serikali ya awamu ya sita inaendelea kuweka mazingira wezeshi kwa uendeshaji wa biashara na uwekezaji kwa kuimarisha mifumo ya tehama kufuta au kupunguza tozo ada na fine ili kujenga uchumi wa viwanda unaofun gamanisha uchumi na maende leo ya watu aidha serikali inachukua hatua mbambali zinazolenga kutekele za miradi ya kimkakati ambayo itakuwa na matokeo makubwa katika sekta ya viwanda na nyingine za kiuchumi katika nchi yetu
hayo yamesemwa na naibu waziri wa uwekezaji viwanda na biashara mhe exaud kigahe mb
oktoba wakati akifunga maonesho ya tatu ya wiki ya biashara na uwekezaji mkoani pwani yaliyofanyika wawekezaji changamkieni fursa za kuwekeza pwani mikakati madhubuti kuendeleza uzalishaji nchi maskini afrika mafuta ya kula ngano na nguo
aidha amewashauri watanzania kuzalisha bidhaa bora na zinazokidhi viwango vya kimataifa kwa wingi ili ziweze kuingia katika ushindani wa kibiashara kitaifa kikanda na kimataifa hususani katika soko la eneo huru la biashara afrika afcfta naye mkurugenzi wa repoa bw
donald mmari amesema repoa imefanya utafiti katika maeneo ya uzalishaji wa mafuta ya kula nguo na vifaa vya ujenzi ambapo mapendekezo ya utafiti huo yatachangia katika kuboresha utungaji na uhuishaji wa sera zitakazoongeza tija katika sekta za uzalishaji
aidha bw
mmari amesema warsha hiyo iliyohudhuriwa na washiriki kutoka tanzania rwanda zambia zimbabwe botswana burkinafaso rwanda togo afrika ya kusini mauritius na singapore itabore sha mikakati hiyo madhubuti ili iweze kutatua changamoto mbalimbali na kuendeleza sekta za uzalishaji katika nchi maskini zaidi afrika
naibu waziri wa uwekezaji viwanda na biashara mhe
exaud kigahe mb
amesema mikakati madhubuti wa kuende leza sekta za uzalishaji nchi maskini zaidi afrika itasaidia kuboresha sera na mikakati ya kuendeleza sekta za uzalishaji katika nchi hizo kusomana na kutekelezeka kwa ufanisi
kigahe ameyasema hayo oktoba wakati akifun gua warsha ya kikanda ya mka kati madhubuti wa kuendeleza sekta za uzalishaji katika nchi maskini zaidi afrika iliyofanyika jijini dar es salaam amesema mikakati hiyo inayoandaliwa itasaidia katika uhuishaji wa sera sheria na mikakati mbalimbali nchini ili kuiendeleza sekta ya uzalishaji hususani katika kuongeza tha mani mazao ya kilimo hasa mazao yanayozalisha sukari kaimu katibu mkuu wizara ya uwekezaji viwanda na biashara bw
ally gugu amekutana na na kufanya mazungumuzo na timu ya wataalamu kutoka jica wanaosimamia mradi wa kaizen mkoani dodoma oktoba na kujadilialina mambo mbalimbali yanayohusu mradi huo kabla kusainiwa kwa mkataba awamu ya nne
watanzania changamkieni fursa ya kuwania tuzo za ubora za kitaifa hizo yamegawanyika katika tuzo kwa kampuni bora tuzo kwa bidhaa bora tuzo kwa huduma bora tuzo kwa muuzaji bora wa bidhaa nje ya nchi na mtu mmoja aliyefanya vizuri kwenye masuala ya ubora
pia amesema katika mashindano hayo wadau watapata fursa ya kufahamika zaidi kwenye jamii na kushiriki kwenye mashindano ya tuzo za ubora kwa jumuiya ya afrika mashariki na mashin dano ya tuzo za ubora kwa nchi za jumuiya ya maendeleo kusini mwa afrika na hivyo kupata fursa za masoko
aidha amesema serikali kupitia wizara ya uwekezaji viwanda na biashara iliona umuhimu wa kuanzisha tuzo hizi na kutoa jukumu la kuziratibu kwa shirika la viwango tanzania tbs kwa kushirikiana na taasisi ya sekta binafsi nchini tpsf na shirika la viwango zanzibar pamoja na shirikisho la wenye viwanda nchini cti
pia bw
mbwasi ametaja taasisi ziningine zilizoshirikishwa ni pamoja na shirika la kuhudumia viwanda vidogo nchini sido chama cha wanawake wafany abiashara tanzania twcc chemba ya wafanya biashara wenye viwanda na kilimo tan zania tccia na mamlaka ya maendeleo ya biashara tanzania tantrade
watanzania wametakiwa kuchangamkia fursa ya kuwania tuzo za ubora za kitaifa kwa mwaka ambazo zinahusisha sekta mbalimbali na watu binafsi wanaofanya vizuri kwenye masuala ya ubora ambazo zitasaidia kuitangaza nchi
akizungumza na vyombo vya habari oktoba jijini dodoma wakati wa uzinduzi wa tuzo tatu za ubora za kitaifa mwaka kaimu katibu mkuu wizara ya uwekezaji viwanda na biashara bw aristides mbwasi amesema kuwa tuzo hizo zitaleta fursa katika kuendeleza na kukuza sekta ya viwanda na biashara
amesema mashindano ya tuzo lea vizuri na wanatumia warsha mbalimbali vyombo vya habari na mitandao ya kijamii ili kusaidia kuwapata washindi
katika maandalizi haya tume wapa kipaumbele akina mama wajasiliamali kuwahamasisha ili waweze kushiriki kwani ni wengi ambao wamejikita kwenye ujasiliamali
alisema ngenya
kwa upande wake mkurugenzi wa idara ya maendeleo ya viwango bi
hafsa ali slim akimuwakilisha mkurugenzi wa shirika la viwango zanzibar zbs amesema kuwa wanatara jia kutoa uelewa kwa wafanya biashara na wazalishaji wa bidhaa mbalimbali kwa upande wa zanzibar ili waweze kushiriki kwa wingi zaidi
hata hivyo aliwataka watanzania kuwa mabalozi wa kuhamasisha wazalishaji wa bidhaa na watoa huduma kushiriki mashindano ya tuzo za ubora za mwaka 
nae mkurugenzi mkuu wa shiri ka la viwango tanzania dkt athuman ngenya akizungumzia maandalizi ya tuzo hizo amese ma kuwa maandalizi yanaende aidha waziri masanja amesema jukwaa hilo hufanyika sambam ba na maonesho ya utalii yan ayojumuisha nchi kutoka mataifa mbalimbali duniani alisisitiza jukwaa hilo limelenga kuwataarifu wageni kujifunza fursa mbalimbali uwekezaji tan zania
akizungumza kwa niaba ya waziri wa uwekezaji viwanda na biashara naibu katibu mkuu wa wizara dkt
hashil abdallah amesema serikali inaendelea kuweka mazingira wezeshi ya biashara nchini ikiwemo kuanzi sha mfumo wa dirisha moja la huduma kwa wawekezaji ili kurahisisha huduma ya usajili upatikanaji vibali kwa wakati mmoja aidha aliongeza kuwa serikali inatarajia kupeleka mapende kezo ya sheria ya uwekezaji ya mwaka bungeni yenye lengo la kuboresha mazingira ya uwekezaji katika sekta zote za kiuchumi nchini
naibu waziri wizara ya maliasili na utalii mhe
mary masanja mb
amewahamasisha wawekezaji kuja kuwekeza tan zania kwa kuwa kuna fursa nyingi za uwekezaji ikiwemo maliasilili na utalii kilimo madini na utalii wa fukwe
ameyasema hayo wakati wa ufunguzi wa jukwaa la uwekezaji lilifanyaka tarehe octoba katika katika ukumbi wa mlimani city jijijni dar es salaam
tanzania yawaonyesha wageni fursa mbalimbali za uwekezaji michezo mbalimbali katika michezo ya shimiwi ya mwaka ujao
naye kaimu katibu mkuu wa wizara ya uwekezaji viwanda na biashara bw
ally gugu akim karibisha naibu waziri amei pongeza timu hiyo na kuahidi kuwa wizara itabuni na kuan daa programu mbalimbali za michezo kama vile bonanza na michezo ya kirafiki ili kujiandaa na mashindano yajao kubore sha afya za watumishi na kuongeza motisha kwa watumi shi katika utendaji kazi vilevile naibu katibu mkuu wa wizara ya uwekezaji viwanda na biashara viwanda na biashara dkt
hashil abdallah ameipongeza timu hiyo ya wizara kwa kufanya vizuri katika maeneo mengi ikiwemo timu ya mpira wa miguu iliyofanyikiwa kushinda mechi tatu katika mechi iliyopangiwa na kupata pointi katika hatua za makundi na kuishauri timu hiyo kuendelea na mazoezi mara kwa mara ili kujiandaa vyema katika mashindano yajayo
naye kaimu mkurugenzi wa idara ya utawala na raslimali bi
veronica nchango amesema timu ya wizara iliyoshiriki ni miongoni mwa timu zenye jumla ya wanamichezo wanaotoka katika wizara mikoa na idara zinazojitege mea na wakala wa serilkali iliwezeshwa na wizara kwa kushirikiana na mpango wa kuboresha mazingira ya biasha ra nchini
naibu waziri wa uwekezaji viwanda na biashara mhe
exaud kigahe amesema michezo ni muhimu kwa afya na inaleta motisha na hamasa kwa utendaji kazi wa watumishi
kigahe ameyasema hayo oktoba katika hafla fupi ya mapokezi ya kombe la ushindi wa mchezo wa bao katika mashindano ya shimiwi yaliyofanyika katika ukumbi wa wizara mtumba jijini dodoma
aidha naibu waziri kigahe ameipongeza timu ya wizara iliyoshiriki mashindano hayo na ameishauri menejimenti ya wizara kuanza kutenga fedha kwa ajili ya maandalizi ya michezo mbalimbali ikiwemo ununuzi wa vifaa ili kuiwezesha wizara kuchukua makombe ya michezo ni muhimu kwa afya na motisha kwa watumishi timu ya wizara ya uwekezaji viwanda na biashara iliyoshiriki mashindano ya shimiwi yaliyoan za hadi oktoba katika michezo mbalimbali ikiwemo mpira wa miguu kuvuta kamba wanawake riadha karata na bao
limeandaliwa na kitengo cha mawasiliano serikali wizara ya uwekezaji viwanda na biashara s
p dodoma tanzania mji wa serikali mtumba mtaa wa viwanda simu nukushi barua pepe jamhuri ya muungano wa tanzania wizara ya viwanda na biashara simu nukushi barua pepe tovuti mji wa serikali mtumba mtaa wa viwanda s
 dodoma
taarifa kwa umma mwenendo wa bei za bidhaa muhimu nchini kwa kipindi cha mwezi septemba utangulizi ndugu waandishi wa habari kama tunavyofahamu wizara ya viwanda na biashara inatekeleza jukumu la kufany tathmini na kuratibu ukusanyaji wa takwimu za mwenendo wa bei za mazao ya chakula na bidhaa muhimu nchini
kutokana na umuhimu wa taarifa hizi kutumiwa na watoa maamuzi wazalishaji wawekezaji wafanyabiashara na wananchi kwa ujumla wizara inaendelea uutaarifu umma kuhusu tathmini ya bei hizo
vilevile serikali inaendelea kuchukua hatua mbalimbali na stahiki katika kudhibiti ongezeko la bei za bidhaa muhimu nchini
hatua hizo ni pamoja na kuongeza kasi ya upatikanaji wa bidhaa husika sokoni kukaa na wazalishaji wa bidhaa mbalimbali hasa za viwandani na kushughulikia kwa haraka changamoto wanazokumbana nazo zinazopelekea kuongezeka kwa bei za bidhaa husika wizara kupitia tume ya ushindani pia inafuatilia kwa karibu mienendo ya wazalishaji na wasambaz aji wa bidhaa sokoni ili kuzuia mbinu hadaifu zinazoweza kupelekea kupanda kwa bei za bidhaa sokoni
ndugu waandishi wa habari baada ya maneno haya ya utangulizi apenda sasa kuwaletea uchambuzi wa mwenendo wa bei bidhaa muhimu kwa kipindi cha mwezi septemba kama ifuatavyo 
mwenendo wa bei za mazao na bidhaa za vyakula ndugu waandishi wa habari katika taarifa hii ya mwenendo wa bei za mazao na bidhaa za vyakula tutaangalia mazao ya mahindi mchele maharage na viazi mviringo
bidhaa nyingine za vyakula tu takazochambua ni unga wa mahindi unga wa ngano mafuta ya kupikia pamoja na sukari
ndugu waandishi wa habari i
mahindi bei ya mahindi kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa kilo
bei ya juu ya mahindi imeonesha uhimilivu ikilinganishwa na bei ya juu mwezi agosti ambayo pia ilikuwa shilingi kwa kilo
hata hivyo bei ya chini ya mahindi imepungua kwa asilimia 
 sawa na kupungua kwa shilingi kwa kilo ikilinganish wa na bei ya chini ya mahindi ya mw ezi agosti ambayo ilikuwa shilingi kwa kilo
bei ya chini ipo katika koa wa iringa na bei ya juu imeonekana katika mikoa ya mara na kilimanjaro
uchambuzi zaidi unaonesha kuwa astani wa bei ya mahindi nchini umepungua kwa asilimia 
 kwa mwezi septe mba ukilinganisha na wastani wa bei ya mahindi kwa mwezi agosti 
ii
unga wa mahindi bei ya unga wa mahindi kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa kilo
bei ya juu ya unga wa mahindi imepungua kwa asilimia 
 ambayo ni sawa na kupungua kw shilingi kwa kilo ikilinganishwa na bei ya juu ya unga wa mahindi ya mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi kwa kilo
hata hivyo bei ya chini ya unga wa mahindi kwa mwezi septemba imeonesha uhimilivu kwa kutokubadili ka ukilinganisha na bei ya chini ya unga wa mahindi kwa mwezi agosti 
bei ya chini ipo katika mkoa wa manyar na bei ya juu ipo katika mkoa wa mara
wastani wa bei ya unga wa mahindi nchini umeshuka kwa asilimia 
 kwa mwezi septemba ukiling anisha na wastani wa bei ya unga wa mahindi kwa mwezi agosti 
iii
mchele bei ya mchele kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa kilo
bei ya juu ya mchele kwa mwezi septemba imepanda kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kwa kilo ikilinganishwa na bei ya juu ya mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi kwa kilo
vilevile bei ya chini ya mchele kwa mwezi septemba imeongezeka kwa asilimia 
 sawa na kuongezeka kwa shilingi ikilinganishwa na bei ya chi ni ya mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi kwa kilo
mkoa wenye bei ya chini ya mchele ni katavi wakati bei ya juu ipo katika mkoa wa arusha
ukiangalia wastani wa bei ya mchele nchini uchambuzi unaonesha kuwa wastani wa bei ya mchele kwa mwezi septemba umepanda kwa asilimia 
ukilinganisha na wastani wa bei ya mchele kwa mwezi agosti 
iv
maharage bei ya maharage kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa kilo
bei ya juu ya maharage imepungua kwa asilimia 
 sawa na kupungua kwa shilingi ikilinganishwa na bei ya juu ya mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi kwa kilo
bei ya chini ya maharage imeonesha uhimilivu kwa kutobadilika ukilinganisha na bei ya chini ya maharage ya mwezi agosti 
bei ya chini inapatikana katika mkoa wa kagera wakati bei ya juu ipo katika mkoa wa pwani
uchambuzi wa wastani wa bei ya maharage nchini unaonesha kuwa wastani wa bei ya maharage kwa mwezi septemba imepanda kwa asilimia 
 ukilinganisha na wastani wa bei kwa mwezi agosti 
viazi mviringo bei ya viazi mviringo kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa kilo
bei ya juu ya viazi mviringo kwa mwezi septemba imeonesha uhimilivu kwa kutokubadilika ikilinganishwa na bei ya juu ya mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi kwa kilo
hata hivyo bei ya chini ya viazi mviringo kwa mwezi septemba imeshuka kwa asilimia 
 ambayo ni sawa na kushuka kwa shilingi kwa kilo ukilinganisha na bei ya chini ya mwezi agosti iliyokuwa shilingi kwa kilo
bei ya chini ipo katika mkoa wa iringa wakati ei ya juu ipo katika ikoa ya manyara na dar es salaam
uchambuzi zaidi unaonesha kuwa wastani wa bei ya viazi mviringo nchini kwa mwezi septemba imeshuka kwa asilimia 
 ukilinganisha na wastani wa bei ya viazi mviringo kwa mwezi agosti 
vi
unga wa ngano bei ya unga wa ngano kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa kilo
bei ya juu ya unga wa ngano kwa mwezi septemba imepungua kwa asilimia 
 sawa na kupungua kwa shilingi kwa kilo ukilinganisha na bei ya juu ya mwezi agosti ambayo ni shilingi kwa kilo
vilevile bei ya chini ya unga wa ngano imepungua kwa asilimia 
 sawa na kupungua kwa shilingi kwa kilo ukilinganisha na bei ya chini ya mwezi agosti ambayo ilikuwa shilingi kwa kilo
bei ya chini ipo katika mkoa wa manyara wakati bei ya juu ipo katika mikoa ya dar es salaam katavi kilimanjaro pwani ruvuma na singida
wastani wa bei ya unga wa ngano nchini kwa mwezi septemba umeshuka kwa asilimia 
 ukilinganisha na wastani wa bei ya bidhaa hiyo nchini kwa mwezi agosti 
vii
sukari bei ya sukari kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa kilo
bei ya juu na ya chini ya sukari kwa mwezi septemba zmeonesha uhimilivu kwa kutokubadilka ikilinganishwa na bei hizo kw mwezi agosti ambayo ilikuwa shilingi na kwa kilo mtawalia
bei ya chini ipo katika mkoa wa manyara wakati bei ya juu ipo katika mkoa wa dodoma
uchambuzi zaidi unaonesha kuwa wastani wa bei ya sukari nchini kwa mwezi septemba ni himilivu na haijaonesha mabadiliko yoyote ukilinganisha na wastani wa bei ya sukari nchini kwa mwezi agosti 
viii
mafuta ya kupikia bei ya mafuta ya kupikia ya alizeti kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa lita
bei ya juu ya mafuta ya kupikia ya alizeti imeongezeka kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kwa lita ukilinganisha na bei ya juu ya mafuta ya kupikia ya alizeti ya mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi kwa lita
hata hivyo bei ya chini ya mafu ta ya kupikia ya alizeti kwa mwezi septemba imeonesha uhimilivu kwa kutokubadilika ukilinganisha na bei ya chini ya mafuta hayo kwa mwezi agosti 
bei ya chini ya mafuta ya kupikia ya alizeti inapatikana katika ikoa ya singida mwanza na iringa wakati bei ya juu inapatikana katika koa wa dar es salaam
uchambuzi zaidi unaonesha kuwa wastani wa bei ya mafuta ya kupikia ya alizeti nchini kwa mwezi septemba imepanda kwa asilimia 
 ukilinganisha na wastani wa bei ya mafuta hayo kwa mwezi agosti 
aidha bei ya mafuta ya kupikia ya mawese kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa lita
bei ya juu ya mafuta ya kupikia ya mawese imepungua kwa asi limia 
 sawa na kupungua kwa shilingi kwa lita kulinganisha na bei ya juu ya mafuta ya mawese kwa mwezi agosti ambayo ilikuwa kati ya shilingi kwa lita
hata hivyo bei ya chini ya mafuta ya kupikia ya mawese kwa mwezi septemba imeone sha uhimilivu kwa kutokubadilika uki linganisha na bei ya mafuta ya mawese ya mwezi agosti 
bei ya chini ya mafuta ya kupikia ya mawese inapatikana katika koa wa iringa wakati bei ya juu ya mafuta hayo inapatikana katika mkoa wa lindi
mwenendo wa bei za vifaa vya ujenzi ndugu waandishi wa habari i
saruji bei ya saruji aina ya 
 kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa mfuko wa kilo 
bei ya juu ya saruji ya aina hiyo imeongezeka kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kwa mfuko wa kilo ikilinganishwa na bei ya juu ya saruji aina hiyo kwa mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi kwa mfuko wa kilo 
vilevile bei ya chini ya saruji ya aina ya 
 imepanda kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kwa mfuko wa kilo ikilinganishwa na bei ya chini ya mwezi agosti iliyokuwa shilingi kwa mfuko wa kilo 
mkoa wenye bei ya chini ya saruji aina ya 
 ni lindi wakati bei ya juu ipo katika koa wa kagera
aidha uchambuzi wa wastani wa bei ya saruji aina ya 
 nchini unaonesha kuwa bei ya saruji aina ya 
 kwa mwezi septemba umeshuka kwa asilimia 
ukilinganisha na wastani wa bei ya bidhaa hiyo kwa mwezi agosti 
kwa upande wa saruji aina ya 
 uchambuzi unaonesha kuwa kwa mwezi septemba bei ilikuwa kati ya shilingi na kwa mfuko wa kilo 
bei ya juu ya saruji ya aina hiyo imeongezeka kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kwa mfuko wa kilo ikilinganishwa na bei ya juu ya saruji aina hiyo kwa mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi kwa mfuko wa kilo 
vilevile bei ya chini ya saruji ya aina ya 
 imepanda kwa asilimia 
sawa na ongezeko la shilingi kwa mfuko wa kilo ikilinganishwa na bei ya juu ya mwezi agosti ambayo ilikua shilingi 
mkoa wenye bei ya chini ya saruji aina ya 
 ni mtwara wakati bei ya juu ipo katika koa wa kagera
aidha uchambuzi wa wastani wa bei ya saruji aina ya 
 nchini unaonesha kuwa wastani wa bei ya aruji aina ya 
 kwa mwezi septemba umeshuka kwa asilimia 
 ukilinganisha na wastani wa bei ya bidhaa hiyo kwa mwezi agosti 
ii
nondo bei ya nondo mm kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na kwa nondo
bei ya juu ya nondo mm kwa mwezi septemba imeongezeka kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kulinganisha na bei ya juu ya mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi 
bei ya chini ya nondo hizo imeonesha uhimilivu kwa kutokubadilika kulinganisha na bei ya mw ezi agosti 
bei za chini ipo katika koa wa dodoma wakati bei ya juu ipo katika koa wa ruvuma
uchambuzi zaidi unaonesha kuwa wastani wa bei ya nondo mm kwa mwezi septemba imepanda kwa asilimia 
 ukilinganisha na wastani wa bei ya bidhaa hiyo wa mwezi agosti 
bei ya nondo mm kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na 
bei ya juu ya nondo mm imepanda kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kulinganisha na bei ya nondo hizo kwa mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi kwa nondo
vilevile bei ya chini ya nondo mm kwa mwezi septemba imepanda kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kulinganisha na bei ya mwezi agosti iliyokuwa shilingi kwa nondo
bei chini ipo katika koa wa dar es salaam na bei ya juu ipo katika mkoa wa katavi
uchambuzi wa wastani wa bei ya nondo mm nchini unaonesha kuwa bei yake imepanda kwa asilimia 
 ukilinganisha na wastani wa bei ya bidhaa hiyo kwa mwezi agosti 
iii
bati bei ya bati nyeupe geji kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na 
bei ya chini ya bati nyeupe geji kwa mwezi septemba imeongezeka kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kulinganisha na bei ya mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi 
pia bei ya juu ya bati hizi imepanda kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kulinganisha na bei ya mwezi agosti iliyokuwa shilingi 
bei ya chini ipo katika mkoa wa dodoma wakati bei ya juu ipo katika mkoa wa kilimanj aro
uchambuzi zaidi unaonesha kuwa wastani wa bei ya bati nyeupe geji nchini umeongezeka kwa asilimia 
 ukilinganisha na wastani wa bei wa bati hizo kwa mwezi agosti 
kwa upande mwingine bei ya bati nyeupe geji kwa mwezi septemba ni kati ya shilingi na 
bei ya chini ya bati nyeupe geji kwa mwezi septemba imeongezeka kwa asilimia 
 sawa na ongezeko la shilingi kwa bati kulinganisha na bei ya chini kwa mwezi agosti ambayo ilikuwa ni shilingi 
hata hivyo bei ya juu ya bati hizi imeonesha uhimilivu kwa kutokubadilika kulinganisha na bei ya mwezi agosti 
bei ya chini ipo katika koa wa mara wakati bei ya juu ipo katika mkoa wa kilimanjaro
uchambuzi zaidi unaonesha kuwa wastani wa bei ya bati ny eupe geji nchini umeongezeka kwa asilimia 
 ukilinganisha na wastani wa bei wa ati hizo kwa mwezi agosti 
mwenendo wa mauzo ya mazao kupitia mfumo wa stakabadhi za ghala kwa mwaka ndugu waandishi wa habari serikali imekuwa ikihimiz matumizi ya mfumo wa stakabadhi za ghala kwenye mazao na bidhaa mbalimbali zinazozalishwa na waweka mali wakulima na kuuzwa kwa kutumika mfumo huu rasmi wa biashara kwa lengo la kuleta tija kwa mauzo ya mazao na bidhaa kwa kuongeza ushindani ili kukuza kipato cha mkulima
ndugu waandishi wa habari katika kutekeleza az ma hii ya serikali bodi ya usimamizi wa stakabadhi za ghala wrrb kwa kushirikiana na tume ya maendeleo ya ushirika tanzania tcdc na soko la bidhaa tanzania tmx imekuwa ikiendesha minada ya mazao mbalimbali yanay ohifadhiwa katika maghala yaliyoidhinishwa na wrrb
sasa naomba tuangazie kidogo kuhusu takwimu za biashara ya mazao ya mbaazi na kakao iliyofanyika kwa msimu wa mwaka yaani kuanzia mwezi julai hadi sasa kupitia mfumo wa stakabadhi za ghala na ushirika kama ifuatavyo i
mauzo ya mbaazi ndugu waandishi wa habari katika kipindi cha kuanzia mwezi julai hadi sasa jumla ya kilo za mbaazi zi meuzwa kwa njia ya minada kupitia mfumo wa stakabadhi za hala na ushirika katika mikoa ya mtwara lindi ruvuma na manyara
katika kipindi hicho jumla ya minada mefanyika na kiasi cha shilingi 
 za mauzo zilipatikana
aidha bei ya kilo moja ya mbaazi katika minada hiyo ilikuwa ni kati ya sh ilingi na ikiwa ni tofauti ya shilingi au chini ya hapo nje ya mfumo wa stakabadhi za ghala
ii
mauzo ya kakao ndugu waandishi wa habari kwa upande wa zao la kakao katika kipindi cha kuanzia mwezi julai hadi sasa jumla ya kilo za kakao ziliuzwa kwa njia ya minada kupitia mfumo wa stakabadhi za ghala na ushirika mkoani mbeya
katika kipindi hicho jumla ya minada ya kakao ilifanyika na kiasi cha shilingi 
 za mauzo zilipatikana
aidha bei ya kilo moja ya akao katika minada hiyo ilikuwa ni kati ya shilingi na tofauti na bei ya kakao ya shilingi kwa kilo inayopatikana nje ya mfumo wa stakabadhi za ghala
fursa za masoko kwa bidhaa nje ya tanzania ndugu waandishi wa habari ninapenda pia kuc hukua fursa kuwajulisha wafanyabiashara na wananchi kwa ujumla kuwa serikali ya awamu ya sita inayoongozwa na mheshimiwa dkt
samia suluhu hassan imeendelea kufungua nchi na kutafuta fursa nafuu za biashara kwa bidhaa zetu kupitia nyanja mbalimbali amba zo ni pamoja na fursa zilizopatikana kupitia mikataba ya biashara baina ya nchi na nchi bilateral kikanda na kimataifa
fursa hizo ni pamoja na fursa za kuuza bidhaa na huduma katika masoko ya jumuiya ya afrika mashariki eac jumuiya ya maendeleo kusi ni mwa afrika sadc na eneo huru la biashara la afrika afcfta
tunazo pia fursa za kuuza katika nchi mbalimbali rafiki ambazo tumeingia nazo makubaliano ya kibiashara kama vile india japan marekani agoa na china ambayo imetufungulia soko lake la bid haa kwa asilimia 
kwa upande wa soko la afcfta hadi sasa tumefanikiwa kuhamasisha na kuwajengea uwezo wafanyabiashara wetu ili waweze ku tumia fursa zilizopatikana baada ya nchi yetu kusaini na kuridhia mkataba wa soko la eneo huru la biashara afrika
juhudi hizi zimezaa matunda na hadi sasa tayari tuna jumla ya makampuni manne ambayo yamepeleka bidhaa kwenye soko la algeria kahawa nigeria katani morocco viungo na ghana katani
orodha ya makampuni yanayofanya biashara chini ya mkataba wa afcfta na
jina la kampuni bidhaa uzito nchi ilikokwenda tarehe hali halisi 
export trading company limited etg
kahawa kg algeria mei imefika kupitia bandari baraki
export trading company limited etg
kahawa kg algeria mei imefika kupitia bandari baraki
tanzglobal investment company limited katani sisal fibre kg nigeria mei imefika olive estate amuwo lagos
export trading company limited etg kahawa kg alger ia juni imefika kupitia bandari baraki
anisia group viungo cloves morocco julai imeshafika hivyo ninaomba kuchukua fursa hii kuwahimiza wafanyabiashara wetu kujipanga vizuri na kuchangamkia fursa hizi ipasavyo kwa uzalisha kwa wingi bidhaa zenye ubora na viwango inavyohitajika sokoni ili tuendelee kunufaika na juhudi anazozifanya mheshimiwa rais za kutafuta fursa hizo
kwa sasa bado hatujafanikiwa kutumia fursa hizo kikamilifu ingawa juhudi mbalimbali zina endelea uchukuliwa za kuboresha uzalishaji viwandani na sekta ya kilimo zimeonyesha kuzaa matunda ingawa bado sio kwa kiwango tarajiwa
kwa mfano kwenye soko la eac katika mwaka tuliuza bidhaa zenye thamani ya dola za marekani milioni 
 ikilinganishw na dola za marekani milioni 
 mwaka ikiwa sawa na ongezeko la silimia 
soko la sadc kwa mwaka huo wa tuliuza bidhaa zenye dhamani ya dola za marekani milioni 
 ikilinganishwa na dola za marekani milioni 
 mwaka am bayo ni awa na ongezeko asilimia 
thamani ya mauzo ya bidhaa kwenda nchi za bara la asia hususani kwa nchi za china india japan na umoja wa falme za kiarabu iliongezeka kwa asilimia 
 hadi kufikia dola za marekani milioni 
 kutoka dola za marekani milioni 
 mwaka 
mwaka mauzo ya bidhaa za tanzania kwenda marekani kupitia mpango wa agoa yalikuwa jumla ya dola za marekani milioni 
 ikilinganishwa na dola za marekani milioni 
 kwa mwaka sawa na ongezeko la asilimi 
serikali imeweka miundombinu wezeshi ya kuyafikia masoko haya na sasa mpira upo kwa sekta binafsi kuona ni jinsi gani wanatumia fursa hizi za masoko ndani ya bara la afrika na hata nje ya mipaka ya bara letu la afrika
hitimisho ndugu waandishi habari katika kuhitimisha taarifa hii napenda kutoa msisitizo katika maeneo mawili mosi ni kuhusu soko zuri lililopo kwa bidhaa za mazao niwaombe watanzania wenzangu tuhakikishe tunauza ziada na tubakishe chakula kitakachotosheleza mahitaji hadi ms imu ujao kwani tukiuza chakula chote tunaweza kuja kukinunua kwa bei kubwa zaidi kuliko bei tunayouzia hivi sasa
aidha niwaombe wafanyabiashara wetu wa nafaka tu nunue nafaka kwa wingi katika maeneo yenye nafaka za ziada na kuzisambaza kwenye maeneo ambay yanaupungufu wa nafaka hizo hatua hii itasaidia wananchi kupata fursa ya kununua chakula mapema na kwa bei nafuu ukilinganisha na miezi ijayo ya msimu wa kilimo
pili ni kuhusu kuenea kwa makampuni ya wakala ambao wanatoa matangazo ya kuandaa safari kibiashara nje ya nchi na kuwalaghai wafanyabiashara na wananchi kutoa kiasi cha fedha kama sehemu ya gharama za kujisajili ili waweze kushiriki katika ziara hizo
matapeli hao wanawaelekeza wafanyabiashara kutuma fedha hizo kwenye simu zao binafsi na ak aunti zao binafsi kwenye mabenki
hivyo niwakumbushe watanzania wenzangu kuwa makini na matapeli hawa
serikali imeshabaini na itawachukulia hatua kali za kisheria wale wote watakaokamatwa kwenye mchezo huu
pia niwaombe wafanyabiashara na wenye viwanda nchini tunapoyaona matangazo haya kabla ya kufanya chochote ni vema ukajiridhisha kwa kupata taarifa za fursa hizi kutoka kwenye mamlaka za serikali ikiwemo taasisi yetu ya maendeleo ya biashara tantrade ambao ndiyo taasisi ye nye mamlaka kisheria ya kurat ibu masuala yote yanayohusu maonesho na misafara ya kibiashara iwe ndani au nje ya nchi yetu
ndugu waandishi wa habari napenda kuendelea kutoa rai kwa wazalishaji wa bidhaa zote za viwandani kuendelea ku ongeza jitihada za uzalishaji wa bidhaa wanazoziz alisha kwa kuzingatia ubora unaohitajika sokoni na kwa kufuata sheria kanuni na taratibu zilizowekwa ili kukabiliana na kupanda kwa bei za bidhaa mbalimbali nchini
pia ninawashauri wakulima na wazalishaji nchini kuuamini na kuutumia mfumo wa stakabadhi za ghala ili waweze kupata manufaa na kuongeza tija ya mauzo ya mazao na bidhaa zao
dkt
ashatu k
kijaji mb waziri wa viwanda na biashara septemba 
 na
 jitihada za kutafutakwelithe watchtower issn january february is published bywatchtower bible and tract society ofnew york inc
harold l
corkern president mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch towerbible and tract society of south africanpc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
south africa jehovah s witnesses private bag x krugersdorp kenya international bible students associationpo box nairobi ili upate orodha kamili ya anwani zetu ulimwenguni pote tazama sje ungependa kupata habari zaidi au kujifunza biblia nyu mbani kwako bila malipo tembelea utume ombi lako ukitumia mo jawapo ya anwani zilizo hapo juu
 vol
 no
 swahili kila toleo nakala linapatikana katika lugha gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwa kutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
gazeti hili aw am linamheshi mu yehova mungu ambaye ndiye mtawalamkuu wa ulimwengu
linawafariji watukwa habari njema kwamba hivi karibuniufalme wa mungu ulio mbinguni utako m au uw en ak ad ak aparadiso
linawatia moyo watu wamwa m iy uk a ea ai it eu aw am en aa es aa w aa am ew au ew am u
gazeti hili limekuwa likichapishwa tangu na si la kisiasa
linashikamana nabiblia ambayo ndiyo msingi wake
yaliyomo cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr jitihada za kutafuta kweli cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr biblia chanzo kinachotegemeka cha kweli cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr u cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ufalme wa mungu ni nini cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ukweli kuhusu wakati ujao cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr jinsi kweli inavyoweza kukunufaisha cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr crkwa maelfu ya miaka hakuna yeyote aliyejua jibu la swali hilo
hivyo magonjwa ya kua mbukiza yalisababisha vifo vya mamilioni yawatu
hatimaye wanasayansi walijua ukweli
waligundua kwamba mara nyingi magonjwayalikuwa yakisababishwa na viini yaani viji dudu vidogo kama vile bakteria au virusi
ku tambua ukweli huo kumesaidia kukinga nakutibu magonjwa mengi na hilo limefanyamabilioni ya watu waboreshe afya zao na wai shi kwa muda mrefu
namna gani kuhusu maswali mengine mu himu kama vile mungu ni nani esu kristo ni nani ufalme wa mungu ni nini maisha yatakuwaje wakati ujao mamilioni ya watu wamepata majibu ya maswali hayo na hilo limewasaidia kubore sha maisha yao
wewe pia unaweza kunufai k ak ak am uy am ih o
jitihada za kutafutakweli tunaweza kuokoa uhai wetu tuki jua ukweli
kwa mfano fikiria jinsiambavyo maisha yetu yamebadili ka kwa kupata jibu la swali hili magonjwa ya kuambukiza huene zwa jinsi gani aw am a
 je unaweza kupata ukweli huenda ukajiuliza je inawezekana kupata ukweli kuhusu jambo lolote isitoshe inao nekana kwamba kadiri muda unavyokwe nda ndivyo inavyokuwa vigumu zaidi kupa ta ukweli kuhusu mambo mengi
kwa nini watu wengi hawaamini kwamba serikali wafanyabiashara au vyombo vya habari vina w ak au i
w ak av gumu kutambua ikiwa habari inayoelezwa ni ya kweli au ni maoni ya watu fulani au ikiwa habari hizo zina ukweli nusu nusu au zime potoshwa kabisa
kwa sababu ya hali hiyoy ak an ak ak ah inyingi maoni ya watu kuhusu ukweli yanato fautiana na hawatambui ikiwa ukweli unawe za kuwanufaisha katika maisha yao
licha ya changamoto hizo tunaweza ku pata majibu ya kweli ya maswali muhimu zai di maishani
jinsi gani kwa kutumia mbinuza kawaida maishani
jitihada za kutafuta ukweli kwa kadiri fulani wewe hutafuta ukweli kilasiku
fikiria kisa cha jessica
anasema hivi binti yangu ana mzio unaosababishwa na karanga nafaka
hata kiasi kidogo tu cha ak ak am amakubwa
kila wakati anaponunua chakula jessica anahitaji kuhakikisha hakitamwathi ri binti yake
anaendelea kusema jambo la kwanza ninalofanya kabla ya kununua chaku la ni kuangalia kwa makini bidhaa zilizotumi wa kukitayarisha
kisha ninafanya utafiti zai di na hata ninawasiliana na watayarishaji wa chakula hicho ili kuthibitisha kwamba haki na hata chembe ya karanga
pia ninafanyautafiti kupitia vyanzo vingine vyenye kute gemeka ili kujihakikishia kwamba kampuni hiyo inategemeka
inawezekana jitihada zako za kutafuta ukweli katika shughuli za kila siku zisiwe za kina kama za jessica lakini kama yeye una weza kutumia mbinu zifuatazo ili kupata ma jibu ya maswali yako tafuta habari kamili
fanya utafiti zaidi
hakikisha unapata habari kupitia vyanzo vinavyotegemeka
mbinu hizi zinaweza kukusaidia kupata majibu ya kweli ya maswali muhimu katika maisha
jinsi gani kitabu cha pekee cha kweli alipokuwa akitafuta majibu ya maswali mu himu maishani jessica alitumia mbinu zi lezile ambazo hutumia anapotafuta chakula ambacho hakitamdhuru binti yake
anasemahivi kusoma kwa makini na kufanya utafitikwa bidii kulinisaidia kupata majibu ya kwe li
kama jessica mamilioni ya watu wame pata majibu ya maswali yafuatayo kwenye biblia kwa nini tuliumbwa inakuwaje tunapokufa kwa nini tunateseka mungu anafanya nini ili kukomesha mateso unaweza kufanya nini ili familia yako iwe na furaha unaweza kupata majibu ya kweli ya ma swali haya na mengine mengi kwa kusomabiblia na kufanya utafiti zaidi kwenye tovutiya toleo hili la mnara wa mlinzi tutachunguza majibu ya maswaliyafuatayo mungu ni nani yesu kristo ni nani ufalme wa mungu ni nini maisha yatakuwaje wakati ujao kabla ya kujibu maswali hayo acheni tuchunguze kwa ninibiblia ni chanzo kinachotegeme k ac ak ak i
biblia chanzokinachotegemekacha kweli historia inaonyesha kwamba kwa miaka mingi watu wa jamii mbali m iw ab ak ac nzo kinachotegemeka cha kupatakweli
leo watu wengi wanafuatamafundisho yake
hata hivyo we ngine huiona biblia kuwa kitabu ki sicho na manufaa au cha uwongo
wewe una maoni gani je mafu ndisho ya kweli yanaweza kupati kana katika biblia kwa nini unaweza kuitumaini biblia una msingi gani wa kuamini kwamba biblia ina mafundisho ya kweli fikiriamfano huu ikiwa una rafiki ambaye si kuzote anakwambia ukweli bila shakautamwamini
je biblia ni kama rafikihuyo mwenye kutegemeka ambaye hu sema kweli nyakati zote acheni tuchu nguze mifano kadhaa
waandikaji wanyoofu waandikaji wa biblia walikuwa wanyoofu sana na mara nyingi waliandika kuhusu makosa naudhaifu wao
kwa mfano nabii yona aliandi ka jinsi alivyokosa kutii maagizo ya mungu
yona kwa kweli alihitimisha uandishiwa kitabu chake kwa kutaja jinsi mungu ali vyomrekebisha hata hivyo hakujielekezea ua ngalifu kwa kueleza jinsi alivyobadili mtazamow e
a u uw aw ndikaji wote wa biblia unaonyesha kwambawalihangaikia sana kweli
ushauri unaotegemeka je ushauri wa biblia kuhusu mambo ya kawai da maishani unategemeka bila shaka
kwamfano fikiria kile ambacho biblia inasema ku husu jinsi ya kudumisha uhusiano mzuri nawengine
inasema hivi basi mambo yotemnayotaka watu wawatendee ninyi lazima ni nyi pia mwatendee vivyo hivyo
mathayo jibu la upole hutuliza hasira lakini nenokali huchochea hasira
methali naam mafundisho ya biblia yana manufaa leo kamailivyokuwa yalipoandikwa
aw am a
 mnara wa mlinzi na
 ni sahihi kihistoria vitu vya kale vilivyochimbuliwa vinathibitisha usahihi wa matukio yanayotajwa katika biblia kutia ndani watu na maeneo yanayosimuliwa
kwa mfano fikiria uthibitisho mdogo uliotole wa
biblia inasema kwamba katika siku za ne hemia watiro wafoinike kutoka tiro walioi shi yerusalemu walikuwa wakileta samaki nabidhaa za kila aina
nehemia 
je kuna uthibitisho wowote unaounga mkono mstari huo wa biblia ndiyo
wachimbuzi wavitu vya kale wamevumbua vitu vilivyotumiwana wafoinike nchini israeli ikithibitisha kwa mba mataifa hayo mawili yalifanya biashara
kwa kuongezea mabaki ya samaki wanaopa tikana katika eneo la mediterania yamepati kana huko yerusalemu
wachimbuzi wa vituvya kale wanaamini kwamba samaki hao wa liletwa na wafanyabiashara kutoka maeneo yambali
baada ya kuchunguza uthibitisho huo msomi mmoja alisema hivi maneno yaliyokwenye neh emia kwamba watiro wa lifanya biashara ya kuuza samaki hukoyerusa lemu ni ya kweli
ni sahihi kisayansi biblia ni kitabu hasa cha kidini na cha kihisto ria
hata hivyo inapozungumzia mambo yasayansi inapatana kabisa na mambo yaliyo thibitishwa kisayansi
hebu tuchunguze mfa no mmoja
karibu miaka iliyopita biblia ilitaja kwa mba dunia imening inizwa mahali pasipo nakitu
ayubu maneno hayo ni tofauti nahadithi zilizosema kwamba dunia inaelea juuya maji au imebebwa na kobe mkubwa sana
miaka hivi baada ya kitabu cha ayubukuandikwa watu waliendelea kuamini kwambadunia haiwezi kuning inia yenyewe lazima iweimeshikiliwa na kitu fulani
watu waliendeleakuwa na maoni hayo hadi miaka mia tatu tu ili yopita yaani mwaka wa wakati isaacnewton alipoandika utafiti wake kuhusu ngu vu za uvutano na kuonyesha kwamba dunia niduara na inaning inia yenyewe kwa sababu yanguvu zisizoonekana
utafiti huo wa kisayansiulithibitisha maneno yaliyoandikwa zaidi yamiaka iliyopita unabii wake ni sahihi unabii mwingi ulio katika biblia ni sahihi kadi ri gani fikiria mfano mmoja unabii wa isayakuhusu kuanguka kwa jiji la babiloni
unabii katika karne ya nane k
isaya mwandikaji wa biblia alitangaza kwamba jijila babiloni ambalo baada ya muda lingekuwajiji kuu la milki yenye nguvu zaidi ulimwenguni lingeanguka na halingekaliwa tena
isaya isaya hata alitaja jina la kiongoziambaye angetimiza unabii huo yaani kore shi
pia alitaja mbinu ambayo koreshi ange tumia kwamba angekausha mito
na alitabi ri kwamba malango ya jiji yangeachwa yakiwawazi
isaya 
utimizo miaka hivi baada ya unabii wa isaya kutolewa mfalme wa uajemi aliva mia babiloni
mfalme huyo aliitwa nani ko reshi
kwa kuwa jiji la babiloni lilikuwa na kuta imara koreshi aliamua kugeuza mkondo wamto efrati ambao ulipita kwenye jiji hilo
wana jeshi wake walichimba mtaro ili kuelekeza majiya mto huo upande mwingine
hilo lilifanyakina cha maji kipungue kufikia kwenye magotina hivyo jeshi la koreshi liliweza kuvuka kwaurahisi mto huo ambao ulipita karibu na kutaza jiji
kwa kushangaza wababiloni walikuwawameacha malango ya jiji yaliyokuwa karibuna mto yakiwa wazi jeshi la koreshi liliingiababiloni kupitia malango hayo na kuliangushajiji
hata hivyo sehemu moja ya unabii ilibaki je jiji la babiloni liliacha kukaliwa watu walie ndelea kuishi katika jiji hilo kwa karne kadhaa
hata hivyo leo magofu ya babiloni yaliyokaribu na jiji la baghdad nchini iraq yanathi bitisha kwamba unabii huo ulitimia
naam biblia inategemeka hata inapozungumzia ma tukio ya wakati ujao
chanzo kinachotegemeka cha kweli hiyo ni mifano michache tu ambayo imewasaidia watu wengi kuona kwa mba biblia inatumainika na si hilo tu bali kama ilivyo kwa kweli neno lamungu
 wathesalonike 
biblia ina mafundisho gani ya kweli je mafundisho hayo yanaweza kukunufai sha makala zinazofuata zitazungumziabaadhi ya mafundisho ya msingi yakweli za biblia
tutaanza kwa kuchungu za yale ambayo biblia inafunua kuhusumtungaji wake yaani mungu
ukweli kumhusu mungu na kristo ingawa wanadamu huabudu miungu mingi kuna mungu mmoja tu wa kweli
yohana yeye ndiye mkuu zaidi muumba wa vitu vyotena ndiye chanzo cha uhai
yeye pekee ndiye anayestahili ibada yetu
danieli ufunuo mungu ni nani mungu anaitwa nani mungu mwenyewe ana sema mimi ni yehova
hilo ndilo jina langu
isaya jina la mungu linapatikana mara hivi katika biblia
hata hivyo tafsiri nyi ngi za biblia zimeondoa jina hilo na badala yake am ay ac ok av e a
mungu anataka uwe rafiki yake hivyo anakutia moyo uliitie jina lake
zaburi 
majina ya cheo yayehova
biblia humrejelea ye hova kwa kutumia majina ya cheo kama vile mungu mweza yote muumba baba bwana na mwenye enzi kuu
watumishi wengi wa mungu waliposali kwa yehova walitu mia jina lake binafsi au majina ya cheo na sala oz ak ab a
i 
jina la mungu li napatikana kati ka nakala za kalemara hiviyehovani jina la mungu bwana mungu babani baadhi ya majinaya cheoya yehova aw am a
 kuna tofauti gani kati yamungu na kristo yesu si mungu
yesu ni wa pekee yeye tu ndiye aliyeumbwa moja kwa moja na mungu
hiyondiyo sababu biblia humwita mwana wa mu ngu
yohana baada ya kumuumba ye hova alimtumia yesu mzaliwa wake wa kwanza kuwa mfanyakazi stadi ili kuumba vitu vyo te na viumbe wote
methali wakolo sai 
jinsi mungu alivyo
mungu ana mwili wa roho usioweza kuonekana
yohana biblia ina thibitisha kwamba hakuna mwanadamu amba ye amemwona mungu
yohana hatahivyo biblia hufunua hisia za mungu
watu wa naweza kumhuzunisha au kumfurahisha
me thali zaburi 
sifa za pekee za mungu
mungu hana ubagu zi
anawakubali watu kutoka mataifa yote namalezi mbalimbali
matendo pia yeye ni mwenye rehema na huruma si mwepe si wa hasira naye ana upendo mwingi mshika manifu na kweli
kutoka hata hivyo mungu ana sifa kuu nne zenye kutokeza zaidi
nguvu
kwa kuwa yeye ni mungu mweza yote ana nguvu zisizo na mipaka za kutimizajambo lolote analoahidi
mwanzo 
hekima
hekima ya mungu haiwezi kulingani shwa na ya mtu yeyote
hiyo ndiyo sababu bib l ah ak ay e ey en em nye hekima
waroma 
haki
sikuzote mungu hutenda yaliyo sawa
ma tendo yake ni makamilifu na kamwe hanaukosefu wa haki
kumbukumbu la torati 
upendo
ai ak a un upendo
 yohana mungu haonyeshi tuupendo bali upendo ndio utu wake
upendowake wa hali ya juu huongoza kila jambo analo n oh ak an an i
urafiki wa mungu na wanadamu
mungu ni baba yetu wa mbinguni mwenye upendo
ma thayo tukiwa na imani kwake tutakuwamarafiki wake
zaburi kwa kweli mu ngu anakualika umkaribie katika sala na ku mtupia mahangaiko yako yote kwa sababu yeyeanakujali
 petro yakobo 
mnara wa mlinzi na
 yesu kristo hakuwahi kudai kamwe kuwa yeye ni mungu
badala yake alieleza hivi mimi ni mwakilishi kutoka kwa mungu naye ndiyealiyenituma
yohana alipokuwa akizu ngumza na mmoja wa wanafunzi wake yesu alimwita yehova baba yangu na baba yenu na mungu wangu na mungu wenu
yoha na yesu alipokufa yehova alimfufua na kumpa mamlaka kubwa mbinguni akiwa katikamkono wake wa kuume
mathayo mate ndo 
yesu kristo anaweza kukusaidia kumkaribia mungu yesu alikuja duniani ili kutufundisha kumhusu baba yake
yehova mwenyewe alisema hivi ku mhusu yesu huyu ni mwanangu mpendwa
msikilizeni
marko yesu anamjua mu ngu vizuri kuliko mtu mwingine yeyote
alisema hivi hakuna anayemjua baba isipokuwa mwa na na yeyote ambaye mwana anapenda kumfu nulia
luka 
yesu humwiga mungu kikamilifu
yesu aliiga sifa za baba yake kikamilifu hivi kwamba ali sema yeyote ambaye ameniona mimi ame m ab ap a
a y ua dia watu wamkaribie mungu kwa kuwaonyesha upendo kama wa baba yake kupitia manenona matendo yake
alisema hivi mimi ndiyenjia na kweli na uzima
hakuna mtu anayekuja kwa baba bila kupitia kwangu
yohana pia alisema hivi waabudu wa kweli watamwa b ub ak ar on ak k am ak akweli baba anawatafuta watu wa namna hiyowamwabudu
yohana hebu fikiria hilo yehova anawatafuta watu kama wewe wanaota ka kujua ukweli kumhusu yeye
yesu ni mfalme wa ufalme wa mungu
luka nawe utamwita yesu
huyo atakuwa mkuu naye ataitwa mwana wa aliyejuu zaidi na yehova mungu atampa kiti chaufalme cha daudi baba yake naye atatawalaakiwa mfalme juu ya nyumba ya yakobo mi lele na ufalme wake hautakuwa na mwisho
eu ak ak ucha mahubiri ya yesu
mathayo yesu akaondoka ili kutembe lea majiji na vijiji vyote akifundisha katikamasinagogi yao na kuhubiri habari njema yaufalme na kuponya kila aina ya ugonjwa nakila aina ya udhaifu
yesu aliwaeleza wanafunzi wakekuhusu ishara ambayo ingewasaidiakutambua ufalme umekaribia kuja
mathayo kwa maana taifa litapigana na an au ek an au k wa na upungufu wa chakula na matetemekoya ardhi sehemu mbalimbali
leo wanafunzi wa yesu wanahubirikuhusu ufalme wa mungu duniani kote
mathayo na hii habari njema ya ufal me itahubiriwa katika dunia yote inayokali wa ili kuwa ushahidi kwa mataifa yote nandipo ule mwisho utakapokuja
ufalme wa mungu ni nini yesu aliwafundisha wafuasi wake wasali hivi baba yetu uliye mbingu ni jina lako na litakaswe
ufalme wako na uje
mapenzi yako na yate ndeke duniani kama ilivyo mbinguni
mathayo ufalme wa mu ngu ni nini unafanya nini na kwa nini tunapaswa kusali uje ukweli kuhusu ufalme wa mungu makao
ufalme wa mungu ni serikali ha lisi iliyosimamishwa na mungu mbingu ni
danieli mathayo 
kusudi
ufalme wa mungu utabadili du nia iwe paradiso
katika paradiso wa nadamu wataishi kwa amani na upata no na hawatakuwa wagonjwa wala kufa
zaburi 
watawala
mungu alimchagua yesu awe mfalme mbinguni pamoja na watawala we nza ambao wamenunuliwa kutokaduniani
luka ufunuo 
raia
raia wa ufalme huo wataishi duniani na kwa hiari watajitiisha chini ya utawala wayesu na kutii sheria za ufalme
mathayo 
kwa nini yesu ndiye mfalme anayefaakuwatawala wanadamu alipokuwa duniani yesu alithibitisha kwamba atakuwa mtawala mwenyeu on au ok as aliwahangaikia maskini
luka 
au fi in au wa haki
mathayo 
alidhibiti nguvu za asili
marko 
aliwalisha maelfu ya watu
mathayo 
aliwahurumia wagonjwa naaliwaponya wote waliokuwawakiteseka
mathayo 
aliwafufua wafu
yohana 
jinsi ufalme wa mungu unavyoweza kukunufaisha ak an am ay ef as ik ar aw au ew am u
k am r aw au hufuatilia amani pamoja na watu wote
waebrania 
wanafurahia amani na umojakatika familia kwa sababu wenziwa ndoa wanapendana nakuheshimiana
waefeso 
wana furaha na wanaishi maishayenye kuridhisha kwa sababu wanatambua uhitaji wao wakiroho
mathayo 
yesu alifafanua jinsi ambavyo tungejua kwamba ufalme wa mungu umekaribia
luka alitabiri kwamba pamoja na mambo mengine mengi kungekuwa na vita matetemeko makubwa ya ardhi upu ngufu wa chakula na magonjwa hayo ndi yo mambo tunayoshuhudia yakitukia leo
luka 
biblia inaongezea kusema kwamba katika siku za mwisho za utawala wa mwanadamu watu wangejiendesha vibaya
unaweza kuso ma mambo hayo kwenye timotheo 
unapojionea mitazamo na matendo ya watu leo bila shaka unakubali kwamba unabii huu unapatana kabisa na mambo yanayotukia ka tika siku zetu
hilo linamaanisha nini hivi karibuni ufalme wa mungu utafanya mabadiliko ma kubwa ambayo yataboresha maisha duniani
luka katika biblia mungu anaahidi kufanya mambo mazuri duniani na kwa ajili ya watu watakaoishi ndani yake
acheni tuzu ngumzie mifano michache
ukweli kuhusu wakati ujao je umewahi kuwazia wakati wetu ujao utakuwaje biblia inaonyeshakwamba matukio muhimu ambayoyatawaathiri wanadamu wote du niani yatatokea hivi karibuni
utawala bora naye akapewa utawala heshima na ufalme ili watu wa makabila mataifa na lugha zotewamtumikie
utawala wake ni utawala wa mi lele ambao hautapitilia mbali na ufalme wakehautaangamizwa
danieli 
hilo linamaanisha hivi unaweza kufurahia maisha chini ya serikali bora ambayo imesi mamishwa na mungu na amemweka rasmimwana wake awe mfalme
 afya bora hakuna mkaaji atakayesema mimi ni mgo njwa
isaya 
hilo linamaanisha hivi hutakuwa mgonjwa tena wala kuwa mlemavu kifo hakitakuwapotena
amani ya kudumu anakomesha vita katika dunia yote
zaburi 
hilo linamaanisha hivi hakutakuwa tena na tishio la vita wala madharayanayotokana na vita
dunia itajaa watu wazuri watu waovu hawatakuwepo tena wapole wataimiliki dunia
zaburi 
hilo linamaanisha hivi hakutakuwa tena na watu waovu ni wale tu walio tayari kumtii mu ngu ndio watakaoishi duniani
dunia nzima itakuwa paradiso watajenga nyumba na kuishi ndani yake nao watapanda mashamba ya mizabibu na kulamatunda yake
isaya 
hilo linamaanisha hivi dunia nzima itakuwa maridadi sana
mungu atajibu sala zetu kwa mba mapenzi yake yatendeke hapa duniani
mathayo wp 
 sw biblia inatufundisha nini spakua gazeti hili na matoleoyaliyotanguliabila malipobiblia inapatikana kwenye intanetikatika mamia yalughatembelea tovutiyajw
org katika kiswahili au tumiaalama hii kuifunguan optafadhali nitumieni kitabu biblia inatufundisha nini ik ah iz ik uj iy kumkaribia mungu soma sura ya yakitabu hiki kilichochapishwa na mashahidiwa yehova ambacho pia kinapatikanakwenye tovuti ya cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr jina cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr anwani cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ili upate anwani zetu tazama ukurasa wa 
ak an ak fomu hii ninakubali kwamba mashahidi wayehova wanaweza kutu mia habari zangu za kibinafsi kama inavyohitajiwa ili kutimiza ombilangu kulingana na sera ya faragha kwenye jw
org
unahitaji kufanya nini jifunze mambo ambayo neno la mungu la kweli linasema
yohana 
chagua kumtii mungu
kumbukumbu latorati 
tumia mwongozo tunaopata kutoka kwa mungu maishani mwako
yakobo 
mashahidi wa yehova ulimwenguni pote wame jionea faida za kujifunza kweli za biblia
watafura hi kukueleza mambo wanayojifunza
ili ujifunze mengi zaidi kuhusu kusudi la mungu kwa wanadamu soma sura ya ya kitabu biblia inatufundisha nini kilichochapishwa na mashahidi wa yehova na kinachopatikana mtandaoni kwenyetovuti ya kweli inavyoweza kukunufaisha mungu ambaye sikuzote anasema kweli anaahidi kukupatia uzima wamilele
yohana 
 na
 maswali matanokuhusukuteseka yajibiwaawake issn x july august is published bywatchtower bible and tract society ofnew york inc
harold l
corkern president mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch towerbible and tract society of south africanpc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
south africa jehovah s witnesses private bag x krugersdorp kenya international bible students associationpo box nairobi ili upate orodha kamili ya anwani zetu ulimwenguni pote tazama vol
 no
 swahili kila toleo nakala linapatikana katika lugha gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwa kutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
sje ungependa kupata habari zaidi au kujifunza biblianyumbani kwako bila malipo tembelea utume ombi lako ukitumia mojawapo ya anwani zilizo hapo juu
kila mmoja wetu ameathiriwa kwakadiri fulani namatatizo makubwakama vile ugonjwa aksidenti majangaya asili au kutendewakwa jeuri
watu wanahangaika kutafuta majibu
baadhi ya watu wanaamini kwamba kuteseka ni mipango ya mungu auwanahisi hatuwezi kuzuia mamboyanayotupata
wengine wanaamini tunateseka kwa sababu ya mambo tuliyofanya zamanik ay ak au a
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr matatizo makubwa yanapotokea watu hujiulizamaswali mengi sana
 je tunapaswa kumlaumu mungu tunapoteseka cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr je tunapaswa kujilaumutunapoteseka cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr kwa nini watuwanaotenda memawanateseka cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr je mungu alikusudiawanadamu wateseke cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr je kuteseka kutakwisha mambo ambayo baadhi ya watu huamini wahindu wanaamini kwamba nafsi huzaliwa upya katika mwili mwingine mara kadhaa
pia wanaamini ku teseka ni matokeo ya matendo ambayo mtu ana f as aa ua az i
m ua akufikia moksha yaani hali ya kukombolewa kuto ka katika mzunguko wa kuzaliwa upya ikiwa ata shikamana na mambo ya kidini
waislamu ik an ia bu ya dhambi na pia ni jaribula imani
dakt
sayyid syeed kiongozi wa shirika la islamic society of north america ali sema kwamba majanga hutu kumbusha umuhimu wa kue ndelea kumshukuru mungukwa baraka zote ambazoametupatia na pia yanatuku mbusha kuwasaidia wenyeuhitaji
imani ya kiyahudi ni kwamba kuteseka ni matokeo ya ma tendo ya mtu mwenyewe
baadhi ya wa yahudi wanasema kutakuwa na ufufuo na wakati huo watu wasio na hatiaambao waliteseka watapata thawabu
kabbalah mafumbo ya dini ya kiyahudi inafundisha kwamba nafsi inapozaliwaupya katika mwili mwingine inapewa na fasi ya kutubu makosa
wabudha wanaamini kwamba nafsi huzaliwa upyamara kadhaa
wanasema kwamba mtu ataendelea kuteseka hadi atakapoacha matendo mabaya hisia mbaya na miele keo isiyofaa
mtu anaweza kufikia nirva na yaani hali ambayo mtu huacha ku teseka ikiwa atafanya mambo mazuri a an ah n ak am wazo safi
amkeni na
 wakonfyushasi ik ak ah an a ya wanadamu
wakonfyushasi wanafundisha kwa mba wanadamu wanaweza kuteseka kwa kiwango kidogo wakiishi maisha mazuri hata hivyo mara nyingi kuteseka kunasababishwa na viumbe waroho walio na uwezo mkubwa kuliko wanadamu
kwa sababu hiyo wanadamu hawana uwezo wa ku pinga kile ambacho viumbe hao wa roho wamea mua
dictionary of comparative religion baadhi ya dini za kimila zinafundisha kwamba kuteseka kunasa babishwa na uchawi
kulingana na imanihizi wachawi wanaweza kuleta bahatinzuri au majanga
matatizo wanayosa babisha yanaweza kupungua kwa kufua ta desturi fulani
mtu anapokuwa mgo njwa anaweza kupata nafuu kwa kufuatamambo ya kimila na dawa anazopewa nawaganga wa kienyeji
wakristo wanaamini kwamba kuteseka kunasababi shwa na dhambi ambayo wanadamu wakwanza walifanya kama inavyoelezwa kwe nye biblia katika kitabu cha mwanzo
hatahivyo dini nyingi zimepotosha fundisho hilo
k am b iy aw iw ma kwamba mungu anaweza kutumia mata tizo ambayo mtu anakabili ili kunufaisha ka nisa au kumkomboa mtu mwingine
jifunze mengizaiditazama video je mungu anakubali aina zote za ibada kwenye amkeni na
 je tunapaswa kumlaumu mungu tunapoteseka an in im uk jibu la swali hilo watu wengi wanakataa kumwabudu mungu kwa sababu wanafikiri kwambaanasababisha kuteseka
jambo la kufikiria iwe ni moja kwa moja au la viongozi we ngi wa dini wamefundisha kwamba mu ngu husababisha wanadamu wateseke
k am b iy oh ah majanga ya asili ni adhabu kutokakwa mungu
watoto wadogo hufa kwa sababumungu anahitaji kuongeza malaikambinguni
mungu anaunga mkono upandefulani katika vita na sikuzote vitahusababisha watu wengi wateseke
lakini je inawezekana kwamba viongozi wa dini hawafundishi ukweli kumhusumungu ikiwa mungu hakubaliani namambo wanayofundisha je tunawezakuwaamini jifunze mengizaiditazama video kwa nini ujifunze biblia kwenye na
 je tunapaswa kumlaumu mungu tunapoteseka ak ab aa av iw wake na kuwapa mahitaji yao yote
baadaya muda mtoto wake mmoja anaasi anao n an in ak ak im aya anasa
je baba anapaswa kuwajibika kwa sababu ya mwenendo wa mtoto wake ikiwa mtoto huyo atapatwa na mambo mabaya je anapaswa kumlaumu baba yake vivyohivyo hatupaswi kumlaumu mungu kwa sa babu ya mambo mabaya yanayotupata
je hilo linamaanisha kwamba tu napaswa kujilaumu tunapoteseka utapata jibu kwenye swali la 
mambo ambayo biblia inafundisha mungu hasababishi kuteseka
ikiwa anasababisha tuteseke basi anate nda kinyume na sifa zake zinazotajwa kwe nye biblia
kwa mfano az ez en ih iy e n mwadilifu na mnyoofu
kumbukumbu la torati 
uw ak ih ik ek kutenda uovu na mweza yote hawezikamwe kutenda kosa ayubu 
mweza yote hapotoshi haki
ayubu 
mungu anazikataa dini zote zisizofundisha ukweli kumhusu
dini hizo zinatia ndani zile zinazofundisha kwamba mungu anasababisha kuteseka napia zile zinazounga mkono vita au jeuri
manabii wanatabiri uwongo katika jina la ngu
sikuwatuma wala kuwaamuru wala ku zungumza nao
wanawatabiria ninyi maonoya uwongo na udanganyifu wa moyo waowenyewe
yeremia 
yesu alishutumu unafiki wa dini
si kila mtu anayeniambia bwana bwana atakayeingia katika ufalme wa mbinguni bali yule anayefanya mapenzi ya baba yangualiye mbinguni ndiye atakayeingia
wengiwataniambia siku hiyo bwana bwana je hatukutoa unabii katika jina lako na kufuku za roho waovu katika jina lako na kufanyamatendo mengi yenye nguvu katika jinalako ndipo nitakapowaambia sikuwajuaninyi kamwe ondokeni kwangu ninyi mnao tenda uasi sheria mathayo 
 amkeni na
 je tunapaswa kujilaumu tunapoteseka an in im uk jibu la swali hilo ikiwa jibu ni ndiyo basi huenda tunaweza kupunguza matatizo tunayokabili
jifunze mengizaiditazama video kwa nini mungualiiumba dunia kwenye jambo la kufikiria wanadamu wamechangia kwa kiasi gani kuwepo kwa matatizo yafuatayo kutendewa vibaya
shirika la afya duniani who linakadiria kwamba mtu mmojakati ya watu wanne aliwahi kutendewavibaya alipokuwa mtoto na mwanamkemmoja kati ya watatu hutendewa viba ya kimwili au kingono au yote mawili katika maisha yake
vifo
uy aa ay am a iliyochapishwa na shirika la afya du niani inasema hivi inakadiriwa kwa mba watu waliuawa dunianikote mwaka wa 
idadi hiyo inatiandani watu hivi ambao inawe zekana waliuawa kwenye vita au vuru gu zilizotokea mwaka huo
matatizo ya afya
makala iliyochapishwa kwenye jarida lanational geographic ya fran smith ilisema kwamba watu zaidi ya bilioni moja huvutasigara na inasemekana kwamba sigara nimojawapo ya chanzo cha magonjwa yana y av ov aw uw ik av emagonjwa ya moyo kiharusi na kansa yamapafu
kutokuwa na usawa katika jamii
mwanasaikolojia jay watts anasema hivi umaskini kutokuwa na usawa katikajamii kubaguliwa kwa sababu ya rangi ubaguzi wa kijinsia kulazimishwa kuhamaeneo unaloishi au kuishi katika jamii yenyemashindano husababisha mkazo kushukamoyo mahangaiko na hofu
amkeni na
 je tunapaswa kujilaumu tunapoteseka biblia inasema hivi lolote analopanda mtu ndilo atakalovuna pia
wagalatia huenda tukateseka kwa sababu ya mambotunayochagua kufanya
ndio sa babu madaktari wanawashauri watu wale vyakula vyenye lishe wafanye mazoezi na waepuke ma zoea yenye kudhuru kama vile kuvuta sigara
hata hivyo haingefaakusema kwamba matatizo yote yanasababishwa na wanadamu
watu wengi wameathiriwa na aksidenti majanga na matatizo me ngine bila kutarajia
kwa nini watu wanaotenda mema wanateseka utapata jibu kwenye swali la 
mambo ambayo biblia inafundisha matatizo mengi yaliyopo ulimwenguni leo yamesababishwana wanadamu
matatizo mengi yamesababishwa na serika li zenye ukandamizaji zinazodai kuhangaikiamasilahi ya raia wake na hivyo kufanya mai sha yawe magumu kwa wanadamu
mwanadamu amemtawala mwanadamu mwenzake kwa kumuumiza
mhubiri 
tunaweza kupunguza matatizo
kanuni za biblia zinatutia moyo tuwe naafya nzuri na uhusiano mzuri pamoja nawengine
moyo mtulivu huupa mwili uzima lakini wivu huozesha mifupa
methali 
acheni kabisa kila aina ya chuki yenye uha sama hasira ghadhabu kufoka matusi namambo yote yanayodhuru
waefeso 
 amkeni na
 kwa nini watu wanaotenda mema wanateseka an in im uk jibu la swali hilo ni jambo lisilo la haki kwa mtu anayetenda mema kuteseka
baadhi ya watu wanafikirikwamba hakuna sababu ya kutenda memakwa kuwa hata watu wema wanateseka
jifunze mengizaiditazama video kwa nini mungu anaruhusukuteseka kwenye la kufikiria baadhi ya watu wanaamini wanadamu wa nakufa na kuzaliwa upya mara kadhaa
wana sema kwamba watu waliofanya mambo memaw au an ak im am l kini wale waliotenda mambo mabaya wanaza l au an ak im am u
k n an ai ih h am um aanaweza kuteseka ikiwa alifanya mambo ma baya zamani
hata hivyo kuteseka kutakuwa na kusudi gani ikiwa mtu anayedaiwa kuzaliwa upya hata ha kumbuki maisha yake ya zamani ikiwa tunakuwa wagonjwa au kupatwa naaksidenti kwa sababu ya matendo maba ya tuliyofanya zamani kwa nini tujitahidikutunza afya zetu na kuepuka aksidenti amkeni na
 kwa nini watu wanaotenda mema wanateseka matatizo mengi tunayokabili yanasaba bishwa na dhambi ambayo wanadamuwote wamerithi iwe wanatenda memaau mabaya
dhambi hiyo tuliyorithiinasababisha tupate matatizo ya kimwi li na kiakili na vilevile imefanya tuwe natabia zinazosababisha kuumizanawenyewe kwa wenyewe
je hivi ndivyo mungu alivyoku sudia je alikusudia tuteseke utapata jibu kwenye swali la 
mambo ambayo biblia inafundisha kuteseka si adhabu kutoka kwa mungu
badala yake matukio mengi mabaya ab ak an am an imtu anaweza kupatwa na mambo mabayaakiwa mahali pasipofaa na wakati usiofaa
sikuzote si wenye mbio wanaoshinda mbio wala wenye nguvu hawashindi vita wala wenye hekima hawapati chakula sikuzo te wala werevu hawawi na utajiri sikuzote wala wenye ujuzi hawafanikiwi sikuzote kwasababu wakati na matukio yasiyotarajiwa hu wapata wote
mhubiri 
dhambi tuliyorithi husababisha kuteseka
mara nyingi watu hutumia neno dhambi kurejelea matendo mabaya ambayo mtua a
h ah b ai an ohilo pia kurejelea hali ambayo wanadamuwote wamerithi iwe wanatenda mema aumabaya
nilizaliwa nikiwa na hatia ya kosa na nilikuwa na dhambi tangu mama yangu aliponichukuamimba
zaburi maelezo ya chini
d ii an am mabaya kwa wanadamu
imeharibu uhusiano wetu na muumba na pia imesababisha tusiwe na ushirikianomzuri na viumbe wengine
jambo hilo lime sababisha matatizo makubwa kwa mtummoja mmoja na kwa wanadamu wote
ninapotaka kufanya yaliyo sawa yaliyo maba ya yapo pamoja nami
waroma 
uumbaji wote unaendelea kuugua pamoja na kuwa katika maumivu pamoja
waroma 
 amkeni na
 je mungu alikusudia wanadamu wateseke an in im kupata jibu la swali hilo jibu la swali hilo linaathiri mtazamo wetu kuhusu maisha
jifunze mengizaiditazama video tunawezaje kuwa na hakikakwamba yale yaliyoandikwakatika biblia ni ya kweli kwenye la kufikiria je inawezekana kwamba mungu aliyeumba vitu vingi vizuri alikusudiawanadamu wateseke watu wasioamini mambo ya dini wanaona ku teseka kuwa ni sababu ya kutilia shaka kusu di la mungu la kutuumba au hata kuwepokwake
wanaamini matatizo ambayo wanada mu wanakabili yanathibitisha kwamba mu ngu hana uwezo wa kuyakomesha munguhataki kuyakomesha au hakuna mungu
je kweli hizo ni sababu zinazofanya wanadamu wateseke amkeni na
 je mungu alikusudia tuteseke la hasha
mungu hakukusudia kamwe wanadamu wateseke
wanadamu wa lianza kuteseka wazazi wa kwanzawalipoamua kujiongoza
lakini jambohilo halimaanishi kwamba wanadamuwataendelea kuteseka milele
je kuteseka kutakwisha utapata jibu kwenye swali la 
mambo ambayo biblia inafundisha mungu hakutuumba ili tuteseke
anataka tufurahie maisha
hakuna jambo bora wanaloweza kufanya wa nadamu kuliko kushangilia na kufanya memamaishani mwao na kwamba kila mtu anapa s ak an ak an ak ak iy eyote ngumu
ni zawadi kutoka kwa mungu
mhubiri 
mungu aliwapatia wanadamu wa kwanza vitu vyote walivyohitaji iliwaishi bila kuteseka
hakukusudia wao au wazao wao wateseke
mungu akawaambia zaeni muwe wengi mui ed an ak a
mwanzo 
wanadamu wawili wa kwanza walikataa kuongozwa na mungu
kwa sababu hiyo walijisababishia matatizo mengi wao pamoja na wazao wao wote
kupitia mtu mmoja dhambi iliingia katika ulimwengu na kifo kupitia dhambi basi kifo ki kaenea kwa watu wote kwa sababu wote wali kuwa wamefanya dhambi
waroma 
soh sohkatika biblia neno dhambi hurejelea matendo maba ya na pia haliambayo wanadamu wote wamerithi
mungu hakuwaumba wanadamu wakiwa na uwezo wa kujiongoza kama vile ambavyo haiwezekani kwa mwana damu kuishi ndani ya maji ndivyo ambavyohatuwezi kujitawala wenyewe
mwanadamu anayetembea hana uwezo wa kuongoza hatua yake
yeremia 
mungu hataki tuteseke
anataka tuishi kwa njia ambayo tutaepukamatatizo kwa kadiri iwezekanavyo
laiti ungesikiliza amri zangu ndipo amani yako ingekuwa kama mto
isaya 
 amkeni na
 je kuteseka kutakwisha an in im uk jibu la swali hilo ikiwa kuna sababu ya kuamini kwamba kuteseka kutakwisha tumaini hilolitatusaidia kuwa na mtazamo mzurikuhusu maisha yetu na kumhusu mungu
jifunze mengizaiditazama video ufalme wa mungu ninini inayopatikana kwenye jambo la kufikiria watu wengi wangependa kuondoa mateso lakini hawana uwezo wa kufanya hivyo
fikiria mambo yafuatayo licha ya maendeleo ya kitiba ugonjwa wa moyo bado ni chanzo kikuu cha vifo vya watu wengi
kansa inaua mamilioni ya watukila mwaka
dkt
david bloom aliandikahivi katika jarida la frontiers in immunology watu ulimwenguni wanaendelea kukabili magonjwahatari ya kuambukiza yaliyosumbuazamani na magonjwa mapyayanayozidi kuibuka
licha ya hali nzuri ya kiuchumi katika baadhi ya nchi mamilioni ya watoto wanakufa kila mwaka na mara nyingi wale wanaoishikatika mazingira magumu ndio wanaoa thirika zaidi
mabilioni ya watu wanaishi katika maeneoambayo hayana huduma bora ya vyoo
mamia ya mamilioni ya watu hawapatimaji safi
licha ya watu wengi kujua iz ab ripoti ya shirika la umoja wa mataifa ak ab ay ak awatu inaendelea katika nchi nyingi na baadhi ya nchi zimeshindwa kuwa shtaki wale wanaofanya biashara hiyokwa sababu wenye mamlaka hawajuiau hawana uwezo wa kuwashtaki
amkeni na
 je kuteseka kutakwisha ndiyo lakini si kwa jitihada za wana damu
serikali za wanadamu zinawezatu kupunguza mambo yanayosababi sha tuteseke lakini mungu ataondoachanzo cha matatizo yote
munguatafanya hivyo kupitia ufalme wake
mambo ambayo biblia inafundisha mungu anatujali
anahisi maumivu na kilio chetu
h um oy ay anayekandamizwa hajauficha uso wake kuto ka kwake
alipomlilia amsaidie alisikia
zaburi 
tupeni mahangaiko yenu yote juu yake kwa sababu yeye anawajali ninyi
 petro 
kuteseka hakutaendelea milele
biblia inaahidi kwamba kusudi la mungukwa wanadamu litatimia
ua ak ac ik ak macho yao na kifo hakitakuwapo tena walamaombolezo wala kilio wala maumivu hayata kuwapo tena
ufunuo 
mungu ataondoa mambo yanayosababisha wanadamuwateseke
atafanya hivyo kupitia ufalme wake ambao biblia inataja kuwa ni serikali halisi
mungu wa mbinguni atausimamisha ufalme ambao hautaangamizwa kamwe
na ufalmehuo hautakabidhiwa watu wengine wowoten op eu am e
danieli 
g 
 sw spakua gazeti hili na matoleoyaliyotanguliabila malipobiblia inapatikana kwenye intaneti katikalugha nyingitembelea tovutiyajw
org au tumia alama hii kuifunguan opj u fi an am uu tembelea tovuti ya na utafute an ah iy ak fi a
je unakabili hali ngumu ya kiuchumi tembelea tovuti ya na utafute tumia pesa zako kwa hekima
je umewahi kujiuliza ni nini kusudi la maisha tembelea tovuti ya na utafute usikate tamaa maisha yana kusudi u an au aw ak tembelea tovuti ya na utafute jinsi ambavyo familia hukabiliana naugonjwa wa kudumu
unaweza kupata msaada biblia ina miongozo inayofaa kwa ajili ya kilamtu katika familia
kanunizake zinaweza kuboreshauwezo wa mtu wa kufikirina kufanya maamuzi
methali 
tunakualika uchunguze biblia kibinafsi
tazamavideo kwa nini ujifunze biblia tumia alama hii kuifungua au tembeleatovuti ya na
 je inawezekana kuushinda ubaguzi awake issn x november december is published bywatchtower bible and tract society ofnew york inc
harold l
corkern president mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch towerbible and tract society of south africanpc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
south africa jehovah s witnesses private bag x krugersdorp kenya international bible students associationpo box nairobi ili upate orodha kamili ya anwani zetu ulimwenguni pote tazama vol
 no
 swahili kila toleo nakala 
linapatikana katika lugha gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwa kutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
sje ungependa kupata habari zaidi au kujifunza biblia nyu mbani kwako bila malipo tembelea utume ombi lako ukitumia mojawapo ya anwani zilizohapo juu
ni rahisi kuona wengine wana ubaguzi
lakini inaweza kuwavigumu sana kutambua kwambasisi wenyewe tuna ubaguzi
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr chunguza ushauri ambao unaweza kutusaidia kuepuka ubaguzi
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr crubaguzi je umekuathiri ukurasa wa cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr pata habari sahihi ukurasa wa cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr uwe na huruma ukurasa wa cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr tambua uwezo wa wengine ukurasa wa cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr anzisha urafiki na watu mbalimbali ukurasa wa cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr uwe na upendo ukurasa wa cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ona pia cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr suluhisho la kudumu ukurasa wa cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cramkeni na
 ubaguzi ni kama ugonjwa wa kuambukiza
unaweza kumwathirimtu bila hata yeye mwenyewekutambua
watu wanaweza kuwabagua wengine kwa sa babu ya taifa rangi kabila lugha tofauti za ki dini jinsia au hali ya kiuchumi
baadhi ya watu huwabagua wengine kwa sababu ya umri eli mu ulemavu au mwonekano wao
huenda mtu akawabagua wengine kwa sababu ya mambohayo lakini bado asihisi kwamba ana ubaguzi
je wewe umeathiriwa na ubaguzi ni rahisi kuona wengine wana ubaguzi
lakini inaweza kuwa vigumu sana kutambua kwamba sisi we nyewe tuna ubaguzi
ukweli ni kwamba kila mmoja wetu ameathiriwa na ubaguzi kwa ki wango fulani
david williams profesa wa ma suala ya jamii alisema kwamba watu wanapo kuwa na maoni yasiyofaa kuhusu watu fulani na kisha wakutane na mtu kutoka kwenye jamii hiyo mara nyingi watamtendea kwa njia to fauti na watafanya hivyo bila wao wenyewe ku tambua
k am k am oy an iz kusini mashariki mwa ulaya ambako jovicaanaishi kuna jamii fulani yenye watu wachacheambayo hubaguliwa
jovica anasema nilifiki ri watu wote katika jamii hiyo ni wabaya
lakinisikufikiri kwamba nilikuwa na ubaguzi
isitoshenilikuwa nikijifariji kwa kudai kwamba huo niukweli
serikali nyingi zimetunga sheria za kupambana na ubaguzi wa rangi na aina nyingine za uba guzi
hata hivyo bado ubaguzi unaendelea
kwa nini kwa sababu sheria zinazowekwa zi nalenga tu matendo ya watu lakini haziwezi kudhibiti mawazo na hisia za watu
ubaguziunaanzia kwenye akili na moyo wa mtu
je inawezekana kuushinda na kuukomesha kabi sa ubaguzi ubaguzi je umekuathiri makala zinazofuata zitazungumzia kanuni tano ambazo zimewasaidiawatu wengi kushinda mawazo nah az au i
tatizo mara nyingi watu huwabagua wengine kwa sababu ya kutokuwa na habari sahihi
fikiria mifano ifuatayo baadhi ya waajiri hufikiri kimakosa kwamba wanawake hawawezi kufanya kazi zinazohusia na na mambo ya kisayansi au teknolojia
huenda wageni wanaohamia nchi fulani waka baguliwa kwa kudhaniwa watachukua kazi zaw iw an ih o
watu wengi huamini kimakosa kwamba kila mtu mwenye ulemavu ana huzuni au hasira
watu wanaoamini mambo hayo wanaweza kutafuta mifano au uthibitisho usiotegemekaili kuunga mkono maoni yao
na wanafikirikwamba mtu yeyote anayepinga maoni hayo ni mjinga
kanuni ya biblia mtu asiye na ujuzi si mtu mzuri
methali 
kanuni hii inamaanisha nini tusipokuwa na habari sahihi tunaweza kufanya maamuzi ya siyofaa
ikiwa tutaamini tu mambo ambayo wengine wanasema bila kujua ukweli tutaku wa na maoni yasiyofaa kuhusu watu wengine
kujua ukweli kunaweza kutusaidiaje ikiwa tutakuwa na habari sahihi kuhusu watufulani inaelekea hatutaamini mambo ya uwo ngo yanayosemwa kuwahusu
na tukijuapata habari sahihi amkeni na
 amkeni na
 kwamba habari tulizopata kuhusiana na watu fulani ni za uwongo inaelekea tutafikiria kwa makini na kufanya utafiti kuhusu habari nyi ngine zozote ambazo tumesikia
mambo unayoweza kufanya huenda wengine wakasema kwamba watu wa jamii fulani wana sifa mbaya lakini kumbuka siwote katika jamii hiyo wana sifa mbaya
kumbuka kwamba huenda usiwe na habarikamili
jaribu kutafuta habari sahihi kutoka katikachanzo kinachoaminika
je biblia inaunga mkono ubaguzi baadhi ya watu wanadai kwamba biblia inaunga mkono ubaguzi
lakini biblia inafundisha nini wanadamu wote ni ndugu mungu alifanyi ak at al aw uk ak am um a
matendo 
mungu hana ubaguzi mungu hana ubagu zi lakini katika kila taifa mtu anayemwogopana kutenda uadilifu anakubaliwa naye
matendo 
mungu huchunguza moyo wa mtu sijinsi alivyo kwa nje mwanadamu huona ki nachoonekana kwa macho lakini yehovahuona ndani ya moyo
 samweli 
soh sohyehova ni jina la mungu kama linavyoonyeshwa katika biblia
simulizi jovica jovica aliyenukuliwa kwenye makala iliyopita alilelewa kwenye eneo ambalovyombo vya habari vilieneza taarifaz ak uw uw aj if i
alisema hivi niliwabagua na hatakuwachukia watu hao
nilihisi nina hakiya kufanya hivyo
hata hivyo nilipojiunga na jeshi nililazimika kuishi na kufanya kazi nawanajeshi wenzangu kutoka kwenye jamiihiyo
baada ya muda nilijua mambo mengikuwahusu
hata nilianza kujifunza lughayao na kusikiliza nyimbo zao za asili
nilisitawisha uhusiano mzuri pamoja naona maoni yangu kuwahusu yakaanzakubadilika
lakini ninajua hisia za ubaguzizinaweza kurudi tena
hivyo ninaepukakusikiliza habari zozote mbaya kuhusuwatu hao
pia ninaepuka kutazama filamuau vichekesho vinavyokusudiwa kuwakejeli
ninajua kwamba hisia za ubaguzi zinawezak ah an ac i
walishinda chuki ni nini kilichomsaidia mwarabu namyahudi kushinda ubaguzi tazama video wakati ambapo upendo mshikamanifu utashinda chuki
tafuta video hiyo kwenye tovuti ya na
 tatizo tukikazia sana jinsi wengine walivyo tofauti na sisi huenda tukaona tofauti hizo kuwau ua um u
k as uy at fauti hizo tunaweza kuanza kuwaona wengi ne kuwa duni
tunapositawisha mtazamo huombaya inaweza kuwa vigumu kuwaonyesha wengine huruma
kutokuwa na huruma kuna weza kuwa dalili ya tatizo kubwa zaidi yaani ubaguzi
kanuni ya biblia shangilieni na wale wanaoshangilia lieni na wale wanaolia
waroma 
kanuni hiyo inamaanisha nini kwa maneno machache kanuni hii inamaanisha uwe na a
k an ah an ik ak hali ya mtu mwingine na kuhisi jinsi anavyo hisi
kuwa na huruma kunaweza kutusaidiaje tunapomhurumia mtu tunatambua kwamba hakuna tofauti kati yetu na yeye
anaweza kuhisi kama tunavyohisi na akatenda kama tunavyotenda
sifa ya huruma inatusaidia ku waona watu wote kuwa ni ndugu zetu hata iwe wanatokea wapi
kadiri tunavyotambua kwamba wengine hawana tofauti na sisi ndi vyo mtazamo wetu kuwaelekea unavyokuwa bora zaidi
sifa ya huruma itatusaidia kuwaheshimu we ngine
wakati fulani anne marie kutoka sen egal aliwadharau maskini
anaeleza jinsi sifaya huruma ilivyomsaidia
anasema hivi nili poona watu hao wakiteseka nilijiuliza miminingehisije ikiwa ningekuwa na hali kamayao nilitambua kwamba mimi si bora kulikowao kwa sababu sina jambo lolote linalofanyaniwe bora
tukijitahidi kujua hali ngumuambazo wengine wanapitia itakuwa rahisikuwahurumia badala ya kuwakosoa
mambo unayoweza kufanya ikiwa una mtazamo usiofaa kuelekea watufulani jaribu kuwazia mambo ambayo hau tofautiani nao
am fi aj iw vyohisi wanapokula chakula pamoja na familia yao wanapotimiza malengo fulani w am ap an ar fi iz a wanaposikiliza muziki mzuri wanaoupenda jaribu kujiweka katika hali yao
kisha jiulize ningetendaje ikiwa mtu fulani angefanya nihi si sina thamani yoyote ningehisije ikiwa watu wengine wangenihuku mu hata kabla ya kunijua vizuri ikiwa ningezaliwa katika jamii hiyo ningepe nda watu wengine wanitendeaje uwe na huruma simulizi robert zamani nilifikiri kwamba viziwi ni watu wa ajabu wenye uwezo mdogo wa kufikiri na hukasirikaharaka
hivyo niliwaepuka
hata hivyo sikufikirikuwa huo ni ubaguzi kwa sababu maoni yanguhayakumdhuru mtu yeyote
sifa ya huruma ilinisaidia kuondoa hisia za ubaguzi
kwa mfano nilifikiri viziwi hawanauwezo mkubwa wa kufikiri kwa sababu kilanikizungumza nao wananitazama tu
hivyo nilijiuliza mimi ningehisije ikiwa mtu fulaniangezungumza nami lakini siwezi kumsikia bila shaka ningemtazama tu hata ningekuwana vifaa vya kunisaidia kusikia huenda isharazangu za uso zingeonyesha ninajaribukumwelewa lakini kumbe ninajitahidi kumsikia vizuri
kadiri nilivyojitahidi kutambua jinsi viziwi wanavyohisi ndivyo nilivyoendelea kuushindaubaguzi
sifa ya huruma inatusaidia kuwaona watu wote kuwa ni ndugu zetuamkeni na
 tatizo kiburi kinaweza kusababisha ubaguzi
mtu ek ih ak ab an ak na watu wengine kuwa duni
mtu yeyote anaweza kunaswa na mtego huo
kitabu encyclop dia britannica kinasema watu wa jamii na tamaduni mbalimbali hufikiri kwamba njia yao ya maisha chakula chao mavazi mazoea imani viwango vyao na mambo mengine ni bora kuliko vya jamiinyingine
tunaweza kuepukaje njia hiyo yakufikiri ambayo si sahihi kanuni ya biblia kwa unyenyekevu mwaone wengine kuwa bora kuliko ninyi
wafilipi 
kanuni hiyo inamaanisha nini ili tuepuke kiburi tunahitaji kusitawisha unyenyekevu
unyenyekevu utatusaidia kutambua kwambawengine ni bora kuliko sisi katika mambo fu lani maishani
jamii moja haiwezi kuwa nasifa zote nzuri na uwezo wa kufanya kila kitu
mfikirie mwanamume anayeitwa stefan
alile lewa katika nchi ya kikomunisti lakini alishi nda hisia za ubaguzi dhidi ya watu wanaoto ka katika nchi ambazo si za kikomunisti
tambua uwezowawengineamkeni na
 anasema hivi ili uweze kuushinda ubaguzi ni muhimu uwaone wengine kuwa bora kulikowewe
sijui kila kitu
ninaweza kujifunzajambo fulani kutoka kwa kila mtu
mambo unayoweza kufanya jitahidi kuwa na maoni yenye usawaziko kuji husu na ukubali kwamba wewe pia hukosea
isitoshe wengine wanaweza kufanya mambof ik an ab ak ow e
u fi iwatu wote kutoka jamii fulani wana udhaifuuleule
badala ya kuwa na maoni yasiyofaa kuhusu mtu wa jamii fulani jiulize hivi s az am uh oa on ni mbaya au zinaonekana kuwa mbayakwa sababu yeye ni tofauti na mimi je mtu huyo anaweza kuona udhaifu wangu pia ni mambo gani anayofanya vizuri zaidi kuliko mimi ukifaulu kujibu maswali hayo kwa unyoofu unaweza kuushinda ubaguzi na pia unawezakuona sifa nzuri unazopenda kutoka kwake
simulizi nelson marekani nilipokuwa mdogo tuliishi katika eneo ambalo watu wengi walikuwa wa jamiina utamaduni mmoja
lakini nilipokuwana umri wa miaka nilihamia jijini ilikufanya kazi katika kiwanda fulani
nili f ak in ak in aw uk ajamii na tamaduni mbalimbali
kadiri nilivyozidi kuwajua wafanyakazi wenzangu na kuanzisha urafiki pamojanao nilitambua kwamba siwezi kujuaikiwa wao ni wafanyakazi wenye bidii ni wanyoofu au kuelewa hisia zao kwakuangalia tu rangi yao lugha yao nataifa wanalotokea
baadaye nilioa mwanamke kutoka nchi nyingine ambaye ana rangi ya ngozi to fauti na yangu
sasa ninafurahia kulaaina mbalimbali za vyakula na kusikilizamuziki tofauti na ule niliozoea
nimejifu nza kwamba kila mtu ana sifa nzuri naudhaifu pia
kusema kweli ninahisi ni mekuwa mtu bora kwa sababu ya kuigasifa nzuri za watu wanaotoka katikaj in at it i
kubali kwamba wengine wanawezakufanya mambo fulanik an ab ak ow etatizo tukijitenga na watu ambao tunahisi ni tofauti na sisi tutachochea hisia za ubaguzi
na tu kichagua marafiki ambao wana mtazamok aw h at an am ik mba wengine wanapaswa kufikiri kuhisi nakutenda kama sisi
kanuni ya biblia fungueni kabisa mioyo yenu
 wakorintho 
kanuni hiyo inamaanisha nini moyo unawe za kumaanisha hisia zetu kutia ndani upendotulionao kuelekea watu wengine
ikiwa watu tunaowapenda ni wale tu walio na hali sifana mtazamo kama wetu tutakuwa tumefu nga moyo wetu
ili kuepuka tatizo hilo ni la zima tuwe tayari kufanya urafiki na watu wa lio tofauti na sisi
az ak au fi in watu mbalimbali tunapowajua watu kibinafsi tunaanza kue lewa ni kwa nini wanafanya mambo kwa njiatofauti
na kadiri urafiki wetu unavyokuwa wakaribu zaidi tunaacha kukazia tofauti tulizo nazo
tunaanza kuwathamini zaidi wanapo kuwa na shangwe tunashangilia nao na wa napokuwa na huzuni tunahuzunika nao
mfikirie mwanamke anayeitwa nazar e
wakati fulani alikuwa akiwabagua wahamiaji
anae leza jambo lililomsaidia
anasema nilishiri kiana nao na kufanya kazi pamoja nao
watu hao walikuwa tofauti kabisa na mamboambayo watu wengine walisema kuwahusu
unapofanya urafiki na watu wa jamii tofauti anzisha urafikina watumbalimbaliamkeni na
 unaanza kuwapenda kuwathamini na kue lewa kwamba kila mmoja wao ana sifa to fauti na mwenzake
mambo unayoweza kufanya tafuta fursa za kuzungumza na watukutoka nchi kabila au lugha nyingine
unaweza kuwaomba wakueleze kuhusu maisha yao
kuwakaribisha kwa ajili ya chakula
kusikiliza kwa makini wanapokusimulia kuhusu maisha yao na kutambua mambow ak am u
ukielewa jinsi mambo waliyopitia maishani yalivyowaathiri huenda ukawa na mtaza mo mzuri
tahadhari baadhi ya watu huamua kuishi maisha amba yo huwadhuru wao wenyewe na watu wenginepia
hivyo tunapaswa kuwa waangalifu tuna pochagua rafiki zetu
kuwaepuka watu wasiowanyofu na wanaoishi maisha mapotovu siubaguzi
ingawa hutapambana na watuambao hawaishi kulingana na viwango vyakovya maadili au kuwanyima haki zao ni jambol ab au ew er fi iz o
methali 
simulizi kandasamy na sookammah kanada tulilelewa nchini afrika kusini wakati ambapo kulikuwa na ubaguzi wa rangi
watu wa jamiimoja walilazimishwa kujitenga na jamii nyingi ne kwa sababu ya rangi yao na hilo lilichocheazaidi hisia za ubaguzi
sisi si wazungu natuliwachukia wazungu kwa sababu walituonakuwa duni
wakati huo hatukuhisi tuna ubagu zi
badala yake tulihisi sisi ndio tunaobaguliwa
ili kubadili mtazamo wetu tulichukua hatua ya kwanza kwa kufungua mioyo yetu na kuwa ta y ik au fi in aw uk at imbalimbali
tulipoanza kushirikiana na wazu n t ak ak am om itunayofanana nao
sisi sote tunakabili hali nachangamoto zinazofanana maishani
tuliwakaribisha wenzi wa ndoa ambao ni wazu uw in in ik uk am amrefu
tulipata nafasi ya kuwajua vizuri
hatuak ah at am fi in ak at os a
h et ak an am ounaofaa kuelekea wazungu
ndugu wa kweli ingawa johny na gideon walitoka kwenyejamii mbili tofauti na maoni yao ya kisiasayalitofautiana walisitawisha urafiki wa karibu
tazama video johny na gideon walikuwa maadui sasa ni ndugu
tafuta video hiyo kwenye tovuti ya na
 tatizo hisia za ubaguzi haziishi haraka
inachukua muda mrefu kuangamiza virusi vinavyosaba bisha magonjwa
vivyo hivyo inachukua am uk ak ah az au zi
unaweza kufanya nini ili kuondoa hisia za ubaguzi moyoni mwako kanuni ya biblia jivikeni upendo kwa maana huo ni kifungo kikamilifu cha muungano
wakolosai 
kanuni hiyo inamaanisha nini kuwatendea wengine mema hutusaidia tuwe na umoja
kadiri unavyowaonyesha wengine upendo oh az au iz ik ngua
na kadiri unavyositawisha upendo zai n ou ik ah az ac i
mambo unayoweza kufanya fikiria njia hususa ambazo unaweza kuwao nyesha upendo watu ambao una maoni yasi yofaa kuwahusu
si lazima ufanye mambomakubwa
jaribu kufanya jambo moja auz ik iy ah waonyeshe heshima kwa kuwaelekeza njia ikiwa wamepotea au kwa kuwapisha waketisehemu yako unapotumia usafiri wa umma
jaribu kuzungumza nao hata ikiwa hawazu ngumzi lugha yako vizuri
uwe na subira wanapofanya mambo kwanjia ambayo huielewi
sikiliza kwa huruma wanapokuelezamatatizo yao
uwe na upendo simulizi nazar e guinea bissau zamani niliwabagua wahamiaji
niliambiwa kwamba wahamiaji wengi hudanganya serikali ili wapatemsaada wa kifedha na wengi wao ni wahalifu
jambohilo lilifanya niwe na mtazamo usiofaa kuwaelekea
hata hivyo sikuona hisia zangu kuwa ni ubaguzi kwasababu watu wengi walikuwa na maoni hayo
baada ya muda nilitambua kwamba hisia hizo zili kuwa ni ubaguzi
ushauri wa biblia umenisaidiakuwaonyesha upendo zaidi
sasa siwaepuki tena
badala yake ninawasalimia na kuzungumza nao
ninajitahidi kumjua mtu mmoja mmoja
na sasanina mtazamo mzuri kuwaelekea na sina wasiwasininapokuwa nao
nilitaka kupigania haki rafika alijiunga na kikundi cha wafanya mabadiliko ilikupambana na ubaguzi wa rangi
hatimaye alipataumoja aliokuwa akitafuta alipohudhuria kusanyikola mashahidi wa yehova
tazama video rafika morris nilitaka kupigania haki
av oh ok et iy aj w
wkila tendo dogo la upendo litakusaidia kushinda ubaguziamkeni na
 mamilioni ya watu wametumia kanuni zi lizotajwa katika makala zilizotangulia na zi mewasaidia kwa kiwango kikubwa kuondoaubaguzi moyoni mwao
hata hivyo hatuwe zi kuondoa hisia zote za ubaguzi kwa jitiha da zetu wenyewe
je hilo linamaanishahatuwezi kuushinda ubaguzi serikali bora zaidi serikali za wanadamu zimeshindwa kuo ndoa ubaguzi
lakini je hilo linamaanishakwamba hakuna serikali iliyo na uwezo wakuondoa ubaguzi ili serikali ifaulu kuondoa ubaguzi inapaswa 
kuwachochea raia wabadili jinsi wanavyohisi na kuwaona wengine 
kuwasaidia watu waliobaguliwa na hivyo wanashindwa kuwatendea wengine kwa haki 
kuwa na viongozi wazuri ambao hawana ubaguzi 
kuwaunganisha watu wa mataifa yote biblia inatuhakikishia kwamba mungu ameazisha serikali inayokidhi matakwahayo
serikali hiyo ni ufalme wa mungu
luka 
serikali hiyo itatimiza mambo gani suluhisho la kudumu iitawafundisha watu maadili mema wakaaji wa nchi watajifunza kuhusu uadilifu
isaya 
matokeo ya uadilifu wa kweli yatakuwa amani na mazao ya uadilifu wa kweliy au uw ak un au ma wa kudumu
isaya maandiko hayo yanamaanisha nini ufalme wa mungu utawafundisha wanadamu mamboyanayofaa
watu wanapojifunza kutofautishamambo yanayofaa na yasiyofaa haki naukosefu wa haki mtazamo wao kuelekeawatu wengine hubadilika
kila mtu atatambuakwamba jambo bora ni kuwapenda watuwote
 iitaondoa ukosefu wa haki mungu atafuta kila chozi kutoka kati ka macho yao na kifo hakitakuwapotena wala maombolezo wala kiliowala maumivu hayatakuwapo tena
mambo ya zamani yamepitilia mbali
ufunuo 
andiko hilo linamaanisha nini ufalme wa mungu utaondoa maumivu yoteyaliyosababishwa na ukosefu wa haki
walewaliotendewa isivyo haki hawatakuwa nasababu ya kuendelea kuwa na kinyongo
je unaweza kuamini kwamba kutakuwa naserikali kama hiyo ndio ikiwa utachunguza uthibitisho
tunakualika ufanye hivyo kwa njia tatu mwombe shahidi wa yehova akuthi bitishie kwamba ahadi zinazotajwakatika biblia zitatimizwa
tembelea tovuti ya nenda kwenye mafundisho yabiblia majibu ya maswali ya biblia ufalme wa mungu
hudhuria ibada ya mashahidi wa yehova na ujionee jinsi walivyo naumoja na wanavyopendana
 iitaleta utawala mzuri hatahukumu kwa mambo anayoona kwa macho yake wala kukaripia kulingana tuna mambo anayosikia kwa masikio yake
atawahukumu kwa haki watu wa hali yachini na kwa unyoofu atakaripia kwa aji li ya wapole wa dunia
isaya 
andiko hilo linamaanisha nini yesu kristo mfalme wa ufalme wa mungu atatawala duniay ek ah in ab au i
y uh it amoja kuwa bora kuliko lingine na anawezakufanya watu wote watii sheria zake za uadilifu
 iitaleta umoja ufalme wa mungu huwafundisha watu kuwa na akili ileile na kuwa na upendouleule wakiwa wameunganishwa kabi sa wakiwa na wazo moja akilini
wafilipi 
andiko hilo linamaanisha nini raia wa ufalme wa mungu hawatajifanya kwamba wana umoja
watakuwa wameunganishwa kabisa kwasababu watapendana kikweli
g 
 sw spakua gazeti hili na matoleoyaliyotanguliabila malipobiblia inapatikana kwenye intanetikatika lughanyingitembelea tovutiyajw
org au tumia alamahii kuifunguan optazama video za masimulizi haya na mengine mengikwenye tovuti ya kuushindaubaguzi ndugu wa kweli ingawa johny na gideon walitoka kwenye jamii mbili tofauti na maoni yao ya kisiasayalitofautiana walisitawisha urafiki wa karibu
tazama video johny na gideon walikuwa maadui sasa ni ndugu
t av oh kwenye tovuti ya kupigania haki rafika alijiunga na kikundi cha wafanya mabadiliko ili kupambana naubaguzi wa rangi
hatimaye alipata umojaaliokuwa akitafuta alipohudhuria kusanyikola mashahidi wa yehova
tazama video rafika morris nilitaka kupigania haki
tafuta video hiyo kwenye tovuti ya walishinda chuki ni nini kilichomsaidia mwarabu na myahudi kushinda ubaguzi tazama video wakati ambapo upendo mshikamanifu utashinda chuki
tafuta video hiyo kwenye tovuti ya agano jipya fahirisi bonyeza juu ya sura utakayo
jina la kitabu ni sawa na sura mathayo marko luka yohana matendo warumi wakorintho wakorintho wagalatia waefeso wafilipi wakolosai wathesalonike wathesalonike timotheo timotheo tito filemoni waebrania yakobo petro petro yohana yohana yohana yuda ufunuo mathayo utangulizi mathayo alikuwa mtoza ushuru ambaye bwana yesu alimwita awe mwanafunzi wake mwanzoni kabisa wa huduma yake ya hadharani
kwa hiyo mambo mengi anayoyaelezea aliyashuhudia kwa macho yake mwenyewe
anaanza kwa kueleza kwa kirefu kuhusu kuzaliwa kwa yesu na bikira maria kubatizwa kwake na kujaribiwa kwake nyikani
yesu alikuja akihubiri juu ya ufalme wa mungu ambao ni wa kila mtu anayetaka kupata uzima wa milele
mtu anaingia katika ufalme huu kwa kutubu dhambi na kumwamini yesu
mathayo ameyagawa mafundisho ya yesu katika sehemu kubwa tano maadili kueneza habari njema mifano ushirika na kuja kwa ufalme wa mungu
sehemu ya mwisho ya injili ya mathayo inaeleza juu ya kufa na kufufuka kwa yesu na agizo alilotoa kwa wote wanaomwamini kueneza habari njema ulimwenguni kote
wazo kuu shabaha kuu ya mathayo katika kuandika injili hii ilikuwa ni kuonyesha kwamba bwana yesu anakamilisha ahadi aliyoitoa mungu katika agano la kale
kwa sababu hii bwana yesu anatambulishwa kuwa ni mwana wa mfalme daudi na pia mzao wa abrahamu 
kadhalika mathayo anatumia mifano mingi kutoka katika unabii uliotolewa na manabii wa agano la kale kueleza maisha ya bwana yesu ambaye alikuja kuwa mwokozi wa wayahudi wa watu mataifa mengine na hatimaye mwokozi wa ulimwengu wote 
maadili yawapasayo watu wanaoingia katika ufalme wa mungu yanaelezwa katika mahubiri ya mlimani sura ambapo wana wa mungu wanaagizwa kukataa kufuata maadili ya dunia hii na kutafuta kwanza ufalme wa mungu na haki yake ndipo hayo mengineyo watakapozidishiwa
mgawanyo maisha na huduma ya bwana yesu mahubiri ya mlimani mafundisho mifano na mazungumzo safari ya kwenda yerusalemu na maonyo ya mwisho unabii kuhusu mambo yajayo kufa na kufufuka kwa bwana yesu 
ukoo wa yesu kristo habari za ukoo wa yesu kristo mwana wa daudi mwana wa abrahamu abrahamu akamzaa isaki isaki akamzaa yakobo yakobo akamzaa yuda na ndugu zake
 yuda akamzaa peresi na zera ambao mama yao alikuwa tamari
peresi akamzaa esroni esroni akamzaa aramu aramu akamzaa aminadabu aminadabu akamzaa nashoni nashoni akamzaa salmoni salmoni akamzaa boazi na mama yake salmoni alikuwa rahabu
boazi akamzaa obedi ambaye mama yake alikuwa ruthi
obedi akamzaa yese yese akamzaa daudi ambaye alikuwa mfalme
daudi akamzaa solomoni ambaye mama yake ni yule aliyekuwa mke wa uria
 solomoni akamzaa rehoboamu rehoboamu akamzaa abiya abiya akamzaa asa asa akamzaa yehoshafati yehoshafati akamzaa yoramu a yoramu akamzaa uzia uzia akamzaa yothamu yothamu akamzaa ahazi ahazi akamzaa hezekia hezekia akamzaa manase manase akamzaa amoni amoni akamzaa yosia wakati wa uhamisho wa babeli yosia alimzaa yekonia na ndugu zake
 na baada ya uhamisho wa babeli yekonia alimzaa shealtieli shealtieli akamzaa zerubabeli zerubabeli akamzaa abiudi abiudi akamzaa eliakimu eliakimu akamzaa azori azori akamzaa zadoki zadoki akamzaa akimu akimu akamzaa eliudi eliudi akamzaa eliezari eliezari akamzaa matani matani akamzaa yakobo a yoramu ndiye yehoramu mathayo yakobo akamzaa yosefu ambaye alikuwa mumewe maria mama yake yesu aitwaye kristo b
 hivyo kulikuwapo na jumla ya vizazi kumi na vinne tangu abrahamu mpaka daudi vizazi kumi na vinne tangu daudi hadi wakati wa uhamisho wa babeli na vizazi kumi na vinne tangu wakati wa uhamisho wa babeli hadi kristo
kuzaliwa kwa yesu kristo basi kuzaliwa kwake yesu kristo kulikuwa hivi maria mama yake alikuwa ameposwa na yosefu lakini kabla hawajakutana kimwili maria alionekana ana mimba kwa uweza wa roho mtakatifu
 kwa kuwa yosefu mwanaume aliyekuwa amemposa alikuwa mtu mwadilifu hakutaka kumwaibisha maria hadharani aliazimu kumwacha kwa siri
 lakini mara alipoazimu kufanya jambo hili malaika wa bwana akamtokea katika ndoto na kusema
yosefu mwana wa daudi usiogope kumchukua maria awe mke wako kwa maana mimba aliyo nayo ni kwa uweza wa roho mtakatifu
 naye atamzaa mwana nawe utamwita jina lake yesu kwa maana yeye ndiye atakayewaokoa watu wake kutoka katika dhambi zao
 haya yote yametukia ili kutimiza lile bwana alilokuwa amenena kupitia nabii akisema tazama bikira atachukua mimba naye atamzaa mwana nao watamwita jina lake imanueli maana yake mungu pamoja nasi
 yosefu alipoamka kutoka usingizini akafanya kama vile alivyoagizwa na malaika wa bwana akamchukua maria kuwa mke wake lakini hawakukutana kimwili mpaka maria alipojifungua mwanawe kifungua mimba akamwita jina lake yesu
wataalamu wa nyota wafika kumwona mtoto yesu baada ya yesu kuzaliwa katika mji wa bethlehemu huko uyahudi wakati wa utawala wa mfalme herode wataalamu wa mambo ya nyota kutoka mashariki walifika yerusalemu wakiuliza yuko wapi huyo aliyezaliwa mfalme wa wayahudi kwa maana tumeona nyota yake ikitokea mashariki nasi tumekuja kumwabudu
b kristo maana yake masiya yaani mpakwa aliyetiwa mafuta mfalme herode aliposikia jambo hili aliingiwa na hofu sana pamoja na watu wote wa yerusalemu
 herode akawaita pamoja makuhani wakuu na waandishi wa watu akawauliza ni mahali gani ambapo kristo angezaliwa
 nao wakamwambia katika uyahudi kwa maana hivyo ndivyo ilivyoandikwa na nabii nawe bethlehemu katika nchi ya yuda wewe si mdogo miongoni mwa watawala wa yuda kwa maana kutoka kwako atakuja mtawala atakayekuwa mchungaji wa watu wangu israeli
 ndipo herode akawaita wale wataalamu wa nyota kwa siri na kutaka kujua kutoka kwao uhakika kamili wa wakati ile nyota ilipoonekana
 kisha akawatuma waende bethlehemu akiwaambia nendeni mkamtafute kwa bidii huyo mtoto
nanyi mara mumwonapo mniletee habari ili na mimi niweze kwenda kumwabudu
 baada ya kumsikia mfalme wale wataalamu wa nyota wakaenda zao nayo ile nyota waliyoiona mashariki ikawatangulia nao wakaifuata mpaka iliposimama mahali pale alipokuwa mtoto
 walipoiona ile nyota wakajawa na furaha kubwa mno
 walipoingia ndani ya ile nyumba wakamwona mtoto pamoja na maria mama yake wakamsujudu na kumwabudu yule mtoto yesu
ndipo wakafungua hazina zao wakamtolea zawadi za dhahabu uvumba na manemane
 nao wakiisha kuonywa katika ndoto wasirudi kwa herode wakarudi kwenda katika nchi yao kwa njia nyingine
yosefu maria na mtoto yesu wakimbilia misri walipokwisha kwenda zao malaika wa bwana akamtokea yosefu katika ndoto akamwambia ondoka mchukue mtoto na mama yake mkimbilie misri
kaeni huko mpaka nitakapowaambia kwa maana herode anataka kumtafuta huyu mtoto ili amwue
 kisha yosefu akaondoka akamchukua mtoto na mama wakati wa usiku nao wakaenda misri ambako walikaa mpaka herode alipokufa
hili lilikuwa ili litimie lile lililonenwa na bwana kwa kinywa cha nabii kusema kutoka misri nilimwita mwanangu herode alipong amua kwamba wale mathayo wataalamu wa nyota wamemshinda kwa akili alikasirika sana naye akatoa amri ya kuwaua watoto wote wa kiume wenye umri wa miaka miwili kurudi chini katika mji wa bethlehemu na sehemu zote za jirani kufuatana na ule muda alioambiwa na wale wataalamu wa nyota
 ndipo lile lililonenwa na nabii yeremia lilipotimia
 sauti ilisikika huko rama kilio cha huzuni na maombolezo makuu raheli akilia kwa ajili ya wanawe akikataa kufarijiwa kwa sababu hawako tena
kurudi kutoka misri baada ya herode kufa malaika wa bwana akamtokea yosefu katika ndoto huko misri na kusema ondoka mchukue mtoto na mama mwende mrudi katika nchi ya israeli kwa sababu wale waliokuwa wanatafuta uhai wa mtoto wamekufa
 basi yosefu akaondoka akamchukua mtoto na mama yake wakaenda mpaka nchi ya israeli
 lakini aliposikia kwamba arkelao alikuwa anatawala huko uyahudi mahali pa herode baba yake aliogopa kwenda huko
naye akiisha kuonywa katika ndoto akaenda zake sehemu za galilaya akaenda akaishi katika mji ulioitwa nazareti hivyo likawa limetimia lile lililonenwa na manabii ataitwa mnazarayo
yohana mbatizaji atayarisha njia siku hizo yohana mbatizaji alikuja akihubiri katika nyika ya uyahudi akisema tubuni kwa maana ufalme wa mbinguni karibu
 huyu ndiye yule aliyenenwa habari zake na nabii isaya aliposema sauti ya mtu yule aliaye huko nyikani tayarisheni njia kwa ajili ya bwana yanyosheni mapito yake
 basi yohana alivaa vazi lililotengenezwa kwa singa za ngamia akiwa na mkanda wa ngozi kiunoni mwake chakula chake kilikuwa nzige na asali ya mwitu
 watu walimwendea kutoka yerusalemu uyahudi yote na nchi zote za kando kando ya mto yordani
 nao wakaziungama dhambi zao akawabatiza katika mto yordani
 lakini alipowaona mafarisayo na mathayo masadukayo wengi wakija ili kubatizwa aliwaambia ninyi watoto wa nyoka ni nani aliyewaonya kuikimbia ghadhabu inayokuja basi zaeni matunda yastahiliyo toba
 wala msijidhanie mnaweza kujiambia sisi tunaye abrahamu baba yetu kwa maana nawaambia kuwa mungu anaweza kumuinulia abrahamu watoto kutoka katika mawe haya
 hata sasa shoka limekwisha kuwekwa tayari kwenye mizizi ya mti
kila mti usiozaa matunda mazuri hukatwa na kutupwa motoni
 mimi nawabatiza kwa maji kwa ajili ya toba
lakini nyuma yangu anakuja yeye aliye na uwezo kuliko mimi ambaye sistahili hata kuchukua viatu vyake
yeye atawabatiza kwa roho mtakatifu na kwa moto
 chombo chake cha kupuria kiko mkononi mwake naye atasafisha sakafu yake ya kupuria akiikusanya ngano yake ghalani na kuyachoma makapi kwa moto usiozimika
yesu abatizwa kisha yesu akaja kutoka galilaya mpaka mto yordani ili yohana ambatize
 lakini yohana akajitahidi kumzuia akimwambia mimi ninahitaji kubatizwa na wewe nawe waja kwangu nikubatize lakini yesu akamjibu kubali hivi sasa kwa maana ndivyo itupasavyo kwa njia hii kuitimiza haki yote
hivyo yohana akakubali
 naye yesu alipokwisha kubatizwa mara alipotoka ndani ya maji ghafula mbingu zikamfungukia akamwona roho wa mungu akishuka kama hua na kutulia juu yake
 nayo sauti kutoka mbinguni ikasema huyu ni mwanangu mpendwa ambaye ninapendezwa sana naye
kujaribiwa kwa yesu kisha yesu akaongozwa na roho mtakatifu kuingia nyikani ili akajaribiwe na ibilisi
 baada ya kufunga siku arobaini mchana na usiku hatimaye akaona njaa
 mjaribu akamjia na kumwambia kama wewe ndiye mwana wa mungu amuru mawe haya yawe mikate
 lakini yesu akajibu imeandikwa mtu haishi kwa mkate tu ila kwa kila neno litokalo katika kinywa cha mungu
 ndipo ibilisi akamchukua yesu mpaka mji mtakatifu wa yerusalemu na kumweka juu ya mnara mrefu mwembamba wa hekalu a kwa hapa ina maana ndani ya katika akamwambia kama wewe ndiye mwana wa mungu jitupe chini kwa kuwa imeandikwa atakuagizia malaika zake nao watakuchukua mikononi mwao ili usije ukajikwaa mguu wako kwenye jiwe
 yesu akamjibu pia imeandikwa usimjaribu bwana mungu wako
 kwa mara nyingine ibilisi akamchukua yesu mpaka kwenye kilele cha mlima mrefu na kumwonyesha falme zote za dunia na fahari zake kisha akamwambia nitakupa hivi vyote kama ukinisujudia na kuniabudu
 yesu akamwambia ondoka mbele yangu shetani kwa maana imeandikwa utamwabudu bwana mungu wako nawe utamtumikia yeye peke yake
 ndipo ibilisi akamwacha nao malaika wakaja na kumtumikia
yesu aanza kuhubiri yesu aliposikia kwamba yohana mbatizaji alikuwa ametiwa gerezani alirudi galilaya
 akaondoka nazareti akaenda kuishi kapernaumu ulioko karibu na bahari katika mipaka ya nchi ya zabuloni na ya naftali ili kutimiza unabii wa nabii isaya kama alivyosema nchi ya zabuloni na nchi ya naftali kwenye njia ya kuelekea baharini ng ambo ya yordani galilaya ya watu mataifa watu wale waliokaa gizani wameona nuru kuu nao wale waliokaa katika nchi ya uvuli wa mauti nuru imewazukia
 tangu wakati huo yesu alianza kuhubiri akisema tubuni kwa maana ufalme wa mbinguni umekaribia
yesu awaita wanafunzi wake wa kwanza wakati yesu alipokuwa anatembea kando ya bahari ya galilaya aliwaona ndugu wawili simoni aitwaye petro na andrea ndugu yake
walikuwa wakizitupa nyavu zao baharini kwa maana wao walikuwa wavuvi
 yesu akawaambia njooni nifuateni nami nitawafanya muwe wavuvi wa watu
 mara mathayo wakaziacha nyavu zao wakamfuata
 alipoendelea mbele kutoka pale akawaona ndugu wengine wawili yakobo mwana wa zebedayo na yohana nduguye wakiwa wamekaa kwenye mashua pamoja na baba yao zebedayo wakiziandaa nyavu zao
yesu akawaita
 nao mara wakaziacha nyavu zao pamoja na baba yao wakamfuata
yesu ahubiri na kuponya wagonjwa yesu akapita katika galilaya yote akifundisha katika masinagogi yao akihubiri habari njema za ufalme wa mungu akiponya kila ugonjwa na kila aina ya maradhi miongoni mwa watu kwa hiyo sifa zake zikaenea sehemu zote za shamu nao watu wakamletea wote waliokuwa na magonjwa mbalimbali na maumivu waliopagawa na pepo wenye kifafa na waliopooza naye akawaponya
 makutano makubwa ya watu yakawa yanamjia kutoka galilaya dekapoli yerusalemu uyahudi na kutoka ng ambo ya mto yordani
sifa za aliyebariki wake wakamjia
 ndipo akaanza kuwafundisha akisema wana heri walio masikini wa roho maana hao ufalme wa mbinguni ni wao
 wana heri wale wanaohuzunika maana hao watafarijiwa
 wana heri walio wapole maana hao watairithi nchi
 wana heri wenye njaa na kiu ya haki maana hao watatoshelezwa
 wana heri wenye huruma maana hao watapata rehema
 wana heri walio na moyo safi maana hao watamwona mungu
 wana heri walio wapatanishi maana hao wataitwa wana wa mungu
 wana heri wanaoteswa kwa sababu ya haki maana hao ufalme wa mbinguni ni wao
 mna heri ninyi watu watakapowashutumu na kuwatesa na kunena dhidi yenu mabaya ya aina zote kwa uongo kwa ajili yangu
 furahini na kushangilia kwa maana thawabu yenu ni kuu
chumvi na nuru ninyi ni chumvi ya ulimwengu
lakini chumvi ikipoteza ladha yake yawezaje kurudishiwa ladha yake tena haifai tena kwa kitu cho chote ila kutupwa nje ikanyagwe na watu
 ninyi ni nuru ya ulimwengu
mji uliojengwa kilimani hauwezi kufichika
 wala watu hawawashi taa na kuifunika kwa bakuli
badala yake huiweka kwenye kinara chake nayo hutoa mwanga kwa kila mtu aliyemo ndani ya ile nyumba
 vivyo hivyo nuru yenu iangaze mbele ya watu ili wapate kuona matendo yenu mema wamtukuze baba yenu aliye mbinguni
kutimiza sheria msidhani kwamba nimekuja kuondoa torati au manabii sikuja kuondoa bali kutimiza
 kwa maana amin nawaambia mpaka mbingu na dunia zitakapopita hakuna hata herufi moja ndogo wala nukta itakayopotea kwa namna yo yote kutoka kwenye torati mpaka kila kitu kiwe kimetimia
 kwa hiyo ye yote atakayevunja mojawapo ya amri ndogo kuliko zote ya amri hizi naye akawafundisha wengine kufanya hivyo ataitwa mdogo kabisa katika ufalme wa mbinguni lakini ye yote azitendaye na kuzifundisha hizi amri ataitwa mkuu katika ufalme ya mbinguni
 kwa maana nawaambia haki yenu isipozidi haki ya waandishi wa sheria na mafarisayo kamwe hamtaingia katika ufalme wa mbinguni
kuhusu hasira mmesikia walivyoambiwa watu wa zamani kwamba usiue ye yote atakayeua atapasiwa hukumu
 lakini mimi nawaambia kwamba ye yote atakayemkasirikia ndugu yake wa kiume au wa kike atapasiwa hukumu
tena ye yote atakayemwambia ndugu yake wa kiume au wa kike raca yaani kumdharau na kumdhihaki atapasiwa kufanyiwa baraza
lakini ye yote atakayesema we mpumbavu ulaaniwe atapasiwa hukumu ya moto wa jehanam
 kwa hiyo kama unatoa sadaka yako madhabahuni ukakumbuka kuwa ndugu yako ana kitu dhidi yako iache sadaka yako hapo hapo mbele ya madhabahu uende kwanza a raca ni neno la kiaramu ambalo maana yake ni dharau na dhihaka ya hali ya juu
ukapatane na ndugu yako wa kiume au wa kike kisha urudi na ukatoe sadaka yako
 patana na mshtaki wako upesi wakati uwapo njiani pamoja naye kwenda mahakamani ili mshtaki wako asije akakutia mikononi mwa hakimu naye hakimu akakutia mikononi mwa walinzi nawe ukatupwa gerezani
 amin nakuambia hutatoka humo mpaka umelipa hadi senti ya mwisho kuhusu uzinzi mmesikia kwamba ilinenwa usizini
 lakini mimi nawaambia kwamba ye yote amtazamaye mwanamke kwa kumtamani amekwisha kuzini naye moyoni mwake
 jicho lako la kuume likikufanya utende dhambi ling oe ulitupe mbali
ni afadhali kwako kupoteza kiungo kimoja cha mwili wako kuliko mwili wako mzima utupwe jehanam
 kama mkono wako wa kuume ukikufanya utende dhambi ukate uutupe mbali
ni afadhali kwako kupoteza kiungo kimoja cha mwili wako kuliko mwili wako mzima utupwe jehanam
kuhusu talaka pia ilinenwa kwamba mtu ye yote amwachaye mkewe na ampe hati ya talaka
 lakini mimi nawaambia ye yote amwachaye mkewe isipokuwa kwa kosa la uasherati amfanya mkewe kuwa mzinzi
na ye yote amwoaye yule mwanamke aliyeachwa azini
kuhusu kuapa tena mmesikia walivyoambiwa watu wa zamani kwamba usiape kwa uongo bali timizeni nadhiri zile ulizofanya kwa bwana lakini mimi nawaambia msiape kabisa ama kwa mbingu kwa kuwa ni kiti cha enzi cha mungu au kwa nchi kwa kuwa ndipo mahali pake pa kuwekea miguu au kwa yerusalemu kwa kuwa ndio mji wa mfalme mkuu
 nanyi msiape kwa vichwa vyenu kwa kuwa hamwezi kuufanya hata unywele mmoja kuwa mweupe au mweusi
 ndiyo yenu iwe ndiyo na hapana yenu iwe hapana
lo lote zaidi ya hili latoka kwa yule mwovu
kuhusu kulipiza kisasi mmesikia kwamba ilinenwa jicho kwa jicho na jino kwa jino
 lakini mimi nawaambia msishindane na mtu mwovu
lakini kama mtu akikupiga kwenye shavu la kuume mgeuzie na la pili pia kama mtu akitaka kukushtaki na mathayo kuchukua shati lako mwachie achukue na koti pia
 kama mtu akikulazimisha kwenda kilometa moja nenda naye kilometa mbili
 mpe yeye akuombaye wala usimgeuzie kisogo yeye atakaye kukukopa
upendo kwa adui mmesikia kwamba ilinenwa mpende jirani yako na umchukie adui yako
 lakini mimi ninawaambia wapendeni adui zenu na waombeeni wanaowatesa ninyi ili mpate kuwa watoto wa baba yenu aliye mbinguni
kwa maana yeye huwaangazia jua lake watu waovu na watu wema naye huwanyeshea mvua wenye haki na wasio haki
 kama mkiwapenda wale wanaowapenda tu mtapata thawabu gani je hata watoza ushuru hawafanyi hivyo nanyi kama mkiwasalimu ndugu zenu tu je mnafanya nini zaidi ya wengine je hata watu wasiomjua mungu hawafanyi hivyo kwa hiyo iweni wakamilifu kama baba yenu wa mbinguni alivyo mkamilifu
kuwapa wahitaji angalieni msitende wema wenu mbele ya watu ili wawaone
kwa maana mkifanya hivyo hamna thawabu kutoka kwa baba yenu aliye mbinguni
 hivyo mnapowapa wahitaji msipige panda mbele yenu kama wafanyavyo wanafiki katika masinagogi na mitaani ili wasifiwe na watu
amin amin nawaambia wao wamekwisha kupokea thawabu yao
 lakini ninyi mtoapo sadaka fanyeni kwa siri hata mkono wako wa kushoto usijue mkono wako wa kuume unachofanya ili sadaka yako iwe ni siri
ndipo baba yako wa mbinguni yeye aonaye sirini atakupa thawabu kwa wazi
kuhusu maombi nanyi msalipo msiwe kama wanafiki maana wao hupenda kusali wakiwa wamesimama katika masinagogi na kando ya barabara ili waonekane na watu
amin amin nawaambieni wao wamekwisha kupata thawabu yao
 lakini wewe unaposali ingia chumbani mwako funga mlango na umwombe baba yako aliye sirini
naye baba yako aonaye sirini atakupa thawabu yako
 nanyi mnaposali msiseme maneno kama wafanyavyo watu wasiomjua mungu
kwa maana wao hudhani kwamba watasikiwa kwa sababu ya wingi wa maneno yao
 msiwe kama wao kwa sababu baba yenu anajua kile mnachohitaji kabla hamjamwomba
 hivi basi ndivyo iwapasavyo kuomba baba yetu uliye mbinguni jina lako litukuzwe
 ufalme wako uje
mapenzi yako yafanyike hapa duniani kama huko mbinguni
 utupatie leo riziki zetu za kila siku
 utusamehe deni zetu kama sisi nasi tulivyokwisha kuwasamehe wadeni wetu
 usitutie majaribuni bali utuokoe kutoka kwa yule mwovu kwa kuwa ufalme ni wako na nguvu na utukufu hata milele
amen
 kwa kuwa kama mkiwasamehe watu wengine wanapowakosea baba yenu wa mbinguni atawasamehe pia na ninyi
 lakini msipowasamehe watu wengine makosa yao wala baba yenu hatawasamehe ninyi makosa yenu
kuhusu kufunga mnapofunga msiwe wenye huzuni kama wafanyavyo wanafiki
maana wao hukunja nyuso zao ili kuwaonyesha wengine kwamba wamefunga
amin amin nawaambia wao wamekwisha kupata thawabu yao kamilifu
 lakini mnapofunga jipakeni mafuta kichwani na kunawa nyuso zenu ili kufunga kwenu kusionekane na watu wengine ila baba yenu aliye sirini naye baba yenu aonaye sirini atawapa thawabu yenu kwa wazi
akiba ya mbinguni msijiwekee hazina duniani mahali ambapo nondo na kutu huharibu nao wevi huvunja na kuiba
 lakini jiwekeeni hazina mbinguni mahali ambapo nondo na kutu haviharibu wala wevi hawavunji na kuiba
 kwa sababu mahali akiba yako ilipo hapo ndipo pia moyo wako utakapokuwa
jicho ni taa ya mwili jicho ni taa ya mwili
kama jicho lako ni nyofu mwili wako wote utakuwa na nuru
 lakini kama jicho lako ni ovu mwili wako wote utajawa na giza
kwa hiyo basi kama nuru iliyomo ndani yako ikiwa giza hilo ni giza kuu mathayo namna gani mungu na mali hakuna mtu ye yote awezaye kuwatumikia mabwana wawili kwa kuwa ama atamchukia huyu na kumpenda yule mwingine au atashikamana sana na huyu na kumdharau huyu mwingine
ninyi hamwezi kumtumikia mungu na mali a
msiwe na wasiwasi kwa hiyo nawaambia msiwe na wasiwasi kuhusu maisha yenu mtakula nini au mtakunywa nini au kuhusu miili yenu mtavaa nini
je maisha si zaidi ya chakula na mwili zaidi ya mavazi waangalieni ndege wa angani wao hawapandi wala hawavuni au kuweka ghalani lakini baba yenu wa mbinguni huwalisha hao
je ninyi si wa thamani zaidi kuliko hao ndege ni nani miongoni mwenu ambaye kwa kujitaabisha kwake aweza kujiongezea hata saa moja zaidi katika maisha yake au kuongeza dhiraa moja kwenye kimo chake nanyi kwa nini kujitaabisha kwa ajili ya mavazi fikirini maua ya shambani yameavyo
hayafanyi kazi wala hayafumi
 lakini nawaambia hata mfalme solomoni katika fahari yake yote hakuvikwa kama mojawapo ya hayo maua
 lakini ikiwa mungu anayavika hivi majani ya shambani ambayo leo yapo na kesho yanatupwa motoni je hatawavika ninyi vizuri zaidi enyi wa imani haba kwa hiyo msiwe na wasiwasi mkisema tutakula nini au tutakunywa nini au tutavaa nini kwa maana watu wasiomjua mungu ndio wanaoshindania hayo lakini baba yenu wa mbinguni anafahamu kwamba mnahitaji hayo yote
 lakini utafuteni kwanza ufalme wa mungu na haki yake na haya yote mtaongezewa
 kwa hiyo msiwe na wasi wasi kuhusu kesho kwa sababu kesho itajitaabikia yenyewe
yatosha kwa siku masumbufu yake
kuwahukumu wengine usihukumu ili usije ukahukumiwa
 kwa maana kwa jinsi ile unavyowahukumu wengine ndivyo utakavyohukumiwa na kwa kipimo kile utakachotoa ndicho utakachopokea
a mali hapa ina maana ya mammon ambalo ni neno la kiaramu au kwa kiyunani mamona maana yake mali utajiri b dhiraa moja ni sawa na sentimita mathayo kwa nini unatazama kibanzi kidogo kilichomo kwenye jicho la ndugu yako na wala huoni boriti iliyoko kwenye jicho lako au unawezaje kumwambia ndugu yako acha nitoe kibanzi kwenye jicho lako wakati kuna boriti kwenye jicho lako mwenyewe ewe mnafiki toa kwanza boriti kwenye jicho lako mwenyewe nawe ndipo utakapoona wazi ili kuondoa kibanzi kilichoko kwenye jicho la ndugu yako
 msiwape mbwa vitu vilivyo vitakatifu wala msitupie nguruwe lulu zenu
kama mkifanya hivyo watazikanyaga kanyaga na kisha watawageukia na kuwararua vipande vipande
omba tafuta bisha ombeni nanyi mtapewa tafuteni nanyi mtapata bisheni nanyi mtafunguliwa mlango
 kwa maana kila aombaye hupewa naye atafutaye huona naye abishaye hufunguliwa mlango
 au ni nani miongoni mwenu ambaye mwanawe akimwomba mkate atampa jiwe au mwanawe akimwomba samaki atampa nyoka ikiwa ninyi basi mlio waovu mnajua jinsi ya kuwapa watoto wenu vitu vizuri si zaidi sana baba yenu aliye mbinguni atawapa vitu vizuri wale wamwombao kwa hiyo cho chote ambacho mngetaka mtendewe na watu ninyi nanyi watendeeni vivyo hivyo
kwa kuwa hii ndiyo torati na manabii
njia nyembamba na njia pana ingieni kwa kupitia mlango mwembamba kwa maana lango ni pana na njia ni pana ielekeayo upotevuni nao ni wengi waingiao kwa kupitia lango hilo
 lakini mlango ni mwembamba na njia ni finyo ielekayo kwenye uzima nao ni wachache tu waionao
mti na tunda lake jihadharini na manabii wa uongo wanaowajia wakiwa wamevaa mavazi ya kondoo lakini ndani wao ni mbwa mwitu wakali
 mtawatambua kwa matunda yao
je watu huchuma zabibu kwenye miiba au tini kwenye michongoma vivyo hivyo mti mwema huzaa matunda mazuri na mti mbaya huzaa matunda mabaya
 mti mwema hauwezi kuzaa matunda mabaya wala mti mbaya hauwezi kuzaa matunda mazuri
 kila mti usiozaa matunda mazuri hukatwa na kutupwa motoni
 hivyo kwa matunda yao mtawatambua
mwanafunzi wa kweli si kila mtu aniambiaye bwana bwana atakayeingia katika ufalme wa mbinguni bali ni yeye afanyaye mapenzi ya baba yangu aliye mbinguni
 wengi wataniambia siku ile bwana bwana hatukutoa unabii kwa jina lako na kwa jina lako kutoa pepo na kufanya miujiza mingi ndipo nitakapowaambia wazi sikuwajua kamwe
ondokeni kwangu ninyi watenda maovu msikiaji na mtendaji kwa hiyo kila mtu ayasikiaye haya maneno yangu na kuyatenda ni kama mtu mwenye busara aliyejenga nyumba yake kwenye mwamba
 mvua ikanyesha mafuriko yakaja na upepo ukavuma ukaipiga hiyo nyumba lakini haikuanguka kwa sababu msingi wake ulikuwa kwenye mwamba
 naye kila anayesikia haya maneno yangu wala asiyatende ni kama mtu mjinga aliyejenga nyumba yake kwenye mchanga
 mvua ikanyesha mafuriko yakaja nao upepo ukavuma ukaipiga hiyo nyumba nayo ikaanguka kwa kishindo kikubwa
 yesu alipomaliza kusema maneno haya makutano ya watu wakashangazwa sana na mafundisho yake kwa sababu alifundisha kama yeye aliye na mamlaka wala si kama walimu wao wa sheria
yesu amtakasa mwenye ukoma yesu aliposhuka kutoka mlimani makutano makubwa ya watu yakamfuata
 mtu mmoja mwenye ukoma akaja na kupiga magoti mbele yake akasema bwana kama ukitaka unaweza kunitakasa
 yesu akanyoosha mkono wake akamgusa akamwambia nataka takasika mara yule mtu akatakasika ukoma wake
 kisha yesu akamwambia hakikisha humwambii mtu ye yote
lakini nenda ukajionyeshe kwa kuhani na utoe sadaka aliyoamuru mose iwe ushuhuda kwao kwamba umepona
yesu amponya mtumishi wa jemadari yesu alipoingia kapernaumu jemadari mmoja alimjia kumwomba msaada akisema bwana mtumishi wangu amelala nyumbani amepooza tena ana maumivu makali ya kutisha
 yesu akamwambia nitakuja na kumponya
lakini yule jemadari akamwambia bwana mimi sistahili wewe uingie chini ya dari yangu
lakini sema neno tu naye mtumishi wangu atapona
 kwa kuwa mimi nami niko chini ya mamlaka nikiwa na askari chini yangu
nikimwambia huyu nenda naye huenda na mwingine nikimwambia njoo huja
nami nikimwambia mtumishi wangu fanya hivi hufanya
 yesu aliposikia maneno haya akashangaa akawaambia wale waliomfuata amin amin nawaambia hata katika israeli sijaona imani kubwa namna hii
 ninawaambia kwamba wengi watatoka mashariki na magharibi nao wataketi karamuni pamoja na abrahamu isaki na yakobo katika ufalme wa mbinguni
 lakini warithi wa ufalme watatupwa katika giza la nje ambako kutakuwa na kulia na kusaga meno
 kisha yesu akamwambia yule jemadari nenda na iwe kwako sawasawa na imani yako
naye yule mtumishi akapona saa ile ile
yesu aponya wengi yesu alipoingia nyumbani kwa petro alimkuta mama mkwe wake petro amelala kitandani akiwa ana homa
 akamgusa mkono wake na homa ikamtoka naye akainuka na kuanza kumhudumia
 jioni ile wakamletea watu wengi waliopagawa na pepo naye akawatoa wale pepo kwa neno lake na kuponya wagonjwa wote
 haya yalifanyika ili litimie lile lililonenwa kwa kinywa cha nabii isaya kwamba mwenyewe alitwaa udhaifu wetu na alichukua magonjwa yetu
gharama ya kumfuata yesu yesu alipoona makutano mengi wamemzunguka aliwaamuru wanafunzi wake wavuke mpaka ng ambo
 kisha mwalimu mmoja wa sheria akamjia yesu na kumwambia mwalimu mimi nitakufuata po pote uendako
 naye yesu akamwambia mbweha wana mashimo nao ndege wa angani wana viota vyao lakini mwana wa adamu hana mahali pa kulaza kichwa chake
 mwanafunzi mwingine akamwambia bwana niruhusu kwanza nikamzike baba yangu
mathayo lakini yesu akamwambia nifuate nawe waache wafu wazike wafu wao
yesu atuliza dhoruba naye alipoingia kwenye chombo wanafunzi wake wakamfuata
 ghafula kukainuka dhoruba kali baharini hata chombo kikaanza kufunikwa na mawimbi lakini yesu alikuwa amelala usingizi
 wanafunzi wake wakamwendea na kumwamsha wakisema bwana tuokoe tunazama naye yesu akawaambia kwa nini mnaogopa enyi wa imani haba kisha akaondoka na kukemea dhoroba na mawimbi nako kukawa shwari kuu
 wale watu wakashangaa wakisema ni mtu wa namna gani huyu hata upepo na mawimbi vinamtii
wawili wenye pepo waponywa walipofika ng ambo katika nchi ya wagerasi watu wawili waliopagawa na pepo wakitoka makaburini walikutana naye
watu hawa walikuwa wakali mno kiasi kwamba hakuna mtu aliyeweza kupita njia ile
 wakapiga kelele una nini nasi mwana wa mungu umekuja hapa kututesa kabla ya wakati ulioamuriwa mbali kidogo kutoka pale walipokuwa kulikuwa na kundi kubwa la nguruwe wakilisha
 wale pepo wakamsihi yesu ukitutoa humu turuhusu tuende kwenye lile kundi la nguruwe
 akawaambia nendeni hivyo wakatoka na kuwaingia wale nguruwe nalo kundi lote likatelemka mbio gengeni likaingia bahari na kufa ndani ya maji
 wale waliokuwa wakiwachunga hao nguruwe wakakimbia wakaingia mjini wakaeleza yote kuhusu yale yaliyowatokea wale waliokuwa wamepagawa na pepo
 kisha watu wote wa mji huo wakatoka kwenda kukutana na yesu
nao walipomwona wakamsihi aondoke kwenye nchi yao
yesu amponya mtu aliyepooza yesu akaingia kwenye chombo akavuka na kufika katika mji wa kwao
 wakati huo huo wakamletea mtu aliyepooza akiwa amelazwa kwenye kitanda
yesu alipoona imani yao alimwambia yule mtu aliyepooza mwanangu jipe moyo mkuu dhambi zako zimesamehewa
 kwa ajili ya jambo hili baadhi ya walimu mathayo wa sheria wakasema mioyoni mwao huyu mtu anakufuru lakini yesu akiyafahamu mawazo yao akawaambia kwa nini mnawaza maovu mioyoni mwenu kwa kuwa ni lipi lililo rahisi kusema dhambi zako zimesamehewa au kusema simama utembee lakini ili mpate kujua kwamba mwana wa adamu anayo mamlaka duniani kusamehe dhambi ndipo akamwambia yule aliyepooza simama chukua kitanda chako na uende nyumbani kwako
 yule mtu akasimama akaenda nyumbani kwake
 makutano walipoyaona haya wakajawa na hofu ya mungu wakamtukuza mungu ambaye alikuwa ametoa mamlaka kama hii kwa wanadamu
kuitwa kwa mathayo yesu alipokuwa akienda kutoka huko alimwona mtu mmoja jina lake mathayo akiwa ameketi forodhani mahali pa kutozea ushuru
yesu akamwambia nifuate
mathayo akaondoka akamfuata
 wakati yesu alipokuwa ameketi chakulani ndani ya nyumba watoza ushuru wengi na wenye dhambi wakaja kula pamoja naye na wanafunzi wake
 mafarisayo walipoona mambo haya wakawauliza wanafunzi wake kwa nini mwalimu wenu anakula na watoza ushuru na wenye dhambi lakini yesu aliposikia hayo akawaambia watu wenye afya hawahitaji tabibu lakini wale walio wagonjwa ndio wanaohitaji tabibu
 nendeni mkajifunze maana ya maneno haya nataka rehema wala si dhabihu
kwa maana sikuja kuwaita wenye haki bali wenye dhambi
yesu aulizwa kuhusu kufunga wanafunzi wa yohana mbatizaji wakaja na kumwuliza yesu imekuwaje kwamba sisi na mafarisayo tunafunga lakini wanafunzi wako hawafungi yesu akawajibu je wageni wa bwana arusi waweza kuomboleza wakati angali pamoja nao wakati utafika ambapo bwana arusi ataondolewa kwao hapo ndipo watakapofunga
 hakuna mtu anayeshonea kiraka kipya kwenye nguo kuukuu kwa maana kile kiraka kitachanika kutoka kwenye hiyo nguo na kuchanika kwake kutakuwa kubaya zaidi ya hapo mwanzo
 wala watu hawaweki divai mpya kwenye viriba vikuukuu
kama wakifanya hivyo viriba vitapasuka na divai itamwagika
navyo viriba vitaharibika lakini divai mpya huwekwa kwenye viriba vipya na hivyo divai na viriba huwa salama
msichana afufuliwa na mwanamke aponywa wakati yesu akiwa anawaambia mambo haya mara akaingia kiongozi wa sinagogi akapiga magoti mbele yake akimwambia binti yangu amekufa sasa hivi lakini uje uweke mkono wako juu yake naye atakuwa hai
 yesu akaondoka akafuatana naye wanafunzi wake pia wakaandamana naye
 wakati huo huo mwanamke mmoja ambaye alikuwa na ugonjwa wa kutokwa damu kwa muda wa miaka kumi na miwili akaja nyuma ya yesu akagusa upindo wa vazi lake kwa maana alisema moyoni mwake kama nikigusa tu vazi lake nitaponywa
 yesu akageuka naye alipomwona akamwambia binti jipe moyo mkuu imani yako imekuponya
naye yule mwanamke akapona kuanzia saa ile ile
yesu amfufua binti wa kiongozi wa sinagogi
 yesu alipofika nyumbani kwa yule kiongozi wa sinagogi na kuwaona waombolezaji wakipiga filimbi za maombolezo na watu wengi wakipiga kelele akawaambia ondokeni kwa maana binti huyu hakufa bali amelala
wakamcheka kwa dhihaka
 lakini watu walipokwisha kutolewa nje akaingia mle ndani na kumshika yule binti mkono naye akaamka
 habari hizi zikaenea katika maeneo yale yote
yesu awaponya vipofu yesu alipokuwa akiondoka mahali pale vipofu wawili wakamfuata wakipiga kelele kwa nguvu na kusema mwana wa daudi tuhurumie alipoingia mle nyumbani wale vipofu wakamjia
akawauliza mnaamini kwamba ninaweza kufanya jambo hili wakamjibu ndio bwana
 ndipo yesu akagusa macho yao na kusema iwe kwenu sawasawa na mnavyoamini
 macho yao yakafunguka
yesu akawaonya vikali akisema angalieni mtu ye yote asijue kuhusu jambo hili
 lakini wao wakaenda na kueneza habari zake katika eneo lile lote
yesu amponya mtu bubu mathayo walipokuwa wanatoka mtu mmoja aliyekuwa amepagawa na pepo na ambaye hakuweza kuongea aliletwa kwa yesu
 yule pepo alipotolewa yule mtu aliyekuwa bubu akaongea
ule umati wa watu ukastaajabu na kusema jambo kama hili kamwe halijapata kuonekana katika israeli
 lakini mafarisayo wakasema huyo anatoa pepo kwa uwezo wa mkuu wa pepo
watenda kazi ni wachache yesu akazunguka katika miji yote na vijiji vyote akifundisha katika masinagogi yao akihubiri habari njema za ufalme na kuponya kila ugonjwa na kila aina ya maradhi miongoni mwa watu
 alipoona makutano aliwahurumia kwa sababu walikuwa wanasumbuka na bila msaada kama kondoo wasio na mchungaji
 ndipo akawaambia wanafunzi wake mavuno ni mengi lakini watenda kazi ni wachache kwa hiyo mwombeni bwana wa mavuno ili apeleke watenda kazi katika shamba lake la mavuno
yesu awatuma wale kumi na wawili ndipo yesu akawaita wanafunzi wake kumi na wawili akawapa mamlaka juu ya pepo wachafu kuwatoa na kuponya kila ugonjwa na maradhi ya kila aina
 haya ndiyo majina ya hao wanafunzi kumi na wawili wa kwanza simon aitwaye petro na andrea nduguye yakobo mwana wa zebedayo na yohana nduguye filipo na bartholomayo tomaso na mathayo mtoza ushuru yakobo mwana wa alfayo na thadayo simoni mkananayo na yuda iskariote aliyemsaliti yesu
kutumwa kwa wale kumi na wawili hawa kumi na wawili yesu aliwatuma akawaagiza msiende miongoni mwa watu mataifa wala msiingie mji wo wote wa wasamaria
 lakini afadhali mshike njia kuwaendea kondoo wa nyumba ya israeli waliopotea
 wakati mnapokwenda hubirini mkisema ufalme wa mbinguni umekaribia
 ponyeni wagonjwa fufueni wafu takaseni wenye ukoma toeni pepo wachafu
mmepata bure toeni bure
 msichukue dhahabu wala fedha wala shaba kwenye vifuko vyenu
 msichukue mkoba wa safari wala kanzu mbili wala jozi ya pili ya viatu wala fimbo kwa maana mtenda kazi anastahili posho yake
 mji wo wote au kijiji cho chote mtakachoingia tafuteni humo mtu anayestahili nanyi kaeni kwake mpaka mtakapoondoka
 mkiingia kwenye nyumba itakieni amani
 kama nyumba hiyo inastahili amani yenu na iwe juu yake la sivyo amani yenu na iwarudie ninyi
 kama mtu ye yote hatawakaribisha ninyi wala kusikiliza maneno yenu kungu uteni mavumbi kutoka kwenye miguu yenu mtakapokuwa mnatoka kwenye nyumba hiyo au mji huo
 amin amin nawaambia itavumilika zaidi miji ya sodoma na gomora katika hukumu kuliko mji huo
mateso yanayokuja tazama ninawatuma kama kondoo katikati ya mbwa mwitu
kwa hiyo mwe werevu kama nyoka na wapole kama hua
 jihadharini na wanadamu kwa maana watawapeleka katika mabaraza yao na kuwapiga kwenye masinagogi yao nanyi mtaburutwa mbele ya watawala na wafalme kwa ajili yangu ili kuwa ushuhuda kwao na mbele ya watu mataifa
 lakini watakapowapeleka humo msisumbuke kufikirifikiri mtakalosema kwa maana mtapewa la kusema wakati huo
 kwa sababu si ninyi mtakaokuwa mkinena bali ni roho wa baba yenu atakayekuwa akinena kupitia kwenu
 ndugu atamsaliti ndugu yake ili auawe na baba atamsaliti mtoto wake watoto wataasi dhidi ya wazazi wao na kuwafanya wauawe
 nanyi mtachukiwa na watu wote kwa ajili ya jina langu
lakini yeye atakayevumilia hadi mwisho ataokoka
 wakiwatesa katika mji mmoja kimbilieni mji mwingine
amin amin nawaambia hamtamaliza miji yote ya israeli kabla mwana wa adamu hajaja
 mwanafunzi hawezi kumzidi mwalimu wake wala mtumishi hamzidi bwana wake
 yatosha mwanafunzi kuwa kama mwalimu wake na mtumishi kuwa kama bwana wake
ikiwa mkuu wa nyumba ameitwa beelzebuli a je si zaidi sana wale wa nyumbani mwake mwenyewe anayestahili kuogopwa kwa hiyo msiwaogope hao kwa maana hakuna kilichofichika ambacho hakitafunuliwa wala hakuna siri ambayo haitajulikana
 ninalowaambia gizani ninyi lisemeni mchana peupe na lile mnalosikia likinong onwa a beelizebubu au kwa kiyunani beezebub au beelzebub yaani beelzebuli maana yake mkuu wa pepo masikioni mwenu lihubirini kwenye paa la nyumba
 msiwaogope wale wauao mwili lakini hawawezi kuua roho afadhali mwogopeni yeye awezaye kuiangamiza roho na mwili katika jehanam b
 je shomoro wawili hawauzwi kwa senti mbili tu lakini hakuna hata mmoja wao atakayeanguka pasipo baba yenu kujua hata nywele za vichwa vyenu zote zimehesabiwa
 hivyo msiogope kwa maana ninyi ni wa thamani kubwa zaidi kuliko shomoro wengi
 kila mtu atakayenikiri mbele ya watu mimi nami nitamkiri yeye mbele za baba yangu aliye mbinguni
 lakini ye yote atakayenikana mimi mbele ya watu mimi nami nitamkana mbele ya baba yangu aliye mbinguni
sikuleta amani bali upanga msidhani kwamba nimekuja kuleta amani duniani
sikuja kuleta amani bali upanga
 kwa maana nimekuja kumfitini mtu na babaye binti na mamaye mkwe na mama mkwe wake
 nao adui za mtu watakuwa ni wale watu wa nyumbani kwake
 ye yote ampendaye baba yake au mama yake kuliko anavyonipenda mimi hastahili kuwa wangu
ye yote ampendaye mwanawe au binti yake kuliko anavyonipenda mimi hastahili kuwa wangu
 tena ye yote asiyeuchukua msalaba wake na kunifuata hastahili kuwa wangu
 ayang ang aniaye maisha yake atayapoteza lakini yeye atakayeyatoa maisha yake kwa ajili yangu atayaona
watakaopokea thawabu mtu ye yote atakayewapokea ninyi atakuwa amenipokea mimi na ye yote atakayenipokea mimi atakuwa amempokea yeye aliyenituma
 mtu ye yote anayempokea nabii kwa kuwa ni nabii atapokea thawabu ya nabii na mtu anayempokea mwenye haki kwa kuwa ni mwenye haki atapokea thawabu ya mwenye haki
 kama ye yote akimpa hata kikombe cha maji mmoja wa hawa wadogo kwa kuwa ni mwanafunzi wangu amin ninawaambia hataikosa thawabu yake
yesu na yohana mbatizaji b jehanum au kiyunani gehena maana yake kuzimu yaani motoni mathayo baada ya yesu kumaliza kutoa maagizo kwa wale wanafunzi wake kumi na wawili aliondoka hapo akaenda kufundisha na kuhubiri katika miji yao
 yohana mbatizaji aliposikia akiwa gerezani mambo ambayo kristo alikuwa akiyafanya aliwatuma wanafunzi wake ili wakamwulize wewe ndiye yule aliyekuwa aje au tumngojee mwingine yesu akajibu rudini mkamwarifu yohana yale mnayosikia na kuyaona vipofu wanapata kuona viwete wanatembea wenye ukoma wanatakaswa viziwi wanasikia wafu wanafufuliwa na maskini wanahubiriwa habari njema
 ana heri mtu yule asiyechukizwa kwa ajili yangu wale wanafunzi wa yohana walipokuwa wanaondoka yesu akaanza kusema na makutano kuhusu yohana mbatizaji
akawauliza mlipokwenda kule nyikani mlikwenda kuona nini unyasi ukiyumbishwa na upepo kama sivyo mlitoka kwenda kuona nini basi mtu aliyevaa mavazi mazuri
hasha wale wanaovaa nguo nzuri wako katika majumba ya wafalme
 basi mlitoka kwenda kuona nini je ni kumwona nabii naam nawaambia yeye ni zaidi ya nabii
 huyo ndiye ambaye habari zake zimeandikwa tazama namtuma mjumbe mbele yako atakayetengeneza njia mbele yako
 amin nawaambia miongoni mwa watu waliozaliwa na wanawake hajatokea mtu aliye mkuu zaidi ya yohana mbatizaji lakini aliye mdogo kabisa katika ufalme wa mbinguni ni mkuu kuliko yohana
 tangu siku za yohana mbatizaji hadi sasa ufalme wa mungu hupatikana kwa nguvu nao wenye nguvu wauteka
 kwa maana manabii wote na torati vilitabiri mpaka wakati wa yohana
 kama mko tayari kukubali hilo yeye yohana ndiye yule eliya ambaye manabii walikuwa wamesema angekuja
 yeye aliye na sikio na asikie
 lakini kizazi hiki nikifananishe na nini kinafanana na watoto waliokaa sokoni wakiwaita wenzao na kuwaambia tuliwapigia filimbi lakini hamkucheza tuliwaimbia nyimbo za msiba a kristo yaani masiya maana yake mpakwa aliyetiwa mafuta
 lakini hamkuomboleza
 kwa maana yohana mbatizaji alikuja hali wala hanywi nao wanasema yeye ana pepo
 mwana wa adamu alikuja akila na kunywa nao wanasema tazama mlafi na mlevi rafiki wa watoza ushuru na wenye dhambi lakini hekima huthibitishwa kwa haki ya matendo yake
ole wa miji isiyotubu ndipo yesu akaanza kuilaumu miji ambamo alifanya miujiza yake mingi kuliko kwingine kwa maana watu wake hawakutubu
 ole wako korazini ole wako bethsaida kwa maana kama miujiza iliyofanyika kwenu ingelifanyika tiro na sidoni miji hiyo ingekuwa imetubu tangu zamani kwa kuvaa magunia na kujipaka majivu
 lakini nawaambia itavumilika zaidi kwa tiro na sidoni katika siku ya hukumu kuliko kwenu nawe kapernaumu je utainuliwa hadi mbinguni la hasha utashushwa pande za chini sana b
miujiza iliyofanyika kwako ingefanyika huko sodoma mji huo ungalikuwapo hadi leo
 lakini nakuambia kwamba itavumilika zaidi kwa sodoma katika siku ile ya hukumu kuliko wewe
hakuna amjuaye baba ila mwana wakati huo yesu alisema ninakuhimidi baba bwana wa mbingu na nchi kwa kuwa umewaficha mambo haya wenye hekima na wenye elimu nawe ukawafunulia watoto wachanga
 naam baba kwa kuwa hivyo ndivyo ilivyokupendeza
 nimekabidhiwa vitu vyote na baba yangu hakuna mtu amjuaye mwana ila baba wala hakuna amjuaye baba ila mwana na ye yote ambaye mwana anapenda kumdhihirisha baba kwake
yesu awaita waliolemewa na mizigo njooni kwangu ninyi nyote mnaotaabika na kulemewa na mizigo nami nitawapumzisha
 jifungeni nira yangu mjifunze kutoka kwangu kwa maana mimi ni mpole na mnyenyekevu wa moyo nanyi mtapata raha nafsini mwenu
 kwa maana nira yangu ni laini na mzigo wangu ni mwepesi
b pande za chini sana hapa ina maana ya neno la kiyunani hades au kwa kiyahudi sheol yaani kuzimu
mathayo bwana wa sabato wakati huo yesu alipitia kwenye mashamba ya ngano siku ya sabato
wanafunzi wake walikuwa na njaa wakaanza kuvunja masuke ya ngano na kuyala
 lakini mafarisayo walipoona jambo hili wakamwambia tazama wanafunzi wako wanafanya jambo lisilo halali siku ya sabato
 yesu akawajibu je hamjasoma alichofanya daudi na wenzake walipokuwa na njaa aliingia katika nyumba ya mungu akala mikate iliyowekwa wakfu yeye na wenzake jambo ambalo halikuwa halali kwao kufanya isipokuwa makuhani peke yao
 au hamjasoma katika torati kwamba siku ya sabato makuhani huvunja sheria ya sabato hekaluni lakini hawahesabiwi kuwa na hatia nawaambia wazi kwamba yeye aliye mkuu kuliko hekalu yupo hapa
 kama mngelikuwa mmejua maana ya maneno haya ninataka rehema wala si dhabihu msingeliwalaumu watu wasio na hatia kwa maana mwana wa adamu ndiye bwana wa sabato
yesu anamponya mtu aliyepooza mkono yesu akaondoka mahali hapo akaingia katika sinagogi lao huko alikuwepo mtu aliyepooza mkono
wakitafuta sababu ya kumshtaki yesu wakamwuliza je ni halali kuponya siku ya sabato yesu akawaambia ni nani miongoni mwenu mwenye kondoo wake ambaye huyo kondoo akitumbukia shimoni siku ya sabato hatamtoa mtu ana thamani kubwa kiasi kuliko kondoo
kwa hiyo ni halali kutenda mema siku ya sabato
 ndipo akamwambia yule mtu nyoosha mkono wako
akaunyoosha nao ukaponywa ukawa mzima kama ule mwingine
 lakini mafarisayo wakatoka nje wakafanya shauri baya juu yake jinsi watakavyoweza kumwua yesu
mtumishi aliyechaguliwa na mungu lakini yesu alipoyatambua mawazo yao akaondoka mahali hapo
watu wengi wakamfuata naye akawaponya wote akiwakataza wasiseme yeye ni nani
 hii ilikuwa ili litimie lile neno lililonenwa kwa kinywa cha nabii isaya kusema mathayo tazama mtumishi wangu niliyemchagua mpendwa wangu ninayependezwa naye
nitaweka roho yangu juu yake naye atatangaza haki kwa mataifa
 hatagombana wala hatapiga kelele wala hakuna atakayesikia sauti yake njiani
 mwanzi uliopondeka hatauvunja utambi unaofuka moshi hatauzima mpaka atakapoifanya haki ishinde
 katika jina lake mataifa wataweka tumaini lao
yesu na beelzebuli kisha wakamletea mtu aliyekuwa amepagawa na pepo naye ni kipofu na bubu yesu akamponya hata akaweza kusema na kuona
 watu wote wakashangaa na kusema je yawezekana huyu ndiye mwana wa daudi lakini mafarisayo waliposikia jambo hili wakasema mtu huyu anatoa pepo wachafu kwa uwezo wa beelzebuli a mkuu wa pepo wachafu
 yesu alijua walichokuwa wakiwaza akawaambia kila ufalme ukigawanyika dhidi yake wenyewe huangamia
hali kadhalika kila mji au watu wa nyumba moja iliyogawanyika dhidi yake yenyewe haiwezi kusimama
 kama shetani akimtoa shetani atakuwa amegawanyika yeye mwenyewe
basi ufalme wake utawezaje kusimama nami kama natoa pepo wachafu kwa nguvu za beelzebuli b watu wenu je wao hutoa pepo wachafu kwa uwezo wa nani hivyo basi wao ndio watakaowahukumu
 lakini kama mimi ninatoa pepo wachafu kwa roho wa mungu basi ufalme wa mungu umekuja juu yenu
 au tena mtu awezaje kuingia katika nyumba ya mtu mwenye nguvu na kuteka nyara mali zake asipomfunga kwanza yule mwenye nguvu akiisha mfunga ndipo hakika anaweza kuteka nyara mali zake
 mtu asiyekuwa pamoja nami yu kinyume nami na mtu ambaye hakusanyi pamoja nami hutawanya
 kwa hiyo nawaambia kila dhambi na kufuru watu watasamehewa lakini mtu atakayemkufuru roho mtakatifu hatasamehewa
 mtu ye yote atakayesema neno dhidi ya a beelizebuli au beelizebubu maana yake mkuu wa pepo wachafu
b beelzebul au beelizebubu maana yake mkuu wa pepo wachafu
mwana wa adamu atasamehewa lakini ye yote anenaye neno dhidi ya roho mtakatifu hatasamehewa iwe katika ulimwengu huu au katika ulimwengu ujao
mti na matunda yake ufanye mti kuwa mzuri nayo matunda yake yatakuwa mazuri au ufanye mti kuwa mbaya na matunda yake yatakuwa mabaya kwa maana mti hutambulikana kwa matunda yake
 enyi uzao wa nyoka mnawezaje kunena mambo mema wakati ninyi ni waovu kwa maana kinywa cha mtu huyanena yale yaliyoujaza moyo wake
 mtu mwema hutoa yaliyo mema kutoka katika hazina ya mambo mema yaliyohifadhiwa ndani yake naye mtu mwovu hutoa yaliyo maovu kutoka katika hazina ya mambo maovu yaliyohifadhiwa ndani yake
 lakini nawaambia katika siku ya hukumu watu watatoa hesabu kuhusu kila neno lisilo maana walilonena
 kwa maana kwa maneno yako utahesabiwa haki na kwa maneno yako utahukumiwa
ishara ya yona kisha baadhi ya mafarisayo na walimu wa sheria wakamwambia mwalimu tunataka kuona ishara kutoka kwako
 lakini yeye akawajibu kizazi kiovu na cha uzinzi kinaomba ishara lakini hakitapewa ishara yo yote isipokuwa ile ishara ya nabii yona
 kwa maana kama vile yona alivyokuwa ndani ya tumbo la nyangumi kwa muda wa siku tatu mchana na usiku vivyo hivyo mwana wa adamu atakuwa katika moyo wa nchi siku tatu mchana na usiku
 siku ya hukumu watu wa ninawi watasimama pamoja na kizazi hiki na kukihukumu kwa maana wao walitubu katika kuhubiri kwa yona na tazama hapa yupo yeye aliye mkuu kuliko yona
 malkia wa kusini atasimama wakati wa hukumu na kukihukumu kizazi hiki kwa kuwa yeye alikuja kutoka miisho ya dunia ili kuisikiliza hekima ya solomoni na hapa yupo aliye mkuu kuliko solomoni
mafundisho kuhusu pepo mchafu pepo mchafu amtokapo mtu hutanga tanga katika sehemu zisizo na maji akitafuta mahali pa kupumzika lakini hapati
 ndipo husema nitarudi kwenye ile nyumba yangu nilikotoka naye arudipo huikuta ile nyumba ikiwa tupu imefagiliwa na kupangwa vizuri
c nyangumi ni samaki mkubwa sana mathayo kisha huenda na kuwaleta pepo wachafu wengine saba wabaya zaidi kuliko yeye nao huingia na kuishi humo
nayo hali ya mwisho ya mtu yule huwa mbaya zaidi kuliko ile ya kwanza
ndivyo itakavyokuwa kwa kizazi hiki cha uovu
mama na ndugu zake yesu wakati alipokuwa akali anazungumza na makutano mama yake na ndugu zake walisimama nje wakitaka kuongea naye
 ndipo mtu mmoja akamwambia tazama mama yako na ndugu zako wamesimama nje wanataka kuongea na wewe
 lakini yeye akamjibu na kumwambia yule mtu mama yangu ni nani nao ndugu zangu ni nani akiwanyoshea mkono wanafunzi wake akasema hawa hapa ndio mama yangu nao ndugu zangu kwa maana ye yote afanyaye mapenzi ya baba yangu wa mbinguni ndiye ndugu yangu dada yangu na mama yangu
mfano wa mpanzi siku iyo hiyo yesu akatoka nje ya nyumba akaketi kando ya bahari
 umati mkubwa mno wa watu ukakusanyika kumzunguka hata ikabidi aingie katika chombo na kuketi humo nao watu wote wakawa wamesimama ukingoni mwa bahari
 ndipo akawaambia mambo mengi kwa mifano akisema mpanzi alitoka kwenda kupanda mbegu zake
 alipokuwa akipanda baadhi zikaanguka kando ya njia ndege wakaja na kuzila
 nyingine zikaanguka sehemu yenye mawe ambapo hapana udongo mwingi
zikaota haraka kwa sababu udongo ulikuwa hauna kina
 lakini jua lilipozidi mimea hiyo ilinyauka na kukauka kwa sababu mizizi yake haikuwa na kina
 mbegu nyingine zilianguka katikati ya miiba miiba hiyo ikakua ikazisonga
 mbegu nyingine zilianguka kwenye udongo mzuri ambapo zilitoa mazao nyingine mara mia moja nyingine mara sitini na nyingine mara thelathini
 yeye mwenye masikio ya kusikia na asikie
sababu ya kufundisha kwa mifano wanafunzi wake wakamwendea wakamwuliza kwa nini unasema na watu kwa mifano akawajibu ninyi mmepewa kuzifahamu siri za ufalme wa mbinguni lakini wao sivyo
 kwa maana yule aliye na kitu atapewa zaidi naye atakuwa navyo tele lakini yule asiye na kitu hata kile alichonacho atanyang anywa
 hii ndiyo sababu nasema nao kwa mifano ingawa wanatazama hawaoni wanasikiliza lakini hawasikii wala hawaelewi
 kwao unatimia ule unabii wa isaya aliposema hakika mtasikiliza lakini hamtaelewa na pia mtatazama lakini hamtaona
 kwa maana mioyo ya watu hawa imekuwa mizito hawasikii kwa masikio yao na wamefumba macho yao
wasije wakaona kwa macho yao wakasikia kwa masikio yao wakaelewa kwa mioyo yao wakageuka nami nikawaponya
 lakini heri macho yenu kwa sababu yanaona na heri masikio yenu kwa sababu yanasikia
 amin nawaambia manabii wengi na wenye haki walitamani kuona yale mnayoyaona nao hawakuyaona na kusikia yale mnayosikia lakini hawakuyasikia
maelezo ya mfano wa mbegu sikilizeni basi maana ya ule mfano wa mpanzi mtu ye yote anaposikia neno la ufalme naye asilielewe yule mwovu huja na kunyakua kile kilichopandwa moyoni mwake hii ndiyo ile mbegu iliyopandwa kando ya njia
 ile mbegu iliyopandwa kwenye sehemu yenye mawe ni mtu yule ambaye hulisikia neno na mara hulipokea kwa furaha
 lakini kwa kuwa hana mizizi yenye kina ndani yake lile neno hukaa kwa muda mfupi
inapotokea dhiki au mateso kwa ajili ya hilo neno yeye mara huchukizwa
 ile mbegu iliyopandwa katika miiba ni yule mtu alisikiaye neno lakini masumbufu ya dunia na vishawishi vya mali hulisonga lile neno na kulifanya lisizae matunda
 lakini ile mbegu iliyopandwa kwenye udongo mzuri ni yule mtu ambaye hulisikia neno na kulielewa
naye hakika hutoa matunda akizaa mara mia au mara sitini au mara thelathini ya mbegu iliyopandwa
mfano wa magugu yesu akawaambia mfano mwingine akasema ufalme wa mbinguni unaweza kufananishwa na mtu aliyepanda mbegu nzuri katika shamba lake
 lakini wakati kila mtu mathayo alipokuwa amelala adui yake akaja na kupanda magugu katikati ya ngano akaenda zake
 ngano ilipoota na kutoa masuke magugu nayo yakatokea
 watumishi wa yule mwenye shamba wakamjia na kumwambia bwana si tulipanda mbegu nzuri shambani mwako basi magugu yametoka wapi akawajibu adui ndiye aliyefanya jambo hili
wale watumishi wakamwuliza je unataka twende tukayang oe lakini akasema hapana msiyang oe kwa maana wakati mking oa magugu mnaweza mkang oa na ngano pamoja nayo
 acheni ngano na magugu vikue vyote pamoja mpaka wakati wa mavuno
wakati huo nitawaambia wavunaji wayakusanye magugu kwanza wayafunge matita matita ili yachomwe moto kisha wakusanye ngano na kuileta ghalani mwangu
mfano wa mbegu ya haradali akawaambia mfano mwingine akasema ufalme wa mbinguni ni kama punje ya haradali ambayo mtu aliichukua akaipanda shambani mwake
 ingawa mbegu hiyo ni ndogo kuliko mbegu zote lakini inapokua ni mmea mkubwa kuliko yote ya bustanini nao huwa mti mkubwa hata ndege wa angani huja na kutengeneza viota katika matawi yake
mfano wa chachu akawaambia mfano mwingine ufalme wa mbinguni unafanana na chachu ambayo mwanamke aliichukua akaichanganya katika vipimo vitatu vya unga mpaka wote ukaumuka
sababu ya yesu kutumia mifano yesu alinena mambo haya yote kwa makutano kwa mifano
wala pasipo mfano hakuwaambia lo lote
 hii ilikuwa ili kutimiza lile lililonenwa kwa vinywa vya manabii kusema nitakifungua kinywa changu niseme nao kwa mifano nitahubiri mambo yaliyofichika tangu kuumbwa kwa misingi ya ulimwengu
ufafanuzi wa mfano wa magugu kisha yesu akaagana na makutano akaingia nyumbani
wanafunzi wake wakamjia wakamwambia tueleze maana ya ule mfano wa magugu shambani
 akawaambia aliyepanda mbegu nzuri ni mwana wa adamu
 shamba ni ulimwengu na mbegu nzuri ni wana wa ufalme
magugu ni wana wa yule mwovu
 yule adui aliyepanda magugu ni ibilisi
mavuno ni mwisho wa dunia nao wavunaji ni malaika
 kama vile magugu yang olewavyo na kuchomwa motoni ndivyo itakavyokuwa wakati wa mwisho wa dunia
 mwana wa adamu atawatuma malaika zake nao watakusanya kutoka katika ufalme wake kila kitu kinachosababisha dhambi na watenda maovu wote
 nao watawatupa katika tanuru la moto ambako kutakuwa na kilio na kusaga meno
 ndipo wenye haki watang aa kama jua katika ufalme wa baba yao
yeye aliye na masikio na asikie
mfano wa hazina iliyofichwa na lulu ufalme wa mbinguni unafanana na hazina iliyofichwa shambani ambayo mtu mmoja alipoiona akaificha tena
kisha katika furaha yake akaenda akauza vyote alivyokuwa navyo akalinunua lile shamba
 tena ufalme wa mbinguni unafanana na mfanyi biashara aliyekuwa akitafuta lulu safi
 alipoipata lulu moja ya thamani kubwa alikwenda akauza vyote alivyokuwa navyo akainunua
mfano wa wavu tena ufalme wa mbinguni ni kama wavu wa kuvulia samaki uliotupwa baharini ukavua samaki wa kila aina
 ulipojaa wavuvi wakavuta pwani wakaketi na kukusanya samaki wazuri kuwaweka kwenye vyombo safi lakini wale samaki wabaya wakawatupa
 hivi ndivyo itakavyokuwa wakati wa mwisho wa dunia
malaika watakuja na kuwatenganisha watu waovu na watu wenye haki
 nao watawatupa hao waovu katika tanuru la moto ambako kutakuwa na kilio na kusaga meno
 yesu akauliza je mmeyaelewa haya yote wakamjibu ndiyo
 akawaambia basi kila mwalimu wa sheria aliyefundishwa elimu ya ufalme wa mbinguni ni kama mwenye nyumba anayetoa kutoka katika ghala yake mali mpya na mali ya zamani
yesu akataliwa nazareti yesu alipomaliza kutoa mifano hii mathayo akaondoka
 alipofika mjini kwao akawafundisha watu katika sinagogi lao
nao wakastaajabu wakauliza mtu huyu amepata wapi hekima hii na uwezo huu wa kufanya miujiza huyu si yule mwana wa seremala mama yake si yeye aitwaye maria nao ndugu zake ni yakobo yosefu simoni na yuda nao dada zake wote hawako hapa pamoja nasi mtu huyu amepata wapi basi mambo haya yote wakachukizwa naye
lakini yesu akawaambia nabii hakosi heshima isipokuwa katika nchi yake na nyumbani kwake
 naye hakufanya miujiza mingi huko kwa sababu ya kutokuamini kwao
yohana mbatizaji akatwa kichwa wakati huo mfalme herode aliyekuwa mtawala alisikia habari kuhusu sifa za yesu akawaambia watumishi wake huyu ni yohana mbatizaji amefufuka kutoka kwa wafu hiyo ndiyo sababu nguvu za kutenda miujiza zinafanya kazi ndani yake
 herode alikuwa amemkamata yohana akamfunga na kumweka gerezani kwa sababu ya herodia mke wa filipo ndugu yake kwa kuwa yohana alikuwa amemwambia herode kwamba si halali kwako kuwa na huyo mwanamke
herode alitaka sana kumwua yohana lakini akiogopa watu kwa maana walimtambua kuwa ni nabii
 katika siku ya kuadhimisha sikukuu ya kuzaliwa kwa herode binti wa herodia alicheza mbele ya watu waliohudhuria akamfurahisha sana herode kiasi kwamba aliahidi kwa kiapo kumpa huyo binti lo lote atakaloomba
 yeye akiwa amefundishwa na mama yake huyo binti akasema nipatie kichwa cha yohana mbatizaji kwenye sinia
 mfalme akasikitika lakini kwa ajili ya kile kiapo alichoapa mbele ya wageni akaamuru kwamba apatiwe ombi lake
 hivyo akaagiza yohana mbatizaji akatwe kichwa mle gerezani
 kichwa chake kikaletwa kwenye sinia akapewa yule binti naye akampelekea mama yake
 wanafunzi wa yohana wakaja na kuuchukua mwili wake kwenda kuuzika
kisha wakaenda wakamwambia yesu
yesu alisha watu elfu tano yesu aliposikia haya yaliyokuwa yametukia aliondoka kwa chombo akaenda mahali pasipo na watu ili awe peke yake
lakini watu walipopata habari wakamfuata kwa miguu kupitia nchi kavu kutoka mijini
 yesu alipofika kando ya bahari aliona makutano makubwa ya watu akawahurumia na akawaponya wagonjwa wao
 ilipofika jioni wanafunzi wake wakamjia wakamwambia mahali hapa ni nyikani na muda sasa umekwisha waage makutano ili waende zao vijijini wakajinunulie chakula
 yesu akawaambia hakuna sababu ya wao kuondoka
ninyi wapeni chakula
 wakamjibu tuna mikate mitano na samaki wawili tu
 akawaambia nileteeni hivyo vitu hapa
 akaagiza makutano wakae chini kwenye nyasi
akaichukua ile mikate mitano na wale samaki wawili akainua macho yake akatazama mbinguni akavibariki na kuimega ile mikate kisha akawapa wanafunzi wake hiyo mikate na hao samaki wanafunzi wakawagawia makutano
 wote wakala wakatosheka nao wanafunzi wake wakakusanya vipande vilivyosalia wakajaza vikapu kumi na viwili
 idadi ya wale watu waliokula walikuwa wanaume bila kuhesabu wanawake na watoto
yesu atembea juu ya maji marayesu akawaambia wanafunzi wake waingie kwenye chombo watangulie kwenda ng ambo ya pili ya bahari wakati yeye anawaaga wale makutano
 baada ya kuwaaga akaenda zake mlimani peke yake kuomba
jioni ilipofika yesu alikuwa huko peke yake
 wakati huo kile chombo kilikuwa kimeshafika mbali kutoka nchi kavu kikisukwasukwa na mawimbi kwa sababu upepo ulikuwa wa mbisho
 wakati wa zamu ya nne ya usiku a yesu akawaendea wanafunzi wake akiwa anatembea juu ya maji
 wanafunzi wake walipomwona akitembea juu ya maji waliingiwa na hofu kuu wakasema ni mzimu
wakapiga yowe kwa kuogopa
 lakini mara yesu akasema nao akawaambia jipeni moyo ni mimi msiogope
 petro akamjibu bwana ikiwa ni wewe niambie nije kwako nikitembea juu ya maji
 yesu akamwambia njoo
basi petro akatoka kwenyen chombo akatembea juu ya maji kumwelekea yesu
 lakini alipoona upepo mkali aliingiwa na hofu naye akaanza kuzama huku akipiga kelele bwana niokoe a zamu ya nne ya usiku ni kati ya saa na saa alfajiri mathayo mara yesu akanyosha mkono wake na kumshika akamwambia wewe mwenye imani haba kwa nini uliona shaka nao walipoingia ndani ya chombo upepo ukakoma
 ndipo wote waliokuwamo ndani ya kile chombo wakamwabudu yesu wakisema hakika wewe ndiwe mwana wa mungu
yesu awaponya wagonjwa genesareti walipokwisha kuvuka wakafika nchi ya genesareti
 watu wa eneo lile walipomtambua yesu walipeleka habari sehemu zote za jirani
watu wakawaletea wagonjwa wao wote wakamsihi awaruhusu wagonjwa waguse tu pindo la vazi lake nao wote waliomgusa wakaponywa
mapokeo ya wazee ndipo baadhi ya mafarisayo na walimu wa sheria wakamjia yesu kutoka yerusalemu na kumwuliza mbona wanafunzi wako wanakiuka mapokeo ya wazee waliopita kwa maana wao hawanawi mikono yao kabla ya kula yesu akawajibu mbona ninyi mnavunja amri ya mungu kwa ajili ya mapokeo yenu kwa maana mungu alisema waheshimu baba yako na mama yako na ye yote amtukanaye baba yake au mama yake na auawe
 lakini ninyi mwafundisha kwamba mtu akimwambia baba yake au mama yake kile ambacho ningeweza kukusaidia kimewekwa wakfu kwa mungu basi hana tena sababu ya kumsaidia baba yake
 basi kwa ajili ya mafundisho yenu mnavunja amri ya mungu
ninyi wanafiki isaya alikuwa sawa alipotabiri juu yenu kwamba watu hawa huniheshimu kwa midomo yao lakini mioyo yao iko mbali nami
 kuniabudu kwao ni bure nayo mafundisho yao ni maagizo ya wanadamu tu
vitu vitiavyo unajisi yesu akaita ule umati wa watu akawaambia sikilizeni na mwelewe kinachomfanya mtu kuwa najisi mbele za mungu si kile kiingiacho kinywani mwake bali ni kile kitokacho kinywani mwake
 kisha wanafunzi wake wakamjia na kumwuliza je unajua kwamba mafarisayo walichukizwa sana waliposikia yale uliyosema akawajibu kila pando ambalo baba yangu wa mbinguni hakulipanda litang olewa
 waacheni wao ni viongozi vipofu wanaoongoza vipofu
kama kipofu akimwongoza kipofu mwenzake wote wawili watatumbukia shimoni
 petro akasema tuelezee maana ya huu mfano
 yesu akawauliza je bado ninyi hamfahamu je hamfahamu kwamba cho chote kiingiacho kinywani huenda tumboni na hatimaye hutolewa nje na kuwa uchafu lakini kitokacho kinywani hutoka moyoni na hiki ndicho kimtiacho mtu unajisi
 kwa maana ndani ya moyo hutoka mawazo mabaya uuaji uzinzi uasherati wizi ushahidi wa uongo na masingizio
 haya ndiyo yamtiayo mtu unajisi lakini kula bila kunawa mikono hakumtii mtu unajisi
imani ya mwanamke mkananayo yesu aliondoka mahali pale akaenda sehemu za tiro na sidoni
 mwanamke mmoja mkananayo aliyeishi jirani na sehemu hizo akaja kwake akilia akasema nihurumie ee bwana mwana wa daudi binti yangu amepagawa na pepo na anateseka sana
 lakini yesu hakumjibu neno
hivyo wanafunzi wake wakamwendea na kumsihi sana wakisema mwambie aende zake kwa maana anaendelea kutupigia kelele
 yesu akajibu nimetumwa tu kwa ajili ya kondoo wa israeli waliopotea
 lakini yule mwanamke akaja akapiga magoti mbele ya yesu akasema bwana nisaidie yesu akajibu si haki kuchukua chakula cha watoto na kuwatupia mbwa
 yule mwanamke akajibu ndiyo bwana lakini hata mbwa hula makombo yanayoanguka kutoka kwenye meza za bwana zao
 ndipo yesu akamwambia mwanamke imani yako ni kubwa iwe kwako kama unavyotaka
naye binti yake akapona tangu saa ile ile
yesu aponya watu wengi yesu akaondoka na kwenda kando ya bahari ya galilaya
kisha akapanda mlimani akaketi huko
 umati mkubwa wa watu wakamjia wakiwaleta vilema vipofu viwete bubu na wengine wengi wakawaweka miguuni pake naye akawaponya
 hao watu wakashangaa walipoona bubu wakisema mathayo vilema wakipona viwete wakitembea na vipofu wakiona wakamtukuza mungu wa israeli
yesu alisha watu elfu nne kisha yesu akawaita wanafunzi wake akawaambia ninahurumia huu umati wa watu kwa sababu sasa wamekuwa pamoja nami kwa muda wa siku tatu na hawana cho chote cha chakula nami sipendi kuwaaga wakiwa na njaa wasije wakazimia njiani
 wanafunzi wake wakasema tutapata wapi mikate ya kutosha kuwalisha umati huu wa watu mkubwa namna hii nasi tuko nyikani yesu akawauliza mnayo mikate mingapi wakamjibu tunayo mikate saba na visamaki vichache
 yesu akawaambia ule umati wa watu waketi chini
 kisha akachukua ile mikate saba na wale samaki naye akiisha kumshukuru mungu akavimega na kuwapa wanafunzi wake nao wakawapa ule umati wa watu
 wote wakala na kushiba
baadaye wanafunzi wakakusanya vipande vilivyosalia wakajaza vikapu saba
 idadi ya watu walikuwa wanaume bila kuhesabu wanawake na watoto
 baada ya kuaga ule umati wa watu yesu aliingia chomboni akaenda sehemu za magadani a
mafarisayo wadai ishara mafarisayo na masadukayo wakamjia yesu na kumjaribu kwa kumwomba awaonyeshe ishara kutoka mbinguni
 akawajibu akawaambia ifikapo jioni mnasema hali ya hewa itakuwa nzuri kwa kuwa anga ni nyekundu nanyi wakati wa asubuhi mnasema leo kutakuwa na dhoruba kwa sababu anga ni nyekundu na mawingu yametanda
mnajua jinsi ya kupambanua kule kuonekana kwa anga lakini hamwezi kupambanua dalili za nyakati
 kizazi cha waovu na cha zinaa hutafuta ishara ya majira lakini hakitapewa ishara yo yote isipokuwa ishara ya yona
yesu akawaacha akaenda zake
chachu ya mafarisayo na masadukayo wanafunzi wake walipofika ng ambo ya pili ya bahari walikuwa wamesahau kuchukua a magadani hapa inamaanisha magdala
mikate
 yesu akawaambia jihadharini jilindeni na chachu ya mafarisayo na ya masadukayo
 wakajadiliana wao kwa wao wakisema ni kwa sababu hatukuleta mikate
 yesu akitambua mazungumzo yao akasema enyi wa imani haba mbona mnajadiliana miongoni mwenu kuhusu kutokuwa na mikate je bado tu hamwelewi je hamkumbuki ile mikate mitano iliyolisha watu na ni idadi ya vikapu vingapi vya mabaki mlivyokusanya au ile mikate saba iliyolisha watu na ni idadi ya vikapu vingapi vya mabaki mlivyokusanya inakuwaje mnashindwa kuelewa kwamba nilikuwa sisemi nanyi habari za mikate jilindeni na chachu ya mafarisayo na masadukayo
 ndipo wakaelewa kwamba alikuwa hasemi juu ya chachu ya kutengeneza mikate bali juu ya mafundisho ya mafarisayo na masadukayo
petro amkiri yesu kuwa ni mwana wa mungu basi yesu alipofika katika eneo la kaisaria filipi akawauliza wanafunzi wake watu husema mwana wa adamu ni nani wakamjibu baadhi ya watu husema ni yohana mbatizaji wengine husema ni eliya na bado wengine husema ni yeremia au mmojawapo wa manabii
 akawauliza je ninyi mnasema mimi ni nani simoni petro akamjibu wewe ndiwe kristo a mwana wa mungu aliye hai
 naye yesu akamwambia heri wewe simoni mwana wa yona kwa maana hili halikufunuliwa kwako na mwanadamu bali na baba yangu aliye mbinguni
 nami nakuambia wewe ndiwe petro na juu ya mwamba huu nitalijenga kanisa langu hata malango ya kuzimu hayataweza kulishinda
 nitakupa funguo za ufalme wa mbinguni na lo lote utakalolifunga duniani litakuwa limefungwa mbinguni lo lote utakalofungua duniani litakuwa limefunguliwa mbinguni
 kisha akawakataza wanafunzi wake wasimwambie mtu ye yote kwamba yeye ndiye kristo
yesu anatabiri juu ya kifo chake a kristo maana yake masiya yaani mpakwa aliyetiwa mafuta
 mathayo tangu wakati huo yesu alianza kuwaeleza wanafunzi wake kwamba hana budi kwenda yerusalemu na kupata mateso mengi kwa mikono ya wazee wakuu wa makuhani na walimu wa sheria na kwamba itampasa auawe na siku ya tatu atafufulika
 petro akamchukua kando akaanza kumkemea akisema mungu apishie hayo mbali jambo hili kamwe halitakupata lakini yesu akageuka na kumwambia petro rudi nyuma yangu shetani wewe ni kikwazo kwangu
moyo wako hauwazi yaliyo ya mungu bali ya wanadamu
 ndipo yesu akawaambia wanafunzi wake mtu ye yote akitaka kunifuata ni lazima ajikane mwenyewe na auchukue msalaba wake anifuate
 kwa maana ye yote anayetaka kuyaokoa maisha yake atayapoteza lakini ye yote atakayeyapoteza maisha yake kwa ajili yangu atayapata
 kwa maana itamfaidia nini mtu kuupata ulimwengu wote lakini akayapoteza maisha yake au mtu atatoa nini badala ya maisha yake kwa maana mwana wa adamu atakuja katika utukufu wa baba yake pamoja na malaika zake naye ndipo atakapomlipa kila mtu kwa kadiri ya matendo yake
 nawaambia kweli baadhi yenu hapa hawataonja mauti kabla ya kumwona mwana wa adamu akija katika ufalme wake
yesu abadilika sura mlimani siku sita baada ya jambo hili yesu akawachukua petro yakobo na yohana ndugu yake yakobo na kuwaleta mpaka juu ya mlima mrefu mahali pasipo na watu
 wakiwa huko yesu alibadilika sura mbele yao
uso wake ukang aa kama jua na nguo zake zikawa na weupe wa kuumiza macho
 ghafula wakawatokea mbele yao mose na eliya wakizungumza na yesu
 ndipo petro akamwambia yesu bwana ni vema sisi tukae hapa
ukitaka nitafanya vibanda vitatu kimoja chako kingine cha mose na kingine cha eliya
 petro alipokuwa angali ananena ghafula wingu linalong aa likawafunika na sauti ikatoka kwenye hilo wingu ikisema huyu ni mwanangu mpendwa ninayependezwa naye sana msikilizeni yeye
 wale wanafunzi waliposikia haya wakaanguka chini kifudifudi wakajawa na hofu
 lakini yesu akaja na kuwagusa akawaambia inukeni na wala msiogope
 walipoinua macho yao hawakumwona mtu mwingine ye yote isipokuwa yesu
 walipokuwa wakishuka kutoka mlimani yesu akawaagiza msimwambie mtu ye yote maono haya mpaka mwana wa adamu atakapofufuka kutoka kwa wafu
 wale wanafunzi wakamwuliza kwa nini basi walimu wa sheria wanasema kwamba lazima eliya aje kwanza yesu akawajibu ni kweli eliya lazima aje kwanza naye atatengeneza mambo yote
 lakini nawaambia eliya amekwisha kuja nao hawakumtambua bali walimtendea kila kitu walichotaka
vivyo hivyo mwana wa adamu pia atateswa mikononi mwao
 ndipo wale wanafunzi wakaelewa kuwa alikuwa anazungumza nao habari za yohana mbatizaji
yesu amponya kijana mwenye pepo walipofika penye umati wa watu mtu mmoja akamjia yesu na kupiga magoti mbele yake akasema bwana mhurumie mwanangu
yeye ana kifafa na anateseka sana
mara kwa mara huanguka kwenye moto au kwenye maji
 nilimleta kwa wanafunzi wako lakini hawakuweza kumponya
 yesu akajibu enyi kizazi kisichoamini na kilichopotoka nitakaa nanyi hata lini nami nitawavumilia hadi lini mleteni kijana hapa kwangu
 yesu akamkemea yule pepo mchafu akamtoka yule kijana naye akapona saa ile ile kisha wanafunzi wakamwendea yesu wakati ambapo hakuna watu wakamwuliza kwa nini sisi hatukuweza kumtoa akawajibu kwa sababu ya imani yenu ndogo
ninawaambia kweli mkiwa na imani kama punje ndogo ya haradali mtauambia mlima huu ondoka hapa uende pale nao utaondoka
wala hakutakuwa na jambo lisilowezekana kwenu
 lakini hali kama hii haitoki ila kwa kuomba na kufunga
 siku moja walipokuwa pamoja huko galilaya yesu akawaambia mwana wa adamu anakwenda kutiwa mikononi mwa watu
 nao watamwua na siku ya tatu atafufuka
wanafunzi wakahuzunika sana
yesu na petro watoa kodi ya hekalu baada ya yesu na wanafunzi wake kufika kapernaumu wakusanyaji wa kodi ya hekalu mathayo wakamjia petro na kumwuliza je mwalimu wenu halipi kodi ya hekalu a petro akajibu ndiyo yeye hulipa
petro aliporudi nyumbani yesu akawa wa kwanza kulizungumzia akamwuliza unaonaje simoni wafalme wa dunia hupokea ushuru na kodi kutoka kwa nani je ni kutoka kwa watoto wao au kutoka kwa watu wengine petro akamjibu kutoka kwa watu wengine
yesu akamwambia kwa hiyo watoto wao wamesamehewa
 lakini ili tusije tukawaudhi nenda baharini ukatupe ndoana
mchukue samaki wa kwanza utakayemvua fungua kinywa chake nawe utakuta humo fedha ichukue ukalipe kodi yako na yangu
aliye mkuu katika ufalme wa mbinguni wakati huo wanafunzi wakamjia yesu na kumwuliza je nani aliye mkuu kuliko wote katika ufalme wa mbinguni yesu akamwita mtoto mdogo na kumsimamisha katikati yao
 naye akasema amin nawaambia msipoongoka na kuwa kama watoto wadogo kamwe hamtaingia katika ufalme wa mbinguni
 kwa hiyo mtu yeyote ajinyenyekezaye kama huyu mtoto ndiye aliye mkuu kuliko wote katika ufalme wa mbinguni
 ye yote amkaribishaye mtoto mdogo kama huyu kwa jina langu anikaribisha mimi
kujaribiwa ili kutenda dhambi lakini kama mtu ye yote anamsababisha mmojawapo wa hawa wadogo wanaoniamini atende dhambi ingekuwa bora kwake afungiwe jiwe kubwa la kusagia shingoni mwake na kutoswa katika kilindi cha bahari
 ole wa ulimwengu kwa sababu ya yale mambo yanayosababisha watu kutenda dhambi mambo hayo lazima yawepo lakini ole wake mtu yule ambaye huyasababisha
 ikiwa mkono wako au mguu wako unakusababisha utende dhambi ukate na uutupe mbali
ni afadhali kwako kuingia katika uzima ukiwa huna mkono mmoja au mguu mmoja kuliko kuwa na mikono miwili au miguu miwili na kutupwa katika moto wa milele
 nalo jicho lako kama linakusababisha utende dhambi ling oe ulitupe mbali
ni afadhali kwako kuingia katika uzima ukiwa na jicho moja kuliko kuwa na macho mawili lakini ukatupwa katika moto wa jehanam
a kodi ya hekalu hapa ilikuwa didrachmas yaani drakamu mbili ambazo ni sawa na nusu shekeli
mfano wa kondoo aliyepotea angalia ili usimdharau mmojawapo wa hawa wadogo kwa maana nawaambia malaika wao mbinguni daima wanauona uso wa baba yangu aliye mbinguni
 kwa maana mwana wa adamu alikuja kuokoa kile kilichopotea
 mwaonaje ikiwa mtu anao kondoo mia moja na mmoja wao akapotea hatawaacha wale tisini na tisa vilimani na kwenda kumtafuta huyo mmoja aliyepotea naye akisha mpata amin nawaambia hufurahi zaidi kwa ajili ya huyo kondoo mmoja kuliko wale tisini na tisa ambao hawakupotea
 vivyo hivyo baba yenu wa mbinguni hapendi hata mmojawapo wa hawa wadogo apotee
ndugu yako akikukosea kama ndugu yako akikukosea nenda ukamwonyeshe kosa lake kati yenu ninyi wawili peke yenu
kama akikusikiliza utakuwa umempata tena ndugu yako
 lakini kama hatakusikiliza nenda na mtu mwingine mmoja au wawili ili kila neno lithibitishwe na ushahidi wa mashahidi wawili au watatu
 kama akikataa kuwasikiliza hao liambie kanisa naye kama akikataa hata kulisikiliza kanisa basi mtendeeni mtu huyo kama vile ambavyo mngemtendea asiyeamini
 amin nawaambieni lo lote mtakalolifunga duniani litakuwa limefungwa mbinguni na lo lote mtakalolifungua duniani litakuwa limefunguliwa mbinguni
 tena nawaambia ikiwa wawili wenu watakubaliana duniani kuhusu jambo lo lote watakaloomba watafanyiwa na baba yangu aliye mbinguni
 kwa kuwa wanapokusanyika pamoja watu wawili au watatu kwa jina langu mimi niko papo hapo pamoja nao
kusamehe ndipo petro akamjia yesu na kumwuliza bwana ndugu yangu anikosee mara ngapi nami nimsamehe je hata mara saba yesu akamjibu sikuambii hata mara saba bali hata saba mara sabini
mfano wa mtumishi asiyesamehe kwa hiyo ufalme wa mbinguni unaweza kufananishwa na mfalme aliyetaka kufanya hesabu zake za fedha na watumishi wake
 alipoanza kufanya hesabu zake mtu mmoja mathayo aliyekuwa anadaiwa talanta a aliletwa kwake
 kwa kuwa alikuwa hawezi kulipa deni hilo bwana wake akaamuru kwamba auzwe yeye mkewe watoto wake na vyote alivyokuwa navyo ili lile deni lipate kulipwa
 yule mtumishi akampigia magoti akamsihi yule bwana akisema naomba univumilie nami nitakulipa deni lako lote
 yule bwana wa huyo mtumishi akamwonea huruma akafuta deni lake lote akamwacha aende zake
 lakini yule mtumishi alipokuwa anatoka nje akakutana na mtumishi mwenzake aliyekuwa amemkopesha dinari mia moja b
akamkamata akamkaba koo akimwambia nilipe kile ninachokudai yule mtumishi mwenzake akapiga magoti akamsihi akisema naomba univumilie nami nitakulipa deni lako lote
 lakini akakataa
badala yake alienda akamtupa gerezani hata atakapolipa hilo deni
 watumishi wenzake walipoona haya yaliyotukia wakaudhika sana nao wakaenda na kumwambia bwana wao kila kitu kilichokuwa kimetukia
 yule bwana akamwita yule mtumishi akamwambia wewe mtumishi mwovu mimi nilikusamehe deni lako lote uliponisihi
 je haikukupasa kumhurumia mtumishi mwenzako kama mimi nilivyokuhurumia wewe kwa hasira yule bwana wake akamtia yule mtumishi mikononi mwa askari wa gereza ili ateswe mpaka atakapolipa yote aliyokuwa anadaiwa
 hivi ndivyo baba yangu wa mbinguni atakavyomfanyia kila mmoja wenu ikiwa hatamsamehe kutoka moyoni kila mmoja ndugu yake aliyemkosea
yesu afundisha kuhusu talaka yesu alipomaliza kusema maneno haya aliondoka galilaya akaenda sehemu za uyahudi ng ambo ya mto yordani
 umati mkubwa wa watu ukamfuata naye akawaponya huko
 baadhi ya mafarisayo wakamjia ili kumjaribu wakamwuliza ni halali mtu kumwacha mke wake kwa sababu yo yote a talanta moja ilikuwa sawa na mshahara wa kibarua wa miaka kumi na mitano
b dinari moja ilikuwa kama mshahara wa kibarua wa siku moja
 akawajibu je hamkusoma kwamba hapo mwanzo mwumba aliwaumba mtu mume na mtu mke
 naye akasema kwa sababu hii mtu atamwacha baba yake na mama yake naye ataambatana na mkewe na hao wawili watakuwa mwili mmoja hivyo si wawili tena bali ni mwili mmoja
kwa hiyo kile alichokiunganisha mungu mwanadamu asikitenganishe
 wakamwuliza kwa nini basi mose aliagiza mtu kumpa mkewe hati ya talaka na kumwacha yesu akawajibu mose aliwaruhusu kuwaacha wake zenu kwa sababu ya ugumu wa mioyo yenu
lakini tangu mwanzo haikuwa hivyo
 mimi nawaambia ye yote amwachaye mkewe isipokuwa kwa sababu ya uasherati naye akaoa mke mwingine anazini
naye amwoaye yule mwanamke aliyeachwa pia anazini
 wanafunzi wake wakamwambia kama hali ndiyo hii kati ya mume na mke ni afadhali mtu asioe yesu akawaambia si watu wote wanaoweza kupokea neno hili isipokuwa wale tu waliojaliwa na mungu kwa maana wengine ni matoashi kwa sababu wamezaliwa hivyo wengine wamefanywa matoashi na wanadamu na wengine wamejifanya matoashi kwa ajili ya ufalme wa mbinguni
yeye awezaye kulipokea neno hili na alipokee
yesu awabariki watoto wadogo kisha watoto wadogo wakaletwa kwa yesu ili aweke mikono yake juu yao na awaombee
lakini wanafunzi wake wakawakemea wale waliowaleta
 yesu akasema waacheni watoto wadogo waje kwangu wala msiwazuie kwa maana ufalme wa mbinguni ni wa wale walio kama hawa
 naye akaweka mikono yake juu yao akaondoka huko
kijana tajiri mtu mmoja akamjia yesu na kumwuliza mwalimu mwema nifanye jambo gani jema ili nipate uzima wa milele yesu akamjibu mbona unaniita mimi mwema hakuna aliye mwema ila mmoja tu ndiye mungu lakini ukitaka kuingia uzimani zitii amri
 mathayo yule mtu akamwuliza amri zipi yesu akamjibu usiue usizini usiibe usishuhudie uongo waheshimu baba yako na mama yako na umpende jirani yako kama nafsi yako
 yule kijana akasema hizi zote nimezishika
je bado nimepungukiwa na nini yesu akamwambia kama ukitaka kuwa mkamilifu nenda kauze vitu vyote ulivyo navyo na hizo fedha uwape maskini nawe utakuwa na hazina mbinguni
kisha njoo unifuate
 yule kijana aliposikia hayo akaenda zake kwa huzuni kwa sababu alikuwa na mali nyingi
hatari za utajiri ndipo yesu akawaambia wanafunzi wake amin amin nawaambia itakuwa vigumu kwa mtu tajiri kuingia katika ufalme wa mbinguni
 tena nawaambia ni rahisi zaidi kwa ngamia kupita kwenye tundu la sindano kuliko mtu tajiri kuingia katika ufalme wa mungu
 wanafunzi wake waliposikia haya walishangaa sana na kuuliza ni nani basi awezaye kuokoka lakini yesu akawatazama akawaambia kwa mwanadamu jambo hili haliwezekani lakini kwa mungu mambo yote yanawezekana
 ndipo petro akamjibu tazama sisi tumeacha kila kitu na kukufuata tutapata nini basi yesu akawaambia amin amin nawaambia wakati wa kufanywa upya vitu vyote wakati mwana wa adamu atakapoketi kwenye kiti chake cha utukufu cha enzi ninyi mliomfuata pia mtaketi katika viti vya enzi kumi na viwili mkiyahukumu makabila kumi na mawili ya israeli
 kila mmoja aliyeacha nyumba au ndugu zake wa kiume au wa kike au baba au mama au watoto au mashamba kwa ajili yangu atapokea mara mia zaidi ya hayo na ataurithi uzima wa milele
 lakini wengi walio wa kwanza watakuwa wa mwisho nao walio wa mwisho watakuwa wa kwanza
mfano wa wafanyakazi katika shamba la mizabibu kwa maana ufalme wa mbinguni unafanana na mtu mwenye shamba aliyetoka alfajiri ili kwenda kuajiri vibarua kufanya kazi katika shamba lake la mizabibu baada ya kukubaliana na hao vibarua kuwalipa ujira wa dinari moja kwa siku akawapeleka kwenye shamba lake la mizabibu
 mnamo saa tatu akatoka tena akawakuta wengine wamesimama sokoni bila kazi
 akawaambia ninyi nanyi nendeni mkafanye kazi katika shamba langu la mizabibu nami nitawalipa cho chote kilicho haki yenu
 kwa hiyo wakaenda
akatoka tena mnamo saa sita na pia saa tisa akafanya vivyo hivyo
 mnamo saa kumi na moja akatoka tena akawakuta wengine bado wamesimama bila kazi
akawauliza kwa nini mmesimama hapa kutwa nzima pasipo kufanya kazi wakamjibu ni kwa sababu hakuna ye yote aliyetuajiri
akawaambia ninyi nanyi nendeni mkafanye kazi katika shamba langu la mizabibu
 ilipofika jioni yule mwenye shamba la mizabibu akamwambia msimamizi waite hao vibarua na uwalipe ujira wao ukianzia na wale walioajiriwa mwisho na kuishia na wale walioajiriwa kwanza
 wale vibarua walioajiriwa mnamo saa kumi na moja wakaja na kila mmoja wao akapokea dinari moja
 hivyo wale walioajiriwa kwanza walipofika walidhani watalipwa zaidi
lakini kila mmoja wao pia alipokea dinari moja
 walipoipokea wakaanza kulalamika dhidi ya yule mwenye shamba wakisema hawa watu walioajiriwa mwisho wamefanya kazi kwa muda wa saa moja tu nawe umewafanya sawa na sisi ambao tumestahimili taabu na joto lote la mchana kutwa yule mwenye shamba akamjibu mmoja wao rafiki sijakudhulumu
je hukukubaliana nami kwa ujira wa kawaida wa dinari moja chukua ujira wako na uende
mimi nimeamua kumlipa huyu mtu aliyeajiriwa mwisho kama nilivyokupa wewe
 je sina haki yangu kufanya kile nitakacho na mali yangu mwenyewe au unaona wivu kwa kuwa nimekuwa mkarimu vivyo hivyo wa mwisho watakuwa wa kwanza na wa kwanza watakuwa wa mwisho
yesu atabiri tena kuhusu kifo chake basi yesu alipokuwa anapanda kwenda yerusalemu aliwachukua kando wale wanafunzi wake kumi na wawili na kuwaambia a dinari moja ilikuwa mshahara wa kibarua wa siku moja
 tazameni tunapanda kwenda yerusalemu naye mwana wa adamu atatiwa mikononi mwa viongozi wa makuhani na walimu wa sheria nao watamhukumu kifo na kumtia mikononi mwa watu mataifa ili wamdhihaki na kumpiga mijeledi na kumsulibisha msalabani naye siku ya tatu atafufuka ombi la mama yake yakobo na yohana kisha mama yao wana wa zebedayo akamjia yesu pamoja na wanawe naye akiwa amepiga magoti mbele yake akamwomba yesu amfanyie upendeleo
 yesu akamwuliza unataka nini akajibu tafadhali wape wanangu hawa mmoja aketi upande wako wa kuume na mwingine upande wako wa kushoto katika ufalme wako
 yesu akawaambia ninyi hamjui mnaloomba
je ninyi mnaweza kunywea kikombe nitakachonywea mimi wakajibu tunaweza
 yesu akawaambia kwa kweli kikombe changu mtakinywea lakini kuketi upande wangu wa kuume au wa kushoto si langu mimi kuwapa
nafasi hizo ni za wale ambao kwa ajili yao zimeandaliwa na baba yangu
 wale wanafunzi wengine kumi waliposikia haya waliwakasirikia hao ndugu wawili
 lakini yesu akawaita wote pamoja na kuwaambia mnafahamu kuwa watawala wa watu wasiomjua mungu huwatawala kwa nguvu nao wenye vyeo huonyesha mamlaka yao
 isiwe hivyo kwenu
badala yake ye yote anayetaka kuwa mkuu miongoni mwenu hana budi kuwa mtumishi wenu naye anayetaka kuwa wa kwanza miongoni mwenu ni lazima awe mtumwa wenu kama vile ambavyo mwana wa adamu hakuja ili kutumikiwa bali kutumika na kuutoa uhai wake uwe fidia kwa ajili ya wengi yesu awaponya vipofu wawili wakati yesu na wanafunzi wake walipokuwa wakiondoka yeriko umati mkubwa wa watu ulimfuata
 vipofu wawili walikuwa wameketi kando ya barabara
waliposikia kwamba yesu alikuwa anapita wakapiga kelele wakisema bwana mwana wa daudi uturehemu ule umati wa watu ukawakemea na kuwaambia wanyamaze lakini wao wakazidi kupaza sauti wakisema bwana mwana wa mathayo daudi uturehemu
 yesu akasimama na kuwaita akawauliza mnataka niwafanyie nini wakamjibu bwana tunataka kuona
 yesu akawahurumia na kuwagusa macho yao
mara macho yao yakapata kuona nao wakamfuata
yesu anaingia yerusalemu kwa shangwe walipokuwa wanakaribia yerusalemu wakafika bethfage katika mlima wa mizeituni ndipo yesu akawatuma wanafunzi wake wawili akiwaambia ingieni katika kijiji kilichoko mbele yenu nanyi mtakuta punda amefungwa na mwanapunda pamoja naye
wafungueni na mniletee
 kama mtu ye yote akiwasemesha lo lote mwambieni bwana ana haja nao naye atawaruhusu mwalete mara
 haya yalitukia ili litimie lile lililonenwa na nabii akisema mwambieni binti sayuni tazama mfalme wako anakuja kwako ni mnyenyekevu naye amepanda punda juu ya mwanapunda mtoto wa punda
 wale wanafunzi wakaenda wakafanya kama vile yesu alivyokuwa amewaagiza
 wakamleta yule punda na mwanapunda nao wakatandika mavazi yao juu ya hao punda na yesu akaketi juu yake
 umati mkubwa wa watu wakatandika nguo zao barabarani na wengine wakakata matawi kutoka kwenye miti wakayatandika barabarani
 ule umati wa watu uliomtangulia na ule uliomfuata ukapiga kelele ukisema hosana mwana wa daudi amebarikiwa yeye ajaye kwa jina la bwana hosana juu mbinguni yesu alipoingia yerusalemu mji wote ukataharuki watu wakauliza huyu ni nani ule umati wa watu ukajibu huyu ni yesu yule nabii kutoka nazareti katika galilaya
yesu atakasa hekalu yesu akaingia katika eneo la hekalu na kuwafukuza wote waliokuwa wakinunua na kuuza vitu hekaluni akazipindua meza za watu waliokuwa wakibadilisha fedha na viti vya wale waliokuwa wakiuza njiwa
 akawaambia mathayo imeandikwa nyumba yangu itaitwa nyumba ya sala lakini ninyi mmeifanya kuwa pango la wanyang anyi
 vipofu na vilema wakamwendea kule hekaluni naye akawaponya
 lakini viongozi wa makuhani na walimu wa sheria walipoona mambo ya ajabu aliyofanya na kuwasikia watoto wakishangilia katika eneo la hekalu wakisema hosana mwana wa daudi walikasirika wakamwuliza yesu je unasikia hayo hawa wanayosema akawajibu naam kwani hamkusoma kutoka katika vinywa vya watoto wachanga na wale wanaonyonya umeamuru sifa kamili akawaacha akatoka nje ya mji akaenda hadi bethania akalala huko
mtini wanyauka asubuhi na mapema yesu alipokuwa akirudi mjini alikuwa na njaa
 akiuona mtini kando ya barabara akaukaribia lakini hakupata tunda lo lote ila majani
ndipo akauambia wewe na usizae matunda tena kamwe papo hapo ule mtini ukanyauka
 wanafunzi wake walipoona jambo hili wakashangaa wakamwuliza imekuwaje mtini huu kunyauka ghafula yesu akawajibu amin amin nawaambia kama mkiwa na imani wala msiwe na shaka si kwamba mtaweza kufanya tu yale yaliyofanyika kwa huu mtini bali hata mkiuambia huu mlima ng oka ukatupwe baharini nalo litafanyika
 lo lote mtakaloomba katika kusali mkiamini mtapokea
wahoji kuhusu mamlaka ya yesu yesu alipoingia hekaluni viongozi wa makuhani na wazee wa watu wakamjia alipokuwa anafundisha na kusema unafanya mambo haya kwa mamlaka gani naye ni nani aliyekupa mamlaka hayo yesu akawajibu nami nitawauliza swali moja
kama mkinijibu mimi nitawaambia ni kwa mamlaka gani ninafanya mambo haya
 ubatizo wa yohana ulitoka wapi je ulitoka mbinguni au kwa wanadamu wakaanza kuhojiana wao kwa wao na kusema tukisema ulitoka mbinguni atatuuliza mbona basi hamkumwamini lakini tukisema ulitoka kwa wanadamu tunawaogopa hawa watu maana wote wanamtambua yohana kuwa ni nabii
 kwa hiyo wakamjibu yesu sisi hatujui
ndipo akawaambia wala mimi sitawaambia ni kwa mamlaka gani ninatenda mambo haya
mfano wa wana wawili lakini mwaonaje mtu mmoja alikuwa na wana wawili
akamwendea yule wa kwanza akamwambia mwanangu nenda ukafanye kazi kwenye shamba la mizabibu leo
 yule mwanawe akamjibu mimi sitakwenda baadaye akabadili mawazo yake akaenda
 kisha yule baba akamwendea yule mwanawe mwingine akamwambia vile vile
yeye akajibu nitakwenda baba lakini hakwenda
 ni yupi kati yao hao wawili aliyetimiza kile alichotaka baba yake wakamjibu ni yule wa kwanza
yesu akawaambia amin amin nawaambia watoza ushuru na makahaba wanawatangulia kuingia katika ufalme wa mungu
 kwa maana yohana alikuja kwenu kuwaonyesha njia ya haki lakini hakumsadiki lakini watoza ushuru na makahaba wakamsadiki
nanyi hata mlipoona hayo baadaye hamkutubu na kumsadiki
mfano wa wapangaji waovu sikilizeni mfano mwingine kulikuwa na mtu mmoja mwenye shamba ambaye alipanda mizabibu
akajenga ukuta kulizunguka akatengeneza shinikizo ndani yake na akajenga mnara wa ulinzi
kisha akalikodisha hilo shamba la mizabibu kwa wakulima fulani naye akaondoka akasafiri kwenda nchi nyingine
 wakati wa mavuno ulipokaribia akawatuma watumishi wake kwa hao wakulima waliopangishwa ili kukusanya matunda yake
 wale wapangaji wakawakamata wale watumishi wakampiga mmoja wakamwua mwingine na yule wa tatu wakampiga mawe
 kisha akawatuma kwao watumishi wengine wengi kuliko wale wa kwanza nao wale wapangaji wakawatendea vile vile
 mwisho wa yote akamtuma mwanawe kwao akisema watamheshimu mwanangu
 lakini wale wapangaji walipomwona mathayo mwanawe wakaambiana wao kwa wao huyu ndiye mrithi
njoni na tumwue ili tuchukue urithi wake
 hivyo wakamchukua wakamtupa nje ya shamba la mizabibu wakamwua
 kwa hiyo huyo mwenye shamba atakapokuja atawafanyia nini hao wakulima wakamjibu kwa huzuni kuu atawaangamiza kabisa hao wadhalimu na kulipangisha shamba lake kwa wakulima wengine ambao watampatia fungu lake la matunda wakati wa mavuno
 yesu akawaambia je hamjasoma katika maandiko kwamba lile jiwe walilolikataa waashi limekuwa jiwe kuu la pembeni bwana ndiye aliyefanya jambo hili nalo ni la ajabu machoni petu kwa hiyo ninawaambia ufalme wa mungu utaondolewa kwenu na watapewa watu wengine wawezao kuzaa matunda yake
 yeye aangukaye kwenye jiwe hili atavunjika vipande vipande lakini yule litakayemwangukia atasagika sagika kabisa
 viongozi wa makuhani na mafarisayo waliposikia mifano ya yesu walitambua kuwa alikuwa akiwasema wao
 wakatafuta njia ya kumkamata lakini wakaogopa ule umati wa watu kwa kuwa wao walimwona yesu kuwa ni nabii
mfano wa karamu ya arusi yesu akasema nao tena kwa mifano akawaambia ufalme wa mbinguni unaweza kufananishwa na mfalme mmoja aliyemwandalia mwanawe karamu ya arusi
 akawatuma watumishi wake kuwaita wale waliokuwa wamealikwa karamuni lakini wakakataa kuja
 kisha akawatuma watumishi wengine akisema waambieni wale walioalikwa kwamba karamu iko tayari kwa ajili yenu nimekwisha kuchinja mafahali wangu na vinono
karibuni akaenda shambani mwake mwingine akaenda kwenye biashara yake
lakini hawakuzingatia wakaenda zao huyu shambani mwake na mwingine kwenye biashara zake
 wengine wao wakawakamata wale watumishi wake wakawatenda vibaya na kuwaua
 yule mfalme akakasirika sana akapeleka jeshi lake likawaangamiza wale wauaji na kuuteketeza mji wao kwa moto
 kisha akawaambia watumishi wake karamu ya arusi imeshakuwa tayari lakini wale niliowaalika hawakustahili kuja
 kwa hiyo nendeni katika njia panda mkamwalike karamuni ye yote mtakayemwona wale watumishi wakaenda barabarani wakawakusanya watu wote waliowaona wema na wabaya
ukumbi wa arusi ukajaa wageni
 lakini mfalme alipoingia ndani ili kuwaona wageni akamwona mle mtu mmoja ambaye hakuwa amevaa vazi la arusi
 mfalme akamwuliza rafiki uliingiaje humu bila vazi la arusi yule mtu hakuwa na la kusema
 ndipo mfalme akawaambia watumishi wake mfungeni mikono na miguu mkamtupe nje kwenye giza
huko kutakuwa na kilio na kusaga meno
 kwa maana walioitwa ni wengi lakini walioteuliwa ni wachache
kulipa kodi kwa kaisari ndipo mafarisayo wakatoka nje wakaandaa mpango wa kumtega yesu katika maneno yake
 wakatuma wanafunzi wao kwake pamoja na maherode wakisema mwalimu tunajua kwamba wewe ni mtu mwadilifu na unafundisha njia ya mungu katika kweli bila kuonyesha tofauti kwa mtu wala upendeleo
 tuambie basi wewe unaonaje ni halali kulipa kodi kwa kaisari au la lakini yesu akijua makusudi yao mabaya akawaambia enyi wanafiki kwa nini mnajaribu kunitega nionyesheni hiyo sarafu inayotumika kwa kulipia kodi
wakamletea dinari
 naye akawauliza sura hii na maandishi haya ni vya nani wakamjibu ni vya kaisari
basi yesu akawaambia mpeni kaisari kilicho cha kaisari naye mungu mpeni kilicho cha mungu
 waliposikia hili wakashangaa
hivyo wakamwacha wakaenda zao
ndoa na ufufuo siku hiyo hiyo masadukayo wale wasemao kwamba hakuna ufufuo wa wafu wakamjia yesu na kumwuliza swali wakisema mwalimu mose alisema kama mtu akifa bila kuwa na watoto ndugu yake amwoe huyo mjane ili ampatie watoto huyo nduguye aliyekufa
 basi palikuwa na ndugu saba miongoni mwetu
yule wa kwanza akaoa mke naye akafa na kwa kuwa hakuwa na watoto akamwachia nduguye yule mjane
 ikatokea vivyo hivyo kwa yule ndugu wa pili na wa tatu hadi wote saba
 hatimaye yule mwanamke naye akafa
 sasa basi siku ile ya ufufuo yeye atakuwa mke wa nani miongoni mwa wale ndugu saba kwa kuwa wote walikuwa wamemwoa huyo mwanamke yesu akawajibu mwapotoka kwa sababu hamjui maandiko wala uweza wa mungu
 wakati wa ufufuo watu hawataoa wala kuolewa bali watakuwa kama malaika wa mungu mbinguni
 lakini kuhusu ufufuo wa wafu hamjasoma kile mungu alichowaambia kwamba mimi ni mungu wa abrahamu mungu wa isaki na mungu wa yakobo yeye si mungu wa wafu bali ni mungu wa walio hai
 ule umati wa watu uliposikia hayo ulishangaa sana kwa mafundisho yake
amri kuu kuliko zote mafarisayo waliposikia kwamba yesu alikuwa amewanyamazisha masadukayo mafarisayo wakakusanyika pamoja
 mmoja wao mtaalam wa sheria akamwuliza swali ili kumjaribu akisema mwalimu ni amri ipi katika torati iliyo kuu kuliko zote yesu akamjibu mpende bwana mungu wako kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote na kwa akili zako zote
 hii ndio amri iliyo kuu tena ni ya kwanza
 nayo ya pili ni kama hiyo nayo ni hii mpende jirani yako kama nafsi yako
 amri hizi mbili ndizo msingi wa torati na manabii
swali kuhusu mwana wa daudi wakati mafarisayo wakiwa wamekusanyika pamoja yesu akawauliza mnaonaje kuhusu kristo a yeye ni mwana wa nani wakamjibu yeye ni mwana wa daudi
 akawaambia inakuwaje basi kwamba daudi akinena kwa roho anamwita kristo bwana kwa maana asema bwana mungu alimwambia bwana wangu keti wewe mkono wangu wa kuume hadi nitakapowaweka adui zako chini ya miguu yako
 kama basi daudi anamwita yeye bwana awezaje kuwa mwanae hakuna mtu a kristo maana yake masiya yaani mpakwa aliyetiwa mafuta
mathayo aliyeweza kumjibu yesu neno
tena tangu siku hiyo hakuna aliyethubutu kumwuliza tena maswali
yesu awashutumu walimu wa sheria na mafarisayo kisha yesu akauambia ule umati wa watu pamoja na wanafunzi wake walimu wa sheria na mafarisayo wameketi katika kiti cha mose hivyo inawapasa kuwatii na kufanya kila kitu wanachowaambia
lakini msifuate yale wanayotenda kwa sababu hawatendi yale wanayohubiri
 wao hufunga mizigo mikubwa na kuiweka mabegani mwa watu lakini wao wenyewe hawako radhi hata kuinua kidole ili kuisogeza
 wao hufanya mambo yao yote ili waonekane na watu
vikasha vya ngozi vyenye maandiko ya sheria na kurefusha matamvua ya mavazi yao wanapenda kukaa viti vya sehemu za heshima karamuni na vile viti maalum sana katika masinagogi hupenda kusalimiwa masokoni kutaka watu wawaite rabi a
 lakini ninyi msiitwe rabi kwa sababu mnaye bwana mmoja na ninyi nyote ni ndugu
 nanyi msimwite mtu ye yote baba hapa duniani kwa maana mnaye baba mmoja naye yuko mbinguni
 wala msiitwe mwalimu kwa maana mnaye mwalimu mmoja tu ndiye kristo
 yeye aliye mkuu kuliko ninyi nyote miongoni mwenu atakuwa mtumishi wenu
 kwa kuwa ye yote anayejikweza atashushwa na ye yote anayejinyenyekeza atakwezwa
 lakini ole wenu walimu wa sheria na mafarisayo wanafiki kwa maana mnawafungia watu milango ya ufalme wa mbinguni
ninyi wenyewe hamuingii humo nao wale wanaotaka kuingia mnawazuia
 ole wenu walimu wa sheria na mafarisayo enyi wanafiki mnakula katika nyumba za wajane nanyi kwa kujifanya kuwa wema mnasali sala ndefu
kwa hiyo adhabu yenu itakuwa kubwa zaidi
 ole wenu walimu wa sheria na mafarisayo wanafiki ninyi mnasafiri baharini na nchi kavu ili kumfanya mtu mmoja ageuke na kuwafuata ninyi lakini baada ya kumpata mnamfanya mwana wa jehanamu mara mbili kuliko ninyi ole wenu viongozi vipofu ninyi mwasema mtu akiapa kwa hekalu kiapo hicho si kitu lakini mtu akiapa kwa dhahabu ya a rabi maana yake bwana mwalimu hekalu amefungwa kwa kiapo chake
 ninyi vipofu wapumbavu ni kipi kilicho kikuu zaidi ile dhahabu au lile hekalu ambalo ndilo linaloifanya hiyo dhahabu kuwa takatifu pia mnasema mtu akiapa kwa madhabahu si kitu lakini mtu akiapa kwa sadaka iliyo juu ya madhabahu amefungwa kwa kiapo chake ninyi vipofu ni kipi kikuu zaidi ile sadaka au ile madhabahu ambayo ndiyo inayoifanya hiyo sadaka kuwa takatifu kwa hiyo mtu aapaye kwa madhabahu huapa kwa hiyo madhabahu na vitu vyote vilivyo juu yake
 naye mtu aapaye kwa hekalu huapa kwa hilo hekalu na kwa huyo akaaye ndani yake
 naye aapaye kwa mbingu huapa kwa kiti cha enzi cha mungu na kwa yeye aketiye juu ya kiti hicho
 ole wenu walimu wa sheria na mafarisayo ninyi wanafiki kwa maana mnatoa zaka ya mnanaa bizari na jira lakini mmeacha mambo makuu zaidi ya sheria yaani haki huruma na uaminifu
haya imewapasa kuyafanya bila kusahau hayo mengine
 ninyi viongozi vipofu mnachuja kiroboto lakini mnameza ngamia ole wenu walimu wa sheria na mafarisayo ninyi wanafiki kwa maana mnasafisha nje ya kikombe na kisahani lakini ndani mmejaa unyang anyi na kutokuwa na kiasi
 enyi mafarisayo vipofu safisheni kwanza ndani ya kikombe na sahani ndipo nje patakuwa safi
 ole wenu walimu wa sheria na mafarisayo ninyi wanafiki mnafanana na makaburi yaliyopakwa chokaa ambayo yanapendeza kwa nje lakini ndani yamejaa mifupa ya wafu na kila aina ya uchafu
 vivyo hivyo kwa nje ninyi mnaonekana kwa watu kuwa wenye haki lakini kwa ndani mmejaa unafiki na uovu
 ole wenu walimu wa sheria na mafarisayo ninyi wanafiki mnajenga makaburi ya manabii na kuyapamba makaburi ya wenye haki
 nanyi mwasema kama tungaliishi wakati wa baba zetu tusingalikuwa tumeshiriki katika kumwaga damu ya manabii hivyo mnajishuhudia wenyewe kwamba ninyi ni wana wa wale waliowaua manabii
 haya basi kijazeni kipimo cha dhambi ya baba zenu ninyi nyoka ninyi uzao wa nyoka wenye sumu mtaiepukaje hukumu ya jehanam kwa sababu hii tazama nawapelekea manabii na wenye hekima na walimu
baadhi yao mtawaua na kuwasulibisha wengine mtawapiga mijeledi mathayo katika masinagogi yenu na wengine mtawafuatia kutoka mji mmoja hadi mji mwingine
 hivyo ile damu ya wenye haki wote iliyomwagwa hapa duniani tangu damu ya abeli ambaye alikuwa hana hatia hadi damu ya zekaria mwana wa barakia mliyemwua kati ya patakatifu na madhabahu itawajia juu yenu
 amin nawaambieni haya yote yatakuja juu ya kizazi hiki
yesu aililia yerusalemu ee yerusalemu mnaowaua manabii na kuwapiga mawe wale waliotumwa kwenu mara ngapi nimetamani kuwakusanya watoto wako kama vile kuku akusanyavyo vifaranga vyake chini ya mbawa zake lakini hukutaka tazama nyumba yako imeachwa tupu na ukiwa
 kwa maana nawaambia hamtaniona tena mpaka siku ile mtakaposema amebarikiwa yeye ajaye kwa jina la bwana
kubomolewa kwa hekalu kwatabiriwa yesu akatoka hekaluni na alipokuwa akienda zake wanafunzi wake wakamwendea ili kumwonyesha majengo ya hekalu
 ndipo yesu akawauliza je mnayaona haya yote amin amin nawaambia hakuna hata jiwe moja hapa litakalobaki juu ya jingine kila moja litabomolewa
ishara za nyakati za mwisho yesu alipokuwa ameketi kwenye mlima wa mizeituni wanafunzi wake wakamjia mahali pasipo na watu wakamwuliza tuambie mambo haya yatatukia lini nayo ni nini dalili za kuja kwako na za mwisho wa dunia yesu akawajibu angalieni mtu asiwadanganye
 kwa maana wengi watakuja kwa jina langu wakidai mimi ndiye kristo nao watawadanganya wengi
 mtasikia habari za vita na matetesi ya vita angalieni msitishike kwa maana haya hayana budi kutukia lakini ule mwisho bado
 taifa litainuka dhidi ya taifa na ufalme dhidi ya ufalme
kutakuwa na njaa na matetemeko ya ardhi sehemu mbalimbali
 haya yote yatakuwa ndio mwanzo wa utungu
 ndipo mtasalitiwa ili mteswe na kuuawa nanyi mtachukiwa na mataifa yote kwa ajili yangu
 wakati huo wengi wataacha imani yao nao watasalitiana kila mmoja na mwenzake na kuchukiana
 watatokea manabii wengi wa uongo nao watawadanganya watu wengi
 kwa sababu ya kuongezeka kwa uovu upendo mathayo wa watu wengi utapoa lakini yule atakayevumilia hadi mwisho ndiye atakayeokoka
 injili ya ufalme itahubiriwa ulimwenguni pote kuwa ushuhuda kwa mataifa yote
ndipo ule mwisho utakapokuja
 hivyo mtakapoona lile chukizo la uharibifu lililonenwa na nabii danieli limesimama mahali patakatifu asomaye na afahamu basi wale walioko uyahudi wakimbilie milimani
 ye yote aliyeko juu ya paa la nyumba asishuke ili kuchukua cho chote kutoka ndani ya nyumba
 yeye aliye shambani na asirudi nyumbani kwenda kuchukua vazi lake
 ole wa wenye mimba na wenye watoto wachanga siku hizo ombeni ili kukimbia kwenu kusiwe wakati wa baridi au siku ya sabato
 kwa maana wakati huo kutakuwa na dhiki kuu ambayo haijapata kuwako tangu mwanzo wa dunia mpaka sasa wala haitakuwako tena
 kama siku hizo zisingelifupizwa hakuna hata mtu mmoja ambaye angeliokoka lakini kwa ajili ya wateule siku hizo zitafupizwa
 wakati huo kama mtu ye yote akiwaambia tazama huyu hapa ni kristo au kristo yuko kule msisadiki
 kwa maana watatokea makristo wa uongo na manabii wa uongo na kufanya ishara kubwa na miujiza mingi ili kuwapotosha hata ikiwezekana wale wateule hasa
 angalieni nimetangulia kuwaambia mapema
 kwa hiyo mtu ye yote akiwaambia yule kule nyikani msiende huko
au akisema yuko kwenye chumba msisadiki
 kwa maana kama vile umeme utokeavyo mashariki na kuonekana hata magharibi ndivyo itakavyokuwa kuja kwake mwana wa adamu
 kwa maana po pote ulipo mzoga huko ndiko wakusanyikapo tai
kuja kwa mwana wa adamu mara baada ya dhiki ya siku zile jua litatiwa giza nao mwezi hautatoa nuru yake nazo nyota zitaanguka kutoka angani na nguvu za anga zitatikisika
 ndipo itakapotokea ishara ya mwana wa adamu angani na makabila yote ya dunia yataomboleza nao watamwona mwana wa adamu akija juu ya mawingu ya angani katika uwezo na utukufu mkuu
 naye atawatuma malaika zake kwa sauti kuu ya tarumbeta nao watawakusanya wateule wake kutoka pande zote nne za dunia kutoka mwisho mmoja wa mbingu hadi mwisho mwingine
 jifunzeni kutokana na mtini
matawi yake yanapoanza kuwa laini na kuchipua majani fahamuni kwamba kiangazi kimekaribia
 hata hivyo mwonapo mambo hayo jueni kwamba yu karibu malangoni
 amin amin nawaambia kizazi hiki hakitapita hadi mambo haya yote yawe yametimia
 mbingu na dunia zitapita lakini maneno yangu hayatapita kamwe
hakuna ajuaye siku wala saa hakuna ajuaye siku wala saa hata malaika mbinguni hawajui wala mwana ila baba peke yake
 kama ilivyokuwa wakati wa noa ndivyo itakavyokuwa kuja kwake mwana wa adamu
 kwa maana siku zile kabla ya gharika watu walikuwa wakila na kunywa wakioa na kuolewa mpaka siku ile noa alipoingia kwenye safina nao hawakujua lo lote mpaka gharika ilipokuja ikawakumba wote
hivyo ndivyo itakavyokuwa atakapokuja mwana wa adamu
 watu wawili watakuwa shambani mmoja atatwaliwa mwingine ataachwa
 wanawake wawili watakuwa wanasaga pamoja mmoja atatwaliwa mwingine ataachwa
 kwa hiyo kesheni kwa maana hamjui ni siku gani atakapokuja bwana wenu
 lakini fahamuni hili kwamba kama mwenye nyumba angelijua ni wakati gani wa usiku ambao mwivi anakuja angelikesha na asingeliiacha nyumba yake kuvunjwa
 kwa hiyo ninyi pia hamna budi kuwa tayari kwa sababu mwana wa adamu atakuja saa msiyotazamia
mfano wa mtumishi mwaminifu ni nani basi aliye mtumishi mwaminifu na mwenye busara ambaye bwana wake amemweka kusimamia watumishi wengine katika nyumba yake ili awape chakula chao kwa wakati muafaka heri mtumishi yule ambaye bwana wake atakapokuja atamkuta akifanya hivyo
 amin amin nawaambia atamweka mtumishi huyo kuwa msimamizi wa mali yake yote
 lakini kama huyo mtumishi ni mwovu naye akasema moyoni mwake bwana wangu atakawia muda mrefu naye kisha akaanza kuwapiga watumishi wenzake na kula na kunywa pamoja na walevi bwana wa mtumishi huyo atakuja siku ambayo mtumishi huyo hamtazamii na saa ile ambayo haijui
 atamkata huyo mtumishi vipande vipande na mathayo kumweka katika sehemu moja pamoja na wanafiki mahali ambako kutakuwa ni kulia na kusaga meno
mfano wa wanawali kumi wakati huo ufalme wa mbinguni utakuwa kama wanawali kumi waliochukua taa zao na kwenda kumlaki bwana arusi
watano wao walikuwa wapumbavu na watano walikuwa wenye busara
 wale wapumbavu walichukua taa zao lakini hawakuchukua mafuta ya akiba lakini wale wenye busara walichukua taa zao na mafuta ya akiba kwenye vyombo
 bwana arusi alipokawia kuja wale wanawali wote wakasinzia na kulala
 usiku wa manane pakawa na kelele tazameni huyu hapa bwana arusi tokeni nje mkamlaki ndipo wale wanawali wote wakaamka na kuzitengeneza taa zao
 wale wapumbavu wakawaambia wale wenye busara tupatieni mafuta yenu kidogo taa zetu zinazimika
 lakini wale wenye busara wakawajibu sivyo hayatutoshi sisi na ninyi pia
afadhali mwende kwa wauzao mkajinunulie mafuta yenu
 nao walipokuwa wakienda kununua mafuta bwana arusi akafika
wale wanawali waliokuwa tayari wakaingia ndani pamoja naye kwenye karamu ya arusi na mlango ukafungwa
 baadaye wale wanawali wengine nao wakaja wakaita bwana bwana tufungulie mlango lakini yeye bwana arusi akawajibu amin amin nawaambia siwajui ninyi kwa hiyo kesheni kwa sababu hamjui siku wala saa
mfano wa watumishi watatu walioachiwa talanta tena ufalme wa mbinguni ni kama mtu anayetaka kusafiri akawaita watumishi wake na kuweka mali yake kwenye uangalizi wao
 mmoja akampa talanta tano mwingine talanta mbili na mwingine talanta moja c kila mmoja alipewa kwa kadiri ya uwezo wake
kisha yeye akasafiri
 yule aliyepewa talanta tano akaenda mara moja akafanya nazo biashara akapata talanta nyingine tano zaidi
 yule a talanta tano ilikuwa na mshahara wa kibarua wa miaka b talanta mbili ilikuwa sawa na mshahara wa kibarua wa miaka c talanta moja ilikuwa zaidi ya mshahara wa kibarua wa miaka kumi na mitano
aliyepewa talanta mbili akafanya vivyo hivyo akapata nyingine mbili zaidi
 lakini yule mtumishi aliyekuwa amepokea talanta moja alikwenda akachimba shimo ardhini na kuificha ile fedha ya bwana wake
 baada ya muda mrefu yule bwana wa wale watumishi akarudi na kufanya hesabu nao
 yule mtumishi aliyepokea talanta tano akaja akaleta nyingine tano zaidi
akasema bwana uliweka kwenye uangalizi wangu talanta tano
tazama nimepata faida talanta tano zaidi
 bwana wake akamwambia umefanya vizuri sana mtumishi mwema na mwaminifu umekuwa mwaminifu kwa vitu vichache nitakuweka kuwa msimamizi wa vitu vingi
njoo ushiriki katika furaha ya bwana wako yule mwenye talanta mbili naye akaja
akasema bwana uliweka kwenye uangalizi wangu talanta mbili
tazama nimepata hapa talanta mbili zaidi
 bwana wake akajibu umefanya vizuri sana mtumishi mwema na mwaminifu umekuwa mwaminifu kwa vitu vichache nitakuweka kuwa msimamizi wa vitu vingi
njoo ushiriki katika furaha ya bwana wako
 kisha yule mtumishi aliyepokea talanta moja akaja akasema bwana nilijua kwamba wewe ni mtu mgumu unayevuna mahali usipopanda na kukusanya mahali usipotawanya mbegu
 kwa hiyo niliogopa nikaenda nikaificha talanta yako ardhini
tazama hii hapa ile iliyo mali yako
 bwana wake akajibu wewe mtumishi mwovu na mvivu ulijua kwamba ninavuna mahali nisipopanda na kukusanya mahali nisipotawanya mbegu
 vema basi ingekupasa kuweka fedha yangu kwa watoa riba nirudipo nichukue ile iliyo yangu na faida yake basi mnyang anyeni hiyo talanta mkampe yule mwenye talanta kumi
 kwa maana kila mtu mwenye kitu ataongezewa naye atakuwa navyo tele
lakini kwa mtu yule asiye na kitu hata kile alicho nacho atanyang anywa
 nanyi mtupeni huyo mtumishi asiyefaa nje kwenye giza mahali ambako kutakuwa na kilio na kusaga meno
kondoo na mbuzi mwana wa adamu atakapokuja katika utukufu wake na malaika wote watakatifu pamoja naye ndipo atakapoketi juu ya kiti cha enzi cha utukufu wake
 mataifa yote mathayo watakusanyika mbele zake naye atawatenga kama mchungaji anavyotenga kondoo na mbuzi
 atawaweka kondoo upande wake wa kuume na mbuzi upande wake wa kushoto
 ndipo mfalme atawaambia wale walioko upande wake wa kuume njoni ninyi mliobarikiwa na baba yangu urithini ufalme ulioandaliwa kwa ajili yenu tangu kuumbwa kwa ulimwengu
 kwa maana nilikuwa na njaa mkanipa chakula nilikuwa na kiu mkaninywesha nilikuwa mgeni mkanikaribisha nilikuwa uchi mkanivika nilikuwa mgonjwa mkanitunza nami nilikuwa kifungoni mkaja kunitembelea
 ndipo wale wenye haki watakapomjibu wakisema bwana ni lini tulikuona una njaa tukakulisha au ukiwa na kiu tukakunywesha lini tulikuona ukiwa mgeni tukakukaribisha au ukiwa uchi tukakuvika tena ni lini tulikuona ukiwa mgonjwa tukakutunza au ukiwa kifungoni tukakutembelea naye mfalme atawajibu amin amin ninawaambia kwa jinsi mlimvyotendea mmojawapo wa hawa ndugu zangu walio wadogo mlinitendea mimi
 kisha atawaambia wale walio upande wake wa kushoto ondokeni kwangu ninyi mliolaaniwa nendeni kwenye moto wa milele alioandaliwa kwa ajili ya ibilisi na malaika zake
 kwa maana nilikuwa na njaa hamkunipa chakula nilikuwa na kiu hamkuninywesha nilikuwa mgeni nanyi hamkunikaribisha nilikuwa uchi hamkunivika nilikuwa mgonjwa hamkunitunza na nilikuwa gerezani nanyi hamkuja kunitembelea
 ndipo wao pia watajibu bwana ni lini tulikuona ukiwa na njaa au kiu au ukiwa mgeni au uchi au ukiwa mgonjwa na kifungoni na hatukukuhudumia naye atawajibu amin amin nawaambia kwa jinsi ambavyo hamkumtendea mmojawapo wa hawa ndugu zangu walio wadogo hamkunitendea mimi
 ndipo hawa watakapoingia kwenye adhabu ya milele lakini wale wenye haki wataingia katika uzima wa milele
shauri baya la kumwua yesu yesu alipomaliza kusema hayo yote akawaambia wanafunzi wake mnajua kwamba baada ya siku mbili itakuwa pasaka naye mwana wa adamu atasalitiwa ili asulibiwe
basi viongozi wa makuhani na wazee wa watu wakakusanyika katika jumba la utawala la kuhani mkuu jina lake kayafa
 wakafanya shauri ili kumkamata yesu kwa siri na kumwua
 lakini wakasema isiwe wakati wa sikukuu la sivyo kutakuwa na ghasia miongoni mwa watu
yesu anapakwa mafuta huko bethania wakati yesu akiwa bethania nyumbani mwa simoni aliyekuwa na ukoma mwanamke mmoja alimjia akiwa na chupa ya marmar yenye manukato ya thamani kubwa akayamimina kichwani mwa yesu alipokuwa ameketi mezani kula chakula
 lakini wanafunzi wake walipoona hayo wakakasirika wakasema kwa nini ubadhirifu huu wote manukato haya yangeliuzwa kwa bei kubwa na fedha hizo wakapewa maskini
 yesu akijua jambo hili akawaambia mbona mnamsumbua huyu mwanamke yeye amenitendea jambo zuri sana
 maskini mtakuwa nao siku zote lakini mimi hamtakuwa nami siku zote
 alipomiminia haya manukato kwenye mwili amefanya hivyo ili kuniandaa kwa ajili ya maziko yangu
 ninawaambia kweli mahali po pote habari njema itakapohubiriwa ulimwenguni mwote jambo hili alilofanya litatajwa pia kwa ukumbusho wake
yuda akubali kumsaliti yesu kisha mmojawapo wa wale kumi na wawili yeye aitwaye yuda iskariote alikwenda kwa viongozi wa makuhani na kuuliza mtanipa nini nikimtia yesu mikononi mwenu wakamlipa vipande thelathini vya fedha
 tangu wakati huo yuda akawa anatafuta wasaa mzuri wa kumsaliti yesu
yesu ala pasaka pamoja na wanafunzi siku ya kwanza ya sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu wanafunzi walimjia yesu wakamwuliza unataka tuandae wapi kwa ajili yako ili kuila pasaka akajibu nendeni kwa mtu fulani huko mjini mkamwambie mwalimu asema hivi saa yangu imekaribia nitaiadhimisha pasaka pamoja na wanafunzi wangu katika nyumba yako
 hivyo wanafunzi wakafanya kama vile yesu alivyokuwa amewaelekeza nao wakaandaa pasaka
 ilipofika jioni yesu alikuwa ameketi mezani pamoja na wale kumi na wawili
 nao walipokuwa wakila yesu akasema amin amin mathayo nawaambia mmoja wenu atanisaliti
 wakahuzunika sana wakaanza kumwambia mmoja mmoja je ni mimi bwana yesu akawaambia yule aliyechovya mkono wake katika bakuli pamoja nami ndiye atakayenisaliti
 mwana wa adamu yu aenda kama alivyoandikiwa
lakini ole wake mtu yule amsalitie mwana wa adamu
ingeliwakuwa bora kwake kama asingalizaliwa kisha yuda yule aliyemsaliti akasema kweli si mimi rabi yesu akajibu naam wewe mwenyewe umesema
kuanzishwa kwa meza ya bwana walipokuwa wanakula yesu akachukua mkate akashukuru akaumega akawapa wanafunzi wake akisema twaeni mle huu ndio mwili wangu
 kisha akachukua kikombe akashukuru akawapa akisema kunyweni nyote katika kikombe hiki
 hii ndiyo damu yangu ya agano ile imwagikayo kwa ajili ya wengi kwa ondoleo la dhambi
 lakini ninawaambia tangu sasa sitakunywa tena kutoka katika uzao huu wa mzabibu mpaka siku ile nitakapokunywa mpya pamoja nanyi katika ufalme wa baba yangu
 walipokwisha kuimba wimbo wakatoka kwenda mlima wa mizeituni
yesu atabiri petro kumkana kisha yesu akawaambia usiku wa leo ninyi nyote mtaniacha kwa maana imeandikwa nitampiga mchungaji nao kondoo wa hilo kundi watatawanyika
 lakini baada ya mimi kufufuka nitawatangulia kwenda galilaya
 petro akajibu hata kama wote watakuacha kamwe mimi sitakuacha
 yesu akajibu amin amin ninakuambia usiku huu huu kabla jogoo hajawika utanikana mara tatu
 lakini petro akasema hata kama itabidi kufa pamoja na wewe kamwe sitakukana
nao wanafunzi wengine wote wakasema vivyo hivyo
yesu anaomba gethsemane kisha yesu akaenda pamoja na wanafunzi wake mpaka kwenye bustani iitwayo gethsemane akawaambia kaeni hapa wakati ninakwenda kule kuomba
 akamchukua petro pamoja na wale wana wawili wa zebedayo naye akaanza kuhuzunika na kufadhaika
 kisha yesu akawaambia moyo wangu umejawa na huzuni kiasi cha kufa
kaeni hapa na mkeshe pamoja nami
 akaenda mbele kidogo akaanguka kifudifudi akaomba akisema baba yangu kama inawezekana kikombe hiki na kiniepuke lakini si kama nitakavyo mimi bali kama utakavyo wewe
 kisha akarudi kwa wanafunzi wake na kuwakuta wamelala
akamwuliza petro je ninyi wanaume hamkuweza kukesha pamoja nami kwa saa moja kesheni na mwombe msije mkaanguka majaribuni
hakika roho iko radhi lakini mwili ni dhaifu
 akaenda tena mara ya pili na kuomba baba yangu kama ikiwezekani kikombe hiki kiniepuke nisikinywe mapenzi yako yafanyike
 aliporudi akawakuta tena wamelala kwa sababu macho yao yalikuwa mazito
 hivyo akawaacha akaenda zake tena mara ya tatu na kuomba akisema maneno yale yale
 kisha akarudi kwa wanafunzi wake akawaambia bado mmelala na kupumzika tazameni saa imefika ambapo mwana wa adamu hana budi kutiwa mikononi mwa wenye dhambi
 inukeni twendeni zetu huyu hapa yule anisalitiye yesu akamatwa alipokuwa bado anasema yuda mmojawapo wa wale kumi na wawili akafika akiwa amefuatana na umati mkubwa wa watu wenye panga na marungu waliokuwa wametumwa na viongozi wa makuhani na wazee wa watu
 basi msaliti alikuwa amewapa hao watu ishara kwamba yeye nitakayembusu ndiye mkamateni
 mara akamjia yesu na kumsalimu salaam rabi akambusu
 yesu akamwambia rafiki fanya kile ulichokuja kufanya hapa
kisha wale watu wakasogea mbele wakamkamata yesu
 ghafula mmoja wa wale waliokuwa na yesu alipoona hivyo akaushika upanga wake akauchomoa na kumpiga mtumishi wa kuhani mkuu akamkata sikio
 ndipo yesu akamwambia rudisha upanga wako mahali pake kwa maana wote watumiao upanga watakufa kwa upanga
 je unadhani siwezi kumwomba baba yangu naye mara moja akaniletea zaidi ya majeshi kumi na mawili ya malaika lakini je maandiko yatatimiaje yale yasemayo kwamba ni lazima itokee hivi wakati huo yesu akawaambia ule umati wa watu mmetoka na panga na marungu kuja kunikamata kama vile mimi ni mnyang anyi siku kwa siku niliketi hekaluni nikifundisha mbona hamkunikamata lakini haya yote yametukia ili maandiko ya manabii yapate kutimia
ndipo wanafunzi wake wote wakamwacha na kukimbia
yesu mbele ya kuhani mkuu wale waliokuwa wamemkamata yesu wakampeleka kwa kayafa kuhani mkuu mahali ambapo walimu wa sheria pamoja na wazee walikuwa wamekusanyika
 lakini petro akamfuata kwa mbali mpaka uani kwa kuhani mkuu
akaingia ndani akaketi pamoja na walinzi ili aone litakalotukia
 basi viongozi wa wazee makuhani na baraza lote wakatafuta ushahidi wa uongo dhidi ya yesu ili wapate kumua
 lakini hawakupata jambo lo lote ingawa mashahidi wengi wa uongo walijitokeza
hatimaye wakajitokeza mashahidi wawili wa uongo na kusema huyu mtu alisema nina weza kulivunja hekalu la mungu na kulijenga tena kwa siku tatu
 kisha kuhani mkuu akasimama na kumwambia yesu je wewe hutajibu ni ushahidi wa namna gani hawa watu wauletao dhidi yako lakini yesu alikuwa kimya
ndipo kuhani mkuu akamwambia nakuapisha mbele za mungu aliye hai tuambie ikiwa wewe ndiwe kristo mwana wa mungu
 yesu akajibu wewe umenena
lakini ninawaambia nyote tangu sasa mtamwona mwana wa adamu akiwa ameketi mkono wa kuume wa mungu mwenye nguvu na akija juu ya mawingu ya mbinguni
 ndipo kuhani mkuu akararua nguo zake na kusema amekufuru kwa nini tunahitaji ushahidi zaidi tazama sasa ninyi mmesikia hayo makufuru
 uamuzi wenu ni nini wakajibu anastahili kufa kisha wakamtemea mate usoni na wengine wakampiga ngumi
wengine walimpiga makofi na kusema tutabirie wewe kristo ni nani aliyekupiga mathayo petro amkana bwana yesu wakati huu petro alikuwa amekaa nje uani
mtumishi mmoja wa kike akamjia na kumwambia wewe pia ulikuwa pamoja na yesu wa galilaya
 lakini petro akakana mbele yao wote akisema sijui hilo usemalo
 alipotoka nje kufika kwenye lango mtumishi mwingine wa kike alimwona akawaambia watu waliokuwapo huyu mtu alikuwa pamoja na yesu mnazareti
 akakana tena kwa kiapo akisema mimi simjui huyo baada ya muda mfupi wale waliokuwa wamesimama pale wakamwendea petro wakamwambia hakika wewe ni mmoja wao kwa maana ile namna yako ya kusema ni kama yao
 ndipo petro akaanza kujilaani na kuwaapia mimi simjui mtu huyo papo hapo jogoo akawika
 ndipo petro akakumbuka lile neno alilokuwa amesema yesu kabla jogoo hajawika utanikana mara tatu
akaenda nje akalia sana
yesu aletwa mbele ya pilato asubuhi na mapema viongozi wa makuhani wote na wazee wa watu wakafanya shauri pamoja dhidi ya yesu ili kumwua
 wakamfunga wakampeleka na kumkabidhi kwa pilato ambaye alikuwa mtawala
yuda ajinyonga yuda ambaye ndiye aliyekuwa amemsaliti yesu alipoona kuwa yesu amehukumiwa akajuta na akarudisha vile vipande thelathini vya fedha alivyopewa na viongozi wa makuhani na wazee wa watu
 akasema nimetenda dhambi kwa maana nimeisaliti damu isiyo na hatia
 basi yuda akavitupa vile vipande vya fedha ndani ya hekalu akaondoka akaenda na kujinyonga
 wale makuhani wakuu wakazichukua zile fedha wakasema si halali kuchanganya fedha hizi na sadaka kwa sababu hizi ni fedha zenye damu
kwa hiyo baada ya kushauriana waliamua kuvitumia kununulia shamba la mfinyanzi liwe mahali pa kuzikia wageni
hii ndiyo sababu lile shamba likaitwa shamba la damu hadi leo
 ndipo likatimia lile lililonenwa na nabii yeremia kwamba walichukua vile mathayo vipande thelathini vya fedha thamani aliyopangiwa na watu wa israeli wakanunulia shamba la mfinyanzi kama vile bwana alivyoniagiza
yesu mbele ya pilato wakati yesu akiwa amesimama mbele ya mtawala mtawala akamwuliza wewe ndiye mfalme wa wayahudi yesu akasema wewe wasema hivyo
 lakini viongozi wa makuhani na wazee walipomshtaki hakujibu neno
 ndipo pilato akamwuliza je husikii ni mambo mangapi wanayokushtaki nayo lakini yesu hakumjibu hata kwa shtaka moja kiasi kwamba mtawala alishangaa sana
 basi ilikuwa ni desturi ya mtawala kumfungua mfungwa mmoja atakayechaguliwa na umati wa watu wakati wa sikukuu
 wakati huo alikuwapo mfungwa mmoja mwenye sifa mbaya aliyeitwa baraba
 hivyo umati wa watu walipokusanyika pilato akawauliza mnataka niwafungulie nani baraba au yesu yeye aitwaye kristo kwa kuwa alitambua yesu alikuwa amekabidhiwa kwake kwa ajili ya wivu
 pilato akiwa ameketi kwenye kiti cha hukumu mkewe akampelekea ujumbe huu usiwe na jambo lo lote juu ya huyu mtu asiye na hatia kwa kuwa leo nimeteseka sana katika ndoto kwa sababu yake
 lakini viongozi wa makuhani na wazee wakaushawishi ule umati wa watu kwamba waombe baraba afunguliwe na yesu auawe
 mtawala akawauliza tena ni yupi kati ya hawa wawili mnayetaka niwafungulie wakajibu baraba pilato akawaambia basi nifanye nini na huyu yesu aitwaye kristo wakajibu wote msulibishe pilato akauliza kwa nini amefanya kosa gani lakini wao wakazidi kupiga kelele msulibishe
 pilato alipoona kwamba hawezi kufanya lo lote lakini badala yake ghasia zilikuwa zinaanza akachukua maji akanawa mikono yake mbele ya ule umati wa watu akasema
sina hatia juu ya damu ya mtu huyu
hili ni jukumu lenu watu wote wakajibu damu yake na iwe juu yetu na juu ya watoto wetu basi akawafungulia baraba na baada ya kumchapa yesu mijeledi akamtoa ili asulibiwe
askari wamdhihaki yesu kisha askari wa mtawala wakampeleka yesu kwenye praitorio na wakakusanya kikosi kizima cha askari kumzunguka
 wakamvua nguo zake na kumvika vazi la rangi nyekundu kisha wakasokota taji ya miiba wakaiweka kichwani pake
wakamwekea fimbo katika mkono wake wa kuume wakapiga magoti mbele zake na kumdhihaki wakisema salaam mfalme wa wayahudi wakamtemea mate wakachukua ile fimbo wakampiga kichwani tena na tena
 baada ya kumdhihaki wakamvua lile vazi wakamvika tena nguo zake
kisha wakampeleka ili kumsulibisha
yesu asulibishwa walipokuwa wakienda wakakutana na mtu mmoja kutoka kirene jina lake simoni nao wakamlazimisha kuubeba ule msalaba
 wakafika mahali paitwapo golgotha ambayo maana yake ni mahali pa fuvu la kichwa wakampa yesu divai iliyochanganywa na nyongo ili anywe lakini alipoionja akakataa kuinywa
 walipokwisha kumsulibisha wakagawana mavazi yake kwa kuyapigia kura ili litimie lile neno lililonenwa na nabii waligawa nguo zangu miongoni mwao na vazi langu wakalipigia kura
 kisha wakaketi wakamchunga
 juu ya kichwa chake kwenye msalaba wakaandika shtaka lake huyu ni yesu mfalme wa wayahudi
 wanyang anyi wawili walisulibiwa pamoja naye mmoja kuume kwake na mwingine kushoto kwake
 watu waliokuwa wakipita njiani wakamvurumishia matukano huku wakatikisa vichwa vyao na kusema wewe ambaye utalivunja hekalu na kulijenga kwa siku tatu jiokoe mwenyewe basi kama wewe ni mwana wa mungu shuka kutoka msalabani
 vivyo hivyo viongozi wa makuhani walimu wa sheria na wazee wakamdhihaki wakisema aliwaokoa wengine lakini hawezi kujiokoa mwenyewe
yeye ni mfalme wa israeli ashuke sasa kutoka msalabani tutamwamini
 anamwamini mungu basi mungu na amwokoe sasa kama anamtaka kwa maana alisema mimi ni mwana wa mungu
 hata a praitoria maana yake makao makuu ya mtawala
jumba la kifalme lilokuwa linakaliwa na pontio pilato huko yerusalemu palipokuwa na kiti cha hukumu wale wanyang anyi waliosulibiwa pamoja naye wakamtukana vivyo hivyo
kifo cha yesu tangu saa sita hadi saa tisa giza lilifunika nchi yote
 ilipofika saa tisa yesu akapaza sauti akalia eloi eloi lama sabakthani maana yake mungu wangu mungu wangu mbona umeniacha baadhi ya wale watu waliokuwa wamesimama pale waliposikia haya wakasema anamwita eliya ghafula mmoja wao akaenda mbio na kuleta sifongo akaichovya kwenye siki akaiweka kwenye mwanzi akampa yesu ili anywe
 wengine wakasema mwacheni na tuone kama eliya atakuja kumwokoa
 yesu alipolia tena kwa sauti kuu akakata roho
 wakati huo huo pazia la hekalu likachanika vipande viwili kuanzia juu hadi chini
dunia ikatetemeka na miamba ikapasuka
 makaburi yakafunguka na miili ya watakatifu waliokuwa wamekufa ikafufuka
 wakatoka makaburini na baada ya yesu kufufuka waliingia kwenye mji mtakatifu na kuwatokea watu wengi
 basi yule jemadari na wale waliokuwa pamoja naye wakimlinda yesu walipoona lile tetemeko na yale yote yaliyokuwa yametukia wakaogopa wakasema hakika huyu alikuwa ni mwana wa mungu walikuwako wanawake huko wakiangalia kwa mbali
hawa walikuwa wamemfuata yesu tangu galilaya ili kushughulika na mahitaji yake
 miongoni mwao walikuwapo maria magdalena maria mama yake yakobo na yosefu na mama yao wana wa zebedayo
maziko ya yesu ilipofika jioni alifika mtu mmoja tajiri kutoka arimathea aitwaye yosefu ambaye pia alikuwa mwanafunzi wa yesu
 akamwendea pilato kumwomba mwili wa yesu
pilato akaamuru apewe
 yosefu akauchukua mwili wa yesu akauviringishia nguo ya kitani safi nyeupe na kuuzika kwenye kaburi lake mwenyewe jipya alilokuwa amelichonga kwenye mwamba
 maria magdalene na yule maria mwingine walikuwapo mahali pale wakiwa wameketi mkabala na kaburi
kisha akavingirisha jiwe kubwa mlangoni mwa kaburi na akaenda zake
mathayo walinzi pale kaburini kesho yake yaani siku iliyofuata ile ya maandalizi ya sabato viongozi wa makuhani na mafarisayo wakamwendea pilato na kusema bwana tumekumbuka kwamba yule mdanganyifu kabla hajafa alisema baada ya siku tatu nitafufuka
 kwa hiyo uamuru kaburi lilindwe kwa uthabiti mpaka baada ya siku tatu
la sivyo wanafunzi wake wanaweza kuja kuuiba mwili wake na kuwaambia watu kwamba amefufuka kutoka kwa wafu
udanganyifu huu wa mwisho utakuwa mbaya kuliko ule wa kwanza
 pilato akawaambia ninyi mnao askari walinzi
nendeni liwekeeni ulinzi kadiri mwezavyo
 kwa hiyo wakaenda na walinzi ili kulilinda kaburi kwa uthabiti wakatia mhuri kwenye lile jiwe na kuweka ulinzi
yesu afufuka baada ya sabato alfajiri mapema siku ya kwanza ya juma maria magdalene na yule maria mwingine walikwenda kulitazama kaburi
 ghafula pakawa na tetemeko kubwa la ardhi kwa sababu malaika wa bwana alishuka kutoka mbinguni akaenda penye kaburi akalivingirisha lile jiwe na kulikalia
 sura ya huyo malaika ilikuwa kama umeme na mavazi yake yalikuwa meupe kama theluji
 wale walinzi wa kaburi walimwogopa sana wakatetemeka hata wakawa kama wafu
 yule malaika akawaambia wale wanawake msiogope
kwa maana ninajua kuwa mnamtafuta yesu aliyesulibiwa
 hayupo hapa kwa kuwa amefufuka kama vile alivyosema
njoni mpatazame mahali alipokuwa amelazwa
 kisha nendeni upesi mkawaambie wanafunzi wake kwamba amefufuka kutoka kwa wafu naye awatangulia kwenda galilaya
huko ndiko mtakakomwona
sasa nimekwisha kuwaambia
 hivyo wale wanawake wakaondoka pale kaburini wakiwa wamejawa na hofu lakini wenye furaha nyingi wakaenda mbio ili kuwaeleza wanafunzi wake habari hizo
 ghafula yesu akakutana nao akasema salaam wale wanawake wakamkaribia wakaishika miguu yake wakamwabudu
 ndipo yesu akawaambia msiogope
nendeni mkawaambie ndugu zangu waende galilaya ndiko watakakoniona
taarifa ya walinzi mathayo wakati wale wanawake wakiwa njiani wakienda baadhi ya wale askari waliokuwa wakilinda kaburi walienda mjini na kuwaeleza viongozi wa makuhani kila kitu kilichokuwa kimetukia
 baada ya viongozi wa makuhani kukutana na wazee na kutunga hila waliwapa wale askari kiasi kikubwa cha fedha wakiwaambia inawapasa mseme wanafunzi wake walikuja wakati wa usiku na kumwiba sisi tulipokuwa tumelala
 kama habari hizi zikimfikia mtawala sisi tutamwondolea mashaka nanyi hamtapata tatizo lo lote
 kwa hiyo wale askari wakazipokea hizo fedha nao wakafanya kama walivyoelekezwa
habari hii imeenea miongoni mwa wayahudi mpaka leo
yesu awatuma wanafunzi wake basi wale wanafunzi kumi na mmoja wakaenda hadi galilaya kwenye ule mlima ambao yesu alikuwa amewaagiza
 walipomwona wakamwabudu lakini baadhi yao wakaona shaka
 yesu akawajia na kusema nimepewa mamlaka yote mbinguni na duniani
 kwa sababu hii enendeni ulimwenguni mkawafanye mataifa yote kuwa wanafunzi mkiwabatiza kwa jina la baba na la mwana na la roho mtakatifu nanyi wafundisheni kuyashika mambo yote niliyowaamuru ninyi
hakika mimi niko pamoja nanyi sikuzote hadi mwisho wa nyakati
amen
 marko utangulizi marko ambaye aliitwa yohana marko alifuatana na mtume paulo katika safari zake za kitume
huyu ndiye anayetajwa na mababa wa kanisa papiass irenio na klement wa aleksandria kuwa mshirika wa karibu sana wa mtume petro
uhusiano huu wa karibu na petro umeonyeshwa katika pet pale ambapo petro anamtaja marko kama mwanawe
hatimaye aliishi rumi ambako aliandika kumbukumbu za mtume petro
kwa hiyo injili ya marko inawakilisha maneno ya mtu aliyeshuhudia kwa macho yake mwenyewe juu ya maisha ya yesu yanayoelezwa katika injili hii
yohana marko ni mtoto wa maria ambaye nyumbani kwao kulikuwa yerusalemu ambako kunaonekana kuwa kituo kikuu cha ukristo mdo
marko alisafiri na barnaba ambaye ni mjomba wake mpendwa mdo
 kwenda antiokia ya syria mdo ambako walifuatana na paulo kwenye safari yake ya kwanza ya kitume
marko hata hivyo aliwaacha barnaba na paulo huko kipro na kurudi yerusalemu mdo 
baadaye barnaba na marko walielekea kipro wakati paulo akienda asia
miaka kumi baadaye b
k marko alikuwa pamoja na paulo huko rumi tim
 kol
shabaha ya marko ilikuwa ni kukusanya pamoja ujumbe wote wa injili
kwa sababu hii injili ya marko inakazia zaidi matendo ya yesu kuliko maneno yake
pia injili hii inatumia nafasi kubwa kueleza matukio ya juma la mwisho la maisha ya bwana yesu
marko anaanza kwa kueleza habari za huduma ya bwana yesu hadharani na juu ya kuhubiri kwake kuhusu habari njema ya ufalme wa mungu
kisha anatoa unabii wazi kuhusu matazamio ya kifo cha bwana yesu mk
hatimaye anaeleza jinsi bwana yesu alivyosulibiwa msalabani kwa ajili ya dhambi za ulimwengu kufufuka kwake kutoka kwa wafu kuonekana kwake na wanafunzi wake baada ya kufufuka maneno na maagizo yake ya mwisho na kupaa kwake kwenda mbinguni
tarehe inawezekana ni katika wakati huu wa uhai wa petro au muda mfupi tu baada ya kifo chake b
ambao marko aliandika injili hii yenye kuchukua jina lake
wazo kuu marko anamdhihirisha bwana yesu kuwa ni mtumishi wa mungu mtu wa vitendo aliyekuja kutimiza mapenzi ya mungu
marko anaonyesha waziwazi huduma ya yesu na utendaji wake wa miujiza uponyaji wake mamlaka yake juu ya pepo wachafu na nguvu zake bwana yesu alithibitishwa kuwa si mtumishi wa kawaida bali kwamba kwa hakika alikuwa mwana wa mungu
ufufuo wa yesu ulithibitisha yale yote aliyotenda na sasa tunangojea kurudi kwake kwa utukufu kutoka mbinguni
marko aliandika injili hii ili pia kuwatia moyo wakristo walioishi rumi wakati wa mateso
mgawanyo yohana mbatizaji na ubatizo wa bwana yesu huduma ya yesu galilaya safari ya kwenda yerusalemu na kuingia mjini matatizo mjini yerusalemu unabii kuhusu mambo yajayo kufa kwa yesu na kufufuka kwake
marko mahubiri ya yohana mbatizaji mwanzo wa injili ya yesu kristo mwana wa mungu
 kama ilivyoandikwa katika nabii isaya tazama namtuma mjumbe wangu mbele yako yeye atakayeitengeneza njia yako
 sauti ya mtu aliaye nyikani
itengenezeni njia ya bwana yanyosheni mapito yake
itengenezeni njia ya bwana yanyoosheni mapito yake
 yohana alikuja akibatiza huko nyikani akihubiri ubatizo wa toba kwa ajili ya ondoleo la dhambi
 watu kutoka uyahudi wote na sehemu zote za yerusalemu walikuwa wakimwendea naye akawabatiza katika mto yordani wakitubu dhambi zao
 yohana alivaa mavazi yaliyotengenezwa kwa singa za ngamia na mkanda wa ngozi kiunoni mwake
chakula chake kilikuwa nzige na asali ya mwitu
 naye alihubiri akisema baada yangu atakuja yeye aliye na uwezo kuliko mimi ambaye sistahili hata kuinama na kulegeza ukanda wa viatu vyake
 mimi nawabatiza kwa maji lakini yeye atawabatiza kwa roho mtakatifu
ubatizo wa yesu wakati huo yesu akaja kutoka nazareti ya galilaya naye akabatizwa na yohana katika mto yordani
 yesu alipokuwa akitoka ndani ya maji aliona mbingu zikifunguka na roho akishuka juu yake kama huwa
 nayo sauti kutoka mbinguni ikasema wewe ndiwe mwanangu mpendwa wangu ambaye nimependezwa nawe
majaribu ya yesu wakati huo huo roho akamwongoza yesu kwenda nyikani naye akawa huko nyikani kwa muda wa siku arobaini akijaribiwa na shetani
alikaa na wanyama wa mwituni na malaika wakimhudumia
yesu aanza kuhubiri baada ya yohana kukamatwa na kutiwa gerezani yesu aliingia galilaya akaanza kuhubiri habari njema za mungu akisema wakati umewadia ufalme wa mungu umekaribia
tubuni na kuiamini habari njema
yesu awaita wanafunzi wanne yesu alipokuwa akitembea kando kando ya bahari ya galilaya alimwona simoni na andrea nduguye wakizitupa nyavu zao baharini kwa kuwa hawa wawili walikuwa wavuvi
 yesu akawaambia njoni nifuateni nami nitawafanya kuwa wavuvi wa watu
 mara wakaacha nyavu zao wakamfuata yesu
 alipokwenda mbele kidogo akamwona yakobo mwana wa zebedayo na yohana nduguye wakiwa kwenye mashua yao wakizitengeneza nyavu zao
 papo hapo akawaita nao wakamwacha zebedayo baba yao kwenye mashua pamoja na watumishi wa kuajiriwa nao wakamfuata yesu
yesu amtoa pepo mchafu wakaenda mpaka kapernaumu
ilipofika siku ya sabato mara yesu akaingia kwenye sinagogi akaanza kufundisha
 watu wakashangaa sana mafundisho yake kwa maana aliwafundisha kama yeye aliye na mamlaka wala si kama walimu wa sheria
 wakati huo huo palikuwa na mtu kwenye sinagogi lao aliyekuwa amepagawa na pepo mchafu naye alikuwa akapiga kelele akisema tuna nini nawe yesu wa nazarethi je umekuja kutuangamiza nakujua wewe ni nani wewe ndiwe mtakatifu wa mungu lakini yesu akamkemea akamwambia nyamaza kimya nawe umtoke yule pepo mchafu akamtikisa tikisa sana huyo mtu kwa nguvu akipiga kelele kwa sauti kubwa kasha akamtoka
 watu wote wakashangaa hata kuulizana wao kwa wao haya ni mambo gani ni mafundisho mapya tena yenye mamlaka anaamuru hata pepo wachafu nao wanamtii sifa zake zikaanza kuenea kwa upesi katika eneo lote la karibu na galilaya
yesu amponya mama mkwe wa simoni mara walipotoka katika sinagogi walikwenda pamoja na yakobo na yohana hadi nyumbani kwa simoni na andrea
 mama mkwe wake simoni alikuwa kitandani ana homa nao wakamweleza yesu habari zake
 hivyo yesu akamwendea akamshika mkono na kumwinua
marko hivyo homa ikamwacha naye akaanza kuwahudumia
yesu aponya wengi jioni ile baada ya jua kutua watu wakamletea yesu wagonjwa wote na waliopagawa na pepo wachafu
 mji wote ukakusanyika mbele ya nyumba hiyo
 yesu akawaponya watu wengi waliokuwa na magonjwa ya aina mbalimbali
akawatoa pepo wachafu wengi lakini hakuwaacha hao pepo wachafu waseme kwa sababu walimjua kuwa yeye ni nani
yesu aondoka kapernaumu na kwenda galilaya mapema sana alfajiri kulipokuwa bado kungali giza yesu akamka akaondoka akaenda mahali pa faragha ili kuomba
 simoni na wenzake wakaenda kumtafuta nao walipomwona wakamwambia kila mtu anakutafuta yesu akawajibu twendeni mahali pengine kwenye vijiji vya jirani ili niweze kuhubiri huko nako kwa sababu hicho ndicho nilichokuja kukifanya
 kwa hiyo akazunguka galilaya kote akihubiri katika masinagogi yao na kutoa pepo wachafu
yesu amtakasa mwenye ukoma mtu mmoja mwenye ukoma alimjia akamwomba akipiga magoti akamwambia yesu ukitaka waweza kunitakasa
 yesu akiwa amejawa na huruma akanyosha mkono wake akamgusa akamwambia nataka takasika mara ukoma ukamtoka naye akatakasika
 baada ya yesu kumwonya vikali akamruhusu aende zake akimwambia hakikisha humwambii mtu ye yote habari hizi bali nenda ukajionyeshe kwa kuhani na ukatoe sadaka kwa ajili ya kutakasika kwako kama alivyoamuru mose kuwa ushuhuda kwao
 lakini yule mtu akaenda akaanza kutangaza habari za kuponywa kwake waziwazi
kwa hiyo yesu hakuweza tena kuingia katika miji waziwazi isipokuwa alikaa sehemu zisizo na watu
lakini bado watu wakamfuata huko kutoka kila upande
yesu amponya mtu aliyepooza baada ya siku kadhaa yesu alirudi kapernaumu watu wakasikia kwamba amerudi nyumbani
 hivyo watu wengi wakakusanyika hata hapakubaki nafasi yo yote hata mlangoni naye akawahubiria neno
 ndipo baadhi ya watu wakaja wakamletea yesu mtu aliyepooza akiwa amebebwa na watu wanne
 kwa kuwa walikuwa hawawezi kumfikisha kwa yesu kwa ajili ya umati wa watu walitoboa tundu kwenye paa mahali pale alipokuwa yesu wakamshusha yule aliyepooza kwa kitanda
 yesu alipoona imani yao alimwambia yule aliyepooza mwanangu dhambi zako zimesamehewa
 basi baadhi ya walimu wa sheria waliokuwa wameketi huko wakawaza mioyoni mwao kwa nini mtu huyu anasema hivi huyu anakufuru ni nani awezaye kusamehe dhambi isipokuwa mungu peke yake mara moja yesu akatambua kile walichokuwa wanawaza mioyoni mwao naye akawaambia kwa nini mnawaza hivyo mioyoni mwenu ni jambo gani lililo rahisi kumwambia huyu aliyepooza umesamehewa dhambi zako au kusema inuka uchukue kitanda chako uende lakini ili mpate kujua ya kwamba mwana wa adamu anao uwezo duniani wa kusamehe dhambi yesu akamwambia yule aliyepooza nakuambia inuka chukua kitanda chako uende nyumbani kwako
 yule mtu aliyekuwa amepooza akainuka akachukua kitanda chake akatembea machoni pao wote jambo hili likawashangaza wote wakamtukuza mungu wakisema hatujapata kuona jambo kama hili kamwe yesu amwita lawi mathayo yesu akaenda tena kando kando ya bahari ya galilaya
umati mkubwa wa watu ukamfuata naye akaanza kuwafundisha
 alipokuwa akitembea akamwona lawi mwana wa alfayo ameketi forodhani mahali pa kukusanyia kodi akamwambia nifuate
lawi akaondoka akamfuata yesu
 yesu alipokuwa akila chakula nyumbani mwa lawi watoza ushuru wengi pamoja na wenye dhambi walikuwa wakila pamoja naye na wanafunzi wake kwa maana kulikuwa na watu wengi waliokuwa wakimfuata
 baadhi ya walimu wa sheria na mafarisayo walipomwona akila pamoja na watoza ushuru na wenye dhambi wakawauliza wanafunzi wake mbona yesu anakula pamoja na watoza ushuru na wenye dhambi
 yesu aliposikia haya akawaambia walio wazima hawahitaji tabibu bali walio wagonjwa
sikuja kuwaita wenye haki bali wenye dhambi
yesu aulizwa kuhusu kufunga basi wanafunzi wa yohana pamoja na mafarisayo walikuwa wakifunga
baadhi ya watu wakamjia yesu na kumwuliza mbona wanafunzi wa yohana na wa mafarisayo hufunga lakini wanafunzi wako hawafungi yesu akawajibu wageni wa bwana arusi wawezaje kufunga wakati bwana arusi akiwa pamoja nao maadam bwana arusi yuko pamoja nao hawawezi kufunga
 lakini wakati utakuja ambapo bwana arusi ataondolewa kwao siku hiyo ndipo watakapofunga
 hakuna mtu ashonaye kiraka cha nguo mpya kwenye nguo iliyochakaa
akifanya hivyo kile kiraka kipya kilichoshonewa kwenye nguo iliyochakaa huondoka nayo ile nguo huchanika zaidi
 wala hakuna mtu awekaye divai mpya kwenye viriba vikuukuu
akifanya hivyo ile divai mpya itavipasua hivyo viriba kwa hiyo divai itamwagika na viriba vitaharibika
divai mpya huwekwa kwenye viriba vipya
bwana wa sabato siku moja ya sabato yesu pamoja na wanafunzi wake walikuwa wakipita katikati ya mashamba ya nafaka
walipokuwa wakipita wanafunzi wake wakaanza kuvunja masuke
 mafarisayo wakamwambia tazama mbona wanafanya jambo ambalo si halali kufanywa siku ya sabato yesu akawajibu je hamjasoma kamwe alivyofanya daudi wakati yeye na wenzake walipokuwa na njaa na uhitaji wa chakula daudi aliingia katika nyumba ya mungu wakati abiathari akiwa kuhani mkuu akaila ile mikate ya wonyesho ambayo ilikuwa hairuhusiwi mtu ye yote kuila isipokuwa makuhani naye akawapa wenzake
 kisha yesu akawaambia sabato ilifanyika kwa ajili ya mwanadamu lakini si mwanadamu kwa ajili ya sabato
 hivyo mwana wa adamu ndiye bwana wa sabato
yesu amponya mtu mwenye mkono uliopooza marko yesu akaingia tena ndani ya sinagogi na huko palikuwa na mtu mwenye mkono uliopooza
 wakawa wanamwangalia ili waone kama atamponya siku ya sabato wapate sababu ya kumshtaki
 yesu akamwambia yule mwenye mkono uliopooza njoo hapa mbele
 kisha yesu akawauliza je ni lipi lililo halali siku ya sabato kufanya jema au baya kuokoa maisha au kuua lakini wao wakanyamaza kimya
 yesu akawatazama pande zote kwa hasira akahuzunika sana kwa ajili ya ugumu wa mioyo yao
akamwambia yule mtu mwenye mkono uliopooza nyosha mkono wako
akaunyosha nao ukapona kabisa kisha mafarisayo wakatoka nje mara wakaanza kufanya shauri la kumwua yesu wakiwa na kundi la wafuasi wa herode
umati wa watu wamfuata yesu yesu pamoja na wanafunzi wake wakaondoka huko wakaenda baharini nao umati mkubwa wa watu kutoka galilaya ukamfuata
 waliposikia mambo yote aliyokuwa akiyafanya umati mkubwa wa watu ukamjia kutoka uyahudi yerusalemu idumaya ng ambo ya yordani pamoja na wale wa sehemu za karibu na tiro na sidoni
 kwa sababu ya umati mkubwa wa watu aliwaambia wanafunzi wake waweke tayari mashua ndogo kwa ajili yake ili kuwazuia watu kumsonga
 kwa kuwa alikuwa amewaponya wagonjwa wengi wale wenye magonjwa walikuwa wanasukamana ili wapate kumgusa
 kila mara pepo wachafu walipomwona walianguka chini mbele yake na kupiga kelele wakisema wewe ndiwe mwana wa mungu
 lakini aliwaonya wasimseme yeye ni nani
yesu achagua mitume kumi na wawili yesu akapanda mlimani na kuwaita wale aliowataka nao wakamjia
 akawachagua kumi na wawili ambao pia aliwaita mitume ili wapate kuwa pamoja naye na ili apate kuwatuma kwenda kuhubiri na kuwa na mamlaka ya kutoa pepo wachafu
 hawa ndio wale kumi na wawili aliowachagua simoni ambaye alimwita petro yakobo mwana wa zebedayo na yohana nduguye ambao aliwaita boanerge maana yake wana wa ngurumo andrea filipo bartholomayo mathayo thomaso yakobo mwana wa alfayo thadayo simoni mkananayo marko na yuda iskariote ambaye ndiye aliyemsaliti yesu
yesu na beelzebuli ndipo yesu aliporudi nyumbani umati wa watu ukakusanyika tena kiasi kwamba yeye na wanafunzi wake hawakuweza kula chakula
 ndugu zake walipopata habari wakaja ili kumchukua kwa maana watu walikuwa wakisema amerukwa na akili
 walimu wa sheria waliotelemka kutoka yerusalemu walisema amepagawa na beelzebuli kwa kutumia mkuu wa pepo wachafu anatoa pepo wachafu
 basi yesu akawaita na kuzungumza nao kwa mifano akasema shetani awezaje kumtoa shetani kama ufalme ukigawanyika wenyewe kwa wenyewe ufalme huo hauwezi kusimama
 nayo nyumba kama ikigawanyika yenyewe kwa yenyewe nyumba hiyo haiwezi kusimama
 naye shetani kama akijipinga mwenyewe akiwa amegawanyika hawezi kusimama bali mwisho wake umewadia
 hakuna mtu ye yote awezaye kuingia kwenye nyumba ya mtu mwenye nguvu na kuteka nyara mali zake asipomfunga kwanza yule mwenye nguvu ndipo awezapo kuteka nyara
 amin amin nawaambia dhambi zote na makufuru yote ya wanadamu watasamehewa
 lakini ye yote anayemkufuru roho mtakatifu hatasamehewa kamwe atakuwa na hatia ya dhambi ya milele
 yesu alisema hivi kwa sababu walikuwa wanasema ana pepo mchafu
mama na ndugu zake yesu kisha wakaja ndugu zake yesu pamoja na mama yake
wakiwa wamesimama nje wakamtuma mtu kumwita
 umati wa watu ulikuwa umeketi kumzunguka wakamwambia mama yako na ndugu zako wako nje wanakutafuta
 akawauliza mama yangu na ndugu zangu ni nani kisha akawatazama wale watu waliokuwa wameketi kumzunguka pande zote akasema hawa ndio mama zangu na ndugu zangu
 mtu ye yote anayetenda mapenzi ya mungu huyo ndiye ndugu yangu dada yangu na mama yangu
mfano wa mpanzi yesu akaanza kufundisha tena kando ya bahari
umati wa watu uliokuwa umemkusanyikia kumzunguka ulikuwa mkubwa kiasi kwamba ilimbidi yesu aingie kwenye mashua iliyokuwa baharini na kuketi humo
 akawafundisha mambo mengi kwa mifano naye katika mafundisho yake akasema sikilizeni mpanzi alitoka kwenda kupanda mbegu zake
 alipokuwa akipanda mbegu nyingine zilianguka kando ya njia ndege wakaja na wakazila
 nyingine zilianguka kwenye ardhi yenye mwamba ambako hakukuwa na udongo wa kutosha
zikaota haraka kwa kuwa udongo ulikuwa haba
 jua lilipozidi mimea ikanyauka na kukauka kwa kuwa mizizi yake ilikuwa haina kina
 mbegu nyingine zilianguka kwenye miiba miiba hiyo ikakua ikaisonga hiyo mimea hivyo haikutoa mazao
 mbegu nyingine zilianguka kwenye udongo mzuri zikaota vizuri na kukua zikatoa mazao moja thelathini nyingine sitini na nyingine mia moja
 kisha yesu akasema mwenye masikio ya kusikia na asikie
sababu za mifano alipokuwa peke yake wale waliokuwepo pamoja na wanafunzi wake kumi na wawili wakamwuliza kuhusu mifano yake
 naye akawaambia ninyi mmepewa kujua siri ya ufalme wa mungu lakini kwa wale walioko nje kila kitu husemwa kwao kwa mifano ili daima waone lakini wasitambue daima wasikie lakini wasielewe
wasije wakageuka wakatubu na kusamehewa
yesu afafanua maana ya mfano wa mbegu kisha yesu akawauliza hamwelewi maana ya mfano huu basi mtaelewaje mifano mingine yule mpanzi hupanda neno
 hawa ndio wale walio kando ya njia ambako neno lilipandwa
walisikiapo neno shetani huja mara na kulichukua lile neno lililopandwa ndani yao
 nazo hizi ni zile mbegu zilizoanguka kwenye udongo wenye miamba wanapolisikia neno mara hulipokea kwa furaha
 basi kwa kuwa hawana mizizi hudumu kwa muda mfupi tu kisha dhiki au mateso yanapoinuka kwa ajili ya lile neno wao marko mara huiacha imani
 lakini wengine kama mbegu iliyopandwa kwenye miiba hulisikia lile neno lakini masumbufu ya maisha haya udanganyifu wa mali na tamaa ya mambo mengine huja na kulisonga lile neno na kulifanya lisizae
 wengine kama mbegu iliyopandwa kwenye udongo mzuri hulisikia lile neno wakalipokea na kutoa mazao wengine thelathini wengine sitini na wengine mara mia moja ya ile iliyopandwa
mfano wa taa akawaambia je taa huwashwa na kufunikwa chini ya kikapu au mvunguni mwa kitanda je haiwashwi na kuwekwa juu ya kinara chake kwa kuwa hakuna kilichofichika ambacho hakitafunuliwa wala hakuna jambo lo lote la siri ambalo halitaletwa nuruni
 mwenye masikio ya kusikia na asikie
 naye akawaambia iweni waangalifu na yale mnayosikia
kipimo mnachotumia kuwapimia wengine ndicho kitakachotumiwa kuwapimia ninyi hata na zaidi
 kwa maana aliye na kitu ataongezewa na yeye asiye na kitu hata kile alicho nacho atanyang anywa
mfano wa mbegu inayoota pia akawaambia ufalme wa mungu unafanana na mtu apandaye mbegu shambani
 akiisha kuzipanda usiku hulala na mchana huamka nazo mbegu huota na kukua pasipo yeye kujua inavyokua
 udongo huifanya iote kuwa mche halafu suke kisha nafaka kamili kwenye suke
 lakini nafaka inapokuwa imekomaa mara mkulima huingia shambani na mundu wa kuvunia maana mavuno yamekuwa tayari
mfano wa mbegu ya haradali akawaambia tena tuufananishe ufalme wa mungu na nini au tutumie mfano gani ili kuueleza uko kama punje ya haradali ambayo ni mbegu ndogo sana kuliko mbegu zote zinazopandwa ardhini
 lakini ikishaota hukua ikawa mmea mkubwa kuliko yote katika bustani ikawa na matawi makubwa hata ndege wa angani kujenga viota kwenye matawi yake
 kwa mifano mingine mingi kama hii yesu alinena nao neno lake kwa kadiri walivyoweza kulisikiza
 hakusema nao neno lo lote pasipo mifano
lakini alipokuwa na wanafunzi wake aliwafafanulia kila kitu
yesu atuliza dhoruba siku hiyo ilipokaribia jioni aliwaambia wanafunzi wake tuvuke na twende mpaka ng ambo
 wakiuacha ule umati wa watu nyuma walimchukua vile vile kama alivyokuwa kwenye mashua
palikuwa pia na mashua nyingine nyingi pamoja naye
 kukawa na dhoruba kali nayo mawimbi yakaipiga ile mashua hata ikawa karibu kujaa maji
 wanafunzi wake wakamwamsha wakamwambia mwalimu hujali kama tunazama akaamka akaukemea ule upepo akayaambia yale mawimbi uwe kimya tulia ule upepo ukatulia kukawa shwari kabisa
 yesu akawaambia wanafunzi wake kwa nini mnaogopa hivyo je bado hamna imani nao wakawa wameogopa sana wakaulizana ni nani huyu ambaye hata upepo na mawimbi vinamtii yesu amponya mtu mwenye pepo wakafika upande wa pili wa bahari wakaingia katika nchi ya wagerasi
 yesu alipotoka kwenye mashua mara mtu mmoja mwenye pepo mchafu akatoka makaburini akakutana naye
 mtu huyu aliishi makaburini wala hakuna aliyeweza kumzuia hata kwa kumfunga minyororo kwa kuwa mara kwa mara alikuwa amefungwa kwa minyororo mikononi na miguuni akaikata hiyo minyororo na kuzivunja zile pingu miguuni mwake
hapakuwa na mtu ye yote aliyekuwa na nguvu za kumzuia
 usiku na mchana alikuwa makaburini na milimani akipiga kelele na kujikatakata kwa mawe
 alipomwona yesu kwa mbali alimkimbilia akapiga magoti mbele yake
 akapiga kelele kwa nguvu akisema una nini nami yesu mwana wa mungu aliye juu ninakuapisha kwa mungu usinitese kwa kuwa yesu alikuwa amemwambia mtoke mtu huyu wewe pepo mchafu yesu akamwuliza jina lako ni nani akamjibu jina langu ni legionia kwa kuwa tuko wengi
 akamwomba sana yesu asiwapeleke nje ya nchi ile
a legioni hapa maana yake ni jeshi
 kundi kubwa la nguruwe lilikuwa karibu likilisha kando ya kilima
 wale pepo wakamsihi yesu wakisema tuamuru twende kwenye wale nguruwe turuhusu tuwaingie
 basi yesu akawaruhusu nao wale pepo wakatoka wakawaingia hao nguruwe
lile kundi lilikuwa na nguruwe wapata likatelemkia kasi gengeni nao wakazama baharini
 wale waliokuwa wakichunga hao nguruwe wakakimbilia mjini na vijijini kueleza yaliyotukia
watu wakatoka kwenda kuona hayo yaliyokuwa yametukia
 walipofika kwa yesu wakamwona yule mtu aliyekuwa amepagawa na pepo wachafu legioni akiwa ameketi hapo amevaa nguo na pia akiwa na akili zake timamu
wakaogopa
 wale walioyaona mambo haya wakawaeleza watu wengine yaliyomtokea yule aliyekuwa na pepo wachafu na lile kundi la nguruwe
 basi watu wakaanza kumwomba yesu aondoke katika nchi yao
 yesu alipokuwa anaingia kwenye mashua yule mtu aliyekuwa amepagawa na pepo wachafu akamsihi yesu waende pamoja
 yesu hakumruhusu bali alimwambia nenda nyumbani kwa jamaa yako ukawaeleze mambo makuu aliyokutendea bwana na jinsi alivyokuhurumia
 yule mtu akaenda zake akaanza kutangaza katika dekapoli jinsi yesu alivyomtendea nao watu wote wakastaajabu
mwanamke aponywa yesu alipokwisha kuvuka tena na kufika ng ambo umati mkubwa wa watu ukamzunguka yeye akiwa kando ya bahari
 kisha mmoja wa viongozi wa sinagogi aliyeitwa yairo akafika pale naye alipomwona yesu akapiga magoti miguuni pake akamsihi akisema binti yangu mdogo ni mgonjwa mahututi
tafadhali njoo uweke mikono yako juu yake ili apate kupona na kuishi
 hivyo yesu akaongozana naye
umati mkubwa wa watu ukamfuata watu wakawa wanamsonga
 hapo palikuwa na mwanamke aliyekuwa amesumbuliwa na tatizo la kutokwa damu kwa miaka kumi na miwili
 mwanamke huyu alikuwa ameteseka sana kwa mikono ya matabibu wengi na kutumia kila kitu alichokuwa nacho lakini badala ya kupona hali yake ilizidi kuwa mbaya
 alikuwa amesikia habari za yesu naye akaja kwa nyuma yake kwenye umati wa watu akaligusa vazi marko lake maana alisema moyoni mwake kama nikiweza kuligusa vazi lake tu nitapona
 mara kutoka damu kwake kukakoma naye akajisikia mwilini mwake amepona kabisa
 ghafula yesu akatambua kuwa nguvu zimemtoka
akaugeukia ule umati wa watu na kuuliza ni nani aliyenigusa wanafunzi wake wakamjibu unaona jinsi umati wa watu unavyokusonga wawezaje kuuliza ni nani aliyenigusa lakini yesu akaangalia pande zote ili aone ni nani aliyemgusa
 yule mwanamke akijua kilichomtokea akaja akaanguka miguuni pake akitetemeka kwa hofu akamweleza ukweli wote
 yesu akamwambia binti imani yako imekuponya
nenda kwa amani upone kabisa ugonjwa wako
yesu amfufua binti yairo alipokuwa bado anaongea watu wakafika kutoka nyumbani kwa yairo wakamwambia binti yako amekufa
kwa nini kuendelea kumsumbua mwalimu kwa kusikia hayo waliyosema yesu akamwambia huyo kiongozi wa sinagogi usiogope
amini tu
 hakumruhusu mtu mwingine ye yote amfuate isipokuwa petro yakobo na yohana nduguye yakobo
 walipofika nyumbani kwa yule kiongozi wa sinagogi yesu akaona ghasia watu wakilia na kuomboleza kwa sauti kubwa
 alipokwisha kuingia ndani akawaambia kwa nini mnafanya ghasia na kulia mtoto hajafa bali amelala tu
 wale watu wakamcheka kwa dharau
lakini yeye akawatoa wote nje akawachukua baba na mama wa yule mtoto pamoja na wale wanafunzi aliokuwa nao
wakaingia ndani mpaka pale alipokuwa yule mtoto
 akamshika mtoto mkono akamwambia talitha cumib
maana yake msichana ninakuambia amka mara yule msichana akasimama akaanza kutembea
alikuwa na umri wa miaka kumi na miwili
walipoona haya wakastaajabu sana
 yesu akawaagiza kwa ukali wasimweleze mtu ye yote jambo hili naye akawaambia wampe yule msichana chakula
b talitha cumi ni lugha ya kiaramu ambayo maana yake ni msichana amka marko nabii hana heshima kwao yesu akaondoka huko na kwenda mji wa kwao akiwa amefuatana na wanafunzi wake
 ilipofika siku ya sabato akaanza kufundisha katika sinagogi na wengi waliomsikia wakashangaa
wakauliza mtu huyu ameyapata wapi mambo haya yote
tazama ni hekima ya namna gani hii aliyopewa tazama matendo ya miujiza ayafanyayo kwa mikono yake huyu si yule seremala mtoto wa maria nao ndugu zake si yakobo yose yuda na simoni dada zake wote si tuko nao hapa petu nao wakachukizwa sana kwa ajili yake wakakataa kumwamini
 yesu akawaambia nabii hakosi heshima isipokuwa katika mji wake mwenyewe na miongoni mwa jamaa na ndugu zake
 hakufanya miujiza yo yote huko isipokuwa kuweka mikono yake juu ya wagonjwa wachache na kuwaponya
 naye akashangazwa sana kwa jinsi wasivyokuwa na imani
yesu awatuma wale kumi na wawili kisha yesu akawa anakwenda huku na huko kutoka kijiji kimoja hadi kingine akifundisha
 akawaita wale kumi na wawili akawatuma wawili wawili na kuwapa mamlaka juu ya pepo wachafu wawatoe
 akawaagiza wasichukue cho chote kwa ajili ya safari isipokuwa fimbo tu
wasichukue mkate wala mkoba wala fedha kwenye mikanda yao bali wavae viatu lakini wasivae nguo ya ziada
 akawaambia mkiingia kwenye nyumba yo yote kaeni humo hadi mtakapoondoka katika mji huo
 kama mahali po pote hawatawakaribisha wala kuwasikiliza mtakapoondoka huko kung uteni mavumbi yaliyoko miguuni mwenu ili kuwa ushuhuda dhidi yao
 kwa hiyo wakatoka na kuhubiri kwamba inawapasa watu watubu waache dhambi
 wakatoa pepo wachafu wengi wakawapaka wagonjwa wengi mafuta na kuwaponya
yohana mbatizaji akatwa kichwa mfalme herode akasikia habari hizi kwa maana jina la yesu lilikuwa limejulikana kila mahali
watu wengine walikuwa wakisema yohana mbatizaji amefufuka kutoka kwa wafu ndiyo maana uwezo wa kutenda miujiza unafanya kazi ndani yake
 wengine wakasema yeye ni eliya
nao wengine wakasema yeye ni nabii kama mmojawapo wa wale manabii wa zamani
 lakini herode aliposikia habari hizi akasema huyo ni yohana mbatizaji niliyemkata kichwa amefufuka kwa kuwa herode alikuwa ameagiza kwamba yohana mbatizaji akamatwe afungwe na kutiwa gerezani
alifanya hivi kwa sababu ya herodia mke wa filipo ndugu yake ambaye alikuwa amemwoa
 yohana alikuwa amemwambia herode si halali wewe kumwoa mke wa ndugu yako
 kwa hiyo herodia alikuwa amemwekea yohana kinyongo akataka kumwua
lakini hakuweza kwa sababu herode alimwogopa yohana akijua kwamba ni mtu mwenye haki na mtakatifu akawa anamlinda
herode alifadhaika sana alipomsikia yohana lakini bado alipenda kumsikiliza
 hatimaye herodia alipata wasaa aliokuwa akiutafuta
mfalme herode wakati wa sikukuu yake ya kuzaliwa alifanya karamu kubwa akawaalika maafisa wake wakuu majemadari wa jeshi na watu mashuhuri wa galilaya
 binti yake herodia alipoingia na kucheza akamfurahisha herode pamoja na wageni wake walioalikwa chakulani
mfalme herode akamwambia yule binti niombe kitu cho chote utakacho nami nitakupa
 tena akamwahidi kwa kiapo akamwambia cho chote utakachoomba nitakupa hata kama ni nusu ya ufalme wangu
 yule binti akatoka nje akaenda kumwuliza mama yake niombe nini mama yake akajibu omba kichwa cha yohana mbatizaji
 yule binti akarudi haraka kwa mfalme akamwambia nataka unipe sasa hivi kichwa cha yohana mbatizaji kwenye sinia
 mfalme akasikitika sana lakini kwa sababu alikuwa ameapa mbele ya wageni wake hakutaka kumkatalia
 mara mfalme akatuma askari mmojawapo wa walinzi wake kukileta kichwa cha yohana
akaenda na kumkata yohana kichwa humo gerezani akakileta kichwa chake kwenye sinia na kumpa yule msichana naye yule msichana akampa mama yake
 wanafunzi wake walipopata habari hizi wakaja kuuchukua mwili wake wakauzika kaburini
marko yesu awalisha watu wale wanafunzi wa yesu wakamkusanyikia na kumpa taarifa ya mambo yote waliyokuwa wamefanya na kufundisha
 basi kwa kuwa watu wengi mno walikuwa wakija na kutoka hata wakawa hawana nafasi ya kula yesu akawaambia wanafunzi wake twendeni peke yetu mahali pa faragha mpate kupumzika
 hivyo wakaondoka kwa mashua peke yao wakaenda mahali pa faragha pasipo na watu
 lakini watu wengi waliowaona wakiondoka wakawatambua nao wakawatangulia haraka kwa miguu kutoka katika miji yote nao wakatangulia kufika
 yesu alipofika nchi kavu na kuuona huo umati wa watu aliwaonea huruma kwa maana walikuwa kama kondoo wasiokuwa na mchungaji
kwa hiyo akaanza kuwafundisha mambo mengi
 mchana ulipokuwa umeendelea sana wanafunzi wake wakamwendea wakamwambia mahali hapa ni mbali na pasipo na watu nazo saa zimekwenda sana
 waage watu ili waweze kwenda sehemu za mashambani na vijiji vya jirani wakajinunulie chakula
 lakini yesu akawajibu wapeni ninyi chakula
wakamwambia je twende tukanunue mikate ya dinari a ili tuwape watu hawa wale akawauliza kuna mikate mingapi nendeni mkaangalie
walipokwisha kuona wakarudi wakamwambia kuna mikate mitano na samaki wawili
 kisha yesu akawaamuru wawaketishe watu makundi makundi kwenye majani nao wakaketi kwenye makundi ya watu mia mia na wengine hamsini hamsini
 yesu akaichukua ile mikate mitano na wale samaki wawili akatazama mbinguni akashukuru kisha akaimega ile mikate akawapa wanafunzi wake ili wawagawie wale watu wote
pia akawagawia wote wale samaki wawili
 watu wote wakala wakashiba
 wanafunzi wake wakakusanya vipande vilivyosalia vya mikate na samaki wakajaza vikapu kumi na viwili
 idadi ya wanaume waliokula walikuwa 
a dinari dinari moja ilikuwa sawa na mshahara wa kibarua kwa siku
hivyo dinari ni sawa na mshahara wa siku 
yesu atembea juu ya maji mara yesu akawataka wanafunzi wake waingie kwenye mashua watangulie kwenda bethsaida wakati yeye anauaga ule umati wa watu
 baada ya kuwaaga wale watu akaenda mlimani kuomba
 ilipofika jioni ile mashua ilikuwa imefika katikati ya bahari na yesu alikuwa peke yake katika nchi kavu
 akawaona wanafunzi wake wanahangaika na kupiga makasia kwa nguvu kwa sababu upepo ulikuwa wa mbisho
karibu na mapambazuko yesu akawaendea wanafunzi wake akitembea juu ya maji
alikuwa karibu kuwapita lakini walipomwona akitembea juu ya maji wakadhani ni mzimu wakapiga yowe kwa sababu wote walipomwona waliogopa
mara yesu akasema nao akawaambia jipeni moyo ni mimi msiogope akapanda kwenye mashua yao na ule upepo ukakoma wakashangaa kabisa
 kwa kuwa walikuwa hawajaelewa kuhusu ile mikate mioyo yao ilikuwa migumu
 walipokwisha kuvuka wakafika genezareti wakatia nanga
 mara waliposhuka kutoka katika mashua yao watu wakamtambua yesu wakaenda katika vijiji vyote upesi wakawabeba wagonjwa kwenye mikeka ili kuwapeleka mahali po pote waliposikia kuwa yesu yupo
 kila mahali yesu alipokwenda iwe vijijini mijini na mashambani watu waliwaweka wagonjwa wao masokoni wakamwomba awaruhusu hao wagonjwa waguse japo upindo wa vazi lake
nao wote waliomgusa waliponywa
kilicho safi na kilicho najisi wakakusanyika mbele ya yesu
 wakawaona baadhi ya wanafunzi wake wakila chakula kwa mikono iliyo najisi yaani bila kunawa kama ilivyotakiwa na sheria ya dini ya wayahudi
 kwa kuwa mafarisayo na wayahudi wote hawali chakula pasipo kunawa kwa kufuata desturi za wazee wao
 wanapotoka sokoni hawawezi kula pasipo kunawa
pia kuna desturi nyingine nyingi wanazofuata kama vile jinsi ya kuosha vikombe vyungu na vyombo vya shaba
marko kwa hiyo wale mafarisayo na walimu wa sheria wakamwuliza yesu mbona wanafunzi wako hawafuati desturi za wazee wetu na badala yake wanakula kwa mikono najisi yesu akawajibu nabii isaya alisema ukweli alipotabiri juu yenu ninyi wanafiki kama ilivyoandikwa watu hawa wananiheshimu kwa midomo yao lakini mioyoni mwao wako mbali nami
 huniabudu bure wakifundisha mapokeo ya wanadamu
 ninyi mmeziacha amri za mungu na kushika desturi za watu
 naye akawaambia ninyi mnayo njia nzuri ya kukataa amri za mungu ili mpate kuzishika desturi zenu kwa mfano mose alisema waheshimu baba yako na mama yako na ye yote amtukanaye baba yake au mama yake auawe
 lakini ninyi mwasema mtu akimwambia baba yake au mama yake kuwa msaada ambao ningekupa ni korbani yaani umetengwa kama sadaka kwa mungu basi hawajibiki tena kumsaidia baba yake au mama yake
 kwa njia hiyo ninyi mnabatilisha neno la mungu kwa taratibu zenu mlizojiwekea
nanyi mnafanya mambo mengi ya jinsi hiyo
 yesu akaita tena ule umati wa watu akawaambia nisikilizeni kila mmoja wenu na mwelewe jambo hili
 hakuna kitu kinachomwingia mtu kimtiacho unajisi lakini kile kimtokacho ndicho kimtiacho unajisi
 kama mtu ye yote ana masikio ya kusikia na asikie
 akiisha kuuacha ule umati wa watu na kuingia ndani wanafunzi wake wakamwuliza maana ya mfano ule
 akawajibu hata nanyi hamwelewi hamtambui kwamba kitu kimwingiacho mtu hakimtii unajisi mtu akila kitu hakiingii moyoni mwake bali tumboni na baadaye hutolewa nje ya mwili wake
kwa kusema hivi yesu alivihalalisha vyakula vyote kuwa ni safi
 akaendelea kusema kile kimtokacho mtu ndicho kimtiacho unajisi
 kwa maana kutoka ndani ya moyo wa mtu hutoka mawazo mabaya uasherati wizi uuaji uzinzi tamaa mbaya uovu udanganyifu ufisadi wivu matukano kiburi na upumbavu
 maovu haya yote hutoka ndani ya mtu nayo ndiyo yamtiayo mtu unajisi
imani ya mwanamke msirofoinike ndipo yesu akaondoka hapo akaenda sehemu za tiro
akaingia katika nyumba moja naye hakutaka mtu ye yote ajue kwamba yuko humo
lakini hakuweza kujificha
 lakini mwanamke mmoja ambaye binti yake mdogo alikuwa na pepo mchafu akaja na kumpigia magoti miguuni pake
 basi huyo mwanamke hakuwa myahudi bali wa asili ya kisirofoinikea
akamsihi yesu amtoe binti yake huyo pepo mchafu
 yesu akamwambia waache watoto washibe kwanza kwa maana si vema kuchukua chakula cha watoto na kuwatupia mbwa
 lakini yule mwanamke akamjibu bwana hata mbwa walio chini ya meza hula makombo ya chakula cha watoto
 ndipo yesu akamjibu kwa sababu ya jibu lako endenda zako nyumbani yule pepo machafu amemtoka binti yako
 akaenda zake nyumbani akamkuta binti yake amelala kitandani yule pepo mchafu akiwa amemtoka
yesu amponya mtu aliyekuwa kiziwi na bubu kisha yesu akaondoka sehemu za tiro akapita katikati ya sidoni hadi bahari ya galilaya na kuingia eneo la dekapoli
 huko watu wakamletea yesu mtu mmoja kiziwi ambaye pia alikuwa na kigugumizi wakamwomba awekee mkono wake juu ya huyo mtu na amponye
 baada ya yesu akampeleka yule kiziwi kando mbali na watu yesu akatia vidole vyake masikioni mwa yule mtu
kisha akatema mate na kuugusa ulimi wa yule mtu
 ndipo yesu akatazama mbinguni akavuta hewa ndani kwa nguvu akamwambia efatha yaani funguka mara masikio yake yakafunguka na ulimi wake ukaachiwa akaanza kuongea sawasawa
 yesu akawaamuru wasimwambie mtu ye yote habari hizi
lakini kadiri alivyowazuia ndivyo walivyozidi kutangaza kwa bidii
 walistaajabu mno
wakasema amefanya mambo yote vizuri mno amewawezesha viziwi wasikie na bubu waseme a asili ya kisirofoinike ni watu waliokuwa na asili ya kifoinike lakini kutoka syria ili kuwatofautisha na wafoinike wa libya
 marko yesu alisha watu katika siku hizo umati mkubwa wa watu ulikusanyika tena
kwa kuwa walikuwa hawana chakula yesu akawaita wanafunzi wake akawaambia ninauhurumia huu umati wa watu kwa sababu sasa wamekuwa nami kwa muda wa siku tatu na hawana chakula
nikiwaaga waende nyumbani bila kula watazimia njiani kwa sababu baadhi yao wametoka mbali wanafunzi wake wakamjibu lakini hapa nyikani tutapata wapi mikate ya kutosha kuwalisha yesu akawauliza mna mikate mingapi wakajibu tuna mikate saba
 akawaambia watu waketi chini
akiisha kuichukua mikate saba na kushukuru akaimega na kuwapa wanafunzi wake ili wawagawie watu
wanafunzi wake wakafanya hivyo
 walikuwa pia na visamaki vichache yesu akavibariki akawaamuru wanafunzi wake wawagawie watu
 wale watu walikula na kutosheka baadaye wanafunzi wakakusanya vipande vilivyosalia wakajaza vikapu saba
 watu waliokula walikuwa wapata 
akiisha kuwaaga aliingia kwenye mashua pamoja na wanafunzi wake akaenda sehemu za dalmanutha
 mafarisayo wakaja wakaanza kumhoji yesu
ili kumtega wakamwomba awaonyeshe ishara kutoka mbinguni
 akahuzunika moyoni akawaambia kwa nini kizazi hiki kinataka ishara amin nawaambieni hakitapewa ishara yo yote
 kisha akawaacha akarudi kwenye mashua akavuka hadi ng ambo
chachu ya mafarisayo na ya herode wanafunzi walikuwa wamesahau kuleta mikate ya kutosha
walikuwa na mkate mmoja tu kwenye mashua
 yesu akawaonya jihadharini na chachu ya mafarisayo na ya herode
 wakaanza kujadiliana wao kwa wao wakasema anasema hivi kwa kuwa hatukuleta mikate
 yesu akifahamu majadiliano yao akawauliza mbona mnazungumzia kuhusu kutokuwa na mikate bado hamtambui wala kuelewa je mbona mioyo yenu ni migumu kiasi hicho mna macho lakini mnashindwa kuona mna masikio lakini mnashindwa kusikia je hamkumbuki nilipoimega ilemikate mitano kuwalisha watu elfu tano mlikusanya vikapu vingapi vilivyojaa vya masazo wakamjibu kumi na viwili
 je nilipomega ile mikate saba kuwalisha watu mlikusanya vikapu vingapi vilivyojaa vya masazo wakamjibu saba
 ndipo akawaambia akawauliza je bado tu hamwelewi yesu amponya kipofu huko bethsaida wakafika bethsaida na baadhi ya watu wakamleta mtu mmoja kipofu mmoja wakamsihi yesu amguse
 yesu akamshika mkono huyo kipofu akampeleka nje ya kijiji
baada ya kuyatemea mate macho ya yule kipofu na kumwekea mikono yesu akamwuliza unaona cho chote yule kipofu akaangalia akasema ninaona watu wanaonekana kama miti inayotembea
 yesu akamwekea tena mikono machoni
kisha macho yake yakafunguka kuona kwake kukarejea kuona kila kitu kwa udhahiri
 yesu akamwaga aende nyumbani kwake akimwambia hata kijijini usiingie
petro amkiri yesu kuwa ndiye kristo yesu na wanafunzi wake wakaondoka kwenda katika vijiji vya kaisaria filipi
walipokuwa njiani yesu akawauliza watu husema mimi ni nani wakamjibu baadhi husema wewe ni yohana mbatizaji wengine husema ni eliya na wengine husema wewe ni mmojawapo wa manabii
 akawauliza je ninyi mnasema mimi ni nani petro akajibu wewe ndiye kristo
 akawaonya wasimwambie mtu ye yote habari zake
yesu atabiri juu ya kifo chake ndipo akaanza kuwafundisha wanafunzi wake kuwa mwana wa adamu atapata mateso mengi na kukataliwa na wazee viongozi wa makuhani na walimu wa sheria na kwamba atauawa na baada ya siku tatu atafufuka
 aliyasema haya wazi wazi ndipo petro akamchukua kando akaanza kumkemea
 marko lakini yesu alipogeuka na kuwaangalia wanafunzi wake akamkemea petro akasema rudi nyuma yangu shetani wewe huwazi yaliyo ya mungu bali ya wanadamu
 ndipo akauita ule umati wa watu pamoja na wanafunzi wake akasema mtu ye yote akitaka kunifuata ni lazima ajikane mwenyewe auchukue msalaba wake anifuate
 kwa maana mtu yeyote anayetaka kuiokoa nafsi ataipoteza lakini yeye ayapotezaye maisha yake kwa ajili yangu na kwa ajili ya injili ataiokoa
 mtu atafaidiwa nini kama akiupata ulimwengu wote lakini akaipoteza nafsi yake au mtu atatoa nini apate tena maisha yake mtu ye yote anayenionea aibu mimi na maneno yangu katika kizazi hiki cha uzinzi na cha dhambi mwana wa adamu atamwonea aibu wakati nitakapokuja katika utukufu wa baba yake pamoja na malaika watakatifu
yesu akaendelea kuwaambia amin amin nawaambia kuna watu waliosimama hapa ambao hawataonja mauti kabla ya kuuona ufalme wa mungu ukija katika nguvu
yesu ageuka sura baada ya siku sita yesu akawachukua petro yakobo na yohana akawapeleka juu ya mlima mrefu mahali walipokuwa faraghani
huko yesu akageuka sura mbele yao
 mavazi yake yakawa na weupe wa kuzima macho meupe kuliko ambavyo mtu ye yote duniani angaliweza kuyang arisha
 mose na eliya wakawatokea wakawa wanazungumza na yesu
 petro akamwambia yesu mwalimu ni vizuri sisi tukae hapa
turuhusu tujenge vibanda vitatu kimoja chako kimoja cha mose na kingine cha eliya
 petro hakujua aseme nini kwa maana yeye na wenzake walikuwa wameogopa sana
ndipo pakatokea wingu likawafunika nayo sauti kutoka katika lile wingu ikasema huyu ni mwanangu nimpendaye msikilizeni yeye
 mara walipotazama huku na huku hawakuona tena mtu mwingine ye yote pamoja nao isipokuwa yesu
 walipokuwa wakishuka kutoka mlimani yesu akawakataza wasimwambie mtu ye yote mambo waliyoona mpaka mwana wa adamu atakapofufuka kutoka kwa wafu
 wakalihifadhi jambo hilo wao wenyewe lakini wakawa wanajiuliza huku kufufuka kwa wafu maana yake nini
 wakamwuliza kwa nini walimu wa sheria husema kwamba ni lazima eliya aje kwanza yesu akawajibu ni kweli eliya yuaja kwanza ili kurudisha upya mambo yote
mbona basi imeandikwa kwamba mwana wa adamu ni lazima ateseke sana na kudharauliwa lakini ninawaambia eliya amekwisha kuja nao wakamtendea walivyopenda kama ilivyoandikwa kumhusu yeye
kuponywa kwa mvulana mwenye pepo mchafu walipowafikia wale wanafunzi wengine wakawakuta wamezungukwa na umati mkubwa wa watu na baadhi ya walimu wa sheria wakibishana nao
 mara wale watu walipomwona yesu wakastaajabu sana wakamkimbilia ili kumsalimu
 akawauliza wanafunzi wake mnabishana nao kuhusu nini mtu mmoja miongoni mwa ule umati wa watu akajibu mwalimu nilimleta kwako mwanangu ambaye ana pepo mchafu ambaye ana mfanya asiweze kuongea
 kila mara huyo pepo mchafu ampagaapo mwanangu humwangusha chini na kumfanya atokwe povu mdomoni na kusaga meno kisha mwili wake hukauka
niliwaomba wanafunzi wako wamtoe huyo pepo mchafu lakini hawakuweza
 yesu akawaambia enyi kizazi kisicho na imani nitakuwa pamoja nanyi mpaka lini nitachukuliana nanyi mpaka lini mleteni huyo mvulana kwangu
 nao wakamleta yule mvulana
yule pepo mchafu alipomwona yesu mara akamtia yule mvulana kifafa akaanguka akagaagaa chini huku akitokwa na povu kinywani
 yesu akamwuliza baba yake mwanao amekuwa akitokewa na hali hii tangu lini akamjibu tangu utoto wake
 mara kwa mara huyo pepo mchafu amekuwa akimwangusha kwenye moto au kwenye maji ili kumwangamiza
lakini kama unaweza kufanya jambo lo lote tafadhali tuhurumie utusaidie
 yesu akamwambia kama ukiweza kuamini yote yawezekana kwake yeye aaminiye
 mara baba yake yule mvulana akapiga kelele akisema ninaamini
nisaidie kutokuamini kwangu yesu alipoona kwamba umati wa watu marko unakusanyika pamoja mbio akamkemea yule pepo mchafu akimwambia wewe pepo bubu na kiziwi nakuamuru umtoke wala usimwingie tena yule pepo mchafu akiisha kupiga kelele akamtia kifafa kwa nguvu akamtoka
yule mvulana alikuwa kama maiti hivyo watu wengi wakasema amekufa
 lakini yesu akamshika mkono akamwinua naye akasimama
 baada ya yesu kuingia ndani ya nyumba wanafunzi wake wakamwuliza wakiwa peke yao mbona sisi hatukuweza kumtoa huyo pepo mchafu yesu akawajibu hali hii haiwezi kutoka isipokuwa kwa kuomba na kufunga
yesu atabiri tena kifo chake na ufufuo wakaondoka huko wakapitia galilaya
yesu hakutaka mtu ye yote afahamu mahali walipo kwa maana alikuwa anawafundisha wanafunzi wake
akawaambia mwana wa adamu atasalitiwa na kutiwa mikononi mwa watu nao watamwua naye siku tatu baada ya kuuawa atafufuka
 lakini wao hawakuelewa kile alichokuwa akisema nao waliogopa kumwuliza
mabishano kuhusu aliye mkuu zaidi wote basi wakafika kapernaumu na baada ya kuingia nyumbani akawauliza mlikuwa mnabishana nini kule njiani lakini hawakumjibu kwa sababu njiani walikuwa wakibishana kuhusu nani miongoni mwa aliyekuwa mkuu zaidi ya wote
 akaketi akawaita wote kumi na wawili akawaambia kama mtu ye yote akitaka kuwa wa kwanza hana budi kuwa wa mwisho na mtumishi wa wote
 kisha akamchukua mtoto mdogo akamsimamisha katikati yao akamkumbatia akawaambia mtu ye yote amkaribishaye mmoja wa hawa watoto wadogo kwa jina langu anikaribisha mimi
naye ananikaribishaye mimi amkaribisha baba yangu aliyenituma
ye yote asiye kinyume nasi yuko upande wetu yohana akamwambia mwalimu tumemwona mtu akitoa pepo wachafu kwa jina lako nasi tukamkataza kwa sababu yeye si mmoja wetu
 yesu akasema msimkataze hakuna ye yote atendaye miujiza kwa jina langu ambaye baada ya kitambo kidogo aweza kunena lo lote baya dhidi yangu
 kwa maana ye yote asiye kinyume chetu yuko upande wetu
 amin amin nawaambia ye yote awapaye ninyi kikombe cha maji kwa jina langu kwa sababu ni mali ya kristo hakika hataikosa thawabu yake
kusababisha kutenda dhambi kama mtu ye yote akimsababisha mmojawapo wa wadogo hawa wanaoniamini kutenda dhambi ingekuwa afadhali mtu huyo afungiwe shingoni mwake jiwe kubwa la kusagia na kutoswa baharini
 kama mkono wako ukikusababisha kutenda dhambi ukate
ni afadhali kuingia katika uzima ukiwa na mkono mmoja kuliko kuwa na mikono miwili ukaingia jehanam mahali ambako moto hauzimiki
 mahali ambako funza wake hawafi wala moto wake hauzimiki
 kama mguu wako ukikusababisha kutenda dhambi ukate
ni afadhali kuingia katika uzima ukiwa kilema kuliko kuwa na miguu miwili ukaingia jehanam mahali ambako moto hauzimiki
 mahali ambako funza wake hawafi wala moto hauzimiki
 nalo jicho lako litakusababisha kutenda dhambi ling oe
ni afadhali kuwa chongo ukaingia katika ufalme wa mungu kuliko kuwa na macho mawili na ukatupwa jehanam
 mahali ambako funza wake hawafi wala moto hauzimiki
 kila mmoja atatiwa chumvi kwa moto
 chumvi ni nzuri lakini ikipoteza ladha yake utaifanyaje ili iweze kukolea tena mwe na chumvi ndani yenu mkaishi kwa amani kila mmoja na mwenzake
mafundisho kuhusu talaka yesu akaondoka huko akavuka mto wa yordani akaenda sehemu ya uyahudi
umati mkubwa wa watu ukamjia tena na kama ilivyokuwa desturi yake akawafundisha
 baadhi ya mafarisayo wakaja ili kumjaribu kwa kumwuliza je ni halali mtu kumwacha mke wake yesu akawajibu je mose aliwaamuru nini wakajibu mose aliruhusu kwamba mume anaweza kumwandikia mkewe hati ya talaka na marko kumwacha
 yesu akawaambia mose aliwaandikia sheria hiyo kwa sababu ya ugumu wa mioyo yenu
 lakini tangu mwanzo wa uumbaji mungu aliwaumba mume na mke
 kwa sababu hii mwanaume atamwacha baba yake na mama yake na kuambatana na mkewe na hao wawili watakuwa mwili mmoja
 kwa hiyo hawatakuwa wawili tena bali mwili mmoja
 basi alichokiunganisha mungu mwanadamu asikitenganishe walipokuwa tena ndani ya nyumba wanafunzi wake wakamwuliza kuhusu jambo hili
 akawajibu mtu ye yote anayemwacha mkewe na kuoa mke mwingine azini naye
 naye mwanamke anayemwacha mumewe na kuolewa na mume mwingine anazini pia
yesu anawabariki watoto wadogo watu walikuwa wakimletea yesu watoto wadogo ili awaguse lakini wanafunzi wake wakawakemea
 yesu alipoona yaliyokuwa yakitukia akachukizwa akawaambia wanafunzi wake waacheni watoto wadogo waje kwangu wala msiwazuie kwa maana ufalme wa mungu ni wa watu kama hawa
 amin amin nawaambia mtu ye yote asiyeukubali ufalme wa mungu kama mtoto mdogo hatauingia kamwe
 akawachukua watoto mikononi mwake akawakumbatia akaweka mikono yake juu yao akawabariki
kijana tajiri yesu alipokuwa anaondoka mtu mmoja akamkimbilia akapiga magoti mbele yake akamwuliza mwalimu mwema nifanye nini ili niurithi uzima wa milele yesu akamwambia mbona unaniita mwema hakuna aliye mwema isipokuwa mungu peke yake
 unazijua amri usiue usizini usiibe usishuhudie uongo usidanganye waheshimu baba yako na mama yako
 akamjibu mwalimu amri hizi zote nimezishika tangu nikiwa mtoto
 yesu akamtazama na kumpenda akamwambia umepungukiwa na kitu kimoja nenda ukauze kila kitu ulicho nacho uwape maskini hizo fedha nawe utakuwa na hazina mbinguni
kisha njoo unifuate
 yule mtu aliposikia hayo akasikitika sana akaondoka kwa huzuni kwa sababu alikuwa na mali nyingi
 yesu akatazama pande zote akawaambia wanafunzi wake itakuwa vigumu sana kwa wenye mali kuingia kwenye ufalme wa mungu wanafunzi wake wakashangazwa sana na maneno hayo
lakini yesu akawaambia tena wanangu tazama jinsi ilivyo vigumu kwa wale wanaotumainia mali kuingia katika ufalme wa mungu
 ni rahisi zaidi kwa ngamia kupita kwenye tundu la sindano kuliko tajiria kuingia katika ufalme wa mungu
 wanafunzi wake wakashangaa mno
wakaulizana wao kwa wao ni nani basi awezaye kuokolewa yesu akawatazama akawaambia kwa mwanadamu hili haliwezekani lakini kwa mungu sivyo
yote kwa mungu yanawezekana
 petro akaanza kumwambia tazama tumeacha kila kitu na kukufuata wewe yesu akasema amin nawaambia hakuna mtu ye yote aliyeacha nyumba ndugu waume au ndugu wake mama baba watoto au mashamba kwa ajili yangu na kwa ajili ya injili ambaye hatalipwa mara mia katika ulimwengu huu nyumba ndugu waume ndugu wake mama baba watoto mashamba pamoja na mateso kisha uzima wa milele katika ulimwengu ujao
 lakini wengi walio wa kwanza watakuwa wa mwisho na wa mwisho watakuwa wa kwanza
yesu atabiri mara ya tatu kufa na kufufuka kwake walikuwa njiani wakipanda kwenda yerusalemu na yesu alikuwa ametangulia
wanafunzi wake walishangaa nao watu waliowafuata walijawa na hofu
yesu akawachukua tena wale wanafunzi wake kumi na wawili kando na kuwaambia yatakayompata
 akasema tunapanda kwenda yerusalemu na mwana wa adamu atasalitiwa kwa viongozi wa makuhani na walimu wa sheria
wao watamhukumu kifo na kumtia mikononi mwa kwa watu mataifa ambao watamdhihaki watamtemea mate watampiga na kumwua
siku tatu baada ya kifo chake atafufuka
ombi la yakobo na yohana a tajiri hapa ina maana wale wanaotumainia mali marko kisha yakobo na yohana wana wa zebedayo wakaja mbele alikokuwa na kumwambia mwalimu tunataka utufanyie lo lote tutakalokuomba
 naye akawaambia je mwataka niwafanyie jambo gani wakamwambia tupe kukaa mmoja upande wako wa kuume na mwingine upande wako wa kushoto katika utukufu wako
 lakini yesu akawaambia hamjui mnaloliomba
je mnaweza kukinywea kikombe ninyweacho mimi au kubatizwa ubatizo nibatizwao mimi wakajibu tunaweza
kisha yesu akawaambia kikombe nikinyweacho mtakinywea na ubatizo nibatizwao mtabatizwa lakini kuketi mkono wangu wa kuume au wa kushoto si juu yangu mimi kuwapa
nafasi hizi ni kwa ajili ya wale walioandaliwa
 wale wanafunzi wengine kumi waliposikia hayo wakaanza kuwakasirikia yakobo na yohana
 yesu akawaita wanafunzi wake pamoja akawaambia mnafahamu kuwa watawala wa watu mataifa huwatawala watu kwa nguvu nao wenye vyeo huwaonyesha mamlaka yao
 lakini sivyo kwenu
badala yake ye yete anayetaka kuwa mkuu miongoni mwenu hana budi kuwa mtumishi wenu na ye yote anayetaka kuwa wa kwanza hana budi kuwa mtumwa wa wote
 kwa kuwa hata mwana wa adamu hakuja kutumikiwa bali kutumika na kuutoa uhai wake kuwa ukombozi kwa ajili ya wengi
yesu amponya kipofu bartimayo kisha wakafika yeriko
wakati yesu na wanafunzi wake alipokuwa akiondoka mjini pamoja na umati mkubwa wa watu kipofu mmoja jina lake bartimayo mwana wa timayo alikuwa ameketi kando ya njia akiomba msaada
 aliposikia kuwa ni yesu wa nazareti aliyekuwa anapita akaanza kupaza sauti akisema yesu mwana wa daudi unihurumie watu wengi wakamkemea wakamwambia akae kimya lakini yeye akazidi kupaza sauti akisema mwana wa daudi unihurumie yesu akasimama na kusema mwiteni
hivyo wakamwita yule mtu kipofu wakamwambia jipe moyo inuka anakuita
 akiwa analivua lile joho lake alisimama na kumwendea yesu
 yesu akamwuliza unataka nikufanyie nini yule kipofu akajibu mwalimu nataka kuona
 yesu akamwambia nenda zako imani yako imekuponya
mara akapata kuona akamfuata yesu njiani
yesu aingia yerusalemu kwa shangwe walipokaribia yerusalemu wakafika bethfage na bethania katika mlima wa mizeituni yesu akawatuma wawili wa wanafunzi wake akiwaambia nendeni kwenye kijiji kilichoko mbele yenu na mara mwingiapo kijijini mtakuta mwana punda amefungwa ambaye hajapandwa na mtu ye yote
mfungueni mkamlete hapa
 kama mtu ye yote akiwauliza mbona mnamfungua mwambieni bwana anamhitaji na atamrudisha hapa baada ya muda mfupi
 wakaenda wakamkuta mwana punda amefungwa kando ya barabara karibu na mlango wa nyumba
 walipokuwa wanamfungua watu waliokuwa wamesimama karibu wakawauliza mna maana gani mnapomfungua huyo mwana punda wakawajibu kama vile yesu alivyokuwa amewaagiza nao wale watu wakawaruhusu
 kisha wakamleta huyo mwana punda kwa yesu na kutandika mavazi yao juu yake naye akampanda
 watu wengi wakatandaza mavazi yao barabarani na wengine wakatandaza matawi waliyokuwa wamekata mashambani
 kisha wale waliokuwa wametangulia mbele na wale waliokuwa wakifuata nyuma wakapaza sauti wakisema hosana amebarikiwa yeye ajaye kwa jina la bwana umebarikiwa ufalme unaokuja wa baba yetu daudi hosana kwake yeye aliye juu yesu akaingia yerusalemu na kwenda hekaluni
akaangalia kila kitu kilichokuwemo lakini kwa kuwa ilishakuwa jioni akaenda zake bethania pamoja na wale kumi na wawili
yesu alaani mtini usiozaa marko kesho yake walipokuwa wakitoka bethania yesu alikuwa na njaa
 alipouona mtini kwa mbali akaenda ili aone kama ulikuwa na matunda
alipoufikia akakuta una majani tu kwa kuwa hayakuwa majira ya tini
 yesu akauambia ule mti tangu leo mtu ye yote na asile matunda kutoka kwako tena
wanafunzi wake walimsikia akisema hayo
yesu atakasa hekaluni walipofika yerusalemu yesu akaingia hekaluni akaanza kuwafukuza wale waliokuwa wananunua na kuuza humo ndani
akapindua meza za wale waliokuwa wakibadilisha fedha na viti vya wale waliokuwa wakiuza njiwa wala hakumruhusu mtu ye yote kuchukua bidhaa kupitia ukumbi wa hekalu
 naye alipokuwa akiwafundisha akasema je haikuandikwa kuwa nyumba yangu itaitwa nyumba ya sala kwa mataifa yote lakini ninyi mmeifanya kuwa pango la wanyang anyi
 viongozi wa makuhani na walimu wa sheria wakapata habari hizi nao wakaanza kutafuta njia ya kumwua kwa kuwa walikuwa wakimwogopa kwa sababu umati wote wa watu walikuwa wanashangazwa mafundisho yake
 ilipofika jioni yesu na wanafunzi wake wakatoka nje ya mji
mtini ulionyauka asubuhi yake walipokuwa wakipita wakauona ule mtini umenyauka kutoka juu hadi kwenye mizizi yake
 petro akakumbuka na kumwambia yesu mwalimu tazama ule mtini ulioulaani umenyauka yesu akawajibu akawaambia mwaminini mungu
 amin amin nawaambia mtu ye yote atakayeuambia mlima huu ng oka ukatupwe baharini wala asione shaka moyoni mwake bali aamini kwamba hayo asemayo yametukia yatakuwa yake
 kwa sababu hiyo nawaambia yo yote myaombayo mkisali aminini ya kwamba mmeyapokea nayo yatakuwa yenu
 nanyi kila msimamapo kusali sameheni mkiwa na neno na mtu ili na baba yenu aliye mbinguni awasamehe na ninyi makosa yenu
 lakini kama ninyi msiposamehe wala baba yenu aliye mbinguni hatawasamehe ninyi makosa yenu
wauliza kuhusu mamlaka ya yesu
 wakafika tena yerusalemu wakati yesu akitembea hekaluni viongozi wa makuhani walimu wa sheria pamoja na wazee wakamjia
 wakamwuliza unafanya mambo haya kwa mamlaka gani naye ni nani aliyekupa mamlaka ya kufanya hayo yesu akawajibu nitawauliza swali mmoja
nijibuni nami pia nitawaeleza ni kwa mamlaka gani ninafanya mambo haya
 niambieni ubatizo wa yohana ulitoka mbinguni au kwa wanadamu wakasemezana wao kwa wao wakisema kama tukisema ulitoka mbinguni atatuuliza mbona hamkumwamini lakini tukisema ulitoka kwa wanadamu waliwaogopa watu kwa sababu kila mtu aliamini kwamba yohana mbatizaji alikuwa kweli nabii
 kwa hiyo wakamjibu yesu hatujui
naye yesu akawaambia wala mimi pia sitawaambia ni kwa mamlaka gani ninafanya mambo haya
mfano wa wapangaji waovu yesu akaanza kusema nao kwa mifano akawaambia mtu mmoja alipanda shamba la mizabibu
akajenga ukuta kulizunguka akachimba shimo ndani yake kwa ajili ya shinikizo la kusindikia divai akajenga mnara wa ulinzi
akalikodisha shamba hilo kwa wakulima kisha akasafiri kwenda nchi nyingine
wakati wa mavuno ulipofika mwenye shamba akamtuma mtumishi wake kwa hao wakulima ili kuchukua sehemu yake ya mavuno kutoka kwa hao wapangaji
 lakini wale wakulima walimkamata yule mtumishi wakampiga wakamfukuza mikono mitupu
kisha yule mwenye shamba akamtuma mtumishi mwingine kwao wale wakulima wakampiga kichwani na kumfanyia mambo ya aibu
 kisha akatuma mtumishi mwingine huyu wakamwua
akatuma wengine wengi baadhi yao wale wakulima wakawapiga na wengine wakawaua
 mwenye shamba alikuwa amebakiwa na mmoja wa kumtuma huyu ni mwanawe mpendwa
hatimaye akamtuma akisema watamheshimu mwanangu
 lakini wale wapangaji wakasemezana wao marko kwa wao wakisema huyu ndiye mrithi njoni tumwue nao urithi utakuwa wetu
 hivyo wakamkamata wakamwua na kumtupa nje ya lile shamba la mizabibu
mnadhani yule mwenye shamba atafanya nini atakuja na kuwaua hao wapangaji kisha atawapa wapangaji wengine hilo shamba la mizabibu
 je hamjasoma maandiko haya jiwe lile walilolikataa waashi limekuwa jiwe kuu la pembeni bwana amefanya jambo hili nalo ni ajabu machoni petu walipotambua kuwa amesema mfano huu kwa ajili yao wakataka kumkamata lakini wakaogopa ule umati wa watu
wakamwacha wakaondoka wakaenda zao
swali kuhusu kulipa kodi baadaye wakawatuma baadhi ya mafarisayo na maherode ili kuja kumtega yesu katika yale anayosema
 wakamjia wakamwambia mwalimu tunajua ya kuwa wewe ni mtu mwadilifu
wewe huyumbishwi na wanadamu kwa kuwa hujali kwamba wao ni nani
lakini wewe hulifundisha neno la mungu sawasawa na kweli
je ni haki kumlipa kaisari kodi au la je tulipe kodi au tusilipe lakini yesu alijua unafiki wao
akawauliza mbona mnajaribu kunitega nileteeni hiyo dinaria niione
 wakamletea hiyo sarafu
naye akawauliza picha hii ni ya nani na maandishi haya ni ya nani wakamjibu ni ya kaisari
 ndipo yesu akawaambia mpeni kaisari kilicho cha kaisari na kilicho cha mungu mpeni mungu
nao wakamstaajabia sana
ndoa wakati wa ufufuo kisha masadukayo wale wasemao kuwa hakuna ufufuo wakamjia yesu wakasema mwalimu mose alituandikia kuwa kama ndugu wa mtu akifa na kumwacha mkewe bila mtoto basi ndugu yake atamwoa huyo mjane ili amzalie ndugu yake watoto
 basi walikuwapo ndugu a dinari ni sarafu ya fedha iliyokuwa inatumik wakati huo sawa na mshahara wa kibarua wa siku moja saba
yule wa kwanza akaoa na akafa pasipo kuwa na mtoto ye yote
 wa pili akamwoa yule mjane lakini naye akafa bila kuacha mtoto ye yote
ikawa vivyo hivyo kwa yule wa tatu
 hakuna hata mmojawapo wa hao ndugu wote saba aliyeacha mtoto
hatimaye naye yule mwanamke akafa
 kwa hiyo wakati wa ufufuo watakapofufuka wote huyo atakuwa mke wa nani maana aliolewa na ndugu wote saba yesu akawajibu je hampotoki kwa sababu hamjui maandiko wala uweza wa mungu wafu watakapofufuka hawataoa wala kuolewa watakuwa kama malaika wa mbinguni
 basi kuhusu ufufuo wa wafu je hamjasoma katika kitabu cha mose jinsi mungu alivyosema na mose kutoka katika kile kichaka akisema mimi ni mungu wa abrahamu na mungu wa isaki na mungu wa yakobo mungu si mungu wa wafu bali ni mungu wa walio hai
kwa hiyo mmekosea kabisa
amri iliyo kuu mwalimu mmoja wa sheria akaja akawasikia wakijadiliana
akiona kwamba yesu amewajibu vema naye akamwuliza katika amri zote ni ipi iliyo kuu yesu akajibu amri iliyo kuu ndiyo hii sikiza ee israeli bwana mungu wetu bwana ndiye mmoja
 mpende bwana mungu wako kwa moyo wako wote kwa roho yako yote kwa akili zako zote na kwa nguvu zako zote
 ya pili ndiyo hii mpende jirani yako kama nafsi yako
hakuna amri nyingine iliyo kuu kuliko hizi
 yule mwalimu wa sheria akamwambia yesu mwalimu umejibu vema kwamba mungu ni mmoja wala hakuna mwingine ila yeye
 kumpenda mungu kwa moyo wote na kwa akili zote na kwa nguvu zote na kumpenda jirani kama mtu anavyojipenda mwenyewe ni bora zaidi kuliko kutoa sadaka ya kuteketezwa na dhabihu
 yesu alipoona kwamba amejibu kwa busara akamwambia wewe hauko mbali na ufalme wa mungu
tangu wakati huo hakuna mtu ye yote aliyethubutu kumwuliza maswali tena
kristo ni mwana wa nani wakati yesu alipokuwa akifundisha hekaluni akauliza imekuwaje walimu wa sheria wanasema kwamba kristo ni mwana wa daudi kwa maana daudi mwenyewe akinena kwa marko kuongozwa na roho mtakatifu alisema bwana alimwambia bwana wangu keti mkono wangu wa kuume hadi nitakapowaweka adui zako chini ya miguu yako
 kwa hiyo daudi mwenyewe anamwita bwana awezaje basi yeye kuwa mwanawe ule umati wote wa watu wakamsikiliza kwa furaha
yesu awatahadharisha watu kuhusu walimu wa sheria alipokuwa akifundisha yesu alisema jihadharini na walimu wa sheria
wao hupenda kutembea wakiwa wamevaa mavazi marefu na kusalimiwa kwa heshima masokoni
 pia wao hupenda kukaa viti vya mbele katika masinagogi na kupewa nafasi za heshima katika karamu
 wao hula nyumba za wajane na ili waonekane kuwa wema wanasali sala ndefu
watapata hukumu iliyo kuu sana
sadaka ya mjane kisha yesu akaketi mkabala na sehemu sadaka zilikokuwa zinawekwa na kuangalia umati wa watu wakati wakitoa fedha zao kwenye hazina ya hekalu
matajiri wengi wakaweka kiasi kikubwa cha fedha
 lakini mjane mmoja maskini akaja na kuweka sarafu mbili ndogo za shaba zenye thamani ya senti mbili
 yesu akawaita wanafunzi wake akawaambia amin amin nawaambia huyu mjane maskini ametoa zaidi katika hazina kuliko wengine wote
 wengine wote wametoa kutokana na ziada ya mali zao lakini huyu mjane kutokana na umaskini wake ametoa kila kitu alichokuwa nacho hata kile alichohitaji ili kuishi
dalili za siku za mwisho wakati yesu alipokuwa akitoka hekaluni mmojawapo wa wanafunzi wake akamwambia mwalimu tazama jinsi mawe haya yalivyo makubwa na majengo haya yalivyo mazuri ndipo yesu akajibu akasema je unayaona majengo haya yalivyo makubwa hakuna hata jiwe moja litakalobaki juu ya jingine yote yatabomolewa
 yesu alipokuwa ameketi kwenye mlima wa mizeituni mkabala na hekalu petro yakobo yohana na andrea wakamwuliza faraghani tafadhali tuambie mambo haya yatatukia lini nayo ni nini ishara ya wakati hayo yote yanapokaribia kutimia yesu akawaambia jihadharini mtu ye yote asiwadanganye
 wengi watakuja kwa jina langu wakidai mimi ndiye nao watawadanganya wengi
 msikiapo habari za vita na uvumi juu ya vita msiwe na hofu
mambo haya hayana budi kutukia lakini ule mwisho bado
 taifa litainuka dhidi ya taifa na ufalme dhidi ya ufalme
kutakuwa na matetemeko sehemu mbalimbali na njaa
huu ndio mwanzo wa utungu
mateso yatabiriwa lakini ninyi jihadharini
kwa maana watawapeleka mahakamani na kuwapiga mijeledi katika masinagogi
mtashtakiwa mbele ya watawala na wafalme kwa ajili yangu ili kuwa ushuhuda kwao
 nayo habari njema lazima ihubiriwe kwanza kwa mataifa yote kabla ule mwisho haujaja
 mtakapokamatwa na kushtakiwa msisumbuke kuhusu mtakalosema
semeni tu lo lote mtakalopewa wakati huo kwa kuwa si ninyi msemao bali ni roho mtakatifu
 ndugu atamsaliti ndugu yake ili auawe baba atamsaliti mwawe
watoto watawaasi wazazi wao na kusababisha wauawe
 watu wote watawachukia kwa ajili ya jina langu lakini atakayevumilia hata mwisho ataokoka
chukizo la uharibifu mtakapoona chukizo la uharibifu limesimama mahali pasipolipasa asomaye na afahamu basi wale walioko uyahudi na wakimbilie milimani
 yeye aliyeko juu ya dari ya nyumba asishuke au kuingia ndani ili kuchukua kitu cho chote
 aliye shambani asirudi nyumbani kuchukua vazi lake
 ole wao wenye mimba na wale wanaonyonyesha watoto siku hizo ombeni mambo haya yasitokee wakati wa baridi
 kwa maana siku hizo itakuwako dhiki kuu ambayo haijapata kuwako tangu mwanzo wa uumbaji hapo mungu alipoumba ulimwengu mpaka leo na wala haitakuwako tena kamwe
 kama bwana asingelifupiza siku hizo kamwe asingeliokoka mtu ye yote lakini kwa ajili ya wateule wale aliowachagua amezifupiza siku hizo
 wakati huo mtu ye yote akiwaambia tazama kristo huyu hapa au tazama yuko kule msiamini
 kwa maana watatokea makristo wa uongo na manabii wa uongo nao watafanya ishara na maajabu ili kuwapotosha ikiwezekana hata wale wateule
 hivyo jihadharini nimekwisha kuwaambia mambo haya yote mapema kabla hayajatukia
kuja kwa mwana wa adamu lakini katika siku hizo baada ya hiyo dhiki jua litatiwa giza na mwezi hautatoa nuru yake nyota zitaanguka kutoka angani nazo nguvu za anga zitatikisika
 ndipo watu wote watakapomwona mwana wa adamu akija mawinguni kwa nguvu nyingi na utukufu
 naye atawatuma malaika wake wawakusanye wateule wake kutoka pande zote nne za dunia kutoka miisho ya dunia hadi miisho ya mbingu
somo kuhusu mtini basi jifunzeni somo hili kutokana na mtini mara mwonapo matawi yake yakishipua na kutoa majani mnajua kwamba wakati wa kiangazi umekaribia
 vivyo hivyo myaonapo mambo haya yakitukia tambueni kwamba kristo yu karibu malangoni
 amin amin nawaambia kizazi hiki hakitapita hadi mambo haya yote yametukia
 mbingu na nchi zitapita lakini maneno yangu hayatapita kamwe
hakuna ajuaye siku wala saa lakini kwa habari ya siku ile na saa hakuna ye yote ajuaye hata malaika walioko mbinguni wala hata mwana hajui ila baba peke yake
 jiharadharini kesheni kwa maana hamjui wakati ule utakapowadia
 ni kama mtu anayesafiri akiiacha nyumba yake na kuwaachia watumishi wake kuiangalia kila mtu na kazi yake kisha akamwambia yule bawabu aliye mlangoni akeshe
 basi kesheni kwa sababu hamjui ni lini mwenye nyumba atakaporudi iwapo ni jioni au kwamba ni usiku wa manane au alfajiri awikapo jogoo au wakati wa mapambazuko
 kama akija ghafula asije akawakuta mmelala
 lile ninalowaambia ninyi nawaambia watu wote marko kesheni
shauri la kumwua yesu zilikuwa zimebaki siku mbili tu kabla ya sikukuu ya pasaka na sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu
viongozi wa makuhani na walimu wa sheria walikuwa wakitafuta njia ya kumkamata yesu kwa hila na kumwua kwa kuwa walisema tusilifanye jambo hili wakati wa sikukuu maana watu wanaweza wakafanya ghasia
yesu kupakwa mafuta huko bethania yesu alipokuwa huko bethania nyumbani kwa simoni aliyekuwa na ukoma wakati alipokuwa ameketi mezani akila chakula cha jioni mwanamke mmoja aliingia akiwa na chupa ya marmar yenye manukato ya nardoa safi ya thamani kubwa
akaivunja hiyo chupa akamiminia hayo manukato kichwani mwa yesu
 baadhi ya watu waliokuwapo pale walikuwa wakisemezana wao kwa wao kwa nini ubadhirifu huu wa manukato mafuta haya yangeweza kuuzwa kwa zaidi ya dinari b na fedha hizo wakapewa maskini
wakamkemea vikali huyo mwanamke
 lakini yesu akawaambia kwa nini mnamsumbua mwacheni amenitendea jambo la kupendeza
 maskini mnao pamoja nanyi siku zote na mnaweza kuwasaidia wakati wo wote mnaotaka
lakini mimi hamko nami daima
 huyu mwanamke amenitendea lile aliloweza
ameutia mwili wangu manukato kuniandaa kwa maziko yangu
 amin amin nawaambia mahali po pote duniani ambapo injili itahubiriwa jambo hili alilotenda huyu mwanamke litatajwa kwa ukumbusho wake
yuda akubali kumsaliti yesu kisha yuda iskariote mmoja wa wale wanafunzi kumi na wawili wa bwana yesu akaenda kwa viongozi wa makuhani ili kumsaliti yesu kwao
 walifurahi sana kusikia jambo hili na wakaahidi kumpa fedha
hivyo yeye akawa anatafuta wasaa mzuri wa kumtia yesu mikononi mwao
a nardo ni aina ya manukato yaliyokuwa yanatengenezwa kutokana na mimea yenye mizizi inayotoa harufu nzuri
b dinari ni sawa na mshahara wa kibarua kwa siku 
dinari moja ilikuwa sawa na mshahara wa kibarua wa siku moja
 marko yesu ala pasaka na wanafunzi wake siku ya kwanza ya sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu siku ambayo kwa desturi kondoo wa pasaka huchinjwa wanafunzi wa yesu wakamwuliza unataka tuende wapi ili tukuandalie mahali pa kula pasaka basi akawatuma wawili miongoni mwa wanafunzi wake akawaambia nendeni mjini huko mtakutana na mwanamume amebeba mtungi wa maji
mfuateni
 mwambieni mwenye nyumba ile atakayoingia mwalimu anauliza kiko wapi chumba changu kwa ajili ya wageni ambamo nitakula pasaka pamoja na wanafunzi wangu atawaonyesha chumba kikubwa ghorofani kilichopambwa tena kilicho tayari
tuandalieni humo
 wale wanafunzi wakaondoka na kwenda mjini nao wakakuta kila kitu kama alivyowaambia
hivyo wakaandaa chakula cha pasaka
 ilipofika jioni yesu akaja pamoja na wale wanafunzi wake kumi na wawili
 walipokwisha kuketi kwenye nafasi zao wakati wakila yesu akawaambia amin nawaambia mmoja wenu atanisaliti yaani yeye anayekula pamoja nami
 wakaanza kuhuzunika na kumwambia mmoja baada ya mwingine je ni mimi bwana akawajibu ni mmoja miongoni mwenu ninyi kumi na wawili yule anayechovya mkate kwenye bakuli pamoja nami
 kwa kuwa mwana wa adamu yu aenda zake kama vile alivyoandikiwa
lakini ole wake mtu yule amsalitiye mwana wa adamu ingelikuwa heri kama asingelizaliwa
kuanzishwa kwa mezaya bwana walipokuwa wakila yesu akachukua mkate akashukuru akaumega na kuwapa wanafunzi wake akisema kuleni huu ndio mwili wangu
 kisha akachukua kikombe akashukuru akawapa wanafunzi wake wote wakanywa kutoka humo
 akawaambia hii ndiyo damu yangu ya agano imwagikayo kwa ajili ya wengi
 amin nawaambia sitakunywa tena uzao wa mzabibu mpaka siku ile nitakapokunywa mpya katika ufalme wa mungu
 walipokwisha kuimba wimbo wakatoka wakaenda kwenye mlima wa mizeituni
yesu atabiri kuwa petro atamkana yesu akawaambia ninyi nyote mtaniacha kwa maana imeandikwa nitampiga mchungaji nao kondoo watatawanyika
 lakini baada ya kufufuka nitawatangulia kwenda galilaya
 petro akasema hata kama wengine wote watakuacha mimi sitakuacha
 yesu akamwambia amin nakwambia leo usiku huu huu kabla jogoo hajawika mara mbili utanikana mara tatu
 lakini petro akasisitiza akasema hata kama inanipasa kufa pamoja nawe sitakukana
nao wale wanafunzi wengine wote wakasema vivyo hivyo
yesu akiomba bustanini gethsemane wakaenda mahali paitwapo gethsemane yesu akawaambia wanafunzi wake kaeni hapa wakati ninakwenda kule kuomba
 kisha akawachukua pamoja naye petro yakobo na yohana
naye akaanza kuhuzunika sana na kutaabika
 akawaambia moyo wangu umejawa na huzuni kiasi cha kufa
kaeni hapa na mkeshe
 akaenda mbele kidogo akajitupa chini kifudifudi akaomba akisema kama ikiwezekana saa hiyo ya mateso imwepuke
 akasema abac baba mambo yote yawezekana kwako
niondolee kikombe hiki lakini si kama nitakavyo mimi bali mapenzi yako yatimizwe
 akarudi kwa wanafunzi wake akawakuta wamelala naye akamwambia petro simoni umelala je hukuweza kukesha hata kwa saa moja kesheni na kuomba msije mkaingia majaribuni
roho iko radhi lakini mwili ni dhaifu
 akaenda tena kuomba akisema maneno yale yale
 aliporudi kwa wanafunzi wake akawakuta tena wamelala kwa sababu macho yao yalikuwa mazito
nao hawakujua la kumwambia
 akaja mara ya tatu akawaambia bado mmelala na kupumzika imetosha saa imewadia
tazama mwana wa adamu anasalitiwa mikononi c aba ni neno la kiaramu ambalo maana yake ni baba
ni mtoto wa kuzaa tu ndiye ambaye angeweza kulitumia kwa baba yake marko mwa wenye dhambi
 amkeni twendeni zetu tazameni msaliti wangu yu aja yesu akamatwa yesu alipokuwa bado anazungumza yuda mmoja wa wale wanafunzi kumi na wawili akatokea akiwa pamoja na umati wa watu wenye panga na marungu waliokuwa wametumwa na viongozi makuhani walimu wa sheria na wazee
 basi yuda yule msaliti alikuwa amewapa ishara wale watu kuwa yule nitakayembusu ndiye mkamateni na mchukueni akiwa chini ya ulinzi
 kwa hiyo yuda alipofika akamwendea yesu akamwambia rabi na kumbusu
 wale watu wakamkamata yesu wakamweka chini ya ulinzi
 ndipo mmoja wa wale waliokuwa wamesimama karibu akachomoa upanga wake na kumpiga mtumishi wa kuhani mkuu akamkata sikio
 kisha yesu akawaambia mmekuja mkiwa na panga na marungu kana kwamba mimi ni mnyang anyi siku zote nilikuwa pamoja nanyi nikifundisha hekaluni wala hamkunikamata
lakini maandiko na yatimie
 ndipo wanafunzi wake wote wakamwacha wakakimbia
 kijana mmoja ambaye hakuwa amevaa kitu isipokuwa alijitanda nguo ya kitani alikuwa akimfuata yesu
wakamkamata akakimbia uchi akaliacha vazi lake
yesu mbele ya baraza wakampeleka yesu kwa kuhani mkuu nao viongozi wa makuhani wazee na walimu wa sheria wakakusanyika pamoja
 petro akamfuata kwa mbali mpaka kwenye ua wa kuhani mkuu
huko akaketi pamoja na walinzi akiota moto
 viongozi wa makuhani na wajumbe wote wa barazae walikuwa wanatafuta ushahidi dhidi ya yesu ili wapate kumwua lakini hawakupata
 wengi wakatoa ushahidi wa uongo dhidi yake lakini maelezo yao hayakukubaliana
 ndipo wengine wakasimama wakatoa ushahidi wa uongo dhidi yake wakisema sisi d rabi hapa ni neno la kiebrenia ambalo maana yake ni daktari mwalimu au bwana
walikuwa na madaraja matatu la chini kabisa rab bwana la pili rabbi bwana wangu la juu kabisa mkuu wangu bwana wangu e baraza hapa ina maana ya sanhedrin ambalo lilikuwa ndilo baraza la juu kabisa la uatawala la kiyahudi lililoundwa na wazee pamoja na kuhani mkuu tulimsikia akisema mimi nitalibomoa hekalu hili lililojengwa na wanadamu na katika siku tatu nitajenga jingine ambalo halikujengwa na wanadamu
 lakini hata hivyo ushahidi wao haukukubaliana
 kuhani mkuu akasimama mbele ya hilo baraza akamwuliza yesu je wewe huwezi kujibu mashtaka haya ambayo watu hawa wameleta juu yako lakini yesu akakaa kimya hakusema neno lo lote
kuhani mkuu akamwuliza tena je wewe ndiwe kristo mwana wa mungu mbarikiwa yesu akajibu mimi ndimi nanyi mtamwona mwana wa adamu ameketi mkono wa kuume wa mungu mwenye nguvu akija na mawingu ya mbinguni
 kuhani mkuu akararua mavazi yake akasema tuna haja gani tena ya mashahidi zaidi ninyi mmemsikia hayo makufuru
uamuzi wenu ni nini wote wakamhukumu kwamba anastahili kifo
 kisha baadhi ya watu wakaanza kumtemea mate wakamfunga kitambaa machoni wakampiga kwa ngumi na kumwambia tabiri ni nani aliyekupiga walinzi wakamchukua na kumpiga makofi
petro amkana yesu petro alipokuwa bado yuko chini kwenye ua wa jumba la kifalme tazama akaja mmoja wa watumishi wa kike wa kuhani mkuu
 alipomwona petro akiota moto akamtazama sana akamwambia wewe pia ulikuwa pamoja na yesu mnazareti
 lakini petro akakana akasema sijui wala sielewi unalosema
naye akaondoka kuelekea kwenye njia ya kuingilia
 yule mtumishi wa kike alipomwona hapo mahali akawaambia tena wale waliokuwa wamesimama hapo huyu mtu ni mmoja wao
 lakini petro akakana tena
baada ya muda kidogo wale waliokuwa wamesimama hapo karibu na petro wakamwambia hakika wewe ni mmoja wao kwa maana wewe pia ni mgalilaya petro akaanza kulaani na kuapa akawaambia simjui huyu mtu mnayemsema habari zake
 papo hapo jogoo akawika mara ya pili
ndipo petro akakumbuka lile neno yesu alilokuwa marko amemwambia kabla jogoo hajawika mara mbili utanikana mara tatu
akalia sana
yesu mbele ya pilato asubuhi na mapema viongozi wa makuhani pamoja na wazee walimu wa sheria na baraza lote wakafikia uamuzi
wakamfunga yesu wakamchukua na kumkabidhi kwa pilato
 pilato akamwuliza je wewe ndiye mfalme wa wayahudi yesu akajibu wewe umesema
 viongozi wa makuhani wakamshtaki kwa mambo mengi
 pilato akamwuliza tena je huna la kujibu tazama ni mashtaka mangapi wanayaleta juu yako
 lakini yesu hakuendelea kujibu hivyo pilato akashangaa
pilato amtoa yesu ili akasulibiwe ilikuwa desturi wakati wa sikukuu ya pasaka kumfungulia mfungwa ye yote ambaye watu wangemtaka
 wakati huo mtu mmoja aitwaye baraba alikuwa amefungwa gerezani pamoja na waasi wengine waliokuwa wamesababisha mauaji wakati wa maasi yaliyotokea dhidi ya serikali
 ule umati wa watu ukamjia pilato na kumwomba awafanyie kama ilivyokuwa desturi yake
pilato akawauliza mnataka niwafungulie huyu mfalme wa wayahudi kwa maana yeye alitambua kuwa viongozi wa makuhani walikuwa wamemtia yesu mikononi mwake kwa ajili ya wivu
 lakini viongozi wa makuhani wakauchochea ule uamati wa watu wamwombe awafungulie baraba badala yake
 pilato akawauliza tena basi mnataka nifanye nini na huyu mtu mnayemwita mfalme wa wayahudi wakapiga kelele msulibishe akawauliza kwa nini amefanya kosa gani lakini wao wakapiga kelele kwa nguvu zaidi wakisema msulibishe pilato akitaka kuuridhisha ule umati wa watu akawafungulia baraba naye baada ya kuamuru yesu achapwe mijeledi akamtoa ili asulibishwe
maaskari wamdhihaki yesu maaskari wakampeleka yesu hadi kwenye ukumbi wa ndani wa jumba la kifalme ndio praitoriaa wakakusanya kikosi kizima cha maaskari
 wakamvalisha yesu joho la zambarau wakasokota taji ya miiba wakamvisha kichwani
 wakaanza kumsalimu kwa dhihaka salamu mfalme wa wayahudi wakampiga kwa fimbo ya mwanzi tena na tena kichwani na kumtemea mate
wakapiga magoti mbele yake wakasujudia kwa kumdhihaki
 walipokwisha kumdhihaki wakamvua lile joho la zambarau wakamvika zile nguo zake mwenyewe
kisha wakamtoa nje ili wakamsulibishe
kusulibiwa kwa yesu mtu mmoja kutoka kirene jina lake simoni baba yao aleksanda na rufo alikuwa anapita zake kuingia mjini kutoka shamba wakamlazimisha aubebe ule msalaba wa yesu
 kisha wakampeleka yesu mpaka mahali palipoitwa golgota ambayo maana yake ni mahali pa fuvu la kichwa
 nao wakampa divai ilichanganywa na manemane lakini hakuiinywa
 basi wakamsulibisha nazo nguo zake wakagawana miongoni mwao kwa kuzipigia kura ili kuamua ni nini kila mtu atakachochukua
 ilikuwa yapata saa tatu asubuhi walipomsulibisha
 tangazo likaandikwa la mashtaka dhidi yake lenye maneno haya mfalme wa wayahudi
 pamoja naye walisulibiwa wanyag anyi wawili mmoja upande wake wa kuume na mwingine upande wa kushoto
 nayo maandiko yakatimizwa yale yasemayo alihesabiwa pamoja na watenda dhambi
 watu waliokuwa wakipita karibu wakamtukana na kutikisa vichwa vyao kwa mzaha wakisema aha wewe ambaye ungelibomoa hekalu na kulijenga kwa siku tatu basi ujiokoe mwenyewe na ushuke kutoka msalabani
 vivyo hivyo viongozi wa makuhani pamoja na walimu wa sheria wakamdhihaki miongoni mwao wakisema yeye aliwaokoa wengine lakini hawezi kujiokoa mwenyewe basi huyu kristo huyu mfalme wa wayahudi ashuke sasa kutoka msalabani ili tupate kuona na kuamini
wale waliosulibiwa pamoja naye pia wakamtukana
a praitoria maana yake makao makuu ya mtawala
jumba la kifalme lilokuwa linakaliwa na pontio pilato huko yerusalemu palipokuwa na kiti cha hukumu marko kifo cha yesu msalabani ilipofika saa sita giza lilifunika nchi yote mpaka saa tisa
 mnamo saa tisa yesu akalia kwa sauti kuu akasema eloi eloi lama sabakthani maana yake mungu wangu mungu wangu mbona umeniacha baadhi ya watu waliokuwa wamesimama karibu waliposikia maneno hayo wakasema msikieni anamwita eliya
 mtu mmoja akaenda mbio akachovya sifongo kwenye siki akaiweka kwenye mwanzi akampa yesu ili anywe akisema basi mwacheni hebu tuone kama eliya atakuja kumshusha kutoka hapo msalabani kisha yesu akatoa sauti kuu akakata roho
 pazia la hekalu likachanika vipande viwili kuanzia juu hadi chini
 basi yule jemadari aliyekuwa amesimama hapo mbele ya msalaba wa yesu aliposikia ile sauti yake na kuona jinsi alivyokata roho akasema hakika mtu huyu alikuwa mwana wa mungu walikuwapo pia wanawake waliokuwa wakiangalia kwa mbali ambao miongoni mwao alikuwa maria magdalene maria mama yao yakobo mdogo na yose pia na salome
 hawa walifuatana na yesu na kumhudumia alipokuwa galilaya
pia walikuwapo wanawake wengine wengi waliokuwa wamekuja pamoja naye yerusalemu
maziko ya yesu ilipofika jioni kwa kuwa ilikuwa siku ya maandalizo siku moja kabla ya sabato yosefu wa arimathaya mtu aliyeheshimiwa katika baraza ambaye yeye mwenyewe alikuwa anautarajia ufalme wa mungu akamwendea pilato kwa ujasiri na kumwomba huo mwili wa yesu
 pilato alikuwa akijiuliza kama yesu alikuwa amekwisha kufa
akamwita yule jemadari akamwuliza iwapo yesu alikuwa amekwisha kufa
 baada ya kupata habari kutoka kwa yule jemadari kwamba kweli amekwisha kufa pilato akampa yosefu ruhusa ya kuuchukua huo mwili
 hivyo yosefu akanunua kitambaa cha kitani safi akaushusha mwili wa yesu kutoka msalabani akauviringishia kile kitambaa cha kitani na akamweka ndani ya kaburi lililochongwa kwenye mwamba
kisha akalivingirisha jiwe kwenye ingilio la kaburi
 maria magdalene na maria mamaye yose walipaona mahali pale alipolazwa
kufufuka kwa yesu sabato ilipomalizika maria magdalene maria mama yake yakobo na salome walinunua manukato ili wakaupake mwili wa yesu
 asubuhi na mapema siku ya kwanza ya juma mara tu baada ya kuchomoza jua walikwenda kaburini
 njiani wakawa wanaulizana wao kwa wao ni nani atakayetuvingirishia lile jiwe kutoka kwenye ingilio la kaburi lakini walipotazama wakaona lile jiwe ambalo lilikuwa kubwa sana limekwisha kuvingirishwa kutoka pale penye ingilio la kaburi
 walipokuwa wakiingia mle kaburini wakamwona kijana mmoja aliyevaa joho jeupe akiwa ameketi upande wa kuume nao wakastaajabu
 yule malaika akawaambia msistaajabu
mnamtafuta yesu mnazareti aliyesulibiwa
amefufuka hayuko hapa
patazameni mahali walipomlaza
 lakini nendeni mkawaambie wanafunzi wake pamoja na petro kwamba anawatangulia kwenda galilaya huko ndiko mtakakomwona kama alivyowaambia
 hivyo wakatoka wakakimbia kutoka mle kaburini kwani hofu kuu na mshangao ulikuwa umewapata nao hawakumwambia mtu ye yote neno lo lote
yesu anamtokea maria magdalene yesu alipofufuka alfajiri na mapema siku ya kwanza ya juma alimtokea kwanza maria magdalene yule ambaye alikuwa amemtoa pepo wachafu saba
 maria akaenda akawaambia wale waliokuwa wakifuatana na yesu ambao walikuwa wanaomboleza na kulia
 lakini waliposikia kwamba yesu yu hai na kwamba maria alikuwa amemwona hawakusadiki
yesu awatokea wanafunzi wawili baadaye yesu akawatokea wawili miongoni mwa wanafunzi wake walipokuwa wakienda shambani akiwa katika sura nyingine
 nao wakarudi na kuwaambia wenzao
lakini hawakuwasadiki wao pia
yesu awaagiza wale wanafunzi kumi na mmoja baadaye yesu akawatokea wale wanafunzi wake kumi na mmoja walipokuwa wakila chakula
akawakemea kwa kutokuamini kwao na marko kwa ugumu wa mioyo yao kwa sababu hawakuwasadiki wale waliomwona baada ya kufufuka
 akawaambia enendeni ulimwenguni mwote mkaihubiri injili kwa kila kiumbe
 ye yote aaminiye na kubatizwa ataokoka
lakini ye yote asiyeamini atahukumiwa
 nazo ishara hizi zitafuatana na wale waaminio kwa jina langu watatoa pepo wachafu watasema kwa lugha mpya watashika nyoka kwa mikono yao na hata wakinywa kitu cho chote cha kuua hakitawadhuru kamwe wataweka mikono yao juu ya wagonjwa nao watapona
yesu apaa kwenda mbinguni baada ya bwana yesu kusema nao alichukuliwa juu mbinguni na kuketi mkono wa kuume wa mungu
 kisha wanafunzi wake wakatoka wakahubiri kila mahali naye bwana akatenda kazi pamoja nao na kulithibitisha neno lake kwa ishara zilizofuatana nalo
amen
 luka utangulizi luka alikuwa tabibu aliyefuatana na mtume paulo katika safari zake za kitume
injili hii ndiyo ndefu kuliko zote
aliandika kwa msomi mmoja wa kiyunani aliyeitwa theofilo 
utangulizi wa injili ya luka na matendo ya mitume zinaunganisha vitabu hivi viwili pamoja
vyote vinaandikiwa mtu mmoja yaani theofilo ambaye maana ya jina lake ni mpenzi wa mungu
utangulizi wa matendo unarejea juu ya mambo yale ya kwanza kuhusiana na yale yesu aliyoanza kufanya na kufundisha
utambulisho wa luka kama mwandishi unaonekana katika mdo
 anapotumia neno tulijiandaa linaloashiria kwamba alikuwa akishirikiana na paulo katika safari zake za kitume na kuandika habari za shughuli zake na matukio yote
lugha na mtindo wa uandishi wa injili ya luka na matendo unaonyesha kuwa yeye ni mtu mtaalamu mwenye uwezo mkubwa wa kuandika kwa ufasaha aliye na elimu ya juu mwenye asili na mtazamo wa kiyunani
kuna uwezekano mkubwa kwamba luka alikuwa mmataifa kutoka antiokia ya syria aliyeokoka ambaye aliungana na paulo huko troa katika safari yake ya pili ya kitume
wakati paulo akiwa kifungoni sehemu mbalimbali si kwamba luka alishughulika na kuhubiri tu bali pia alitumia muda mwingi kujifunza na kuchunguza kwa undani maisha ya kristo
ingawa kuna kazi nyingine nyingi kuhusu kristo luka alitaka kutoa mpangilio na mtiririko wa matukio kama mwana historia ambaye alikuwa na habari za kina na mwenye uwezo wa kuandika na kutoa habari za kuaminika alizozipata kwa wale walioona kwa macho yao wenyewe
shabaha yake ilikuwa ni kudhihirisha kwamba yesu alikuwa mungu na pia mwanadamu aliyeleta mapinduzi katika historia aliyekuja kutafuta na kuokoa kile kilichopotea 
kwa sababu hii luka alichambua ushahidi wake kwa uangalifu na kutoa tarehe maalum kwa matukio anayoyaandika
anaanza kwa kuelezea juu ya kuzaliwa kwa yesu na bikira maria akitoa maelezo ya ndani ambayo hayapo katika injili nyingine
huduma ya yesu inaelezwa ikifuatiwa na maelezo marefu kuhusu safari ya yesu kwenda yerusalemu
baada ya kifo cha yesu kufufuka kutoka kwa wafu na kupaa kwake mbinguni wanafunzi wanabaki wakingoja ahadi ya baba yaani kujazwa nguvu ya roho mtakatifu kutoka mbinguni
wazo kuu luka anaeleza asili na kusudi la injili hii 
anamdhihirisha yesu kuwa ni mungu mwanadamu ambaye asili ya ubinadamu anaotajwa nao unaanzia kwa adamu kwani yeye anatajwa kama mwana wa daudi 
yesu ndiye mwanadamu aliye kamili kabisa katika historia naye luka anamthibitisha kuwa ndiye anayewezesha mambo yote kuwepo kwa kuwa ana uungu mmoja na mungu baba yake
yesu ni mkuu kuliko wanadamu wote kwa kuwa yeye alikuwa mungu mwanadamu yaani mungu aliyefanyika mwili akafanyika mwanadamu mkamilifu na asiye na damu ya adamu ya anguko
mafundisho yake matendo yake miujiza yake hata kifo chake na kufufuka kwake kutoka kwa wafu kulidhihirisha uungu wake
kwa sababu hii inatupasa kumwamini na kumpokea ili awe mwokozi na bwana wetu
mwandishi luka tabibu
luka anatajwa hasa na paulo katika kol
 na katika flm
 wakati paulo akiwa amefungwa huko rumi ona pia tim
mtazamo wa ushahidi wa kitabibu katika unamthibitisha luka kuwa ndiye yule tabibu mpenzi katika kol
tarehe huenda injili hii iliandikwa kama b
mgawanyo kuzaliwa kwa yesu na ujana wake kubatizwa na kujaribiwa kwa yesu huduma ya yesu galilaya safari ya yesu kwenda yerusalemu huduma ya yesu yerusalemu unabii kuhusu mambo yajayo kifo cha yesu na kufufuka kwake luka kwa kuwa watu wengi wamekaa ili kuandika habari za mambo yaliyotukia katikati yetu kama vile yalivyokabidhiwa kwetu na wale ambao walikuwa mashahidi walioona na watumishi wa bwana mimi nami baada ya kuchunguza kila kitu kwa uangalifu kuanzia mwanzo niliamua kukuandikia habari za mambo hayo ewe mtukufu theofilo ili upate kujua ule ukweli kuhusu yale uliyofundishwa
kuzaliwa kwa yohana mbatizaji kwatabiriwa wakati wa herode mfalme wa uyahudi palikuwa na kuhani mmoja jina lake zekaria ambaye aliyekuwa wa ukoo wa kikuhani wa abiya
elizabeti mkewe alikuwa pia mzao wa aroni
 zekaria na elizabeti mkewe wote walikuwa watu wanyofu mbele za mungu wakizishika amri zote za bwana na maagizo yote bila lawama
 lakini walikuwa hawana watoto kwa sababu elizabeti alikuwa tasa nao wote wawili walikuwa wazee sana
 siku moja zekaria ilipokuwa zamu ya kikundi chake yeye akifanya kazi ya ukuhani hekaluni mbele za mungu alichaguliwa kwa kura kwa kufuata desturi za ukuhani kuingia hekaluni mwa bwana ili kufukiza uvumba
 nao wakati wa kufukiza uvumba ulipowadia wale wote waliokuwa wamekusanyika ili kuabudu walikuwa nje wakiomba
 ndipo malaika wa bwana akamtokea zekaria akiwa amesimama upande wa kuume wa madhabahu ya kufukizia uvumba
 zekaria alipomwona huyo malaika akafadhaika sana akajawa na hofu
 lakini malaika akamwambia usiogope zekaria kwa maana mungu amesikia maombi yako
mkeo elizabeti atakuzalia mtoto wa kiume nawe utamwita jina lake yohana
 yeye atakuwa furaha na shangwe kwako nao watu wengi watashangilia kwa sababu ya kuzaliwa kwake
 kwa kuwa atakuwa mkuu mbele za bwana kamwe hataonja mvinyo wala kinywaji cho chote cha kulevya naye atajazwa roho mtakatifu hata kabla ya kuzaliwa kwake
 naye atawavuta watu wengi warudi kwa bwana mungu wao
 nao waasi warejee katika hekima ya wenye haki na kuliweka tayari taifa lililoandaliwa kwa ajili ya bwana
 zekaria akamwuliza malaika jambo hilo linawezekanaje mimi ni mzee na mke wangu pia ana umri mkubwa
 malaika akamjibu akamwambia mimi ni gabrieli nisimamaye mbele za mungu nami nimetumwa kwako ili nikuambie habari hizi njema
 basi sasa kwa kuwa hujaamini maneno yangu ambayo yatatimizwa kwa wakati wake utakuwa bubu hadi siku ile mambo haya yatakapotukia
 wakati huo watu walikuwa wanamngojea zekaria nje huku wakishangaa kukawia kwake mle hekaluni
alipotoka akawa hawezi kusema nao wao wakatambua kuwa ameona maono ndani ya hekalu
lakini kwa kuwa alikuwa bubu aliendelea akawaashiria kwa mikono
 muda wake wa kuhudumu hekaluni ulipomalizika akarudi nyumbani kwake
 baada ya muda si mrefu elizabeti mkewe akapata mimba naye akajitenga kwa miezi mitano
 akasema hili ndilo bwana alilonitendea aliponiangalia kwa upendeleo na kuniondolea aibu yangu mbele ya watu
kuzaliwa kwa yesu kwatabiriwa mwezi wa sita baada ya elizabeti kupata mimba mungu alimtuma malaika gabrieli aende galilaya katika mji wa nazareti kwa mwanamwali bikira aliyekuwa ameposwa na mtu mmoja jina lake yosefu wa nyumba ya daudi
jina la huyu mwanamwali bikira ni maria
 naye malaika akaja kwake akamwambia salamu wewe uliyebarikiwa bwana yu pamoja nawe maria akafadhaishwa sana na maneno haya akajiuliza moyoni salamu hii ni ya namna gani ndipo malaika akamwambia usiogope maria umepata upendeleo kwa mungu
 tazama utachukua mimba nawe utamzaa mtoto mwanamume na utamwita jina lake yesu
 yeye atakuwa mkuu naye ataitwa mwana wa aliye juu
bwana mungu atampa kiti cha enzi cha daudi baba yake
 ataimiliki nyumba ya yakobo milele na ufalme wake hautakuwa na mwisho
 maria akamwuliza huyo malaika maadam mimi ni bikira jambo hili litawezekanaje malaika akamjibu roho mtakatifu atakujilia juu yako nazo nguvu zake yeye aliye juu zitakufunika kama kivuli kwa hiyo mtoto atakayezaliwa atakuwa mtakatifu naye ataitwa mwana wa mungu
 tazama jamaa yako elizabeti amechukua mimba katika uzee wake na huu ni mwezi wake wa sita yeye aliyeitwa tasa
 kwa maana kwa mungu hakuna lisilowezekana
luka maria akasema tazama mimi ni mtumisi wa bwana na iwe kwangu kama ulivyosema
kisha malaika akaondoka akamwacha
mariamu aenda kumtembelea elizabeti wakati huo maria akajiandaa akaharakisha kwenda katika mji mmoja kwenye vilima ya uyahudi
 akaingia nyumbani kwa zekaria na kumsalimu elizabeti
 naye elizabeti aliposikia salamu ya maria mtoto aliyekuwa tumboni mwake akaruka
elizabeti akajazwa na roho mtakatifu akapaza sauti kwa nguvu akasema umebarikiwa wewe miongoni mwa wanawake naye mtoto utakayemzaa amebarikiwa
 lakini ni kwa nini mimi nimepata upendeleo kiasi hiki hata mama wa bwana wangu afike kwangu mara tu niliposikia sauti ya salamu yako mtoto aliyeko tumboni mwangu aliruka kwa furaha
 amebarikiwa yeye aliye amini kwamba lile bwana alilomwambia litatimizwa
wimbo wa maria wa sifa naye maria akasema moyo wangu wamwadhimisha bwana nayo roho yangu inamfurahia mungu mwokozi wangu kwa kuwa ameangalia kwa fadhili unyonge wa mtumishi wake hakika tangu sasa vizazi vyote vitaniita mbarikiwa kwa maana yeye mwenye nguvu amenitendea mambo ya ajabu mtakatifu ndilo jjina lake
 rehema zake huwaendea wale wamchao kutoka kizazi hadi kizazi
 kwa kuwa ametenda mambo ya ajabu kwa mkono wake amewatawanya wale wenye kiburi ndani ya mioyo yao
 amewashusha watawala toka kwenye viti vyao vya enzi lakini amewainua wanyenyekevu
 amewashibisha wenye njaa kwa vitu vizuri na matajiri amewafukuza mikono mitupu
 amemsaidia mtumishi wake israeli amekumbuka ahadi yake ya kumrehemu kama alivyowaahidi baba zetu abrahamu na uzao wake milele
 maria akakaa na elizabeti karibu miezi mitatu kisha akarudi nyumbani kwake
kuzaliwa kwa yohana mbatizaji ulipowadia wakati wa elizabeti kujifungua alizaa mtoto mwanaume
 majirani zake na jamii zake wakasikia jinsi bwana alivyomfanyia rehema kuu nao wakafurahi pamoja naye
 siku ya nane wakaja kumtahiri motto wakataka kumpa yule mtoto jina la zekaria baba yake
 lakini mama yake akakataa na kusema hapana jina lake ataitwa yohana
 wakamwambia hakuna mtu ye yote katika jamaa yako mwenye jina kama hilo
 basi wakamfanyia zekaria baba yake ishara ili kujua kwamba yeye angependa kumpa mtoto jina gani
 akaomba wampe kibao cha kuandikia na kwa mshangao wa kila mtu akaandika jina lake ni yohana
 papo hapo kinywa chake kikafunguliwa na ulimi wake ukaachiwa akawa anaongea akimsifu mungu
 majirani wote wakajawa na hofu ya mungu na katika nchi yote ya vilima ya uyahudi watu walikuwa wakinena juu ya mambo haya yote
 kila aliyesikia habari hizi alishangaa akauliza je mtoto huyu atakuwa mtu wa namna gani maana mkono wa bwana ulikuwa pamoja naye
unabii wa zekaria zekaria baba yake akajazwa na roho mtakatifu naye akatoa unabii akisema ahimidiwe bwana mungu wa israeli kwa kuwa amewajilia watu wake na kuwakomboa
 naye ametusimamishia pembea ya wokovu katika nyumba ya daudi mtumishi wake kama alivyonena kwa vinywa vya manabii wake watakatifu tangu zamani kwamba atatuokoa kutoka kwa adui zetu na kutoka mikononi mwao wote watuchukiao ili kuonyesha rehema kwa baba zetu na kukumbuka agano lake takatifu kiapo alichomwapia baba yetu abrahamu kutuokoa kutoka mkononi mwa adui zetu tupate kumtumikia yeye pasipo hofu katika utakatifu na haki mbele zake siku zetu zote
 nawe mtoto wangu utaitwa nabii wa aliye a pembe hapa ina maanisha nguvu
luka juu kwa kuwa utamtangulia bwana na kuandaa njia kwa ajili yake kuwajulisha watu wake juu ya wokovu utakaopatikana kwa kusamehewa dhambi zao kwa ajili ya wingi wa rehema za mungu wetu nuru itokayo juu itatuzukia ili kuwaangazia wale waishio gizani na katika uvuli wa mauti kuiongoza miguu yetu katika njia ya amani
 yule mtoto akakua na kuongezeka nguvu katika roho akaishi nyikani hadi siku ile alipojionyesha hadharani kwa waisraeli
kuzaliwa kwa yesu siku zile kaisari augusto alitoa amri kwamba watu wote waandikishwe katika ulimwengu wa kirumi
 orodha hii ndiyo ya kwanza iliyofanyika wakati krenio alipokuwa mtawala wa shamua
 kila mtu alikwenda kuandikishwa katika mji wake alikozaliwa
 hivyo yosefu akapanda kutoka mji wa nazareti ulioko galilaya kwenda uyahudi mpaka bethlehemu mji wa daudi kwa sababu yeye alikuwa wa ukoo na wa nyumba ya daudi
 alikwenda huko kujiandikisha pamoja na maria ambaye alikuwa amemposa naye alikuwa mja mzito
 wakiwa bethlehemu wakati wa maria wa kujifungua ukawa umetimia naye akamzaa mwanawe kifungua mimba
akamfunika nguo za kitoto na kumlaza katika hori ya kulia ng ombe kwa sababu hapakuwa na nafasi katika nyumba ya wageni
wachungaji na malaika katika eneo lile walikuwako wachungaji waliokuwa wakikaa mashambani wakilinda makundi yao ya kondoo usiku
 ghafula tazama malaika wa bwana akawatokea nao utukufu wa bwana ukawang aria kotekote wakaingiwa na hofu
 lakini malaika akawaambia msiogope
kwa maana tazama nawaletea habari njema za furaha itakayokuwa kwa watu wote
 leo katika mji wa daudi kwa ajili yenu amezaliwa mwokozi ndiye kristo bwana
 hii ndiyo itakayokuwa ishara kwenu mtamkuta mtoto mchanga amefunikwa nguo za kitoto na kulazwa katika hori ya kulia ng ombe
a shamu hapa ina maanisha syria ghafula pakawa na jeshi kubwa la mbinguni pamoja na huyo malaika wakimsifu mungu wakisema atukuzwe mungu juu mbinguni na duniani iwe amani kwa watu aliowaridhia
 hao malaika walipokwisha kuondoka na kwenda zao mbinguni wale wachungaji wakasemezana wao kwa wao wakisema twendeni bethlehemu tukaone mambo haya ya ajabu yaliyotukia ambayo bwana ametuambia habari zake
 hivyo wakaenda haraka bethlehemu wakawakuta maria na yosefu na yule mtoto mchanga akiwa amelala katika hori la kulia ng ombe
 walipomwona yule mtoto wakawaeleza yale waliyokuwa wameambiwa kuhusu huyu mtoto
 nao wote waliosikia habari hizi wakastaajabia yale waliyoambiwa na wale wachungaji wa kondoo
 lakini maria akayaweka mambo haya yote moyoni mwake na kuyatafakari
 wale wachungaji wakarudi huku wakimtukuza mungu na kumsifu kwa ajili ya mambo yote waliyokuwa wameambiwa na kuyaona
 hata zilipotimia siku nane ulikuwa ndio wakati wa kumtahiri mtoto akaitwa yesu jina alilokuwa amepewa na malaika kabla hajatungwa mimba
yesu apelekwa hekaluni ulipotimia wakati wa utakaso wake maria kwa mujibu wa sheria ya mose yosefu na maria walimpeleka mtoto yerusalemu ili kumweka wakfu kwa bwana kama ilivyoandikwa katika sheria ya bwana kwamba kila mtoto wa kiume kifungua mimba atawekwa wakfu kwa bwana pia kutoa dhabihu kulingana na yale yaliyonenwa katika sheria ya bwana hua wawili au makinda mawili ya njiwa
 basi alikuwako huko yerusalemu mtu mmoja jina lake simeoni ambaye alikuwa mwenye haki na mcha mungu akitarajia faraja ya israeli na roho mtakatifu alikuwa juu yake
 roho mtakatifu alikuwa amemfunulia kuwa hatakufa kabla hajamwona kristob wa bwana
 simeoni akiwa ameongozwa na roho b kristo ni neno la kiyunani yaani masiya maana yake mpakwa aliyetiwa mafuta
mtakatifu alikwenda hekaluni
wazazi walipomleta mtoto yesu ili kumfanyia kama ilivyokuwa desturi ya sheria ndipo simeoni akampokea mtoto mikononi mwake na kumsifu mungu akisema bwana mungu mwenyezi kama ulivyoahidi sasa wamruhusu mtumishi wako aende zake kwa amani
 kwa maana macho yangu yameuona wokovu wako ulioweka tayari machoni pa watu wote nuru kwa ajili ya ufunuo kwa watu mataifa na kwa ajilin ya utukufu kwa watu wako israeli
 naye yosefu na mama yake mtoto wakastaajabu kwa yale yaliyokuwa yamesemwa kumhusu huyo mtoto
 kisha simeoni akawabariki akamwambia maria mama yake mtoto huyu amewekwa kwa makusudi ya kuanguka na kuinuka kwa wengi katika israeli
atakuwa ishara ambayo watu watanena dhidi yake ili mawazo ya mioyo mingi yadhihirike na upanga utauchoma moyo wako
 tena alikuwako hekaluni nabii mmoja mwanamke mzee sana jina lake ana binti fanueli wa kabila la asheri
alikuwa mzee sana naye alikuwa ameolewa na kuishi na mume kwa miaka saba tu kisha mumewe akafa
 hivyo alikuwa mjane na umri wake ulikuwa miaka thamanini na minne
yeye hakuondoka humo hekaluni usiku wala mchana bali alikuwa akimwabudu mungu akifunga na kuomba
 wakati uo huo ana alikuja akaanza kusifu akimshukuru mungu na kusema habari za huyo mtoto kwa watu wote waliokuwa wakitarajia ukombozi wa yerusalemu
 yosefu na maria walipokuwa wamekamilisha mambo yote yaliyotakiwa na sheria ya bwana walirudi mjini kwao nazareti huko galilaya
 naye mtoto yesu akakua na kuongezeka nguvu akiwa amejaa hekima na neema ya mungu ilikuwa juu yake
kijana yesu hekaluni kila mwaka yosefu na maria mama yake yesu walikuwa na desturi ya kwenda yerusalemu kwa ajili ya sikukuu ya pasaka
 yesu alipokuwa na umri wa miaka kumi na miwili walipanda kwenda kwenye sikukuu hiyo kama ilivyokuwa desturi
 baada ya sikukuu kumalizika wakati yosefu na maria mama yake luka walipokuwa wakirudi nyumbani yesu alibaki yerusalemu lakini hawakutambua
 wao wakidhani kuwa yuko miongoni mwa wasafiri walienda mwendo wa kutwa nzima
ndipo wakaanza kumtafuta miongoni mwa jamaa zao na marafiki
 walipomkosa walirudi yerusalemu ili kumtafuta
 baada ya siku tatu wakamkuta ndani ya hekalu akiwa ameketi katikati ya walimu wa sheria akiwasikiliza na kuwauliza maswali
 wote waliomsikia walistaajabishwa na uwezo wake mkubwa wa kuelewa na majibu aliyoyatoa
 yosefu na maria mama yake walipomwona walishangaa
mama yake akamwuliza mwanangu mbona umetufanyia hivi tazama mimi na baba yako tumekuwa tukikutafuta kwa wasiwasi mkubwa kila mahali
 yesu akawaambia kwa nini kunitafuta hamkujua kwamba imenipasa kuwa katika nyumba ya baba yangu lakini wao hawakuelewa maana ya lile alilowaambia
 ndipo akashuka pamoja nao hadi nazareti naye alikuwa mtii kwao
lakini mama yake akayaweka moyoni mwake mambo haya yote
 naye yesu akakua katika hekima na kimo akimpendeza mungu na wanadamu
yohana mbatizaji aanza kuhubiri katika mwaka wa kumi na tano wa utawala wa kaisari tiberio pontio pilato alikuwa mtawala wa uyahudi
herode alikuwa mfalme wa galilaya na filipo ndugu yake alikuwa mfalme wa iturea na nchi ya trakoniti
naye lisania alikuwa mfalme wa abilene
 anasi na kayafa walikuwa makuhani wakuu
wakati huo ndipo neno la mungu likamjia yohana mwana wa zekaria huko nyikani
 akaenda katika nchi yote kandokando ya mto yordani akihubiri ubatizo wa toba kwa ajili ya msamaha wa dhambi
 kama ilivyoandikwa katika kitabu cha nabii isaya sauti ya mtu aliyae nyikani itengenezeni njia ya bwana yanyosheni mapito yake kila bonde litajazwa kila mlima na kilima kitasawazishwa
njia zilizopinda zitanyooshwa zilizoparuza zitasawazishwa na watu wote watauona wokovu wa mungu
 yohana akauambia ule umati wa watu luka uliokuwa unakuja ili kubatizwa naye enyi uzao wa nyoka ni nani aliyewaonya mwikimbie ghadhabu ijayo zaeni matunda yafananayo na toba yenu
wala msianze kusema mioyoni mwenu kuwa ninyi ni uzao wa abrahamu
kwa maana nawaambia mungu anaweza kumwinulia abrahamu watoto kutoka katika mawe haya
 hata sasa shoka limekwisha wekwa tayari kwenye shina la kila mti basi kila mti usiozaa matunda mazuri hukatwa na kutupwa motoni
 ule umati wa watu ukamwuliza inatupasa tufanyeje basi yohana akawaambia aliye na kanzu mbili amgawie asiye nayo naye aliye na chakula na afanye vivyo hivyo
 watoza ushuru nao wakaja ili wabatizwe wakamwuliza bwana na sisi inatupasa tufanyeje akawaambia msichukue zaidi ya kiwango mlichopangiwa
 askari nao wakamwuliza je nasi inatupasa tufanye nini akawaambia msimdhulumu mtu wala msimshtaki mtu kwa uongo bali mridhike na mishahara yenu
 watu walikuwa na matazamio makubwa
wakawa wanajiuliza mioyoni mwao iwapo yohana angeweza kuwa ndiye kristo
 yohana akawajibu akawaambia mimi nawabatiza kwa majia lakini atakuja aliye na nguvu kuliko mimi ambaye sistahili hata kufungua kamba ya viatu vyake
yeye atawabatiza kwa roho mtakatifu na kwa moto
 pepeto lake liko mkononi tayari kusafisha sakafu yake ya kupuria na kuikusanya ngano ghalani lakini makapi atayateketeza kwa moto usiozimika
 basi kwa maonyo mengine mengi yohana aliwahubiri watu habari njema
 lakini yohana alipomkemea mfalme herode kuhusu uhusiano wake na herodia mke wa ndugu yake na maovu mengine aliyokuwa amefanya herode akijumlisha haya yote akamfunga yohana gerezani
kubatizwa kwa bwana yesu baada ya watu wote kubatizwa yesu naye akabatizwa
naye alipokuwa akiomba mbingu zilifunguka
 roho mtakatifu akashuka juu yake kwa umbo kama la hua na sauti ikaja kutoka mbinguni ikisema wewe ni mwanangu mpendwa wangu ninayependezwa nawe sana
a kwa maji hapa tafsiri nyingine zinasema ndani ya maji ukoo wa bwana yesu yesu alikuwa na umri wa miaka thelathini alipoanza huduma yake
alikuwa akidhaniwa kuwa mwana wa yosefu yosefu alikuwa mwana wa eli eli alikuwa mwana wa mathati mathati alikuwa mwana wa lawi lawi alikuwa mwana melki melki alikuwa mwana wa yanai yanai alikuwa mwana wa yosefu yosefu alikuwa mwana wa matathia matathia alikuwa mwana wa amosi amosi alikuwa mwana wa nahumu nahumu alikuwa mwana wa esli esli alikuwa mwana wa nagai nagai alikuwa mwana wa maathi maathi alikuwa mwana wa matathia matathia alikuwa mwana semeini semeini alikuwa mwana wa yoseki yoseki alikuwa mwana wa yoda yoda alikuwa mwana wa yoanani yoanani alikuwa mwana wa resa resa alikuwa mwana wa zerubabeli zerubabeli alikuwa mwana wa shealtieli shealtieli alikuwa mwana wa neri neri alikuwa mwana wa melki melki alikuwa mwana wa adi adi alikuwa mwana wa kosamu kosamu alikuwa mwana wa elmadamu elmadamu alikuwa mwana wa eri eri alikuwa mwana wa yoshua yoshua alikuwa mwana wa eliezeri eliezeri alikuwa mwana wa yorimu yorimu alikuwa mwana wa mathati mathati alikuwa mwana wa lawi lawi alikuwa mwana wa simeoni simeoni alikuwa mwana wa yuda yuda alikuwa mwana wa yosefu yosefu alikuwa mwana wa yonamu yonamu alikuwa mwana wa eliakimu eliakimu alikuwa mwana wa melea melea alikuwa mwana ma mena mena alikuwa mwana wa matatha matatha alikuwa mwana wa nathani nathani alikuwa mwana wa daudi daudi alikuwa mwana wa yese yese alikuwa mwana wa obedi obedi alikuwa mwana wa boazi boazi alikuwa mwana wa salmoni salmoni alikuwa mwana wa nashoni nashoni alikuwa mwana wa aminadabu aminadabu alikuwa mwana wa aramu luka aramu alikuwa mwana wa hesroni hesroni alikuwa mwana wa peresi peresi alikuwa mwana wa yuda yuda alikuwa mwana wa yakobo yakobo alikuwa mwana wa isaki isaki alikuwa mwana wa abrahamu abrahamu alikuwa mwana wa tera tera alikuwa mwana wa nahori nahori alikuwa mwana wa serugi serugi alikuwa mwana wa reu reu alikuwa mwana wa pelegi pelegi alikuwa mwana wa eberi eberi alikuwa mwana wa sala sala alikuwa mwana wa kenani kenani alikuwa mwana wa arfaksadi arfaksadi alikuwa mwana wa shemu shemu alikuwa mwana wa noa noa alikuwa mwana wa lameki lameki alikuwa mwana wa methusela methusela alikuwa mwana wa enoki enoki alikuwa mwana wa yaredi yaredi alikuwa mwana wa mahalaleli mahalaleli alikuwa mwana wa kenani kenani alikuwa mwana wa enoshi enoshi alikuwa mwana wa sethi sethi alikuwa mwana wa adamu adamu alikuwa mwana wa mungu
yesu ajaribiwa na shetani yesu akiwa amejaa roho mtakatifu akarudi kutoka yordani akaongozwa na roho mtakatifu hadi jangwani mahali ambako kwa siku arobaini alikuwa akijaribiwa na ibilisi
kwa siku zote hizo hakula cho chote hivyo baada ya muda huo akaona njaa
 ibilisi akamwambia ikiwa wewe ni mwana wa mungu amuru jiwe hili liwe mkate
 yesu akajibu akamwambia imeandikwa mtu haishi kwa mkate tu bali kwa kila neno la mungu
 ibilisi akampeleka hadi juu ya mlima mrefu akamwonyesha milki zote za dunia kwa mara moja
 akamwambia nitakupa mamlaka juu ya milki hizi na fahari zake zote kwa maana zimekabidhiwa mikononi mwangu nami ninaweza kumpa ye yote ninayetaka
 hivyo ikiwa utanisujudia na kuniabudu vyote vitakuwa vyako
 yesu akamjibu imeandikwa mwabudu bwana mungu wako na umtumikie yeye peke yake
 kisha ibilisi akampeleka mpaka yerusalemu akamweka juu ya mnara mrefu mwembamba wa hekalu akamwambia kama wewe ndiwe mwana wa mungu jitupe chini kutoka hapa kwa maana imeandikwa atakuagizia malaika zake wakulinde nao watakuchukua mikononi mwao usije ukajikwaa mguu wako katika jiwe
 yesu akamjibu imesemwa usimjaribu bwana mungu wako
 ibilisi alipomaliza kila jaribu akamwacha yesu mpaka wakati mwingine ufaao
mwanzo wa huduma ya galilaya kisha yesu akarudi mpaka galilaya akiwa amejaa nguvu za roho mtakatifu nazo habari zake zikaenea katika sehemu zote za nchi za kandokando
 akaanza kufundisha kwenye masinagogi yao na kila mmoja akamsifu
kukataliwa kwa yesu yesu akaenda nazareti hapo alipolelewa na siku ya sabato alikwenda katika sinagogi kama ilivyokuwa desturi yake
akasimama ili asome naye akapewa kitabu cha nabii isaya akakifungua na kukuta mahali palipoandikwa roho wa bwana yu juu yangu kwa sababu amenitia mafuta kuwaletea maskini habari njema
amenituma kuwatangazia wafungwa kufunguliwa kwao na vipofu kupata kuona tena kuwaweka huru wanaoonewa na kutangaza mwaka wa bwana uliokubalika
 kisha akakifunga kitabu akamrudishia mtumishi na akaketi
watu wote waliokuwamo katika sinagogi wakamkazia macho
 ndipo akaanza kwa kuwaambia leo maandiko haya yametimia mkiwa mnasikia
 wote waliokuwako wakamsifu na kuyastaajabia maneno yake yaliyojaa neema wakaulizana je huyu si mwana wa yosefu yesu akawaambia bila shaka mtatumia mithali hii tabibu jiponye mwenyewe nanyi mtasema mambo yale tuliyosikia kwamba uliyafanya huko kapernaumu yafanye na hapa kwenye mji wako
 yesu akasema amin nawaambia hakuna nabii anayekubalika kwenye mji wake mwenyewe
 lakini ukweli ni kwamba palikuwa na wajane wengi katika israeli wakati wa eliya mbingu zilipofungwa kwa miaka mitatu na miezi sita pakawa na njaa kuu katika nchi nzima
 lakini eliya hakutumwa hata kwa mmoja wao bali kwa mjane mmoja wa sarepta katika nchi ya sidoni
 pia palikuwa na wengi wenye ukoma katika israeli katika siku za nabii elisha lakini hakuna hata mmoja wao aliyetakaswa isipokuwa naamani mtu wa shamua
 watu wote katika sinagogi waliposikia maneno haya wakakasirika sana
 wakasimama wakamtoa nje ya mji wakamchukua hadi kwenye kilele cha mlima mahali ambapo mji huo ulikuwa umejemgwa ili wamtupe chini kutoka kwenye mtelemko mkali
 lakini yeye akapita papo hapo katikati ya huo umati wa watu akaenda zake
yesu atoa pepo mchafu kisha akashuka kwenda kapernaumu mji wa galilaya na katika za siku za sabato akawa anafundisha
 wakashangazwa sana na mafundisho yake maana maneno yake yalikuwa na mamlaka
 ndani ya sinagogi palikuwa na mtu aliyekuwa amepagawa na pepo mchafu akapiga kelele kwa nguvu akisema tuache tuna nini nawe yesu wa nazareti je umekuja kutuangamiza ninakujua wewe ni nani
wewe ni mtakatifu wa mungu
 basi yesu akamkemea yule pepo mchafu akisema nyamaza na umtoke yule pepo mchafu akamwangusha chini yule mtu mbele yao wote akatoka pasipo kumdhuru
 watu wote wakashangaa wakaambiana mafundisho haya ni ya namna gani kwa mamlaka na nguvu anawaamuru pepo wachafu nao wanatoka habari zake zikaanza kuenea kila mahali katika sehemu ile
yesu awaponya wengi yesu akatoka kwenye sinagogi akaenda nyumbani kwa simoni
basi huko alimkuta mkwewe simoni ana homa kali nao wakamwomba yesu amsaidie
 hivyo yesu akamwinamia na kukemea ile homa nayo ikamwacha
akaamka saa ile ile akaanza kuwahudumia
 jua lilipokuwa linatua watu wote waliokuwa na wagonjwa wenye maradhi mbalimbali wakawaleta kwa yesu naye akaweka mikono yake juu ya kila mgonjwa akawaponya
 pepo wachafu pia wakawatoka a shamu hapa inamaanisha syria luka watu wengi nao walipokuwa wakitoka wakapiga kelele wakisema wewe ni mwana wa mungu lakini yesu akawakemea na kuwazuia wasiseme kwa maana walimjua kuwa yeye ni kristo
 kesho yake kulipopambazuka yesu alikwenda mahali pa faragha
watu wengi wakawa wanamtafuta kila mahali nao walipomwona wakajaribu kumzuia asiondoke
 lakini yeye akawaambia imenipasa kuhubiri habari njema za ufalme wa mungu katika miji mingine pia kwa maana kwa kusudi hili nilitumwa
 naye aliendelea kuhubiri katika masinagogi ya uyahudi
kuitwa kwa wanafunzi wa kwanza siku moja yesu alipokuwa amesimama karibu na ziwa la genesareti watu wengi wakiwa wanasongana kumzunguka ili wapate kusikia neno la mungu akaona mashua mbili ukiongoni mwa ziwa zikiwa zimeachwa hapo na wavuvi waliokuwa wanaosha nyavu zao
 akaingia katika mojawapo ya hizo mashua ambayo ilikuwa ya simoni akamwomba aisogeze ndani ya maji kidogo kutoka pwani
kisha akaketi na kufundisha watu akiwa mle ndani ya mashua
 alipomaliza kunena akamwambia simoni sasa peleka mashua hadi kilindini kisha mshushe nyavu zenu mkavue samaki
 simoni akamjibu bwana tumefanya kazi ya kuchosha usiku kucha na hatukuvua cho chote
lakini kwa neno lako nitazishusha nyavu
 nao walipozishusha nyavu zao wakavua samaki wengi sana nyavu zao zikajaa zikaanza kukatika
 wakawaashiria wavuvi wenzao kwenye ile mashua nyingine ili waje kuwasaidia
wakaja wakajaza mashua zote mbili samaki hata zikaanza kuzama
 simoni petro alipoona haya yaliyotukia alianguka miguuni mwa yesu na kumwambia bwana ondoka kwangu mimi ni mtu mwenye dhambi kwa kuwa yeye na wavuvi wenzake walikuwa wameshangazwa sana na wingi wa samaki waliokuwa wamepata vivyo hivyo wenzake simoni yaani yakobo na yohana wana wa zebedayo walishangazwa pia
ndipo yesu akamwambia simoni usiogope tangu sasa utakuwa mvuvi wa watu
 hivyo wakasogeza mashua zao mpaka ufuoni mwa bahari wakaacha kila kitu na kumfuata yesu
luka yesu amtakasa mwenye ukoma ikawa siku moja yesu alipokuwa katika mji frulani mtu mmoja mwenye ukoma mwili mzima akamjia
alipomwona yesu alianguka chini mpaka uso wake ukagusa ardhi na kumsihi akisema bwana ukitaka waweza kunitakasa
 yesu akanyosha mkono wake akamgusa yule mtu akamwambia nataka takasika naye mara ukoma ukapona
 yesu akamwagiza akisema usimwambie mtu ye yote bali nenda ukajionyeshe kwa kuhani na ukatoe dhabihu alizoagiza mose ili kuwa ushuhuda kwao
 lakini habari zake yesu zikazidi sana kuenea kotekote kuliko wakati mwingine wo wote makutano makubwa ya watu yalikuwa yakikusanyika ili kumsikiliza na kuponywa magonjwa yao
 lakini mara kwa mara yesu alijitenga nao ili kwenda mahali pa faragha kuomba
yesu amponya mwenye kupooza siku moja yesu alipokuwa akifundisha mafarisayo na walimu wa sheria waliokuwa wametoka kila kijiji cha galilaya na kutoka uyahudi na yerusalemu walikuwa wameketi huko
nao uweza wa bwana ulikuwa juu yake kuponya wagonjwa
 wakaja watu wamembeba mgonjwa aliyepooza kwenye mkeka
wakajaribu kumwingiza ndani ili wamweke mbele ya yesu
 walipokuwa hawawezi kufanya hivyo kwa sababu ya umati wa watu wakapanda juu ya paa wakaondoa baadhi ya vigae wakapata nafasi ya kumtelemsha yule mgonjwa kwa mkeka wake katikati ya ule umati pale pale mbele ya yesu
 yesu alipoiona imani yao akamwambia yule mgonjwa rafiki dhambi zako zimesamehewa
 mafarisayo na wale walimu wa sheria wakaanza kuuliza ni nani mtu huyu anayesema maneno ya makufuru ni nani awezaye kusamehe dhambi isipokuwa mungu peke yake yesu akijua mawazo yao akawauliza kwa nini mnawaza haya mioyoni mwenu je ni lipi lililo rahisi zaidi kumwambia huyu umesamehewa dhambi zako au kusema simama uende lakini ili mpate kujua ya kuwa mwana wa adamu anayo mamlaka duniani ya kusamehe dhambi akamwambia yule aliyepooza nakuambia simama chukua mkeka wako uende nyumbani kwako
 mara yule mtu aliyekuwa amepooza akasimama mbele yao wote akachukua mkeka wake akaenda zake nyumbani huku akimtukuza mungu
 kila mmoja akashangaa na kumtukuza mungu
wakajawa na hofu ya mungu wakasema leo tumeona mambo ya ajabu
yesu amwita lawi baada ya haya yesu alitoka na kumwona mtoza ushuru mmoja jina lake lawi akiwa amekaa forodhani mahali pake pa kukusanyia kodi akamwambia nifuate
 naye lawi akaacha kila kitu akaondoka akamfuata
 kisha lawi akamfanyia yesu karamu kubwa nyumbani kwake nao umati mkubwa wa watoza ushuru na watu wengine walikuwa wakila pamoja nao
 lakini mafarisayo na walimu wa sheria ambao walikuwa wa madhehebu yao wakawalalamikia wanafunzi wa yesu wakisema mbona mnakula na kunywa pamoja na watoza ushuru na wenye dhambi yesu akawajibu wenye afya hawahitaji tabibu bali walio wagonjwa
 sikuja kuwaita wenye haki bali wenye dhambi wapate kutubu
yesu aulizwa kuhusu kufunga wakamwambia yesu wanafunzi wa yohana na wa mafarisayo mara kwa mara hufunga na kuomba lakini wanafunzi wako wanaendelea kula na kunywa
 yesu akawajibu je mnaweza kuwafanya wageni wa bwana arusi kufunga wakati akiwa pamoja nao lakini wakati utafika ambapo bwana arusi ataondolewa kwao ndipo watakapofunga
 yesu akawapa mfano huu akawaambia hakuna mtu achanaye kiraka kutoka kwenye nguo mpya na kukishonea kwenye nguo kuukuu
akifanya hivyo atakuwa amechana nguo mpya na kile kiraka hakitaendana na ile nguo kuukuu
 hakuna mtu awekaye divai mpya kwenye viriba vikuukuu
akifanya hivyo hiyo divai mpya itapasua hivyo viriba nayo yote itamwagika
 divai mpya lazima iwekwe kwenye viriba vipya
 wala hakuna mtu anayependelea divai mpya baada ya kunywa divai ya zamani husema ile ya zamani ni nzuri zaidi
bwana wa sabato luka ikawa siku moja ya sababo yesu alikuwa akipita katika mashamba ya nafaka wanafunzi wake wakawa wakivunja masuke ya nafaka wakayafikicha kwa mikono yao na kula punje zake
 baadhi ya mafarisayo wakawauliza mbona mnafanya mambo ambayo ni kinyume na sheria siku ya sabato yesu akawajibu je ninyi hamkusoma jinsi alivyofanya daudi wakati yeye na wenzake walipokuwa na njaa aliingia ndani ya nyumba ya mungu akaichukua ile mikate ya wonyesho ambayo huliwa na makuhani peke yao
naye pia akawapa wenzake wakala yesu akawaambia mwana wa adamu ndiye bwana wa sabato
 ikawa siku nyingine ya sabato yesu aliingia ndani ya sinagogi akawa anafundisha huko palikuwa na mtu ambaye mkono wake wa kuume ulikuwa umepooza
 mafarisayo na walimu wa sheria walikuwa wakitafuta sababu ya kumshtaki yesu hivyo wakawa wanamwangalia kwa karibu ili waone kama ataponya katika siku ya sabato
 lakini yesu alijua mawazo yao hivyo akamwambia yule mwenye mkono uliopooza ondoka
hivyo yule mtu akaondoka akasimama mbele yao wote
 ndipo yesu akawaambia wale walimu wa sheria na mafarisayo akisema nawauliza ninyi ni lipi lililo halali siku ya sabato kutenda mema au kutenda mabaya kuokoa maisha au kuyaangamiza akawatazama watu wote waliokuwepo kisha akamwambia yule aliyepooza mkono nyosha mkono wako akaunyosha na mkono wake ukawa tena mzima kabisa
 wale wakuu wakakasirika sana wakashauriana wao kwa wao ni nini watakachomtendea yesu
yesu achagua mitume kumi na wawili ikawa katika siku hizo yesu alikwenda mlimani kuomba akakesha usiku kucha akimwomba mungu
 kulipopambazuka akawaita wanafunzi wake naye akachagua kumi na wawili ambao pia aliwaita mitume simoni aliyemwita petro andrea nduguye yakobo yohana filipo bartholomayo mathayo thomasi
yakobo mwana wa alfayo simoni aliyeitwa zelote yuda mwana wa yakobo na yuda iskariote ambaye ndiye aliyemsaliti yesu
yesu aponya wengi akashuka pamoja nao akasimama mahali penye uwanja tambarare
hapo palikuwa na idadi kubwa ya wanafunzi wake na umati mkubwa wa watu kutoka sehemu zote za uyahudi yerusalemu na kutoka pwani ya tiro na sidoni waliokuwa wamekuja kumsikiliza na kuponywa magonjwa yao
wale waliokuwa wakiteswa na pepo wachafu akawaponya
 watu wote walikuwa wanajitahidi kumgusa kwa sababu nguvu zilikuwa zikimtoka na kuwaponya wote
 akawatazama wanafunzi wake akasema mmebarikiwa ninyi mlio maskini kwa sababu ufalme wa mbingini ni wenu
 mmebarikiwa ninyi mlio na njaa sasa kwa sababu mtashibishwa
mmebarikiwa ninyi mnaolia sasa kwa sababu mtacheka
 mmebarikiwa ninyi watu watakapowachukia watakapowatenga na kuwatukana na kulikataa jina lenu kama neno ovu kwa ajili ya mwana wa adamu
 furahini na kurukaruka kwa shangwe kwa sababu thawabu yenu ni kubwa mbinguni kwa kuwa hivyo ndivyo baba zao walivyowatenda manabii
 lakini ole wenu ninyi mlio matajiri kwa sababu mmekwisha kupata faraja yenu
 ole wenu ninyi mlioshiba sasa maana mtaona njaa
ole wenu ninyi mnaocheka sasa maana mtaomboleza na kulia
 ole wenu watu watakapowasifu kwani ndivyo baba zao walivyowasifu manabii wa uongo
wapendeni adui zenu lakini nawaambia wale wanaonisikia wapendeni adui zenu
watendeeni mema wanaowachukia
 wabarikini wale wanaowalaani waombeeni wale wanao watendea mabaya
 kama mtu akikupiga shavu moja mgeuzie na la pili
mtu akikunyang anya koti lako usimzuie kuchukua joho pia
 mpe kila akuombaye na kama mtu akichukua mali yako usitake akurudishie
 watendeeni wengine kama ambavyo mngetaka wawatendee ninyi
 kama mkiwapenda tu wale luka wanaowapenda mwapata sifa gani hata wenye dhambi huwapenda wale wawapendao
 tena mkiwatendea mema wale tu wanaowatendea ninyi mema mwapata sifa gani hata wenye dhambi hufanya vivyo hivyo
 tena mnapowakopesha wale tu mnaotegemea wawalipe mwapata sifa gani hata wenye dhambi huwakopesha wenye dhambi wenzao wakitarajia kulipwa mali yao yote
 lakini wapendeni adui zenu watendeeni mema wakopesheni bila kutegemea kurudishiwa mlichokopesha
ndipo thawabu yenu itakapokuwa kubwa nanyi mtakuwa wana wa aliye juu kwa sababu yeye ni mwema kwa watu wasio na shukrani na waovu
 iweni na huruma kama baba yenu alivyo na huruma
kuwahukumu wengine msihukumu nanyi hamtahukumiwa
msilaumu nanyi hamtalaumiwa
sameheni nanyi mtasamehewa
 wapeni watu vitu nanyi mtapewa
kipimo cha kujaa na kushindiliwa na kusukwasukwa hata kumwagika ndicho watu watakachowapa vifuani mwenu
kwa kuwa kipimo kile kile mpimacho ndicho mtakachopimiwa
 pia akawapa mfano akasema je kipofu aweza kumwongoza kipofu je wote wawili hawatatumbukia shimoni mwanafunzi hamzidi mwalimu wake ila yule aliyehitimu aweza kuwa kama mwalimu wake
 mbona unatazama kibanzi kilichoko ndani ya jicho la mwenzako nawe huoni boriti iliyoko ndani ya jicho lako utawezaje kumwambia ndugu yako ndugu yangu niache nikitoe hicho kibanzi kilichoko ndani ya jicho lako wakati wewe mwenyewe huoni boriti iliyoko ndani ya jicho lako ewe mnafiki ondoa kwanza boriti ndani ya jicho lako ndipo utakapoweza kuona dhahiri jinsi ya kuondoa kibanzi kilichoko ndani ya jicho la ndugu yako
 hakuna mti mzuri uzaao matunda mabaya wala hakuna mti mbaya uzaao matunda mazuri
 kila mti hujulikana kwa matunda yake
kwa maana watu hawachumi tini kwenye miiba wala zabibu kwenye michongoma
 vivyo hivyo mtu mwema hutoa mambo mema kutoka kwenye hazina ya moyo wake naye mtu mwovu hutoa mambo mabaya kutoka kwenye hazina ya moyo wake
kwa kuwa mtu hunena kwa kinywa chake yale yaliyoujaza moyo wake
mjenzi mwenye busara na mpumbavu kwa nini mnaniita bwana bwana nanyi hamfanyi ninayowaambia nitawaonyesha jinsi alivyo mtu yule anayekuja kwangu na kusikia maneno yangu na kuyatenda
 yeye ni kama mtu anayejenga nyumba akachimba chini sana na kuweka msingi kwenye mwamba
mafuriko yalipokuja maji ya ghafula yakaipiga ile nyumba lakini haikutikisika kwa sababu ilikuwa imejengwa vizuri juu ya mwamba
 lakini yeye ayasikiaye maneno yangu na asiyatende ni kama mtu aliyejenga nyumba juu ya mchanga bila kuweka msingi
mafuriko yalipoikumba nyumba ile ikaanguka mara na kubomoka kabisa
yesu amponya mtumishi wa jemadari baada ya yesu kumaliza kusema haya yote watu wakiwa wanamsikiliza akaingia kapernaumu
 mtumishi wa jemadari mmoja wa kirumi ambaye bwana wake alimthamini sana alikuwa mgonjwa sana karibu ya kufa
 jemadari huyo aliposikia habari za yesu aliwatuma wazee wa kiyahudi kwake wakamwomba aje kumponya mtumishi wa huyo jemadari
 wale wazee walipofika kwa yesu wakamsihi sana amsaidie yule jemadari wakisema mtu huyu anastahili wewe umfanyie jambo hili kwa sababu analipenda taifa letu tena ametujengea sinagogi
 hivyo yesu akaongozana nao lakini alipokuwa hayuko mbali na nyumbani yule jemadari akatuma rafiki zake kumwambia yesu bwana usijisumbue kwani mimi sistahili wewe kuingia chini ya dari yangu
 ndiyo maana sikujiona ninastahili hata kuja kwako
lakini sema neno tu naye mtumishi wangu atapona
 kwa kuwa mimi mwenyewe ni mtu niliyewekwa chini ya mamlaka nikiwa na askari chini yangu
nikimwambia huyu nenda yeye huenda na huyu njoo yeye huja
nikimwambia mtumishi wangu fanya hili yeye hufanya
 yesu aliposikia maneno haya alimshangaa sana akaugeukia ule umati wa watu uliokuwa unamfuata akawaambia sijaona imani kubwa namna hii hata katika israeli
 nao wale watu waliokuwa wametumwa kwa yesu waliporudi nyumbani walimkuta yule mtumishi amepona
yesu amfufua mwana wa mjane baadaye kidogo yesu alikwenda katika mji mmoja ulioitwa naini
nao wanafunzi wake luka na umati mkubwa wa watu walikwenda pamoja naye
 alipokaribia lango la mji alikutana na watu waliokuwa wamebeba maiti wakitoka nje ya mji
huyu aliyekufa alikuwa mwana pekee wa mwanamke mjane
umati mkubwa wa watu wa mji ule ulikuwa pamoja na huyo mwanamke
 bwana yesu alipomwona yule mjane moyo wake ulimhurumia akamwambia usilie
 kisha akasogea mbele akaligusa lile jeneza na wale waliokuwa wamelibeba wakasimama kimya
akasema kijana nakuambia inuka
 yule aliyekuwa amekufa akaketi akaanza kuongea naye yesu akamkabidhi kwa mama yake
 watu wote wakajawa na hofu ya mungu nao wakamtukuza mungu wakisema nabii mkuu ametokea miongoni mwetu mungu amekuja kuwakomboa watu wake
 habari hizi za mambo aliyofanya yesu zikaenea uyahudi wote na sehemu zote za jirani
yesu na yohana mbatizaji wanafunzi wa yohana mbatizaji wakamweleza yohana mambo haya yote
hivyo yohana akawaita wanafunzi wake wawili na kuwatuma kwa bwana ili kumwuliza je wewe ndiye yule ajaye au tumtazamie mwingine wale watu walipofika kwa yesu wakamwambia yohana mbatizaji ametutuma tukuulize je wewe ndiye yule ajaye au tumtazamie mwingine wakati huo huo yesu aliwaponya wengi waliokuwa na magonjwa maradhi na pepo wachafu pia akawafungua vipofu wengi macho wakaona
 hivyo akawajibu wale wajumbe rudini mkamwambie yohana yote mliyoyaona na kuyasikia
vipofu wanaona viwete wanatembea wenye ukoma wanatakaswa viziwi wanasikia wafu wanafufuliwa na maskini wahubiriwa habari njema
 amebarikiwa mtu yule asiyechukizwa nami
 wanafunzi wa yohana walipoondoka yesu akaanza kuuambia ule umati wa watu kuhusu yohana mlipokwenda nyikani mlikwenda kuona nini je ni unyasi ukipeperushwa na upepo kama sivyo mlikwenda kuona nini basi mtu aliyevaa mavazi ya fahari la hasha watu wanaovaa mavazi ya fahari na kuishi maisha ya anasa hukaa katika majumba ya kifalme
 lakini mlikwenda kuona nini mlikwenda kumwona nabii naam nawaambia tena zaidi ya nabii
 huyu ndiye ambaye habari zake zimeandikwa tazama namtuma mjumbe wangu akutangulie atakayeandaa njia mbele yako
 nawaambia miongoni mwa wale waliozaliwa na mwanamke hakuna aliye mkuu kuliko yohana lakini yeye aliye mdogo kabisa katika ufalme wa mungu ni mkuu kuliko yohana
 watu wote hata watoza ushuru waliposikia maneno ya yesu walikubali kwamba mpango wa mungu ni mwema maana walikuwa wamebatizwa na yohana
 lakini mafarisayo na wataalamu wa sheria walikataa mpango wa mungu kwao kwa kutokukubali kubatizwa na yohana
 yesu akawauliza niwafananishe na nini watu wa kizazi hiki wanafanana na nini wao ni kama watoto waliokaa sokoni wakiitana wao kwa wao wakisema tuliwapigia filimbi lakini hamkucheza tuliwaimbia nyimbo za maombolezo lakini hamkulia
 kwa maana yohana mbatizaji alikuwa hali mkate wala hanywi divai ninyi mkasema ana pepo mchafu mwana wa adamu alikuja akila na kunywa nanyi mnasema mtazameni huyu mlafi na mlevi rafiki wa watoza ushuru na wenye dhambi
 nayo hekima imethibitishwa kuwa kweli na watoto wake wote
yesu apakwa mafuta na mwanamke mwenye dhambi basi farisayo mmoja alimwalika yesu nyumbani kwake kwa chakula
hivyo yesu akaenda nyumbani mwa yule farisayo na kukaa katika nafasi yake mezani
 naye mwanamke mmoja kwenye ule mji ambaye alikuwa mwenye dhambi alipojua kwamba yesu alikuwa akila chakula nyumbani kwa yule farisayo akaleta chupa ya marmar yenye manukato
 yule mwanamke akiwa amesimama nyuma ya miguu ya yesu alilia
akailowanisha miguu yake kwa machozi yake kisha akaifuta kwa nywele zake akaibusu na kuimiminia manukato
 yule farisayo aliyemwalika yesu alipoona yanayotendeka akawaza moyoni mwake kama huyu mtu angekuwa nabii angejua kwamba ni nani anayemgusa na kwamba yeye ni mwanamke wa namna gani na ya kuwa huyu mwanamke ni mwenye dhambi
 luka yesu akanena akamwambia simoni nina jambo la kukuambia
simoni akajibu mwalimu sema
 palikuwa na mtu mmoja aliyewakopesha watu wawili fedha mmoja alidaiwa dinari a na mwingine dinari hamsini
 wote wawili walipokuwa hawawezi kulipa aliyafuta madeni yao wote wawili
sasa ni yupi kati yao atakayempenda yule aliyewasamehe zaidi simoni akajibu nadhani ni yule aliyesamehewa deni kubwa zaidi
naye yesu akamwambia umehukumu kwa sahihi
 kisha akamgeukia yule mwanamke akamwambia simoni je unamwona mwanamke huyu niliingia nyumbani mwako hukunipa maji ya kunawa miguu yangu lakini huyu ameninawisha miguu kwa machozi yake na kunifuta kwa nywele zake
 hukunisalimu kwa busu lakini huyu mwanamke hajaacha kuibusu miguu yangu tangu nilipoingia
 hukunipaka mafuta kichwani mwangu lakini yeye ameipaka miguu yangu manukato
 kwa hiyo nakuambia dhambi zake zilizokuwa nyingi zimesamehewa kwani ameonyesha upendo mwingi
lakini yule aliyesamehewa kidogo hupenda kidogo
 kisha akamwambia yule mwanamke dhambi zako simesamehewa
 lakini wale waliokuwa wameketi pamoja naye chakulani wakaanza kusemezana wao kwa wao huyu ni nani ambaye hata anasamehe dhambi yesu akamwambia yule mwanamke imani yako imekuokoa nenda kwa amani
mfano wa mpanzi baada ya haya yesu alikwenda akawa anazunguka katika miji na vijiji akihubiri habari njema za ufalme wa mungu
wale wanafunzi wake kumi na wawili walikuwa pamoja naye pia baadhi ya wanawake waliokuwa wametolewa pepo wachafu na kuponywa magonjwa miongoni mwao alikuwepo maria magdalene aliyetolewa pepo wachafu saba yoana mkewe kuza msimamizi wa nyumba ya watu wa nyumbani mwa herode susana na wengine wengi waliokuwa wakimhudumia kwa mali zao
wakati umati mkubwa wa watu ulipokuwa ukija kwa yesu kutoka mji hadi mji akawaambia a dinari ni sawa na mshahara wa kibarua wa siku 
kwani mshahara wa kibarua ulikuwa dinari moja kwa siku
mfano huu mpanzi alitoka kwenda kusia mbegu zake
alipokuwa akitawanya mbegu nyingine zilianguka kando ya njia zikakanyagwa kanyagwa na ndege wa angani wakazila
 mbegu nyingine zilianguka penye miamba nazo zilipoota hiyo mimea ikakauka kwa kukosa unyevu
 nazo mbegu nyingine zilianguka kwenye miiba ile miiba ikakua pamoja nazo na kusonga hiyo mimea ikafa
 mbegu nyingine zilianguka penye udongo mzuri
zikaota na kuzaa mara mia zaidi ya mbegu alizopanda
baada ya kusema haya yesu akapaza sauti akasema mwenye masikio ya kusikia na asikie
 wanafunzi wake wakamuliza maana ya mfano huu
 naye akasema ninyi mmejaliwa kufahamu siri za ufalme wa mungu lakini kwa wengine nazungumza kwa mifano ili ingawa wanaona wasione ingawa wanasikia wasielewe
 maana ya mfano huu ni hii mbegu ni neno la mungu
 zile zilizoanguka kando ya njia ni wale ambao husikia neno na ibilisi huja na kuliondoa kutoka mioyoni mwao ili wasije wakaamini na kuokoka
 zile za kwenye mwamba ni wale ambao hulipokea neno kwa furaha wanapolisikia lakini hawana mizizi
wanaamini kwa kitambo klidogo lakini wakati wa kujaribiwa huiacha imani
 zile mbegu zilizoanguka kwenye miiba ni mfano wa wale wanaosikia lakini wanapoendelea husongwa na masumbufu ya maisha haya utajiri na anasa nao hawakui
 lakini zile mbegu kwenye udongo mzuri ni mfano wa wale ambao hulisikia neno la mungu na kulishika kwa moyo mnyofu na wa utii nao kwa kuvumilia kwingi huzaa matunda
mfano wa taa hakuna mtu awashaye taa na kuificha ndani ya gudulia au kuiweka mvunguni mwa kitanda
badala yake huiweka juu ya kinara ili wale waingiao ndani waone mwanga
 kwa maana hakuna jambo lo lote lililofichika ambalo halitafichuliwa wala lo lote lililositirika ambalo halitajulikana na kuwekwa wazi
 kwa hiyo iweni waangalifu mnavyosikia
kwa maana ye yote aliye na kitu atazidishiwa na ye yote asiye nacho hata kile anachodhani anacho atanyang anywa
 ndugu za yesu na mama yake wakati mmoja mama yake yesu na ndugu zake walikuja kumwona lakini hawakuweza kumfikia kwa sababu ya msongamano wa watu
 mtu mmoja akamwambia mama yako na ndugu zako wako nje wanataka kukuona
 yesu akamjibu mama yangu na ndugu zangu ni wale wote wanaolisikia neno la mungu na kulitii
yesu atuliza dhoruba siku moja yesu alipanda ndani ya mashua pamoja na wanafunzi wake akawaambia twendeni tuvuke mpaka ng ambo ya ziwa
 hivyo wakaondoka akalala usingizi
dhoruba kali ikatokea mle ziwani hata mashua ikawa inajaa maji nao walikuwa katika hatari kubwa
 wanafunzi wake wakamwendea na kumwamsha wakipiga kelele wakisema bwana bwana tunaangamia yeye akaamka akaukemea ule upepo na yale mawimbi vikakoma pakawa shwari
 akawauliza wanafunzi wake imani yenu iko wapi kwa woga na mshangao wakaulizana huyu ni mtu wa namna gani ambaye anaamuru hata upepo na maji navyo vikamtii yesu amponya mtu mwenye pepo mchafu basi wakafika katika nchi ya wagerasi ambayo iko upande wa pili wa ziwa kutoka galilaya yesu aliposhuka katika mashua na kukanyaga pwani alikutana na mtu mmoja wa mji ule aliyekuwa amepagawa na pepo mchafu naye kwa muda mrefu alikuwa havai nguo wala kuishi nyumbaini bali makaburini
 alipomwona yesu alipiga kelele akajitupa chini mbele yake na kusema kwa sauti kuu nina nini nawe yesu mwana wa mungu aliye juu nakuomba usinitese wakati huo yesu alikuwa amemwamuru yule pepo mchafu amtoke huyo mtu
mara nyingi huyo pepo mchafu alimpagaa na hata alipofungwa kwa minyororo mikono na miguu na kuwekwa chini ya ulinzi alikata hiyo minyororo na kupelekwa na huyo pepo mchafu kwenda nyikani
 yesu akamwuliza jina lako ni nani akamjibu legioni maana yake jeshi kwa kuwa alikuwa ameingiwa na pepo wachafu wengi mno
 wale pepo wachafu wakamsihi sana asiwaamru kwenda shimonia
a shimoni hapa ina maana ya shimo lisilo na mwisho yaani luka palikuwa na kundi kubwa la nguruwe hapo karibu wakilisha kandokando ya kilima
wale pepo wachafu wakamsihi yesu awaruhusu wawaingie hao nguruwe naye akawaruhusu
 wale pepo wachafu walipomtoka yule mtu wakawaingia wale nguruwe nalo kundi lote likatelemkia gengeni likatumbukia ziwani na kuzama
 wale watu waliokuwa wakichunga lile kundi la nguruwe walipoona yaliyotukia wakakimbia wakaeneza habari hizi mjini na mashambani
 nao watu wakatoka kwenda kujionea wenyewe yaliyotukia
walipofika hapo alipokuwa yesu wakamkuta yule mtu aliyetokwa na pepo wachafu amekaa karibu na yesu akiwa amevaa nguo na mwenye akili timamu wakaogopa sana
 wale walioona mambo hayo wakawaeleza wenzao jinsi yule mtu aliyekuwa amepagawa na pepo wachafu alivyoponywa
 ndipo watu wote wa nchi ile ya wagerasi wakamwomba yesu aondoke kwao kwa sababu walikuwa wamejawa na hofu
basi akaingia katika mashua akaondoka zake
 yule mtu aliyetokwa na pepo wachafu akamsihi yesu afuatane naye lakini yesu akamwaga akamwambia rudi nyumbani ukawaeleze mambo makuu mungu aliyokutendea
kwa hiyo yule mtu akaenda akatangaza katika mji wote mambo makuu yesu aliyomtendea
msichana afufuliwa na mwanamke aponywa basi yesu aliporudi umati mkubwa wa watu ukampokea kwa furaha kwani walikuwa wakimngojea
 kisha mtu mmoja jina lake yairo kiongozi wa sinagogi akaja na kuanguka miguuni mwa yesu akimwomba afike nyumbani kwake kwa kuwa binti yake wa pekee mwenye umri wa miaka kumi na miwili alikuwa anakufa
yesu alipokuwa akienda umati wa watu ukamsonga sana
 katika umati huo alikuwepo mwanamke mmoja aliyekuwa anatokwa damu kwa muda wa miaka kumi na miwili tena alikuwa amegharimia yote aliyokuwa nayo kwa ajili ya matibabu wala hakuna ye yote aliyeweza kumponya
 huyo mwanamke akaja kwa nyuma na kugusa upindo wa vazi la yesu mara kutokwa damu kwake kukakoma
 yesu akauliza ni nani aliyenigusa kuzimu hasa makao ya pepo wachafu
 luka watu wote walipokana petro akasema bwana huu umati wa watu unakusonga na kukusukuma kila upande
 lakini yesu akasema kuna mtu aliyenigusa kwa maana nimetambua kuwa nguvu zimenitoka
 yule mwanamke alipofahamu ya kuwa hawezi kuendelea kujificha alikuja akitetemeka akaanguka miguuni mwa yesu akaeleza mbele ya watu wote kwa nini alimgusa na jinsi alivyoponywa mara
 basi yesu akamwambia binti imani yako imekuponya
nenda kwa amani
 yesu alipokuwa bado anasema akaja mtumishi kutoka nyumbani kwa yairo yule kiongozi wa sinagogi kumwambia binti yako amekwisha kufa
usiendelee kumsumbua mwalimu
 yesu aliposikia jambo hili akamwambia yairo usiogope amini tu naye binti yako atapona
 walipofika nyumbani kwa yairo hakumruhusu mtu ye yote aingie ndani pamoja naye isipokuwa petro yakobo na yohana baba na mama wa yule binti
 wakati ule ule watu wote walikuwa wakilia na kuomboleza kwa ajili ya huyo binti
yesu akawaambia acheni kulia
huyu binti hajafa ila amelala
 wao wakamcheka kwa dharau wakijua kuwa amekwisha kufa
 yesu akamshika yule binti mkono na kuita binti amka roho yake ikamrudia naye akainuka mara
akaamuru apewe kitu cho chote cha kula
 wazazi wake wakastaajabu sana lakini yesu akawakataza wasimwambie mtu ye yote juu ya yale yaliyotukia
yesu awatuma wale kumi na wawili yesu akiisha kuwaita wale kumi na wawili pamoja aliwapa mamalaka na uwezo wa kutoa pepo wachafu wote na kuponya magonjwa yote kisha akawatuma waende wakahubiri ufalme wa mungu na kuponya wagonjwa
 akawaagiza akisema msichukue cho chote safarini wala fimbo wala mkoba wala chakula wala fedha wala msichukue kanzu ya ziada
 katika nyumba yo yote mwingiayo kaeni humo hadi mtakapoondoka katika mji huo
 kama watu wasipowakaribisha mnapoondoka katika mji wao kung uteni mavumbi miguuni mwenu kuwa ushuhuda dhidi yao
 hivyo wale wanafunzi wakaondoka wakaenda kutoka kijiji hadi kijiji wakihubiri habari njema na kuponya wagonjwa kila mahali
 basi herode mtawala wa galilaya akasikia habari za yote yaliyotendeka naye akafadhaika kwa kuwa baadhi ya watu walikuwa wakisema yohana mbatizaji amefufuka
 wengine wakasema eliya ametutokea na wengine wakasema kwamba mmoja wa manabii wa kale amefufuka
 herode akasema yohana nilimkata kichwa
lakini ni nani basi huyu ambaye ninasikia habari zake kuhusu mambo kama haya
akatamani sana kumwona
yesu awalisha watu wale mitume wake waliporudi wakamweleza yesu yote waliyofanya
akawachukua akaenda nao faraghani mpaka mji mmoja uitwao bethsaida
 lakini umati wa watu ulipofahamu alikokwenda wakamfuata
akawakaribisha na kunena nao kuhusu ufalme wa mungu na kuwaponya wale wote waliokuwa wanahitaji uponyaji
 ilipokaribia jioni wale mitume kumi na wawili wakamjia yesu na kumwambia uage umati huu wa watu waondoke ili waweze kwenda kwenye vijiji vya karibu na sehemu za jirani ili kupata chakula na mahali pa kulala kwa maana hapa tuko nyikani
 yesu akawajibu ninyi wapeni chakula
wao wakasema hatuna zaidi ya mikate mitano na samaki wawili labda tuende tukanunue chakula cha kuwatosha watu wote hawa
 kwa kuwa walikuwako wanaume wapatao 
yesu akawaambia wanafunzi wake waketisheni katika makundi ya watu hamsini hamsini
 wakafanya hivyo wakawaketisha wote
 yesu akaichukua ile mikate mitano na wale samaki wawili akatazama mbinguni akavibariki na kuvimega kisha akawapa wanafunzi wake waugawie ule umati wa watu
 wote wakala wakashiba
nao wanafunzi wakakusanya vipande vilivyobaki vikajaa vikapu kumi na viwili
petro amkiri bwana yesu kuwa ndiye kristo wakati mmoja yesu alipokuwa akiomba faraghani nao wanafunzi wake wakiwa pamoja naye akawauliza watu husema mimi ni nani wakamjibu wengine husema wewe ni yohana mbatizaji wengine husema ni eliya na wengine husema wewe ni mmoja wa nabii wa kale aliyefufuka kutoka kwa wafu
 luka kisha akawauliza je ninyi mnasema mimi ni nani petro akajibu wewe ndiwe kristo wa mungu
 yesu akawakataza wasimwambie mtu ye yote jambo hilo
 yesu akasema imempasa mwana wa adamu kupata mateso mengi na kukataliwa na wazee viongozi wa makuhani na walimu wa sheria naye atauawa na siku ya tatu atafufuka
 kisha akawaambia wote ye yote anayetaka kunifuata ni lazima ajikane mwenyewe achukue msalaba wake kila siku na anifuate
 kwa maana ye yote atakayekuyaponya maisha yake atayapoteza lakini ye yote atakayepoteza maisha yake kwa ajili yangu atayaokoa
 je itamfaidia nini mtu kuupata ulimwengu wote lakini akayapoteza maisha yake kama mtu ye yote akinionea aibu mimi na maneno yangu mwana wa adamu atamwonea aibu mtu huyo atakapokuja katika utukufu wake na katika utukufu wa baba na wa malaika watakatifu
 amin amin nawaambia wako baadhi ya watu waliosimama hapa ambao hawataonja mauti mpaka watakapouona ufalme wa mungu
bwana yesu abadilika sura yapata siku nane baada ya yesu kusema hayo aliwachukua petro yakobo na yohana akaenda nao mlimani kuomba
 alipokuwa akiomba mwonekano wa sura yake ukabadilika mavazi yake yakameta meta kama mwanga wa umeme wa radi
 ghafula wakawaona watu wawili mose na eliya wakizungumza naye
 walionekana katika utukufu wakizungumza na yesu kuhusu kifo chake ambacho kingetokea huko yerusalemu
 petro na wenzake waliokuwa wamelala usingizi mzito walipoamka wakaona utukufu wa yesu na wale watu wawili waliokuwa wamesimama pamoja naye
 mose na eliya walipokuwa wanaondoka petro akamwambia yesu bwana ni vizuri tukae hapa tutajenga vibanda vitatu kimoja chako kingine cha mose na kingine cha eliya
lakini petro alikuwa hajui asemacho
 alipokuwa bado anazungumza pakatokea wingu likawafunika nao wakaogopa walipoingia mle kwenye wingu
 sauti ikatoka kwenye lile wingu ikisema huyu ni mwanangu mpendwa wangu msikilizeni yeye
 baada ya sauti hiyo kusema walimkuta yesu akiwa peke yake
wale wanafunzi wakalihifadhi jambo hili wala kwa wakati huo hawakumwambia mtu ye yote yale waliyokuwa wameyaona
kuponywa kwa kijana mwenye pepo mchafu kesho yake waliposhuka kutoka mlimani alikutana na umati mkubwa wa watu
 mtu mmoja miongoni mwa ule umati wa watu ukapiga kelele akasema mwalimu naomba umwangalie mwanangu ndiye mtoto wangu wa pekee
 mara kwa mara pepo mchafu humpagaa na kumfanya apige kelele kisha humwangusha na kumtia kifafa akatokwa na povu kinywani
huyo pepo chafu anamtesa sana na hamwachii ila mara chache
 niliwaomba wanafunzi wako wamtoe huyo pepo mchafu lakini hawakuweza
 yesu akajibu akawaambia enyi kizazi kisichoamini na kilichopotoka nitakaa nanyi na kuwavumilia mpaka lini mlete mwanao hapa
 hata yule mtoto alipokuwa akija yule pepo mchafu akamwangusha akamtia kifafa
lakini yesu akamkemea yule pepo mchafu amtoke akamponya yule mtoto akamrudisha kwa baba yake
 watu wote wakastaajabia uweza mkuu wa mungu
wakati bado watu wanastaajabia hayo yote aliyokuwa akiyafanya yesu yeye akawaambia wanafunzi wake sikilizeni kwa bidii haya nitakayowaambia sasa mwana wa adamu atasalitiwa na kutiwa mikononi mwa watu
 lakini wao hawakuelewa alimaanisha nini
maana ya maneno hayo ilifichika kwao hivyo hawakuyaelewa nao wakaogopa kumwuliza maana yake
ni nani atakayekuwa mkubwa kuliko wote kukazuka mabishano miongoni mwa wanafunzi kuhusu ni nani miongoni mwao atakayekuwa mkuu kuliko wote
 lakini yesu akayatambua mawazo yao akamchukua mtoto mdogo akamsimamisha kando yake
 kisha akawaambia ye yote atakayemkaribisha mtoto huyu mdogo kwa jina langu atakuwa amenikaribisha mimi na ye yote atakayenikaribisha mimi atakuwa amemkaribisha yeye aliyenituma kwa maana yeye aliye mdogo miongoni mwenu ndiye aliye mkuu kuliko wote
 yohana akasema bwana tumemwona mtu akitoa pepo wachafu kwa jina lako tukamzuia kwa sababu yeye si mmoja wetu
 yesu akasema msimzuie kwa sababu ye yote ambaye si kinyume nanyi yu upande luka wenu
yesu akataliwa samaria wakati ulipokaribia wa yeye kuchukuliwa mbinguni alikaza uso wake kwenda yerusalemu
 akatuma watu wamtangulie nao wakaenda katika kijiji kimoja cha samaria kumwandalia kila kitu lakini watu wa kijiji kile hawakumkaribisha kwa sababu alikuwa anakwenda zake yerusalemu
 wanafunzi wake yaani yakobo na yohana walipoona hayo wakasema bwana unataka tuagize moto kutoka mbinguni ili uwaangamize yesu akageuka na kuwakemea nao wakaenda kijiji kingine
gharama ya kumfuata yesu walipokuwa njiani wakienda mtu mmoja akamwambia yesu nitakufuata ko kote uendako
 yesu akamjibu mbweha wana mapango na ndege wa angani wana viota lakini mwana wa adamu hana mahali pa kulaza kichwa chake
 yesu akamwambia mtu mwingine nifuate
mtu huyo akamjibu bwana niache kwanza nikamzike baba yangu
 yesu akamwambia waache wafu wawazike wafu wao bali wewe nenda ukautangaze ufalme wa mungu
 mtu mwingine akamwambia bwana nitakufuata lakini naomba kwanza nikaage jamaa yangu
 yesu akamwambia mtu ye yote atiaye mkono wake kulima kisha akatazama nyuma hafai kwa ufalme wa mungu
yesu awatuma wale sabini na wawili baada ya hayo yesu akawachagua wengine sabini na wawili akawatuma wawili wawili katika kila mji na kila sehemu aliyokusudia kwenda yeye mwenyewe
 akawaambia mavuno ni mengi lakini watenda kazi ni wachache
kwa hiyo mwombeni bwana wa mavuno awapeleke watenda kazi katika shamba lake
 haya nendeni
ninawatuma kama kondoo katikati ya mbwa mwitu
 msichukue mkoba wala mfuko wala viatu na msimsalimu mtu ye yote njiani
 mkiingia katika nyumba yo yote kwanza semeni amani iwe kwenu
 kama kuna mtu wa amani humo basi amani yenu itakuwa juu yake la sivyo itawarudia
 kaeni katika nyumba hiyo mkila na kunywa kile watakachowapa kwa sababu kila mtenda kazi anastahili malipo yake
msihamehame kutoka nyumba hadi nyumba
 mkienda katika mji na watu wake wakawakaribisha kuleni cho chote kiwekwacho mbele yenu waponyeni wagonjwa waliomo na waambieni ufalme wa mungu umekaribia
 lakini mkiingia katika mji nao hawakuwakaribisha tokeni mwende katika barabara zake mkaseme hata mavumbi ya mji wenu yaliyoshikamana na miguu yetu tunayakung uta dhidi yenu
lakini mjue kwamba ufalme wa mungu umekaribia
 ninawaambia hukumu ya mungu katika sodoma itavumilika zaidi kuliko ya mji ule
ole wa miji isiyotubu ole wako korazini ole wake bethsaida kwa kuwa miujiza iliyofanyika kwako ingefanyika tiro na sidoni ingekuwa imetubu zamani kwa kuvaa magunia na kujipaka majivu
 lakini itavumilika zaidi tiro na sidoni katika hukumu kuliko kwenu
 nawe kapernaumu je utainuliwa hadi mbinguni la hasha utashushwa mpaka kuzimu
 yeye awasikilizaye ninyi anisikiliza mimi naye awakataaye ninyi amenikataa mimi
lakini yeye anikataaye mimi amkataa yeye aliyenituma
 wale sabini na wawili wakarudi kwa furaha na kusema bwana hata pepo wachafu wanatutii kwa jina lako
 yesu akawaambia nilimwona shetani akianguka kutoka mbinguni kama umeme wa radi
 tazama nimewapa mamlaka ya kukanyaga nyoka na ng e na juu ya nguvu zote za adui wala hakuna kitu cho chote kitakachowadhuru kwa namna yo yote
 basi msifurahi kwa kuwa pepo wachafu wanawatii bali furahini kwa kuwa majina yenu yameandikwa mbinguni
yesu anashangilia saa ile ile yesu akashangilia katika roho mtakatifu akasema nakushukuru baba bwana wa mbingu na nchi kwa sababu mambo haya umewaficha wenye hekima na wenye akili nawe umewafunulia watoto wadogo
naam baba kwa kuwa hayo ndiyo yaliyokuwa mapenzi yako
 vitu vyote vimekabidhiwa mikononi mwangu na baba
wala hakuna amjuaye luka mwana ila baba wala amjuaye baba ila mwana na ye yote ambaye mwana apenda kumfunulia
 basi yesu akawageukia wanafunzi wake akanena nao faraghani akawaambia yamebarikiwa macho yanayoona yale mambo mnayoyaona
 kwa maana nawaambia manabii wengi na wafalme walitamani kuona mnayoyaona lakini hawakuyaona pia kusikia mnayoyasikia lakini hawakuyasikia
mfano wa msamaria mwema wakati huo mtaalam mmoja wa sheria alisimama ili kumjaribu yesu akamwuliza mwalimu nifanye nini ili nipate kurithi uzima wa milele yesu akamjibu imeandikwaje katika torati kwani unasoma nini humo akajibu mpende bwana mungu wako kwa moyo wako wote kwa roho yako yote kwa nguvu zako zote na kwa akili zako zote tena mpende jirani yako kama unavyojipenda mwenyewe
 yesu akamwambia umejibu vema
fanya hivyo nawe utaishi
 lakini yule mtaalam wa sheria akitaka kuonyesha kuwa mwenye haki akamwuliza yesu jirani yangu ni nani yesu akamjibu akasema mtu mmoja alikuwa akitelemka kutoka yerusalemu kwenda yeriko naye akaangukia mikononi mwa wanyang anyi wakampiga wakaondoka wakamwacha karibu ya kufa
 kwa bahati nzuri kuhani mmoja alikuwa anapitia njia ile alipomwona huyo mtu akapita upande mwingine wa barabara akamwacha hapo hapo
 vivyo hivyo mlawi mmoja naye alipofika mahali pale alimwona akapita upande mwingine wa barabara akamwcha hapo hapo
 lakini msamaria mmoja aliyekuwa akisafiri kupitia njia hiyo alipomwona alimhurumia akamwendea akasafisha majeraha yake kwa divai na mafuta kisha akayafunga
ndipo akampandisha kwenye punda wake akamleta mpaka kwenye nyumba ya kulala wageni na kumtunza
 kesho yake yule msamaria akachukua dinari mbili akampa yule mwenye nyumba ya wageni na kusema mtunze nami nirudipo nitakulipa gharama yo yote ya ziada uliyotumia kwa ajili yake
a dinari mbili ni sawa na mshahara wa kibarua wa siku 
kwani mshahara wa kibarua ulikuwa dinari moja kwa siku
 ni yupi basi miongoni mwa hawa watatu wewe unadhani ni jirani yake yule mtu aliyeangukia mikononi mwa wanyang anyi yule mtaalam wa sheria akajibu ni yule aliyemhurumia
ndipo yesu akamwambia nenda ukafanye vivyo hivyo
yesu awatembelea martha na maria ikawa yesu na wanafunzi wake walipokuwa wakienda yerusalemu akaingia kwenye kijiji kimoja ambapo mwanamke mmoja aliyeitwa martha alimkaribisha nyumbani kwake
 martha alikuwa na mdogo wake aliyeitwa maria ambaye yeye aliketi chini miguuni mwa yesu akisikiliza yale aliyokuwa akisema
 lakini martha alikuwa akihangaika na maandalizi yote yaliyokuwa yafanyike
martha akaja kwa yesu na kumwuliza bwana hujali kwamba ndugu yangu ameniachia kazi zote mwenyewe basi mwambie anisaidie
 lakini bwana akamjibu martha martha mbona unasumbuka na kuhangaika na mengi lakini kunahitajika kitu kimoja tu
maria amechagua kile kilicho bora wala hakuna mtu atakayemwondolea
yesu afundisha wanafunzi wake kuomba siku moja yesu alikuwa mahali fulani akiomba
alipomaliza kuomba mmoja wa wanafunzi wake akamwambia bwana tufundishe kuomba kama vile yohana alivyowafundisha wanafunzi wake
 akawaambia mnapoomba semeni hivi baba yetu uliye mbinguni jina lako litukuzwe ufalme wako uje
 utupatie kila siku riziki zetu
 utusamehe dhambi zetu kwa kuwa na sisi huwasamehe wote wanaotukosea
wala usitutie majaribuni bali utuokoe kutoka kwa yule mwovu
 kisha akawaambia ni nani miongoni mwenu mwenye rafiki yake naye akamwendea usiku wa manane na kumwambia rafiki nikopeshe mikate mitatu
 kwa sababu rafiki yangu amekuja kutoka safarini nami sina kitu cha kumpa
 kisha yule aliyeko ndani amjibu usinisumbue
mlango umefungwa nami na luka watoto wangu tumelala
siwezi kuamka nikupe cho chote
 nawaambia ingawa huyo mtu hataamka na kumpa hiyo mikate kwa sababu ni rafiki yake lakini kwa sababu ya kuendelea kwake kuomba ataamka na kumpa kiasi anachohitaji
 kwa hiyo nawaambia ombeni nanyi mtapewa tafuteni nanyi mtapata bisheni nanyi mtafunguliwa mlango
 kwa kuwa kila aombaye hupewa naye kila atafutaye hupata na kila abishaye hufunguliwa mlango
 je kuna ye yote miongoni mwenu ambaye mtoto wake akimwomba samaki atampa nyoka badala ya samaki au mtoto akimwomba yai atampa ng e basi ikiwa ninyi mlio waovu mnajua kuwapa watoto wenu vitu vizuri si zaidi sana baba yenu wa mbinguni atawapa roho mtakatifu wale wamwombao yesu na beelzebuli basi yesu alikuwa anamtoa pepo mchafu kutoka kwa mtu aliyekuwa bubu
yule pepo mchafu alipomtoka yule mtu aliyekuwa bubu akaanza kuongea nao umati wa watu ukashangaa
 lakini wengine wakasema anatoa pepo wachafu kwa uwezo wa beelzebuli yule mkuu wa pepo wachafu wote
 wengine ili kumjaribu wakataka awaonyeshe ishara kutoka mbinguni
 yesu akijua mawazo yao akawaambia kila ufalme ukigawanyika dhidi yake wenyewe huangamia nayo nyumba iliyogawanyika dhidi yake yenyewe huanguka
 kama shetani amegawanyika mwenyewe ufalme wake utasimamaje nawaambia haya kwa sababu ninyi mnadai ya kuwa mimi ninatoa pepo wachafu kwa uwezo wa beelzebuli
 kama mimi ninatoa pepo wachafu kwa nguvu za beelzebuli wafuasi wenu je wao hutoa pepo wachafu kwa uwezo wa nani hivyo basi wao watakuwa mahakimu wenu
 lakini ikiwa ninatoa pepo wachafu kwa kidole cha mungu basi ufalme wa mungu umewajia
 mtu mwenye nguvu aliyejifunga silaha anapoilinda nyumba yake mali yake iko salama
 lakini mtu mwenye nguvu zaidi kuliko yeye amshambuliapo na kumshinda humnyang anya silaha zake zote alizozitegemea na kuchukua nyara
 mtu ye yote ambaye hayuko pamoja nami yu kinyume changu na mtu ye yote asiyekusanya pamoja nami hutapanya
kurudi kwa pepo mchafu pepo mchafu amtokapo mtu huzungukazunguka sehemu zisizo na maji akitafuta mahali pa kupumzika lakini asipopata mahali po pote husema nitarudi kwenye nyumba yangu nilikotoka
 arudipo na kuikuta ile nyumba imefagiliwa na kupambwa vizuri ndipo huenda na kuchukua pepo wachafu wengine saba wabaya kuliko yeye mwenyewe huingia na kukaa humo
nayo hali ya mwisho ya yule mtu huwa ni mbaya kuliko ile ya kwanza
 ikawa yesu alipokuwa akisema hayo mwanamke mmoja katikati ya ule umati wa watu akapaza sauti akasema limebarikiwa tumbo lililokuzaa na matiti uliyonyonya yesu akajibu wamebarikiwa zaidi wale wanaolisikia neno la mungu na kulitii
ishara ya yona umati wa watu ulipokuwa unazidi kuongezeka yesu akaendelea kufundisha akisema hiki ni kizazi kiovu
kinatafuta ishara lakini hakitapewa ishara yo yote isipokuwa ile ya yona
 kwa maana kama vile yona alivyokuwa ishara kwa watu wa ninawi ndivyo mwana wa adamu atakavyokuwa ishara kwa kizazi cha sasa
 siku ya hukumu malkia wa kusini atainuka pamoja na watu wa kizazi hiki akiwahukumu kwa sababu yeye alisafiri kutoka mbali kuja kusikiliza hekima ya solomoni
lakini sasa yeye aliye mkuu kuliko solomoni yuko hapa
 siku ile ya hukumu watu wa ninawi watasimama pamoja na kizazi hiki na kukihukumu kwa sababu wao walitubu walipomsikia yona akihubiri
lakini sasa yeye aliye mkuu kuliko yona yuko hapa
taa ya mwili hakuna mtu ye yote awashaye taa na kuiweka mahali palipofichika au kuifunikia chini ya bakuli
badala yake huiweka juu ya kinara chake ili watu wote wanaoingia waone nuru
 jicho lako ni taa ya mwili wako
kama jicho lako ni zima mwili wako wote umejaa nuru
lakini kama jicho ni bovu mwili wako wote umejaa giza
 kwa hiyo hakikisha kwamba nuru iliyoko ndani yako isiwe giza
 basi ikiwa mwili wako wote umejaa nuru bila sehemu yake yo yote kuwa gizani basi utakuwa na nuru kama vile taa ikuangazavyo kwa nuru yake
yesu awashutumu mafarisayo na wanasheria luka yesu alipomaliza kuzungumza farisayo mmoja alimkaribisha nyumbani kwake kwa chakula
yesu akaingia na kuketi katika sehemu yake mezani
 yule farisayo akashangaa kwamba yesu hakunawa kwanza kabla ya kula
 ndipo bwana akamwambia enyi mafarisayo mnasafisha kikombe na sahani kwa nje lakini ndani mmejaa choyo na uovu
 enyi wapumbavu hamjui kuwa yeye aliyetengeneza nje ndiye aliyetengeneza na ndani pia basi toeni sadaka vile mlivyo navyo na tazama vitu vyote vitakuwa safi kwenu
 lakini ole wenu mafarisayo kwa maana mnampa mungu zaka za mnanaa mchicha na kila aina ya mboga lakini mnapuza haki na upendo wa mungu
iliwapasa kutoa matoleo hayo wala msisahau kufanya hayo mengine
 ole wenu mafarisayo kwa sababu ninyi mnapenda kuketi viti vya mbele katika masinagogi na kusalimiwa kwa heshima masokoni
 ole wenu kwa sababu ninyi ni kama makaburi yasiyokuwa na alama ambayo watu huyakanyaga pasipo kujua
 mtaalam mmoja wa sheria akamjibu akasema mwalimu unaposema mambo haya unatutukana na sisi pia
 yesu akamjibu nanyi wataalam wa sheria ole wenu kwa sababu mnawatwika watu mizigo mizito ambayo hawawezi kubeba wala ninyi wenyewe hamwinui hata kidole kimoja kuwasaidia
 ole wenu kwa sababu ninyi mnawajengea makaburi manabii waliouawa na baba zenu
 hivyo ninyi ni mashahidi na mnathibitisha kile baba zenu walichofanya wao waliwaua manabii nanyi mnawatengenezea makaburi
 kwa sababu ya jambo hili mungu katika hekima yake alisema tazama nitatuma kwao manabii na mitume nao watawauwa baadhi yao na wengine watawatesa
 kwa hiyo kizazi hiki kitawajibika kwa ajili ya damu ile ya manabii iliyomwagwa tangu kuwekwa misingi ya ulimwengu tangu damu ya abeli mpaka damu ya zekaria aliyeuawa kati ya madhabahu na mahali patakatifu
naam nawaambia kizazi hiki kitawajibika kwa haya yote
 ole wenu ninyi wataalam wa sheria kwa sababu mmeuondoa ufunguo wa maarifa
ninyi wenyewe hamkuingia na wale waliokuwa wanaingia mkawazuia
 yesu alipoondoka huko walimu wa sheria na mafarisayo wakaanza kumpinga vikali na kumsonga kwa maswali wakivizia kumkamata kwa kitu atakachosema ili wamshtaki
maonyo dhidi ya unafiki wakati huo umati mkubwa wa watu kwa maelfu walipokuwa wamekusanyika hata wakawa wanakanyagana yesu akaanza kuzungumza kwanza na wanafunzi wake akawaambia jihadharini na chachu ya mafarisayo yaani unafiki wao
 hakuna jambo lo lote lililositirika ambalo halitafunuliwa au lililofichwa ambalo halitajulikana
kwa hiyo lo lote mlilosema gizani litasikiwa nuruni na kile mlichonong ona masikioni mkiwa kwenye vyumba vya ndani kitatangazwa juu ya paa
nawaambieni rariki zangu msiwaogope wale wauao mwili na baada ya hilo hawawezi kufanya lo lote zaidi
 lakini nitawaambia nani wa kumwogopa mwogopeni yule ambaye baada ya kuua mwili ana mamlaka ya kuwatupa motoni
naam nawaambia mwogopeni huyo mnajua kwamba shomoro watano huuzwa kwa senti mbili lakini mungu hamsahau hata mmoja wao
 naam hata idadi ya nywele za vichwa vyenu zimehesabiwa
kwa hiyo msiogope ninyi ni wa thamani kuliko mashomoro wengi
 ninawaambia kwamba ye yote atakayenikiri mbele ya watu mwana wa adamu naye atamkiri mbele za malaika wa mungu
 lakini yeye atakayenikana mbele ya watu mwana wa adamu naye atamkana mbele ya malaika wa mungu
 naye kila atakaye nena neno baya dhidi ya mwana wa adamu atasamehewa lakini ye yote atakayemkufuru roho mtakatifu hatasamehewa
 watakapowapeleka katika masinagogi mbele ya watawala na wenye mamlaka msiwe na wasiwasi kuhusu namna mtakavyojitetea au mtakavyosema kwa maana roho mtakatifu atawafundisha wakati uo huo mnachopaswa kusema
mfaano wa tajiri mpumbavu mtu mmoja katika umati wa watu akamwambia yesu mwalimu mwambie ndugu yangu tugawane naye urithi wetu
 lakini yesu akamwambia rafiki ni nani aliyeniweka mimi kuwa hakimu wenu au msuluhishi juu yenu ndipo yesu akawaambia jihadharini jilindeni na aina zote za choyo
kwa maana maisha ya mtu luka hayatokani na wingi wa mali alizo nazo
 kisha akawaambia mfano huu shamba la mtu mmoja tajiri lilizaa sana
 akawaza moyoni mwake nifanye nini sina mahali pa kuhifadhi mavuno yangu
 ndipo huyo tajiri akasema nitafanya hivi nitabomoa ghala zangu za nafaka na kujenga nyingine kubwa zaidi na huko nitayahifadhi mavuno yangu yote na vitu vyangu
 nami nitaiambia nafsi yangu nafsi unavyo vitu vingi vizuri ulivyojiwekea miaka mingi
pumzika ule unywe ufurahi
 lakini mungu akamwambia mpumbavu wewe usiku huu huu uhai wako unatakiwa
sasa hivyo vitu ulivyojiwekea akiba vitakuwa vya nani hivyo ndivyo ilivyo kwa wale wanaojiwekea vitu lakini hawajitajirishi kwa mungu
msiwe na wasiwasi kisha yesu akawaambia wanafunzi wake kwa hiyo ninawaambia msisumbukie maisha yenu kwamba mtakula nini au miili yenu kwamba mtavaa nini
 maisha ni zaidi ya chakula na mwili ni zaidi ya mavazi
 fikirini ndege wao hawapandi wala hawavuni hawana ghala wala po pote pa kuhifadhi nafaka lakini mungu huwalisha
ninyi ni bora kuliko ndege ni nani miongoni mwenu ambaye kwa kusumbuka anaweza kujiongeza maisha yake hata kwa saa moja kama hamwezi kufanya jambo dogo kama hilo kwa nini basi kuyasumbukia hayo mengine angalieni maua jinsi yameavyo hayafumi wala hayasokoti lakini ninawaambia hata solomoni katika fahari yake yote hakuvikwa vizuri kama mojawapo ya hayo
 basi ikiwa mungu huyavika hivi majani ya shambani ambayo leo yapo kesho yanatupwa motoni si zaidi sana atawavika ninyi enyi wa imani haba wala msisumbuke mioyoni mwenu mtakula nini au mtakunywa nini
msiwe na wasiwasi juu ya haya
 watu wasiomjua mungu husumbuka sana kuhusu vitu hivi vyote
naye baba yenu wa mbinguni anajua kuwa mnavihitaji
 bali utafuteni ufalme wa mungu na vitu hivyo vyote atawapatia pia
utajiri wa mbinguni msiogope enyi kundi dogo kwa maana baba yenu ameona vema kuwapa ninyi ufalme
 uzeni mali zenu mkawape maskini
jifanyieni mifuko isiyochakaa mkajiwekee hazina mbinguni isiyokwisha mahali ambapo mwivi hakaribii wala nondo haharibu
 kwa maana hazina yako ilipo ndipo na moyo wako utakapokuwa pia
kukesha iweni tayari mkiwa mmevikwa kwa ajili ya huduma na taa zenu zikiwa zinawaka kama watumishi wanaomngojea bwana wao arudi kutoka kewnye karamu ya arusini ili ajapo na kugonga mlango waweze kumfungulia mara
 heri wale watumishi ambao bwana wao atakapokuja atawakuta wakiwa wanakesha
amin nawaambia atajifunga mkanda wake na kuwaketisha ili wale naye atakuja na kuwahudumia
 itakuwa heri kwa watumwa hao ikiwa bwana wao atakapokuja atawakuta wamekesha hata kama atakuja mnamo usiku wa manane au karibu na mapambazuko
 lakini fahamuni jambo hili kwamba kama mwenye nyumba angalijua ni saa ipi mwivi atakapo kuja asingaliacha nyumba yake kuvunjwa
 ninyi nanyi imewapasa kuwa tayari saa zote kwa maana mwana wa adamu atakuja saa ambayo hamumtarajii
mtumishi mwaminifu na asiye mwaminifu ndipo petro akamwuliza bwana mfano huu unatuambia sisi peke yetu au watu wote yesu akamjibu ni yupi basi wakili mwaminifu na mwenye busara ambaye bwana wake atamfanya msimamizi juu ya nyumba yake yote naye awape watumishi wengine chakula chao wakati unaofaa itakuwa ni furaha kwa mtumishi yule ambaye bwana wake atakaporudi atamkuta akifanya hivyo
 amin nawaambia atampa mamlaka juu ya vyote alivyo navyo
 lakini ikiwa yule mtumishi atawaza moyoni mwake bwana wangu anakawia kurudi akaanza kuwapiga wale watumishi wa kiume na wa kike na kula na kunywa na kulewa bwana wake yule mtumwa atakuja siku asiyodhani na saa asiyoijua
huyo bwana wake atamkata vipande vipande na kumwekea fungu lake pamoja na wale wasio waaminifu
 yule mtumishi anayefahamu vema mapenzi ya bwana wake na asijiandae wala kufanya kama apendavyo bwana wake atapigwa kwa mapigo mengi
 lakini ye yote ambaye hakujua laini akafanya yale yastahilio kupigwa atapigwa kidogo
ye yote aliyepewa vitu vingi atadaiwa vingi na ye yote aliyekabidhiwa luka vingi kwake vitatakiwa vingi
sikuleta amani bali mafarakano nimekuja kuleta moto duniani laiti kama ungekuwa tayari umewashwa lakini ninao ubatizo ambao lazima nibatizwe nayo dhiki yangu ni kuu mpaka ubatizo huo ukamilike mnadhani nimekuja kuleta amani duniani la nawaamba sivyo nimekuja kuleta mafarakano
 kuanzia sasa kutakuwa na watu watano katika nyumba moja watatu dhidi ya wawili na wawili dhidi ya watatu
 watafarakana baba dhidi ya mwanawe na mwana dhidi ya babaye mama dhidi ya bintiye na binti dhidi ya mamaye mama mkwe dhidi ya mkwewe
naye mkwe dhidi ya mama mkwe wake
kutambua majira pia yesu akauambia ule umati wa watu mwonapo wingu likitokea magharibi mara mwasema mvua itanyesha nayo hunyesha
 nanyi mwonapo upepo wa kusini ukivuma ninyi husema kutakuwa na joto na huwa hivyo
 enyi wanafiki mnajua jinsi ya kutambua kuonekana kwa dunia na anga
inakuwaje basi kwamba mnashindwa kutambua wakati huu wa sasa kwa nini hamwamui wenyewe lililo haki uwapo njiani na adui yako kwenda kwa hakimu jitahidi kupatana naye mkiwa njiani
la sivyo atakupeleka kwa hakimu naye hakimu atakukabidhi kwa afisa naye afisa atakutupa gerezani
 nawaambia hautatoka humo hadi ulipe senti ya mwisho
tubu la sivyo utaangamia
 wakati huo huo kulikuwa na watu waliomwambia yesu habari za wagalilaya ambao pilato aliwaua na damu ya hao watu akaichanganya na dhabihu yao waliyokuwa wanatoa yesu akawauliza mnadhani kwamba hawa wagalilaya ambao walikufa kifo cha namna hiyo wao walikuwa na dhambi kuwazidi wagalilaya wengine wote la hasha ninyi nanyi msipotubu mtaangamia vivyo hivyo
 au wale watu kumi na wanane waliokufa walipoangukiwa na mnara huko siloamu mnadhani wao walikuwa waovu kuliko watu wote waliokuwa wanaishi yerusalemu nawaambia la hasha ninyi nanyi msipotubu wote mtaangamia vivyo hivyo
mfano wa mti usiozaa matunda kisha yesu akawaambia mfano huu mtu mmoja alikuwa na mtini uliopandwa katika shamba lake la mizabibu akaja ili kutafuta tini kwenye mti huo lakini hakupata hata moja
 hivyo akamwambia mtunza shamba tazama kwa muda wa miaka mitatu sasa nimekuwa nikija kutafuta matunda kwenye mtini huu nami sikupata hata moja
ukate kwa nini uendelee kuharibu ardhi yule mtunza shamba akamjibu bwana uache tena kwa mwaka mmoja zaidi nami nitaupalilia na kuuwekea mbolea
 kama ukizaa matunda mwaka ujao vema la sivyo ukate
yesu amponya mwanamke kilema siku ya sabato basi yesu alikuwa akifundisha katika sinagogi mojawapo siku ya sabato
 wakati uo huo akaja mwanamke mmoja aliyekuwa na pepo mchafu naye alikuwa amepinda mgongo kwa muda wa miaka kumi na minane wala alikuwa hawezi kunyoka wima
 yesu alipomwona akamwita akamwambia mwanamke uwe huru umepona ugonjwa wako
 yesu alipomwekea mikono yake mara akasimama wima akaanza kumtukuza mungu
 lakini mkuu wa sinagogi akakasirika kwa sababu yesu alikuwa ameponya mtu siku ya sabato
kwa hiyo mkuu wa sinagogi akaendelea kuuambia ule umati wa watu kuna siku sita ambazo watu wanapaswa kufanya kazi katika siku hizo njoni mponywe lakini si kuja kuponywa siku ya sabato
 lakini bwana akamjibu enyi wanafiki je kila mmoja wenu humfungulii ng ombe wake au punda wake kutoka zizini akampeleka kumnywesha maji siku ya sabato je huyu mwanamke ambaye ni binti wa abrahamu aliyeteswa na shetani akiwa amemfunga kwa miaka yote hii kumi na minane hakustahili kufunguliwa kutoka katika kifungo hicho siku ya sabato aliposema haya wapinzani wake wakaaibika lakini watu wakafurahi kwa ajili ya mambo ya ajabu aliyoyafanya
mfano wa punje ya haradali kisha yesu akauliza ufalme wa mungu unafanana na nini nitaufananisha na nini umefanana na punje ya haradali ambayo ni ndogo sana ambayo mtu aliichukua na kuipanda katika shamba lake
nayo ikakua ikawa mti na ndege wa angani wakatengeneza viota vyao kwenye matawi yake
mfano wa chachu yesu akauliza tena nitaufananisha ufalme wa mungu na nini unafanana na chachu ambayo mwanamke aliichukua na kuichanganya kwenye vipimo vitatu vya unga hadi wote ukawa umeumuka
mlango mwembamba yesu akapita katika miji na vijiji akifundisha wakati akisafiri kwenda yerusalemu
 mtu mmoja akamwuliza bwana ni watu wachache tu watakaookolewa yesu akawaambia jitahidini kuingia kwa kupitia mlango mwembamba kwa maana nawaambia wengi watajaribu kuingia lakini hawataweza
 wakati mwenye nyumba atakapoondoka na kufunga mlango mtasimama nje mkigonga mlango na kusema bwana utufungulie mlango
lakini yeye atawajibu siwajua ninyi wala mtokako
 ndipo mtamjibu tulikula na kunywa pamoja nawe tena ulifundisha katika barabara zetu
 lakini yeye atawajibu siwajui ninyi wala mtokako
ondokeni kwangu ninyi watenda maovu ndipo kutakuwako kilio na kusaga meno mtakapomwona abrahamu isaki na yakobo na manabii wote wakiwa katika ufalme wa mungu lakini ninyi mkiwa mmetupwa nje
 watu watakuja kutoka mashariki na magharibi kaskazini na kusini nao wataketi kwenye sehemu walizoandaliwa karamuni katika ufalme wa mungu
 tazama wako walio wa mwiho watakaokuwa wa kwanza nao wa kwanza watakaokuwa wa mwsho
yesu aomboleza kwa ajili ya yerusalemu wakati huo huo baadhi ya mafarisayo wakamwendea yesu na kumwambia ondoka hapa uende mahali pengine kwa maana herode anataka kukuua
 yesu akawajibu nendeni mkamwambie yule mbweha ninafukuza pepo wachafu na kuponya wagonjwa leo na kesho nami siku ya tatu nitaikamilisha kazi yangu
 sina budi kuendelea na safari yangu leo kesho na kesho kutwa kwa maana haiwezekani nabii kufa mahali pengine isipokuwa yerusalemu
 ewe yerusalemu yerusalemu wewe luka uwauaye manabii na kuwapiga mawe wale waliotumwa kwako mara ngapi nimetamani kuwakusanya watoto wako pamoja kama kuku akusanyavyo vifaranga vyake chini ya mbawa zake lakini hamkutaka tazama nyumba yenu inaachwa ukiwa ninawaambia hamtaniona tena mpaka wakati ule mtakaposema amebarikiwa yeye ajaye katika jina la bwana
yesu nyumbani mwa farisayo ikawa siku moja yesu alipokuwa amekwenda kula chakula kwa mmoja wa viongozi wa mafarisayo siku ya sabato watu walikuwa wakimchunguza kwa bidii
 papo hapo mbele yake palikuwa na mtu mmoja mwenye ugonjwa wa kuvimba mwili
 yesu akawauliza wale mafarisayo na walimu wa sheria je ni halali kuponya watu siku ya sabato au la wakakaa kimya
hivyo yesu akamshika yule mgonjwa mkono na kumponya akamruhusu aende zake
 kisha akawauliza kama mmoja wenu angekuwa na mtoto au ng ombe wake aliyetumbukia katika kisima siku ya sabato je hamtamvuta mara moja na kumtoa nao hawakuwa na la kusema
unyenyekevu na ukarimu alipoona jinsi wageni walivyokuwa wanachagua mahali pa heshima wakati wa kula akawaambia mfano huu mtu akikualika arusini usikae mahali pa mgeni wa heshima kwa kuwa inawezekana amealikwa mtu mheshimiwa kuliko wewe
 kama mkifanya hivyo yule aliyewaalika ninyi wawili atakuja na kukuambia mpishe huyu mtu kiti chako
ndipo kwa aibu utalazimika kukaa katika nafasi ya chini kabisa
 badala yake unapoalikwa chagua nafasi ya chini ili yule mwenyeji wako atakapokuona atakuja na kukuambia rafiki yangu nenda kwenye nafasi iliyo bora zaidi
kwa jinsi hii utakuwa umepewa heshima mbele ya wageni wenzako wote
 kwa maana kila mtu ajikwezaye atashushwa naye ajishushaye atakwezwa
 kisha yesu akamwambia yule aliyewaalika uandaapo karamu ya chakula cha mchana au cha jioni usialike rafiki zako au ndugu zako au jamaa zako au majirani zako walio matajiri tu ukifanya hivyo wao nao wanaweza kukualika kwao nawe ukawa umelipwa kile ulichofanya na kupata thawabu yako
 bali ufanyapo karamu waalike maskini vilema na vipofu nawe utabarikiwa kwa sababu hawa hawana uwezo wa kukulipa
mungu atakulipa wakati wa ufufuo wa wenye haki
mfano wa karamu kuu mmoja wa wale waliokuwa pamoja naye mezani aliposikia hivi akamwambia yesu amebarikiwa mtu yule atakayekula katika karamu ya ufalme wa mungu yesu akamjibu mtu mmoja alikuwa anaandaa karamu kubwa akaalika watu wengi
 wakati wa karamu ulipofika akamtuma mtumishi wake akawaambie wale walioalikwa karibuni kila kitu ni tayari sasa
 lakini wote kila mmoja wakaanza kutoa udhuru wa kwanza akasema nimenunua shamba lazima niende kuliona
tafadhali niwie radhi
 mwingine akasema ndipo tu nimenunua jozi tano za ng ombe wa kulimia nami ninakwenda kuwajaribu tafadhali niwie radhi
 naye mwingine akasema nimeoa mke kwa hiyo siwezi kuja
 yule mtumishi akarudi akampa bwana wake taarifa
ndipo yule mwenye nyumba akakasirika akamwagiza yule mtumishi wake akisema nenda upesi kwenye mitaa na vichochoro vya mjini uwalete maskini vilema vipofu na viwete
 yule mtumishi akamwambia bwana yale uliyoniagiza nimefanya lakini bado ipo nafasi ndipo yule bwana akamwambia mtumishi wake nenda kwenye barabara na vijia vilivyoko nje ya mji na uwalazimishe watu waingie ili nyumba yangu ipate kujaa
 kwa maana nawaambia hakuna hata mmoja wa wale walioalikwa atakayeionja karamu yangu
gharama ya kuwa mwanafunzi umati mkubwa wa watu ulikuwa ukisafiri pamoja na yesu naye akageuka akawaambia mtu ye yote anayekuja kwangu hawezi kuwa mwanafunzi wangu kama hatanipenda mimi zaidi ya baba yake na mama yake mke wake na watoto ndugu zake na dada zake naam hata maisha yake mwenyewe
 ye yote asiyeuchukua msalaba wake na kunifuata hawezi kuwa mwanafunzi wangu
 ni nani miongoni mwenu ambaye kama anataka kujenga nyumba hakai kwanza chini na kufanya makisio ya gharama aone kama ana luka fedha za kutosha kukamilisha la sivyo akiisha kuweka msingi naye akiwa hana uwezo wa kuikamilisha wote waionao wataanza kumdhihaki wakisema mtu huyu alianza kujenga lakini hakuweza kukamilisha
 au ni mfalme gani atokaye kwenda kupigana vita na mfalme mwingine ambaye hakai chini kwanza na kufikiri iwapo akiwa na jeshi la watu elfu kumi ataweza kupigana na yule anayekuja na jeshi la watu elfu ishirini kama hawezi basi wakati yule mwingine akiwa bado yuko mbali yeye hutuma ujumbe wa watu na kuomba masharti ya amani
 vivyo hivyo ye yote miongoni mwenu ambaye hawezi kuacha vyote alivyo navyo hawezi kuwa mwanafunzi wangu
chumvi isiyofaa chumvi ni kitu kizuri lakini chumvi ikiwa imepoteza ladha yake inawezaje kurudishiwa tena ladha yake haifai ardhi wala kwa lundo la mbolea bali hutupwa nje
mwenye masikio ya kusikia na asikie
mfano wa kondoo aliyepotea basi watoza ushuru na wenye dhambi wote walikuwa wanakusanyika ili wapate kumsikiliza yesu
 lakini mafarisayo na walimu wa sheria wakanung unika wakisema huyu mtu anawakaribisha wenye dhambi na kula nao
 ndipo yesu akawaambia mfano huu ikiwa mmoja wenu ana kondoo mia moja naye akapoteza mmoja wao je hawaachi wale tisini na tisa nyikani na kwenda kumtafuta huyo aliyepotea mpaka ampate naye akiisha kumpata kwa furaha humbeba mabegani mwake na kwenda nyumbani
kisha huwaita rafiki zake na majirani na kuwaambia furahini pamoja nami nimempata kondoo wangu aliyepotea
 nawaambieni vivyo hivyo kutakuwa na furaha zaidi mbinguni kwa sababu ya mwenye dhambi mmoja atubuye kuliko kwa wenye haki tisini na tisa ambao hawana haja ya kutubu
mfano wa sarafu iliyopotea au ikiwa mwanamke ana sarafu za fedha kumi naye akapoteza moja je hawashi taa na kufagia nyumba na kuitafuta kwa bidii mpaka aipate naye akisha kuipata huwaita rafiki zake na majirani na kuwaambia furahini pamoja nami nimeipata ile sarafu yangu ya fedha iliyopotea
 vivyo hivyo nawaambia kuna furaha mbele ya malaika wa mungu juu ya mwenye dhambi mmoja atubuye
mfano wa mwana mpotevu yesu akaendelea kusema kulikuwa na mtu mmoja aliyekuwa na wana wawili
 yule mdogo akamwambia baba yake baba nipe urithi wangu
hivyo akawagawia wanawe mali yake
 baada ya muda mfupi yule mdogo akakusanya vitu vyote alivyokwa navyo akaenda nchi ya mbali na huko akaitapanya mali yake kwa maisha ya anasa
 baada ya kutumia kila kitu alichokuwa nacho kukawa na njaa kali katika nchi ile yote naye akawa hana cho chote
 kwa hiyo akaenda akaajiriwa na mwenyeji mmoja wa nchi ile ambaye alimpeleka shambani kwake kulisha nguruwe
 akatamani kujishibisha kwa maganda waliyokula wale nguruwe wala hakuna mtu aliyempa cho chote
 lakini alipozingatia moyoni mwake akasema ni watumishi wangapi walioajiriwa na baba yangu ambao wana chakula cha kuwatosha na kusaza bali mimi hapa nakufa kwa njaa nitaondoka na kurudi kwa baba yangu na kumwambia baba nimetenda dhambi mbele za mungu na mbele yako
 sistahili tena kuitwa mwanao nifanye kama mmoja wa watumishi wako
 basi akaondoka akaenda kwa baba yake
lakini alipokuwa bado yuko mbali baba yake akamwona moyo wake ukajawa na huruma
akamkimbilia mwanawe akamkumbatia na kumbusu
 yule mtoto akamwambia baba yake baba nimekosa mbele za mungu na mbele yako
sistahili kuitwa mwanao tena
 lakini baba yake akawaambia watumishi leteni upesi joho lililo bora sana mkamvike pete kidoleni mwake na viatu miguuni mwake
 leteni ndama aliyenona mkamchinje ili tuwe na karamu tule na kufurahi
 kwa maana huyu mwanangu alikuwa amekufa na sasa yu hai tena alikuwa amepotea na sasa amepatikana nao wakaanza kufanya tafrija
 wakati huo yule mwana mkubwa alikuwa shambani
alipokaribia nyumbani akasikia sauti ya nyimbo na watu wakicheza
 akamwita mmoja wa watumishi na kumwuliza kuna nini akamwambia mdogo wako amekuja naye baba yako amemchinja ndama aliyenona kwa sababu mwanawe amerudi nyumbani akiwa luka salama na mzima
 yule mwana mkubwa akakasirika akakataa kuingia ndani
basi baba yake akatoka nje na kumbembeleza
 lakini yeye akamjibu baba yake tazama miaka yote hii nimekutumikia na hata siku moja sijaacha kutii amri zako lakini hujanipa hata mwana mbuzi ili nifurahi na rafiki zangu
 lakini huyu mwanao ambaye ametapanya mali yako kwa makahaba aliporudi nyumbani wewe umemchinjia ndama aliyenona baba yake akamjibu mwanangu umekuwa nami sikuzote na vyote nilivyo navyo ni vyako
 lakini ilitubidi tufurahi na kushangilia kwa sababu huyu mdogo wako alikuwa amekufa na sasa yu hai alikuwa amepotea naye amepatikana
mfano wa msimamizi mjanja yesu akawaambia wanafunzi wake palikuwa na tajiri mmoja na msimamizi wake
ilisemekana kwamba huyo msimamizi alikuwa anatumia vibaya mali ya tajiri yake
 hivyo huyo tajiri akamwita na kumwuliza ni mambo gani haya ninayoyasikia kukuhusu toa taarifa ya usimamizi wako kwa sababu huwezi kuendelea kuwa msimamizi
 yule msimamizi akawaza moyoni mwake nitafanya nini sasa bwana wangu ananiondoa katika kazi yangu
sina nguvu za kulima nami ninaona aibu kuombaomba
 najua nitakalofanya ili nikiachishwa kazi yangu hapa watu wanikaribishe nyumbani kwao
 kwa hiyo akawaita wadeni wote wa bwana wake mmoja mmoja
akamwuliza wa kwanza deni lako kwa bwana wangu ni kiasi gani akajibu galoni a za mafuta ya mizeituni
msimamizi akamwambia chukua hati ya deni lako ibadilishe upesi uandike galoni 
 kisha akamwuliza wa pili wewe deni lako ni kiasi gani akajibu vipimo mia mojab vya ngano
yule msimamizi akamwambia chukua hati yako andika vipimo themanini yule bwana akamsifu yule msimamizi kwa jinsi alivyotumia ujanja
kwa maana watu wa dunia hii wana ujanja zaidi wanapojishughulisha na mambo ya dunia kuliko watu wa nuru
a galoni hapa ni sawa na lita 
galoni moja ni kama lita b vipimo ni kama magunia nawaambia tumieni mali ya dunia kujipatia marafiki ili itakapokwisha mkaribishwe katika makao ya milele
 ye yote aliye mwaminifu katika mambo madogo pia ni mwaminifu hata katika mambo makubwa naye mtu ambaye si mwaminifu katika mambo madogo pia si mwaminifu katika mambo makubwa
 ikiwa hamkuwa waaminifu katika mali ya udhalimu ni nani atakayewaaminia mali ya kweli nanyi kama hamkuwa waaminifu na mali ya mtu mwingine ni nani atakayewapa iliyo yenu wenyewe hakuna mtumishi awezaye kuwatumikia mabwana wawili
ama atamchukia mmoja na kumpenda mwingine au atamheshimu mmoja na kumdharau mwingine
hamwezi kumtumikia mungu pamoja na malia
 mafarisayo ambao walikuwa wapenda fedha waliyasikia hayo yote na wakamcheka kwa dharau
 yesu akawaambia ninyi mnajifanya kuwa wenye haki mbele za wanadamu lakini mungu anaijua mioyo yenu
kwa maana vile vitu ambavyo wanadamu wanavithamini sana kwa mungu ni machukizo
sheria na ufalme wa mungu torati na manabii vilitumiwa mpaka kuja kwa yohana mbatizaji
tangu wakati huo habari njema za ufalme wa mungu zinahubiriwa na kila mmoja hujiingiza kwa nguvu
 lakini ni rahisi zaidi mbingu na nchi kupita kuliko hata herufi moja kuondoka katika sheria
 mtu ye yote ampaye mkewe talaka na kumwoa mwanamke mwingine azini naye mwanaume amwoaye mwanamke aliyetalikiwa azini
tajiri na lazaro palikuwa na mtu mmoja tajiri aliyevaa nguo za rangi ya zambarau na kitani safi ambaye aliishi kwa anasa kila siku
 hapo penye mlango wake aliishi maskini mmoja jina lake lazaro mwenye vidonda mwili mzima
 huyo lazaro alitamani kujishibisha kwa makombo yaliyoanguka kutoka mezani kwa yule tajiri
hata mbwa walikuwa wakija na kulamba vidonda vyake
 wakati ukafika yule maskini akafa nao malaika wakamchukua akae pamoja na abrahamu
yule tajiri naye akafa na akazikwa
a neno mali hapa ni neno linalotokana na neno la kiyunani mammon linalotokana na kiaramu mamon mamona yaani mali utajiri
luka kule kuzimu alipokuwa akiteseka alitazama juu akamwona abrahamu kwa mbali naye lazaro alikuwa karibu yake
 hivyo yule tajiri akamwita baba abrahamu nihurumie na umtume lazaro achovye ncha ya kidole chake ndani ya maji aupoze ulimi wangu kwa sababu nina maumivu makuu kwenye moto huu
 lakini abrahamu akamjibu mwanangu kumbuka kwamba wakati wa uhai wako ulipata mambo mazuri lakini lazaro alipata mambo mabaya
lakini sasa anafarijiwa hapa na wewe uko katika maumivu makuu
 zaidi ya hayo kati yetu na ninyi huko kumewekwa shimo kubwa ili wale wanaotaka kutoka huku kuja huko wasiweze wala mtu ye yote asiweze kuvuka kutoka huko kuja kwetu
 akasema basi nakuomba umtume lazaro aende nyumbani kwa baba yangu maana ninao ndugu watano
awaonye ili wasije nao wakafika mahali hapa pa mateso
 abrahamu akamjibu ndugu zako wana mose na manabii wawasikilize hao
 yule tajiri akasema hapana baba abrahamu lakini mtu kutoka kwa wafu akiwaendea watatubu
 abrahamu akamwambia kama wasipowasikiliza mose na manabii hawataweza kushawishiwa hata kama atafufuka mtu kutoka kwa wafu
yesu afundisha kuhusu majaribu dhambi na imani yesu akawaambia wanafunzi wake mambo yasababishayo watu watende dhambi hayana budi kutukia
lakini ole wake mtu yule anayeyasababisha
 ingekuwa heri kama mtu huyo angefungiwa jiwe zito la kusagia shingoni na kutoswa baharini kuliko kumfanya mmoja wa hawa wadogo atende dhambi
 kwa hiyo jilindeni
kama ndugu yako akikukosea mwonye naye akitubu msamehe
 kama akikukosea mara saba kwa siku moja na mara saba kwa siku moja akaja kwako akisema ninatubu msamehe
imani wanafunzi wake wakamwambia bwana tuongezee imani
 yesu akawajibu kama mngekuwa na imani ndogo kama punje ya haradali mngeweza kuuambia mti huu wa mkuyu ng oka ukaote baharini nao ungewatii
 luka wajibu wa mtumishi ikiwa mmoja wenu ana mtumishi anayelima shambani au anayechunga kondoo je mtumishi huyo arudipo atamwambia karibu hapa keti ule chakula je badala yake hutamwambia niandalie chakula nile jifunge unitumikie ninapokula na kunywa baadaye waweza kula na kunywa je huyo mtu utamshukuru mtumishi huyo kwa kutimiza yale aliyoamriwa vivyo hivyo nanyi mkiisha kufanya mliyoagizwa semeni sisi tu watumishi tusiostahili tumefanya tu yale tuliyopaswa kufanya
yesu atakasa wakoma kumi yesu alipokuwa njiani akienda yerusalemu alipitia mpakani mwa samaria na galilaya
 alipokuwa akiingia kwenye kijiji kimoja watu kumi waliokuwa na ukoma wakakutana naye
wakasimama mbali wakapaza sauti wakasema yesu bwana tuhurumie alipowaona akawaambia nendeni mkajionyeshe kwa makuhani
nao walipokuwa njiani wakienda wakatakasika
 mmoja wao alipoona kwamba amepona akarudi kwa yesu akimsifu mungu kwa sauti kuu
 akajitupa miguuni mwa yesu akamshukuru
yeye alikuwa msamaria
 yesu akauliza je hawakuponywa wote kumi wako wapi wale wengine tisa hakuna hata mmoja aliyeonekana kurudi ili kumshukuru mungu isipokuwa huyu mgeni yesu akamwambia inuka na uende zako imani yako imekuponya
kuja kwa ufalme wa mungu yesu alipoulizwa na mafarisayo ufalme wa mungu utakuja lini yeye akawajibu ufalme wa mungu hauji kwa kuchunguza kwa bidii wala watu hawatasema huu hapa au ule kule kwa maana ufalme wa mungu umo ndani yenu
 kisha yesu akawaambia wanafunzi wake wakati utafika ambapo mtatamani kuiona moja ya siku ya mwana wa adamu lakini hamtaiona
 watu watawaambia yule kule au huyu hapa msiwakimbilie
 kwa maana mwana wa adamu katika siku yake atakuwa kama umeme wa radi umulikao katika anga kuanzia mwisho mmoja hadi mwingine
 lakini kwanza itampasa kuteseka katika mambo mengi na kukataliwa na kizazi hiki
 kama ilivyokuwa siku za noa ndivyo itakavyokuwa katika siku za mwana wa adamu
 wakati huo wa noa watu walikuwa wakila wakinywa wakioa na kuolewa mpaka siku ile noa alipoingia katika safina gharika ikaja na kuwaangamiza wote
 ndivyo ilivyokuwa katika siku za lutu watu walikuwa wakila na kuinywa wakinunua na kuuza wakilima na kujenga
 lakini siku ile lutu alipoondoka sodoma ikanyesha mvua ya moto na kiberiti kutoka mbinguni ukawaangamiza wote
 hivyo ndivyo itakavyokuwa siku ile mwana wa adamu atakapofunuliwa
 siku hiyo mtu ye yote aliyeko kwenye dari ya nyumba yake vitu vyake vikiwa ndani ya hiyo nyumba asishuke kuvichukua
vivyo hivyo mtu aliyeko shambani asirudi nyumbani kuchukua cho chote
 mkumbukeni mke wa lutu mtu ye yote anayejaribu kuyaokoa maisha yake atayapoteza na ye yote atakayeyapoteza maisha yake atayaokoa
 nawaambia usiku huo watu wawili watakuwa wamelala kitanda kimoja mmoja atachukuliwa mwingine ataachwa
 wanawake wawili watakuwa wanasaga nafaka pamoja mmoja atachukuliwa na mwingine ataachwa
 wanaume wawili watakuwa wanafanya kazi pamoja shambani mmoja atachukuliwa na mwingine ataachwa
 kisha wakamwuliza haya yatatukia wapi bwana akawaambia pale ulipo mzoga ndipo tai watakapokusanyika
mfano wa mjane asiyekata tamaa kisha yesu akawapa wanafunzi ake mfano ili kuwaonyesha kuwa yawapasa kuomba pasipo kukata tamaa
 akawaambia katika mji mmoja alikuwapo hakimu ambaye hakumwogopa mungu wala kumjali mtu
 katika mji huo alikuwako mjane mmoja ambaye alikuwa akija kwake mara kwa mara akimwomba tafadhali nipatie haki kati yangu na adui yangu
 kwa muda mrefu yule hakimu alikataa
lakini hatimaye akasema moyoni mwake japokuwa simwogopi mungu wala simjali mwanadamu lakini kwa kuwa huyu mjane ananisumbuasumbua nitahakikisha amepata haki yake ili asiendelee kunichosha kwa kunijia mara kwa mara bwana akasema sikilizeni asemavyo luka huyu hakimu dhalimu
 je mungu hatawatendea haki wateule wake wanaomlilia mchana na usiku je atakawia kuwasaidia ninawaambia atawapatia haki upesi
lakini je mwana wa adamu atakapokuja ataikuta imani duniani mfano wa farisayo na mtoza ushuru yesu akatoa mfano huu kwa wale waliojiona kuwa wao ni wenye haki na kuwadharau wengine
 watu wawili walikwenda hekaluni kusali mmoja wao alikuwa farisayo na mwingine alikuwa mtoza ushuru
 yule farisayo akiwa amesimama peke yake akasali hivi mungu ninakushukuru kwa sababu mimi si kama watu wengine wanyang anyi wadhalimu wazinzi wala kama huyu mtoza ushuru
 mimi nafunga mara mbili kwa juma natoa sehemu ya kumi ya mapato yangu
 lakini yule mtoza ushuru akasimama mbali hakuthubutu hata kuinua uso wake kutazama mbinguni bali alijipiga piga kifuani na kusema mungu nihurumie mimi mwenye dhambi
 nawaambia huyu mtoza ushuru alirudi nyumbani akiwa amehesabiwa haki mbele za mungu zaidi ya yule farisayo
kwa maana ye yote ajikwezaye atashushwa na ye yote ajishushaye atakwezwa
yesu awabariki watoto wadogo watu walikuwa wakimletea yesu pia watoto wachanga ili awaguse
wanafunzi wake walipoona hivyo wakawakemea
 lakini yesu akawaita wale watoto waje kwake akasema waacheni watoto wadogo waje kwangu wala msiwazuie kwa maana ufalme wa mungu ni wa watu walio kama hawa watoto
 amin nawaambia ye yote ambaye hataupokea ufalme wa mungu kama mtoto mdogo hatauingia kamwe
mtawala tajiri mtawala mmoja akamwuliza yesu mwalimu mwema nifanye nini ili niurithi uzima wa milele yesu akamjibu mbona unaniita mwema hakuna mtu ye yote aliye mwema ila mungu peke yake
 unazifahamu amri usizini usiue usiibe usishuhudie uongo waheshimu baba yako na mama yako
 akajibu amri zote hizi nimezishika tangu ujana wangu
 yesu aliposikia haya akamwambia bado kuna jambo moja ulilopungukiwa
nenda ukauze kila kitu ulicho nacho uwape maskini nawe utakuwa na hazina mbinguni
kisha njoo unifuate
 aliposikia jambo hili alisikitika sana kwa maana alikuwa mtu mwenye mali nyingi
 yesu akamtazama akasema tazama ni jinsi gani ilivyo vigumu kwa tajiri kuingia katika ufalme wa mungu hakika ni rahisi zaidi kwa ngamia kupita katika tundu la sindano kuliko tajiri kuingia katika ufalme wa mungu
 wale waliosikia haya wakauliza kama ni vigumu hivyo ni nani basi awezaye kuokoka yesu akajibu yasiyowezekana kwa wanadamu kwa mungu yawezekana
 ndipo petro akasema tazama tumeacha vyote tulivyokuwanavyo tukakufuata yesu akajibu amin nawaambia hakuna hata mmoja aliyeacha nyumba yake au mke au ndugu au wazazi au watoto kwa ajili ya ufalme wa mungu ambaye hatapewa mara nyingi zaidi ya hivyo katika maisha haya na hatimaye kupata uzima wa milele ujao
yesu kwa mara ya tatu atabiri kifo chake yesu akawachukua wale wanafunzi wake kumi na wawili kando na kuwaambia tunapanda kwenda yerusalemu na kila kitu kilichoandikwa na manabii kumhusu mwana wa adamu kitatimizwa
 kwa kuwa atatiwa mikononi mwa watu wasiomjua mungu nao watamdhihaki watamtukana na kumtemea mate watampiga mijeledi na kumwua
 siku ya tatu atafufuka
 wanafunzi wake hawakuelewa mambo haya kwa kuwa maana yake ilikuwa imefichika kwao nao hawakujua yesu alikuwa anazungumzia nini
yesu amponya kipofu karibu na yeriko yesu alipokuwa anakaribia yeriko kipofu mmoja alikuwa ameketi kando ya njia akiomba msaada
 kipofu huyo aliposikia umati wa watu ukipita akauliza kuna nini wakamwambia yesu wa nazareti anapita
 akapaza sauti akasema yesu mwana wa daudi unirehemu wale waliokuwa wametangulia mbele wakamkemea wakamwambia akae kimya
lakini yeye akapaza sauti zaidi mwana wa daudi unirehemu luka yesu akasimama akawaamuru huyo mtu aletwe kwake
alipokaribia yesu akamwuliza unataka nikufanyie nini akajibu bwana nataka kuona
 yesu akamwambia basi upate kuona imani yako imekuponya
 akapata kuona saa ile ile akamfuata yesu huku akimsifu mungu
watu wote walipoona mambo hayo nao wakamsifu mungu
zakayo mtoza ushuru yesu akaingia yeriko naye alikuwa anapita katikati ya huo mji
tazama palikuwa na mtu mmoja mkuu wa watoza ushuru naye alikuwa tajiri jina lake zakayo
 yeye alikuwa akijitahidi kumwona yesu ni mtu wa namna gani
lakini kutokana na umati mkubwa wa watu hakuweza kwa sababu alikuwa mfupi wa kimo
 kwa hiyo akatangulia mbio mbele ya umati wa watu akapanda juu ya mkuyu ili amwone yesu kwa sababu angeipitia njia ile
 yesu alipofika pale chini ya huo mkuyu akatazama juu akamwambia zakayo shuka upesi kwa maana leo nitakuwa mgeni nyumbani kwako hivyo zakayo akashuka upesi akamkaribisha yesu nyumbani kwake kwa furaha kubwa
 watu wote walioona wakaanza kunung unika wakisema amekwenda kuwa mgeni wa mtu mwenye dhambi
 lakini zakayo akasimama na kumwambia bwana tazama bwana sasa hivi nusu ya mali yangu ninawapa maskini nami kama nimemdhulumu mtu ye yote kitu cho chote nitamrudishia mara nne ya hicho kiwango
 ndipo yesu akamwambia leo wokovu umeingia nyumbani humu kwa sababu huyu naye ni mwana wa abrahamu
 kwa maana mwana wa adamu amekuja kutafuta na kuokoa kile kilichopotea
mfano wa fedha walipokuwa wanasikiliza haya yesu akaendelea kuwaambia mfano kwa sababu alikuwa anakaribia yerusalemu na watu walikuwa wakidhani ya kuwa ufalme wa mungu ulikuwa unakuja saa iyo hiyo
 hivyo akawaambia mtu mmoja mwenye cheo kikubwa alisafiri kwenda nchi ya mbali ili akapokee madaraka ya kuwa mfalme kisha arudi
 hivyo akawaita kumi miongoni mwa watumishi wake akawapa kila mmoja fungu la fedha
akawaambia fanyeni biashara na fedha hizi mpaka nitakaporudi
 lakini raia wa nchi yake walimchukia wakapeleka ujumbe na kusema hatutaki huyu mtu awe mfalme wetu
 hata hivyo alirudi akiwa amekwisha kupokea mamalaka ya ufalme akawaita wale watumishi wake aliokuwa amewaachia fedha ili afahamu ni faida kiasi gani kila mmoja wao aliyopata kwa kufanya biashiara
 wa kwanza akaja na kusema bwana kutokana na fedha uliyoniachia nimepata faida mara kumi zaidi
 yule bwana akamjibu umefanya vizuri mtumishi mwema kwa sababu umekuwa mwaminifu katika wajibu mdogo sana nakupa mamlaka juu ya miji kumi
 wa pili naye akaja akasema bwana fedha yako imeleta faida mara tano zaidi
 bwana wake akajibu nakupa mamlaka juu ya miji mitano
 kisha akaja yule mtumishi mwingine akasema bwana hii hapa fedha yako
niliitunza vizuri kwenye kitambaa
 nilikuogopa kwa sababu wewe ni mtu mgumu
unachukua ambapo hukuweka kitu na unavuna mahali ambapo hukupanda kitu
 bwana wake akamjibu nitakuhukumu kwa maneno yako mwenyewe wewe mtumishi mwovu kama ulifahamu kwamba mimi ni mtu mgumu nichukuaye mahali ambapo sikuweka kitu na kuvuna mahali ambapo sikupanda kwa nini basi hukuweka fedha zangu kwa watoa riba ili nitakaporudi nichukue iliyo yangu na riba yake ndipo akawaambia wale waliokuwa wamesimama karibu mnyang anyeni fungu lake la fedha mkampe yule mwenye kumi
 wakamwambia bwana mbona tayari anayo mafungu kumi akawajibu nawaambia kwamba kila aliye na kitu ataongezewa naye yule asiyetumia alicho nacho atanyang anywa hata kile alicho nacho lakini wale adui zangu ambao hawakutaka mimi niwe mfalme juu yao waleteni hapa mkawaue mbele yangu
yesu aingia yerusalemu kwa ushindi baada ya yesu kusema haya alitangulia kupanda kwenda yerusalemu
 naye alipokaribia bethfage na bethania kwenye mlima uitwao wa mizeituni aliwatuma wanafunzi wake wawili akawaambia nendeni katika kijiji kile kilicho mbele yenu mtakapokuwa mnaingia kijijini mtamkuta mwana punda ambaye hajapandwa na mtu bado akiwa amefungwa hapo
mfungueni mumlete hapa
 kama mtu akiwauliza mbona mnamfungua mwambieni bwana anamhitaji
 wale waliotumwa wakaenda wakakuta kila kitu kama vile yesu alivyokuwa amewaambia
 walipokuwa wanamfungua yule mwana punda wenyewe wakawauliza mbona mnamfungua huyo mwana punda wale wanafunzi wakajibu bwana anamhitaji
 wakamleta kwa yesu nao baada ya kutandika mavazi yao juu ya huyo mwana punda wakampandisha yesu juu yake
 alipokuwa akienda akiwa amempanda watu wakatandaza nguo zao barabarani
 alipokaribia mahali yanapoanzia matelemko ya mlima wa mizeituni umati wote wa wafuasi wake wakaanza kumsifu mungu kwa furaha kwa sauti kuu kwa ajili ya matendo yote ya miujiza waliyoyaona
 wakasema amebarikiwa mfalme ajaye kwa jina la bwana amani mbinguni na utukufu kwake aliye juu
 baadhi ya mafarisayo waliokuwemo miongoni mwa ule umati wa watu wakamwambia mwalimu waamuru wanafunzi wako wanyamaze
 yesu akawajibu nawaambia ninyi kama hawa wakinyamaza mawe yatapiga kelele
yesu anaulilia mji wa yerusalemu alipokaribia yerusalemu na kuuona mji aliulilia akisema laiti ungalijua hata wewe leo yale ambayo yangeleta amani lakini sasa yamefichika machoni pako
 hakika siku zinakujia ambazo adui zako watakuzingira watakuzunguka pande zote na kukuzuilia ndani
 watakuponda chini wewe na watoto walioko ndani ya kuta zako
nao hawataacha hata jiwe moja juu ya jingine kwa sababu hukutambua wakati wa kujiliwa kwako
yesu atakasa hekaluni ndipo akaingia hekaluni akaanza luka kuwafukuza wale waliokuwa wakiuza vitu humo
 naye akaawaambia imeandikwa nyumba yangu itakuwa nyumba ya sala lakini ninyi mmeifanya kuwa pango la wanyang anyi
 kila siku alikuwa akifundisha hekaluni
lakini viongzi wa makuhani walimu wa sheria na viongozi wa watu walikuwa wakitafuta njia ili kumwua
 lakini hawakupata nafasi kwa sababu watu wote walimfuata wakiyasikiliza maneno yake kwa usikivu mwingi
wahoji kuhusu mamlaka ya yesu siku moja yesu alipokuwa akifundisha watu hekaluni na kuhubiri habari njema viongozi wa makuhani walimu wa sheria pamoja na wazee wakamjia
 wakamwuliza tuambie unafanya mambo haya kwa mamlaka gani ni nani aliyekupa mamlaka haya akawajibu nami nitawauliza swali
 je ubatizo wa yohana ulitoka mbinguni au kwa wanadamu wakasemezana wao kwa wao wakisema kama tukisema ulitoka mbinguni atatuuliza mbona hamkumwamini lakini tukisema ulitoka kwa wanadamu watu wote watatupiga mawe kwa sababu wanaamini kwamba yohana alikuwa nabii
 basi wakajibu hatujui ulikotoka
 yesu akawaambia wala mimi sitawaambia ni kwa mamlaka gani ninafanya mambo haya
mfano wa wapangaji waovu akaendelea kuwaambia watu mfano huu mtu mmoja alipanda shamba lake la mizabibu akalikodisha kwa wakulima fulani kisha akasafiri kwa muda mrefu
 wakati wa mavuno akamtuma mtumishi wake kwa hao wakulima aliowakodishia ili wampatie sehemu ya mavuno ya shamba la mizabibu
lakini wale wakulima waliokodisha wakampiga na kumfukuza mikono mitupu
 akamtuma mtimishi mwingine huyo naye wakampiga wakamfanyia mambo ya aibu na kumfukuza
 bado akamtuma na mwingine wa tatu huyu pia wakamjeruhi na kumtupa nje ya shamba
 basi yule mwenye shamba la mizabibu akasema nifanye nini nitamtuma mwanangu mpendwa huenda yeye watamheshimu
 lakini wale wakulima waliokodisha shamba walipomwona wakasemezana wao kwa wao na kusema huyu ndiye mrithi basi na tumwue ili urithi uwe wetu
 kwa hiyo luka wakamtoa nje ya shamba la mizaibu wakamwua
sasa basi yule mwenye shamba la mizabibu atawafanyia nini wakulima hawa waliokodisha shamba atakuja na kuwaua hao wapangaji na kuwapa wapangaji wengine hilo shamba la mizabibu
watu waliposikia hayo wakasema mungu apishie mbali jambo hili lisitokee lakini yesu akawakazia macho akasema basi ni nini maana ya yale yaliyoandikwa jiwe lile walilolikataa waashi limekuwa jiwe kuu la pembeni kila mtu aangukaye juu ya jiwe hilo atavunjika vipande vipande na ye yote litakayemwangukia litamsagasaga awe unga
 walimu wa sheria na viongozi wa makuhani wakatafuta njia ya kumkamata mara moja kwa sababu walifahamu kwamba ametoa mfano huo kwa ajili yao
lakini waliwaogopa watu
kumlipa kaisari kodi kwa hiyo wakawa wanamchunguza na kutuma wapelelezi waliojifanya kuwa waaminifu ili wapate kumtega kwa maneno asemayo ili wamtie katika uwezo na mamlaka ya mtawala
 hivyo wale wapelelezi wakamwuliza mwalimu tunajua unasema na kufundisha yaliyo kweli wala humpendelei mtu bali wafundisha njia ya mungu kwa kufuata ukweli
 je ni halali sisi kumlipa kaisari kodi au la lakini yesu akatambua hila yao kwa hiyo akawaambia kwa nini ninyi mnanijaribu nionyesheni dinari
je picha hii na maandishi haya yaliyoko juu yake ni ya nani wakamjibu ni ya kaisari
akawaambia basi mpeni kaisari kilicho cha kaisari na mungu mpeni kilicho cha mungu
 wakashindwa kumkamata kwa yale aliyokuwa amesema hadharani
nao wakashangazwa mno na majibu yake wakanyamaza kimya
ufufuo na ndoa baadhi ya masadukayo wale wasemao kwamba hakuna ufufuo wa wafu wakamjia yesu na kumwuliza mwalimu mose alituandikia kwamba kama ndugu wa mtu akifa na kuacha mkewe bila mtoto basi huyo mtu inampasa amwoa huyo mjane ili amzalie ndugu yake watoto
 basi walikuwepo ndugu saba wa kwanza akaoa akafa bila kuzaa mtoto
 kisha yule wa pili akamwoa huyo mjane naye kafa bila mototo
 naye wa tatu pia vivyo hivyo ndugu wote saba wakawa wamemwoa huyo mwanamke na wote wakafa pasipo kupata mtoto
 mwishowe huyo mwanamke mjane naye akafa
 sasa basi siku ya ufufuo huyo mwanamke atakuwa mke wa nani maana aliolewa na ndugu wote saba
 yesu akawajibu katika maisha haya watu huoa na kuolewa
 lakini wale ambao wamehesabiwa kwamba wanastahili kupata nafasi katika ulimwengu ule na katika ufufuo wa wafu hawaoi wala hawaolewi
 hawa hawawezi kufa tena kwa maana wao ni kama malaika
wao ni watoto wa mungu kwa sababu ni watoto wa ufufuo
 hata mose alidhihirisha kuwa wafu wanafufuka kwa habari ya kile kichaka kilichokuwa kikiwaka moto bila keteketea alipomwita bwana mungu wa abrahamu mungu wa isaki na mungu wa yakobo
 yeye mungu si mungu wa wafu bali wa walio hai kwa kuwa kwake wote ni hai
 baadhi ya walimu wa sheria wakasema mwalimu umesema sawasawa kabisa baada ya hayo hakuna mtu aliyethubutu kumwuliza maswali zaid kristo ni mwana wa nani kisha yesu akawaambia imekuwaje basi wao husema kristo ni mwana wa daudi daudi mwenyewe anasema katika kitabu cha zaburi bwana alimwambia bwana wangu keti mkono wangu wa kuume mpaka niwaweke adui zako chini ya miguu yako
 ikiwa daudi anamwita yeye bwana basi atakuwaje mwanawe yesu awashutumu walimu wa sheria wakati watu wote walipokuwa wanamsikiliza yesu akawaambia wanafunzi wake jihadharini na walimu wa sheria
wao hupenda kutembea wakiwa wamevaa majoho marefu na kusalimiwa kwa heshima masokoni
hukaa kwenye viti maalum katika masinagogi na kukaa kwenye sehemu za wageni wa heshima katika karamu
 wanakula nyumba za luka wajane na ili waonekane mbele ya watu husali sala ndefu
watu kama hawa watapata hukumu iliyo kuu
sadaka ya mjane yesu alipoinua macho yake aliwaona matajiri wakiweka sadaka zao kwenye sanduku la hazina ya hekalu
 akamwona pia mwanamke mmoja mjane maskini akiweka humo sarafu mbili za shaba
yesu akasema amin amin nawaambia huyu mjane maskini ameweka humo sadaka kubwa zaidi kuliko wengine wote
 hawa watu wengine wote wametoa sadaka kwa mungu kutokana na wingi wa mali zao lakini huyu mjane ametoa kutokana na umaskini wake vyote alivyokuwa navyo kwa ajili ya maisha yake
dalili za siku za mwisho baadhi ya wanafunzi wake wakawa wanamwonyesha jinsi hekalu lilivyopambwa kwa mawe mazuri na kwa vitu vilivyotolewa kuwa sadaka kwa mungu
lakini yesu akawaambia kuhusu haya mnayoyaona hapa saa wakati utafika ambapo hakuna jiwe moja litakalosalia juu ya jiwe jingine kila moja litabomolewa
 wakamwuliza mwalimu mambo haya yatatukia lini ni dalili gani zitaonyesha kwamba yanakaribia kutendeka yesu akawajibu jihadharini msije mkadanganywa
maana wengi watakuja kwa jina langu wakidai kwamba mimi ndiye nao wakati umekaribia
msiwafuate
 lakini msikiapo habari za vita na machafuko msiogope
kwa maana hayo ni lazima yatokee kwanza ila ule mwisho hautakuja wakati huo
 kisha akawaambia taifa litainuka dhidi ya taifa jingine na ufalme mmoja dhidi ya ufalme mwingie
 kutakuwa na matetemeko ya ardhi katika sehemu mbalimbali njaa kali na magonjwa ya kuambukiza
kutakuwa na matukio ya kutisha na ishara kuu kutoka mbinguni
mateso lakini kabla yote hayajatokea watawakamata ninyi na kuwatesa
watawatia mikononi mwa wakuu wa masinagogi na kufungwa magerezani nayi mtapelekwa mbele ya wafalme na watawala kwa ajili ya jina langu
 hii itawapa nafasi ya kushuhudia
 lakini msiwe na wasiwasi kwamba mtasema nini kabla ya mashtaka
 kwa maana nitawapa maneno na hekima ambayo hakuna hata adui yenu mmoja atakayeweza kushindana nayo wala kuipinga
 mtasalitiwa hata na wazazi ndugu jamaa na marafiki na baadhi yenu watawaua
 mtachukiwa na watu wote kwa ajili ya jina langu
 lakini hapatakuwa na unywele mmoja wa kichwa chenu utakaoangamia
 kwa kuvumilia mtaokoa roho zenu
kuharibiwa kwa yerusalemu kwatabiriwa mtakapoona mji wa yerusalemu umezungukwa na majeshi basi fahamuni kwamba kuharibiwa kwake kumekaribia
 wakati huo wale walio uyahudi wakimbilie milimani walio mjini yerusalemu watoke humo na wale walioko mashambani wasiingie mjini
 kwa sababu huu utakuwa ni wakati wa adhabu ili kutimiza yaliyoandikwa
 ole wao wenye mimba na watakaoukuwa wananyonyesha katika siku hizo kutakuwa na dhiki kuu katika nchi na ghadhabu juu ya hawa watu wataanguka kwa makali ya upanga wengine watachukuliwa kuwa mateka katika mataifa yote nao yerusalemu utakanyagwa na watu mataifa mpaka muda wa hao watu mataifa utimie
kuja kwa mwana wa adamu kutakuwa na ishara katika jua mwezi na nyota
hapa duniani mataifa yatakuwa katika dhiki na fadhaa kutokana na ngurumo na misukosuko ya bahari
 watu watazimia roho kutokana na hofu kuu na kuyaona yale mambo yanayotokea duniani kwa maana nguvu za vitu vya angani zitatikisika
 wakati huo ndipo watakapomwona mwana wa adamu akija mawinguni pamoja na uweza na utukufu mkuu
 mambo haya yatakapoanza kutendeka simameni na mkaviinue vichwa vyenu kwa sababu ukombozi wenu umekaribia
 akawaambia mfano huu uangalieni mtini na miti mingine yote
 unapochipua majani ninyi wenyewe mnaweza kuona na kutambua ya kuwa wakati wa kiangazi umekaribia
 vivyo hivyo mnapoyaona mambo haya yakitukia mwajua kwamba ufalme wa mungu umekaribia
 amin amin nawaambia kizazi hiki hakika hakitapita hadi mambo haya yote yatimie
 mbingu na nchi zitapita lakini maneno yangu hayatapita kamwe
siku ya mwisho itakuja ghafula luka jihadharini mioyo yenu isije ikalemewa na anasa ulevi na fadhaa za maisha haya nayo siku ile ikawakuta ninyi bila kutazamia kama vile mtego unasavyo
 kwa maana kama vile mtego unasavyo ndivyo siku hiyo itakavyowapata wanadamu wote waishio katika uso wa dunia yote
 kesheni daima na mwombe ili mweze kuokoka na yale yote yatakayotokea na kusimama mbele ya mwana wa adamu
 kila siku yesu alikuwa akifundisha hekaluni na jioni ilipofika alikwenda zake kwenye mlima wa mizeituni na kukaa huko usiku kucha
 nao watu wote walikuja asubuhi na mapema hekaluni ili kumsikiliza
yuda akubali kumsaliti yesu wakati huu sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu iitwayo pasaka ilikuwa imekaribia
 viongozi wa makuhani na walimu wa sheria walikuwa wanatafuta njia ya kumwua yesu kwa sababu waliwaogopa watu
 shetani akamwingia yuda aliyeitwa iskariote mmoja wa wale kumi na wawili
 yuda akaenda kwa viongozi wa makuhani na kwa maafisa wa walinzi wa hekalu kuzungumza nao jinsi ambavyo angeweza kumsaliti yesu
wakafurahi na wakakubaliana kumpa fedha
 naye akakubali akaanza kutafuta wasaa mzuri wa kumsaliti yesu kwao wakati ambapo hakuna umati wa watu
maandalizi ya pasaka basi ikawadia siku ya mikate isiyotiwa chachu siku ambayo mwana kondoo wa pasaka huchinjwa
 hivyo yesu akawatuma petro na yohana akisema nendeni mkatuandalie chakula cha pasaka ili tuweze kuila
 wakamwuliza unataka tukuandalie wapi pasaka yesu akawaambia sikilizeni mtakapokuwa mmeingia mjini mtakutana na mwanaume mmoja aliyebeba mtungi wa maji mfuateni mpaka kwenye nyumba atakayoingia nanyi mwambieni mwenye nyumba mwalimu anauliza kiko wapi chumba cha wageni ambamo mimi na wanafunzi wangu tutakula pasaka atawaonyesha chumba kikubwa ghorofani ambacho kina samani zote kikiwa kimepambwa vizuri
tuandalieni humo
 wakaenda wakakuta kila kitu kama yesu alivyokuwa amewaambia
kwa hiyo wakaandaa pasaka
kuanzishwa kwa meza ya bwana wakati ulipowadia yesu akaketi mezani pamoja na wanafunzi wake
 kisha akawaambia nimetamani sana kuila pasaka hii pamoja nanyi kabla ya kuteswa kwangu
 kwa maana nawaambia sitaila tena pasaka mpaka itakapotimizwa katika ufalme wa mungu
 akiisha kukichukua kikombe akashukuru akasema chukueni hiki mnywe wote
 kwa maana nawaambia kwamba tangu sasa sitakunywa tena divai hadi ufalme wa mungu utakapokuja
 kisha akachukua mkate akashukuru akaumega akawapa akisema huu ni mwili wangu unaotolewa kwa ajili yenu fanyeni hivi kwa ukumbusho wangu
 vivyo hivyo baada ya kula akachukua kile kikombe akasema kikombe hiki ni agano jipya katika damu yangu imwagikayo kwa ajili yenu
 lakini mkono wake huyo atakaenisaliti uko hapa mezani pamoja nami
 mwana wa adamu anakwenda zake kama ilivyokusudiwa lakini ole wake mtu huyo atakayenisaliti
 wakaanza kuulizana wao kwa wao ni nani miongoni mwetu anayeweza kufanya jambo hilo mabishano kuhusu ukuu pia yakazuka mabishano katikati ya wanafunzi kwamba ni nani anayeonekana kuwa mkuu wa wote miongoni mwao
 yesu akawaambia wafalme na watu wakuu wasiomjua mungu huwatawala watu wao kwa nguvu na wenye mamlaka juu yao huitwa wafadhili
 lakini ninyi msifanane nao
bali yeye aliye mkuu kuliko wote miongoni mwenu inampasa kuwa kama yeye aliye mdogo wa wote naye atawalaye na awe kama yeye ahudumuye
 kwani ni nani aliye mkuu ni yule aketiye mezani au ni yule ahudumiaye si ni yule aliyekaa mezani lakini mimi niko miongoni mwenu kama yule ahudumiaye
 ninyi mmekuwa pamoja nami katika majaribu yangu
 nami kama baba yangu alivyonipa ufalme kadhalika mimi nami ninawapa ninyi ili mpate kula na kunywa mezani pangu katika karamu ya ufalme wangu na kukaa katika viti vya enzi mkihukumu makabila kumi na mawili ya israeli
yesu atabiri kuwa petro atamkana yesu akasema simoni simoni sikiliza luka shetani ameomba kuwapepeta ninyi wote kama ngano
 lakini nimekuombea wewe simoni ili imani yako isishindwe nawe ukiisha kunirudia uwaimarishe ndugu zako
 petro akajibu bwana niko tayari kwenda pamoja nawe gerezani na hata kifoni
 yesu akamjibu ninakwambia petro kabla jogoo hajawika usiku huu wa leo utanikana mara tatu kwamba hunijui mimi
mfuko mkoba na upanga kisha yesu akawauliza nilipowatuma bila mfuko wala mkoba wala viatu mlipungukiwa na kitu cho chote wakajibu la hatukupungukiwa na kitu cho chote
 akawaambia lakini sasa aliye na mfuko na auchukue na aliye na mkoba vivyo hivyo
naye asiye na upanga auze joho lake anunue mmoja
 kwa sababu nawaambia andiko hili lazima litimizwe juu yangu kwamba alihesabiwa pamoja na wahalifu kwa kweli yaliyoandikwa kunihusu mimi hayana budi kutimizwa
 wanafunzi wake wakamwambia bwana tazama hapa kuna panga mbili
akawajibu inatosha
yesu aomba kwenye mlima wa mizeituni yesu akatoka akaenda kwenye mlima wa mizeituni kama ilivyokuwa kawaida yake nao wanafunzi wake wakamfuata
 walipofika huko akawaambia wanafunzi wake ombeni msije mkaangukia majaribuni
 akajitenga nao kama umbali wa kutupa jiwe akapiga magoti akaomba akisema baba kama ni mapenzi yako niondolee kikombe hiki lakini si kama mimi nipendavyo bali mapenzi yako yatendeke
 malaika kutoka mbinguni akamtokea akamtia nguvu
 naye akiwa katika maumivu makuu akaomba kwa bidii nalo jasho lake likawa kama matone ya damu yakidondoka ardhini
 baada ya kuomba akawarudia wanafunzi wake akawakuta wamelala wakiwa wamechoka kutokana na huzuni
 naye akawauliza mbona mmelala amkeni mwombe ili msiangukie majaribuni
yesu akamatwa wakati yesu alipokuwa bado anazungumza umati mkubwa wa watu ukaja ukiongozwa na yuda ambaye alikuwa mmoja wa wale wanafunzi kumi na wawili
akamkaribia yesu ili ambusu
 lakini yesu akamwambia yuda je unamsaliti mwana wa adamu kwa busu wafuasi wa yesu walipoona yale yaliyokuwa yanakaribia kutokea wakasema bwana tutumie panga zetu mmoja wao akampiga mtumishi wa kuhani mkuu kwa upanga akamkata sikio la kuume
 lakini yesu akasema acheni akaligusa lile sikio la yule mtu na kumponya
 kisha yesu akawaambia viongozi wa makuhani maafisa wa walinzi wa hekalu na wazee waliokuwa wamekuja mmekuja na panga na marungu kana kwamba mimi ni mnyang anyi siku kwa siku nilikuwa pamoja nanyi hekaluni lakini hamkunikamata
lakini hii ni saa yenu wakati giza linatawala petro amkana yesu kisha wakamkamata yesu wakamchukua wakaenda naye mpaka nyumbani kwa kuhani mkuu
lakini petro akafuata kwa mbali
 walipokwisha kuwasha moto katikati ya ua na kuketi pamoja petro naye akaketi pamoja nao
 mtumishi wa kike mmoja akamwona petro ameketi pale kwenye mwanga wa moto
akamwangalia kwa uangalifu na kusema huyu mtu pia alikuwa pamoja na yesu lakini petro akakana akasema ewe mwanamke hata simjui baadaye kidogo mtu mwingine kwa kumwona petro akasema wewe pia ni mmoja wao baada ya muda wa kama saa moja hivi mtu mwingine akazidi kusisitiza kwa hakika huyu mtu naye alikuwa pamoja na yesu kwa maana yeye pia ni mgalilaya
 petro akajibu wewe mtu mimi sijui unalosema wakati uo huo akiwa bado anazungumza jogoo akawika
 naye bwana akageuka akamtazama petro
ndipo petro akakumbuka yale maneno ambayo bwana alimwambia kabla jogoo hajawika leo utanikana mara tatu
 akatoka nje akalia sana
walinzi wamdhihaki yesu na kumpiga wale watu waliokuwa wanamlinda yesu wakaanza kumdhihaki na kumpiga
 wakamfunga kitambaa machoni na kumwuliza tabiri tuambie ni nani aliyekupiga wakaendelea kumtukana kwa luka matusi mengi
yesu apelekwa mbele ya baraza kulipopambazuka barazaa la wazee wa watu viongozi wa makuhani na walimu wa sheria wakakutana pamoja naye yesu akaletwa mbele yao
 wakamwambia kama wewe ndiye kristo tuambie
yesu akawajibu hata nikiwaambia hamtaamini
 nami nikiwauliza swali hamtanijibu
 lakini kuanzia sasa mwana wa adamu ataketi mkono wa kuume wa mungu mwenye nguvu
 wote wakauliza wewe basi ndiwe mwana wa mungu yeye akawajibu ninyi mmesema kwamba mimi ndiye
 kisha wakasema kwani tunahitaji ushahidi gani zaidi tumesikia wenyewe kutoka kinywani mwake
yesu apelekwa kwa pilato kisha umati wote wa watu wakainuka na kumpeleka yesu kwa pilato
 nao wakaanza kumshtaki wakisema tumemwona huyu mtu akipotosha taifa letu akiwazuia watu wasilipe kodi kwa kaisari na kujiita kuwa yeye ni kristo mfalme
 basi pilato akamwuliza yesu wewe ndiye mfalme wa wayahudi yesu akajibu wewe wasema
 pilato akawaambia viongozi wa makuhani na watu wote waliokuwapo sioni sababu ya kutosha kumshtaki mtu huyu lakini wao wakakazana kusema anawachochea watu kwa mafundisho yake katika uyahudi yote tangu galilaya alikoanzia hadi sehemu hii yesu apelekwa kwa herode pilato aliposikia hayo akauliza huyu mtu ni mgalilaya alipofahamu kwamba yesu alikuwa chini ya mamlaka ya herode akampeleka kwa herode ambaye wakati huo alikuwa pia yerusalemu
 herode alipomwona yesu alifurahi sana kwa sababu kwa muda mrefu alikuwa amesikia mambo mengi kumhusu yeye
pia alitarajia kumwona akifanya miujiza kadha wa kadha
 pilato akamwuliza maswali mengi lakini yesu hakumjibu lo lote
 wakati huo viongozi wa makuhani na walimu wa sheria walikuwepo a baraza hapa maana yake sanhedrin wakitoa mashtaka yao kwa nguvu sana
 herode na maaskari wake wakamdhihaki yesu na kumfanyia mzaha
wakamvika vazi zuri sana wakamrudisha kwa pilato
 siku hiyo herode na pilato wakawa marafiki kabla ya jambo hili walikuwa na uadui kati yao
yesu ahukumiwa kifo basi pilato akawaita pamoja viongozi wa makuhani viongozi wengine na watu akawaambia ninyi mlimleta huyu mtu kwangu kuwa ni mtu anayewachochea watu ili waasi
nimemhoji mbele yenu nami nimeona hakuna msingi wo wote wa mashtaka yenu dhidi yake
 wala herode hakumwona na kosa lo lote ndiyo sababu amemrudisha kwetu
kama mnavyoona mtu huyu hakufanya jambo lo lote linalostahili kifo
 kwa hiyo nitaamuru apigwe mijeledi na kumwachia
 kwa kuwa ilikuwa lazima kuwafungulia mfungwa mmoja wakati wa sikukuu
 ndipo watu wote wakapiga kelele kwa pamoja mwondoe mtu huyo tufungulie baraba baraba alikuwa amefungwa gerezani kwa sababu ya maasi yaliyokuwa yametokea mjini na kwa ajili ya mauaji
 pilato akitaka kumwachilia yesu akasema nao tena
 lakini wao wakaendelea kupiga kelele wakisema msulibishe msulibishe msulibishe kwa mara ya tatu pilato akawaambia kwani amefanya kosa gani huyu mtu sikuona kwake sababu yo yote inayostahili adhabu ya kifo
kwa hiyo nitaamuru apigwe mijeledi na kisha nitamwachia
 lakini watu wakazidi kupiga kelele kwa nguvu wakidai kwamba yesu asulibiwe
hivyo kelele zao zikashinda
 kwa hiyo pilato akatoa hukumu kwamba madai yao yatimizwe
 akamfungua yule mtu aliyekuwa amefungwa gerezani kwa kuhusika katika uasi dhidi ya serikali na mauaji
akamkabidhi yesu mikononi mwao wamfanyie watakavyo
kusulibiwa kwa yesu walipokuwa wakienda naye wakamkamata mtu mmoja aitwaye simoni mweyeji wa kirene aliyekuwa anatoka shambani
wakambebesha msalaba wakamlazimisha auchukue nyuma ya yesu
 idadi kubwa ya watu wakamfuata yesu wakiwamo wanawake waliokuwa wakimlilia na kumwombolezea
 yesu akawageukia akawaambia enyi binti za yerusalemu msinililie mimi bali jililieni ninyi wenyewe na watoto wanu
 kwa maana wakati utafika mtakaposema wamebarikiwa wanawake tasa ambao matumbo yao hayakuzaa wala matiti yao hayakunyonyesha ndipo wataiambia milima tuangukieni na vilima tufunikeni kwa maana kama wamefanya hivi kwa mti mbichi kwa mti mkavu itakuwaje watu wengine wawili wahalifu walipelekwa pamoja na yesu ili wakasulibiwe
 walipofika mahali paitwapo fuvu la kichwa hapo ndipo walipomsulibisha yesu pamoja na hao wahalifu mmoja upande wake wa kuume na mwingine upande wake wa kushoto
 yesu akasema baba wasamehe kwa maana hawajui walitendalo wakagawana nguo zake kwa kupiga kura
 watu wakasimama hapo wakimwangalia nao viongozi wa wayahudi wakamdhihaki wakisema aliokoa wengine ajiokoe mwenyewe basi kama yeye ndiye kristo wa mungu mteule wake
 askari nao wakaja wakamdhihaki wakamletea siki ili anywe
 nao wakamwambia kama wewe ni mfalme wa wayahudi jiokoe mwenyewe
 maandishi haya yaliwekwa kwenye msalaba juu ya kichwa chake huyu ndiye mfalme wa wayahudi
 mmoja wa wale wahalifu waliosulibiwa pamoja naye akamtukana akasema wewe si ndiye kristo jiokoe ili utuokoe na sisi
 lakini yule mhalifu mwingine akamkemea mwenzake akasema je wewe humwogopi mungu wakati uko kwenye adhabu hiyo hiyo sisi tumehukumiwa kwa haki kwa kuwa tunapata tunayostahili kwa ajili ya matendo yetu
lakini huyu mtu hajafanya kosa lo lote
 kisha akasema bwana yesu unikumbuke utakapokuja katika ufalme wako
 yesu akamjibu amin nakuambia leo hii utakuwa pamoja nami paradisoa kifo cha yesu ilikuwa kama saa sita mchana kukawa na giza katika nchi yote mpaka saa tisa kwa sababu jua liliacha kutoa nuru
pazia la hekalu a paradiso maana yake bustani nzuri hapa ina maana mahali zinapokwenda roho za wacha mungu yaani watakatifu luka likachanika vipande viwili
 yesu akapaza sauti yake akasema baba mikononi mwako naikabidhi roho yangu
baada ya kusema haya akakata roho
 yule jemadari alipoona yaliyotukia akamsifu mungu akasema hakika mtu huyu alikuwa mwenye haki
 watu wote waliokuwa wamekusanyika hapo kushuhudia tukio hili walipoyaona hayo wakapigapiga vifua vyao kwa huzuni na kwenda zao
 lakini wale wote waliomfahamu pamoja na wale wanawake waliokuwa wamemfuata kutoka galilaya walisimama kwa mbali wakiyatazama mambo haya
maziko ya yesu basi kulikuwa na mtu mmoja mwema na mwenye haki jina lake yosefu
yeye alikuwa mjube wa barazab la wayahudi lakini yeye hakuwa amekubaliana na maamuzi na vitendo vya viongozi wenzake
huyu alikuwa mweyeji wa arimathaya huko uyahudi naye alikuwa unaungojea ufalme wa mungu kwa matarajio makubwa
 yosefu alikwenda kwa pilato akaomba apewe mwili wa yesu
 akaushusha kutoka msalabani akauzungushia kitani safi na kuuweka katika kaburi lililochongwa kwenye mwamba ambalo lilikuwa hajazikiwa mtu mwingine ye yote
 ilikuwa siku ya maandalio nayo sabato ilikuwa karibu kuanza
 wale wanawake waliokuwa wamekuja pamoja na yesu wakimfuata kutoka galilaya wakamfuata yosefu wakaliona kaburi na jinsi mwili wa yesu ulivyolazwa
 kisha wakarudi nyumbani wakaandaa manukato na marhamu ya kuupaka huo mwili
lakini wakapumzika siku ya sabato kama ilivyoamriwa
kufufuka kwa yesu wameyaandaa na kwenda kaburini
 wakakuta lile jiwe limefingirishwa kutoka kwenye kaburi lakini walipoingia ndani hawakuuona mwili wa bwana yesu
 walipokuwa wanashangaa juu ya jambo hili ghafula watu wawili waliokuwa wamevaa mavazi yanayong aa kama umeme b baraza hapa ina maana ya sanhedrin ambalo lilikuwa ndilo baraza la juu kabisa la uatawala la kiyahudi lililoundwa na wazee pamoja na kuhani mkuu luka wa radi wakasimama karibu nao
 wale wanawake wakiwa na hofu wakainamisha nyuso zao mpaka chini
lakini wale watu wakawaambia kwa nini mnamtafuta aliye hai miongoni mwa wafu hayuko hapa amefufuka kumbukeni alivyowaambia alipokuwa bado yuko pamoja nanyi huko galilaya kwamba ilikuwa lazima mwana wa adamu atiwe mikononi mwa watu wenye dhambi waovu asulibiwe na siku ya tatu afufuke
 ndipo wakayakumbuka maneno ya yesu
 waliporudi kutoka huko kaburini wakawaeleza wale wanafunzi kumi na mmoja pamoja na wengine wote mambo haya yote
 basi hawa walikuwa maria magdalene yoana na maria mama yake yakobo pamoja na wengine waliofuatana nao
 lakini wale waliosikia hawakuwasadiki hao wanawake kwa sababu maneno yao yalionekana kama upuzi
 petro hata hivyo akainuka na kukimbilia kule kaburini
alipoinama kuchungulia akaona vile vitambaa vya kitani ila hakuona kitu kingine
naye akaenda zake akijiuliza nini kilichotokea
njiani kwenda emau ikawa siku iyo hiyo wanafunzi wawili wa yesu walikuwa njiani wakienda kijiji cha emau yapata maili sabaa kutoka yerusalemu
 walikuwa wakizungumza wao kwa wao kuhusu mambo yote yaliyotukia
 walipokuwa wakizungumza na kujadiliana yesu mwenyewe akaja akatembea pamoja nao lakini macho yao yakazuiliwa wasimtambue
 akawauliza ni mambo gani haya mnayozungumza wakati mnatembea wakasimama nyuso zao zikionyesha huzuni
 mmoja wao aliyeitwa kleopa akamwuliza je wewe ndiye peke yako mgeni huku yerusalemu ambaye hufahamu mambo yaliyotukia humo siku hizi akawauliza mambo gani wakamjibu mambo ya yesu wa nazareti
yeye alikuwa nabii mwenye uwezo mkuu katika maneno yake na matendo yake mbele za mungu na mbele ya wanadamu wote
 viongozi wa makuhani na viongozi wetu walimtoa ahukumiwe kufa nao wakamsulibisha
 lakini tulikuwa tumetegemea kwamba yeye ndiye angeliikomboa israeli
zaidi ya hayo leo ni siku ya tatu tangu mambo haya yatokee
 isitoshe baadhi ya wanawake katika kundi letu wametushtusha
walikwenda kaburini leo a maili saba ni kama kilomita 
 alfajiri lakini hawakuukuta mwili wake
walirudi wakasema wameona maono ya malaika ambao waliwaambia kwamba yesu yu hai
 kisha baadhi ya wenzetu walikwenda kaburini wakalikuta kama vile wale wanawake walivyosema lakini yeye hawakumwona
 yesu akawaambia ninyi ni wajinga kiasi gani nanyi ni wazito mioyoni mwenu kuamini mambo yote yaliyonenwa na manabii je haikumpasa kristo kuteswa kwa njia hiyo na kisha aingie katika utukufu wake naye akianzia na mose na manabii wote akawafafanulia jinsi maandiko yalivyosema kumhusu yeye
 nao wakakaribia kile kijiji walichokuwa wakienda yesu akawa kama anaendelea mbele
 lakini wao wakamsihi sana akae nao wakisema kaa hapa nasi kwa maana sasa ni jioni na usiku unaingia
basi akaingia ndani kukaa nao
 alipokuwa mezani pamoja nao akachukua mkate akashukuru akaumega akaanza kuwagawia
 ndipo macho yao yakafumbuliwa nao wakamtambua naye akatoweka machoni pao
hawakumwona tena
 wakaulizana wao kwa wao je mioyo yetu haikuwakawaka kwa furaha ndani yetu alipokuwa anazungumza nasi njiani na kutufafanulia maandiko wakaondoka mara wakarudi yerusalemu
wakawakuta wale wanafunzi kumi na mmoja na wale waliokuwa pamoja nao wamekusanyika wakisema ni kweli bwana amefufuka naye amemtokea simoni
 kisha wale wanafunzi wawili wakaeleza yaliyotukia njiani na jinsi walivyomtambua yesu alipoumega mkate
yesu awatokea wanafunzi wake wakati walipokuwa bado wanazungumza hayo yesu mwenyewe akasimama katikati yao akasema amani iwe nanyi
 wakashtuka na kuogopa wakidhani kwamba wameona mzuka
 lakini yesu akawauliza kwa nini mnaogopa kwa nini mna shaka mioyoni mwenu tazameni mikono yangu na miguu yangu mwone kuwa ni mimi hasa
niguseni mwone kwa maana mzuka hauna nyama na mifupa kama mnionavyo kuwa nayo
 aliposema haya akawaonyesha mikono na miguuu yake
 wakashindwa kuamini kwa ajili ya furaha na mshangao waliokuwa nao
akawauliza mna chakula cho chote hapa luka wakampa kipande cha samaki aliyeokwa nayeakakichukua na kukila mbele yao
 akawaambia haya ndiyo yale niliyowaambia nilipokuwa bado niko pamoja nanyi kwamba yote yaliyoandikwa kunihusu mimi katika torati ya mose manabii na zaburi hayana budi kutimizwa
 ndipo akafungua fahamu zao ili waweze kuyaelewa maandiko
 akawaambia haya ndiyo yaliyoandikwa kristo atateswa na siku ya tatu atafufuka kutoka kwa wafu
 toba na msamaha wa dhambi utatangazwa kupitia jina lake kuanzia yerusalemu
 ninyi ni mashahidi wa mambo haya
kuahadiwa kwa roho mtakatifu tazama nawaletea juu yenu ahadi ya baba yangu lakini kaeni humu yerusalemu mpaka mtakapovikwa uwezo utokao juu
kupaa kwa yesu mbinguni akiisha kuwaongoza mpaka kwenye viunga vya bethania akainua mikono yake juu na kuwabariki
 alipokuwa anawabariki akawaacha akachukuliwa mbinguni
 kisha wakamwabudu na kurudi yerusalemu wakiwa wamejawa na furaha kuu
 nao wakadumu ndani ya hekalu wakimtukuza mungu
amen
 yohana utangulizi miongoni mwa injili zote nne injili ya yohana ni ya aina ya pekee
ingawa kwa ujumla inaonyesha maisha ya yesu na huduma yake iko tofauti sana katika mpangilio na mfumo ukilinganisha na zile nyingine tatu
injili hii haina mifano ina miujiza miwili tu iliyoandikwa katika zile injili nyigine zinazofanana mathayo marko na luka na mingine mitano ambayo ni yohana peke yake anayeieleza
mtume yohana aliandika injili hii miaka mingi baada ya kufa na kufufuka kwa yesu
kusudi la kuiandika ilikuwa kwamba wale wanaoisoma wamwamini yesu kristo na kwa njia hiyo wapate uzima wa milele yohana 
yohana anaanza na utangulizi wa pekee ambao haumo katika injili nyingine
anaeleza juu ya kuwapo kwa yesu pamoja na baba kabla ya kitu cho chote kuumbwa
kwa njia hii anaonyesha wazi kwamba yesu hakuwa tu mwanadamu wa pekee bali ana asili ya mungu
katika injili hii tunapata habari za baadhi ya miujiza ya yesu na mafundisho yake ambayo hayakutajwa katika injili nyingine
sehemu kubwa yohana inaeleza mafundisho ambayo yesu aliwapa wanafunzi wake kabla ya kifo chake
sehemu maalumu inaeleza jinsi yesu alivyojidhihirisha kwa wanafunzi wake baada ya kufa na kufufuka kwake
wazo kuu injili ya yohana inatilia mkazo zaidi uungu wa kristo
pia inatueleza kwa undani zaidi ishara ambazo injili nyingine zinaziita miujiza ili msomaji aweze kuamini kwamba yesu ndiye kristo mwana wa mungu na kwamba kwa kuamini apate uzima wa milele
zile ishara ambazo mwandishi anazielezea zinatoa uthibitisho wa uweza wa yesu kristo wa kiungu na maana hasa ya maisha yake pale ambapo mwanadamu hana uwezo
neno amini linaonekana mara tisini na nane
yesu anatambulishwa kama neno katika injili hii pia anaitwa nuru kweli upendo mchungaji mwema mlango ufufuo na uzima mkate wa mbinguni na majina mengine
ule ukweli kwamba yesu ni mwana wa mungu umerudiwa mara kwa mara
wakati huo huo ubinadamu wa yesu unaonyeshwa katika hali zake za kuchoka kuhuzunika kulia nk mwandishi yohana ndiye mwandishi wa injili hii kwani huyu ndiye yule mwanafunzi mpendwa aliyekuwa na yesu kila mahali na ambaye ndiye aliyeegama kifuani mwa yesu wakati wa chakula cha mwisho na wanafunzi wake
matukio ya yohana kuwa na upendo na uhusiano wa karibu sana na yesu umetajwa mara nyingi
huyu ndiye yohana mwana wa zebedayo
yohana alikuwa mgalilaya mvuvi mk
yesu alipomwita
yohana na yakobo nduguye waliungana na andrea na petro katika uanafunzi wa yesu
mama yake yohana alikuwa salome dada yake maria mamaye yesu ona mat
 mk
 yh
 tarehe karibu na mwisho wa karne ya kwanza kama b
mahali nyumbani kwa yohana kulikuwa efeso na ambako ndiko alikozikwa
kwa hiyo kuna uwezekano mkubwa kwamba injli hii iliandikiwa efeso
mgawanyo mwanzo unaonyesha kuwa yesu ni mungu huduma ya yesu kabla ya kwenda galilaya huduma ya yesu huko galilaya na upinzani uliomkabili huko yerusalemu kufufuliwa kwa lazaro kukamilishwa kwa huduma ya bwana yesu mafundisho ya mwisho ya bwana yesu kufa kwa yesu na kufufuka kwake kuonekana kwa yesu baada ya kufufuka neno alifanyika mwili hapo mwanzo alikuwako neno
huyo neno alikuwa pamoja na mungu naye neno alikuwa mungu
 tangu mwanzo huyo neno alikuwa pamoja na mungu
 vitu vyote viliumbwa kwa yeye wala pasipo yeye hakuna cho chote kilichoumbwa ambacho kimeumbwa
 ndani yake ndimo ulimokuwa uzima na huo uzima ulikuwa nuru ya watu
 nuru hung aa gizani nalo giza halikuishinda
 alikuja mtu mmoja aliyetumwa kutoka kwa mungu jina lake yohana
 alikuja kama shahidi apate kuishuhudia hiyo nuru ili kwa kupitia yeye watu wote waweze kuamini
 yeye mwenyewe hakuwa ile nuru bali alikuja kuishuhudia hiyo nuru
 nuru halisi imwangaziayo kila mtu ilikuwa inakuja ulimwenguni
 alikuwepo ulimwenguni na ingawa ulimwengu uliumbwa kwa yeye haukumtambua
 alikuja kwa walio wake lakini wao hawakumpokea
 bali wote waliompokea aliwapa uwezo wa kufanyika watoto wa mungu ndio wale waliaminio jina lake
 hawa watoto wamezaliwa si kwa damu wala kwa mapenzi ya mwili au kwa mapenzi ya mtu bali kwa mapenzi ya mungu
 neno alifanyika mwili akakaa miongoni mwetu nasi takauona utukufu wake utukufu kama wa mwana pekee atokaye kwa baba amejaa neema na kweli
 yohana alishuhudia habari zake akapiga kelele akisema huyu ndiye yule niliyewaambia kwamba yeye ajaye baada yangu ni mkuu kuliko mimi kwa kuwa alikuwako kabla yangu
 kutokana na ukamilifu wake sisi sote tumepokea neema juu ya neema
 kwa kuwa torati ilitolewa kwa mkono wa mose lakini neema na kweli imekuja kupitia yesu kristo
 hakuna mtu ye yote aliyemwona mungu wakati wo wote ila ni mungu mwana pekee aliye kifuani mwa baba ndiye ambaye amemdhihirisha
ushuhuda wa yohana mbatizaji huu ndio ushuhuda wa yohana wakati wayahudi walipotuma makuhani na walawi kutoka yerusalemu kumwuliza wewe ni nani yohana alikiri waziwazi pasipo kuficha akasema mimi si kristoa
 wakamwuliza wewe ni nani basi je wewe ni eliya a kristo yaani masiya maana yake mpakwa aliyetiwa mafuta yohana yeye akajibu hapana mimi siye
je wewe ni yule nabii akajibu hapana
 ndipo wakasema basi tuambie wewe ni nani ili tupate jibu la kuwapelekea wale waliotutuma
wewe wasemaje juu yako mwenyewe akawajibu kwa maneno ya nabii isaya akisema mimi ni sauti ya mtu aliaye nyikani inyosheni njia ya bwana
 basi walikuwa wametumwa watu kutoka kwa mafarisayo wakamwuliza kama wewe si kristo wala si eliya na wala si yule nabii kwa nini basi unabatiza yohana akawajibu mimi ninabatiza kwa majib lakini katikati yenu yupo mtu msiyemjua
 yeye ajaye baada yangu sistahili hata kufungua kamba ya viatu vyake
 mambo haya yote yalitukia huko bethania ng ambo ya mto yordani mahali yohana alipokuwa akibatiza
yesu mwana kondoo wa mungu siku iliyofuata yohana alimwona yesu akimjia akasema tazama mwana kondoo wa mungu aichukuaye dhambi ya ulimwengu huyu ndiye yule niliyewaambia ya kwamba yuaja mtu nyuma yangu ambaye ni mkuu kuliko mimi kwa maana alikuwapo kabla yangu
 mimi mwenyewe sikumfahamu lakini sababu ya kuja nikibatiza kwa maji ni ili yeye apate kufunuliwa kwa israeli
 kisha yohana akatoa ushuhuda huu nilimwona roho akishuka kutoka mbinguni kama hua akakaa juu yake
 mimi nisingemtambua lakini yeye aliyenituma nibatize kwa maji alikuwa ameniambia yule mtu utakayemwona roho akimshukia na kukaa juu yake huyo ndiye atakayebatiza kwa roho mtakatifu
 mimi mwenyewe nimeona jambo hili na ninashuhudia kuwa huyu ndiye mwana wa mungu
wanafunzi wa kwanza wa yesu siku iliyofuata yohana alikuwako huko tena pamoja na wanafunzi wake wawili
 alipomwona yesu akipita akasema tazama mwana kondoo wa mungu wale wanafunzi wawili walipomsikia yohana akisema haya wakamfuata yesu
 yesu akageuka akawaona wakimfuata akawauliza mnataka nini b kwa maji hapa tafsiri zingine zinasema ndani ya maji wakamwambia rabi maana yake mwalimu unaishi wapi yesu akawajibu njoni nanyi mtapaona hivyo wakaenda na kupaona mahali alipokuwa anaishi wakakaa naye siku ile kwa kuwa ilikuwa yapata saa kumi
 andrea nduguye simoni petro alikuwa mmoja wa wale wawili waliosikia yale yohana aliyokuwa amesema naye ndiye aliyemfuata yesu
 kitu cha kwanza andrea alichofanya ni kumtafuta simoni nduguye na kumwambia tumemwona masiya yaani kristo
 naye akamleta kwa yesu
yesu akamwangalia na kusema wewe ni simoni mwana wa yohana utaitwa kefa ambalo limetafsiriwa petroc
yesu awaita filipo na nathanaeli siku iliyofuata yesu aliamua kwenda galilaya
akamkuta filipo akamwambia nifuate
 basi filipo alikuwa mwenyeji wa bethsaida mji alikotoka andrea na petro
 filipo naye akamkuta nathanaeli na kumwambia tumemwona yeye ambaye mose aliandika habari zake katika torati na ambaye pia manabii waliandika kumhusu yaani yesu wa nazareti mwana wa yosefu
 nathanaeli akauliza nazareti je kitu cho chote chema chaweza kutoka nazareti filipo akamwambia njoo uone
 yesu alipomwona nathanaeli anakaribia akanena habari zake akasema tazama huyu ni mwisraeli kweli kweli hana hila ndani yake
 nathanaeli akamwuliza umenifahamuje yesu akamjibu nilikuona ulipokuwa bado uko chini ya mtini kabla hata filipo hajakuita
 nathanaeli akamwambia mwalimu wewe ni mwana wa mungu wewe ni mfalme wa israeli yesu akamwambia unaamini kwa kuwa nilikuambia nilikuona ulipokuwa bado uko chini ya mtini basi utaona mambo makuu zaidi kuliko hilo
 ndipo akawaambia amin amin nawaambia ninyi mtaona mbingu ikifunguka na malaika wa mungu wakipanda na kushuka juu ya mwana wa adamu
arusi huko kana c petro kwa kiyunani au kefa kwa kiaramu maana yake ni kipande cha mwamba yohana siku ya tatu kulikuwa na arusi katika mji wa kana ya galilaya naye mama yake yesu alikuwako huko
 yesu pamoja na wanafunzi wake walikuwa wamealikwa arusini pia
 divai ilipokwisha mama yake yesu akamwambia wameishiwa na divai
 yesu akamwambia mwanamke nina nini nawe saa yangu haijawadia
 mama yake akawaambia wale watumishi lo lote atakalowaambia fanyeni
 basi ilikuwapo huko mitungi sita iliyotengenezwa kwa mawe kwa ajili ya kujitakasa kwa desturi ya kiyahudi kila mtungi ungeweza kuchukua vipipa viwili au vitatua
 yesu akawaambia wale watumishi ijazeni hiyo mitungi maji
nao wakaijaza ile mitungi mpaka juu
 kisha akawaambia sasa choteni hayo maji kidogo mpelekeeni mkuu wa meza
hivyo wakachota wakampelekea
 yule mkuu wa meza akayaonja yale maji ambayo yalikuwa yamebadilika kuwa divai
hakujua divai hiyo ilikotoka ingawa wale watumishi waliochota yale maji wao walifahamu
basi akamwita bwana arusi kando akamwambia watu wote hutoa kwanza divai nzuri kisha huleta ile divai hafifu wageni wakisha kunywa vya kutosha lakini wewe umeiweka ile nzuri kupita zote mpaka sasa
 huu ndio uliokuwa muujiza wa kwanza yesu aliofanya huko kana ya galilaya
hivyo yesu alidhihirisha utukufu wake na wanafunzi wake wakamwamini
yesu atakasa hekalu baada ya hayo yesu pamoja na mama yake ndugu zake na wanafunzi wake walishuka mpaka kapernaumu wakakaa huko siku chache
 ilipokaribia wakati wa pasaka ya wayahudi yesu alipanda kwenda yerusalemu
 huko hekaluni aliwakuta watu wakiuza ng ombe kondoo na njiwa
nao wabadilisha fedha wakiwa wameketi kwenye meza zao
 akatengeneza mjeledi kutokana na kamba akawafukuza wote kutoka kwenye eneo la hekalu pamoja na kondoo na ng ombe
akazipindua meza za wale waliokuwa wakibadilisha fedha na kuzimwaga fedha zao
 akawaambia wale waliokuwa wakiuza njiwa waondoeni hapa mnathubutuje kuifanya a kipipa kimoja kidogo chenye ujazo wa lita 
hivyo kila mtungi ulikuwa na ujazo wa au yohana nyumba ya baba yangu kuwa mahali pa biashara wanafunzi wake wakakumbuka kuwa imeandikwa wivu wa nyumba yako utanila
 ndipo wayahudi wakamwuliza unaweza kutuonyesha ishara gani ili kuthibitisha mamlaka uliyo nayo ya kufanya mambo haya yesu akawajibu libomoeni hili hekalu nami nitalijenga tena kwa siku tatu wale wayahudi wakamjibu hekalu hili lilijengwa kwa muda wa miaka arobaini na sita nawe wasema utalijenga kwa siku tatu lakini yeye hekalu alilozungumzia ni mwili wake
 baada ya kufufuka kutoka kwa wafu wanafunzi wake wakakumbuka yale aliyokuwa amesema
ndipo wakayaamini maandiko na yale maneno yesu aliyokuwa amesema
 ikawa yesu alipokuwa yerusalemu kwenye sikukuu ya pasaka watu wengi waliona ishara na miujiza alizokuwa akifanya wakamwamini
 lakini yesu hakujiaminisha kwao kwa sababu aliwajua wanadamu wote
 hakuhitaji ushuhuda wa mtu ye yote kuhusu mtu kwa kuwa alijua yote yaliyokuwa moyoni mwa mtu
nikodemo amwendea yesu usiku basi palikuwa na mtu mmoja farisayo jina lake nikodemo mmoja wa baraza la wayahudia lililotawala
 huyu alimjia yesu usiku akamwambia rabi tunajua kuwa wewe ni mwalimu uliyetumwa na mungu kwa maana hakuna mtu awezaye kufanya miujiza hii uifanyayo wewe kama mungu hayuko pamoja naye
 yesu akamjibu amin amin nakuambia mtu hawezi kuuona ufalme wa mungu asipozaliwa mara ya pili
 nikodemo akauliza awezeje mtu kuzaliwa wakati akiwa mzee hakika hawezi kuingia mara ya pili kwenye tumbo la mama yake ili azaliwe yesu akamwambia amin amin nakuambia hakuna mtu ye yote anayeweza kuingia katika ufalme wa mungu isipokuwa amezaliwa kwa maji na kwa roho
 mwili huzaa mwili lakini roho huzaa roho
 kwa hiyo usishangae ninapokuambia huna budi kuzaliwa mara ya pili
 upepo huvuma po pote upendapo
mvumo wake a baraza la wayahudi yaani sanhedrin lilikuwa ndilo baraza la juu kabisa la utawala ambalo lilikuwa na wazee pamoja na kuhani mkuu
unausikia lakini huwezi ukafahamu utokako wala uendako
ndivyo ilivyo kwa kila mtu aliyezaliwa na roho
 nikodemo akamwuliza mambo haya yanawezekanaje yesu akamwambia wewe ni mwalimu mashuhuri wa waisraeli nawe huelewi mambo haya amin amin ninakwambia sisi tunazungumza lile tunalolijua na tunashuhudia lile tuliloliona
lakini ninyi watu hamkubali ushuhuda wetu
 nimewaambia mambo ya duniani nanyi hamkuniamini mtaniaminije basi nitakapowaambia mambo ya mbinguni hakuna mtu ye yote aliyekwenda mbinguni isipokuwa yeye aliyeshuka kutoka mbinguni yaani mwana wa adamu
 kama vile mose alivyomwinua yule nyoka kule jangwani vivyo hivyo mwana wa adamu hana budi kuinuliwa juu
 ili kila mtu amwaminiye awe na uzima wa milele
 kwa maana jinsi hii mungu aliupenda ulimwengu hata akamtoa mwanawe wa pekee ili kila mtu amwaminiye asipotee bali awe na uzima wa milele
 kwa maana mungu hakumtuma mwanawe kuuhukumu ulimwengu bali kwa yeye ulimwengu upate kuokolewa
 ye yote amwaminiye hahukumiwi lakini asiyeamini amekwisha kuhukumiwa kwa sababu hakumwamini mwana pekee wa mungu
 hii ndiyo hukumu kwamba nuru imekuja ulimwenguni nao watu wakapenda giza kuliko nuru kwa sababu matendo yao ni maovu
 kwa kuwa kila atendaye maovu huchukia nuru wala haji kwenye nuru ili matendo yake maovu yasifichuliwe
 lakini wale watendao yaliyo mema huja kwenye nuru kusudi ionekane wazi kwamba matendo yao yametendeka katika mungu
ushuhuda wa yohana mbatizaji kuhusu yesu baada ya haya yesu na wanafunzi wake walikwenda katika nchi ya uyahudi nao wakakaa huko kwa muda na kubatiza
 yohana naye alikuwa akibatiza huko ainoni karibu na salimu kwa sababu huko kulikuwa na maji tele
watu wazima wakamjia huko ili kubatizwa
 hii ilikuwa kabla yohana hajatiwa gerezani
 mashindano yakazuka kati ya baadhi ya wanafunzi wa yohana na myahudi mmoja kuhusu suala la desturi ya kunawa
 wakamwendea yohana wakamwambia rabi yule mtu aliyekuwa pamoja nawe nga mbo ya yohana pili ya mto yordani yule uliyeshuhudia habari zake sasa anabatiza na kila mtu anamwendea yohana akawajibu hakuna mtu ye yote awezaye kupata kitu cho chote isipokuwa kile tu alichopewa kutoka mbinguni
 ninyi wenyewe ni mashahidi wangu kwamba nilisema mimi si kristo ila nimetumwa nimtangulie
 bibi arusi ni wa bwana arusi
lakini rafiki yake bwana arusi anayesimama karibu naye na kusikiliza kutoka kwake hufurahi sana aisikiapo sauti ya bwana arusi
kwa sababu hii furaha yangu imekamilika
 yeye hana budi kuwa mkuu zaidi na mimi nizidi kuwa mdogo
yeye aliyetoka mbinguni yeye ajaye kutoka juu yu juu ya yote yeye aliye wa duniani ni wa dunia naye huzungumza mambo ya duniani
yeye aliyekuja kutoka mbinguni yu juu ya yote
 yeye hushuhudia yale aliyoyaona na kuyasikia lakini hakuna ye yote anayekubali ushuhuda wake
 lakini ye yote anayekubali huo ushuhuda anathibitisha kwamba mungu ni kweli
 yeye aliyetumwa na mungu husema maneno ya mungu kwa kuwa mungu humtoa roho pasipo kipimo
 baba anampenda mwana naye ametia vitu vyote mikononi mwake
 ye yote anayemwamini mwana ana uzima wa milele lakini yeye asiyemwamini mwana hatauona uzima bali ghadhabu ya mungu itakuwa juu yake
yesu azungumza na mwanamke msamaria mafarisayo wakasikia kwamba yesu alikuwa anapata na kubatiza wanafunzi wengi zaidi kuliko yohana ingawa kwa kweli si yesu mwenyewe aliyekuwa akibatiza ila ni wanafunzi wake
 bwana alipojua mambo haya aliondoka uyahudi akarudi tena galilaya
 wakati huo ilimbidi apitie samaria
 akafika kwenye mji mmoja wa samaria uitwao sikari karibu na lile shamba ambalo yakobo alimpa mwanawe yosefu
 huko ndiko kulikokuwa na kile kisima cha yakobo
naye yesu alikuwa amechoka kwa kuwa alikuwa ametoka safarini
akaketi karibu na hicho kisima
ilikuwa yapata saa sita mchana
mwanamke mmoja msamaria akaja kuteka maji yesu akamwambia naomba maji ninywe
 wakati huo wanafunzi wake walikuwa wamekwenda mjini kununua chakula
 yule mwanamke akamjibu wewe ni myahudi na mimi ni msamaria
yawezekanaje uniombe nikupe maji ya kunywa wayahudi walikuwa hawashirikiani kabisa na wasamaria
 yesu akajibu akamwambia kama ungelijua karama ya mungu naye ni nani anayekuambia nipe maji ninywe wewe ungelimwomba yeye naye angelikupa maji yaliyo hai
 yule mwanamke akamjibu bwana wewe huna chombo cha kutekea maji na kisima hiki ni kirefu
hayo maji ya uzima utayapata wapi kwani wewe ni mkuu kuliko baba yetu yakobo ambaye alitupatia kisima hiki ambacho yeye pamoja na watoto wake na mifugo yake walikitumia yesu akamjibu kila mtu anayekunywa maji ya kisima hiki ataona kiu tena
 lakini ye yote anywaye maji nitakayompa hataona kiu kamwe
maji nitakayompa yatakuwa ndani yake chemchemi ya maji yakibubujika uzima wa milele
 yule mwanamke akamwambia bwana tafadhali nipe maji hayo ili nisipate kiu tena na wala nisije tena hapa kuteka maji yesu akamjibu nenda ukamwite mumeo uje naye hapa
 yule mwanamke akajibu sina mume
yesu akamwambia umesema kweli kuwa huna mume
 kwa maana umeshakuwa na wanaume watano na mwanamume unayeishi naye sasa si mume wako yule mwanamke akasema bwana naona bila shaka wewe ni nabii
 baba zetu waliabudu kwenye mlima huu lakini ninyi wayahudi mnasema ni lazima tukaabudu huko yerusalemu
 yesu akamjibu mwanamke niamini wakati unakuja ambapo hamtamwabudu baba katika mlima huu wala huko yerusalemu
 ninyi wasamaria mnaabudu msichokijua
sisi wayahudi tunamwabudu mungu tunayemjua kwa sababu wokovu unatoka kwa wayahudi
 lakini saa yaja tena ipo ambapo wale waabuduo halisi watamwabudu baba katika roho na kweli
watu wanaoabudu namna hii ndio baba anawatafuta
 mungu ni roho na wote wanaomwabudu imewapasa kumwabudu katika roho na kweli
 yule mwanamke akamwambia ninafahamu kwamba masiya aitwaye kristo anakuja
yeye akija atatueleza mambo yote
 yesu akamwambia mimi ninayezungumza nawe ndiye masiya
 wakati huo wanafunzi wake wakarudi wakashangaa sana kumwona akizungumza na mwanamke
lakini hakuna aliyemwuliza unataka nini kwake au kwa nini unazungumza naye yule mwanamke akaacha mtungi wake akarudi mjini akawaambia watu njoni mkamwone mtu aliyeniambia kila kitu nilichotenda je yawezekana huyu ndiye masiya basi wakamiminika watu kutoka mjini wakamwendea yesu
 wakati huo wanafunzi wake walikuwa wakimsihi rabi kula angalau cho chote
 lakini yeye akawajibu mimi ninacho chakula ambacho ninyi hamkifahamu
 basi wanafunzi wakaanza kuulizana kuna mtu ambaye amemletea chakula lakini yesu akawajibu chakula changu ni kufanya mapenzi ya mungu ambaye amenituma na kuikamilisha kazi yake
 je ninyi hamsemi bado miezi minne tuvune inueni macho yenu myaangalie mashamba jinsi mazao yalivyo tayari kuvunwa mvunaji tayari anapokea mshahara wake naye anakusanya mazao kwa ajili ya uzima wa milele
ili yeye apandaye na yeye avunae wafurahi pamoja
 hivyo kule kusema mmoja hupanda na mwingine huvuna ni kweli kabisa
 niliwatuma mkavune mazao ambayo hamkupanda wengine walifanya kazi ngumu nanyi mmevuna faida ya taabu yao
wasamaria wengi waamini wasamaria wengi kutoka katika mji ule wakamwamini yesu kwa sababu ya ushuhuda wa yule mwanamke alipowaambia kwamba ameniambia kila jambo nililotenda
 hivyo wale wasamaria walipomjia wakamsihi akae kwao
naye akakaa huko siku mbili
 kwa sababu ya neno lake watu wengi wakaamini
 wakamwambia yule mwanamke sasa tunaamini wala si kwa sababu ya maneno yako tu bali kwa kuwa tumemsikia sisi wenyewe
tumejua hakika kweli ya kwamba huyu ndiye kristo mwokozi wa ulimwengu
yesu amponya mwana wa afisa bada ya zile siku mbili yesu aliondoka kwenda galilaya
 basi yesu mwenyewe alikuwa amesema kwamba nabii hapati heshima katika nchi yake mwenyewe
 alipofika galilaya wagalilaya walimkaribisha kwani walikuwa wameona yale aliyoyatenda huko yerusalemu wakati wa sikukuu ya pasaka
kwa maana wao pia walikuwa wamehudhuria yohana kwenye hiyo sikukuu
 hivyoyesu akaja tena mpaka kana ya galilaya kule alikokuwa amebadili maji kuwa divai
huko kulikuwako na mtu mmoja afisa wa kifalme ambaye mwanawe alikuwa mgonjwa huko kapernaumu
 huyo mtu aliposikia kwamba yesu alikuwa amewasili galilaya kutoka uyahudi alimwendea na kumwomba ili aje kumponya mwanawe aliyekuwa mgonjwa karibu ya kufa
 yesu akamwambia ninyi watu msipoona ishara na miujiza kamwe hamtaamini
 yule afisa wa kifalme akamwambia bwana tafadhali shuka kabla mwanangu hajafa
 yesu akamjibu enenda zako mwanao yu hai
yule afisa akaamini yale maneno yesu aliyomwambia akaondoka akaenda zake
 alipokuwa bado yuko njiani akakutana na watumishi wake wakamwambia kwamba mwanawe yu mzima
 akawauliza saa ambayo alianza kupata nafuu
wakamwambia jana yapata saa saba homa ilimwacha
 ndipo baba wa huyo mtoto akakumbuka kuwa huo ndio wakati ambapo yesu alikuwa amemwambia mwanao yu hai
kwa hiyo yeye pamoja na wote wa nyumbani mwake wakamwamini yesu
 hii ilikuwa ishara ya pili ambayo yesu alifanya aliporudi galilaya kutoka uyahudi
yesu amponya mtu penye bwawa la bethzatha baada ya haya kulikuwa na sikukuu ya wayahudi naye yesu akapanda kwenda yerusalemu
 huko yerusalemu karibu na mlango uitwao mlango wa kondoo palikuwa na bwawa moja lililoitwa kwa kiebrania bethzathaa ambalo lilikuwa limezungukwa na kumbi tano
 hapa palikuwa na idadi kubwa ya wasiojiweza yaani vipofu viwete na waliopooza wakingojea maji yatibuliwe kwa maana malaika alikuwa akishuka wakati fulani akayatibua maji na yule aliyekuwa wa kwanza kuingia ndani baada ya maji kutibuliwa alipona ugonjwa wo wote aliokuwa nao
 mtu mmoja alikuwako huko ambaye alikuwa ameugua kwa miaka thelathini na minane
 yesu alipomwona a bethzatha ni neno la kiebrania ambalo maana yanke ni nyumba ya mizeituni mahali pengine limetajwa kama bethesda kwa kiaramu yaani nyumba ya huruma na pengine kama bethsaida yaani nyumba ya uvuvi
yohana akiwa amelala hapo naye akijua kuwa amekuwako hapo kwa muda mrefu akamwambia je wataka kuponywa yule mgonjwa akamjibu bwana mimi sina mtu wa kuniingiza bwawani maji yanapotibuliwa
nami ninapotaka kutumbukia bwawani mtu mwingine huingia kabla yangu
 yesu akamwambia simama chukua mkeka wako na uende
 mara yule mtu akapona akachukua mkeka wake akaanza kutembea
basi siku hiyo ilikuwa siku ya sabato
 kwa hiyo wayahudi wakamwambia yule mtu aliyeponywa leo ni sabato ni kinyume cha sheria wewe kubeba mkeka wako
 yeye akawajibu yule mtu aliyeniponya aliniambia chukua mkeka wako na uende
 wakamwuliza ni mtu gani huyo aliyekuambia uchukue mkeka wako uende basi yule mtu aliyeponywa hakufahamu ni nani aliyemponya kwa sababu yesu alikuwa amejiondoa katika ule umati wa watu uliokuwa hapo
 baadaye yesu akamkuta yule mtu aliyemponya ndani ya hekaluni na kumwambia tazama umeponywa usitenda dhambi tena
la sivyo lisije likakupata jambo baya zaidi
 yule mtu akaenda akawaambia wale wayahudi kuwa ni yesu aliyemponya
uzima kupitia mwana kwa hiyo wayahudi wakaanza kumsumbua kwa sababu alikuwa anafanya mambo kama hayo siku ya sabato
 yesu akawajibu baba yangu anafanya kazi yake daima hata siku hii ya leo nami pia ninafanya kazi
 maneno haya yaliwaudhi sana viongozi wa wayahudi
wakajaribu kila njia wapate jinsi ya kumwua kwani si kwamba alivunja sabato tu bali alikuwa akimwita mungu baba yake hivyo kujifanya sawa na mungu
mamlaka ya mwana wa mungu yesu akawaambia amin amin nawaambia mwana hawezi kufanya jambo lo lote peke yake yeye aweza tu kufanya lile analomwona baba yake akifanya kwa maana lo lote afanyalo baba mwana pia hufanya hivyo hivyo
 baba ampenda mwana na kumwonyesha yale ambayo yeye baba mwenyewe anayafanya naye atamwonyesha kazi kuu kuliko hizi ili mpate kushangaa
 hakika kama vile baba awafufuavyo wafu na kuwapa uzima vivyo hivyo mwana huwapa uzima wale anaopenda
 wala baba hamhukumu mtu ye yote lakini hukumu yote amempa mwana ili wote wamheshimu mwana kama vile wanavyomheshimu baba
ye yote asiyemheshimu mwana hamheshimu baba aliyemtuma
 amin amin ninawaambia ye yote anayesikia maneno yangu na kumwamini yeye aliyenituma anao uzima wa milele naye hatahukumiwa bali amepita kutoka mautini na kuingia uzimani
 amin amin nawaambia saa yaja nayo saa ipo wafu watakapoisikia sauti ya mwana wa mungu nao watakaoisikia watakuwa hai
 kama vile baba alivyo na uzima ndani yake vivyo hivyo amempa mwana kuwa na uzima ndani yake
 naye amempa mwanawe mamlaka ya kuhukumu kwa kuwa yeye ni mwana wa adamu
 msishangae kusikia haya kwa maana saa inakuja ambapo wale walio makaburini wataisikia sauti yake
 nao watatoka nje wale waliotenda mema watafufuka wapate uzima na wale waliotenda maovu watafufuka wahukumiwe
shuhuda kuhusu yesu mimi siwezi kufanya jambo lo lote peke yangu
ninavyosikia ndivyo ninavyohukumu nayo hukumu yangu ni ya haki kwa kuwa sitafuti kufanya mapenzi yangu mwenyewe bali mapenzi yake yeye aliyenituma
 kama ningejishuhudia mimi mwenyewe ushuhuda wangu si kweli
 lakini yuko mwingine anishuhudiaye na ninajua kwamba ushuhuda wake ni wa kweli
 mlituma wajumbe kwa yohana naye akashuhudia juu ya kweli
 si kwamba naukubali ushuhuda wa mwanadamu la bali ninalitaja hili kusudi ninyi mpate kuokolewa
 yohana alikuwa taa iliyowaka na kutoa nuru nanyi kwa muda mlichagua kuifurahia nuru yake
 lakini ninao ushuhuda mkuu zaidi kuliko wa yohana
kazi zile nizifanyazo zinashuhudia juu yangu zile ambazo baba amenituma nizikamilishe naam ishara hizi ninazofanya zinashuhudia kuwa baba ndiye aliyenituma
 naye baba mwenyewe ameshuhudia juu yangu
hamjapata kamwe kuisikia sauti yake wala kuona umbo lake wala hamna neno lake ndani yenu kwa sababu hamkumwamini yeye aliyetumwa naye
 ninyi mnachunguza maandiko mkidhani ya kuwa ndani yake mna uzima wa milele maandiko haya ndiyo yanayonishuhudia mimi
 lakini mnakataa kuja kwangu ili mpate uzima
 mimi sitafuti kutukuzwa na wanadamu
 lakini ninajua kwamba hamna upendo wa mungu mioyoni mwenu
 mimi nimekuja kwa jina la baba yangu nanyi hamnipokei lakini mtu mwingine akija kwa jina lake mwenyewe mtampokea
 ninyi mwawezaje kuamini ikiwa mnapeana utukufu ninyi kwa ninyi lakini hamna bidii kupata utukufu utokao kwa mungu lakini msidhani kuwa mimi nitawashtaki mbele za baba mshtaki wenu ni mose ambaye mmemwekea tumaini lenu
 kama mngelimwamini mose mngeliniamini na mimi kwa maana aliandika habari zangu
 lakini ikiwa hamwamini aliyoandika mose mtaaminije ninayoyasema yesu alisha watu baada ya haya yesu alikwenda ng ambo ya bahari ya galilaya ambayo pia huitwa bahari ya tiberia
 umati mkubwa wa watu uliendelea kumfuata kwa sababu waliona ishara nyingi za miujiza alizofanya kwa wagonjwa
 kisha yesu akapanda mlimani akaketi huko pamoja na wanafunzi wake
 pasaka ya wayahudi ilikuwa imekaribia
 yesu alipotazama na kuuona ule umati mkubwa wa watu ukimjia akamwambia filipo tutanunua wapi mikate ili watu hawa wale aliuliza swali hili kumpima kwa maana alishajua la kufanya
 filipo akamjibu hata fedha kiasi cha dinari mia mbilia hazitoshi kununua mikate ya kuwapa watu hawa kila mtu apate kidogo
 mmoja wa wanafunzi wake aitwaye andrea ndugu yake simoni petro akamwambia hapa kuna mvulana mmoja mwenye mikate mitano ya shayiri na samaki wawili wadogo
lakini hivi vitatosha nini kwa umati wote huu yesu akasema waketisheni watu chini
palikuwa na majani mengi katika eneo lile nao watu wakaketi palikuwa na wanaume 
 ndipo yesu akachukua ile mikate akamshukuru mungu na kuwagawia wale watu waliokuwa wamekaa kwa kiasi walichohitaji
akafanya vivyo hivyo na wale samaki
kila mtu akapata kadri alivyotaka
a dinari ni sawa na mshahara wa kibarua wa siku 
mshahara wa kibarua ulikuwa dinari moja kwa siku yohana watu wote walipokwisha kula na kushiba akawaambia wanafunzi wake kusanyeni vipande vilivyobaki vya ile mikate kisipotee cho chote
 hivyo wakavikusanya wakajaza vikapu kumi na viwili kwa vipande vilivyobaki vya ile mikate mitano na samaki wale wawili wadogo
 baada ya watu kuona mwujiza ule yesu aliofanya walianza kusema hakika huyu ndiye nabii ajaye ulimwenguni yesu akijua kwamba walitaka kuja kumfanya awe mfalme wao kwa nguvu akajitenga nao akaenda milimani peke yake
yesu atembea juu ya maji ilipofika jioni wanafunzi wake walitelemka kwenda baharini
 wakaingia kwenye mashua wakaanza kuvuka bahari kwenda kapernaumu
wakati huu kulikuwa tayari giza na yesu alikuwa hajajumuika nao
 bahari ikachafuka kwa sababu upepo mkali ulikuwa unavuma
 wanafunzi walipokuwa wamekwenda mwendo wa karibu maili tatu au nneb walimwona yesu akitembea juu ya maji akikaribia mashua wakaogopa sana
 lakini yesu akawaambia ni mimi msiogope
 ndipo kwa furaha wakamkaribisha kwenye mashua na mara wakafika walikokuwa wanakwenda
watu wanamtafuta yesu siku iliyofuata wale watu waliokuwa wamebaki ng ambo ya pili waliona kwamba palikuwepo na mashua moja tu na kwamba yesu hakuwa ameondoka pamoja na wanafunzi wake ila walikuwa wameondoka peke yao
 lakini zikaja mashua nyingine kutoka tiberia zikafika karibu na mahali pale walipokula mikate baada ya yesu kumshukuru mungu
 mara wale watu wakatambua kwamba yesu hakuwepo hapo wala wanafunzi wake
wakaingia kwenye mashua hizo wakaenda kapernaumu ili kumtafuta yesu
yesu ni mkate wa uzima walipomkuta yesu ng ambo ya bahari wakamwuliza rabi umefika lini huku yesu akawajibu amin amin nawaambia ninyi hamnitafuti kwa kuwa mliona ishara na miujiza bali kwa sababu mlikula ile mikate mkashiba
 msishughulikie chakula kiharibikacho bali chakula kidumucho hata uzima wa milele ambacho mwana wa adamu b maili tatu au nne ni kama kilomita au yohana atawapa
yeye ndiye ambaye mungu baba amemtia muhuri
 ndipo wakamwuliza tufanye nini ili tupate kuitenda kazi ya mungu yesu akawajibu kazi ya mungu ndiyo hii mwaminini yeye aliyetumwa naye
 hivyo wakamwuliza utafanya ishara gani ya mwujiza ili tuione tukuamini utafanya jambo gani baba zetu walikula mana jangwani kama ilivyoandikwa aliwapa mikate kutoka mbinguni ili wale
 yesu akawaambia amin amin nawaambia si mose aliyewapa mikate kutoka mbinguni bali baba yangu ndiye anawapa mkate wa kweli kutoka mbinguni
 kwa maana mkate wa mungu ni yule ashukaye kutoka mbinguni na kuupa ulimwengu uzima
 wakamwambia bwana kuanzia sasa tupatie huo mkate sikuzote
 yesu akawaambia mimi ndimi mkate wa uzima
yeye ajaye kwangu hataona njaa kamwe na yeye aniaminiye hataona kiu kamwe
 lakini kama nilivyowaambia mmeniona lakini bado hamwamini
 wale wote anipao baba watakuja kwangu na ye yote ajaye kwangu sitamfukuzia nje kamwe
 kwa kuwa nimeshuka kutoka mbinguni si ili kufanya mapenzi wangu bali mapenzi yake yeye aliyenituma
 haya ndiyo mapenzi yake yeye aliyenituma kwamba nisimpoteze hata mmoja wa wale alionipa bali niwafufue siku ya mwisho
 kwa maana mapenzi ya baba yangu ni kwamba kila mmoja amtazamaye mwana na kumwamini awe na uzima wa milele nami nitawafufua siku ya mwisho
 wayahudi wakaanza kunung unika kwa kuwa alisema mimi ndimi mkate ulioshuka kutoka mbinguni
 wakasema huyu si yesu mwana wa yosefu ambaye baba yake na mama yake tunawajua anawezaje basi sasa kusema nimeshuka kutoka mbinguni hivyo yesu akawaambia acheni kunung unikiana ninyi kwa ninyi
 hakuna mtu awezaye kuja kwangu kama asipovutwa na baba aliyenituma nami nitamfufua siku ya mwisho
 imeandikwa katika manabii wote watafundishwa na mungu
ye yote amsikilizaye baba na kujifunza kutoka kwake huyo huja kwangu
 hakuna mtu ye yote aliyemwona baba isipokuwa yeye atokaye kwa mungu yeye ndiye peke yake aliyemwona baba
 amin amin nawambia yeye anayeamini anao uzima wa milele
 mimi ni mkate wa uzima
 baba zenu walikula mana jangwani lakini wakafa
 lakini hapa kuna mkate utokao mbinguni ambao mtu ye yote akiula hatakufa
 mimi ni mkate wa uzima ule uliotoka mbinguni
mtu ye yote akiula mkate huu ataishi milele
mkate huu ni mwili wangu ambao nitautoa kwa ajili ya uzima wa ulimwengu
 ndipo wayahudi wakaanza kuhojiana vikali wao kwa wao wakisema mtu huyu awezaje kutupatia mwili wake tuule hivyo yesu akawaambia amin amin nawaambia msipoula mwili wa mwana wa adamu na kuinywa damu yake hamna uzima ndani yenu
 mtu ye yote aulaye mwili wangu na kunywa damu yangu anao uzima wa milele
nami nitamfufua siku ya mwisho
 kwa maana mwili wangu ni chakula cha kweli na damu yangu ni kinywaji cha kweli
 ye yote alaye mwili wangu na kunywa damu yangu atakaa ndani yangu nami nitakaa ndani yake
 kama vile baba aliye hai alivyonituma mimi na kama nami ninavyoishi kwa sababu ya baba hivyo anilaye mimi ataishi kwa sababu yangu
 huu ndio mkate ushukao kutoka mbinguni si kama ule mkate baba zenu waliokula nao wakafa
lakini yeye aulaye mkate huu ataishi milele
 yesu alisema maneno haya alipokuwa akifundisha katika sinagogi huko kapernaumu
wafuasi wengi wamwacha yesu wengi wa wafuasi wake waliposikia jambo hili wakasema mafundisho haya ni magumu
ni nani awezaye kuyapokea yesu alipojua kwamba wafuasi wake wananung unika kuhusu mafundisho yake akawaambia je jambo hili limewaudhi ingekuwaje basi kama mngemwona mwana wa adamu akipaa kwenda zake huko alipokuwa kwanza roho ndiye atiaye uzima mwili haufai kitu
maneno haya niliyowaambia ni roho tena ni uzima
 lakini baadhi yenu hamwamini
kwa maana yesu alifahamu tangu mwanzo wale ambao hawangemwamini miongoni mwao na yule ambaye angemsaliti
 akaendelea kusema hii ndiyo sababu niliwaambia kwamba hakuna mtu awezaye kuja kwangu isipokuwa amejaliwa na baba yangu
 tangu wakati huo wafuasi wake wengi wakarejea nyuma wakaacha kumfuata
 hivyo yesu akawauliza wale wanafunzi wake kumi na wawili je ninyi pia mnataka kuondoka simoni petro akamjibu bwana tuondoke yohana twende kwa nani wewe unayo maneno ya uzima wa milele
 tunaamini na kujua kuwa wewe ndiwe kristoc mwana wa mungu aliye hai
 ndipo yesu akajibu je sikuwachagua ninyi kumi na wawili lakini mmoja wenu ni ibilisi
 hapa alikuwa anasema juu ya yuda mwana wa simoni iskariote
ingawa alikuwa mmoja wa wale kumi na wawili ndiye ambaye baadaye angemsaliti yesu
kutokuamini kwa ndugu zake yesu baada ya mambo haya yesu alikwenda sehemu mbalimbali za galilaya
hakutaka kwenda uyahudi kwa sababu wayahudi huko walitaka kumwua
 sikukuu ya vibanda ya wayahudi ilikuwa imekaribia
 hivyo ndugu zake yesu wakamwambia ondoka hapa uende uyahudi ili wanafunzi wako wapate kuona miujiza unayofanya
mtu anayetaka kujulikana hafanyi mambo yake kwa siri
kama unafanya mambo haya jionyeshe kwa ulimwengu
 hata ndugu zake mwenyewe hawakumwamini
 yesu akawaambia wakati wangu bado haujawadia lakini wakati wenu upo sikuzote
 ulimwengu hauwezi kuwachukia ninyi lakini unanichukia mimi kwa sababu ninawashuhudia kwamba matendo yao ni maovu
 ninyi nendeni kwenye sikukuu lakini mimi sitahudhuria sikukuu hii kwa sababu wakati wangu haujawadia
 akiisha kusema hayo akabaki galilaya
yesu kwenye sikukuu ya vibanda lakini ndugu zake walipokwisha kuondoka kwenda kwenye sikukuu yeye pia alikwenda lakini kwa siri
 wayahudi walikuwa wakimtafuta huko kwenye sikukuu na kuulizana yuko wapi huyu mtu kulikuwa na minong ono iliyoenea kumhusu yesu katika umati wa watu wakati wengine wakisema ni mtu mwema wengine walikuwa wakisema la yeye anawadanganya watu
 lakini hakuna mtu ye yote aliyemsema waziwazi kumhusu kwa sababu ya kuwaogopa wayahudi
yesu afundisha kwenye sikukuu
 ilipokaribia katikati ya sikukuu yesu alipanda kwenda hekaluni na kuanza kufundisha
 wayahudi wakastaajabia mafundisho yake wakasema mtu huyu c kristo maana yake masiya yaani mpakwa aliyetiwa mafuta amepataje kujua mambo haya bila kufundishwa ndipo yesu akawajibu mafundisho yangu si yangu mwenyewe bali yanatoka kwake yeye aliyenituma
 mtu ye yote akipenda kufanya mapenzi ya mungu atajua kama mafundisho yangu yanatoka kwa mungu au ninasema kwa ajili yangu mwenyewe
 wale wanenao kwa ajili yao wenyewe hufanya hivyo kwa kutaka utukufu wao wenyewe
lakini yeye atafutaye utukufu wa yule aliyemtuma ni wa kweli wala hakuna uongo ndani yake
 je mose hakuwapa ninyi sheria lakini hakuna hata mmoja wenu anayeishika hiyo sheria
kwa nini mnataka kuniua ule umati wa watu ukamjibu wewe una pepo mchafu ni nani anayetaka kukuua yesu akawajibu nimefanya muujiza mmoja na nyote mkastaajabu
 lakini kwa kuwa mose aliwaamuru tohara ingawa kwa kweli haikutoka kwa mose bali kwa baba zenu wakuu mnamtahiri mtoto hata siku ya sabato
 ikiwa mtoto aweza kutahiriwa siku ya sabato kusudi sheria ya mose isivunjwe kwa nini mnanikasirikia kwa kumponya mtu mzima siku ya sabato acheni kuhukumu mambo kwa jinsi mnavyoona tu bali hukumuni kwa haki
je yesu ndiye kristo ndipo baadhi ya watu wa yerusalemu wakawa wanasema tazameni huyu si yule mtu wanayetaka kumwua mbona yuko hapa anazungumza hadharani na wala hawamwambii neno lo lote je inawezekana viongozi wanafahamu kuwa huyu ndiye kristo tunafahamu huyu mtu anakotoka lakini kristo atakapokuja hakuna ye yote atakayejua atokako
 ndipo yesu akaendelea kufundisha hekaluni akisema ninyi mnanifahamu na kujua nitokako
mimi sikuja kwa ajili yangu mwenyewe bali yeye aliyenituma ni wa kweli na ninyi hamumjui
 mimi namjua kwa kuwa nimetoka kwake naye ndiye aliyenituma
 ndipo wakatafuta kumkamata lakini hakuna mtu ye yote aliyethubutu kumshika kwa sababu saa yake ilikuwa bado haijawadia
 nao watu wengi wakamwamini wakasema je kristo atakapokuja atafanya miujiza mikuu zaidi kuliko aliyoifanya mtu huyu maaskari wanatumwa kumkamata yesu mafarisayo wakasikia watu wakinong ona yohana mambo kama hayo kuhusu yesu ndipo wao pamoja na viongozi wa makuhani wakatuma walinzi wa hekalu waende kumkamata
 yesu akasema mimi bado niko pamoja nanyi kwa kitambo kidogo kisha nitarudi kwake yeye aliyenituma
 mtanitafuta lakini hamtaniona nami niliko ninyi hamwezi kuja
 wayahudi wakaulizana wao kwa wao huyu mtu anataka kwenda wapi ambako hatuwezi kumfuata je anataka kwenda kwa wayunani ambako baadhi ya watu wetu wametawanyikia akawafundishe wayunani yeye ana maana gani anaposema mtanitafuta lakini hamtaniona na huko nitakapokuwa ninyi hamwezi kuja mito ya maji ya uzima siku ile ya mwisho ya sikukuu siku ile kuu wakati yesu akiwa amesimama huko akapaza sauti yake akasema kama mtu ye yote anaona kiu na aje kwangu anywe
 ye yote aniaminiye mimi kama maandiko yasemavyo vijito vya maji ya uzima vitatiririka ndani mwake
 yesu aliposema haya alimaanisha roho mtakatifu ambaye wote waliomwamini wangempokea kwani mpaka wakati huo roho alikuwa hajatolewa kwa kuwa yesu alikuwa bado hajatukuzwa
mgawanyiko miongoni mwa watu
 waliposikia maneno hayo baadhi ya watu miongoni mwa ule umati wakasema hakika huyu ndiye yule nabii
 wengine wakasema huyu ndiye kristo lakini wengine wakauliza je kristo kwao ni galilaya je maandiko hayasemi kwamba kristo atakuja kutoka katika jamaa ya daudi na kutoka bethlehemu mji alioishi daudi kwa hiyo watu wakagawanyika kwa ajili ya yesu
 baadhi yao walitaka kumkamata lakini hakuna aliyethubutu kumgusa
kutokuamini kwa viongozi wa wayahudi hatimaye wale walinzi wa hekalu wakarudi kwa viongozi wa makuhani na mafarisayo waliokuwa wamewatuma ili kumkamata yesu wakaulizwa mbona hamkumkamata wale walinzi wakajibu kamwe hajanena mtu ye yote kama yeye anenavyo
 mafarisayo wakajibu je nanyi pia mmedanganyika je kuna kiongozi ye yote au mmoja wa mafarisayo ambaye amemwamini lakini huu umati wa watu wasiojua sheria ya mose wamelaaniwa
 ndipo nikodemo yule aliyekuwa amemwendea yesu siku moja usiku ambaye alikuwa mmoja wao akauliza je sheria zetu zinaturuhusu kumhukumu mtu kabla ya kumsikiliza na kufahamu alilotenda wakamjibu je wewe pia unatoka galilaya chunguza nawe utaona kwamba hakuna nabii atokae galilaya kisha wakaondoka kila mtu akarudi nyumbani kwake
mwanamke aliyefumaniwa akizini lakini yesu akaenda katika mlima wa mizeituni
 alfajiri na mapema yesu akaja tena hekaluni watu wote wakakusanyika akakaa akaanza kuwafundisha
 walimu wa sheria na mafarisayo wakamleta mwanamke mmoja aliyefumaniwa akizini
wakamsimamisha katikati ya umati wa watu wote
 wakamwambia yesu mwalimu huyu mwanamke amekutwa akizini
 katika sheria mose alituamuru kuwapiga kwa mawe wanawake wa namna hii mpaka wafe
sasa wewe wasemaje walimwuliza swali hili kama mtego ili wapate sababu ya kumshtaki
lakini yesu akainama akaanza kuandika ardhini kwa kidole chake
 walipoendelea kumwulizauliza akainuka akawaambia kama kuna mtu ye yote miongoni mwenu ambaye hana dhambi na awe wa kwanza kumtupia jiwe
 akainama tena na kuandika ardhini
 waliposikia haya wakaanza kuondoka mmoja mmoja wakianzia wazee hadi yesu akabaki peke yake na yule mwanamke akiwa amesimama mbele yake
 yesu akainuka na kumwambia wako wapi wale waliokuwa wanakuhukumu kuwa mwenye hatia yule mwanamke akajibu hakuna hata mmoja bwana
yesu akamwambia hata mimi sikuhukumu
nenda zako kuanzia sasa usitende dhambi tena
yesu nuru ya ulimwengu kisha yesu akasema nao tena akawaambia mimi ni nuru ya ulimwengu
mtu ye yote akinifuata hatatembea gizani kamwe bali atakuwa na nuru ya uzima
 mafarisayo wakamwambia ushuhuda wako haukubaliki kwa kuwa unajishuhudia mwenyewe
 yesu akawajibu hata kama najishuhudia mwenyewe ushuhuda wangu ni kweli kwa yohana sababu najua nilikotoka na ninakokwenda
lakini ninyi hamjui nilikotoka wala ninakokwenda
 ninyi mnahukumu kwa kufuata vipimo vya kibinadamu mimi simhukumu mtu ye yote
 lakini hata kama nikihukumu hukumu zangu ni sahihi kwa sababu sitoi hukumu yangu bali mimi pamoja na baba aliyenituma
 imeandikwa katika sheria yenu kwamba ushahidi wa watu wawili ni thabiti
 mimi najishuhudia mwenyewe naye baba aliyenituma hunishuhudia
 ndipo wakamwuliza huyo baba yako yuko wapi yesu akawajibu ninyi hamnifahamu mimi ni nani wala hamumfahamu baba yangu
kama mngenifahamu mimi mngemfahamu pia na baba yangu
 yesu alisema maneno haya alipokuwa akifundisha katika chumba cha hazina hekaluni
lakini hakuna mtu aliyemkamata kwa kuwa saa yake ilikuwa haijawadia
yesu akasema niendako mimi ninyi hamwezi kufika
yesu atabiri kifo chake mwenyewe yesu akawaambia tena ninaenda zangu nanyi mtanitafuta lakini mtakufa katika dhambi zenu
niendako ninyi hamwezi kuja
 ndipo wale wayahudi wakasema je atajiua je hii ndiyo sababu amesema niendako mimi ninyi hamwezi kuja akawaambia ninyi mmetoka chini mimi nimetoka juu
ninyi ni wa ulimwengu huu mimi si wa ulimwengu huu
 niliwaambia kuwa mtakufa katika dhambi zenu kwa maana msipoamini ya kwamba mimi ndiye mtakufa katika dhambi zenu
 wakamwuliza wewe ni nani naye yesu akawajibu mimi ndiye yule ambaye nimekuwa nikiwaambia tangu mwanzo
 nina mambo mengi ya kusema juu yenu na mengi ya kuwahukumu
lakini yeye aliyenituma ni wa kweli nami nanena na ulimwengu niliyoyasikia kutoka kwake hawakuelewa kuwa alikuwa akiwaambia juu ya baba yake wa mbinguni
 kisha yesu akawaambia mtakapokwisha kumwinua juu mwana wa adamu ndipo mtakapojua kuwa mimi ndiye yule niliyesema na kwamba mimi sitendi jambo lo lote peke yangu bali ninasema yale tu ambayo baba yangu amenifundisha
 yeye aliyenituma yu pamoja nami hajaniacha kwa kuwa sikuzote nafanya mapenzi yake
 wengi waliomsikia yesu akisema maneno haya wakamwamini
wanafunzi wa kweli kisha yesu akawaambia wale wayahudi waliomwamini kama mkidumu katika maneno yangu mtakuwa wanafunzi wangu kweli kweli
 ndipo mtaijua kweli nayo kweli itawaweka huru
 wao wakamjibu sisi tu wazao wa abrahamu nasi hatujawa watumwa wa mtu ye yote
wawezaje kusema kwamba tutawekwa huru yesu akajibu amin amin nawaambia kila atendaye dhambi ni mtumwa wa dhambi
 mtumwa hakai nyumbani anakotumika sikuzote lakini mwana hukaa nyumbani daima
 hivyo mwana akiwaweka huru mtakuwa huru kweli kweli
 ninajua ya kuwa ninyi ni wazao wa abrahamu lakini mnatafuta wasaa wa kuniua kwa sababu ndani yenu hamna nafasi ya neno langu
 ninasema yale niliyoyaona mbele za baba yangu nanyi inawapa kufanya yale mliyosikia kutoka kwa baba yenu
yesu na abrahamu wakajibu baba yetu ni abrahamu
yesu akawaambia kama mngekuwa wazao wa abrahamu mngefanya mambo yale aliyofanya abrahamu
 lakini sasa ninyi mnatafuta kuniua mtu ambaye nimewaambia kweli ile niliyosikia kutoka kwa mungu abrahamu hakufanya jambo la namna hii
 ninyi mnafanya mambo afanyayo baba yenu
wakamjibu sisi si watoto wa haramu tunaye baba mmoja ndiye mungu
 yesu akawaambia kama mungu angekuwa baba yenu mngenipenda kwa maana nilitoka kwa mungu na sasa niko hapa
sikuja kwa ajili yangu mwenyewe ila yeye alinituma
 kwa nini hamwelewi ninayowaambia ni kwa sababu hamwezi kusikia nisemacho
 ninyi ni watoto wa baba yenu ibilisi nanyi mnataka kutimiza matakwa ya baba yenu
yeye alikuwa mwuaji tangu mwanzo wala hakushikana na kweli maana hamna kweli ndani yake
asemapo uongo husema yaliyo yake mwenyewe kwa maana yeye ni mwongo na baba wa huo uongo
 lakini kwa sababu nimewaambia kweli hamkuniamini je kuna ye yote miongoni mwenu awezaye kunithibitisha kuwa mwenye dhambi kama nawaambia yaliyo kweli mbona hamniamini yeye atokaye kwa mungu yohana husikia kile mungu asemacho
sababu ya ninyi kutosikia ni kwa kuwa hamtokani na mungu
maelezo ya yesu kuhusu yeye mwenyewe wayahudi wakamjibu yesu je hatuko sahihi tunaposema ya kwamba wewe ni msamaria na ya kwamba una pepo mchafu yesu akawajibu mimi sina pepo mchafu bali ninamheshimu baba yangu nanyi mnanidharau
 lakini mimi sitafuti utukufu wangu mwenyewe bali yuko anayetaka kunitukuza naye ndiye mwamuzi
 amin amin nawaambia mtu ye yote akilitii neno langu hataona mauti milele
 ndipo wayahudi wakamwambia sasa tumejua kwamba una pepo mchafu
ikiwa abrahamu alikufa na vivyo hivyo manabii nawe unasema mtu akitii neno langu hatakufa je wewe ni mkuu kuliko baba yetu abrahamu ambaye alikufa na manabii ambao nao pia walikufa hivi wewe unajifanya kuwa nani yesu akawajibu kama nikijitukuza utukufu wangu hauna maana
baba yangu huyo ambaye ninyi mnadai kuwa ni mungu wenu ndiye anitukuzaye mimi
 ingawa hamkumjua mimi ninamjua
kama ningesema simjui ningekuwa mwongo kama ninyi lakini mimi ninamjua na ninalitii neno lake
 baba yenu abrahamu alishangilia kwamba angaliiona siku yangu naye akaiona na akafurahi
 wayahudi wakamwambia wewe hujatimiza hata miaka hamsini wewe wasema umemwona abrahamu yesu akawaambia amin amin nawaambia kabla abrahamu hajakuwako mimi niko
 ndipo wakaokota mawe ili kumpiga lakini yesu akajificha naye akatoka hekaluni
yesu amponya mtu aliyezaliwa kipofu yesu alipokuwa akipita akamwona mtu aliyekuwa kipofu tangu kuzaliwa
 wanafunzi wake wakamwuliza rabi ni nani aliyetenda dhambi ni huyu mtu au wazazi wake hata azaliwe kipofu yesu akawajibu huyu mtu wala wazazi wake hawakutenda dhambi
alizaliwa kipofu ili kazi za mungu zidhihirishwe katika maisha yake
 yanipasa kuzifanya kazi zake yeye aliyenituma wakati bado ni mchana kwa kuwa usiku waja ambapo hakuna mtu awezaye kufanya kazi
 wakati niko ulimwenguni mimi ni nuru ya ulimwengu
 baada ya kusema haya akatema mate ardhini akatengeneza tope kwa mate na kumpaka yule mtu kipofu machoni
 kisha akamwambia nenda ukanawe katika bwawa la siloamu
siloamu maana yake ni aliyetumwa
ndipo yule kipofu akaenda akanawa naye akarudi akiwa anaona
 majirani zake na wale wote waliokuwa wamemwona hapo awali akiombaomba wakaanza kuuliza je huyu si yule aliyekuwa akiketi akiombaomba wengine wakasema ndiye
wengine wakasema siye bali wamefanana
lakini yeye akawaambia mimi ndiye
 wakamwuliza basi macho yako yalifumbuliwaje yeye akawajibu yule mtu aitwaye yesu alitengeneza tope akanipaka machoni mwangu naye akaniambia nenda ukanawe katika bwawa la siloamu ndipo nikanawa nami nikapata kuona wale wakamwuliza yeye huyo mtu yuko wapi akawajibu sijui
mafarisayo wachunguza kuponywa kwa kipofu wakamleta kwa mafarisayo yule mtu aliyekuwa kipofu hapo awali
 basi siku hiyo yesu alipotengeneza tope na kuyafungua macho ya huyo mtu ilikuwa sabato
 mafarisayo nao wakaanza kumwuliza alivyopata kuponywa
naye akawaambia alinipaka tope kwenye macho yangu nikanawa na sasa ninaona
 baadhi ya mafarisayo wakasema huyu mtu hatoki kwa mungu kwa sababu hashiki sabato
lakini wengine wakasema awezaje mtu mwenye dhambi kufanya miujiza kama hii wakagawanyika
 hivyo wakamwambia tena yule mtu aliyekuwa kipofu wewe ndiwe uliyefunguliwa macho wasemaje kuhusu mtu huyo maana macho yako ndiyo yaliyofunguliwa
yeye akawajibu yeye ni nabii
 wale wayahudi hawakuamini ya kuwa mtu huyo alikuwa kipofu akapata kuona mpaka walipowaita wazazi wake
 wakawauliza je huyu ni mtoto wenu ambaye mnasema alizaliwa kipofu imekuwaje basi sasa anaona wazazi wake wakajibu tunajua ya kuwa huyu ni mtoto wetu na ya kuwa alizaliwa kipofu
 yohana lakini sisi hatujui ni kwa jinsi gani kwamba sasa anaona wala hatujui ni nani aliyemfungua macho yake
mwulizeni yeye ni mtu mzima na anaweza kujieleza mwenyewe
 wazazi wake walisema hivi kwa sababu waliwaogopa wayahudi kwani walikuwa wamekubaliana kuwa mtu ye yote atakayemkiri yesu kuwa ndiye kristo atafukuzwa kutoka katika sinagogi
 kwa hiyo wazazi wake wakasema yeye ni mtu mzima
mwulizeni
 hivyo kwa mara ya pili wakamwita yule aliyekuwa kipofu nao wakamwambia mpe mungu utukufu sisi tunafahamu kuwa mtu huyu aliyekuponya ni mwenye dhambi
 akawajibu mimi sijui kama yeye ni mwenye dhambi
lakini jambo moja ninalojua nilikuwa kipofu na sasa ninaona
 wakamwuliza alikufanyia nini aliyafumbuaje macho yako akawajibu tayari nimekwisha kuwaambia nanyi hamtaki kunisikiza
mbona mnataka kusikia tena je ninyi nanyi mnataka kuwa wanafunzi wake ndipo wakamtukana na kusema wewe ndiwe mwanafunzi wake sisi ni wanafunzi wa mose
 tunajua kwamba mungu alisema na mose lakini kwa habari ya mtu huyu hatujui atokako
 yule mtu akawajibu hili ni jambo la ajabu hamjui anakotoka naye amenifungua macho yangu tunajua ya kuwa mungu hawasikilizi wenye dhambi lakini huwasikiliza wote wanaomcha na kumtii
 tangu kuumbwa kwa ulimwengu hatujasikia kwamba mtu amemponya ye yote aliyekuwa kipofu
 kama huyu mtu hakutoka kwa mungu asingeweza kufanya lo lote
 wao wakamjibu wewe ulizaliwa katika dhambi kabisa nawe unajaribu kutufundisha wakamfukuzia nje
upofu wa kiroho yesu aliposikia kuwa wamemfukuzia nje yule mtu aliyemfumbua macho alimkuta akamwuliza je unamwamini mwana wa adamu yule mtu akamjibu yeye ni nani ili nipate kumwamini niambie ili nipate kumwamini
 yesu akamjibu umekwisha kumwona naye anayezungumza nawe ndiye
 yule mtu akasema bwana naamini
naye akamwabudu
 yesu akasema nimekuja ulimwenguni humu kwa ajili ya kuhukumu ili wale walio vipofu wapate kuona nao wale wanaoona wawe vipofu
 baadhi ya mafarisayo waliokuwa karibu naye wakamsikia na kumwambia je kweli sisi ni vipofu yesu akawajibu kama mngekuwa vipofu kweli msingekuwa na hatia ya dhambi lakini kwa kuwa mnasema tunaona basi mna hatia
mchungaji mwema amin amin nawaambia yeye asiyeingia katika zizi la kondoo kwa kupitia kwenye lango lakini akwea kuingia ndani kwa njia nyingine ni mwivi na mnyang anyi
 yeye anayeingia kwa kupitia kwenye lango ndiye mchungaji wa kondoo
 mlinzi humfungulia lango na kondoo huisikia sauti yake
huwaita kondoo wake kwa majina yao na kuwatoa nje ya zizi
akiisha kuwatoa wote nje hutangulia mbele yao na kondoo humfuata kwa kuwa wanaijua sauti yake
 lakini kondoo hawatamfuata mgeni bali watamkimbia kwa sababu hawaijui sauti ya mgeni
 yesu alitumia mfano huu lakini wao hawakuelewa hayo aliyokuwa akiwaambia
 kwa hiyo yesu akasema nao tena akawaambia amin amin nawaambia mimi ndimi lango la kondoo
 wote walionitangulia ni wevi na wanyang anyi lakini kondoo hawakuwasikia
 mimi ndimi lango ye yote anayeingia zizini kwa kupitia kwangu ataokoka ataingia na kutoka naye atapata malisho
 mwivi huja ili aibe kuua na kuangamiza
mimi nimekuja ili wapate uzima kisha wawe nao tele
 mimi ndimi mchungaji mwema
mchungaji mwema huutoa uhai wake kwa ajili ya kondoo
 mtu wa kuajiriwa ambaye kondoo si mali yake amwonapo mbwa mwitu anakuja hukimbia na kuwaacha kondoo na mbwa mwitu hulishambulia kundi na kulitawanya
 yeye hukimbia kwa sababu ameajiriwa wala hawajali kondoo
 mimi ndimi mchungaji mwema ninawajua kondoo wangu nao kondoo wangu wananijua
 kama vile baba anavyonijua mimi nami ninavyomjua baba nami nautoa uhai wangu kwa ajili ya kondoo
 ninao kondoo wengine ambao si wa zizi hili inanipasa kuwaleta nao wataisikia sauti yangu hivyo patakuwa na kundi moja na mchungaji mmoja
 baba yangu ananipenda kwa kuwa ninautoa uhai wangu ili niupate tena
 hakuna mtu aniondoleaye uhai wangu bali ninautoa kwa hiari yangu mwenyewe
ninao uwezo wa kuutoa uhai wangu na pia ninao uwezo wa kuutwaa tena
amri hii nimepewa na baba yangu
 kwa maneno haya wayahudi waligawanyika
 wengi wao wakasema huyu amepagawa na pepo mchafu naye amechanganyikiwa
 wengine wakasema haya si maneno ya mtu mwenye pepo mchafu
je pepo mchafu aweza kufungua macho ya kipofu yesu akataliwa na wayahudi wakati huo ulikuwa sikukuu ya kuwekwa wakfu hekalu nao ulikuwa wakati wa majira ya baridi
 naye yesu alikuwa akitembea ndani ya hekalu katika ukumbi wa solomoni
 wayahudi wakamkusanyikia wakamwuliza utatuweka katika hali ya mashaka mpaka lini kama wewe ndiye kristo tuambie waziwazi
 yesu akawajibu nimewaambia lakini hamwamini
mambo ninayoyatenda kwa jina la baba yangu yananishuhudia
 lakini hamwamini kwa sababu ninyi si wa kundi la kondoo wangu
 kondoo wangu huisikia sauti yangu nami nawajua nao hunifuata nami ninawapa uzima wa milele hawataangamia kamwe wala hakuna mtu atakayewapokonya kutoka katika mikono yangu
 baba yangu aliyenipa hawa ni mkuu kuliko wote na hakuna awezaye kuwapokonya kutoka mikononi mwake
 mimi na baba yangu tu umoja
 kwa mara nyingine wayahudi wakainua mawe ili wampige nayo lakini yesu akawaambia nimewaonyesha miujuza mingi mikubwa kutoka kwa baba yangu
ni ipi katika hiyo mnataka kunipiga mawe wayahudi wakamjibu hutukupigi mawe kwa sababu ya mambo mema uliyotenda bali ni kwa kuwa umekufuru
wewe ingawa ni mwanadamu unajifanya kuwa mungu
 yesu akawajibu je haikuandikwa katika torati ya kwamba nimesema kuwa ninyi ndinyi miungu kama aliwaita miungu wale ambao neno la mungu liliwafikia nayo maandiko hayawezi kutanguka
 je mwawezaje kusema kwamba yule ambaye baba amemweka wakfu na kumtuma ulimwenguni anakufuru kwa sababu nilisema mimi ni mwana wa mungu ikiwa sifanyi kazi za baba yangu basi msiniamini lakini ikiwa nazifanya kazi za mungu hata kama yohana hamniamini mimi ziaminini hizo kazi ili mpate kujua na kuelewa kwamba baba yu ndani yangu nami ndani yake
 ndipo wakajaribu kumkamata kwa mara nyingine lakini akaponyoka kutoka mikononi mwao
 akaenda tena ng ambo ya mto yordani mpaka mahali pale ambapo yohana alikuwa akibatiza hapo awali naye akakaa huko
 watu wengi wakamjia nao wakawa wakisema yohana hakufanya mwujiza wo wote lakini kila jambo alilosema kumhusu huyu mtu ni kweli
 nao wengi wakamwamini yesu huko
kifo cha lazaro basi mtu mmoja jina lake lazaro alikuwa mgonjwa
yeye alikuwa akiishi bethania kijiji cha maria na martha dada zake
 huyu maria ambaye lazaro kaka yake alikuwa mgonjwa ndiye yule ambaye alimpaka bwana mafuta na kuifuta miguu yake kwa nywele zake
 hivyo hawa dada wawili walituma ujumbe kwa yesu kumwambia bwana yule umpendaye ni mgonjwa
 lakini yesu aliposikia hayo akasema ugonjwa huu hautaleta mauti bali umetokea ili kudhihirisha utukufu wa mungu ili mwana wa mungu apate atukuzwe kutokana na ugonjwa huu
 pamoja na hivyo ingawa yesu aliwapenda martha maria na lazaro ndugu yao baada ya kusikia kwamba lazaro ni mgonjwa aliendelea kukawia huko alikokuwa kwa siku mbili zaidi
 ndipo akawaambia wanafunzi wake haya na turudi uyahudi
 wanafunzi wake wakamwambia rabi wayahudi walikuwa wanataka kukupiga mawe nawe unataka kurudi huko yesu akawajibu si kuna saa kumi na mbili za mchana katika siku moja wala watembeao mchana hawawezi kujikwaa kwa maana wanaona nuru ya ulimwengu huu
 lakini wale watembeao usiku hujikwaa kwa sababu hakuna nuru ndani yao
 baada ya kusema haya yesu akawaambia rafiki yetu lazaro amelala lakini nakwenda kumwamsha
 wanafunzi wakamwambia bwana kama amelala usingizi ataamka
 hata hivyo yesu alikuwa anazungumzia kuwa lazaro amekufa lakini wanafunzi wake hawakuelewa walidhani kwamba anasema lazaro amelala usingizi tu
 kwa hiyo yesu akawaambia waziwazi lazaro amekufa
 hata hivyo nafurahi kwa yohana kuwa sikuwepo huko kabla ya lazaro kufa ili mpate kuamini
lakini sasa twendeni kwake
 thomasi aliyeitwa pacha akawaambia wanafunzi wenzake sisi nasi twendeni tukafe pamoja naye
yesu ndiye ufufuo na uzima yesu alipowasili huko alikuta lazaro amekwisha kuwako kaburini siku nne
 basi bethania ulikuwa karibu na yerusalemu umbali wakaribu wa maili mbilia wayahudi wengi walikuwa wamekuja kuwafariji martha na maria kwa ajili ya kufiwa na ndugu yao
 martha aliposikia kwambayesu anakuja alitoka kwend kumlaki ila maria alibaki nyumbani
 martha akamwambia yesu bwana kama ungalikuwa hapa ndugu yangu hangalikufa
 lakini sasa ninajua kuwa cho chote utakachomwomba mungu atakupa
 yesu akamwambia ndugu yako atafufuka
 martha akamjibu ninajua ya kuwa atafufuka wakati wa ufufuo wa wafu siku ya mwisho
 yesu akamwambia mimi ndiye huo ufufuo na uzima
yeye aniaminiye mimi hata akifa atakuwa anaishi na ye yote aishiye na kuniamini hatakufa kabisa hata milele
je unasadiki haya martha akamwambia ndiyo bwana ninaamini ya kuwa wewe ndiwe kristo mwana wa mungu yeye ajaye ulimwenguni
yesu alia baada ya kusema haya martha alikwenda akamwita maria dada yake faraghani na kumwambia mwalimu yuko hapa anakuita
 maria aliposikia hivyo akaondoka upesi akaenda mpaka alipokuwa yesu
 yesu alikuwa hajaingia kijijini bali alikuwa bado yuko mahali pale alipokutana na martha
 wale wayahudi waliokuwa pamoja na maria nyumbani wakimfariji walipoona ameondoka haraka na kutoka nje walimfuata wakidhani ya kwamba alikuwa anakwenda kule kaburini kulilia huko
 maria alipofika mahali pale yesu alipokuwa alipiga magoti miguuni pake na kusema bwana kama ungalikuwa hapa ndugu yangu hangalikufa
 yesu alipomwona maria akilia na wale wayahudi waliokuja pamoja naye pia wakilia a maili mbili ni kama kilomita tatu
yesu alisikia uchungu moyoni akafadhaika sana
 akauliza mmemweka wapi wakamwambia bwana njoo upaone
 yesu akalia machozi
 ndipo wayahudi wakasema tazama jinsi alivyompenda lazaro lakini wengine wakasema je yule aliyefungua macho ya kipofu hakuweza kumfanya na huyu asife yesu amfufua lazaro yesu kwa mara nyingine akiwa amefadhaika sana akafika penye kaburi
hilo kaburi lilikuwa pango ambalo jiwe lilikuwa limewekwa penye ingilio lake
 yesu akasema liondoeni hilo jiwe
martha ndugu yake yule aliyekuwa amekufa akasema lakini bwana wakati huu atakuwa ananuka kwani amekwisha kuwako kaburini siku nne
 yesu akamwambia sikukuambia kwamba kama ukiamini utauona utukufu wa mungu kwa hiyo wakaliondoa lile jiwe kutoka penye kaburi
yesu akainua macho yake juu akasema baba ninakushukuru kwa kuwa wanisikia
 ninajua ya kuwa wewe hunisikia sikuzote lakini nimesema haya kwa ajili ya umati huu uliosimama hapa ili wapate kuamini ya kuwa wewe umenituma
 baada ya kusema haya yesu akapaaza sauti yake akaita lazaro njoo huku yule aliyekuwa amekufa akatoka nje mikono yake na miguu yake ikiwa imeviringishiwa vitambaa vya kitani na leso usoni pake
yesu akawaambia mfungueni mwacheni aende zake
shauri la kumwua yesu hivyo wayahudi wengi waliokuwa wamekuja kumfariji maria walipoona yale yesu aliyoyatenda wakamwamini
 lakini baadhi yao wakaenda kwa mafarisayo na kuwaambia mambo yesu aliyoyafanya
 kwa hiyo viongozi wa makuhani na mafarisayo wakaita mkutano wa baraza wakaulizana tufanyeje huyu mtu anafanya ishara nyingi
 kama tukimwacha aendelee hivi kila mtu atamwamini nao warumi watakuja na kupaharibu mahali petu patakatifu na taifa letu
 mmoja wao aliyeitwa kayafa ambaye alikuwa kuhani mkuu mwaka huo akasema ninyi hamjui kitu cho chote hamjui kwamba yohana ni afadhali mtu mmoja afe kwa ajili ya watu kuliko taifa lote liangamie hakusema haya kutokana na mawazo yake mwenyewe bali kama kuhani mkuu mwaka huo alitabiri kuwa yesu angelikufa kwa ajili ya wayahudi wala si kwa ajili ya wayahudi peke yao bali pia kwa ajili ya watoto wa mungu waliotawanyika ili kuwaleta pamoja na kuwafanya wawe wamoja
 hivyo tangu siku hiyo wakawa wanafanya mipango ili wamwue yesu
 kwa hiyo yesu akawa hatembei hadharani miongoni mwa wayahudi bali alijitenga akaenda sehemu iliyo karibu na jangwa kwenye kijiji kiitwacho efraimu
akakaa huko na wanafunzi wake
 basi pasaka ya wayahudi ilipokuwa imekaribia watu wengi walitoka vijijini wakaenda yerusalemu kabla ya pasaka ili wakajitakase
 watu wakawa wanamtafuta yesu nao waliposimama kwenye eneo la hekalu waliulizana je mtu huyu hatakuja kamwe kwenye sikukuu viongozi wa makuhani na mafarisayo walikuwa wametoa amri kuwa ye yote atakayejua mahali yesu aliko lazima atoe taarifa ili wapate kumkamata
maria ampaka yesu mafuta huko bethania siku sita kabla ya pasaka yesu alikwenda bethania mahali ambako lazaro aliyekuwa amefufuliwa na yesu alikuwa anaishi
 wakaandaa karamu kwa heshima ya yesu
martha akawahudumia wakati lazaro alikuwa miongoni mwa waliokaa mezani pamoja na yesu
 kisha maria akachukua chupa ya painti mojaa yenye manukato ya nardob safi ya thamani kubwa akayamimina miguuni mwa yesu na kuifuta kwa nywele zake
nyumba nzima ikajaa harufu nzuri ya manukato
 ndipo yuda iskariote mwana wa simoni mmoja wa wale wanafunzi ambaye ndiye atakayemsaliti yesu akasema kwa nini manukato haya hayakuuzwa kwa dinari c na fedha hizo wakapewa maskini yuda alisema hivi si kwa kuwa aliwajali maskini bali kwa kuwa alikuwa mwivi kwa kwani ndiye aliyekuwa akitunza mfuko wa fedha akawa anaiba kile kilichowekwa humo
a painti moja hapa ni kama nusu lita b nardo ni aina ya manukato yaliyokuwa anatengenezwa kutokana na mimea yenye mizizi inayotoa harufu nzuri
c dinari ni sawa na mshahara wa kibarua wa siku yaani mshahara wa kibarua ulikuwa dinari moja kwa siku yesu akasema mwacheni
aliyanunua manukato hayo ili ayaweke kwa ajili ya siku ya maziko yangu
 maskini mnao siku zote lakini mimi hamko pamoja nami siku zote
shauri la kumwua lazaro umati mkubwa wa wayahudi walipojua kwamba yesu alikuwa huko bethania walikuja si tu kwa ajili ya yesu lakini pia kumwona lazaro ambaye yesu alikuwa amemfufua
 kwa hiyo viongozi wa makuhani wakafanya mpango wa kumwua lazaro pia kwa kuwa kutokana na habari za kufufuliwa kwake wayahudi wengi walikuwa wanamwendea yesu na kumwamini
kuingia kwayesu yerusalemu kwa ushindi
 siku iliyofuata umati mkubwa uolikuwa umekuja kwenye sikukuu walisikia kwamba yesu angekuja yerusalemu
 basi wakachukua matawi ya mitende wakatoka kwenda kumlaki huku wakipaza sauti wakisema hosana amebarikiwa yeye ajaye kwa jina la bwana amebarikiwa mfalme wa israeli yesu akamkuta mwana punda akampanda kama ilivyoandikwa usiogope ewe binti sayuni tazama mfalme wako anakuja amepanda mwana punda wanafunzi wake yesu mwanzoni hawakuelewa mambo haya lakini yesu alipotukuzwa ndipo walipokumbuka kuwa mambo haya yalikuwa yameandikwa kwa ajili yake na alitendewa yeye
 wale waliokuwepo wakati yesu alipomwita lazaro kutoka kaburini na kumfufua kutoka kwa wafu walindelea kushuhudia
 ni kwa sababu pia walikuwa wamesikia kwamba alikuwa ametenda mwujiza huu ndiyo maana umati wa watu ukaenda kumlaki
 hivyo mafarisayo walipoona hayo wakaambiana mnaona hamwezi kufanya lo lote
angalieni ulimwengu wote unamfuata yeye yesu anatabiri kifo chake basi palikuwapo wayunani fulani miongoni mwa wale waliokuwa wamekwenda kuabudu wakati wa sikukuu
 hawa wakamjia filipo ambaye alikuwa mwenyeji wa bethsaida huko galilaya wakiwa na ombi wakamwambia tungependa kumwona yesu
 filipo akaenda akamweleza andrea nao wote wawili wakamwambia yesu
 yesu akawajibu saa imewadia ya mwana wa adamu kutukuzwa
 amin amin nawaambia mbegu ya ngano isipoanguka ardhini na kufa hubakia kama mbegu peke yake
lakini ikifa huzaa mbegu nyingi
 mtu ye yote anayependa maisha yake atayapoteza naye ayachukiaye maisha yake katika ulimwengu huu atayaokoa hata uzima wa milele
 mtu ye yote akinitumikia lazima anifuate nami mahali nilipo ndipo mtumishi wangu atakapokuwa
mtu akinitumikia baba yangu atamheshimu
 sasa roho yangu imefadhaika sana
niseme nini baba niokoe na saa hii
lakini ni kwa kusudi hili nimeufikia wakati huu
 baba litukuze jina lako
ndipo ikaja sauti kutoka mbinguni nimelitukuza nami nitalitukuza tena
 ule umati wa watu uliokuwa mahali pale uliisikia nao ukasema hiyo ni sauti ya radi wengine wakasema malaika ameongea naye
 yesu akawaambia sauti hii imesikika kwa faida yenu wala si kwa faida yangu
 sasa ni saa ya hukumu kwa ajili ya ulimwengu huu sasa mkuu wa ulimwengu huu atatupwa nje
 lakini mimi nikiinuliwa kutoka katika nchi nitawavuta watu wote waje kwangu
 yesu aliyasema haya akionyesha ni kifo gani atakachokufa
 ule umati wa watu ukapiga kelele ukasema tumesikia kwamba kristo adumu milele wewe wawezaje kusema mwana wa adamu hana budi kuinuliwa juu huyu mwana wa adamu ni nani ndipo yesu akawaambia bado kitambo kidogo nuru ingalipo pamoja nanyi
enendeni maadam mna nuru msije mkakumbwa na giza
mtu anayetembea gizani hajui anakokwenda
 wekeni tumaini lenu katika nuru hiyo ili mpate kuwa wana wa nuru
baada ya kusema haya yesu aliondoka akajificha wasimwone
wayahudi waendelea kutokuamini hata baada ya yesu kufanya miujiza hii yote mbele yao bado hawakumwamini
 hii ilikuwa ili kutimiza lile neno la nabii isaya lililosema yohana bwana ni nani aliyesadiki ujumbe wetu na mkono wa bwana amefunuliwa nani kwa hivyo hawakuamini kwa sababu isaya anasema mahali pengine amewafanya vipofu na kuifanya mioyo yao kuwa migumu ili wasiweze kuona kwa macho yao wala kuelewa kwa mioyo yao wasije wakageuka nami nikawaponya
 isaya alisema haya alipoona utukufu wa yesu na kunena habari zake
 lakini wengi miongoni mwa viongozi wa wayahudi walimwamini lakini kwa sababu ya mafarisayo hawakukiri waziwazi kwa maana waliogopa kufukuzwa katika masinagogi
 wao walipenda sifa za wanadamu kuliko sifa zitokazo kwa mungu
amwaminiye yesu hatabaki gizani yesu akapaza sauti akasema ye yote aniaminiye haniamini mimi peke yangu bali yeye aliyenituma
 ye yote anionaye mimi amemwona yeye aliyenituma
 mimi nimekuja kama nuru ulimwenguni ili kwamba kila mtu aniaminiye asibaki gizani
 mimi simhukumu mtu ye yote anayesikia maneno yangu na asiyatii kwa maana sikuja kuuhukumu ulimwengu bali kuuokoa
 yuko amhukumuye yeye anikataaye mimi na kutokuyapokea maneno yangu yaani yale maneno niliyosema yenyewe yatamhukumu siku ya mwisho
 kwa maana sisemi kwa ajili yangu mwenyewe bali baba aliyenituma aliniamuru ni nini cha kusema na jinsi ya kukisema
 nami ninajua amri zake huongoza hadi kwenye uzima wa milele
hivyo lo lote nisemalo ndilo lile baba aliloniambia niseme
yesu awanawisha wanafunzi wake miguu ilikuwa mara tu kabla ya sikukuu ya pasaka
yesu alijua ya kuwa wakati wake wa kuondoka ulimwenguni ili kurudi kwa baba umewadia
alikuwa amewapenda watu wake waliokuwa ulimwenguni naam aliwapenda hadi kipimo cha mwisho
 wakati alipokuwa akila chakula cha jioni na wanafunzi wake ibilisi alikuwa amekwisha kutia ndani ya moyo wa yuda iskariote mwana wa simoni wazo la kumsaliti yesu
 yesu akijua ya yohana kwamba baba ameweka vitu vyote chini ya mamlaka yake na kwamba yeye alitoka kwa mungu na alikuwa anarudi kwa mungu hivyo aliondoka chakulani akavua vazi lake la nje akajifunga kitambaa kiunoni
 kisha akamimina maji kwenye sinia na kuanza kuwanawisha wanafunzi wake miguu na kuikausha kwa kile kitambaa alichokuwa amejifunga kiunoni
 alipomfikia simoni petro petro akamwambia bwana je wewe utaninawisha mimi miguu yesu akamjibu hivi sasa hutambui lile ninalofanya lakini baadaye utaelewa
 petro akamwambia la wewe hutaninawisha miguu kamwe
yesu akamjibu kama nisipokunawisha wewe huna sehemu nami
 ndipo simoni petro akajibu usininawishe miguu peke yake bali pamoja na mikono na kichwa pia yesu akamjibu mtu aliyekwisha kuoga anahitaji kunawa miguu tu kwani mwili wake wote ni safi
ninyi ni safi ingawa si kila mmoja wenu
 kwa kuwa yeye alijua ni nani ambaye angemsaliti ndiyo sababu akasema si kila mmoja aliyekuwa safi
 alipomaliza kuwanawisha miguu yao alivaa tena mavazi yake akarudi alikokuwa ameketi akawauliza je mmeelewa nililowafanyia ninyi mnaniita mimi mwalimu na bwana hii ni sawa maana ndivyo nilivyo
 kwa hiyo ikiwa mimi niliye bwana wenu na mwalimu wenu nimewanawisha ninyi miguu pia hamna budi kunawishana miguu ninyi kwa ninyi
 mimi nimewawekea kielelezo kwamba imewapasa kutenda kama vile nilivyowatendea ninyi
 amin amin nawaambia mtumishi si mkuu kuliko bwana wake wala anayetumwa si mkuu kuliko yule aliyemtuma
 sasa kwa kuwa mmejua mambo haya heri yenu ninyi kama mkiyatenda
 sisemi kuhusu ninyi nyote
ninawajua wale niliowachagua
lakini ni ili maandiko yapate kutimia yeye aliyekula chakula changu ameinua kisigino chake dhidi yangu
 ninawaambia mambo haya kabla hayajatukia ili yatakapotukia mpate kuamini ya kuwa mimi ndiye
 amin amin nawaambia ye yote anayempokea yule niliyemtuma anipokea mimi naye anipokeaye mimi ampokea yeye aliyenituma mimi
yesu anatabiri kusalitiwa kwake baada ya kusema haya yesu alifadhaika sana moyoni akasema amin amin nawaambia mmoja wenu atanisaliti
 wanafunzi wake wakatazamana bila kujua kuwa alikuwa anamsema nani
 mmoja wa wanafunzi wake ambaye yesu alimpenda sana alikuwa ameegama kifuana mwa yesu
 simoni petro akampungia mkono yule mwanafunzi akamwambia mwulize anamaanisha ni nani
 yule mwanafunzi akiwa amemwegemea yesu akamwuliza bwana tuambie ni nani yesu akajibu ni yule nitakayempa hiki kipande cha mkate baada ya kukichovya kwenye bakuli
hivyo baada ya kukichovya kile kipande cha mkate akampa yuda mwana wa simoni iskariote
 mara tu baada ya kukipokea kile kipande cha mkate shetani akamwingia
yesu akamwambia yuda lile unalotaka kulitenda litende haraka
 hakuna hata mmoja wa wale waliokuwa ameketi nao chakulani aliyeelewa kwa nini yesu alimwambia hivyo
 kwa kuwa yuda alikuwa mtunza fedha wengine walifikiri yesu alikuwa amemwambia akanunue vitu vilivyohitajika kwa ajili ya sikukuu au kuwapa maskini cho chote
 mara tu baada ya kupokea ule mkate yuda akatoka nje
wakati huo ulikuwa ni usiku
yesu atabiri petro kumkana baada ya yuda kutoka nje yesu akasema sasa mwana wa adamu ametukuzwa naye mungu ametukuzwa ndani yake
 ikiwa mungu ametukuzwa ndani ya mwana mungu atamtukuza mwana ndani yake mwenyewe naye atamtukuza mara
 watoto wangu mimi bado niko pamoja nanyi kwa kitambo kidogo
mtanifafuta na kama vile nilivyowaambia wayahudi vivyo hivyo sasa nawaambia na ninyi
niendako ninyi hamwezi kuja
 amri mpya nawapa mpendane kama mimi nilivyowapenda ninyi vivyo hivyo nanyi mpendane
 kama mkipendana ninyi kwa ninyi kwa njia hii watu wote watajua kuwa ninyi ni wanafunzi wangu simoni petro akamwuliza bwana unakwenda wapi yesu akamjibu ninakokwenda huwezi kunifuata sasa lakini utanifuata baadaye
 petro akamwuliza tena bwana kwa nini siwezi kukufuata sasa mimi niko tayari kuutoa uhai wangu kwa ajili yako
 yohana yesu akamjibu je ni kweli uko tayari kuutoa uhai wako kwa ajili yangu amin amin nakuambia kabla jogoo hajawika utanikana mara tatu
yesu ndiye njia ya kwenda kwa baba yesu akawaambia msifadhaike mioyoni mwenu mnamwamini mungu niaminini na mimi pia
 nyumbani mwa baba yangu kuna makao mengi
kama sivyo ningeliwaambia
nakwenda kuwaandalia makao
 nami nikienda na kuwaandalia makao nitarudi tena na kuwachukua mkae pamoja nami ili mahali nilipo nanyi mpate kuwepo
 ninyi mnajua njia ya kufika ninakokwenda
 thomasi akamwambia bwana sisi hatujui unakokwenda tutaijuaje njia yesu akawaambia mimi ndimi njia na kweli na uzima
mtu hawezi kuja kwa baba isipokuwa kwa kupitia kwangu
 kama mngenijua mimi mngemjua na baba pia
tangu sasa mnamjua baba yangu tena mmemwona
 filipo akamwambia bwana tuonyeshe baba yako yatosha
 yesu akamjibu filipo nimekaa nanyi muda huu wote hata usinijue mtu ye yote aliyeniona mimi amemwona baba
sasa wawezaje kusema tuonyeshe baba je huamini ya kuwa mimi niko ndani ya baba naye baba yuko ndani yangu maneno ninayowaambia siyasemi kwa ajili yangu mwenyewe bali baba akaaye ndani yangu ndiye atendaye hizi kazi
 nisadiki mimi kwamba niko ndani ya baba na baba yuko ndani yangu la sivyo niaminini kwa sababu ya zile kazi nizitendazo
 amin amin nawaambia ye yote aniaminiye mimi kazi nizifanyazo yeye atazifanya naam na kubwa kuliko hizi atazifanya kwa sababu mimi ninakwenda kwa baba
 nanyi mkiomba lo lote kwa jina langu hilo nitalifanya ili baba apate kutukuzwa katika mwana
 kama mkiniomba lo lote kwa jina langu nitalifanya
yesu ahaidi roho mtakatifu kama mnanipenda mtazishika amri zangu
 nami nitamwomba baba naye atawapa msaidizi mwingine akae nanyi milele
 huyo ndiye roho wa kweli ambaye ulimwengu hauwezi kumpokea kwa sababu haumwoni wala haumjui
ninyi mnamjua kwa kuwa yuko pamoja nanyi naye anakaa ndani yenu
 sitawaacha ninyi yatima naja kwenu
 bado kitambo kidogo ulimwengu hautaniona tena ila ninyi mtaniona kwa kuwa mimi ni hai ninyi nanyi mtakuwa hai
 wakati huo mtajua ya kuwa mimi niko ndani ya baba na ninyi mko ndani yangu na mimi niko ndani yenu
 ye yote mwenye amri zangu na kuzishika ndiye anipendaye naye anipendaye atapendwa na baba yangu nami nitampenda na kujidhihirisha kwake
 ndipo yuda siyo iskariote akamwambia bwana itakuwaje kwamba utajidhihirisha kwetu na si kwa ulimwengu yesu akamjibu mtu ye yote akinipenda atalishika neno langu na baba yangu atampenda nasi tutakuja kwake na kufanya makao yetu kwake
 mtu ye yote asiyenipenda hayashiki maneno yangu na maneno niliyowapa si yangu bali ni ya baba aliyenituma
 nimewaambia mambo haya yote wakati nikiwa bado niko pamoja nanyi
 lakini huyo msaidizi yaani huyo roho mtakatifu ambaye baba atamtuma kwenu kwa jina langu atawafundisha mambo yote na kuwakumbusha yote niliyowaambia
 amani nawaachia amani yangu nawapa amani hii niwapayo si kama ile ulimwengu utoayo
msifadhaike mioyoni mwenu wala msiogope
 mlinisikia nikisema ninakwenda zangu lakini nitarudi tena
kama kweli mngelinipenda mngelifurahi kwa kuwa nakwenda kwa baba kwani baba ni mkuu kuliko mimi
 nimewaambia mambo haya kabla hayajatukia ili yatakapotukia mpate kuamini
 sitasema nanyi zaidi kwa sababu yule mkuu wa ulimwengu huu anakuja naye hana kitu kwangu lakini ulimwengu upate kujua kuwa ninampenda baba nami hufanya vile vile kama baba alivyoniamuru
haya inukeni twendeni zetu
yesu mzabibu wa kweli mimi ndimi mzabibu wa kweli na baba yangu ndiye mkulima
 kila tawi ndani yangu lisilozaa matunda baba yangu hulikata nalo kila tawi lizaalo yeye hulipogolea ili lipate kuzaa matunda zaidi
 ninyi mmekwisha kuwa safi kwa sababu ya lile neno nililonena nanyi
 kaeni ndani yangu nami nikae ndani yenu
kama vile tawi lisivyoweza kuzaa matunda lisipokaa ndani ya mzabibu vivyo hivyo ninyi msipokaa ndani yangu hamwezi kuzaa matunda
 mimi ni mzabibu ninyi ni matawi
akaaye ndani yangu nami ndani yake huyo huzaa sana maana pasipo mimi ninyi hamwezi kufanya jambo lo lote
mtu ye yote asipokaa ndani yangu hutupwa nje kama tawi na kunyauka
matawi kama hayo hukusanywa na kutupwa motoni yakateketea
 ninyi mkikaa ndani yangu na maneno yangu yakikaa ndani yenu ombeni lo lote mtakalo nanyi mtatendewa
 kwa hiyo baba yangu hutukuzwa kwa vile mzaavyo matunda mengi nanyi mtakuwa wanafunzi wangu
 kama vile baba alivyonipenda mimi hivyo ndivyo mimi nilivyowapenda ninyi
basi kaeni katika pendo langu
 mkizishika amri zangu mtakaa katika pendo langu kama mimi nilivyozishika amri za baba yangu na kukaa katika pendo lake
 nimewaambia mambo haya ili furaha yangu iwe ndani yenu na furaha yenu iwe kamili
 amri yangu ndiyo hii mpendane kama mimi nilivyowapenda ninyi
 hakuna mtu mwenye upendo mkuu kuliko huu mtu kuutoa uhai wake kwa ajili ya rafiki zake
 ninyi ni rafiki zangu mkifanya ninayowaamuru
 siwaiti ninyi watumishi tena kwa sababu watumishi hawajui bwana wao analofanya bali nimewaita ninyi rafiki kwa maana nimewajulisha mambo yote niliyoyasikia kutoka kwa baba yangu
 si ninyi mlionichagua bali mimi ndiye niliyewachagua ninyi na kuwaweka mwende mkazae matunda na matunda yenu yapate kudumu ili lo lote mtakalomwomba baba katika jina langu awape
 amri yangu ndiyo hii mpendane
ulimwengu wawachukia wanafunzi kama ulimwengu ukiwachukia ninyi kumbukeni kwamba ulinichukia mimi kabla yenu
 kama mngekuwa wa ulimwengu ulimwengu ungeliwapenda kama vile unavyowapenda walio wake
kwa sababu ninyi si wa ulimwengu lakini mimi nimewachagua kutoka katika ulimwengu hii ndiyo sababu ulimwengu unawachukia
 kumbukeni lile neno nililowaambia hakuna mtumishi aliye mkuu kuliko bwana wake
kama wamenitesa mimi nanyi pia watawatesa kama wamelishika neno langu watalishika na neno lenu pia
 watawatendea ninyi haya yote kwa ajili ya jina langu kwa sababu hawamjui yeye aliyenituma
 kama sikuja na kusema nao wasingalikuwa na hatia ya dhambi
lakini sasa hawana udhuru kwa ajili ya dhambi zao
 ye yote anayenichukia mimi anamchukia pia na yohana baba yangu
 kama sikuwa nimefanya miujiza ambayo haijapata kufanywa na mtu mwingine ye yote wasingalikuwa na hatia ya dhambi
lakini sasa wameiona miujiza hii na bado wakatuchukia mimi na baba yangu
 lakini hii ni kutimiza lile neno lililoandikwa kwenye torati kwamba walinichukia pasipo sababu
 lakini atakapokuja huyo msaidizi nitakayemtuma kwenu kutoka kwa baba yaani huyo roho wa kweli atokaye kwa baba yeye atanishuhudia mimi
 ninyi nanyi itawapasa kushuhudia kwa sababu mmekuwa pamoja nami tangu mwanzo
 nimewaambia mambo haya yote ili msije mkaiacha imani
 watawatenga na masinagogi
naam saa yaja ambayo mtu ye yote atakayewaua atadhani kwa kufanya hivyo anamtumikia mungu
 nao watawatenda haya kwa sababu hawamjui baba wala mimi
 lakini nimewaambia ninyi mambo haya ili saa hiyo ikiwadia mpate kumkumbuka ya kuwa nilikuwa nimewaambia
sikuwaambia mambo haya tangu mwanzo kwa sababu nilikuwa pamoja nanyi
kazi ya roho mtakatifu sasa mimi ninakwenda kwake yeye aliyenituma lakini hakuna hata aniulizaye unakwenda wapi kwa sababu nimewaambia mambo haya mioyo yenu imejawa na huzuni
 lakini amin nawaambia yafaa mimi niondoke kwa kuwa nisipoondoka huyo msaidizi hatakuja kwenu lakini nikienda nitamtuma kwenu
 naye atakapokuja atauthibitishia ulimwengu kuhusu dhambi haki na hukumu
 kwa habari ya dhambi kwa sababu hawaniamini mimi kwa habari ya haki kwa sababu ninakwenda kwa baba nanyi hamtaniona tena kwa habari ya hukumu kwa sababu yule mkuu wa ulimwengu huu amekwisha kuhukumiwa
 bado ninayo mambo mengi ya kuwaambia lakini hamwezi kuyastahimili sasa
 atakapokuja huyo roho wa kweli atawaongoza awatie katika kweli yote
yeye hatanena kwa ajili yake mwenyewe bali atanena yale yote atakayosikia naye atawaonyesha mambo yajayo
 atanitukuza mimi kwa maana atayachukua yaliyo yangu na kuwajulisha ninyi
 vyote alivyo navyo baba ni vyangu
ndiyo maana nimesema roho atachukua yaliyo yangu na kuwajulisha ninyi
 huzuni itageuka kuwa furaha bado kitambo kidogo nanyi hamtaniona na tena bado kitambo kidogo nanyi mtaniona
 baadhi ya wanafunzi wakaulizana ana maana gani asemapo bado kitambo kidogo nanyi hamtaniona na tena bado kitambo kidogo nanyi mtaniona naye ana maana gani asemapo kwa sababu ninakwenda kwa baba wakaendelea kuulizana ana maana gani asemapo kitambo kidogo hatuelewi hilo analosema
 yesu akatambua kuwa walitaka kumwuliza juu ya hilo hivyo akawaambia je mnaulizana nina maana gani niliposema bado kitambo kidogo nanyi hamtaniona na tena bado kitambo kidogo nanyi mtaniona amin amin nawaambia ninyi mtalia na kuomboleza lakini ulimwengu utafurahi
ninyi mtahuzunika lakini huzuni yenu itageuka kuwa furaha
 mwanamke anapokuwa na utungu wa kuzaa huwa na maumivu kwa sababu saa yake imewadia
lakini mtoto akiisha kuzaliwa yule mwanamke husahau maumivu hayo kwa sababu ya furaha ya kuzaliwa mtoto ulimwenguni
 hivyo ninyi mna maumivu sasa lakini nitawaona tena nayo mioyo yenu itafurahi na furaha yenu hakuna awaondoleaye
 katika siku hiyo hamtaniuliza neno lo lote
amin amin nawaambia kama mkimwomba baba jambo lo lote kwa jina langu yeye atawapa
 mpaka sasa hamjaomba jambo lo lote kwa jina langu
ombeni nanyi mtapewa ili furaha yenu ipate kuwa kamili
amani kwa wanafunzi nimewaambia mambo haya kwa mafumbo
saa yaja ambapo sitazungumza nanyi tena kwa mafumbo bali nitawaeleza waziwazi kuhusu baba
 siku hiyo mtaomba kwa jina langu
wala sitawaambia kwamba nitamwomba baba kwa ajili yenu kwa maana baba mwenyewe anawapenda kwa sababu mmenipenda mimi na mmeamini kwamba nimetoka kwa mungu
 nilitoka kwa baba na kuja ulimwenguni sasa naondoka ulimwenguni na kurudi kwa baba
 ndipo wanafunzi wake wakasema sasa unazungumza waziwazi wala si kwa mafumbo
 sasa tumejua kwamba wewe unajua mambo yote wala hakuna haja ya mtu kukuuliza maswali
kwa jambo hili tunaamini kwamba ulitoka kwa mungu
 yesu akawajibu je sasa mnaamini yohana saa inakuja naam imekwisha kuwadia mtakapotawanyika kila mmoja kwenda nyumbani kwake na kuniacha peke yangu
lakini mimi si peke yangu kwa sababu baba yu pamoja nami
 nimewaambia mambo haya ili mpate kuwa na amani mkiwa ndani yangu
ulimwenguni mtapata dhiki
lakini jipeni moyo kwa maana mimi nimeushinda ulimwengu
yesu awaombea wanafunzi wake baada ya yesu kusema haya alitazama kuelekea mbinguni akawaombea na kusema baba saa imewadia umtukuze mwanao ili mwanao apate kukutukuza wewe
kwa kuwa umempa mamlaka juu ya wote wenye mwili ili awape uzima wa milele wale uliompa
 nao uzima wa milele ndio huu wakujue wewe uliye mungu wa pekee wa kweli na yesu kristo uliyemtuma
 nimekutukuza wewe duniani kwa kuitimiza ile kazi uliyonipa niifanye
 hivyo sasa baba unitukuze mbele zako kwa ule utukufu niliokuwa nao pamoja na wewe kabla ulimwengu haujakuwako
 nimewajulisha jina lako wale ulionipa kutoka katika ulimwengu
walikuwa wako ukanipa mimi nao wamelitii neno lako
 sasa wamejua ya kuwa vyote ulivyonipa vimetoka kwako kwa kuwa maneno yale ulionipa nimewapa wao nao wameyapokea na kujua kwamba kweli nimetoka kwako nao wameamini kuwa wewe ulinituma
 ninawaombea wao
mimi siuombei ulimwengu bali nawaombea wale ulionipa kwa sababu wao ni wako
 wote walio wangu ni wako na walio wako ni wangu nami nimetukuzwa ndani yao
 mimi sasa simo tena ulimwenguni lakini wao bado wamo ulimwenguni nami naja kwako
baba mtakatifu uwalinde kwa uweza wa jina lako ulilonipa ili wawe na umoja kama sisi tulivyo wamoja
 nilipokuwa pamoja nao niliwalinda wakawa salama kwa lile jina ulilonipa
hakuna hata mmoja aliyepotea isipokuwa yule aliyekusudiwa ili maandiko yapate kutimia
 lakini sasa naja kwako nami ninasema mambo haya wakati bado nikiwa ulimwenguni ili wawe na furaha yangu kamili ndani yao
 nimewapa neno lako yohana nao ulimwengu umewachukia kwa kuwa wao si wa ulimwengu kama mimi nisivyo wa ulimwengu huu
 siombi kwamba uwaondoe ulimwenguni bali uwalinde na yule mwovu
 wao si wa ulimwengu huu kama vile mimi nisivyo wa ulimwengu
 uwatakase kwa ile kweli neno lako ndilo kweli
 kama vile ulivyonituma mimi ulimwenguni nami nawatuma vivyo hivyo
 kwa ajili yao najiweka wakfu ili wao nao wapate kutakaswa katika ile kweli
yesu awaombea wote wamwaminio siwaombei hawa peke yao bali nawaombea pia wale wote watakaoniamini kupitia neno lao ili wawe na umoja kama vile wewe baba ulivyo ndani yangu na mimi nilivyo ndani yako wao nao wawe ndani yetu ili ulimwengu upate kuamini ya kuwa wewe ndiye uliyenituma mimi
 utukufu ule ulionipa nimewapa wao ili wawe na umoja kama sisi tulivyo wamoja
 mimi ndani yako na wewe ndani yangu ili wawe wamekamilika katika umoja na ulimwengu upate kujua ya kuwa umenituma nami nimewapenda wao kama unavyonipenda mimi
 baba shauku yangu ni kwamba wale ulionipa wawe pamoja nami pale nilipo ili waweze kuuona utukufu wangu yaani utukufu ule ulionipa kwa kuwa ulinipenda hata kabla ya kuwekwa misingi ya ulimwengu
 baba mwenye haki ingawa ulimwengu haukujui mimi ninakujua nao wanajua ya kuwa umenituma
 nimekufanya jina lako lijulikane kwao nami nitaendelea kufanya lijulikane ili kwamba upendo ule unaonipenda mimi uwe ndani yao na mimi mwenyewe nipate kuwa ndani yao
yesu akamatwa yesu alipomaliza kuomba akaondoka na wanafunzi wake wakavuka bonde la kidroni
upande wa pili palikuwa na bustani yeye na wanafunzi wake wakaingia humo
 basi yuda yule aliyemsaliti alipafahamu mahali hapo kwani yesu alikuwa akikutana humo na wanafunzi wake mara kwa mara
 hivyo yuda akaja bustanini akiongoza kikosi cha maaskari wa kirumi na baadhi ya maafisa kutoka kwa viongozi wa makuhani na mafarisayo wakiwa wamechukua taa mienge na silaha
 yesu akijua yale yote yatakayompata akajitokeza mbele yao akawauliza mnamtafuta nani wao wakamjibu yesu wa nazareti
yesu akawajibu mimi ndiye
yuda yule aliyemsaliti alikuwa amesimama pamoja nao
 yesu alipowaambia mimi ndiye walirudi nyuma na kuanguka chini akawauliza tena mnamtafuta nani nao wakamjibu yesu wa nazareti
 yesu akawaambia nimekwisha kuwaambia kuwa mimi ndiye kwa hiyo kama mnanitafuta mimi waacheni hawa watu waende zao
 hii ilikuwa ili litimie lile neno alilosema sikumpoteza hata mmoja miongoni mwa wale ulionipa
 simoni petro aliyekuwa na upanga akaufuta na kumkata sikio la kuume mtumishi wa kuhani mkuu
jina la mtumishi huyo aliitwa malko
 yesu akamwambia petro rudisha upanga wako kwenye ala yake
je hainipasi kukinywea kikombe alichonipa baba yesu mbele ya kuhani mkuu hivyo wale maaskari wakiwa pamoja na majemadari wao na maafisa wa wayahudi wakamkamata yesu na kumfunga
 kwanza wakampeleka kwa anasi mkwewe kayafa aliyekuwa kuhani mkuu mwaka ule
 kayafa ndiye aliyekuwa amewashauri wayahudi kwamba imempasa mtu mmoja kufa kwa ajili ya watu
petro anamkana yesu simoni petro pamoja na mwanafunzi mwingine walikuwa wakimfuata yesu
huyu mwanafunzi mwingine alikuwa anafahamika kwa kuhani mkuu hivyo aliingia ndani ya ukumbi pamoja na yesu
 lakini petro alisimama nje karibu na lango ndipo yule mwanafunzi mwingine akazungumza na msichana aliyekuwa analinda lango akamruhusu petro aingie ndani
 yule msichana akamwuliza petro je wewe pia si mmoja wa wanafunzi wa mtu huyu petro akajibu mimi sio
 wale watumishi na maaskari walikuwa wamesimama wakiota moto wa makaa kwa sababu palikuwa na baridi petro naye alikuwa amesimama pamoja nao akiota moto
kuhani mkuu amhoji yesu wakati huo kuhani mkuu akawa anamwuliza yesu kuhusu wanafunzi wake na mafundisho yake
 yesu akamjibu nimekuwa nikizungumza waziwazi mbele ya watu wote
sikuzote nimefundisha katika masinagogi na hekaluni mahali ambapo wayahudi wote hukusanyika
sikusema jambo lo lote kwa siri
 mbona unaniuliza mimi maswali waulize wale walionisikia yale niliyowambia
wao wanajua niliyosema
 alipomaliza kusema hayo mmoja wa maaskari aliyekuwa amesimama karibu naye akampiga yesu kofi usoni kisha akasema je hivyo ndivyo unavyomjibu kuhani mkuu yesu akamjibu akasema kama nimesema jambo baya shuhudia huo ubaya niliousema
lakini kama nimesema yaliyo kweli mbona umenipiga ndipo anasi akampeleka yesu kwa kuhani mkuu kayafa akiwa bado amefungwa
petro amkana yesu tena wakati huo simoni petro alikuwa amesimama akiota moto
baadhi ya wale waliokuwepo wakamwuliza je wewe si mmoja wa wanafunzi wake petro akakana akasema mimi sio
 mmoja wa watumishi wa kuhani mkuu ndugu yake yule mtu ambaye petro alikuwa amemkata sikio akamwuliza je mimi sikukuona kule bustanini ukiwa na yesu kwa mara nyingine tena petro akakana naye jogoo akawika wakati uo huo
yesu apelekwa kwa pilato ndipo wayahudi wakamchukua yesu kutoka kwa kayafa na kumpeleka kwenye jumba la kifalme la mtawala wa kirumia
wakati huo ilikuwa ni alfajiri ili kuepuka kuwa najisi kwa taratibu za ibada wayahudi hawakuingia ndani kwa sababu ya sheria za kiyahudi
wangehesabiwa kuwa najisi kama wangeingia nyumbani mwa mtu asiye myahudi na wasingeruhusiwa kushiriki katika sikukuu ya pasaka
 hivyo pilato akatoka nje walikokuwa akawauliza mmeleta mashtaka gani kumhusu mtu huyu a jumba la kifalme la mtawala wa kirumi lilikuwa linaitwa praitorio yohana wao wakamjibu kama huyu mtu hakuwa mhalifu tusingemleta kwako
 pilato akawaambia basi mchukueni ninyi mkamhukumu kwa kufuata sheria zenu
wayahudi wakamjibu sisi haturuhusiwi kutoa hukumu ya kifo kwa mtu ye yote
 walisema hivyo ili yale maneno aliyosema yesu kuhusu kifo atakachokufa yapate kutimia
 kwa hiyo pilato akaingia ndani akamwita yesu akamwuliza wewe ndiye mfalme wa wayahudi yesu akamjibu je unauliza swali hili kutokana na mawazo yako mwenyewe au uliambiwa na watu kunihusu mimi pilato akamjibu mimi si myahudi ama sivyo taifa lako mwenyewe na viongozi wa makuhani wamekukabidhi kwangu
umefanya kosa gani yesu akajibu ufalme wangu si wa ulimwengu huu
ufalme wangu ungekuwa wa ulimwengu huu wafuasi wangu wangenipigania ili nisitiwe mikononi mwa wayahudi
lakini kama ilivyo ufalme wangu hautoki hapa ulimwenguni
 pilato akamwuliza kwa hiyo wewe ni mfalme yesu akajibu wewe wasema kwamba mimi ni mfalme
kwa kusudi hili nilizaliwa na kwa ajili ya hili nilikuja ulimwenguni ili niishuhudie kweli
mtu ye yote aliye wa kweli husikia sauti yangu
 pilato akamwuliza yesu kweli ni nini baada ya kusema haya pilato akaenda nje tena akawaambia wale viongozi wa wayahudi waliomshtaki yesu sioni kosa lo lote alilotenda mtu huyu
 lakini ninyi mna desturi yenu kwamba wakati wa pasaka nimwachie huru mfungwa mmoja mnayemtaka
je mnataka niwafungulie huyu mfalme wa wayahudi wao wakapiga kelele wakisema si huyu mtu bali tufungulie baraba basi baraba alikuwa mnyang anyi
yesu ahukumiwa kusulibiwa ndipo pilato akamtoa yesu akaamuru apigwe mijeledi
 askari wakasokota taji ya miiba wakamvika yesu kichwani
wakamvalisha joho la zambarau
 wakawa wanapanda pale alipo tena na tena wakisema salamu mfalme wa wayahudi huku wakimpiga makofi usoni
 pilato akatoka tena nje akawaambia wale waliokusanyika tazameni namkabidhi yesu kwenu kuwajulisha kwamba mimi sikumwona yohana ana hatia
 kwa hiyo yesu akatoka nje akiwa amevaa ile taji ya miiba na lile vazi la zambarau
pilato akawaambia tazameni huyu hapa huyo mtu wale viongozi wa makuhani na maafisa walipomwona wakapiga kelele wakisema msulibishe msulibishe pilato akawaambia mchukueni ninyi mkamsulibishe mimi sioni hatia juu yake
 wayahudi wakamjibu sisi tunayo sheria na kutokana na sheria hiyo hana budi kufa kwa sababu yeye alijiita mwana wa mungu
 pilato aliposikia haya akaogopa zaidi
 akaingia tena ukumbini akamwuliza yesu wewe umetoka wapi lakini yesu hakumjibu
 pilato akamwambia wewe unakataa kuongea na mimi hujui ya kuwa nina mamlaka ya kukuachia huru au kukusulibisha ndipo yesu akamwambia wewe hungekuwa na mamlaka yo yote juu yangu kama hungepewa kutoka juu
kwa hiyo yeye aliyenitia mikononi mwako ana hatia ya dhambi iliyo kubwa zaidi
 tangu wakati huo pilato akajitahidi kutafuta njia ya kumfungua yesu lakini wayahudi wakazidi kupiga kelele wakisema ukimwachia huyu mtu wewe si rafiki wa kaisari
mtu ye yote anayedai kuwa mfalme anampinga kaisari
 pilato aliposikia maneno haya akamtoa yesu nje tena akaketi katika kiti chake cha hukumu mahali palipoitwa sakafu ya jiwe kwa kiebrania paliitwa gabathaa
 basi ilikuwa siku ya maandalio ya pasaka yapata kama saa sita hivi
pilato akawaambia wayahudi huyu hapa mfalme wenu wao wakapiga kelele mwondoe mwondoe msulibishe pilato akawauliza je nimsulibishe mfalme wenu wale viongozi wa makuhani wakamjibu sisi hatuna mfalme mwingine ila kaisari
 ndipo pilato akamkabidhi yesu kwao ili wamsulibishe
kusulibiwa kwa yesu kwa hiyo maaskari wakamchukua yesu
 yesu akiwa ameubeba msalaba wake akatoka kuelekea mahali palipoitwa fuvu la a gabatha ni neno la kiebrania ambalo maana yake ni sakafu ya jiwe mahali pa wazi palipoinuliwa ambako palitumika kama mahakama kichwa au ambapo kwa kiebrania ni golgotha
 hapo ndipo walipomsulibisha
pamoja naye walisulibisha watu wengine wawili mmoja upande wa kushoto na mwingine upande wa kuume wa yesu
 pilato akaamuru tangazo liandikwe na liwekwe juu kwenye msalaba wa yesu yesu wa nazareti mfalme wa wayahudi
 kwa kuwa mahali hapo aliposulibiwa palikuwa karibu na mjini wayahudi wengi walisoma maandishi haya yaliyokuwa yameandikwa kwa lugha za kiebrania kiyunani na kilatini
 viongozi wa makuhani wa wayahudi wakapinga wakamwambia pilato usiandike mfalme wa wayahudi bali andika kwamba mtu huyu alisema mimi ni mfalme wa wayahudi
 pilato akawajibu nilichokwisha kuandika nimeandika mavazi ya yesu yagawanywa maaskari walipokwisha kumsulibisha yesu walichukua nguo zake wakazigawa mafungu manne kila askari fungu lake
ila walikubaliana wasilichane lile vazi lake kwa maana lilikuwa halina mshono bali limefumwa tangu juu hadi chini
 wakaambiana tusilichane ila tulipigie kura ili kuamua ni nani alichukue
hili lilitukia ili maandiko yapate kutimizwa yale aliyosema waligawana nguo zangu na mavazi yangu wakayapigia kura
hayo ndiyo waliyoyafanya wale maaskari
 wakati huo huo karibu na msalaba wa yesu walikuwa wamesimama maria mama yake maria dada wa mamaye yaani mke wa klopa na maria magdalene
 yesu alipomwona mama yake mahali pale pamoja na yule mwanafunzi aliyempenda wamesimama karibu akamwambia mama yake mwanamke huyo hapo ndiye mwanao kisha akamwambia yule mwanafunzi nawe huyo hapo ndiye mama yako
tangu wakati huo yule mwanafunzi akamchukua mama yake yesu nyumbani kwake
kifo cha yesu baada ya haya yesu hali akijua kuwa mambo yote yamemalizika alisema ili kutimiza maandiko naona kiu
 hapo palikuwa na bakuli lililojaa siki
kwa hiyo wakachovya yohana sifongo kwenye hiyo siki wakaiweka kwenye ufito wa mti wa hisopo wakampelekea mdomoni
 baada ya kuionja hiyo siki yesu akasema imekwisha
akainamisha kichwa chake akakata roho
yesu achomwa mkuki ubavuni kwa kuwa ilikuwa siku ya maandalio ya pasaka wayahudi hawakutaka miili ibaki msalabani siku ya sabato hasa kwa kuwa hiyo sabato ingekuwa sikukuu
wakamwomba pilato aamuru miguu ya wale waliosulibiwa ivunjwe ili wafe haraka miili iondolewe kwenye misalaba
 kwa hiyo maaskari wakaenda wakavunja miguu ya mtu wa kwanza aliyesulibiwa pamoja na yesu na yule mwingine pia
 lakini walipomkaribia yesu wakaona ya kuwa amekwisha kufa hivyo hawakuvunja miguu yake
 badala yake mmoja wa wale maaskari akamchoma mkuki ubavuni na mara pakatoka damu na maji
 mtu aliyeona mambo hayo ndiye aliyetoa ushuhuda nao ushuhuda wake ni kweli
anajua kuwa anasema kweli naye anashuhudia ili pia nanyi mpate kuamini
 kwa maana mambo haya yalitukia ili maandiko yapate kutimia yale yasemayo hakuna hata mfupa wake mmoja utakaovunjwa
 tena maandiko mengine yanasema watamtazama yeye waliyemchoma kwa mkuki
maziko ya yesu
 baada ya mambo haya yosefu wa arimathaya aliyekuwa mfuasi wa yesu ingawa kwa siri kwa sababu ya kuwaogopa wayahudi alimwomba pilato ruhusa ili kuuchukua mwili wa yesu
pilato alimruhusu hivyo akaja akauchukua
 naye nikodemo yule ambaye kwanza alimwendea yesu usiku akaja akaleta mchanganyiko wa manemane na manukato yenye uzito wa zaidi ya kilo thelathinib
 wakauchukua mwili wa yesu wakauviringishia sanda ya kitani safi pamoja na yale manukato kama ilivyokuwa desturi ya wayahudi
 basi palikuwa na bustani karibu na mahali pale aliposulibiwa nako ndani ya ile bustani palikuwa na kaburi jipya ambalo hajazikiwa mtu bado
 kwa hiyo kwa kuwa ilikuwa siku ya wayahudi ya maandalio nalo kaburi hilo lilikuwa karibu wakamzika yesu humo
b zaidi ya kilo hapa tafsiri nyingine zinasema ratli na nyingine ratli ambazo ni kama kilo kufufuka kwa yesu maria magdalene alikwenda kaburini na kukuta lile jiwe limeondolewa penye ingilio
hivyo akaja kwa simoni petro pamoja na yule mwanafunzi mwingine ambaye yesu alimpenda akikimbia na kusema wamemwondoa bwana kaburini na hatujui walikomweka petro na yule mwanafunzi mwingine wakaondoka mara kuelekea kaburini
 wote wawili walikuwa wanakimbia lakini yule mwanafunzi mwingine akakimbia mbio zaidi kuliko petro akatangulia kufika kaburini
 alipofika akainama na kuchungulia mle kaburini akaona vile vitambaa vya kitani vilivyokuwa sanda mle ndani lakini hakuingia
 ndipo simoni petro akaja akimfuata nyuma akaenda moja kwa moja hadi ndani ya kaburi
naye akaona vile vitambaa vya ile sanda vikiwa pale chini na kile kitambaa kilichokuwa kichwani mwa yesu
kitambaa hicho kilikuwa kimekunjwa mahali pa peke yake mbali na vile vitambaa vya kitani vya ile sanda
 kisha yule mwanafunzi aliyetangulia kufika kaburini naye akaingia ndani akaona akaamini kwa kuwa mpaka wakati huo walikuwa bado hawajaelewa yale maandiko kwamba ilikuwa lazima yesu afufuke kutoka kwa wafu
 kisha hao wanafunzi wakaondoka wakarudi nyumbani kwao
yesu anamtokea maria magdalene lakini maria magdalene akasimama nje ya kaburi akilia
alipokuwa akilia akainama kuchungulia mle kaburini naye akaona malaika wawili wamevaa mavazi meupe wameketi pale mwili wa yesu ulipokuwa umelazwa mmoja upande wa kichwani na mwingine upande wa miguuni
 wakamwuliza maria mwanamke mbona unalia akawaambia nalia kwa kuwa wamemchukua bwana wangu na sijui walikomweka
 baada ya kusema hayo akageuka akamwona yesu amesimama lakini hakumtambua
 yesu akamwambia mwanamke mbona unalia unamtafuta nani maria akidhani ya kuwa aliyekuwa anaongea naye ni mtunza bustani kwa hiyo akamwambia bwana kama ni wewe umemchukua tafadhali nionyeshe ulikomweka nami nitamchukua
 yesu akamwita maria ndipo maria akamgeukia yesu na kusema naye kwa kiebrania rabboni maana yake mwalimu
 yesu akamwambia usinishike kwa maana sijapaa kwenda kwa baba
lakini nenda kwa ndugu zangu ukawaambie ninapaa kwenda kwa baba yangu ambaye ni baba yenu kwa mungu wangu ambaye ni mungu wenu
 kwa hiyo maria magdalene akaenda kuwatangazia wanafunzi wa yesu akisema nimemwona bwana naye akawaambia kwamba amemweleza mambo hayo yote
yesu awatokea wanafunzi wake ikawa jioni ya ile siku ya kwanza ya juma wanafunzi wake walipokuwa pamoja milango ikiwa imefungwa kwa kuwaogopa wayahudi yesu aliwatokea akasimama katikati yao akasema amani iwe nanyi
 baada ya kusema haya akawaonyesha mikono yake na ubavu wake
wanafunzi wake wakafurahi sana walipomwona bwana
 yesu akawaambia tena amani iwe nanyi kama vile baba alivyonituma mimi mimi nami nawatuma ninyi
 naye alipokwisha kusema haya akawavuvia akawaambia pokeeni roho mtakatifu
 mkimwondolea mtu ye yote dhambi zake zitaondolewa na ye yote mtakayemfungia dhambi zake zitafungiwa
yesu anamtokea thomasi lakini thomasi aliyeitwa didimasi yaani pacha mmoja wa wale kumi na wawili hakuwa pamoja nao yesu alipokuja
 hivyo wale wanafunzi wengine wakamwambia tumemwona bwana
lakini yeye akawaambia nisipoona zile alama za misumari mikononi mwake na kuweka kidole changu kwenye hizo alama za misumari na mkono wangu ubavuni mwake sitaamini
 baada ya siku nane wanafunzi wake walikuwa tena pamoja ndani ya nyumba naye thomasi alikuwa pamoja nao
ndipo yesu akaja milango ikiwa imefungwa na kusimama katikati yao akasema amani iwe nanyi
 kisha akamwambia thomasi weka kidole chako hapa na uone mikono yangu nyosha mkono wako uguse ubavuni mwangu
usiwe na shaka bali uamini tu
 thomasi akamwambia bwana wangu na mungu wangu yohana yesu akamwambia umeamini kwa kuwa umeniona wamebarikiwa wale ambao hawajaona lakini wameamini
kusudi la kitabu hiki yesu alifanya miujiza mingine mingi mbele za wanafunzi wake ambayo haikuandikwa katika kitabu hiki
 lakini haya yameandikwa ili mweze kuamini ya kuwa yesu ndiye kristoa mwana wa mungu na kwa kumwamini mpate uzima katika jina lake
yesu awatokea wanafunzi saba baada ya haya yesu akawatokea tena wanafunzi wake kando ya bahari ya tiberia
yeye alijionyesha kwao hivi simoni petro thomasi aitwaye didimasi yaani pacha nathanaeli wa kana ya galilaya wana wa zebedayo na wanafunzi wengine wawili walikuwa pamoja
 simoni petro akawaambia wenzake mimi nakwenda kuvua samaki
nao wakamwambia tutakwenda pamoja nawe
wakatoka wakaingia ndani ya mashua lakini usiku ule hawakupata cho chote
 mara baada ya kupambazuka yesu akasimama ufuoni lakini wanafunzi hawakumtambua kwamba alikuwa yesu
 yesu akawaambia wanangu je mna samaki wo wote wakamjibu la
 akawaambia shusheni nyavu upande wa kuume wa mashua yenu nanyi mtapata samaki
wakashusha nyavu na tazama wakapata samaki wengi mno hata wakashindwa kuvutia zile nyavu zilizojaa samaki ndani ya mashua
 yule mwanafunzi aliyependwa na yesu akamwambia petro huyu ni bwana simoni petro aliposikia haya akajifunga nguo yake kwa kuwa alikuwa uchi naye akajitosa baharini
 wale wanafunzi wengine wakaja kwa ile mashua huku wakikokota ule wavu uliyojaa samaki maana hawakuwa mbali na nchi kavu ilikuwa yapata dhiraa a
 walipofika pwani wakaona moto wa makaa na samaki wakiokwa juu yake na mikate
 yesu akawaambia leteni baadhi ya hao samaki mliovua sasa hivi
 simoni petro akapanda kwenye mashua na kuukokota ule wavu pwani
ulikuwa umejaa samaki wakubwa 
ingawa samaki walikuwa a kristo maana yake masiya yaani mpakwa aliyetiwa mafuta a dhiraa ni kama mita yohana wengi kiasi hicho ule wavu haukuchanika
 yesu akawaambia njoni mpate kifungua kinywa
hakuna hata mmoja wao aliyethubutu kumwuliza wewe ni nani kwa sababu walijua ya kuwa ni bwana
 yesu akaja akachukua ule mkate akawapa na vivyo hivyo akawagawia pia wale samaki
 hii ilikuwa mara ya tatu yesu kuwatokea wanafunzi wake tangu afufuke kutoka kwa wafu
yesu amwuliza petro kama anampenda walipokwisha kula yesu akamwuliza simoni petro je simoni mwana wa yohana unanipenda kweli kuliko hawa yeye akamjibu ndiyo bwana wewe unajua ya kuwa ninakupenda
yesu akamwambia lisha wana kondoo wangu
 yesu akamwambia tena simoni mwana wa yohana wanipenda petro akamjibu ndiyo bwana wewe unajua ya kuwa ninakupenda
yesu akamwambia chunga kondoo zangu
 kwa mara ya tatu yesu akamwuliza petro simoni mwana wa yohana unanipenda petro akahuzunika sana kwa kuwa yesu alimwuliza mara ya tatu unanipenda akamjibu bwana wewe unajua yote unajua ya kuwa ninakupenda
yesu akamwambia lisha kondoo zangu
 amin amin nakuambia ulipokuwa kijana ulivaa na kwenda unakotaka lakini utakapokuwa mzee utanyosha mikono yako na mtu mwingine atakuvika na kukupeleka usipotaka kwenda
 yesu alisema haya ili kuashiria ni kifo cha aina gani petro atakachomtukuza nacho mungu
kisha yesu akamwambia petro nifuate petro akageuka akamwona yule mwanafunzi aliyependwa na yesu akiwafuata
huyu ndiye yule mwanafunzi aliyeegema kifuani mwa yesu walipokula naye chakula cha mwisho na kuuliza bwana ni nani atakayekusaliti petro alipomwona huyo mwanafunzi akamwuliza yesu bwana na huyu je yesu akamjibu ikiwa nataka aishi mpaka nitakaporudi inakuhusu nini wewe inakupasa unifuate kwa sababu ya maneno haya ya yesu uvumi ukaenea miongoni mwa ndugu kwamba huyu mwanafunzi hangekufa
lakini yesu hakusema kuwa hangekufa
yeye alisema tu kwamba ikiwa nataka aishi mpaka nitakaporudi inakuhusu nini huyu ndiye yule mwanafunzi anayeshuhudia mambo haya na ndiye ambaye ameandika habari hizi
nasi tunajua ya kuwa ushuhuda wake ni kweli
 lakini kuna mambo mengine mengi ambayo yesu alifanya kama yote yangeliandikwa nadhani hata ulimwengu wote usingekuwa na nafasi ya kutosha kuweka vitabu vyote ambavyo vingeandikwa
amen
 matendo ya mitume utangulizi kitabu cha matendo ya mitume kinatoa historia ya msingi ya kuenea kwa ukristo katika miongo mitatu mara baada ya kifo na kufufuka kwa yesu kristo
ingawa kuna injili nne zinazoelezea juu ya maisha ya yesu kristo kuna kitabu kimoja tu katika agano jipya kinachofuatilia kupanuka kwa kanisa la kwanza
kitabu hiki cha matendo kimeelezewa kama egemeo la agano jipya
kitabu hiki ni moja ya vitabu viwili vinavyokubaliwa kuwa mwandishi ni theoflo
kitabu cha kwanza ambacho ni injili ya luka kinamfahamisha msomaji kuhusu maisha na kazi ya kristo
kitabu hiki cha pili kinajihusisha na huduma ya wafuasi wa kristo
kusudi la mwandishi ni kutoa maelezo juu ya kuanza kwa ukristo na jinsi mungu alivyodhihirisha nafsi yake mwenyewe katika mwili wa yesu kristo kwa kupitia kanisa
luka anajaribu kuonyesha hali ambayo kanisa la kwanza lilikabiliwa nayo wakati wa kuenea kwake katika utawala wa rumi
umahiri wake wa historia unamsaidia kutumia misamiati sahihi kwa maafisa wa kirumi katika kitabu chake chote ambacho kinatambuliwa kama kazi ya utafiti wa msomi au ya ujuzi wa binafsi
kutokana na hilo mwandishi anahesabiwa kama mwana historia aliye sahihi zaidi
po pote ambako elimu ya mambo ya kale au uhakika wa uandishi unapopatikana kitabu hiki cha matendo kimeonekana kuwa chanzo muhimu cha kumbukumbu
luka anathibitisha katika kitabu hiki kwamba kazi ambayo bwana yesu aliianzisha alipokuwa duniani anaendelea kuifanya katika kanisa lake kwa njia ya roho mtakatifu
katika kuenea kwa ukristo mkazo mkubwa umewekwa kwa roho mtakatifu katika kitabu chote
ingawa wanafunzi wa yesu wanatajwa katika sura za mwanzoni wengi wa wale kumi na wawili hawatajwi tena baadaye
petro ndiye anayeonekana sana wakati wa kuanza kwa kanisa huko yerusalemu naye anakuwa kimya hadi wakati wa baraza huko yerusalemu
kama vile kituo cha ukristo kilivyohama kwenda antiokia paulo alijitokeza kama kiongozi mkuu hivyo sehemu ya mwisho ya kitabu hiki imetoa nafasi kubwa kwa paulo na utume wake
kitabu kinaishia ghafula na paulo kama mfungwa anayehubiri habari njema injili huko rumi
ujumbe wa kanisa la kwanza umepewa umuhimu mkubwa katika kitabu cha matendo
anaanza kwa kueleza jinsi wanafunzi wa yesu walivyojazwa na nguvu za roho mtakatifu wa mungu wakaanza kuhubiri kwa ujasiri na watu wakaokolewa kwa siku moja 
kisha anaeleza maisha ya kanisa la yerusalemu kuenezwa kwa injili samaria matendo ya mtume petro na kuteswa kwa waamini wa kwanza
baada ya hapo anaeleza juu ya kazi ya mtume paulo miongoni mwa watu wa mataifa mengine ambao si waisraeli
anaeleza kwa kirefu kuhusu safari tatu za mtume paulo kueneza injili na anamalizia na safari ya paulo huko rumi
wazo kuu kitabu cha matendo ya mitume kiliandikwa kwa madhumuni ya kueleza jinsi injili ilivyoenezwa kutoka kwa wayahudi na kuwafikia watu wa mataifa mengine 
habari njema kuhusu kufa na kufufuka kwa yesu ilikuwa ndiyo kiini cha msingi wa imani ya ukristo
imani hii isingeweza kuzuiliwa ikae katika sehemu moja tu ya dunia bali ilikusudiwa na mungu iwafikie watu wote duniani
kwa sababu hii mungu aliwawezesha watu wake kuieneza injili kila mahali kwa njia ya roho mtakatifu ambaye aliwatia nguvu mungu mwenyewe akitenda kazi pamoja nao akilithibitisha lile neno kwa ishara miujiza na maajabu mengi
kule kuenea kwa kanisa kutoka kwa wayahudi kwenda kwa mataifa mengine kulisababisha shinikizo kutoka kwa wayahudi walioamini kutaka watu wa mataifa mengine wafuate mapokeo ya kiyahudi kitu kilichopelekea kufanyika kwa baraza huko yerusalemu mdo
hili baraza liliamua kuweka msimamo kwamba watu mataifa wasilazimishwe kufuata mapokeo wala desturi za kiyahudi
hivyo uamuzi ulikuwa mdo kwa maana imempendeza roho mtakatifu na sisi tusiwatwike mzigo wo wote mkubwa zaidi ya mambo haya yafuatayo ambayo ni ya lazima kwamba mjiepushe na kitu cho chote kilichotolewa sadaka kwa sanamu kunywa damu nyama ya wanyama walionyongwa na mjiepushe na uasherati
mkiyaepuka mambo haya mtakuwa mmefanya vyema
uwezo wa mungu juu ya vitu vyote unadhihirika kwa jinsi injili inavyowabadilisha watu wasioamini wakawa watu wapya na jinsi roho mtakatifu alivyowaimarisha wakristo wakastahimili wakati wa mateso
ingawa wengi walipoteza maisha yao hata petro na paulo walikufa wakiitetea injili lakini walipata ushindi wa kweli na uzima wa milele ndani ya yesu kristo
mwandishi luka tarehe kama b
mgawanyo kanisa la kwanza 
mateso na kuenea kwa injili 
matendo ya petro 
safari ya kwanza ya paulo kueneza injili 
mkutano wa yerusalemu 
safari ya pili ya paulo kueneza injili 
safari ya tatu ya paulo kueneza injili 
kukamatwa kwa paulo na safari yake kwenda rumi 
matendo ya mitume ahadi ya roho mtakatifu katika kitabu changu cha kwanza nilikuandikia mpendwa theofilo kuhusu mambo yote yesu aliyofanya na kufundisha tangu mwanzo hadi siku ile alipochukuliwa kwenda mbinguni baada ya kuwapa maelekezo kwa njia roho mtakatifu wale mitume aliowachagua
 baada ya mateso yake alijionyesha kwao na kuwathibitishia kwa njia nyingi kwamba yeye yu hai
katika muda wa siku arobaini baada ya kufufuka kwake aliwatokea na kunena kuhusu ufalme wa mungu
 wakati mmoja alipokuwa pamoja nao aliwapa amri hii msitoke humu yerusalemu bali ingojeni ahadi ya baba ambayo mmenisikia nikisema habari zake
 yohana aliwabatiza kwa maji lakini baada ya siku hizi chache mtabatizwa kwa roho mtakatifu
kupaa kwa yesu kwenda mbinguni mitume walipokuwa wamekusanyika pamoja wakamwuliza yesu bwana je huu ndio wakati wa kuwarudishia israeli ufalme yesu akawaambia si juu yenu kujua nyakati na majira ambayo baba ameyaweka katika mamlaka yake mwenyewe
 lakini mtapokea nguvu akiisha kuwajilia juu yenu roho mtakatifu nanyi mtakuwa mashahidi wangu katika yerusalemu uyahudi kote na samaria hadi miisho ya dunia
 baada ya kusema mambo haya walipokuwa wanatazama akachukuliwa juu mbinguni mbele ya macho yao na wingu likampokea wasimwone tena
 walipokuwa bado wakikaza macho yao kuelekea juu alipokuwa akienda zake mbinguni tazama ghafula wanaume wawili waliovaa mavazi meupe wakasimama karibu nao wakasema enyi watu wa galilaya mbona mnasimama mkitazama juu mbinguni huyu yesu aliyechukuliwa kutoka kwenu kwenda mbinguni atarudi tena jinsi iyo hiyo mliyomwona akienda zake mbinguni
mathiya achaguliwa badala ya yuda ndipo waliporudi yerusalemu kutoka mlima wa mizeituni uliokuwa karibu na yerusalemu umbali wa mwendo wa sabatoa kutoka mjini
 walipowasili mjini yerusalemu walikwenda ghorofani kwenye chumba walichokuwa wakiishi
wale waliokuwepo a mwendo wa sabato hapa ina maana umbali wa kama kilomita 
 yaani mita yakobo mwana wa alfayo simoni zeloteb na yuda mwana wa yakobo
 hawa wote waliungana pamoja katika maombi
pamoja nao walikuwapo wanawake kadha wa kadha na maria mama yake yesu pamoja na ndugu zake yesu
 katika siku hizo petro akasimama katikati ya waamini jumla yao wote walikuwa watu wapatao akasema ndugu zangu ilibidi maandiko yatimie yale ambayo roho mtakatifu alitabiri kupitia kwa daudi kumhusu yuda aliyewaongoza wale waliomkamata yesu
 yuda alikuwa mmoja wetu kwa maana na yeye alichaguliwa ashiriki katika huduma hii
 basi yuda alinunua shamba kwa zile fedha za uovu alizopata akiwa huko shambani akaanguka akapasuka na matumbo yote yakatoka nje
 kila mtu huko yerusalemu akasikia habari hizi kwa hiyo wakapaita mahali hapo kwa lugha yao akeldama yaani shamba la damu
 kama vile ilivyoandikwa katika kitabu cha zaburi mahali pake na pawe ukiwa wala asiwepo mtu atakayekaa humo na mtu mwingine aichukue nafasi yake
mathiya achaguliwa kwa hiyo inatubidi tumchague mtu mwingine miongoni mwa wale ambao wamekuwa pamoja nasi wakati wote bwana yesu alipoingia na kutoka katikati yenu kuanzia ubatizo wa yohana mpaka siku aliyochukuliwa kutoka kwetu kwenda mbinguni
kwa kuwa mmoja wao inabidi awe shahidi pamoja nasi wa ufufuo wake
 wakapendekeza majina ya watu wawili yosefu aitwaye barsaba ambaye pia alijulikana kama yusto na mathiya
 kisha wakaomba wakasema bwana wewe waujua moyo wa kila mtu
tuonyeshe ni yupi kati ya hawa wawili uliyemchagua ili achukue nafasi ya huduma ya utume ambayo yuda aliacha ili aende mahali pake mwenyewe
 kisha wakawapigia kura nayo kura ikamwangukia mathiya naye akaongezwa kwenye wale mitume kumi na mmoja
b zelote hapa ina maana alikuwa mwanachama wa wazelote ambacho kilikuwa kikundi cha kizalendo cha kiyahudi cha kupinga jeuri ya warumi
matendo ya mitume kushuka kwa roho mtakatifu ilipowadia siku ya pentekoste walikuwa wote mahali pamoja
ghafula sauti kama mvumo mkubwa wa upepo uliotoka mbinguni ukaijaza nyumba yote walimokuwa wameketi
 zikatokea ndimi kama za moto zilizogawanyika na kukaa juu ya kila mmoja wao
 wote wakajazwa na roho mtakatifu wakaanza kunena kwa lugha nyingine kama roho alivyowajalia
 basi walikuwepo yerusalemu wayahudi wanaomcha mungu kutoka kila taifa chini ya mbingu
 waliposikia sauti hii umati wa watu ulikusanyika pamoja wakistaajabu kwa sababu kila mmoja wao aliwasikia wakisema kwa lugha yake mwenyewe
 wakiwa wameshangaa na kustaajabu wakauliza je hawa wote wanaozungumza si wagalilaya imekuwaje basi kila mmoja wetu anawasikia wakinena kwa lugha yake ya kuzaliwa warparathi wamedi waelami wakazi wa mesopotamia uyahudini kapadokia ponto na asia frigia pamfilia misri na pande za libya karibu na kirene na wageni kutoka rumi wayahudi na waongofu wakrete na waarabu sote tunawasikia watu hawa wakisema katika lugha zetu wenyewe mambo makuu ya ajabu ya mungu
 wakiwa wameshangaa na kufadhaika wakaulizana ni nini maana ya mambo haya lakini wengine wakawadhihaki wakasema hawa wamelewa mvinyo petro ahutubia umati ndipo petro akasimama pamoja na wale mitume kumi na moja akainua sauti yake na kuhutubia ule umati wa watu akasema wayahudi wenzangu na ninyi nyote mkaao yerusalemu jueni jambo hili mkanisikilize
 hakika watu hawa hawakulewa kama mnavyodhania kwa kuwa sasa ni saa tatu asubuhi hawa hawakulewa ila jambo hili ni lile lililotabiriwa na nabii yoeli akisema katika siku za mwisho asema bwana nitamimina roho wangu juu ya wote wenye mwili
wana wenu na binti zetu watatabiri vijana wenu wataona maono na wazee wenu wataota ndoto
 hata juu ya watumishi wangu nitamwaga roho wangu nao watatabiri
 nami nitaonyesha maajabu mbinguni juu na ishara duniani chini moto na mvuke wa moshi mnene
 jua litakuwa giza na mwezi utakuwa mwekundu kama damu kabla ya kuja siku ile kuu ya bwana iliyo tukufu
 lakini ye yote atakayeliita jina la bwana ataokolewa
 enyi waisraeli sikilizeni maneno haya nisemayo yesu wa nazareti alikuwa mtu aliyethibitishwa kwenu na mungu kwa miujiza maajabu na ishara ambayo mungu alitenda miongoni mwenu kwa kupitia yeye kama ninyi wenyewe mjuavyo
 huyu mtu akiisha kutolewa kwa shauri la mungu lililokusudiwa kwa kujua kwake mungu tangu zamani ninyi kwa mikono ya watu wabaya mlimwua kwa kumgongemea msalabani
 lakini mungu alimfufua kutoka kwa wafu akamwondolea uchungu wa mauti kwa sababu haikuwezekana yeye kushikiliwa na nguvu za mauti
 kwa maana daudi asema kumhusu yeye nalimwona bwana mbele yangu siku zote
kwa sababu yuko mkono wangu wa kuume sitatikisika
 kwa hiyo moyo wangu unafurahia na ulimi wangu unashangilia mwili wangu nao utaishi kwa tumaini
 kwa maana hutaniacha kaburini wala hutamwacha aliye mtakatifu wako kuona uharibifu
 umenionyesha njia za uzima utanijaza na furaha mbele zako
 ndugu zangu waisraeli nataka niwaambie kwa uhakika kwamba baba yetu daudi alikufa na kuzikwa nalo kaburi lake lipo hapa mpaka leo
 lakini alikuwa nabii na alijua ya kuwa mungu alikuwa amemwahidi kwa kiapo kwamba angemweka mmoja wa wazao wake penye kiti chake cha enzi
 daudi akiona mambo yaliyoko mbele akanena juu ya kufufuka kwa kristo kwamba hakuachwa kaburini wala mwili wake haukuona uharibifu
 mungu alimfufua huyu yesu na sisi sote ni mashahidi wa jambo hilo
 basi ikiwa yeye ametukuzwa kwa mkono wa kuume wa mungu amepokea kutoka kwa baba ahadi ya roho mtakatifu naye amemimina kile mnachoona matendo ya mitume sasa na kusikia
 kwa kuwa daudi hakupaa kwenda mbinguni lakini anasema bwana alimwambia bwana wangu kaa wewe upande wangu wa kuume mpaka nitakapowafanya adui zako kuwa chini ya miguu yako
 kwa hiyo israeli wote na wajue jambo hili kwa uhakika kwamba mungu amemfanya huyu yesu ambaye ninyi mlimsulibisha kuwa bwana na kristo
ongezeko la waamini watu waliposikia maneno haya yakawachoma mioyo yao wakawauliza petro na wale mitume wengine ndugu zetu tufanye nini petro akawajibu tubuni mkabatizwe kila mmoja wenu abatizwe kwa jina la yesu kristo ili mpate kusamehewa dhambi zenu
nanyi mtapokea kipawa cha roho mtakatifu
 kwa kuwa ahadi hii ni kwa ajili yenu na watoto wenu na kwa wale wote walio mbali na kila mtu ambaye bwana mungu wetu atamwita amjie
 petro akawaonya kwa maneno mengine mengi na kuwasihi akisema jiepusheni na kizazi hiki kilichopotoka
 wale wote waliopokea ujumbe wa petro kwa furaha wakabatizwa na siku ile waliongezeka watu wapatao 
ushirika wa waamini nao wakawa wanadumu katika mafundisho ya mitume katika ushirika katika kumega mkate na katika kusali
 kila mtu akaingiwa na hofu ya mungu nayo miujiza mingi na ishara zikafanywa na mitume
 walioamini wote walikuwa mahali pamoja nao walikuwa na kila kitu shirika
 waliuza mali zao na vitu walivyokuwa navyo wakamgawia kila mtu kwa kadiri alivyokuwa anahitaji
 siku zote kwa moyo mmoja walikutana ndani ya ukumbi wa hekalu wakimega mkate nyumba kwa nyumba wakila chakula chao kwa furaha na moyo mweupe wakimsifu mungu na kuwapendeza watu wote
kila siku bwana akaliongeza kanisa kwa wale watu waliokuwa wakiokolewa
petro amponya mlemavu kwa jina la yesu siku moja petro na yohana walikuwa wanapanda kwenda hekaluni kusali yapata saa tisa alasiri
 basi palikuwa na mtu mmoja aliyekuwa kiwete tangu kuzaliwa
alichukuliwa na kuwekwa kwenye lango la hekalu liitwalo zuri kila siku ili aombe msaada kwa watu wanaoingia hekaluni
 huyu mtu akiwaona petro na yohana wakikaribia kuingia hekaluni aliwaomba wampe sadaka
 wakamkazia macho kisha petro akamwambia tutazame sisi
 hivyo yule mtu akawatazama akitazamia kupata kitu kutoka kwao
ndipo petro akamwambia sina fedha wala dhahabu lakini kile nilicho nacho ndicho nikupacho
kwa jina la yesu wa nazareti simama uende
 petro akamshika yule mtu kwa mkono wa kuume akamwinua mara nyayo zake na vifundo vya miguu yake vikapata nguvu
 akaruka juu na kusimama akaanza kutembea
kisha akaingia hekaluni pamoja na petro na yohana huku akitembea na kurukaruka na kumsifu mungu
 watu wote walipomwona akitembea na kumsifu mungu wakamtambua kuwa ni yule mtu aliyekuwa akiketi nje ya hekalu penye lango liitwalo zuri akiomba msaada nao wakajawa na mshangao wakastaajabu juu ya yale yaliyomtukia
petro anashuhudia kuwa yesu anaponya yule mtu kiwete aliyeponywa alipokuwa akiambatana na petro na yohana watu wote walishangaa mno wakaja wanawakimbilia mpaka kwenye ukumbi wa solomoni
 petro alipoona watu wamekusanyika akawaambia enyi waume wa israeli kwa nini mnastaajabu kuhusu jambo hili mbona mnatukazia macho kwa mshangao kana kwamba ni kwa uwezo wetu au utakatifu wetu tumefanya mtu huyu kutembea mungu wa abrahamu na isaki na yakobo mungu wa baba zetu amemtukuza mwanawe yesu ambaye ninyi mlimtoa ahukumiwe kifo na mkamkana mbele ya pilato ingawa yeye alikuwa ameamua kumwachia aende zake
 ninyi mlimkataa huyo mtakatifu na mwenye haki mkaomba mpewe yule mwuaji
 hivyo mkamwua aliye chanzo cha uzima lakini mungu akamfufua kutoka kwa wafu
sisi tu mashahidi wa mambo haya
 kwa imani katika jina la yesu huyu mtu mnayemwona na kumfahamu limemtia nguvu
ni kwa jina la yesu na imani ile itokayo kwake ambayo imemponya kabisa huyu mtu kama ninyi wote mnavyoona
 sasa ndugu zangu najua ya kuwa ninyi mlitenda bila kujua kama walivyofanya viongozi matendo ya mitume wenu
 lakini kwa njia hii mungu alitimiza kile ambacho alikuwa ametabiri kwa vinywa vya manabii wake wote kwamba kristo atateswa
 tubuni basi mkamgeukie mungu ili dhambi zenu zifutwe ili zipate kuja nyakati za kuburudishwa kwa kuwepo kwake bwana
 kwamba apate kumtuma kristo ambaye amewekwa kwa ajili yenu yaani yesu ambaye ilimpasa mbingu zimpokee mpaka wakati wa kufanywa upya kila kitu kama mungu alivyosema kwa vinywa vya manabii wake wote watakatifu kabla ya mwanzo wa ulimwengu
 kwa maana mose alisema bwana mungu wenu atawainulia nabii kama mimi kutoka miongoni mwa ndugu zenu itawapasa kumtii huyo kwa kila jambo atakalowaambia
 mtu ye yote ambaye hatamsikiliza huyo nabii atakataliwa mbali kabisa na watu wake
 naam manabii wote tangu samweli na wale waliofuata baada yake wote walionena walitabiri kuhusu siku hizi
 ninyi ndio wana wa manabii na wa agano ambayo mungu alifanya baba zenu akimwambia abrahamu katika wewe jamaa zote za duniani watabarikiwa
 mungu alipomfufua mwanawe yesu alimtuma kwenu kwanza ili awabariki kwa kumgeuza kila mmoja wenu kutoka katika njia yake mbaya
petro na yohana mbele ya barazaa wakati petro na yohana walipokuwa wakisema na watu makuhani mkuu wa walinzi wa hekalu na masudakayo wakawajia wakiwa wamekasirika sana kwa sababu hao mitume walikuwa wanawafundisha watu na kuhubiri kwamba katika yesu kuna ufufuo wa wafu
wakawakamata petro na yohana na kuwatia gerezani mpaka kesho yake kwa kuwa ilikuwa jioni
 lakini wengi wale waliosikia lile neno waliamini idadi yao ilikuwa yapata wanaume 
 siku ya pili yake viongozi wa kiyahudi wazee na waandishi wa sheria wakakusanyika yerusalemu walikuwepo kuhani mkuu anasi kayafa yohana iskanda na wengi wa jamaa ya kuhani mkuu
 wakiisha kuwasimamisha petro na yohana katikati yao wakawauliza ni kwa uwezo gani au kwa jina la nani mmefanya jambo hili petro akiwa amejaa roho mtakatifu akajibu enyi watawala na wazee wa watu baraza hapa ina maana sanhedrin ambalo ndilo lililokuwa baraza la juu kabisa la utawla la kiyahudi lililokuwa na wazee pamoja na kuhani mkuu
 kama leo tukihojiwa kwa habari ya mambo mema aliyotendewa yule kiwete na kuulizwa jinsi alivyoponywa ijulikane kwenu nyote na kwa watu wote wa israeli kwamba ni kwa jina la yesu kristo wa nazareti ambaye ninyi mlimsulibisha lakini mungu akamfufua kutoka kwa wafu kwa uwezo wa yesu kwamba mtu huyu anasimama mbele yenu akiwa mzima kabisa
 huyu yesu ndiye lile jiwe ambalo ninyi wajenzi mlilikataa ambalo limekuwa jiwe kuu la pembeni
 wala hakuna wokovu katika mwingine awaye yote kwa maana hakuna jina jingine chini ya mbingu walilopewa wanadamu litupasalo sisi kuokolewa kwalo
ujasiri wa petro na yohana washangaza watu wale viongozi na wazee walipoona ujasiri wa petro na yohana na kujua ya kuwa walikuwa watu wa kawaida wasio na elimu walishangaa sana wakatambua kwamba hawa watu walikuwa na yesu
 lakini kwa kuwa walikuwa wanamwona yule kiwete aliyeponywa amesimama pale pamoja nao hawakuweza kusema lo lote kuwapinga
 wakawaamuru watoke nje ya baraza wakati wakisemezana jambo hilo wao kwa wao
 wakaulizana tuwafanyie nini watu hawa hatuwezi kukanusha mwujiza huu mkubwa walioufanya ambao ni dhahiri kwa kila mtu yerusalemu
 lakini ili kuzuia jambo hili lisiendelee kuenea zaidi miongoni mwa watu ni lazima tuwaonye watu hawa ili wasiseme tena na mtu ye yote kwa jina la yesu
 kisha wakawaita tena ndani na kuwaamuru wasiseme wala kufundisha kamwe kwa hili jina la yesu
imetupasa kumtii mungu kuliko wanadamu lakini petro na yohana wakajibu amueni ninyi wenyewe iwapo ni haki mbele za mungu kuwatii ninyi kuliko mungu
 lakini sisi hatuwezi kuacha kusema yale tuliyoyaona na kuyasikia
 baada ya vitisho vingi wakawaacha waende zao
hawakuona njia yo yote ya kuwaadhibu kwa sababu ya watu kwa kuwa watu wote walikuwa wakimsifu mungu kwa kile kilichokuwa kimetukia
 kwa kuwa umri wa yule mtu aliyekuwa ameponywa kwa mwujiza ulikuwa zaidi ya miaka arobaini
matendo ya mitume maombi ya waamin mara petro na yohana waliopoachiliwa walirudi kwa waamini wenzao wakawaeleza waliyoambiwa na makuhani wakuu na wazee
 watu hao waliposikia hayo wakainua sauti zao wakamwomba mungu kwa pamoja wakasema bwana mwenyezi uliyeumba mbingu na nchi na bahari na kila vitu vyote vilivyomo wewe ulisema kwa roho mtakatifu kupitia kwa kinywa cha baba yetu daudi mtumishi wako ukasema mbona mataifa wanaghadhibika na mataifa yanawaza ubatili wafalme wa dunia wamejipanga na watawala wanakusanyika pamoja dhidi ya bwana na dhidi ya kristo wake
 ni kweli herode na pontio pilato pamoja na watu mataifa na waisraeli walikusanyika katika mji huu dhidi ya mwanao yesu uliyemtia mafuta
 wao wakafanya yale ambayo uweza wako na mapenzi yako yalikuwa yamekusudia yatokee tangu zamani
 sasa bwana angalia vitisho vyao na utuwezeshe sisi watumishi wako kulinena neno lako kwa ujasiri mkuu
 nyosha mkono wako ili kuponya wagonjwa na kutenda ishara na miujiza kwa jina la mwanao mtakatifu yesu
 walipokwisha kuomba mahali pale walipokuwa wamekutanika pakatikiswa nao wote wakajazwa na roho mtakatifu wakanena neno la mungu kwa ujasiri
walioamini washirikiana mali zao wale walioamini wote walikuwa na moyo mmoja na nia moja
wala hakuna hata mmoja aliyesema cho chote alichokuwa nacho ni mali yake mwenyewe lakini walishirikiana kila kitu walichokuwa nacho
 mitume wakatoa ushuhuda wa kufufuka kwa bwana yesu kwa nguvu nyingi na neema ya mungu ilikuwa juu yao wote
 wala hapakuwepo mtu ye yote miongoni mwao aliyekuwa mhitaji kwa sababu mara kwa mara wale waliokuwa na mashamba na nyumba waliviuza wakaleta thamani ya vitu vilivyouzwa wakaiweka miguuni kwa wale mitume kila mtu akagawiwa kadiri ya mahitaji yake
 yosefu mlawi kutoka kipro ambaye mitume walimwita barnaba maana yake mwana wa faraja aliuza shamba alilokuwa nalo akaleta hizo fedha alizopata na kuziweka miguuni pa mitume
anania na safira lakini mtu mmoja jina lake anania pamoja na mkewe safira waliuza kiwanja
mkewe akijua kikamilifu alificha sehemu ya fedha alizopata akaleta kiasi kilichobaki na kukiweka miguuni mwa mitume
 petro akamwuliza anania mbona shetani ameujaza moyo wako ili kumwambia uongo roho mtakatifu ukaficha sehemu ya fedha ulizopata kutokana na kiwanja je kabla hujauza hicho kiwanja si kilikuwa mali yako hata baada ya kukiuza fedha ulizopata si zilikuwa kwenye uwezo wako kwa nini basi umewaza hila hii moyoni mwako kufanya jambo kama hili wewe hukumwambia uongo mwanadamu bali mungu
anania aliposikia maneno haya akaanguka chini na kufa
hofu kuu ikawapata wote waliosikia jambo lililokuwa limetukia
 vijana wakaja wakaufunga mwili wake wakamchukua nje kumzika
saa tatu baadaye mkewe anania akaingia naye hana habari ya mambo yaliyotukia
 petro akamwuliza niambie je mliuza kiwanja kwa thamani hii akajibu ndiyo tuliuza kwa thamani hiyo
 ndipo petro akamwambia imekuwaje mkakubaliana kumjaribu roho mtakatifu wa bwana tazama nyayo za vijana waliomzika mumeo iko mlangoni wewe nawe watakuchukua nje
 saa ile ile akaanguka chini miguuni mwake na kufa wale vijana waliingia wakamkuta amekufa wakamchukua wakamzika kando ya mumewe
 hofu kuu ikalipata kanisa lote pamoja na watu wote waliosikia juu ya matukio haya
mitume waponya wengi mitume wakafanya ishara nyingi na miujiza miongoni mwa watu
nao wale wote walioamini walikuwa wakikusanyika katika ukumbi wa solomoni kwa nia moja
 hakuna mtu mwingine aliyethubutu kuambatana nao ijapokuwa waliheshimiwa sana na watu
 lakini walioamini wengi wakaongezeka kwa bwana idadi kubwa ya wanaume na wanawake
 hata wakawa wanawaleta wagonjwa na kuwalaza kwenye magodoro na kwenye vitanda barabarani ili yamkini petro akipita kivuli chake matendo ya mitume kiwaguse baadhi yao
 pia watu wakakusanyika kutoka katika miji iliyokuwa karibu na yerusalemu wakileta wagonjwa na watu walioteswa na pepo wachafu hao wote wakaponywa
mitume washtakiwa kisha kuhani mkuu na wenzake wote waliokuwa pamoja naye ambao ni wa kundi la masadukayo wakiwa wamejawa na wivu wakawakamata mitume na kuwatia gerezani
 lakini wakati wa usiku malaika wa bwana akaja akafungua milango ya gereza akawatoa nje akawaambia nendeni mkasimame hekaluni mkawaambie watu maneno yote ya uzima huu mpya
 waliposikia haya wakaenda hekaluni alfajiri wakaendelea kufundisha watu
kuhani mkuu na wale waliokuwa pamoja nao walipowasili alikusanya baraza na wazee wote wa israeli wakatuma wale mitume waletwe kutoka gerezani
 lakini wale walinzi wa hekalu walipokwenda gerezani hawakuwakuta wale mitume mle
kwa hiyo wakarudi na kutoa habari
 wakasema tumekuta milango ya gereza imefungwa sawasawa na maaskari wa gereza wamesimama nje ya mlango lakini tulipofungua milango hakuwepo mtu ye yote ndani
 basi mkuu wa walinzi wa hekalu viongozi na makuhani waliposikia haya wakafadhaika na kushangaa sana kwa ajili yao kwamba jambo hili litakuwaje
 ndipo mtu mmoja akaja akawaambia tazameni watu wale mliowatia gerezani wako hekaluni wakiwafundisha watu
 ndipo yule mkuu wa walinzi wa hekalu wakaenda pamoja na maaskari wakawaleta wale mitume lakini bila ghasia kwa sababu waliogopa kupigwa mawe na watu
 wakiisha kuwaleta hao mitume wakawaamuru kusimama mbele ya baraza
kuhani mkuu akawahoji
 tuliwaonya kwa nguvu msifundishe kwa jina hili lakini ninyi mmeijaza yerusalemu yote mafundisho yenu na tena mmekusudia kuleta damu ya mtu huyu juu yetu
 petro na wale mitume wengine wakajibu imetupasa kumtii mungu kuliko wanadamu
 mungu wa baba zetu aliyemfufua yesu ambaye ninyi mlimwua kwa kumtundika kwenye msalaba
 mungu alimtukuza akamweka mkono wake wa kuume kuwa kiongozi na mwokozi ili awape israeli toba na msamaha wa dhambi
 nasi tu mashahidi wa mambo haya vivyo hivyo na roho mtakatifu ambaye na mungu amewapa wale wanaomtii
 wale wajumbe wa baraza la wazee waliposikia haya walijawa na ghadhabu wakataka kuwaua wale mitume
 lakini farisayo mmoja jina lake gamalieli aliyekuwa mwalimu wa sheria aliyeheshimiwa na watu wote akasimama mbele ya baraza akaamuru wale mitume watolewe nje kwa muda
 ndipo alipowaambia wajumbe wa baraza enyi watu wa israeli fikirini kwa uangalifu yale mnayotaka kuwatendea watu hawa
 kwa maana wakati uliopita aliinuka mtu mmoja jina lake theuda ambaye alijidai kuwa yeye ni mtu maarufu akapata wafuasi wapatao walioambatana naye
lakini aliuawa na wafuasi wake wote wakatawanyika na kupotea
 baada yake alitokea yuda mgalilaya wakati ule wa kuandikwa orodha ya watu akaongoza kundi la watu kuasi
yeye naye aliuawa nao wafuasi wake wakatawanyika
 kwa hiyo kwa shauri hili nawashauri habari ya jambo hili jiepusheni na watu hawa
waacheni waende zao kwa maana kama kusudi lao na shughuli yao imetokana na mwanadamu haitafanikiwa
 lakini ikiwa imetoka kwa mungu hamtaweza kuwazuia watu hawa badala yake mtajikuta mnapigana dhidi ya mungu wakapokea ushauri wa gamalieli
wakawaita mitume ndani wakaamuru wachapwe mijeledi kisha wakawaagiza wasinene tena kwa jina la yesu nao wakawaachia waende zao
 wale mitume walitoka nje ya baraza wakiwa wamejaa furaha kwa sababu wamehesabiwa kustahili kupata aibu kwa ajili ya jina la yesu
 hawakuacha kufundisha na kuhubiri habari njema kwamba yesu ndiye kristo kila siku hekaluni na nyumba kwa nyumba
saba wachaguliwa kuhudumia basi ikawa katika siku hizo wakati idadi ya wanafunzi ilipokuwa ikiongezeka sana palitokea manung uniko kati ya wayahudi wa kiyunani dhidi ya waebrania kwa sababu wajane wao walisahaulika katika mgawanyo wa chakula wa kila siku
 wale mitume kumi na wawili wakakusanya wanafunzi wote pamoja wakasema haitakuwa vema sisi kuacha huduma ya neno la mungu ili kutumika mezani
 kwa hiyo ndugu chagueni watu saba miongoni matendo ya mitume mwenu watu wenye sifa njema waliojawa na roho mtakatifu na hekima ambao tunaweza kuwakabidhi kazi hii wakati sisi tutatumia muda wetu mrefu kuomba na kulihudumia lile neno
 yale waliyosema yakawapendeza watu wote nao wakawachagua stefano mtu aliyejawa na imani na roho mtakatifu pamoja na filipo prokoro nikanori timoni parmena na nikolao mwongofu wa kutoka antiokia
 wakawaleta watu hawa mbele ya mitume nao wakawaombea na kuwawekea mikono juu yao
 neno la mungu likazidi kuenea idadi ya wanafunzi ikazidi kuongezeka sana katika yerusalemu hata makuhani wengi wakamwamini yesu
kukamatwa kwa stefano stefano akiwa amejawa na neema na nguvu za mungu alifanya ishara na miujiza mikubwa miongoni mwa watu
 lakini baadhi ya watu wa sinagogi lililoitwa la watu huru kama lilivyokuwa linaitwa la wakirene waiskanderia na wengine kutoka kilikia na asia wakasimama na kujadiliana na stefano
 lakini hawakuweza kushindana na hekima na roho ambaye kwayo alisema
 ndipo wakawashawishi watu fulani kwa siri ili waseme tumemsikia stefano akisema maneno ya kufuru dhidi ya mose na dhidi ya mungu
stefano afikishwa mbele ya baraza wakawachochea watu wazee na waalimu wa sheria nao wakamkamata stefano wakamfikisha mbele ya baraza
 wakaweka mashahidi wa uongo ambao walishuhudia wakisema mtu huyu kamwe haachi kusema dhidi ya mahali hapa patakatifu na dhidi ya torati
 kwa maana tumemsikia akisema kwamba huyu yesu wa nazareti atapaharibu mahali patakatifu na kubadili desturi zote tulizopewa na mose
 watu wote waliokuwa wameketi katika baraza wakimkazia macho stefano wakaona uso wake unang aa kama uso wa malaika
hotuba ya stefano ndipo kuhani mkuu alimwuliza stefano je mashtaka haya ni ya kweli stefano akajibu ndugu zangu na baba zangu nisikilizeni mungu wa utukufu alimtokea baba yetu abrahamu alipokuwa bado yuko mesopotamia kabla hajaishi harani akamwambia ondoka katika nchi yako na kutoka kwa jamii yako uende katika nchi nitakayokuonyesha
 hivyo aliondoka katika nchi ya wakaldayo akaenda kukaa harani
baada ya kifo cha baba yake mungu akamtoa huko akamleta katika nchi hii ambayo mnaishi sasa
 mungu hakumpa urithi wo wote katika nchi hii hakumpa hata mahali pa kuweka wayo mmoja
bali mungu alimwahidi kuwa yeye na uzao wake baada yake wangeirithi hii nchi ingawa wakati huo ibrahimu hakuwa na mtoto
 mungu akasema naye hivi wazao wako watakuwa wageni kwenye nchi ambayo si yao nao watafanywa watumwa na kutendewa vibaya miaka 
 mungu akasema lakini mimi nitaliadhibu taifa lile watakalolitumikia kama watumwa na baadaye watatoka katika nchi hiyo na kuniabudu mahali hapa
 ndipo akampa abrahamu agano la tohara
naye abrahamu akamzaa isaki na kumtahiri siku ya nane baada ya kuzaliwa kwake
baadaye isaki akamzaa yakobo naye yakobo akawazaa wale wazee wetu wakuu kumi na wawili
 kwa sababu wazee wetu wakuu walimwonea wivu yosefu ndugu yao walimwuza kama mtumwa huko misri
lakini mungu alikuwa pamoja naye
 akamwokoa kutoka katika mateso yote yaliyompata tena akampa kibali na hekima aliposimama mbele ya farao mfalme wa misri ambaye alimweka kuwa mtawala juu ya misri na juu ya jumba lote la kifalme
 basi kukawa na njaa katika nchi yote ya misri na kanaani ikasababisha dhiki kubwa nao baba zetu wakawa hawana chakula
 lakini yakobo aliposikia kwamba kuna nafaka huko misri aliwatuma baba zetu wakaenda huko kwa mara yao ya kwanza
 walipokwenda mara ya pili yosefu alijitambulisha kwa ndugu zake nao ndugu zake yosefu wakajulishwa kwa farao
 ndipo yosefu akatuma wamlete yakobo baba yake kutoka misri pamoja na jamaa yake yote jumla yao walikuwa watu sabini na watano
 hivyo yakobo akaenda misri ambako yeye na baba zetu walifia
 miili yao ilirudishwa shekemu na kuzikwa katika kaburi ambalo abrahamu alinunua kutoka kwa wana wa hamori kwa kiasi fulani cha fedha
 lakini wakati ulipokuwa unakaribia wa kutimizwa kwa ile ahadi ambayo mungu alikuwa matendo ya mitume amempa abrahamu watu wetu walizidi na kuongezeka
 ndipo mfalme mwingine ambaye hakujua lo lote kuhusu yosefu akatawala misri
 huyu mfalme akawatendea watu wetu kwa hila na kuwatesa baba zetu kwa kuwalazimisha wawatupe watoto wao wachanga ili wafe
 wakati huo mose alizaliwa naye alikuwa mtoto mzuri sana machoni pa mungu
akalelewa nyumbani kwa wazazi wake kwa muda wa miezi mitatu
 waliposhindwa kumficha zaidi wakamweka nje mtoni na binti farao akamchukua akamtunza kama mtoto wake mwenyewe
 mose akafundishwa hekima yote ya wamisri akawa mtu hodari kwa maneno na matendo
 mose alipokuwa na umri wa miaka arobaini aliamua kuwatembelea ndugu zake waisraeli
 aliona mmoja wao akionewa na mmisri akamtetea yule aliyeonewa akampiga yule mmisri akamwua kulipiza kisasi
 mose alidhani wangeelewa kwamba mungu akimtumia ili kuwaokoa lakini wao hawakuelewa
 siku iliyofuata mose aliwakuta waisraeli wawili wakigombana akajaribu kuwapatanisha kwa kuwaambia enyi watu ninyi ni ndugu mbona mnataka kuumizana lakini yule mtu aliyekuwa akimwonea mwenzake akamsukuma mose kando akamwuliza ni nani alikuweka uwe mtawala na mwamuzi juu yetu je unataka kuniua kama ulivyomwua yule mmisri jana mose aliposikia maneno haya alikimbilia huko midiani alikokaa kama mgeni naye akapata
watoto wawili wa kiume
 basi baada ya miaka arobaini kupita malaika wa mungu akamtokea mose jangwani karibu na mlima sinai katika kichaka kilichokuwa kinawaka moto
 alipoona mambo haya alishangaa yale maono
aliposogea ili aangalie kwa karibu akaisikia sauti ya bwana ikisema mimi ndimi mungu wa baba zako mungu wa abrahamu isaki na yakobo
mose alitetemeka kwa hofu na hakuthubutu kutazama
 ndipo bwana akamwambia vua viatu vyako kwa maana hapo uliposimama ni mahali patakatifu
 hakika nimeona mateso ya watu wangu huko misri
nimesikia kilio chao cha uchungu nami nimeshuka ili niwaokoe
basi sasa njoo nami nitakutuma misri
 huyu ndiye mose yule waliyemkataa wakisema ni nani aliyekufanya uwe mtawala na mwamuzi juu yetu alikuwa ametumwa na mungu mwenyewe kuwa mtawala na mkombozi wao kwa njia ya yule malaika aliyemtokea katika kile kichaka
 aliwaongoza wana wa israeli kutoka misri baada ya kufanya ishara na maajabu mengi huko misri katika bahari ya shamu na katika jangwa kwa muda wa miaka arobaini
 huyu ndiye yule mose aliyewaambia waisraeli mungu atawainulia nabii kutoka miongoni mwa ndugu zenu
 huyu ndiye yule mose aliyekuwa katika kusanyiko huko jangwani pamoja na baba zetu na yule malaika aliyesema naye kwenye mlima sinai pamoja na baba zetu naye akapokea maneno yaliyo hai ili atupatie
 lakini baba zetu walikataa kumtii mose badala yake wakamkataa na kuielekeza mioyo yao misri tena
 wakamwambia aroni tufanyie miungu watakaotuongoza kwa maana mtu huyu mose aliyetutoa misri hatujui yaliyompata
 huu ndio wakati walipotengeneza sanamu katika umbo la ndama wakailetea sadaka kufanya maadhimisho kwa ajili ya kile kitu walichotengeneza kwa mikono yao wenyewe
 ndipo mungu akageuka akawaacha waabudu jeshi lote la mbinguni kama ilivyoandikwa katika kitabu cha manabii je mlinitolea mimi dhabihu na sadaka kwa kipindi cha miaka arobaini kule jangwani enyi nyumba ya israeli la ninyi mlichukua hema ya moleki na ya mungu wenu refani vinyago mlivyotengeneza ili kuviabudu
kwa hiyo nitawapeleka mbali kuliko babeli
 baba zetu walikuwa na ile hema ya ushuhuda huko jangwani
lilikuwa limetengenezwa kama mungu alivyokuwa amemwelekeza mose kulingana na kielelezo alichoona
 baba zetu wakiisha kulipokea hema kwa kupokezana wakiongozwa na yoshua katika milki ya nchi kutoka kwa yale mataifa ambayo mungu aliyafukuza mbele yao
ilidumu mpaka wakati wa daudi ambaye alipendwa na mungu naye akaomba atafute maskani katika nyumba ya yakobo
 lakini ilikuwa solomoni ndiye aliyemjengea mungu nyumba
 hata hivyo mungu aliye mkuu sana hakai kwenye nyumba zilizojengwa kwa mikono na wanadamu
kama nabii alivyosema mbingu ni kiti changu cha enzi na dunia ni mahali pa kuweka miguu yangu
matendo ya mitume mtanijengea nyumba ya namna gani asema bwana
au mahali pangu pa kupumzikia patakuwa wapi je mikono yangu haikuumba vitu hivi vyote ninyi watu wenye shingo ngumu wasio tahiriwa mioyo wala masikio daima hamwachi kumpinga roho mtakatifu kama walivyofanya baba zetu
 je kuna nabii gani ambaye baba zetu hawakumtesa waliwaua wale waliotabiri habari za kuja kwake yule mwenye haki nanyi sasa mmekuwa wasaliti wake na wauaji
 ninyi ndio mlipokea sheria zilizoletwa kwenu na malaika lakini hamkuzitii
stefano apigwa mawe waliposikia haya wakaghadhibika wakamsagia stefano meno
 lakini yeye stefano akiwa amejazwa roho mtakatifu alikaza macho mbinguni akaona utukufu wa mungu naye yesu akiwa amesimama mkono wa kuume wa mungu
 akasema tazameni naona mbingu zimefunguka na mwana wa adamu amesimama upande wa kuume wa mungu
 lakini wao wakapiga kelele kwa sauti kubwa wakaziba masikio yao wakamrukia kwa nia moja
 wakamtupa nje ya mji wakampiga kwa mawe
nao mashahidi wakaweka nguo zao miguuni mwa kijana mmoja aitwae sauli
 walipokuwa wakimpiga mawe stefano aliomba bwana yesu pokea roho yangu kisha akapiga magoti akalia kwa sauti kubwa akasema bwana usiwahesabie dhambi hii
baada ya kusema haya akalala
naye sauli alikuwepo pale akipendezwa na kuuawa kwa stefano
kanisa lateswa na kutawanyika siku ile kukatukia mateso makuu dhidi ya kanisa huko yerusalemu waamini wote isipokuwa mitume wakatawanyika wakakimbilia uyahudi na samaria
 watu wacha mungu wakamzika stefano na kumwombelezea sana
 lakini kwa habari ya sauli alikuwa analiharibu kanisa akiingia nyumba kwa nyumba akiwaburuta wanawake wanaume na kuwatia gerezani
filipo ahubiri injili samaria kwa hiyo wale waliotawanyika wakalihubiri neno la mungu kila mahali walipokwenda
 filipo akateremkia mji mmoja wa samaria akawahubiria habari za kristo
 watu walipomsikia filipo na kuona ishara na miujiza aliyofanya wakasikiliza kwa bidii yale aliyosema
 pepo wachafu wakawa wakiwatoka watu wengi huku wakipiga kelele na wengi waliopooza na viwete wakaponywa
 hivyo pakawa na furaha kuu katika mji huo
simoni mchawi basi mtu mmoja jina lake simoni alikuwa amefanya uchawi kwa muda mrefu katika mji huo akishangaza watu wote wa samaria
alijitapa kwamba yeye ni mtu mkuu watu wote wakubwa kwa wadogo wakamsikiliza na kumaka wakisema mtu huyu ndiye ile nguvu ya kiungu ijulikanayo kama uweza mkuu
 wakamfuata kwa sababu kwa muda mrefu alikuwa amewashangaza kwa uchawi wake
 lakini watu walipomwamini filipo akihubiri habari njema ya ufalme wa mungu na jina la yesu kristo wakabatizwa wanaume na wanawake
 simoni naye akaamini na akabatizwa
akamfuata filipo kila mahali akistaajabishwa na ishara kuu na miujiza aliyoiona
 basi mitume waliokuwa yerusalemu waliposikia kuwa samaria walipokea neno la mungu wakawatuma petro na yohana waende huko
 nao walipofika wakawaombea ili wampokee roho mtakatifu kwa sababu roho mtakatifu alikuwa bado hajawashukia hata mmoja ila wamebatizwa tu katika jina la bwana yesu
 ndipo petro na yohana wakaweka mikono yao juu ya wale waliobatizwa nao wakapokea roho mtakatifu
 simoni alipoona kuwa watu wanapokea roho mtakatifu mitume walipoweka mikono juu yao akawapa fedha akisema nipeni na mimi uwezo huu ili kila mtu nitakayeweka mikono yangu juu yake apate kupokea roho mtakatifu
 petro akamjibu fedha yako na iangamie pamoja nawe kwa sababu ulidhani unaweza kununua karama ya mungu kwa fedha wewe huna sehemu wala fungu katika huduma hii kwa kuwa moyo wako si mnyofu mbele za mungu
 kwa hiyo tubia uovu huu wako na umwombe mungu ili yamkini aweze kusamehe mawazo uliyo nayo moyoni mwako
 kwa maana ninaona kwamba wewe umejawa na uchungu na ni mfungwa wa dhambi ndipo simoni akajibu niombeeni kwa bwana ili hayo mliyosema lo lote lisinitukie
 matendo ya mitume nao walipokwisha kutoa ushuhuda na kuhubiri neno la bwana wakarudi yerusalemu wakihubiri injili katika vijiji vingi vya samaria
filipo na towashi wa kushi basi malaika wa bwana akamwambia filipo nenda upande wa kusini kwenye ile barabara itokayo yerusalemu kuelekea gaza ambayo ni jangwa
 hivyo akaondoka na kwenda
akiwa njiani akakutana na towashi wa kushi aliyekuwa afisa mkuu mwenye mamlaka juu ya hazina zote za kandake malkia wa kushi
huyu towashi alikuwa amekwenda yerusalemu ili kuabudu naye akiwa njiani kurudi nyumbani alikuwa ameketi garini mwake akisoma kitabu cha nabii isaya
 roho mtakatifu akamwambia filipo nenda kwenye lile gari ukae karibu na ushikamane nalo
 ndipo filipo akakimbilia na kumsikia yule mtu anasoma kitabu cha nabii isaya
filipo akamwuliza je yanakuelea hayo usemayo yule towashi akasema nitawezaje kuelewa mtu asiponifafanulia hivyo akamkaribisha filipo ili apande na kuketi pamoja naye
 huyu towashi alikuwa anasoma fungu hili la maandiko aliongozwa kama kondoo aendae machinjoni kama mwana kondoo anyamazavyo mbele yake yeye akamtaye manyoya hivyo hakukifungua kinywa chake
 katika kufedheheshwa kwake alinyimwa haki yake
nani awezaye kueleza juu ya kizazi chake kwa maana maisha yake yameondolewa kutoka duniani
 yule towashi akamwuliza filipo tafadhali niambie nabii huyu anena kwa habari zake mwenyewe au habari za mtu mwingine ndipo filipo akaanza kutumia fungu lile la maandiko akamweleza habari njema za yesu
 walipokuwa wakiendelea na safari wakafika mahali palipokuwa na maji yule towashi akamwambia filipo tazama hapa kuna maji
kitu gani kitanizuia nisibatizwe filipo akamwambia kama ukiamini kwa moyo wako wote unaweza kubatizwa
akajibu naamini kuwa yesu kristo ni mwana wa mungu
 naye akaamuru lile gari lisimamishwe
wakatelemka kwenye maji wote wawili yule towashi na filipo naye akambatiza
 nao walipopanda kutoka kwenye maji ghafula roho wa bwana akamnyakua filipo naye towashi hakumwona tena lakini akaenda zake akifurahi
 filipo akajikuta yuko azoto akasafiri akihubiri injili katika miji yote mpaka alipofika kaisaria
kuongoka kwa sauli wakati ule ule sauli alikuwa bado anazidisha vitisho vya kuua wanafunzi wa bwana akamwendea kuhani mkuu naye akamwomba kuhani mkuu ampe barua ya kwenda kwenye masinagogi huko dameski ili akimkuta mtu ye yote wa njia ile akiwa mwanaume au mwanamke aweze kuwafunga na kuwaleta yerusalemu
 basi katika safari yake alipokuwa akikaribia dameski ghafula nuru kutoka mbinguni ikamwangaza kote kote
 akaanguka chini akasikia sauti ikimwambia sauli sauli mbona unanitesa sauli akajibu u nani wewe bwana ile sauti ikajibu mimi ni yesu unayemtesa
 sasa inuka uingie mjini nawe utaambiwa yakupasayo kutenda
 watu wale waliokuwa wakisafiri pamoja na sauli wakasimama bila kuwa na la kusema kwa sababu walisikia sauti lakini hawakumwona aliyekuwa akizungumza
 sauli akainuka kutoka pale chini na alipojaribu kufungua macho yake hakuweza kuona kitu cho chote
basi wakamshika mkono wakamwongoza mpaka dameski
 naye kwa muda wa siku tatu alikuwa kipofu naye hakula wala kunywa cho chote
 huko dameski alikuwepo mwanafunzi mmoja jina lake anania
bwana alimwita katika maono anania akajibu mimi hapa bwana
 bwana akamwambia ondoka uende katika barabara iitwayo nyofu ukaulize katika nyumba ya yuda mtu kutoka tarso jina lake sauli wakati huu anaomba katika maono amemwona mtu aitwaye anania akija na kuweka mikono juu yake ili apate kuona tena
 anania akajibu bwana nimesikia kutoka kwa watu wengi habari nyingi kuhusu mtu huyu na madhara yote aliyowatendea watakatifu wako huko yerusalemu
 naye amekuja hapa dameski akiwa na mamlaka kutoka kwa viongozi wa makuhani ili awakamate wote wanaotaja jina lako
 matendo ya mitume lakini bwana akamwambia anania nenda mtu huyu ni chombo changu kiteule nilichokichagua apate kulichukua jina langu kwa watu mataifa na wafalme wao na mbele ya watu wa israeli
 nami nitamwonyesha jinsi impasavyo kuteseka kwa ajili ya jina langu
 kisha anania akaenda akaingia mle nyumbani
akaweka mikono yake juu ya sauli akasema ndugu sauli bwana yesu aliyekutokea njiani amenituma kwako ili upate kuona tena na ujazwe roho mtakatifu
 ghafula vitu kama magamba vikaanguka kutoka machoni mwa sauli akapata kuona tena
akasimama akabatizwa
 kisha akala chakula akapata nguvu tena
sauli akakaa siku kadhaa pamoja na wanafunzi huko dameski
sauli ahubiri dameski papo hapo akaanza kuhubiri kwenye masinagogi kwamba yesu kristo ni mwana wa mungu watu wote waliomsikia sauli walishangaa na kuuliza huyu si yule mtu aliyesababisha maangamizi makuu miongoni mwa watu waliolitaja jina hili na si amekuja hapa kwa kusudi la kuwakamata na kuwapeleka wakiwa wamefungwa mbele ya viongozi wa makuhani sauli akazidi kuwa na nguvu na kuwashangaza wayahudi walioishi dameski kwa kuthibitisha kuwa yesu ndiye mesiya
 baada ya siku nyingi kupita wayahudi walifanya shauri kumwua sauli
 lakini shauri lao likajulikana kwa sauli
wayahudi walikuwa wakilinda malango yote ya mjini mchana na usiku ili wapate kumwua
 lakini wafuasi wake wakamchukua usiku wakamshusha kwa kapu kupitia mahali penye nafasi ukutani
sauli huko yerusalemu sauli alipofika yerusalemu akajaribu kujiunga na wanafunzi lakini wote walimwogopa kwa maana hawakuamini kwamba kweli naye alikuwa mwanafunzi
 lakini barnaba akamchukua akampeleka kwa wale mitume akawaeleza jinsi sauli akiwa njiani alivyomwona bwana na jinsi bwana alivyosema naye na jinsi alivyohubiri kwa ujasiri kwa jina la yesu huko dameski
 kwa hiyo sauli akakaa nao akishirikiana nao na akihubiri wazi wazi kwa jina layesu kila mahali huko yerusalemu
 alinena na kuhojiana na wayahudi wenye asili ya kiyunani lakini wao walijaribu kumwua
 wale ndugu walipopata habari wakampeleka hadi kaisaria wakamsafirisha kwenda tarso
 ndipo kanisa katika uyahudi wote galilaya na samaria likafurahia wakati wa amani
likatiwa nguvu na likaendelea kudumu katika kumcha bwana na kwa faraja ya roho mtakatifu idadi yake ikazidi kuongezeka
kuponywa kwa ainea petro alipokuwa akisafiri sehemu mbali mbali alikwenda kuwatembelea watakatifu walioishi huko lida
 huko alimkuta mtu mmoja aitwaye ainea ambaye alikuwa amepooza na kwa muda wa maika minane alikuwa hajaondoka kitandani
 petro akamwambia ainea yesu kristo anakuponya inuka utandike kitanda chako
mara ainea akainuka
 watu wote wa lida na sharoni walipomwona ainea akitembea wakamgeukia bwana
petro amfufua dorkasi huko yafa palikuwa na mwanafunzi jina lake tabitha ambalo kwa kiyunani ni dorkasi maana ya paa
huyu alikuwa mkarimu sana akitenda mema na kuwasaidia maskini
 wakati huo akaugua akafa wakiisha kuuosha mwili wake wakauweka katika chumba cha ghorofani
 kwa kuwa yafa hapakuwa mbali sana na lida wanafunzi waliposikia kwamba petro yuko huko waliwatuma watu wawili kwake ili kumwomba tafadhali njoo huku pasipo kukawia
 kwa hiyo petro akainuka akaenda nao naye alipowasili wakampeleka hadi kwenye chumba cha ghorofani alipokuwa amelazwa
wajane wengi walisimama karibu naye wakilia na kuonyesha majoho na nguo nyingine ambazo dorkasi alikuwa amewashonea alipokuwa pamoja nao
 petro akawatoa wote nje ya kile chumba kisha akapiga magoti akaomba akaugeukia ule mwili akasema tabitha inuka
akafumbua macho yake na alipomwona petro akaketi
 petro akamshika mkono akamwinua ndipo akawaita wale watakatifu na wajane akawakabidhi kwao akiwa hai
 habari hizi zikajulikana sehemu zote za yafa na watu wengi wakamwamini bwana
 petro akakaa yafa kwa siku nyingi akiishi na simoni mtengenezaji ngozi
mungu ajibu maombi ya kornelio kornelio amwita petro matendo ya mitume katika mji wa kaisaria palikuwa na mtu jina lake kornelio ambaye alikuwa jemadari wa kile kilichojulikana kama kikosi cha kiitalia
 yeye alikuwa mcha mungu pamoja na wote wa nyumbani mwake aliwapa watu sadaka nyingi na kumwomba mungu daima
 siku moja alasiri yapata saa tisa aliona maono wazi wazi malaika wa mungu akimjia na kumwambia kornelio kornelio akamkazia macho kwa hofu akasema kuna nini bwana malaika akamwambia sala zako na sadaka zako kwa wahitaji zimefika juu na kuwa ukumbusho mbele za mungu
 sasa tuma watu waende yafa wakamwite mtu mmoja jina lake simoni aitwaye petro
 yeye anaishi na simoni mtengenezaji ngozi ambaye nyumba yake iko kando ya bahari
 yule malaika aliyekuwa akizungumza naye alipoondoka kornelio akawaita watumishi wake wawili pamoja na askari mmoja mcha mungu aliyekuwa mmoja wa wale waliomtumikia
 akawaambia mambo yote yaliyotukia kisha akawatuma waende yafa
maono ya petro siku ya pili yake walipokuwa wameukaribia mji wakati wa adhuhuri petro alipanda juu ghorofani kuomba
 alipokuwa akiomba akaona njaa akatamani kupata chakula
lakini wakati walipokuwa wakiandaa akalala usingizi mzito sana
 akaona mbingu zimefunguka na kitu kama nguo kubwa ikishushwa kwa ncha zake nne
 ndani yake walikuwepo aina zote za wanyama wenye miguu minne nao watambaao na ndege wa angani
 ndipo sauti ikamwambia petro ondoka uchinje na ule
 petro akajibu la bwana sijakula kamwe kitu cho chote kilicho najisi
 ile sauti ikasema naye tena mara ya pili usikiite najisi kitu cho chote alichokitakasa bwana
 jambo hili likatukia mara tatu na ghafula ile nguo ikarudishwa mbinguni
 wakati petro akiwa bado anajiuliza kuhusu maana ya maono haya wale watu waliokuwa wametumwa na kornelio wakauliza nyumba ya simoni mtengenezaji ngozi wakawa wamesimama mbele ya lango
 wakabisha hodi na kuuliza kama simoni aliyeitwa petro alikuwa anaishi hapo
 wakati petro akiwa anafikiria juu ya yale maono roho mtakatifu akamwambia simoni wako watu watatu wanaokutafuta
 ondoka na ushuke usisite kwenda nao kwa kuwa mimi nimewatuma
 petro akashuka na kuwaambia wale watu waliokuwa wametumwa kutoka kwa kornelio mimi ndiye mnayenitafuta
mmekuja kwa sababu gani wale watu wakamjibu tumetumwa na kamanda kornelio ambaye ni mtu mwema anayemcha mungu na kusifiwa na wayahudi wote
yeye ameagizwa na malaika wa mungu akukaribishe nyumbani kwake ili asikilize maneno utakayomwambia
 basi petro akawakaribisha wakafuatana naye ndani akawapa pa kulala
kesho yake aliondoka na kwenda pamoja na baadhi ya ndugu kutoka yafa
petro nyumbani mwa kornelio siku iliyofuata wakawasili kaisaria
kornelio alikuwa akiwangoja pamoja na jamaa yake na marafiki zake wa karibu
 petro alipokuwa akiingia ndani kornelio alikuja kumlaki akaanguka miguuni pake kwa heshima
 lakini petro akamwinua akamwambia simama mimi ni mwanadamu tu
 petro alipokuwa akizungumza naye akaingia ndani na kukuta watu wengi wamekusanyika
 akawaambia mnajua kabisa kwamba ni kinyume cha sheria yetu myahudi kuchangamana na mtu mmataifa au kumtembelea
lakini mungu amenionyesha kwamba nisimwite mtu ye yote kuwa najisi au asiye safi
 ndiyo sababu ulipotuma niitwe nilikuja bila kupinga lo lote
basi sasa naomba unieleze kwa nini umeniita kornelio akajibu siku nne zilizopita nilikuwa nyumbani nikisali saa kama hii saa tisa alasiri
ghafula mtu mwenye nguo za kumetameta akasimama mbele yangu akasema kornelio maombi yako yamefikiwa na sadaka zako zimekumbukwa mbele za mungu
 basi tuma watu waende yafa wakaulize mtu mmoja simoni aitwaye petro yeye ni mgeni katika nyumba ya simoni mtengenezaji ngozi ambaye nyumba yake iko kando ya bahari
 nilituma watu kwako mara moja nawe umefanya vema kuja
basi sasa sisi sote tuko hapa mbele za mungu kuyasikiliza yote ambayo bwana amekuamuru kutuambia
 matendo ya mitume hotuba ya petro ndipo petro akafumbua kinywa chake akasema mungu hana upendeleo lakini katika kila taifa kila mtu amchaye na kutenda yaliyo haki hukubaliwa naye
 ninyi mnajua ule ujumbe uliotumwa kwa israeli ukitangaza habari njema ya amani kwa yesu kristo
yeye ni bwana wa wote
 mnajua yale yaliyotukia katika uyahudi wote kuanzia galilaya baada ya mahubiri ya yohana mbatizaji jinsi mungu alivyomtia yesu wa nazareti mafuta katika roho mtakatifu na jinsi alivyokwenda huku na huko akitenda mema na kuponya wote waliokuwa wameonewa na nguvu za shetani kwa sababu mungu alikuwa pamoja naye
 sisi ni mashahidi wa mambo yote aliyoyafanya katika uyahudi na yerusalemu
wakamwua kwa kumtundika msalabani
 lakini mungu alimfufua kutoka kwa wafu siku ya tatu na akamwezesha kuonekana na watu
 hakuonekana kwa watu wote lakini kwetu sisi tuliochaguliwa na mungu kuwa mashahidi ambao tulikula na kunywa naye baada ya kufufuka kwake kutoka kwa wafu
 naye alituamuru kuhubiri kwa watu wote na kushuhudia kwamba yeye ndiye aliyetiwa mafuta na mungu kuwa hakimu wa walio hai na wafu
 manabii wote walishuhudia juu yake kwamba kila mtu amwaminiye hupokea msamaha wa dhambi katika jina lake
mataifa wapokea roho mtakatifu wakati petro akiwa anasema maneno hayo roho mtakatifu aliwashukia wote waliokuwa wakisikiliza ule ujumbe
 wale wa tohara waliomini waliokuwa wamekuja pamoja na petro walishangaa kuona kuwa kipawa cha roho mtakatifu kimemwagwa juu ya watu mataifa
 kwa kuwa waliwasikia wakinena kwa lugha mpya na kumwadhimisha mungu
ndipo petro akasema je kuna mtu ye yote anayeweza kuzuia watu hawa wasibatizwe kwa maji wamempokea roho mtakatifu kama sisi tulivyompokea
 kwa hiyo akaamuru wabatizwe kwa jina la yesu kristo
wakamsihi petro akae nao kwa siku chache
petro aeleza alivyotumwa kwa watu mataifa kuwa watu mataifa nao wamepokea neno la mungu
hivyo petro alipopanda yerusalemu wale wa tohara waliokuwa wameamini wakamshutumu wakisema kwa nini ulikwenda kwa watu wasiotahiriwa na kula pamoja nao ndipo petro akaanza kuwaeleza kuhusu mambo yote yalivyotokea hatua kwa hatua akisema nilikuwa katika mji wa yafa nikiomba nami katika usingizi mzito nikaona maono
kulikuwa na kitu kama nguo kubwa ikishuka kutoka mbinguni ikishushwa kwa ncha zake nne nayo ikanikaribia
nilipoangalia ndani yake kwa karibu niliona wanyama wenye miguu minne wanyama wa mwitu watambaao na ndege wa angani
 ndipo nikasikia sauti ikiniambia petro ondoka uchinje ule
 nikajibu la hasha bwana kitu cho chote kilicho najisi hakijaingia kinywani mwangu
 sauti ikasema kutoka mbinguni mara ya pili usikiite najisi kitu cho chote mungu alichokitakasa
 jambo hili lilitokea mara tatu ndipo kile kitu kikavutwa tena mbinguni
 wakati ule ule watu watatu waliokuwa wametumwa kutoka kaisaria waliwasili katika nyumba niliyokuwa nikikaa
 roho mtakatifu akaniambia niende nao bila kuwa na ubaguzi kati yao na sisi
hawa ndugu sita pia walifuatana nami nasi tukaingia nyumbani mwa huyo kornelio
 akatuambia jinsi alivyoona malaika aliyekuwa amesimama katika nyumba yake na kusema tuma watu waende yafa wakamlete simoni aitwaye petro
 yeye atakupa ujumbe ambao kwa huo wewe na wa nyumbani mwako wote mtaokoka
 nami nilipoanza kusema roho mtakatifu akashuka juu yao kama vile alivyotushukia sisi hapo mwanzo
 nami nikakumbuka neno la bwana alivyosema yohana alibatiza kwa maji lakini ninyi mtabatizwa katika roho mtakatifu
 basi ikiwa mungu aliwapa hawa watu kipawa kile kile alichotupa sisi tuliomwamini bwana yesu mimi ni nani hata nifikirie kuwa ningeweza kumpinga mungu waliposikia haya hawakuwa na la kupinga zaidi
nao wakamwadhimisha mungu wakisema basi mungu amewapa hata watu mataifa toba iletayo uzima wa milele
kanisa huko antiokia basi wale waliotawanyika kwa ajili ya mateso yaliyotokana na kifo cha stefano wakasafiri hadi foinike na kipro na antiokia
nao hawakusema neno na mtu ye yote isipokuwa wayahudi
 lakini baadhi yao walikuwapo watu wa kipro na kirene ambao matendo ya mitume walipokuja antiokia walinena na wayunani pia wakimhubiri bwana yesu
 mkono wa bwana ulikuwa pamoja nao nayo idadi kubwa ya watu wakaamini na kumgeukia bwana
 habari hizi zilipofika masikioni mwa kanisa huko yerusalemu wakamtuma barnaba aende antiokia
 alipofika na kuona madhihirisho ya neema ya mungu akafurahi na kuwatia moyo waendelee kuwa waaminifu kwa bwana kwa mioyo yao yote
 barnaba alikuwa mtu mwema aliyejaa roho mtakatifu mwenye imani nayo idadi kubwa ya watu wakaongezeka kwa bwana
 kisha barnaba akaenda tarso kumtafuta sauli naye alipompata akamleta antiokia
hivyo kwa mwaka mzima barnaba na sauli wakakutana na kanisa na kufundisha idadi kubwa ya watu
ilikuwa ni katika kanisa la antiokia kwa mara ya kwanza wanafunzi waliitwa wakristo
 wakati huo manabii walishuka toka yerusalemu hadi antiokia
 mmoja wao jina lake agabo akasimama akatabiri kwa uweza wa roho mtakatifu kwamba njaa kubwa itaenea ulimwengu nzima
njaa hiyo ilitokea wakati wa utawala wa klaudio
 mitume wakaamua kwamba kila mtu kulingana na uwezo wake alio nao atoe msaada kwa ajili ya ndugu wanaoishi uyahudi
 wakafanya hivyo misaada yao ikapelekwa kwa wazee kwa mikono ya barnaba na sauli
yakobo auawa petro atiwa gerezani ilikuwa wakati kama huu mfalme herode agripa aliwakamata baadhi ya watu wa kanisa
 akaamuru yakobo ndugu yake yohana auawe kwa upanga
 alipoona jambo hilo limewapendeza wayahudi akaendelea akamkamata pia petro
hii ilitokea wakati wa sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu
 baada ya kumkamata alimtia gerezani chini ya ulinzi wa vikundi vinne vya askari vyenye askari wanne kila kimoja
herode alikuwa amekusudia kumtoa na kumfanyia mashtaka mbele ya watu baada ya pasaka
 kwa hiyo petro akawekwa gerezani lakini kanisa lilikuwa likimwombea kwa mungu kwa bidii
 usiku ule kabla ya siku ambayo herode agripa alikuwa amekusudia kumtoa na kumfanyia mashtaka petro alikuwa amelala kati ya askari wawili akiwa amefungwa kwa minyororo miwili
nao walinzi wa zamu walikuwa wakilinda penye lango la gereza
 ghafula malaika wa bwana akatokea na nuru ikamulika mle ndani ya gereza
yule malaika akampiga petro ubavuni na kumwamsha akisema ondoka upesi mara ile minyororo ikaanguka kutoka mikononi mwa petro
yule malaika akamwambia vaa nguo zako na viatu vyako
petro akafanya hivyo
kisha akamwambia jifunge vazi lako na unifuate
 petro alitoka mle gerezani akiwa amefuatana na yule malaika
hakujua wakati huo kuwa yailyokuwa yakitukia yalikuwa kweli
alidhani kuwa anaona maono
 wakapita lindo la kwanza na la pili ndipo wakafika kwenye lango la chuma linaloelekea mjini
lango likawafungukia lenyewe nao wakapita hapo wakatoka nje
baada ya kutembea umbali wa barabara moja ghafula yule malaika akamwacha petro
 ndipo petro akarudiwa na fahamu akasema sasa ninajua bila shaka yo yote kuwa bwana amemtuma malaika wake na kuniokoa kutoka katika makucha ya herode agripa na kutoka katika matazamio yote ya wayahudi
 mara petro alipotambua hili alikwenda nyumbani kwa maria mama yake yohana aliyeitwa pia marko ambako watu wengi walikuwa wamekutana kwa maombi
 petro alipobisha hodi kwenye lango la nje mtumishi wa kike jina lake roda akaja kumfungulia
 alipoitambua sauti ya petro alifurahi mno akarudi bila kufungua na kuwaeleza kwamba petro yuko langoni wakamwambia yule mtumishi wa kike umerukwa na akili
alipozidi kusisitiza kuwa ni kweli wakasema lazima awe ni malaika wake
 lakini petro aliendelea kugonga langoni nao walipofungua lango na kumwona petro walistaajabu sana
 yeye akawaashiria kwa mkono wake wanyamaze kimya akawaeleza jinsi bwana alivyomtoa gerezani
naye akaongeza kusema waelezeni yakobo na ndugu wengine habari hizi
kisha akaondoka akaenda sehemu nyingine
 kulipokucha kukawa na fadhaa kubwa miongoni mwa wale maaskari kuhusu yaliyomtukia petro
 baada ya herode kuamuru atafutwe kila mahali na bila kumpata aliwahoji wale askari walinzi kisha akatoa amri wauawe
basi herode agripa akatoka uyahudi akaenda kaisaria akakaa huko kwa muda
 matendo ya mitume kifo cha herode agripa basi herode agripa alikuwa amekasirishwa sana na watu wa tiro na sidoni
hivyo watu wa miji hiyo miwili wakaungana pamoja wakatafuta kukutana naye
wakiisha kuungwa mkono na blasto mtumishi maalum wa mfalme herode agripa aliyeaminika wakaomba mapatano ya amani maana nchi zao zilitegemea nchi ya huyo mfalme kwa mahitaji yao ya chakula
 katika siku iliyochaguliwa herode agripa akavaa mavazi yake ya kifalme akaketi kwenye kiti chake cha enzi na kuwahutubia watu
 watu waliokuwa wamekusanyika wakapiga kelele wakisema hii si sauti ya mwanadamu bali ni ya mungu
 ghafula kwa kuwa herode agripa hakumpa mungu utukufu malaika akampiga akaliwa na chango akafa
 lakini neno la mungu likaendelea mbele na kuenea nao wengi wakaambatana nalo
 barnaba na sauli walipomaliza ile huduma yao iliyowapeleka wakarudi yerusalemu wakiwa pamoja na yohana aitwaye marko
safari ya kwanza ya paulo ya kitume barnaba na sauli wanatumwa katika kanisa huko antiokia ya shamu walikuwako manabii na walimu yaani barnaba simeoni aitwaye nigeri luko mkirene manaeni aliyekuwa amelelewa pamoja na mfalme herode agripa na sauli
 walipokuwa wakimwabudu bwana na kufunga roho mtakatifu akasema nitengeeni sauli na barnaba kwa kazi ile maalumu niliyowaitia
 ndipo baada ya kufunga na kuomba wakawawekea mikono yao
barnaba na sauli waenda kipro hivyo wakiwa wametumwa na roho mtakatifu wakashuka kwenda seleukia na kutoka huko wakasafiri baharini mpaka kisiwa cha kipro
 walipowasili katika mji wa salami wakahubiri neno la mungu katika sinagogi la wayahudi
pia walikuwa na yohana marko kuwa msaidizi wao
 walipokwisha kupita katika nchi zote hizo wakafika pafo ambapo walikutana na myahudi mmoja mchawi aliyekuwa nabii wa uongo jina lake bar yesu
 mtu huyu alikuwa pamoja na sergio paulo mtu mwenye hekima aliyekuwa msaidizi wa mwakilishi wa mtawala wa kile kisiwa serigio paulo akawaita sauli na barnaba akitaka kusikia neno la mungu
 lakini elima yule mchawi hii ndiyo maana ya jina lake aliwapinga barnaba na sauli na kujaribu kumpotosha yule mkuu wa kile kisiwa aiache imani
 ndipo sauli ambaye pia aliitwa paulo akiwa amejawa na roho mtakatifu akamkazia macho yule elima mchawi akamwambia ewe mwana wa ibilisi wewe ni adui wa kila kilicho haki umejaa kila aina ya udanganyifu na ulaghai
je hutaacha kuzipotosha njia za bwana zilizonyooka nawe sasa sikiliza mkono wa bwana dhidi yako
utakuwa kipofu wala hutaona jua kwa muda
mara ukungu na giza vikamfunika naye akaenda huko na huko akitafuta mtu wa kumshika mkono ili amwonyeshe njia
 yule mkuu wa kile kisiwa alipoona yaliyotukia akaamini kwa sababu alistaajabishwa na mafundisho kuhusu bwana
paulo na barnaba huko antiokia ya pisidia kisha paulo na wenzanke wakasafiri toka pafo wakafika perge huko pamfilia
lakini yohana marko akawaacha huko akarejea yerusalemu
 kutoka perge wakaendelea hadi antiokia ya pisidia
siku ya sabato wakaingia ndani ya sinagogi wakaketi
 baada ya kusomwa torati na vitabu vya manabii viongozi wa lile sinagogi wakawatumia ujumbe wakisema ndugu kama mna neno la kuwasaidia watu hawa tafadhali lisemeni
 paulo akasimama akawapungia mkono na kusema enyi wanaume wa israeli na ninyi nyote mnaomcha mungu
 mungu wa watu hawa wa israeli aliwachagua baba zetu akawafanya kustawi walipokuwa huko misri kwa uwezo mwingi akawaongoza na kuwatoa katika nchi ile
 kwa muda wa miaka arobaini alivumilia matendo yao walipokuwa jangwani
 naye baada ya kuyaangamiza mataifa saba waliokuwa wakiishi katika nchi ya kanaani akawapa waisraeli nchi yao iwe urithi wao
 haya yote yalichukua kama muda wa miaka 
baada ya haya mungu akawapa waamuzi mpaka wakati wa nabii samweli
 ndipo watu wakaomba wapewe mfalme naye mungu akawapa sauli mwana wa kishi wa kabila la benyamini aliyetawala kwa miaka arobaini
 baada ya kumwondoa sauli katika ufalme akawainulia daudi kuwa mfalme wao
ambaye pia alimshuhudia akisema nimemwona daudi mwana wa yese mtu anayeupendeza moyo matendo ya mitume wangu atakayetimiza mapenzi yangu yote
 kutoka katika uzao wa mtu huyu mungu amewaletea israeli mwokozi yesu kama alivyoahidi
 kabla ya kuja kwa yesu yohana alihubiri toba na ubatizo kwa watu wote wa israeli
 yohana alipokuwa anakamilisha kazi yake alisema ninyi mnadhani mimi ni nani mimi si yeye
la hasha lakini yeye yuaja baada yangu ambaye mimi sistahili kufungua kamba ya viatu vya miguu yake ndugu zangu wana wa abrahamu nanyi mnaomcha mungu ujumbe wa huu wokovu ni kwa ajili yetu
 kwa sababu wakaao yerusalumu na viongozi wao hawakumtambua wala kuelewa maneno ya manabii yasomwayo kila sabato bali waliyatimiza maneno hayo kwa kumhukumu yeye
 ijapokuwa hawakupata sababu yo yote ya kumhukumu kifo walimwomba pilato aamuru auawe
 walipokwisha kufanya yale yote yaliyoandikwa kumhusu walimshusha kutoka msalabani na kumzika kaburini
 lakini mungu alimfufua kutoka katika wafu
 naye kwa siku nyingi akawatokea wale waliokuwa pamoja kuanzia galilaya hadi yerusalemu
nao sasa wamekuwa mashahidi wake kwa watu wetu
 nasi tunawaletea habari njema kwamba yale mungu aliyowaahidi baba zetu sasa ameyatimiza kwetu sisi watoto wao kwa kumfufua yesu kama ilivyoandikwa katika zaburi ya pili wewe ni mwanangu leo nimekuzaa
 kwa kuwa mungu alimfufua kutoka kwa wafu asioze kamwe alitamka maneno haya nitakupa wewe baraka takatifu zilizo za hakika nilizomwahidi daudi
 kama ilivyosemwa mahali pengine katika zaburi hutamwacha mtakatifu wako aone uharibifu
 kwa maana daudi akiisha kulitumikia kusudi la mungu katika kizazi chake akalala akazikwa pamoja na baba zake na mwili wake ukaoza
 lakini yule ambaye mungu alimfufua kutoka kwa wafu hakuona uharibifu
 kwa hiyo ndugu zangu nataka ninyi mjue kwamba kwa kupitia huyu yesu msamaha wa dhambi unatangazwa kwenu
 kwa kumpitia yeye kila mtu amwaminiye anahesabiwa haki kwa kila kitu ambacho asingeweza kuhesabiwa haki kwa sheria ya mose
 kwa hiyo jihadharini ili yale waliyosema manabii yasiwapate angalieni enye wenye dhihaka mkastaajabu mkaangamie kwa maana nitatenda jambo wakati wenu ambalo hamtasadiki hata kama mtu akiwaambia
 paulo na barnaba walipokuwa wakitoka nje ya sinagogi watu wakamwomba wazungumze tena mambo hayo sabato nyingine inayofuata
 baada ya kusanyiko la sinagogi kutawanyika wengi wa wayahudi na waongofu wa dini ya kiyahudi wakawafuata paulo na barnaba nao wakazungumza na kuwahimiza wadumu katika neema ya mungu
 sabato iliyofuata karibu watu wote wa mji ule walikuja kusikiliza neno la mungu
 lakini wayahudi walipoona ule umati mkubwa wa watu walijawa na wivu na kunena maneno ya kashfa kuhusu yale paulo aliyokuwa akisema
 ndipo paulo na barnaba wakawajibu kwa ujasiri wakisema ilitupasa kunena nanyi neno la mungu kwanza
lakini kwa kuwa mmelikataa mkajihukumu wenyewe kuwa hamstahili uzima wa milele sasa tunawageukia watu mataifa
 kwa maana hili ndilo bwana alilotuamuru nimewafanya ninyi kuwa nuru kwa watu mataifa ili mpate kuuleta wokovu hadi miisho ya dunia
 watu mataifa waliposikia haya wakafurahi na kulitukuza neno la bwana nao wote waliokuwa wamekusudiwa uzima wa milele wakaamini
 neno la bwana likaenea katika eneo lile lote
 lakini wayahudi wakawachochea wanawake wenye kumcha mungu wenye vyeo pamoja na watu maarufu katika mji wakachochea mateso dhidi ya paulo na barnaba na kuwafukuza kutoka kwenye eneo lao
 hivyo paulo na barnaba wakakung uta mavumbi kutoka kwenye miguu yao ili kuwapinga nao wakaenda ikonio
 wanafunzi wakajawa na furaha na roho mtakatifu
 matendo ya mitume paulo na barnaba huko ikonio huko ikonio paulo na barnaba waliingia pamoja katika sinagogi la wayahudi kama kawaida yao
huko wakahubiri kwa uwezo mkubwa kiasi kwamba wayahudi pamoja na watu mataifa wakaamini
 lakini wale wayahudi walikataa kuamini wakawachochea watu mataifa wakatia chuki ndani ya mioyo yao dhidi ya wale walioamini
 hivyo paulo na barnaba wakakaa huko kwa muda wa kutosha wakihubiri kwa ujasiri juu ya bwana ambaye alithibitisha ujumbe wa neema yake kwa kuwawezesha kufanya ishara na miujiza
 lakini watu wa mji ule waligawanyika wengine wakakubaliana na wayahudi na wengine na mitume
 watu mataifa na wayahudi wakajiunga na baadhi ya viongozi wakafanya mpango wa kuwatendea mitume mabaya na kuwapiga mawe
 lakini mitume walipopata habari hizi wakakimbilia listra na derbe miji ya likaonia na sehemu zilizopakana nayo
 huko wakaendelea kuhubiri habari njema
paulo na barnaba huko listra katika mji wa listra alikuweko kiwete ambaye alikuwa amelemaa tangu kuzaliwa na hakuwa ametembea kamwe
 alimsikiliza paulo alipokuwa akihubiri
paulo alipomtazama akaona ana imani ya kuponywa
 paulo akapaza sauti simama kwa miguu yako mara yule mtu akasimama upesi akaanza kutembea ule umati wa watu ulipoona yale yaliyokuwa yamefanywa na paulo wakapiga kelele kwa lugha yao ya kilikaonia wakasema miungu imetushukia katika umbo la binadamu wakamwita barnaba zeu na paulo wakamwita herme kwa kuwa ndiye aliyekuwa msemaji mkuu
 kuhani wa zeu ambaye hekalu lake lilikuwa nje kidogo tu ya mji akaleta mafahali na mashada ya maua penye lango la mji kwa sababu yeye pamoja na ule umati wa watu walitaka kuwatolea dhabihu
 lakini mitume paulo na barnaba waliposikia na kuona mambo haya waliyotaka kufanya wakararua nguo zao wakawaendea wale watu kwa haraka wakawapigia kelele wakisema enyi watu kwa nini mnafanya mambo haya sisi ni wanadamu tu kama ninyi tunawaletea habari njema tukiwaambia kwamba mgeuke mtoke katika mambo haya yasiyofaa mmwelekee mungu aliye hai aliyeziumba mbingu na nchi na bahari na kila kitu kilicho ndani yake
 zamani aliwaachia watu waishi walivyotaka
 lakini hakuacha kuwaonyesha watu uwepo wake ameonyesha wema kwa kuwanyeshea mvua toka mbinguni na kuwapa mazao kwa majira yake naye amewapatia chakula tele na kuijaza mioyo yenu na furaha
 hata kwa maneno haya yote ilikuwa vigumu kuuzuia ule umati wa watu kuwatolea dhabihu
 ndipo wakaja baadhi ya wayahudi kutoka antiokia na ikonio wakawashawishi wale watu wakampiga paulo kwa mawe wakamburuta hadi nje ya mji wakidhani amekufa
 lakini baada ya wanafunzi kukusanyika akainuka na kurudi mjini
kesho yake yeye na barnaba wakaondoka kwenda derbe
paulo na barbara warudi antiokia huko syria baada ya kuhubiri habari njema katika mji huo wa derbe na kupata wanafunzi wengi walirudi listra kisha wakaenda ikonio na antiokia wakiwaimarisha wanafunzi na kuwatia moyo waendelee kudumu katika imani
wakawaonya wakisema imetupasa kuingia katika ufalme wa mungu kwa kupitia katika taabu nyingi
 nao baada ya kuwawekea wazee katika kila kanisa kwa kufunga na kuomba ambaye wamemwamini wakawakabidhi kwa bwana waliyemwamini kwa maombi na kufunga
 kisha wakapitia pisidia wakafika pamfilia
 baada ya kuhubiri neno la mungu huko perga wakateremkia atalia
 kutoka atalia huko wakasafiri baharini kwa merikebu wakarudi mpaka antiokia ambako walikuwa wamesifiwa kwa ajili ya neema ya mungu kutokana na ile kazi waliokuwa wamekamilisha
 walipowasili antiokia wakaliita kanisa pamoja na kutoa taarifa ya yale yote mungu aliyokuwa ametenda kwa kupitia kwao na jinsi alivyokuwa amefungua mlango wa imani kwa ajili ya watu mataifa
 nao wakakaa huko pamoja na wanafunzi kwa muda mrefu
baraza huko yerusalemu baadhi ya watu wakashuka antiokia kutoka uyahudi nao wakawa wanawafundisha ndugu waliomini kwamba isipokuwa mmetahiriwa kufuatana na desturi aliyofundisha mose hamwezi kuokoka
 baada ya paulo na barnaba kutokukubaliana kukawa na mabishano makali na watu hawa paulo na matendo ya mitume barnaba na baadhi ya wengine miongoni mwao wakachaguliwa kuingia yerusalemu ili kujadiliana jambo hili na mitume na wazee
 hivyo wakasafirishwa na kanisa wakiwa njiani wakapitia samaria wakawaeleza jinsi watu mataifa walivyoongoka
habari hizi zikaleta furaha kubwa kwa ndugu wote
 walipofika yerusalemu walipokelewa na kanisa na mitume pamoja na wazee ambao waliwaarifu kila kitu mungu alichokuwa amefanya pamoja nao
 ndipo baadhi ya walioamini wa madhehebu ya mafarisayo wakasimama na kusema hao watu mataifa lazima watahiriwe na waagizwe kuzitii sheria za mose
 mitume na wazee wakukutana pamoja ili kufikiri jambo hili
 baada ya majadiliano mengi petro akasimama na kusema ndugu zangu mnajua kwamba siku za kwanza mungu alinichagua ili kwa midomo yangu watu mataifa wapate kusikia ujumbe wa injili na kuamini
 mungu yeye ajuae mioyo alionyesha kwamba anawakubali kwa kuwapa roho mtakatifu kama vile alivyotupa sisi
 mungu hakutofautisha kati yetu na wao bali alitakasa mioyo yao kwa imani
 sasa basi mbona mnataka kumjaribu mungu kwa kuweka kongwa shingoni mwa wanafunzi ambalo baba zetu wala sisi hatukuweza kulibeba lakini sisi tunaamini ya kuwa tunaokolewa kwa neema ya bwana yesu kristo kama wao wanavyookolewa
 kusanyiko lote likakaa kimya wakawasikiliza paulo na barnaba wakieleza jinsi mungu alivyowatumia kutenda ishara na maajabu kwa watu mataifa
 walipomaliza kunena yakobo akasema ndugu zangu nisikilizeni
 simoni amekwisha kutueleza jinsi mungu kwa mara ya kwanza alivyoonyesha kuhusika kwa kujichagulia watu kutoka katika watu mataifa kwa ajili ya jina lake
 maneno ya manabii yanakubaliana na jambo hili kama ilivyoandikwa baada ya mambo haya nitarudi nami nitajenga upya nyumba ya daudi iliyoanguka
nitajenga tena magofu yake na kuisimamisha ili wanadamu wengine wote wapate kumtafuta bwana hata wale watu mataifa wote ambao wanaitwa kwa jina langu asema bwana afanyaye mambo haya tangu zamani
 kwa hiyo uamuzi wangu ni kwamba tusiwasumbue watu mataifa wanaomgeukia mungu kwa desturi zetu badala yake tuwaandikie kwamba wajiepushe tu na vitu vilivyotiwa unajisi na uasherati na wasile nyama za wanyama walionyongwa au kunywa damu
 kwa maana katika kila mji kwa vizazi vilivyopita mose amekuwa na wale wanaotangaza sheria yake kwa kuwa imekuwa ikisomwa kwa sauti kubwa katika masinagogi kila sabato
barua kwa watu mataifa waaminio mitume na wazee pamoja na kanisa lote wakaamua kuwachagua baadhi ya watu wao wenyewe na kuwatuma antiokia pamoja na paulo na barnaba
wakamchagua yuda aitwaye barnaba na sila watu wawili ambao walikuwa viongozi miongoni mwa ndugu
 wakatumwa na barua ifuatayo sisi mitume na wazee ndugu zenu kwa wale ndugu mataifa walioamini walioko antiokia shamu na kilikia salamu
 tumesikia kwamba kuna baadhi ya watu waliokuja huko kutoka kwetu bila ruhusa yetu na kuwasumbua wakiwataabisha mawazo yenu
 hivyo tumekubaliana wote kuwachagua baadhi ya watu na kuwatuma kwenu pamoja na wapendwa wetu barnaba na paulo watu ambao wamehatarisha maisha yao kwa ajili ya bwana wetu yesu kristo
 kwa hiyo tunawatuma yuda na sila kuthibitisha maneno ya mdomo mambo haya tunayowaandikia
 kwa maana imempendeza roho mtakatifu na sisi tusiwatwike mzigo wo wote mkubwa zaidi ya mambo haya yafuatayo ambayo ni ya lazima kwamba mjiepushe na kitu cho chote kilichotolewa sadaka kwa sanamu kunywa damu nyama ya wanyama walionyongwa na mjiepushe na uasherati
mkiyaepuka mambo haya mtakuwa mmefanya vyema
kwaherini
 matendo ya mitume hivyo wakaagwa wakashuka kwenda antiokia
baada ya kulikusanya kanisa pamoja wakawapa ile barua
 nao hao watu wakiisha kuisoma wakafurahishwa sana kwa ujumbe wake wa kutia moyo
 yuda na sila ambao wenyewe walikuwa manabii wakanena maneno mengi ya kuwatia moyo na kuwajenga katika imani wale ndugu walioamini
 baada ya kukaa huko antiokia kwa muda wakaagwa kwa amani na wale ndugu ili waende kwa wale waliowatuma
 lakini sila bado akaendelea kukaa huko
 lakini paulo na barnaba walibaki antiokia ambako wao pamoja na wengine wengi waliwafundisha na kuhubiri neno la bwana
safari ya pili ya paulo ya kitume paulo na barnaba wagawanyika baada ya siku kadhaa paulo alimwambia barnaba turudi tukawatembelee ndugu katika miji yote ambamo tulihubiri neno la bwana tuone jinsi wanavyoendelea
 barnaba alitaka wamchukue yohana aitwae marko waende naye
 lakini paulo aliona si vyema kwa sababu aliwahi kuwaacha walipokuwa huko pamfilia hakutaka kuendelea kufanya kazi nao
 pakatokea kutokukubaliana kati ya paulo na barnaba kuhusu jambo hili hivyo wakagawanyika
barnaba akamchukua yohana marko wakasafiri baharini kwenda kipro
 lakini paulo akamchagua sila na akaondoka baada ya ndugu kuwatakia neema ya bwana
 akapitia shamu na kilikia akiimarisha makanisa ya huko
timotheo aungana na paulo na sila paulo akafika derbe na kisha listra ambako kulikuwa na mwanafunzi mmoja jina lake timotheo ambaye mama yake alikuwa myahudi aliyeamini lakini baba yake alikuwa myunani
 alikuwa amesafiri sana na wale waliokuwa wameamini huko listra na ikonio
 paulo alitaka timotheo afuatane naye akamchukua na akaamuru atahiriwe kwa sababu ya wayahudi waliokuwa wanaishi eneo lile kwa maana wote walimjua baba yake ni myunani
 walipokuwa wakienda mji kwa mji wakawa wanawapa yale maamuzi yaliyokuwa yametolewa
hivyo makanisa yakawa imara katika imani na kuongezeka kiidadi kila siku
 paulo pamoja na wenzake wakasafiri sehemu za firigia na galatia wakiwa wamekatazwa na roho mtakatifu wasihubiri neno huko asia
 walipofika kwenye mpaka wa misia wakajaribu kuingia bithinia lakini roho wa yesu hakuwaruhusu
 kwa hiyo wakapita misia wakafika troa
 wakati wa usiku paulo akaona maono mtu wa makedonia amesimama akimsihi vuka uje huku makedonia ukatusaidie
 baada ya paulo kuona maono haya mara tulijiandaa kuondoka kwenda makedonia tukiwa tumesadiki kwa sababu tuliona kwa hakika kwamba mungu ametuita kuhubiri habari njema huko
kuongoka kwa lidia tukasafiri kwa njia ya bahari kutoka troa na kwenda moja kwa moja kwa samothrake kesho yake tukafika neapoli
 kutoka huko tukasafiri hadi filipi mji mkuu wa makedonia sehemu walipokuwa wanakaa warumi nasi tukakaa kwenye mji huo kwa siku kadhaa
 siku ya sabato tukaenda nje ya lango la mji kando ya mto mahali ambapo tulitarajia tungepata mahali pa kufanyia maombi
tukaketi tukaanza kuongea na baadhi ya wanawake waliokuwa wamekusanyika huko
 mmoja wa wale wanawake waliotusikiliza aliitwa lidia mfanya biashara wa nguo za zambarau mwenyeji wa mji wa thiatira aliyekuwa mcha mungu
bwana akaufungua moyo wake akaupokea ujumbe wa paulo
 basi alipokwisha kubatizwa yeye na watu wa nyumbani mwake alitukaribisha nyumbani mwake akisema kama mmeona kweli mimi nimemwamini bwana karibuni mkae nyumbani mwangu
naye akatushawishi
paulo na sila watiwa gerezani siku moja tulipokuwa tukienda mahali pa kusalia tulikutana na mtumwa mmoja wa kike ambaye alikuwa na pepo wa uaguzi naye alikuwa amewapatia mabwana zake mapato makubwa ya fedha kwa ubashiri
 huyu mtumwa wa kike alikuwa akimfuata paulo na sisi akipiga kelele watu hawa ni watumishi wa mungu aliye juu sana wao wanawatangazieni njia ya wokovu
 akaendelea kufanya hivi kwa siku nyingi lakini paulo akiwa ameudhika sana akageuka na kumwambia yule pepo ninakuamuru katika jina la yesu kristo umtoke yule pepo akamtoka saa ile ile
 basi mabwana wa yule mtumwa wa kike walipoona kuwa tumaini lao la kuendelea kujipatia fedha limetoweka wakawakamata paulo na sila wakawaburuta mpaka sokoni matendo ya mitume mbele ya viongozi wa mji
 baada ya kuwafikisha mbele ya mahakimu wakawashtaki wakisema hawa watu wanaleta ghasia katika mji wetu nao ni wayahudi
 wanafundisha desturi ambazo sisi raia wa kirumi hatuwezi kuzikubali au kuzitimiza
 umati wa watu waliokuwepo wakajiunga katika kuwashambulia na wale mahakimu wakawaamuru wavuliwe nguo zao wakatoa amri paulo na sila wachapwe viboko
 baada ya kuchapwa sana wakatupwa gerezani na kumwagiza mkuu wa gereza awalinde kikamilifu kwa kufuata maelekezo haya yule mkuu wa gereza akawaweka katika chumba cha ndani sana mle gerezani na akawafunga miguu yao kwa minyororo
 ilipokaribia usiku wa manane paulo na sila walikuwa wakiomba na kuimba nyimbo za kumsifu mungu nao wafungwa wengine walikuwa wakiwasikiliza
 ghafla pakatokea tetemeko kubwa la ardhi hata msingi wa gereza ukatikisika
mara milango ya gereza ikafunguka na ile minyororo iliyowafunga kila mmoja ikafunguka
 yule mkuu wa gereza alipoamka na kuona milango ya gereza iko wazi akachomoa upanga wake akataka kujiua akidhani ya kuwa wafungwa wote wametoroka
 lakini paulo akapiga kelele kwa sauti kubwa akasema usijidhuru kwa maana sisi sote tuko hapa yule askari wa gereza akaagiza taa ziletwe akaingia ndani ya kile chumba cha gereza akapiga magoti akitetemeka mbele ya paulo na sila
 kisha akawaleta nje akisema bwana zangu nifanye nini ili nipata kuokoka wakamjibu mwamini bwana yesu kristo nawe utaokoka pamoja na wa nyumbani mwako
 wakamwaambia neno la bwana yeye pamoja na wote waliokuwako nyumbani mwake
 wakati ule ule yule mkuu wa gereza akawachukua akawaosha majeraha yao kisha akabatizwa yeye pamoja na wote waliokuwa nyumbani mwake bila kuchelewa
 akawapandisha nyumbani mwake akawaandalia meza mbele yao yeye pamoja na wa nyumbani mwake wote wakafurahi sana kwa kuwa amemwamini mungu
 kulipopambazuka wale mahakimu wakawatuma maafisa wao kwa mkuu wa gereza wakiwa na agizo linalosema wafungue wale watu waache waende zao
 mahakimu wametuma niwaache huru kwa hiyo tokeni
 lakini paulo akawaambia wale maafisa wametupiga hadharani bila kutufanyia mashtaka na kutuhoji nao wakatutupa gerezani hata ingawa sisi ni raia wa rumi
nao sasa wanataka kututoa gerezani kwa siri kweli hapana wao na waje wenyewe watutoe humu gerezani
 wale maafisa wakarudi na kuwaambia wale mahakimu maneno haya wakaogopa sana walipofahamu kuwa paulo na sila ni raia wa rumi
 kwa hiyo wakaja wakawaomba msamaha wakawatoa gerezani wakawaomba waondoke katika ule mji
 baada ya paulo na sila kutoka gerezani walikwenda nyumbani kwa lidia ambapo walikutana na wale ndugu walioamini wakawatia moyo ndipo wakaondoka
ghasia huko thesalonike wakasafiri kupitia amfipoli na apolonia wakafika thesalonike ambako kulikuwa na sinagogi la wayahudi
 kama desturi yake paulo aliingia ndani ya sinagogi na kwa muda wa majuma matatu akawa anahojiana nao kutoka kwenye maandiko akidhihirisha wazi na kuthibitisha kwamba ilikuwa lazima kristo ateswe na afufuke kutoka kwa wafu akasema huyu yesu ninayewaambia habari zake ndiye kristo
 baadhi ya wayahudi wakasadiki wakaungana na paulo na sila wakiwepo idadi kubwa ya wayunani waliomcha mungu na wengi wa wanawake mashuhuri
 lakini wayahudi ambao hawakuwa wameamini wakawa na wivu wakawakodi watu ovyo wafisadi kutoka sokoni wakakutanisha umati wa watu wakaanzisha ghasia mjini
wakaenda mbio nyumbani kwa yasoni wakiwatafuta pualo na sila ili kuwaleta nje penye ule umati wa watu
 lakini walipowakosa wakamburuta yasoni na ndugu wengine mbele ya maafisa wa mji wakipiga kelele watu hawa ni wale walioupindua ulimwengu wamekuja huku nako naye yasoni amewakaribisha nyumbani mwake
hawa wote wanaasi amri za kaisari wakisema yuko mfalme mwingine aitwaye yesu
 waliposikia haya ule umati wa watu na maafisa wa mji wakaongeza ghasia
 nao baada ya kuchukua dhamana kwa ajili ya yasoni na wenzake wakawaacha waende zao
paulo na sila huko beroya usiku ule ule wale ndugu walioamini wakawapeleka paulo na sila waende zao beroya
walipowasili huko wakaenda kwenye matendo ya mitume sinagogi la wayahudi
 hawa wayahudi wa beroya walikuwa waungwana zaidi kuliko wale wa thesalonike wayahudi wengi wakaamini pamoja na wanawake na wanaume wa kigiriki wa tabaka la juu
 lakini wale wayahudi wa thesalonike waliposikia kuwa paulo anahubiri neno la mungu huko beroya wakaenda huko nako wakishawishi watu na kuwachochea
 ndipo wale ndugu wa beroya mara moja wakamsafirisha paulo aende zake pwani lakini sila na timotheo wakabaki beroya
 wale waliomsindikiza paulo wakaenda naye mpaka athene kisha wakarudi beroya wakiwa na maagizo kutoka kwa paulo kuhusu sila na timotheo kwamba wamfuate upesi iwezekanavyo
paulo huko athene wakati paulo akiwasubiri huko athene alisumbuka sana moyoni mwake kuona kwamba mji umejaa sanamu
 hivyo akahojiana kila siku na wayahudi pamoja na wacha mungu kwenye sinagogi na pia sokoni kwa wale waliokutana naye huko
 kisha baadhi ya waepikureo na wastoiko wenye elimu ya juu sana wakakutana naye
baadhi yao wakasema je huyu mpayukaji anajaribu kusema nini wengine wakasema inaonekana anasema habari za miungu ya kigeni
walisema haya kwa sababu paulo alikuwa anahubiri habari njema kuhusu yesu na ufufuo wa wafu
 hivyo wakamchukua na kumleta kwenye mkutano wa areopago walikomwambia je tunaweza kujua mafundisho haya mapya unayofundisha ni nini wewe unaleta mambo mapya masikioni mwetu hivyo tungetaka kujua maana yake ni nini waathene na wageni wote walioishi humo hawakutumia muda wao kufanya cho chote kingine isipokuwa kueleza au kusikia jambo jipya
 ndipo paulo akasimama katikati ya areopago akasema enyi watu wa athene ninaona kwamba katika kila jambo ninyi ni watu wa dini sana
 kwa kuwa nilipokuwa nikitembea mjini na kuangalia kwa bidii vitu vyenu vya kuabudiwa niliona huko madhabahu moja iliyoandikwa kwa mungu asiyejulikana
basi sasa kile ambacho mmekuwa mkikiabudu kama kisichojulikana ndicho ninachowahubiria
 mungu aliyeumba dunia na vyote vilivyomo ndani yake yeye ndiye bwana wa mbingu na nchi hakai katika mahekalu yaliyojengwa kwa mikono ya wanadamu
 wala hatumikiwi na mikono ya wanadamu kana kwamba anahitaji cho chote kwa sababu yeye mwenyewe ndiye awapaye watu wote uhai na pumzi na vitu vyote
 kutoka kwa mtu mmoja yeye aliumba mataifa yote ya wanadamu ili waikalie dunia yote naye akaweka nyakati za kuishi
 mungu alifanya hivyo ili wanadamu wamtafute na huenda wakamfikia ingawa kwa kupapasa papasa ijapokuwa kwa kweli hakai mbali na kila mmoja wetu
 kwa kuwa katika yeye tunaishi tunatembea na kuwa na uzima wetu
kama baadhi ya mashairi yenu yalivyosema sisi ni watoto wake kwa kuwa sisi ni watoto wa mungu haitupasi kudhani kuwa uungu ni kama sanamu ya dhahabu au ya fedha au ya jiwe iliyotengenezwa kwa ubunifu na ustadi wa mwanadamu
 zamani wakati wa ujinga mungu alijifanya kama haoni lakini sasa anawaamuru watu wote kila mahali watubu
 kwa kuwa ameweka siku ambayo atauhukumu ulimwengu kwa haki akimtumia mtu aliyemchagua kwake huyo amewahakikishia watu wote kwa kumfufua yeye kutoka kwa wafu
 waliposikia habari za ufufufo wa wafu baadhi yao wakadhihaki lakini wengine wakasema tunataka kukusikia tena ukizungumza juu ya jambo hili
 kwa hiyo paulo akaondoka katikati yao
 lakini baadhi yao wakaungana naye wakaamini
kati yao alikuwepo dionisio mwareopago na mwanamke mmoja aliyeitwa damari na wengine wengi
paulo huko korintho baada ya haya paulo akaondoka athene akaenda korintho
 huko akakutana na myahudi mmoja jina lake akila mwenyeji wa ponto ambaye alikuwa amewasili karibuni kutoka italia pamoja na mkewe prisila kwa sababu mfalme klaudio alikuwa ameamuru wayahudi wote waondoke rumi
paulo akaenda kuwaona
 naye kwa kuwa alikuwa mtengeneza mahema kama wao akakaa na kufanya kazi pamoja nao
 kila sabato paulo alikuwa akihojiana nao akijitahidi kuwavuta wayahudi na wayunani
 sila na timotheo walipowasili kutoka mekodonia walimkuta paulo akiwa amejitolea muda wake wote katika kuhubiri akiwashuhudia wayahudi kwamba yesu ndiye kristo
 wayahudi walipompinga paulo na kukufuru matendo ya mitume yeye aliyakung uta mavazi yake akawaambia damu yenu na iwe juu ya vichwa vyenu mimi sina hatia nimetimiza wajibu wangu
kuanzia sasa nitawaendea watu mataifa kisha akaondoka mle kwenye sinagogi akaenda nyumbani kwa mtu mmoja jina lake tito yusto aliyekuwa mcha mungu
nyumba yake ilikuwa jirani na sinagogi
 kiongozi wa hilo sinagogi aliyeitwa krispo akamwamini bwana pamoja na wote wa nyumbani mwake nao wakorintho wengi waliomsikia paulo wakaamini na kubatizwa
 usiku mmoja bwana akamwambia paulo katika maono usiogope lakini endelea kusema wala usinyamaze kwa maana mimi niko pamoja nawe wala hakuna mtu ye yote atakayeweza kukushambulia ili kukudhuru kwa kuwa kuna wengi katika mji huu ambao ni watu wangu
 hivyo paulo akakaa huko kwa muda wa mwaka mmoja na nusu akifundisha neno la mungu miongoni mwao
 lakini wakati galio alipokuwa msaidizi wa mwakilishi wa mtawala huko akaya wayahudi waliungana kumshambulia paulo wakamkamata na kumpeleka mahakamani
 wakamshitaki wakisema mtu huyu anawashawishi watu wamwabudu mungu kinyume cha sheria
 mara paulo alipotaka kujitetea galio akawaambia wayahudi kama ninyi wayahudi mlikuwa mkilalamika kuhusu makosa makubwa ya uhalifu ingekuwa haki kwangu kuwasikiliza
 lakini kwa kuwa linahusu maneno majina na sheria yenu amueni ninyi wenyewe
mimi sitakuwa mwamuzi wa mambo haya
 akawafukuza kutoka mahakamani
 ndipo wote wakamkamata sosthene kiongozi wa sinagogi wakampiga mbele ya mahakama lakini galio hakujali hata mojawapo ya mambo haya
paulo arudi antiokia baada ya kukaa huko korintho kwa muda paulo akaagana na wale ndugu walioamini akasafiri kwa njia ya bahari kwenda shamu akiwa amefuatana na prisila na akila
walipofika kenkrea paulo alinyoa nywele zake kwa kuwa alikuwa ameweka nadhiri
 walipofika efeso paulo aliwaacha prisila na akila huko lakini kwanza yeye mwenyewe akaingia kwenye sinagogi akawa anajadiliana na wayahudi
 walipomwomba akae nao kwa muda mrefu zaidi hakukubali lakini alipokuwa akiondoka akaahidi nitarudi kama mungu akipenda
kisha akasafiri kwa njia ya bahari kutoka efeso
 alitia nanga kaisaria kwenda yerusalemu na kulisalimu kanisa kisha akaenda antiokia
 baada ya kukaa huko kwa muda akaondoka na kwenda kutoka sehemu moja hadi nyingine huko galatia na frigia akiwaimarisha wanafunzi wote
huduma ya apolo huko efeso na korintho basi akaja efeso myahudi mmoja jina lake apolo mwenyeji wa aleksandria
yeye alikuwa mtu mwenye uwezo mkubwa wa kunena pia alikuwa hodari katika maandiko
 alikuwa amefundishwa katika njia ya bwana naye alikuwa na bidii katika roho naye alifundisha kwa usahihi juu ya yesu ingawa alijua tu ubatizo wa yohana
 apolo alianza kunena kwa ujasiri mkubwa katika sinagogi lakini prisila na akila walipomsikia walimchukua kando na kumweleza njia ya mungu kwa ufasaha zaidi
 naye apolo alipotaka kwenda akaya ndugu wa efeso walimtia moyo wakampa barua ya kumtambulisha kwa ndugu wa huko
alipofika huko aliwasaidia sana wale watu ambao kwa neema ya mungu walikuwa wameamini kwa maana kwa uwezo mkubwa aliwakanusha hadharani wayahudi waliokuwa wakipinga akionyesha kwa njia ya maandiko kwamba yesu ndiye kristo
paulo huko efeso wakati apolo akiwa huko korintho paulo alisafiri sehemu za bara akafika efeso
huko akawakuta wanafunzi kadhaa akawauliza je mlipokea roho mtakatifu mlipoamini wakajibu hapana hata hatukusikia kuwa kuna roho mtakatifu
 ndipo paulo akawauliza je mlibatizwa kwa ubatizo gani wakajibu kwa ubatizo wa yohana
 paulo akasema ubatizo wa yohana ulikuwa wa toba aliwaambia watu wamwamini yeye atakayekuja baada yake yaani yesu
 waliposikia haya wakabatizwa katika jina la yesu
 paulo alipoweka mikono yake juu yao roho mtakatifu akawashukia nao wakanena kwa lugha mpya na kutabiri
 idadi yao ilikuwa wapata wanaume kumi na wawili
 paulo akaingia katika sinagogi na kunena humo kwa ujasiri kwa muda wa miezi mitatu matendo ya mitume akawa na majadiliano ya kuwafanya watu waamini mambo yanayohusu ufalme wa mungu
 lakini baadhi yao kwa ukaidi walipokataa kuamini na kukashifu ujumbe wake mbele ya umati wa watu paulo aliachana nao akawachukua wanafunzi na kuhojiana nao kila siku katika darasa la mtu mmoja aitwaye tirano
 jambo hili likaendelea kwa muda wa miaka miwili kiasi kwamba wayahudi na wayunani wote walioishi huko asia wakawa wamesikia neno la bwana
wana wa skewa wajaribu kutoa pepo mchafu mungu akafanya miujiza mingi isiyo ya kawaida kwa mkono wa paulo kwamba leso au vitambaa vilivyokuwa vimegusa mwili wa paulo viliwekwa juu ya wagonjwa nao wakapona magonjwa yao na pepo wachafu wakawatoka
 basi baadhi ya wayahudi wenye kutangatanga huku na huko wakitoa pepo wachafu wakajaribu kutumia jina la yesu juu ya wale wenye pepo walikuwa wakisema kwa jina la yesu yule anayehubiriwa na paulo nakuamuru utoke
 palikuwa na wana saba wa mtu mmoja myahudi jina lake skewa aliyekuwa kiongozi wa makuhani ambao walikuwa wanafanya hivyo
 lakini pepo mchafu akawajibu yesu namjua na paulo pia namjua lakini ninyi ni nani kisha yule mtu aliyekuwa na pepo mchafu akawarukia akawashambulia vikali akawashinda nguvu wote wakatoka ndani ya ile nyumba wakikimbia wakiwa uchi na wenye majeraha
 habari hii ikajulikana na wayahudi wote na wayunani waliokaa efeso hofu ikawajaa wote nalo jina la bwana yesu likaheshimiwa sana
 wengi wa wale waliokuwa wameamini wakati huu wakaja na kutubu kuhusu matendo yao maovu waziwazi
 idadi kubwa ya wale waliofanya mambo ya uganga wakaleta vitabu vyao na kuviteketeza kwa moto hadharani
walipofanya hesabu ya thamani ya vitabu vilivyoteketezwa ilikuwa drakamu a za fedha
 hivyo neno la bwana likaenea sana na kuwa na nguvu
ghasia huko efeso baada ya mambo haya kutukia paulo akakusudia rohoni kwenda yerusalemu kwa a drakamu ilikuwa ni sarafu ya fedha thamani yake sawa na mshahara wa siku moja
kupitia makedonia na akaya
akasema baada ya kufika huko yanipasa pia kwenda rumi
 hivyo akatuma wasaidizi wake wawili timotheo na erasto waende makedonia wakati yeye mwenyewe alibaki kwa muda kidogo huko asia
 wakati huo huo pakatokea dhiki kubwa kwa sababu ya njia ile ya bwana
 mtu mmoja jina lake demetrio mfua fedha aliyekuwa akitengeneza vihekalu vya fedha vya artemi na kuwapatia mafundi wake biashara kubwa aliwaita pamoja watu wengine waliofanya kazi ya ufundi kama yake na kusema enyi watu mnajua ya kuwa utajiri wetu unatokana na biashara hii pia ninyi mmeona na kusikia jinsi ambavyo si huku efeso peke yake lakini ni karibu asia yote huyu paulo amewashawishi na kuvuta idadi kubwa ya watu kwa kusema kuwa miungu iliyotengenezwa na watu si miungu
 kwa hiyo kuna hatari si kwa kazi yetu kudharauliwa tu bali pia hata hekalu la mungu mke artemi aliye mkuu anayeabudiwa asia yote na ulimwengu wote litakuwa limepokonywa fahari yake ya kiungu
 waliposikia maneno haya wakaghadhabika wakaanza kupiga kelele artemi wa waefeso ni mkuu mara mji wote ukajaa ghasia watu wakakimbilia katika ukumbi wa michezo kama mtu mmoja wakawakamata gayo na aristarko watu wa makedonia waliokuwa wakisafiri pamoja na paulo
 paulo akataka kuingia katikati ya umati wa watu lakini wanafunzi hawakumruhusu
 hata baadhi ya viongozi wa sehemu ile waliokuwa rafiki zake paulo wakatuma watu wakitamani asiingie katika ule ukumbi
 baadhi ya watu walikuwa wakilia hivi na wengine vile
idadi kubwa ya watu hawakujua hata ni kwa nini walikuwa wamekusanyika huko
 wayahudi wakamsimamisha aleksanda mbele na baadhi ya watu kwenye ule umati wakampa maelekezo
 lakini walitambua kwamba alikuwa myahudi wote wakapiga kelele kwa sauti moja kwa karibu muda wa saa mbili wakisema artemi wa efeso ni mkuu baadaye karani wa mji akaunyamazisha ule umati wa watu na kusema enyi watu wa efeso je ulimwengu wote haujui ya kuwa mji wa efeso ndio unaotunza hekalu la artemi aliye mkuu na ile sanamu yake iliyoanguka kutoka mbinguni kwa hiyo kwa kuwa mambo haya hayakanushiki inawapasa mnyamaze na wala msifanye lo lote kwa haraka
 kwa kuwa matendo ya mitume mmewaleta hawa watu hapa ingawa hawajaiba hekaluni wala kumkufuru huyu mungu wetu wa kike
 basi ikiwa demetrio na mafundi wenzake wana jambo zito dhidi ya mtu ye yote mahakama ziko wazi na wasaidizi wa mwakilishi wa mtawala wapo
wanaweza kufungua mashtaka
 lakini kama kuna jambo jingine lo lote zaidi mnalotaka kulileta itabidi lisuluhishwe katika kusanyiko halali
 kama ilivyo sasa tuko hatarini kushtakiwa kwa kufanya ghasia kwa sababu ya tukio la leo
kwa kuwa hakuna sababu tutakayoweza kutoa kuhalalisha msukosuko huu
 baada ya kusema haya akavunja mkutano
paulo apita makedonia na uyunani baada ya kumalizika kwa zile ghasia paulo aliwaita wanafunzi pamoja akawatia moyo akawaaga akaanza safari kwenda makedonia
 alipita katika sehemu zote akinena na watu maneno mengi ya kuwatia moyo ndipo hatimaye akawasili uyunani ambako alikaa kwa muda wa miezi mitatu
alipokuwa anakaribia kuanza safari kwa njia ya bahari kwenda shamu kwa sababu wayahudi walikuwa wamefanya shauri baya dhidi yake hivyo aliamua kurudi kwa kupitia njia ya makedonia
 paulo alikuwa amefuatana na sopatro mwana wa piro mberoya aristarko na sekundo kutoka thesalonike na gayo mtu wa derbe timotheo pamoja na tikiko na trofimo kutoka sehemu ya asia
 hawa watu walitutangulia wakaenda kutungojea troa
 lakini sisi tukasafiri kwa njia ya bahari kwa siku tano kutoka filipi baada ya siku za siku kuu ya mikate isiyotiwa chachu nasi tukaungana na wengine huko troa ambako tulikaa kwa siku saba
eutiko afufuliwa huko troa siku ya kwanza ya juma tulikutana pamoja kwa ajili ya kumega mkate
paulo akaongea na watu naye kwa kuwa alikuwa amekusudia kuondoka kesho yake aliendelea kuongea mpaka usiku wa manane
 kwenye chumba cha ghorofani walikokuwa wamekutania kilikuwa na taa nyingi
 kijana mmoja jina lake eutiko aliyekuwa amekaa dirishani wakati paulo alipokuwa akiendelea kuhubiri kwa muda mrefu alipatwa na usingizi mzito akaanguka kutoka ghorofa ya tatu wakamwinua akiwa amekufa
 paulo akashuka chini akajitupa juu ya yule kijana na kumkumbatia akasema msishtuke uzima wake bado umo ndani yake
 kisha paulo akapanda tena ghorofani akamega mkate na kula
baada ya kuongea mpaka mapambazuko akaondoka
 watu wakamrudisha yule kijana nyumbani akiwa hai nao wakafarijika sana
paulo awaaga wazee wa efeso tuliingia melini tukasafiri kwa njia ya bahari mpaka aso ambako ndiko tungempakia paulo ndivyo alivyopanga maana alitaka kufika huko kupitia nchi kavu
 alipotukuta huko aso tulimpakia melini tukasafiri wote mpaka mitilene
 kutoka huko tuliendelea kwa njia ya bahari na kesho yake tukafika mahali panapokabili kio
siku iliyofuata tukavuka kwenda samo na kesho yake tukawasili mileto
 paulo alikuwa ameamua tusipitie efeso ili asitumie muda mwingi huko sehemu za asia kwa sababu alikuwa anatamani kufika yerusalemu kama ikiwezekana kabla ya siku ya pentekoste
 paulo akiwa mileto akatuma ujumbe kwenda efeso kuwaita wazeee wa kanisa waje wakutane naye
 walipofika akawaambia ninyi wenyewe mnajua jinsi nilivyoishi katikati yenu muda wote tangu siku ya kwanza nilipokanyaga hapa asia
 nilimtumikia bwana kwa unyenyekevu wote na kwa machozi nikivumilia taabu na mapingamizi yaliyonipata kutokana na hila za wayahudi
 mnajua kwamba sikusita kuhubiri jambo lo lote ambalo lingekuwa la kuwafaa ninyi lakini nilifundisha hadharani na nyumba kwa nyumba
 kama nilivyowashuhudia wayahudi na wayunani kwamba inawapasa kumgeukia mungu kwa kutubu dhambi na kumwamini bwana wetu yesu kristo
 nami sasa nimesukumwa na roho ninakwenda yerusalemu wala sijui ni nini kitakachonipata huko
 ila ninachojua tu ni kwamba roho mtakatifu amenionya kuwa vifungo na mateso vinaningoja
 lakini siyahesabu maisha yangu kuwa ya thamani kwangu kama kuyamaliza mashindano na kukamilisha ile kazi bwana yesu aliyonipa yaani kazi ya kuishuhudia injili ya neema ya mungu
 nami sasa najua ya kuwa hakuna hata mmoja miongoni mwenu ninyi ambaye nimemhubiria ufalme wa mungu katika kwenda kwangu huko na huko atakayeniona uso tena
 kwa hiyo nawaambieni leo hii kwamba sina hatia ya damu ya mtu awaye yote
 kwa kuwa matendo ya mitume sikusita kuwatangazia mapenzi yote ya mungu
 jilindeni nafsi zenu na mlilinde lile kundi lote ambalo roho mtakatifu amewaweka ninyi kuwa waangalizi wake
lichungeni kanisa lake mungu alilolinunua kwa damu yake mwenyewe
 najua kwamba baada ya kuondoka mbwa mwitu wakali watakuja katikati yenu ambao hawatalihurumia kundi
 hata kutoka miongoni mwenu wenyewe watainuka watu na kupotosha kweli ili wawavute wanafunzi wawafuate
 hivyo jilindeni kumbukeni kwamba kwa miaka mitatu sikuacha kamwe kuwaonya kila mmoja kwa machozi usiku na mchana
 sasa nawakabidhi kwa mungu na kwa neno la neema yake linaloweza kuwajenga na kuwapa ninyi urithi miongoni mwa wote ambao wametakaswa
 sikutamani fedha wala dhahabu wala nguo ya mtu ye yote
 ninyi wenyewe mnajua kwamba mikono yangu hii imetumika kwa mahitaji yangu na ya wale waliokuwa pamoja nami
 katika kila jambo nililofanya nimewaonyesha kwamba kwa njia hii ya kufanya kazi kwa bidii imetupasa kuwasaidia wadhaifu mkikumbuka maneno ya bwana yesu mwenyewe jinsi alivyosema ni baraka zaidi kutoa kuliko kupokea
 paulo alipomaliza kusema haya akapiga magoti pamoja nao wote akaomba
 wote wakalia wakamkumbatia paulo na kumbusu kilichowahuzunisha zaidi ni kwa sababu ya yale maneno aliyosema kwamba kamwe hawatauona uso wake tena
wakaenda naye mpaka kwenye meli
safari ya tatu ya paulo paulo aenda yerusalemu tulipokwisha kujitenga nao na kuanza safari kwa njia ya bahari moja kwa moja mpaka kosi
siku ya pili yake tukafika rodo na kutoka huko tukaenda patara
 hapo tukapata meli iliyokuwa inavuka kwenda foinike tukapanda tukasafiri nayo
 tulipokiona kisiwa cha kipro tukakizunguka tukakiacha upande weti wa kushoto tukasafiri mpaka shamu tukatia nanga katika bandari ya tiro ambapo meli yetu ilikuwa ipakue shehena yake
 baada ya kuwatafuta wanafunzi wa huko tukakaa nao kwa siku saba
wale wanafunzi wakiongozwa na roho walimwambia paulo asiende yerusalemu
 lakini muda wetu ulipokwisha tukaondoka tukaendelea na safari yetu
wale wanafunzi pamoja na wake zao na watoto walitusindikiza hadi nje ya mji
wote tukapiga magoti pale pwani tukaomba
baada ya kuagana tulipanda melini nao wakarudi majumbani mwao
 tukaendelea na safari yetu toka tiro tukafika tolemai tukawasalimu wanafunzi wa huko tukakaa nao kwa siku moja
 siku iliyofuata tukaondoka tukafika kaisaria
huko tukaenda nyumbani kwa mwinjilisti mmoja jina lake filipo aliyekuwa mmoja wa wale watu saba waliochaguliwa kule yerusalemu tukakaa kwake
 filipo alikuwa na binti wanne mabikira ambao walikuwa wanatoa unabii
 baada ya kukaa kwa siku kadhaa akatelemka nabii mmoja kutoka uyahudi jina lake agabo
 alipotufikia akachukua mshipi wa paulo akajifunga akautumia kufunga mikono na miguu yake mwenyewe akasema roho mtakatifu anasema hivi ndivyo wayahudi wa yerusalemu watakavyomfunga mwenye mshipi huu na kumkabidhi kwa watu mataifa
 tuliposika maneno haya sisi na ndugu wengine tukamsihi paulo asiende yerusalemu
 lakini paulo akajibu kwa nini mnalia na kunivunja moyo mimi niko tayari si kufungwa tu bali hata kufa huko yerusalemu kwa ajili ya jina la bwana yesu
 alipokuwa hashawishiki tukaacha kumsihi tukasema mapenzi ya bwana na yatendeke
 baada ya haya tukajiandaa tukaondoka kwenda yerusalemu
 baadhi ya wanafunzi kutoka kaisaria wakafuatana nasi na kutupeleka nyumbani kwa mnasoni ambaye tungekaa kwake
yeye alikuwa mtu wa kipro mmoja wa wanafunzi wa zamani
paulo awasili yerusalemu tulipofika yerusalemu ndugu wakatukaribisha kwa furaha
 kesho yake pualo pamoja na wengine wetu tulikwenda kumwona yakobo na wazee wote wa kanisa walikuwepo
 baada ya kuwasalimu paulo akatoa taarifa kamili ya mambo yote ambayo mungu alikuwa amefanya miongoni mwa watu mataifa kwa kupitia huduma yake
 baada ya kusikia mambo haya wakamwadhimisha mungu
ndipo wakamwambia paulo ndugu unaona kuna elfu nyingi za wayahudi walioamini nao wote wana bidii kwa ajili ya sheria
 lakini wameambiwa habari zako kwamba unafundisha wayahudi wote waishio miongoni mwa watu mataifa kumkataa mose na kwamba unawaambia wasiwatahiri watoto wao wala matendo ya mitume kufuata desturi
 sasa tufanyeje bila shaka watasikia kwamba umekuja yerusalemu
 kwa hiyo fanya lile tunalokuambia
tunao watu wane hapa ambao wameweka nadhiri
 jiunge na watu hawa mfanye utaratibu wa ibada ya kujitakasa pamoja nao na ulipe gharama ili wanyoe nywele zao
kwa njia hii kila mtu atafahamu ya kuwa mabo waliyosikia si ya kweli na kwamba wewe unaishika sheria
 lakini kuhusu wale watu mataifa waliomini tumewaandikia uamuzi wetu kwamba wajitenge na kitu cho chote kilichotolewa sadaka kwa sanamu na damu au kula nyama ya mnyama aliyeuawa kwa kunyongwa tena wajitenge na uasherati
 ndipo kesho yake paulo akawachukua wale watu na akajitakasa pamoja nao
akaingia ndani ya hekalu ili akatoe taarifa ya tarehe ambayo siku zao za utakaso zingemalizika na sadaka ingetolewa kwa ajili ya kila mmoja wao
paulo akamatwa zile siku saba zilipokaribia kumalizika baadhi ya wayahudi kutoka sehemu za asia waliokuwa wamemwona paulo ndani ya hekalu wakachochea umati wote wa watu wakamkamata
 wakapiga kelele wakasema waisraeli wenzetu tusaidieni huyu ndiye yule mtu anayefundisha kila mtu na kila mahali dhidi ya watu wetu sheria zetu na hata hekalu hili
zaidi ya hayo amewaleta wayunani ndani ya hekalu na kupanajisi mahali hapa patakatifu
 walikuwa wamemwona trofimo mwenyeji wa efeso akiwa mjini pamoja na pualo wakadhani kuwa paulo alikuwa amemwingiza hekaluni
 mji wote ukataharuki watu wakaja wakikimbia kutoka pande zote wakamkamata paulo wakamburuta kutoka mle hekaluni
milango ya hekalu ikafungwa
 walipokuwa wakitaka kumwua habari zikamfikia jemadari wa jeshi la askari wa kirumi kwamba mji wa yerusalemu wote ulikuwa katika machafuko
 mara yule jemadari akachukua maafisa wengine wa jeshi pamoja na maaskari wakakimbilia kwenye ile ghasia wale watu waliokuwa wakifanya ghasia walipomwona yule jemadari na askari wakija wakaacha kumpiga paulo
 yule jemadari akaja kumkamata paulo akaamuru afungwe kwa minyororo miwili
akauliza yeye ni nani na alikuwa amefanya nini
 baadhi ya watu katika ule umati wakapiga kelele hawa wakisema hili na wengine wakisema lile
yule jemadari alipoona kuwa hawezi kupata hakika ya habari kwa sababu ya zile kelele akaamuru paulo apelekwe katika ngome ya jeshi
 paulo alipofika penye ngazi ilibidi maaskari wambebe juu juu kwa sababu fujo za ule umati wa watu zilikuwa kubwa
 ule umati ulikuwa ukifuata uliendelea kupiga kelele wakisema mwondoe huyu paulo anajitetea mara tu paulo alipokaribia kuingizwa kwenye ngome ya jeshi akamwambia yule jemadari je naweza kukuambia jambo moja yule jemadari akamjibu je unajua kiyunani je wewe si yule mmisri ambaye siku hizi za karibuni alianzisha uasi akaongoza kundi la magaidi elfu nne wenye silaha jangwani paulo akajibu mimi ni myahudi mzaliwa wa tarso huko kilikia raia wa mji usiokuwa wa kawaida
tafadhali niruhusu nizungumze na hawa watu
 akiisha kupata ruhusa ya yule jemadari paulo akasimama penye ngazi akawapungia watu mkono ili wanyamaze
wote waliponyamaza kimya paulo akazungumza nao kwa lugha ya kiebrania akasema ushuhuda wa paulo kwa wayahudi wa yerusalemu ndugu zangu na baba zangu sikilizeni utetezi wangu
 waliposikia akisema kwa lugha ya kiebrania wakanyamaza kimya kabisa
ndipo paulo akasema mimi ni myahudi niliyezaliwa tarso huko kilikia lakini nimelelewa hapa penye mji huu miguuni mwa gamalieli
nilifundishwa kikamilifu katika sheria ya baba zetu nikiwa mwenye juhudi kwa ajili ya mungu kama kila mmoja wenu alivyo leo
 niliwatesa watu wa njia hii hadi kufa nikiwakamata waume kwa wake na kuwatupa gerezani
 kama kuhani mkuu na baraza zima la wazee wanavyoweza kushuhudia kuhusu mimi
hata nilipokea barua kutoka kwao kwenda kwa wale wa dameski nami nikaenda huko ili kuwaleta watu hawa yerusalemu kama wafungwa ili waadhibiwe
paulo aeleza juu ya kuongoka kwake nilipokuwa njiani kuelekea dameski yapata saa sita mchana ghafula nuru kubwa kutoka mbinguni ikanimulika kote kote
 matendo ya mitume nikaanguka chini nikasikia sauti ikiniambia sauli sauli mbona unanitesa nikajibu wewe ni nani bwana naye akaniambia mimi ni yesu wa nazareti unayenitesa
 basi wale watu waliokuwa pamoja nami waliiona ile nuru lakini hawakuisikia ile sauti ya yule aliyekuwa akisema nami
 nikauliza nifanye nini bwana naye bwana akaniambia inuka uingie dameski huko utaambiwa mambo yote yakupasayo kufanya
 kwa kuwa nilikuwa siwezi kuona mng ao wa ile nuru wenzangu wakanishika mkono wakaniongoza kuingia dameski
 mtu mmoja mcha mungu jina lake anania alikuja kuniona aliyeshika sana sheria zetu na ambaye aliheshimiwa sana na wayahudi waliokuwa wakiishi huko dameski alisimama karibu nami akasema ndugu sauli upate kuona tena saa ile ile nikapata kuona tena nami nikaweza kumwona
 akasema mungu wa baba zetu amekuchagua wewe ili ujue mapenzi yake umwone yeye aliye mwenye haki na upate kusikia maneno kutoka kinywani mwake
 kwa kuwa utakuwa shahidi wake kwa watu kuhusu kile ulichokiona na kukisikia
 sasa basi mbona unakawia inuka ukabatizwe na dhambi zako zikasafishwe ukiliita jina lake
paulo atumwa kwa watu mataifa baada ya kurudi yerusalemu wakati nikiwa ninaomba hekaluni nilipatwa na usingizi mzito nikamwona yesu akiniambia harakisha utoke yerusalemu upesi maana hawataukubali ushuhuda wako kunihusu mimi
 nami nikasema bwana wao wenyewe wanajua jinsi nilivyokwenda kwenye kila sinagogi ili kuwatia gerezani na kuwapiga wale waliokuamini
 wakati damu ya shahidi wako stefano ilipomwagwa mimi mwenyewe nilikuwa nimesimama kando nikikubaliana na kitendo hicho na kutunza mavazi ya wale waliomwua
 ndipo bwana akaniambia nenda kwa maana nitakutuma mbali kwa watu mataifa
paulo na jemadari wa kirumi ule umati wa watu wakamsikiliza paulo mpaka aliposema neno hilo ndipo wakapaza sauti zao na kupiga kelele wakisema mwondoeni duniani hafai kuishi wakati walipokuwa wakipiga na kutupa mavazi yao huku wakirusha mavumbi juu hewani yule jemadari akaamuru paulo aingizwe kwenye ngome
akaelekeza kwamba achapwe viboko na aulizwe ili kujua kwa nini watu walikuwa wanampigia kelele namna hiyo
 lakini walipokwisha kumfunga kwa kamba za ngozi ili wamchape viboko paulo akamwambia kiongozi wa maaskari aliyekuwa amesimama pale karibu naye je ni halali kwenu kwa mujibu wa sheria kumchapa mtu ambaye ni raia wa rumi hata kabla hajapatikana na hatia yule askari aliposikia maneno haya alimwendea yule jemadari na kumwambia unataka kufanya nini kwa maana huyu mtu ni raia wa rumi
 yule jemadari akaja akamwuliza pualo niambie wewe ni raia wa rumi paulo akajibu naam hakika ndiyo
 ndipo yule jemadari akasema mimi ilinigharimu kiasi kikubwa cha fedha kupata uraia wangu
paulo akasema lakini mimi ni raia wa rumi kwa kuzaliwa
 mara wale waliokuwa wanataka kumhoji wakajiondoa haraka na yule jemadari akaingiwa na hofu alipotambua ya kuwa amemfunga paulo ambaye ni raia wa rumi kwa minyororo
paulo apelekwa mbele ya baraza kesho yake kwa kuwa yule jemadari alitaka kujua hakika kwa nini paulo alikuwa anashutumiwa na wayahudi alimfungua na kuwaagiza viongozi wa makuhani na baraza lote likutane
kisha akamleta paulo akamsimamisha mbele yao
 paulo akawakazia macho wale wajumbe wa baraza akasema ndugu zangu nimetimiza wajibu wangu kwa mungu kwa dhamiri safi kabisa hadi leo
 kwa ajili ya jambo hili kuhani mkuu anania akaamuru wale waliokuwa karibu na paulo wampige kofi kinywani
 ndipo paulo akamwambia mungu atakupiga wewe ewe ukuta uliopakwa chokaa wewe umeketi hapo ili kunihukumu kwa mujibu wa sheria lakini wewe mwenyewe unakiuka sheria kwa kuamuru kwamba nipigwe kinyume cha sheria wale watu waliokuwa wamesimama karibu na paulo wakamwambia je wewe wathubutu kumtukuna kuhani mkuu wa mungu paulo akajibu ndugu zangu sikujua kwamba yeye alikuwa kuhani mkuu
kwa maana imeandikwa usimnene mabaya matendo ya mitume kiongozi wa watu wako
 paulo alipotambua ya kuwa baadhi yao walikuwa masadukayo na wengine ni mafarisayo akapaza sauti kwenye baraza ndugu zangu mimi ni farisayo mwana farisayo
hapa nimeshtakiwa kuhusu tumaini langu katika ufufuo wa wafu
 aliposema haya farakano likaanza kati ya mafarisayo na masadukayo na baraza lote likagawanyika
 kwa maana masadukayo wanasema kwamba hakuna ufufuo wala hakuna malaika au roho lakini mafarisayo wanaamini haya yote
 kukawa na ghasia kubwa nao baadhi ya walimu wa sheria ambao ni mafarisayo wakasimama wakapinga kwa nguvu wakisema hatuoni kosa lo lote la mtu huyu huenda ikawa roho au malaika amezungumza naye ugomvi ukawa mkubwa kiasi kwamba yule jemadari akahofu kuwa wangemrarua paulo vipande vipande akaamuru vikosi vya askari vishuke na kumwondoa paulo katikati yao kwa nguvu na kumleta ndani ya ngome ya jeshi
 usiku uliofuata bwana akasimama karibu naye akamwambia jipe moyo kama vile ulivyonishuhudia hapa yerusalemu hivyo imekupasa kunishuhudia huko rumi pia
hila za kumwua paulo kulipopambazuka wayahudi wakafanya shauri pamoja na kujifunga kwa kiapo kwamba hawatakula wala kunywa mpaka wamemwua paulo
 waliofanya mpango huo walikuwa zaidi ya watu arobaini
 wakawaendea viongozi wa makuhani na wazee na kusema tumejifunga pamoja kwa kiapo kwamba hatutakula wala kunywa mpaka tumemwua paulo
 hivyo basi wewe pamoja na baraza inawapasa mumjulishe kwa jemadari ili amteremshe paulo kwenu mjifanye kama mnataka kufanya uchunguzi wa kina zaidi wa shauri lake
nasi tuko tayari kumwua kabla hajafika hapa
 lakini mtoto wa dada yake paulo aliposikia juu ya shauri hilo baya alikwenda kule kwenye ngome ya askari na kumweleza paulo
 ndipo paulo akamwita mmoja wa wakuu wa maaskari akamwambia mpeleke huyu kijana kwa jemadari analo jambo la kumweleza
 hivyo yule mkuu wa maaskari akampeleka yule kijana kwa jemadari akamwambia paulo yule mfungwa aliniita na kuniomba nimlete huyu kijana kwako kwa sababu ana neno la kukueleza
 yule jemadari akamshika yule kijana mkono akampeleka kando na kumwuliza unataka kuniambia nini yule kijana akasema wayahudi wamekubaliana wakuombe umpeleke paulo kwenye baraza lao kesho kwa kisingizio kwamba wanataka kufanya uchunguzi wa kina wa shauri lake
 lakini usishawishiwe nao kwa maana zaidi ya watu arobaini wanamvizia
wamejifunga kwa kiapo kwamba hawatakula wala kunywa mpaka wamemwua paulo
sasa wako tayari wanangoja idhini yako kwa ajili ya ombi lao
 yule jemadari akamruhusu yule kijana aende na akamwonya akisema usimwambie mtu ye yote kwamba umenieleza habari hizi
paulo ahamishiwa kaisaria kisha yule jemadari akawaita wakuu wake wawili wa maaskari akawaambia jiandaeni kuondoka saa tatu usiku huu kuelekea kaisaria pamoja na askari wapanda farasi na watu wenye mikuki
 pia tayarisheni na farasi watakaotumiwa na paulo mumpeleke salama mpaka kwa mtawala feliksi
 kisha akaandika barua kwa feliksi kama ifuatavyo klaudio lisia kwa mtawala mtukufu feliksi salaam
 mtu huyu alikamatwa na wayahudi wakakaribia kumwua lakini nikaja na vikosi vyangu vya maaskari nikamwokoa kwa kuwa nilipata habari kwamba yeye ni raia wa rumi
 nilitaka kujua kwa nini walikuwa wanamshutumu hivyo nikamleta mbele ya baraza lao
 ndipo nikaona kuwa alikuwa anashutumiwa kwa mambo yanayohusu sheria yao lakini hakuwa ameshtakiwa kwa jambo lo lote linalostahili kifo au kifungo
 nilipoarifiwa kuwa kulikuwa na shauri baya dhidi ya mtu huyu nilimtuma kwako mara nikiwaagiza washtaki wake pia waeleze mbele yako mashtaka yao dhidi yake
 hivyo maaskari kwa kufuata maelekezo waliyopewa wakamchukua paulo wakati wa usiku na kumleta mpaka antipatri
 kesho yake wakawaacha wale wapanda farasi waendelee na safari wakiwa na paulo wakati wao walirudi kwenye ngome ya maaskari
 walipofika matendo ya mitume kaisaria kumpa mtawala ile barua walimkabidhi pia paulo kwake
 mtawala alipokwisha kuisoma ile barua alimwuliza paulo kwamba alikuwa mtu wa jimbo gani
alipojua kuwa anatoka kilikia alisema nitasikiliza shauri lako washtaki wako watakapofika hapa
kisha akaamuru paulo awekwe chini ya ulinzi kwenye jumba la kifalme la herode
mbele ya feliksi huko kaisaria baada ya siku tano kuhani mkuu anania akashuka akiwa amefuatana na baadhi ya wazee pamoja na mwanasheria mmoja aitwaye tertulo nao wakaleta mashtaka yao dhidi ya paulo mbele ya mtawala
 paulo alipoitwa aingie ndani tertulo akaanza kutoa mashtaka akisema mtukufu feliksi kwa muda mrefu tumefurahia amani na matengenezo mengi mazuri yamefanywa kwa ajili ya watu hawa kwa sababu ya upeo wako wa kuona mambo ya mbele
 wakati wote na kila mahali kwa namna yo yote mtukufu sana feliksi tumeyapokea mambo haya yote kwa shukrani nyingi
 lakini nisije nikakuchosha zaidi ningekuomba kwa hisani yako utusikilize kwa kifupi
 tumemwona mtu huyu kuwa ni msumbufu anayechochea ghasia miongoni mwa wayahudi duniani pote
yeye ndiye kiongozi wa dhehebu la wanazareyo na hata amejaribu kulinajisi hekalu hivyo tukamkamata tukataka kumhukumu kufuatana na sheria zetu
 lakini jemadari lisia alitujia na nguvu nyingi akamwondoa mikononi mwetu akiwaamuru washtaki wake waje mbele yako ili kwa kumchunguza wewe mwenyewe unaweza kujua kutoka kwake mambo yote yale tunayomshtaki kwayo
 pia wale wayahudi wakaunga mkono wakithibitisha kuwa mashtaka yote haya ni kweli
paulo ajitetea mbele ya feliksi mtawala feliksi alipompungia paulo mkono ili ajitetee yeye akajibu najua kwamba wewe umekuwa hakimu katika taifa hili kwa miaka mingi hivyo natoa utetezi wangu kwa furaha
 unaweza kuhakikisha kwa urahisi kuwa hazijapita zaidi ya siku kumi na mbili tangu nilipopanda kwenda yerusalemu kuabudu
 hawa wanaonishtaki hawakunikuta nikibishana na mtu ye yote hekaluni au kuchochea umati wa watu katika sinagogi au mahali pengine po pote mjini
 wala hawawezi kabisa kukuthibitishia mashtaka haya wanayonishtaki kwayo
 lakini ninakubali kwamba mimi namwabudu mungu wa baba zetu mfuasi wa njia ile ambayo wao wanaiita dhehebu
ninaamini kila kitu kinachokubaliana na sheria na kile kilichoandikwa katika manabii nami ninalo tumaini kwa mungu ambalo hata wao wenyewe wanalikubali kwamba kutakuwa na ufufuo wa wafu kwa wote wenye haki na wasio na haki
 kwa hiyo ninajitahidi siku zote kuwa na dhamiri safi mbele za mungu na mbele za wanadamu
 basi baada ya kutokuwapo kwa miaka mingi nilikuja yerusalemu ili kuwaletea watu wangu msaada kwa ajili ya maskini na kutoa dhabihu
 nilikuwa nimeshatakaswa kwa taratibu za kiibada waliponikuta hekaluni nikifanya mambo haya
hapakuwa na umati wa watu pamoja nami wala aliyehusika kwenye fujo yo yote
 lakini kulikuwa na baadhi ya wayahudi kutoka asia ambao wangelazimika wawepo hapa mbele yako ili watoe mashtaka kama wanalo jambo lo lote dhidi yangu
 au watu hawa walioko hapa waseme ni uhalifu gani walioniona nao waliponisimamisha mbele ya baraza isipokuwa ni kuhusu jambo hili moja nililopiga kelele mbele yao kwamba mimi nashtakiwa mbele yako leo kwa sababu ya ufufuo wa wafu
 basi feliksi ambaye alikuwa anafahamu vizuri habari za njia ile akaahirisha shauri lile kwa maelezo yake akisema wakati jemadari lisia atakapoteremka huku nitaamua shauri lako
 ndipo akaamuru mkuu wa maaskari amweke chini ya ulinzi lakini ampe uhuru na kuwaruhusu rafiki zake wamhudumie
 baada ya siku kadhaa feliksi alipokuja pamoja na drusila mkewe ambaye alikuwa myahudi alituma aitiwe paulo na kumsikiliza alipokuwa akinena juu ya imani katika yesu kristo
 naye paulo alipokuwa akinena juu ya haki kuwa na kiasi na juu ya hukumu ijayo feliksi aliingiwa na hofu na kusema hiyo yatosha sasa waweza kuondoka
nitakapokuwa na wasaa nitakuita
 wakati huo huo feliksi alitazamia kwamba paulo angempatia rushwa
hivyo akawa anamwita mara kwa mara na kuzungumza naye
 baada ya miaka miwili kupita porkio festo akaingia kwenye utawala mahali pa feliksi lakini kwa kuwa feliksi alitaka kuwapendeza wayahudi akamwacha paulo matendo ya mitume gerezani
paulo mbele ya festo siku tatu baada ya festo kuwasili kaisaria kuchukua wajibu wake mpya alipanda kwenda yerusalemu ambako viongozi wa makuhani na viongozi wa wayahudi walikuja mbele yake na kuleta mashtaka yao dhidi ya paulo
 wakamsihi sana festo kama upendeleo kwao aamuru paulo ahamishiwe yerusalemu kwa kuwa walikuwa wanaandaa kumvizia ili wamwue akiwa njiani
 festo akawajibu paulo amezuiliwa huko kaisaria nami mwenyewe ninakwenda huko hivi karibuni
 baadhi ya viongozi wenu wafuatane nami na kutoa mashtaka dhidi ya mtu huyo huko kama amekosa jambo lo lote
 baada ya festo kukaa miongoni mwao kwa karibu siku nane au kumi akashuka kwenda kaisaria na siku iliyofuata akaitisha mahakama akaketi penye kiti chake cha hukumu akaamuru paulo aletwe mbele yake
 paulo alipotokea wale wayahudi waliokuwa wameteremka toka yerusalemu wakasimama wakiwa wamemzunguka wakileta mashtaka mengi mazito dhidi yake ambayo hawakuweza kuyathibitisha
 ndipo paulo akajitetea akasema mimi sikufanya jambo lo lote kinyumbe cha sheria ya wayahudi au dhidi ya hekalu au kinyume cha kaisari
 festo akitaka kuwapendeza wayahudi akamwuliza paulo je ungependa kwenda yerusalemu na kukabili mashtaka mbele yangu huko paulo akasema mimi sasa nimesimama mbele ya mahakama ya kaisari ambako ndiko ninakostahili kushtakiwa
kama vile wewe mwenyewe ujuavyo vema kabisa sijawatendea wayahudi kosa lo lote
 basi kama mimi nina hatia ya kutenda kosa lo lote linalostahili kifo sikatai kufa
lakini kama mashtaka yaliyoletwa dhidi yangu na hawa wayahudi si kweli hakuna ye yote aliye na haki ya kunikabidhi mikononi mwao
naomba rufaa kwa kaisari baada ya festo kufanya shauri pamoja na baraza lake akatangaza wewe umeomba rufaa kwa kaisari nako kwa kaisari utakwenda festo aomba ushauri kwa agripa baada ya siku kadhaa mfalme agripa na bernike wakapanda kuja kaisaria kumsalimu festo
 kwa kuwa walikuwa wakae huko kaisaria kwa siku nyingi festo alijadili shauri la paulo na mfalme akisema kuna mtu mmoja hapa ambaye feliksi alimwacha gerezani
 nilipokuwa huko yerusalemu viongozi wa makuhani na wazee wa wayahudi walinijulisha habari zake na wakaomba hukumu dhidi yake
 lakini mimi nikawaambia kwamba si desturi ya kirumi kumtoa mtu ye yote auwawe kabla mshtakiwa kuonana nao uso kwa uso na washtaki wake naye awe amepewa nafasi ya kujitetea kuhusu mashtaka anayoshutumiwa
 hivyo walipokutana hapa sikukawia lakini kesho yake niliitisha baraza nikaketi penye kiti changu cha hukumu nikaagiza huyo mtu aletwe
 washtaki wake waliposimama hawakushtaki kwa uhalifu wo wote niliokuwa ninatarajia
 badala yake walikuwa na vipengele fulani vya kutokukubaliana naye kuhusu dini yao na juu ya mtu mmoja aitwaye yesu ambaye alikufa lakini yeye paulo alidai kwamba yu hai
 kwa kuwa sikujua jinsi ya kupeleleza jambo hili nilimwuliza kama angependa kwenda yerusalemu na kuhojiwa huko kuhusu mashtaka haya
 lakini paulo alipoomba afadhiliwe ili rufaa yake isikilizwe na mfalme agusto nilimwamuru alindwe mpaka nitakapoweza kumpeleka kwa kaisaria
 ndipo agripa akamwambia festo ningependa kumsikiliza mtu huyo mimi mwenyewe
yeye akajibu kesho utamsikia
paulo aletwa mbele ya agripa siku iliyofuata agripa na bernike walifika kwa fahari kubwa wakaingia katika ukumbi wa mahakama pamoja na majemadari wa jeshi na watu mashuhuri wa mji
ndipo kwa amri ya festo paulo akaletwa ndani
 festo akasema mfalme agripa nanyi nyote mlio hapa pamoja nasi mnamwona mtu huyu jumuiya yote ya kiyahudi wamenilalamikia kuhusu mtu huyu huko yerusalemu na hapa kaisaria wakipiga kelele kwamba haimpasi kuendelea kuishi
 sikuona kwamba ametenda jambo lo lote linalostahili kifo ila kwa kuwa alikuwa ameomba rufaa yake kwa mfalme niliamua kumpeleka rumi
 lakini mimi sina kitu maalum cha kumwandikia mtukufu kumhusu mtu huyu
kwa hiyo nimemleta mbele yenu ninyi nyote hasa mbele yako wewe mfalme agripa ili kutokana na matokeo ya uchunguzi huu niweze kupata kitu cha kuandika
 kwa kuwa naona hakuna matendo ya mitume sababu ya kumpeleka mfungwa bila kuainisha mashtaka dhidi yake
paulo ajitetea mbele ya agripa ndipo agripa akamwambia paulo unayo ruhusa kujitetea
hivyo paulo akawapungia kwa mkono wake akaanza kujitetea akasema mfalme agripa najiona kuwa na heri kusimama mbele yako leo ninapojitetea kuhusu mashtaka yote ya wayahudi hasa kwa sababu unajua vema desturi zote za kiyahudi na ya kuwa wewe unajua kwa undani mila na maswala ya mabishano
kwa hiyo nakusihi unisikilize kwa uvumilivu
 wayahudi wote wanajua jinsi nilivyoishi tangu nilipokuwa mtoto kuanzia mwanzo wa maisha yangu katika nchi yangu na pia huko yerusalemu
 wao wamefahamu kwa muda mrefu na wanaweza kushuhudia kama wakipenda kutokana na misimamo mikali sana ya dhehebu letu kwenye dini yetu niliishi nikiwa farisayo
 nami sasa ni kwa sababu ya tumaini langu katika kile ambacho mungu aliwaahidi baba zetu ninashtakiwa leo
 hii ndiyo ahadi ambayo makabila yetu kumi na mawili yanatarajia kuiona ikitimizwa wanapomtumikia mungu kwa bidii mchana na usiku
 kwa nini ye yote miongoni mwenu afikiri kwamba ni jambo lisilosadikika mungu kufufua watu mimi pia nilikuwa nimeshawishika kwamba imenipasa kufanya yote yale yaliyowezekana kupinga jina la yesu wa nazareti
 nami hayo ndiyo nilivyofanya huko yerusalemu
kwa mamlaka ya viongozi wa makuhani niliwatia wengi wa watakatifu gerezani na walipokuwa wakiuawa nilipiga kura yangu kuunga mkono
 mara nyingi nilikwenda kutoka sinagogi moja hadi jingine nikiamuru waadhibiwe nami nilijaribu kuwalazimisha wakufuru
katika shauku yangu dhidi yao hata nilikwenda miji ya kigeni ili kuwatesa
paulo aeleza kuhusu kuongoka kwake siku moja nilipokuwa katika mojawapo ya safari hizi nikiwa ninakwenda dameski nilikiwa na agizo kutoka kwa kiongozi wa makuhani
 ilikuwa yapata adhuhuri ee mfalme nilipokuwa njiani niliona nuru kutoka mbinguni kali kuliko jua iking aa kunizunguka pande zote mimi na wale niliokuwa pamoja nao
 wote tulipokuwa tumeanguka chini nikasikia sauti ikisema nami kwa lugha ya kiebrania sauli sauli mbona unanitesa ni vigumu kwako kuupiga teke mchokoo
 nikauliza ni nani wewe bwana naye bwana akajibu ni mimi yesu unayenitesa
 lakini sasa inuka usimame kwa miguu yako kwa sababu nimekutokea kwa kusudi hili ili kukuweka utumike na kushuhudia juu ya mambo ambayo umeyaona na yale nitakayokutokea kwayo
 nitakuokoa kutoka kwa watu wako na watu mataifa ambao ninakutuma kwao uyafungue macho yao ili wageuke kutoka gizani waingie nuruni na kutoka kwenye nguvu za shetani wamgeukie mungu ili wapate msamaha wa dhambi na sehemu miongoni mwa wale waliotakaswa kwa kuniamini mimi
 hivyo basi mfalme agripa sikuacha kuyatii yale maono yaliyotoka mbinguni bali niliyatangaza kwanza kwa wale wa dameski kisha yerusalemu na katika vijiji vyote vya uyahudi na pia kwa watu mataifa kwamba inawapasa kutubu na kumgeukia mungu na kuthibitisha toba yao kwa matendo yao
 ni kwa sababu hii wayahudi walinikamata nilipokuwa hekaluni wakataka kuniua
 hadi leo nimepata msaada kutoka kwa mungu na hivyo nasimama hapa nikishuhudia wakubwa na wadogo bila kusema cho chote zaidi ya yale ambayo manabii na mose walisema yatatukia kwamba kristo atateswa na kwamba yeye atakuwa wa kwanza kufufuka kutoka kwa wafu atatangaza nuru kwa watu wake na kwa watu mataifa
paulo aeleza juu ya kuhubiri kwake paulo alipokuwa akifanya utetezi huu festo akasema kwa sauti kubwa paulo wewe umerukwa na akili kusoma kwingi kunakufanya uwe kichaa lakini paulo akajibu mimi sijarukwa na akili mtukufu sana festo bali nanena kweli nikiwa na akili zangu timamu
 naam mfalme anajua kuhusu mambo haya yote nami nasema naye kwa uhuru
kwa sababu nina hakika kwamba hakuna hata mojawapo ya mambo haya asilolijua kwa kuwa hayakufanyika mafichoni
 mfalme agripa je unaamimi manabii najua kuwa unaamini
 agripa akamwambia paulo je unanishawishi kwa haraka namna hii niwe mkristo paulo akasema ikiwa ni kwa haraka au la namwomba mungu si wewe peke yako bali matendo ya mitume pia wale wote wanaonisikiliza leo wawe kama mimi nilivyo isipokuwa minyororo hii
 baada ya kusema hayo mfalme akainuka pamoja na mtawala na bernike nao wale waliokuwa wameketi pamoja nao wakati walipokuwa wakiondoka wakaambiana mtu huyu hafanyi jambo lo lote linalostahili kufa au kufungwa
 agripa akamwambia festo mtu huyu angeweza kuachwa huru kama hangekuwa amekata rufaa kwa kaisari
paulo asafiri kwa njia ya bahari kwenda rumi ilipoamuliwa kwamba tungesafiri kwa njia ya bahari twenda italia paulo na wafungwa wengine wakakabidhiwa kwa askari mmoja jina lake juliasi ambaye alikuwa wa kikosi cha walinzi wa kaisari agusto
 tulipanda meli iliyotoka adramitio iliyokuwa inakaribia kusafiri kwenda kwenye bandari zilizopo pwani ya asia tukaanza safari yetu tukiwa pamoja na aristarko mmakedonia kutoka thesalonike
 kesho yake tukatia nanga sidoni naye juliasi akamfanyia wema paulo akamruhusu aende kwa rafiki zake ili wampatie mahitaji yake
 kutoka huko tukaingia baharini tena na tukapita upande wa chini wa kisiwa cha kipro kwa sababu upepo ulikuwa wa mbisho
baada ya sisi kuvuka bahari iliyoko upande wa kilikia na pamfilia tukafika mira huko likia
 huko yule jemadari akapata meli ya aleksandria ikielekea italia akatupandisha humo
 tukasafiri polepole kwa siku nyingi na kwa shida hatimaye tukafika karibu na nido
kwa kuwa upepo wa mbisho ulituzuia tusiweze kushika mwelekeo wa nia yetu tukapita chini ya krete mkabala na salmone
 tukaambaa ambaa na pwani kwa shida tukafika sehemu moja iitwayo bandari nzuri karibu na mji wa lasea
 muda mwingi ulikuwa umepotea na kusafiri baharini kulikuwa hatari kwa sababu wakati huu ulikuwa baada ya siku za kufunga
hivyo paulo akawaonya akasema mabwana naona kuwa hii safari ni yenye maafa na ya kuleta hasara kubwa kwa meli na shehena pia kwa maisha yetu
 lakini badala ya yule askari kusikiliza yale paulo aliyosema akafuata zaidi ushauri wa nahodha na mwenye meli
 kwa kuwa ile bandari ilikuwa haifai kukaa wakati wa majira ya baridi wengi wakashauri kwamba tuendelee na safari wakitarajia kufika foinike na kukaa huko kwa majira ya baridi
hii ilikuwa bandari iliyoko katika kisiwa cha krete ikikabili upande wa kusini magharibi na kaskazini magharibi
dhoruba baharini upepo mtulivu ulipoanza kuvuma toka kusini wakadhani kuwa wangeweza kufikia lengo lao hivyo wakang oa nanga na kusafiri wakipita kando kando ya pwani ya kisiwa cha krete
 lakini baada ya muda mfupi ikavuma tufani kubwa iitwayo eurakilo toka kisiwa cha krete
 meli ikapigwa na dhoruba na haikuweza kushindana na ule upepo tukarudishwa baharini upepo ulikokuwa unaelekea
 hatimaye tukisafiri kupita chini ya kisiwa kidogo kiitwacho kauda ambapo kwa kuwa tulikuwa tumekingiwa upepo na hicho kisiwa tuliweza kwa shida kuifunga mashua ya kuokolea watu
 watu walipokwisha kuivuta mashua hiyo na kuiingiza katika meli waliifunga kwa kamba chini ya meli yenyewe ili kuzishikanisha pamoja
wakiogopa kupelekwa kwenye mchanga karibu na pwani ya sirti wakashusha matanga wakaiacha meli isukumwe na huo upepo
 tulikuwa tunapigwa na dhoruba kwa nguvu kiasi kwamba kesho yake walianza kutupa shehena toka melini siku ya tatu kwa mikono yao wenyewe wakatupa vyombo vya meli baharini
 kulipokuwa hakuna kuonekana kwa jua wala nyota kwa siku nyingi nayo dhoruba ikiwa inaendelea kuwa kali hatimaye tulikata kabisa tamaa ya kuokoka
 baada ya watu kukaa siku nyingi bila kula chakula paulo akasimama katikati yao akasema enyi watu iliwapasa kunisikiliza na kuacha kusafiri baharini kutoka krete ndipo ninyi mngekuwa mmejinusuru na uharibifu huu na hasara hii
 jana usiku malaika wa mungu yule ambaye mimi ni wake na ambaye ninamwabudu alisimama karibu nami naye akasema paulo usiogope kwa kuwa ni lazima usimame mbele ya mfalme naye mungu amewapa salama wote wanaosafiri pamoja nawe
 hivyo jipeni moyo enyi watu kwa kuwa ninamwamini mungu kwamba yatakuwa kama vile alivyoniambia
 lakini hata hivyo meli yetu itakwama kwenye kisiwa fulani
 usiku wa kumi na nne ulipofika tulipokuwa bado tunasukumwa na upepo katika bahari ya adria ilipokuwa yapata usiku wa manane mabaharia wakahisi kwamba walikuwa matendo ya mitume wanakaribia nchi kavu
 kwa hiyo wakapima kina cha maji na kukuta kilikuwa pima ishirinia baada ya kuendelea mbele kidogo wakapima tena wakapata kina cha pima kumi na tanob
 wakiogopa kwamba meli yetu ingegonga kwenye miamba wakashusha nanga nne za nyuma ya meli wakawa wanaomba kupambazuke
 katika jaribio la kutoroka kutoka kwenye meli mabaharia wakashusha mashua ya kuokolea watu baharini wakijifanya kwamba wanakwenda kushusha nanga za omoc
 ndipo paulo akamwambia yule jemadari na maaskari hawa watu wasipobaki katika meli hamtaweza kuokoka
 hivyo basi wale maaskari wakakata kamba zilizoshikilia ile mashua ya kuokolea watu kwenye meli wakaicha ianguke humo baharini
 kabla ya mapambazuko paulo akawasihi watu wote wale chakula akisema leo ni siku ya kumi na nne mmekuwa katika wasiwasi mkiwa mmefunga na bila kula cho chote
 kwa hiyo nawasihi mle chakula kwa maana itawasaidia ili mweze kuishi
kwa kuwa hakuna hata mmoja wenu atakayepoteza unywele mmoja kutoka kichwani mwake
 baada ya kusema maneno haya paulo akachukua mkate akamshukuru mungu mbele yao wote akaumega akaanza kula
 ndipo wote wakatiwa moyo wakaanza kula chakula
 ndani ya meli tulikuwa jumla ya watu 
 baada ya watu wote kula chakula cha kutosha wakapunguza uzito wa meli kwa kutupa ngano baharini
 kulipopambazuka mabaharia hawakuitambua ile nchi lakini waliona ghuba yenye ufuko wa mchanga ambako waliamua kuipweleza meli kama ingewezekana
 kwa hiyo wakatupa nanga zote na kuziacha baharini wakati huo huo wakalegeza kamba zilizokuwa zikishikilia usukani wa meli kisha wakatweka tanga la mbele lishike upepo na kuisukuma meli kuelekea pwani
 lakini wakafika mahali ambapo bahari mbili zinakutana wakaipweleza meli ufuoni omo ikakwama sana ikawa haiwezi kuondolewa lakini sehemu ya shetrid ikavunjika vipande vipande kwa kule kupiga kwa mawimbi yenye nguvu
 wale maaskari wakapanga kuwaua wale wafungwa ili kuzuia hata mmoja wao asiogelee a pima ni kama mita 
b pima ni kama mita c omo hapa maana yake ni sehemu ya mbele ya meli ambayo pia huitwa gubeti
d shetri sehemu ya nyuma ya meli ambayo pia huitwa tezi
na kutoroka
 lakini yule jemadari akitaka kuokoa maisha ya paulo akawazuia maaskari wasitekeleze mpango wao
akaamuru wale wanaoweza kuogelea wajitupe baharini kwanza waogelee mpaka nchi kavu
 waliosalia wangefika nchi kavu kwa kutumia mbao au vipande vya meli iliyovunjika hivyo ikatimia kwamba wote wakaokoka na kufika nchi kavu salama
paulo kisiwani malta baada ya kufika nchi kavu salama ndipo tukafahamu kwamba jina la kile kisiwa ni malta
 wenyeji wa kile kisiwa hicho wakatufanyia ukarimu usio wa kawaida
waliwasha moto na kutukaribisha sisi sote kwa sababu mvua ilikuwa inanyesha na ni baridi
 paulo alikuwa amekusanya mzigo wa kuni na alipokuwa anaweka kwenye moto kwa ajili ya joto nyoka mwenye sumu akatoka humo na kujisokotea mkononi mwake
 wale wenyeji wa kile kisiwa walipomwona yule nyoka akining inia mkononi mwa paulo wakaambiana huyu mtu lazima awe ni mwuaji ingawa ameokoka kutoka baharini haki haijamwacha aishi
 lakini paulo akamkung utia yule nyoka ndani ya moto wala yeye hakupata madhara yo yote
 watu walikuwa wanangoja avimbe au aanguke ghafula na kufa
lakini baada ya kungoja kwa muda mrefu na kuona hakuna cho chote kisicho cha kawaida kilichomtokea wakabadili mawazo yao na kuanza kusema kwamba yeye ni mungu
 basi karibu na sehemu ile palikuwa na shamba kubwa la mtu mmoja kiongozi wa kile kisiwa aliyeitwa publio ambaye alitupokea akatuhudumia kwa ukarimu mkubwa kwa muda wa siku tatu
 baba yake publio alikuwa mgonjwa kitandani akiwa anaumwa homa na kuhara damu
paulo akaingia ndani ili kumwona na baada ya maombi akaweka mikono juu yake na kumponya
 jambo hili lilipotukia watu wote wa kisiwa kile waliokuwa wagonjwa wakaja nao wakaponywa
 wakatupa heshima nyingi nasi tulipokuwa tayari kusafiri kwa njia ya bahari wakapakia melini vitu vyote tulivyokuwa tunavihitaji
paulo anawasili rumi miezi mitatu baadaye tukaanza safari kwa meli iliyokuwa imetia nanga kwenye kisiwa hicho kwa ajili ya majira ya baridi
hii ilikuwa meli ya aleksandria yenye alama ya miungu pacha waitwao kasta na poluksi
 kituo chetu matendo ya mitume cha kwanza kilikuwa sirakusa na tukakaa huko siku tatu kisha tukang oa nanga tukafika regio siku iliyofuata upepo mkali wa kusi ukavuma na siku ya pili yake tukafika puteoli
 huko tukawakuta ndugu nasi tukakaribishwa tukae nao kwa siku saba
hivyo tukaendelea na safari mpaka rumi
 ndugu wa huko rumi waliposikia habari zetu walikuja mpaka soko la apio na mahali paitwapo mikahawa mitatu kutulaki
paulo alipowaona alimshukuru mungu akatiwa moyo
 tulipofika rumi paulo aliruhusiwa kuishi peke yake akiwa na askari wa kumlinda
paulo ahubiri rumi chini ya ulinzi siku tatu baadaye paulo akawaita pamoja viongozi wa kiyahudi
walipokwisha kukusanyika akawaambia ndugu zangu ingawa sikufanya jambo lo lote dhidi ya watu wetu au dhidi ya desturi za baba zetu lakini nilikamatwa huko yerusalemu nikakabidhiwa kwa warumi
 wao walipokwisha kunihoji wakataka kuniachia huru kwa sababu hawakuona kosa lo lote nililolifanya linalostahili adhabu ya kifo
 lakini wayahudi walipopinga uamuzi huo nililazimika kukata rufaa kwa mfalme ingawa sikuwa na lalamiko lo lote juu ya taifa langu basi ili niseme nanyi kwa kuwa ni kwa ajili ya tumaini la israeli nimefungwa kwa minyororo
 wakamjibu hatujapokea barua zo zote kutoka uyahudi zinazokuhusu wala hapana ndugu ye yote aliyekuja hapa ambaye ametoa taarifa au kuzungumza jambo lo lote baya juu yako
 lakini tungependa kusikia kutoka kwako unalofikiri kwa sababu tunajua kwamba kila mahali watu wanazungumza mabaya kuhusu jamii hii
 baada ya kupanga siku ya kuonana naye watu wengi wakaja kuanzia asubuhi hadi jioni akawaeleza na kutangaza kuhusu ufalme wa mungu akijaribu kuwahadithia juu ya yesu kutoka katika sheria ya mose na kutoka manabii
 baadhi wakasadiki kwa yale aliyosema lakini wengine hawakuamini
 hivyo hawakukubaliana nao walipokuwa wanaondoka paulo akatoa kauli moja zaidi roho mtakatifu alinena kweli na baba zenu aliposema mambo yale yaliyomhusu bwana yesu kwa kinywa cha isaya kwamba nenda kwa watu hawa na useme kweli mtasikiliza lakini kamwe hamtaelewa kweli mtatazama lakini hamtaona kwa kuwa mioyo ya watu hawa imekuwa migumu na masikio yao ni mazito kusikia nao wamefumba macho yao
wasije wakaona kwa macho yao na kusikiliza kwa masikio yao wakaelewa kwa mioyo yao na kugeuka nami nikawaponya
 basi na ijulikane kwenu kwamba huu wokovu wa mungu umepelekwa kwa watu mataifa nao watasikiliza
 naye akiisha kusema maneno haya wayahudi wakaondoka wakiwa na hoja nyingi miongoni mwao
 kwa miaka miwili mizima paulo alikaa huko kwenye nyumba yake mwenyewe aliyokuwa amepanga
akawakaribisha wote waliokwenda kumwona
 akihubiri ufalme wa mungu na kufundisha mambo yale yaliyomhusu bwana yesu kristo kwa ujasiri wote na bila kizuizi cho chote
 warumi utangulizi waraka huu paulo aliwaandikia watakatifu huko rumi
huu ni mmoja wa nyaraka za kina sana katika agano jipya
kwa kuwa paulo alikuwa amepanga kuzuru rumi na kwenda mpaka hispania akiwa amezuiliwa katika mipango yake ya awali yawezekana aliandika waraka huu kwa kusudi la kujitambulisha kwa kanisa la rumi kwa ajili ya maandalizi ya safari yake na pia ili kueleza kwa muhtasari msingi wa mafundisho yake
kwa sababu hii waraka huu umepangwa vizuri kuliko nyaraka zake nyingine
kwa njia hii anawahubiria injili kama alivyo itambua
anaanza kwa kueleza kwamba wanadamu wote wametenda dhambi na kupungukiwa na utukufu wa mungu
kwa hiyo wayahudi na hata watu mataifa hawawezi kudai haki mbele za mungu kwa sababu dhambi zao zinafuta haki hiyo
lakini mungu kwa neema yake alituhesabia haki tuliyopoteza
yeye alitupenda hata wakati tulipokuwa wenye dhambi 
kwa njia hii ya kuhesabiwa haki na mungu katika mwanawe tunaweza kuwa washindi katika maisha ya kikristo
kisha paulo anaeleza nafasi ya wayahudi katika mpango wa mungu 
anamalizia waraka wake kwa kutoa maonyo kadha wa kadha kuhusu maadili
wazo kuu haki aliyo nayo mungu kuwahukumu wanadamu na mpango wa mungu kuwapatia wanadamu haki ya wokovu inayopatikana bure kwa neema kwa njia ya imani ambayo ndiyo kiini cha waraka huu
mungu anadhihirishwa kuwa ni mkuu mtakatifu na mwenye haki atawalaye ulimwengu wote na asiyeweza kulegeza amri zake kwa sababu zinafuata asili yake ya kimungu
lakini kwa kufuatana na sheria yake aliandaa mpango wa kuwaokoa wayahudi pamoja na watu mataifa
ili kutimiza mpango wake wa wokovu alimtuma mwanawe yesu kristo kutoka mbinguni aje duniani kwa ajili ya dhambi za wanadamu
mtu ye yote anayemwamini yesu ataokolewa na kupewa uwezo wa kushinda dhambi maishani mwake
hakuna kitu cho chote kiwezacho kumtenga mungu na mtu anayemwamini kristo na upendo wa mungu 
tarehe paulo aliuandika waraka huu kama b
wakati wa kumalizia safari yake ya tatu ya kueneza injili alipokuwa anatazamia kuzuru yerusalemu na hatimaye kwenda rumi
mahali korintho ambako alikaa miezi mitatu au filipi mdo
 mgawanyo utangulizi watu wote hawana haki haki ipatikanayo kwa kumwamini kristo kushinda dhambi kwa uwezo wa kristo mpango wa mungu kwa israeli misingi ya maisha ya kikristo mawaidha ya mwisho 
warumi paulo mtumishi wa kristo yesu aliyeitwa kuwa mtume na kutengwa kwa ajili ya injili ya mungu injili ambayo mungu alitangulia kuiahidi kwa vinywa vya manabii wake katika maandiko matakatifu yaani injili inayomhusu mwanawe yeye ambaye kwa uzao wa mwili alikuwa mzao wa daudi na ambaye kwa uwezo wa roho wa utakatifu alidhihirishwa kuwa mwana wa mungu kwa ufufuo wake kutoka kwa wafu yaani yesu kristo bwana wetu
 ambaye kwa kupitia kwake na kwa ajili ya jina lake tumepokea neema na utume ili kuwaita watu miongoni mwa watu wote wasiomjua mungu waje kwenye utii utokanao na imani
 ninyi nyote pia mko miongoni mwa watu walioitwa ili mpate kuwa mali ya kristo yesu
 kwa wote walioko rumi wapendwao na mungu na kuitwa kuwa watakatifu neema na amani itokayo kwa mungu baba yetu na kwa bwana wetu yesu kristo iwe nanyi
maombi na shukrani kwanza kabisa namshukuru mungu wangu kwa njia ya yesu kristo kwa ajili yenu nyote kwa sababu imani yenu inatangazwa duniani kote
 kwa maana mungu ninayemtumikia kwa moyo wangu wote katika kuhubiri injili ya mwanawe ni shahidi yangu jinsi ninavyowakumbuka katika maombi yangu sikuzote nami ninaomba kwamba hatimaye sasa kwa mapenzi ya mungu njia ipate kufunguliwa kwa ajili yangu ili nipate kuja kwenu
 ninatamani sana kuwaona ili nipate kuweka juu yenu karama za rohoni ili mwe imara au zaidi ninyi pamoja nami tuweze kutiana moyo katika imani sisi kwa sisi
 ndugu zangu napenda mfahamu kwamba mara nyingi nimekusudia kuja kwenu ingawa mpaka sasa nimezuiliwa ili nipate kuvuna mavuno miongoni mwenu kama nilivyovuna miongoni mwa watu wengine wasiomjua mungu
 mimi ni mdeni kwa wayunani na wasio wayunani kwa wenye hekima na wasio na hekima
 ndiyo sababu ninatamani sana kuihubiri injili kwenu pia ninyi mlioko rumi
 mimi siionei haya injili ya kristo kwa maana ni uweza wa mungu uletao wokovu kwa kila aaminiye kwanza kwa myahudi na kwa myunani pia
 kwa maana katika injili haki itokayo kwa mungu imedhihirishwa haki ile iliyo kwa njia ya imani hadi imani
kama ilivyoandikwa mwenye haki ataishi kwa imani
ghadhabu ya mungu kwa wanadamu ghadhabu ya mungu imedhihirishwa kutoka mbinguni dhidi ya uasi wote na uovu wa wanadamu ambao huipinga kweli kwa uovu wao kwa maana yote yanayoweza kujulikana kumhusu mungu ni dhahiri kwao kwa sababu mungu mwenyewe ameliweka wazi kwao
 kwa maana tangu kuumbwa kwa ulimwengu asili ya mungu asiyeonekana kwa macho yaani uwezo wake wa milele na asili yake ya uungu umeonekana waziwazi ukitambuliwa kutokana na yale aliyoyafanya ili wanadamu wasiwe na udhuru
 kwa maana ingawa walimjua mungu hawakumtukuza yeye kama ndiye mungu wala hawakumshukuru bali fikira zao zimekuwa batili na mioyo yao ya ujinga ikatiwa giza
 ingawa wakijidai kuwa wenye hekima wakawa wajinga na kubadili utukufu wa mungu aishiye milele kwa sanamu zilizofanywa zifanane na mwanadamu ambaye hufa ndege wanyama na viumbe vitambaavyo
 kwa hiyo mungu akawaacha wazifuate tamaa mbaya za mioyo yao katika uasherati hata wakavunjiana heshima miili yao wao kwa wao
 kwa sababu waliibadili kweli ya mungu kuwa uongo wakaabudu na kutumikia kiumbe badala ya mwumba ahimidiwaye milele amen
 kwa sababu hii mungu aliwaacha wavunjiane heshima kwa kufuata tamaa zao za aibu
hata wanawake wao wakabadili matumizi ya asili ya miili yao wakaitumia isivyokusudiwa
 vivyo hivyo wanaume pia wakiacha matumizi ya asili ya wanawake wakawakiana tamaa wao kwa wao
wanaume wakafanyiana matendo ya aibu na wanaume wengine nao wakapata katika maisha yao adhabu iliyowastahili kwa ajili ya upotovu wao
 nao kwa kuwa walikataa kumkubali mungu yeye akawaacha wafuate akili zao za upotovu watende mambo yale yasiyostahili kutendwa
 wakiwa wamejawa na udhalimu wa kila namna uasherati uovu tamaa mbaya na hila
wamejawa na husuda uuaji ugomvi udanganyifu hadaa na nia mbaya
wao pia ni wasengenyaji wasingiziaji wanaomchukia mungu wajeuri wenye kiburi na majivuno wenye hila wasiotii wazazi wao wajinga wasioamini wasio na huruma na wakatili
 ingawa wanafahamu sheria ya haki ya mungu kwamba watu wanaofanya mambo kama hayo wanastahili mauti si kwamba wanaendelea kutenda hayo tu bali pia wanakubaliana na wale wanaoyatenda
hukumu ya mungu kwa hiyo huna udhuru wo wote wewe mtu uwaye yote utoaye hukumu kwa mwingine kwa maana katika jambo lo lote unalowahukumu wengine unajihukumu wewe mwenyewe kwa sababu wewe unayehukumu unafanya mambo yayo hayo
 basi tunajua kwamba hukumu ya mungu dhidi ya wale wafanyao mambo kama hayo ni ya kweli
 hivyo wewe mwanadamu utoapo hukumu juu yao na bado unafanya mambo yale yale unadhani utaepuka hukumu ya mungu au waudharau wingi wa wema ustahimili na uvumilivu wake bila kujua kuwa wema wa mungu wakuelekeza kwenye toba lakini kwa sababu ya ukaidi wenu na mioyo yenu isiyotaka kutubu unajiwekea akiba ya ghadhabu dhidi yenu wenyewe kwa siku ile ya ghadhabu ya mungu wakati hukumu yake ya haki itakapodhihirishwa
 kwa maana mungu atamlipa kila mtu sawasawa na matendo yake
 wale ambao kwa kuvumilia katika kutenda mema hutafuta utukufu heshima na maisha yasiyoharibika mungu atawapa uzima wa milele
 lakini kwa wale watafutao mambo yao wenyewe na wale wanaokataa kweli na kuzifuata njia mbaya kutakuwa na ghadhabu na hasira ya mungu
 kutakuwa na taabu na dhiki kwa kila mmoja atendaye maovu myahudi kwanza na myunani pia bali utukufu heshima na amani kwa ajili ya kila mmoja atendaye mema kwa myahudi kwanza kisha kwa watu mataifa
 kwa maana mungu hana upendeleo
 watu wote waliotenda dhambi pasipo sheria wataangamia pasipo sheria nao wote wale waliotenda dhambi chini ya sheria watahukumiwa kwa sheria
 kwa maana si wale wanaoisikia sheria ambao ni wenye haki mbele za mungu bali ni wale wanaoitii sheria ndio watakaohesabiwa haki
 naam wakati wa watu mataifa ambao hawana sheria wanapofanya kwa asili mambo yatakiwayo na sheria wao ni sheria kwa nafsi zao wenyewe hata ingawa hawana sheria
 wao wanaonyesha kwamba lile linalotakiwa na warumi sheria limeandikwa kwenye mioyo yao ambayo pia dhamiri zao zikiwashuhudia nayo mawazo yao yenye kupingana yatawashtaki au kuwatetea
 hili litatukia siku hiyo mungu atakapozihukumu siri za mioyo ya wanadamu kwa njia ya yesu kristo kama isemavyo injili yangu
wayahudi na torati tazama wewe ukiwa unaitwa myahudi na kuitegemea torati na kujisifia uhusiano wako na mungu kama unajua mapenzi ya mungu na kukubali lililo bora kwa sababu umefundishwa na hiyo sheria kama unatambua kuwa wewe ni kiongozi wa vipofu na mwanga kwa wale walio gizani mkufunzi wa wajinga na mwalimu wa watoto wachanga kwa kuwa una maarifa ya kweli katika hiyo sheria basi wewe uwafundishaye wengine mbona hujifunzi mwenyewe wewe uhubiriye kwamba mtu asiibe wewe mwenyewe waiba wewe usemaye mtu asizini wewe mwenyewe wazini wewe uchukiaye miungu ya sanamu wafanya jambo la kumchukiza katika mahekalu wewe ujivuniaye sheria wamwaibisha mungu kwa kuvunja sheria kama ilivyoandikwa kwa ajili yenu ninyi jina la mungu linatukanwa miongoni mwa watu mataifa
 kutahiriwa kuna thamani ikiwa unatii sheria lakini kama unavunja sheria kutahiriwa kwako kumekuwa kutokutahiriwa
 hivyo ikiwa wale wasiotahiriwa wanatimiza mambo ambayo sheria inataka je kutokutahiriwa kwao hakutahesabiwa kuwa sawa na kutahiriwa ndipo wale ambao kimwili hawakutahiriwa lakini wanaitii sheria watawahukumu ninyi wayahudi ambao mmetahiriwa na kuijua sana sheria ya mungu lakini mwaivunja
 kwa maana mtu si myahudi kwa vile alivyo kwa nje wala tohara ya kweli si kitu cha nje au cha kimwili
 lakini mtu ni myahudi alivyo ndani na tohara ya kweli ni jambo la rohoni ni la kiroho wala si la kimwili
mtu wa namna hiyo hapokei sifa kutoka kwa wanadamu bali kwa mungu
uaminifu wa mungu basi kuna faida gani kuwa myahudi au kuna thamani gani katika tohara kuna faida kubwa kwa kila njia maana wamekabidhiwa lile neno la mungu hasa
 ingekuwaje kama wengine hawakuwa na warumi imani je kutokuamini kwao kungebatilisha uaminifu wa mungu la hasha mungu na aonekane mwenye haki na kila mwanadamu kuwa mwongo kama ilivyoandikwa ili uweze kujulikana kuwa na haki katika maneno yako nawe ukashinde katika hukumu
 ikiwa uovu wetu unathibitisha haki ya mungu waziwazi tuseme nini basi je mungu kuileta ghadhabu yake juu yetu ni kwamba yeye si mwenye haki nanena kibinadamu
 la hasha kama hivyo ndivyo ilivyo mungu angehukumuje ulimwengu mtu aweza kuuliza kama uongo wangu unasaidia kuonyesha kweli ya mungu na kuzidisha utukufu wake kwa nini basi mimi nahukumiwa kuwa mwenye dhambi nasi kwa nini tusiseme kama wengine wanavyotusingizia kuwa tunasema tutende maovu ili mema yapate kuja wao wanastahili hukumu yao
wote wametenda dhambi tusemeje basi je sisi ni bora kuliko wao la hasha kwa maana tumekwisha kuhakikisha kwa vyo vyote kwamba wayahudi na watu mataifa wote wako chini ya nguvu ya dhambi
 kama ilivyoandikwa hakuna mwenye haki hakuna hata mmoja
 hakuna hata mmoja mwenye ufahamu hakuna hata mmoja amtafutaye mungu
 wote wamegeukia mbali wote kwa pamoja hawafai hakuna atendaye mema naam hata mmoja
 makoo yao ni makaburi wazi kwa ndimi zao hufanya udanganyifu
sumu ya nyoka iko midomoni mwao
 vinywa vyao vimejaa laana na uchungu
 miguu yao ina haraka kumwaga damu basi tunajua ya kwamba cho chote sheria inachosema inawaambia wale walio chini ya sheria ili kila kinywa kinyamazishwe na ulimwengu wote uwajibike kwa mungu
 kwa hiyo hakuna binadamu hata mmoja atakayehesabiwa haki mbele za mungu kwa matendo ya sheria kwa maana sheria hutufanya tuitambue dhambi
haki kwa njia ya imani lakini sasa haki itokayo kwa mungu imedhihirishwa pasipo sheria ambayo torati na manabii wanaishuhudia
 haki hii itokayo kwa mungu hupatikana kwa yesu kristo kwa wote wamwaminio
kwa maana hapo hakuna tofauti kwa kuwa wote wametenda dhambi na kupungukiwa na utukufu wa mungu wanahesabiwa haki bure kwa neema yake kwa njia ya ukombozi ulio katika kristo yesu
 yeye ambaye mungu alimtoa awe dhabihu ya upatanisho kwa njia ya imani katika damu yake
alifanya hivi ili kuonyesha haki yake kwa sababu kwa ustahimili wake aliziachilia zile dhambi zilizotangulia kufanywa
 alifanya hivyo ili kuonyesha haki yake wakati huu ili yeye awe mwenye haki na mwenye kumhesabia haki yule anayemwamini yesu
umuhimu wa kuwa na imani basi kujivuna kuko wapi kumewekwa mbali
kwa sheria gani je ni kwa ile ya matendo la hasha bali kwa ile sheria ya imani
 kwa maana twaona kwamba mwanadamu huhesabiwa haki kwa njia ya imani wala si kwa matendo ya sheria
 je mungu ni mungu wa wayahudi peke yao je yeye si mungu wa watu mataifa pia naam yeye ni mungu wa watu mataifa pia
 basi kwa kuwa tuna mungu mmoja tu atawahesabia haki wale waliotahiriwa kwa imani na wale wasiotahiriwa kwa imani iyo hiyo
 je basi ni kwamba tunaibatilisha sheria kwa imani hii la hasha badala yake tunaithibitisha sheria
abrahamu ahesabiwa haki kwa imani tuseme nini basi kuhusu abrahamu baba yetu kwa jinsi ya mwili yeye alipataje kujua jambo hili kwa maana ikiwa abrahamu alihesabiwa haki kwa matendo basi anacho kitu cha kujivunia lakini si mbele za mungu
 kwa maana maandiko yasemaje abrahamu alimwamini mungu na ikahesabiwa kwake kuwa haki
 basi mtu afanyapo kazi mshahara wake hauhesabiwi kwake kuwa ni zawadi bali ni haki yake anayostahili
 lakini kwa mtu ambaye hafanyi kazi na anamtumaini mungu yeye ambaye huwahesabia waovu haki imani yake inahesabiwa kuwa haki
 daudi pia alisema vivyo hivyo anenapo juu ya baraka za mtu ambaye mungu humhesabia haki pasipo matendo wamebarikiwa wale ambao uovu wao umesamehewa na ambao dhambi zao zimefutwa
 amebarikiwa mtu yule ambaye mungu hamhesabii dhambi zake
haki kabla ya tohara je huku kubarikiwa ni kwa wale waliotahiriwa peke yao au pia na kwa wale wasiotahiriwa tunasema imani ya abrahamu ilihesabiwa kwake kuwa haki
 je ni lini basi ilipohesabiwa kwake haki je ilikuwa kabla au baada ya kutahiriwa kwake haikuwa baada ila kabla hajatahiriwa
 alipewa ishara ya tohara kuwa muhuri wa haki aliyokuwa nayo kwa imani hata alipokuwa bado hajatahiriwa
kusudi lilikuwa kumfanya baba wa wote wale waaminio pasipo kutahiriwa na ambao wamehesabiwa haki
 vivyo hivyo awe baba wa wale waliotahiriwa ambao si kwamba wametahiriwa tu bali pia wanafuata mfano wa imani ambayo baba yetu abrahamu alikuwa nayo kabla ya kutahiriwa
ahadi ya mungu hufahamika kwa imani kwa maana ile ahadi kwamba angeurithi ulimwengu haikuja kwa abrahamu au kwa wazao wake kwa njia ya sheria bali kwa njia ya haki ipatikanayo kwa imani
 kwa maana ikiwa wale waishio kwa sheria ndio warithi imani haina thamani na ahadi haifai kitu kwa sababu sheria huleta ghadhabu
mahali ambapo hakuna sheria hakuna makosa
 kwa hiyo ahadi huja kwa njia ya imani ili iwe ni kwa neema na itolewe kwa wazao wa abrahamu si kwa wale walio wa sheria peke yao bali pia kwa wale walio wa imani ya abrahamu
yeye ndiye baba yetu sisi sote
 kama ilivyoandikwa nimekufanya wewe kuwa baba wa mataifa mengi
yeye ni baba yetu mbele za mungu ambaye alimwamini mungu awapaye ahadi waliokufa na kuvitaja vile vitu ambavyo haviko kana kwamba vimekwisha kuwako
mfano wa imani ya abrahamu akitarajia yasiyoweza kutarajiwa warumi abrahamu akaamini atakuwa baba wa mataifa mengi kama alivyoahidiwa kwamba uzao wako utakuwa mwingi mno
 abrahamu hakuwa dhaifu katika imani hata alipofikiri juu ya mwili wake ambao ulikuwa kama uliokufa kwani umri wake ulikuwa unakaribia miaka mia moja au alipofikiiri juu ya ufu wa tumbo la sara
 lakini abrahamu hakusitasita kwa kutokuamini ahadi ya mungu bali alitiwa nguvu katika imani yake na kumpa mungu utukufu akiwa na hakika kabisa kwamba mungu alikuwa na uwezo wa kutimiza lile aliloahidi
 hii ndio sababu ilihesabiwa kwake kuwa haki
 maneno haya ilihesabiwa kwake kuwa haki hayakuandikwa kwa ajili yake peke yake bali kwa ajili yetu sisi pia ambao mungu atatupa haki kwa ajili yetu tunaomwamini yeye aliyemfufua yesu bwana wetu kutoka kwa wafu
 alitolewa afe kwa ajili ya dhambi zetu naye alifufuka kwa ajili yetu ili tuhesabiwe haki
matokeo ya kuhesabiwa haki kwa hiyo kwa kuwa tumekwisha kuhesabiwa haki kwa imani tuna amani na mungu kwa njia ya bwana wetu yesu kristo ambaye kwa kupitia kwake tumepata kwa njia ya imani kuifikia neema hii ambayo ndani yake sasa tunasimama nasi twafurahia katika tumaini letu la kushiriki utukufu wa mungu
 si hivyo tu bali twafurahi pia katika mateso kwa sababu tunajua kuwa mateso huleta saburi nayo saburi huleta uthabiti wa moyo na uthabiti wa moyo huleta tumaini wala tumaini halitukatishi tamaa kwa sababu mungu amekwisha kumimina pendo lake mioyoni mwetu kwa njia ya roho mtakatifu ambaye ametupatia
 kwa maana hata tulipokuwa dhaifu wakati ulipowadia kristo alikufa kwa ajili yetu sisi wenye dhambi
 hakika ni vigumu mtu ye yote kufa kwa ajili ya mwenye haki ingawa inawezekana mtu akathubutu kufa kwa ajili ya mtu mwema
 lakini mungu anaudhihirisha upendo wake kwetu kwamba tulipokuwa tungali wenye dhambi kristo alikufa kwa ajili yetu
 basi kwa kuwa sasa tumehesabiwa haki kwa damu yake si zaidi sana tutaokolewa kutoka katika ghadhabu ya mungu kwa yeye kwa kuwa kama tulipokuwa adui wa mungu tulipatanishwa naye kwa njia ya kifo cha mwanawe si zaidi sana tukiisha kupatanishwa warumi tutaokolewa kwa uzima wake
 lakini zaidi ya hayo pia tunafurahi katika mungu kwa njia ya bwana wetu yesu kristo ambaye kwa kupitia kwake tumepata upatanisho
adamu alileta kifo yesu ameleta uzima kwa hiyo kama vile dhambi ilivyoingia ulimwenguni kupitia kwa mtu mmoja na kupitia dhambi hii mauti ikawafikia watu wote kwa sababu wote wamefanya dhambi
 kwa maana kabla sheria haijatolewa dhambi ilikuwepo ulimwenguni
lakini dhambi haihesabiwi wakati hakuna sheria
 hata hivyo tangu wakati wa adamu hadi wakati wa mose mauti ilitawala watu wote hata wale ambao hawakuvunja amri kama alivyofanya adamu ambaye alikuwa mfano wa yule atakayekuja
 lakini ile karama iliyotolewa haikuwa kama lile kosa
kwa maana ikiwa watu wengi walikufa kwa sababu ya kosa la mtu mmoja zaidi sana neema ya mungu na ile karama iliyokuja kwa neema ya mtu mmoja yaani yesu kristo imezidi kuwa nyingi kwa ajili ya wengi
 tena ile karama ya mungu si kama matokeo ya ile dhambi
hukumu ilikuja kwa njia ya mtu mmoja ikaleta adhabu bali karama ya neema ya mungu ilikuja kwa njia ya makosa mengi ikaleta kuhesabiwa haki
 kwa maana ikiwa kutokana na kosa la mtu mmoja mauti ilitawala kupitia huyo mtu mmoja zaidi sana wale wanaopokea wingi wa neema ya mungu na karama yake ya kuhesabiwa haki watatawala katika uzima kwa njia ya huyo mtu mmoja yaani yesu kristo
 kwa hiyo kama vile kosa la mtu mmoja lilivyoleta hukumu kwa watu wote vivyo hivyo pia kwa tendo la mtu mmoja la haki huleta kuhesabiwa haki kule kuletako uzima kwa wote
 kwa maana kama vile kwa kutokutii yule mtu mmoja wengi walifanywa wenye dhambi vivyo hivyo kwa kutii kwa mtu mmoja wengi watafanywa wenye haki
 zaidi ya hayo sheria ilikuja ili uvunjaji wa sheria uongezeke
lakini dhambi ilipoongezeka neema iliongezeka zaidi
 ili kwamba kama vile dhambi ilivyotawala kwa njia ya mauti vivyo hivyo neema iweze kutawala kwa njia ya kuhesabiwa haki hata uzima wa milele katika yesu kristo bwana wetu
kufa na kufufuka pamoja na kristo tuseme nini basi je tuendelee kutenda dhambi ili neema ipate kuongezeka la hasha sisi tuliyoifia dhambi tutawezaje kuendelea kuishi tena katika dhambi au hamjui ya kuwa sisi sote tuliobatizwa katika kristo yesu tulibatizwa katika mauti yake kwa hiyo tulizikwa pamoja naye kwa njia ya ubatizo katika mauti ili kama vile kristo alivyofufuka kutoka kwa wafu kwa utukufu wa baba vivyo hivyo sisi nasi pia tupate kuenenda katika upya wa uzima
 kwa maana ikiwa tumeungana naye katika mauti yake bila shaka tutaungana naye katika ufufuo wake
 kwa maana twajua kwamba utu wetu wa kale ulisulibiwa pamoja naye ili ule mwili wa dhambi upate kuangamizwa nasi tusiendelee kuwa tena watumwa wa dhambi
 kwa maana mtu ye yote aliyekufa amewekwa huru mbali na dhambi
 basi ikiwa tulikufa pamoja na kristo tunaamini kwamba pia tutaishi pamoja naye
 kwa maana tunajua kwamba kristo akiisha kufufuka kutoka kwa wafu hatakufa tena mauti haina tena mamlaka juu yake
 kifo alichokufa aliifia dhambi mara moja tu lakini uzima alio nao anamwishia mungu
 vivyo hivyo jihesabuni wafu katika dhambi lakini mlio hai kwa mungu katika kristo yesu
 kwa hiyo msiruhusu dhambi itawale ndani ya miili yenu ipatikanayo na kufa ili kuwafanya mzitii tamaa mbaya
 wala msivitoe viungo vya miili yenu vitumike kama vyombo vya uovu vya kutenda dhambi bali jitoeni kwa mungu kama watu waliotolewa kutoka mautini kuingia uzimani
nanyi vitoeni viungo vya miili yenu kwake kama vyombo vya haki
 kwa maana dhambi haitakuwa na mamlaka juu yenu kwa sababu hampo chini ya sheria bali chini ya neema
watumwa wa haki ni nini basi je tutende dhambi kwa kuwa hatuko chini ya sheria bali chini ya neema la hasha je hamjui kwamba mnapojitoa kwa mtu ye yote kama watumwa watiifu ninyi ni watumwa wa yule mnayemtii aidha watumwa wa dhambi ambayo matokeo yake ni mauti au wa utii ambao matokeo yake ni haki lakini mungu ashukuriwe kwa kuwa ninyi ambao kwanza mlikuwa watumwa wa dhambi mmekuwa watii kutoka moyoni kwa mafundisho mliyopewa nanyi mkiisha kuwekwa huru mbali na dhambi mmekuwa watumwa wa haki
 ninasema kwa namna ya kibinadamu kwa warumi sababu ya mipaka yenu ya hali ya asili
kama vile kwanza mlivyokuwa mmevitoa viungo vya miili yenu kama watumwa wa mambo machafu na uovu uliokuwa ukiongezeka zaidi na zaidi hivyo sasa vitoeni viungo vya miili yenu vitumike kwa ajili ya haki ambayo matokeo yake ni utakatifu
 mlipokuwa watumwa wa dhambi mlikuwa hamtawaliwi na haki
 lakini mlipata faida gani kwa mambo hayo ambayo sasa mnayaonea aibu mwisho wa mambo hayo ni mauti
 lakini sasa kwa kuwa mmewekwa huru mbali na dhambi na mmekuwa watumwa wa mungu faida mnayopata ni utakatifu ambao mwisho wake ni uzima wa milele
 kwa maana mshahara wa dhambi ni mauti bali karama ya mungu ni uzima wa milele katika kristo yesu bwana wetu
hatufungwi tena na sheria ndugu zangu sasa ninasema na wale wanaoijua sheria
je hamjui ya kwamba sheria ina mamlaka tu juu ya mtu wakati akiwa hai kwa mfano mwanamke aliyeolewa amefungwa kwa mumewe wakati akiwa hai lakini yule mume akifa yule mwanamke amefunguliwa kutoka katika sheria ya ndoa
 hivyo basi kama huyo mwanamke ataolewa na mwanaume mwingine wakati mumewe akiwa bado yuko hai ataitwa mzinzi
lakini kama mumewe akifa mwanamke huyo hafungwi tena na sheria ya ndoa naye akiolewa na mtu mwingine haitwi mzinzi
 vivyo hivyo ndugu zangu ninyi mmeifia sheria kwa njia ya mwili wa kristo ili mweze kuwa mali ya mwingine yeye ambaye alifufuka kutoka kwa wafu ili kwamba tupate kuzaa matunda kwa mungu
 kwa maana tulipokuwa tunatawaliwa na asili ya dhambi tamaa za dhambi zilizochochewa na sheria zilikuwa zikitenda kazi katika miili yetu hivyo tulizaa matunda ya mauti
 lakini sasa kwa kufia kile kilichokuwa kimetufunga kwanza tumewekwa huru kutoka katika sheria ili tutumike katika njia mpya ya roho wala si katika njia ya zamani ya sheria iliyoandikwa
sheria na dhambi tuseme nini basi kwamba sheria ni dhambi la hasha lakini ni kwa sababu ya sheria nisingekuwa nimeijua dhambi
nisingekuwa nimejua kutamani ni nini kama sheria haikusema usitamani
 lakini dhambi kwa kupata nafasi katika amri hii ikazaa ndani yangu kila aina ya tamaa
kwa maana pasipo sheria dhambi imekufa
 wakati fulani nilikuwa hai pasipo sheria lakini amri ilipokuja dhambi ikawa hai nami nikafa
 nikaona kwamba ile amri iliyokusudiwa kuleta uzima ilileta mauti
 kwa maana dhambi kwa kupata nafasi katika amri ilinidanganya na kwa kupitia hiyo amri ikaniua
 hivyo basi sheria yenyewe ni takatifu na amri ni takatifu na ya haki tena ni njema
 je kile kilicho chema basi kilikuwa mauti kwangu la hasha lakini ili dhambi itambuliwe kuwa ni dhambi ilileta mauti ndani yangu kupitia kile kilichokuwa chema ili kwa njia ya amri dhambi izidi kuwa mbaya kupita kiasi
mgongano wa ndani kwa maana tunajua kwamba sheria ni ya kiroho lakini mimi ni wa kimwili nikiwa nimeuzwa kwenye utumwa wa dhambi
 sielewi nitendalo kwa maana lile ninalotaka kulitenda silitendi lakini ninatenda lile ninalolichukia
 basi kama ninatenda lile nisilotaka kutenda ni kwamba ninakubali kuwa sheria ni njema
 lakini kwa kweli si mimi tena nitendaye lile nisilotaka bali ni ile dhambi ikaayo ndani yangu
 kwa maana ninafahamu kwamba hakuna jema lo lote likaalo ndani yangu yaani katika asili yangu ya dhambi
kwa kuwa nina shauku ya kutenda lililo jema lakini siwezi kulitenda
 sitendi lile jema nitakalo kutenda bali lile baya nisilolitaka ndilo nitendalo
 basi kama ninatenda lile nisilotaka kutenda si mimi tena nifanyaye hivyo bali ni ile dhambi ikaayo ndani yangu
 hivyo naiona sheria ikitenda kazi
ninapotaka kutenda jema jambo baya liko papo hapo
 kwa maana katika utu wangu wa ndani naifurahia sheria ya mungu
 lakini ninaona kuna sheria nyingine inayotenda kazi katika viungo vya mwili wangu inayopigana vita dhidi ya ile sheria ya akili yangu
sheria hii inanifanya mateka wa ile sheria ya dhambi inayofanya kazi katika viungo vya mwili wangu
 ole wangu mimi maskini ni nani atakayeniokoa na mwili huu wa mauti ashukuriwe mungu kwa njia ya yesu kristo bwana wetu hivyo basi mimi mwenyewe kwa akili zangu ni mtumwa wa sheria ya mungu lakini katika asili ya dhambi ni mtumwa wa sheria ya dhambi
maisha katika roho warumi kwa hiyo sasa hakuna hukumu ya adhabu kwa wale walio ndani ya kristo yesu wale ambao hawaenendi kwa kuufuata mwili bali kwa kufuata roho
 kwa sababu sheria ya roho wa uzima katika kristo yesu imeniweka huru mbali na sheria ya dhambi na mauti
 kwa maana kile ambacho sheria haikuwa na uwezo wa kufanya kwa vile ilivyokuwa dhaifu katika mwili mungu kwa kumtuma mwanawe mwenyewe kwa mfano wa sheria itimizwe ndani yetu sisi ambao hatuenendi kwa kuufuata mwili bali kwa kufuata roho
 kwa maana wale wanaoishi kwa kuufuata mwili huziweka nia zao katika vitu vya mwili lakini wale wanaoishi kwa kufuata roho huziweka nia zao katika mambo ya roho
 kwa maana kuwa na nia ya mwili ni mauti bali kuwa na nia inayoongozwa na roho ni uzima na amani
 kwa kuwa ile nia ya mwili ni uadui na mungu kwa maana haiitii sheria ya mungu wala haiwezi kuitii
 wale wanaotawaliwa na mwili hawawezi kumpendeza mungu
 lakini ninyi hamtawaliwi na mwili bali na roho ikiwa roho wa mungu anakaa ndani yenu
mtu ye yote ambaye hana roho wa kristo yeye si wa kristo
 lakini kama kristo anakaa ndani yenu miili yenu imekufa kwa sababu ya dhambi lakini roho zenu zi hai kwa sababu ya haki
 nanyi ikiwa roho wa mungu aliyemfufua yesu kutoka kwa wafu anakaa ndani yenu yeye aliyemfufua kristo yesu kutoka kwa wafu ataihuisha pia miili yenu ambayo hufa kwa njia ya roho wake akaaye ndani yenu
 kwa hiyo ndugu zangu sisi tu wadeni si wa mwili ili tuishi kwa kuufuata mwili kwa maana mkiishi kwa kuufuata mwili mtakufa lakini kama mkiyaua matendo ya mwili kwa roho mtaishi
 kwa kuwa wote wanaoongozwa na roho wa mungu hao ndio watoto wa mungu
 kwa maana hamkupokea roho ya utumwa iwaleteayo tena hofu bali mlipokea roho ya kufanywa wana ambaye kwa yeye twalia abba a yaani baba roho mwenyewe hushuhudia pamoja na roho zetu ya kwamba sisi tu watoto wa mungu
 basi ikiwa a abba ni neno la kiaramu ambalo maana yake baba neno ambalo lingetumiwa na mtoto kwa yule aliyemzaa
sisi ni watoto basi tu warithi warithi wa mungu warithio pamoja na kristo naam tukiteswa pamoja naye tupate pia kutukuzwa pamoja naye
utukufu ujao nayahesabu mateso yetu ya wakati huu kuwa si kitu kulinganisha na utukufu utakaodhihirishwa kwetu
 kwa maana viumbe vyote vinangoja kwa shauku kudhihirishwa kwa watoto wa mungu
 kwa kuwa viumbe vyote viliwekwa chini ya ubatili si kwa chaguo lao bali kwa mapenzi yake yeye aliyevitiisha katika tumaini ili kwamba viumbe vyote vipate kuwekwa huru kutoka katika utumwa wa kuharibika na kupewa uhuru wa utukufu wa watoto wa mungu
 kwa maana twajua ya kuwa viumbe vyote vimekuwa vikilia kwa uchungu kama utungu wa wakati wa mwanamke kuzaa hata sasa
 wala si hivyo viumbe peke yao bali hata sisi ambao ndio matunda ya kwanza ya roho kwa ndani tunalia kwa uchungu tukisubiri kwa shauku kufanywa wana wa mungu yaani ukombozi wa miili yetu
 kwa kuwa tuliokolewa kwa tumaini hili
lakini kama kinachotumainiwa kikionekana hakiwi tumaini tena
je kuna mtu anayetumaini kupata kitu alichonacho tayari lakini tunapotumaini kupata kitu ambacho hatuna basi twakingojea kwa saburi
 vivyo hivyo roho hutusaidia katika udhaifu wetu kwa sababu hatujui kuomba ipasavyo lakini roho mwenyewe hutuombea kwa uchungu kusikoweza kutamkwa
 naye mungu aichunguzaye mioyo anaijua nia ya roho kwa sababu roho huwaombea watakatifu sawasawa na mapenzi ya mungu
tunashinda na zaidi ya kushinda nasi tunajua ya kuwa katika mambo yote mungu hutenda kazi pamoja na wote wampendao katika kuwapatia mema yaani wale walioitwa kwa kusudi lake
 maana wale mungu aliowajua tangu mwanzo pia aliwachagua tangu mwanzo wapate kufanana na mfano wa mwanawe ili yeye awe mzaliwa wa kwanza miongoni mwa ndugu wengi
 nao wale mungu aliotangulia kuwachagua akawaita wale aliowaita pia akawahesabia haki nao wale aliowahesabia haki pia akawatukuza
upendo wa mungu warumi tuseme nini basi kuhusu haya ikiwa mungu yuko upande wetu ni nani awezaye kuwa kinyume chetu ikiwa mungu hakumhurumia mwanawe bali alimtoa kwa ajili yetu sote atakosaje basi kutupatia vitu vyote kwa ukarimu pamoja naye ni nani atakayewashtaki wale ambao mungu amewachagua ni mungu mwenyewe ndiye mwenye kuwahesabia haki
 ni nani basi atakayewahukumia adhabu kristo yesu ndiye aliyekufa naam zaidi ya hayo ndiye aliyefufuka kutoka kwa wafu yuko mkono wa kuume wa mungu naye ndiye anayetuombea
 ni nani atakayetutenga na upendo wa kristo je ni shida au taabu au mateso au njaa au uchi au hatari au upanga kama ilivyoandikwa kwa ajili yako tunauawa mchana kutwa tumehesabiwa kama kondoo wa kuchinjwa
 lakini katika mambo haya yote tunashinda naam na zaidi ya kushinda kwa yeye aliyetupenda
 kwa maana nimekwisha kujua kwa hakika ya kuwa wala mauti wala uzima wala malaika wala wenye mamlaka wala yaliyopo wala yatakayokuja wala wenye uwezo wala yaliyo juu wala yaliyo chini wala kiumbe kingine cho chote kitakachoweza kututenga na upendo wa mungu ulio katika kristo yesu bwana wetu
kuteuliwa kwa israeli na mungu
ninasema kweli katika kristo wala sisemi uongo dhamiri yangu inanishuhudia katika roho mtakatifu
 nina huzuni kuu na uchungu usiokoma moyoni mwangu
 kwa maana ningetamani hata mimi nilaaniwe na kutengwa na kristo kwa ajili ya ndugu zangu hasa wale walio wa kabila langu kwa jinsi ya mwili yaani watu wa israeli ambao ndio wenye kule kufanywa wana ule utukufu wa mungu yale maagano kule kupokea sheria ibada ya kwenye hekalu na zile ahadi
wao ni wa uzao wa mababa wakuu wa kwanza ambao kutoka kwao kristo alikuja kwa jinsi ya mwili kama mwanadamu yeye ambaye ni mungu aliye juu ya vyote mwenye kuhimidiwa milele amen
si kwamba neno la mungu limeshindwa
kwa maana si kila mwisraeli ambaye ni wa uzao utokanao na israeli ni mwisraeli halisi
 wala si tu kwamba kwa sababu wamezaliwa na wazao wa abrahamu ni watoto wake lakini ahadi ya mungu kwa abrahamu ilikuwa watoto wako watahesabiwa katika uzao wa isaki
 hii ina maana kwamba si watoto waliozaliwa kimwili walio watoto wa mungu bali ni watoto wa ahadi wanaohesabiwa kuwa uzao wa abrahamu
kwa maana ahadi yenyewe ilisema nitakurudia tena wakati kama huu naye sara atapata mtoto wa kiume
 wala si hivyo tu bali pia watoto aliowazaa rebeka walikuwa na baba huyo huyo mmoja yaani baba yetu isaki
 lakini hata kabla hao mapacha hawajazaliwa au kufanya jambo lo lote jema au baya ili kwamba kusudi la mungu la kuchagua lipate kusimama si kwa matendo bali kwa yeye mwenye kuita rebeka aliambiwa mkubwa atamtumikia mdogo
 kama vile ilivyoandikwa nimempenda yakobo lakini esau nimemchukia
mungu hana upendeleo tuseme nini basi je mungu ni dhalimu la hasha kwa maana mungu alimwambia mose nitamrehemu yeye nimrehemuye nami nitamhurumia yeye nimhurumiaye
 kwa hiyo haitegemei kutaka kwa mwanadamu au jitihada bali hutegemea huruma ya mungu
 kwa maana maandiko yamwambia farao nilikuinua kwa kusudi hili ili kwamba nipate kuonyesha uweza wangu juu yako na ili jina langu lipate kutangazwa duniani pote
 kwa hiyo basi mungu humhurumia yeye atakaye kumhurumia na humfanya mgumu yeye atakayekumfanya mgumu
 basi mtaniambia kama ni hivyo kwa nini basi bado mungu anatulaumu kwa maana ni nani awezaye kupinga mapenzi yake lakini ewe mwanadamu nani wewe ushindane na mungu je kilichoumbwa chaweza kumwambia yeye aliyekiumba kwa nini umeniumba hivi je mfinyanzi hana haki ya kufinyanga kutoka katika bonge moja vyombo vya udongo vingine kwa matumizi ya heshima na vingine kwa matumizi ya kawaida iweje basi kama mungu kwa kutaka kuonyesha ghadhabu yake na kufanya uweza wake ujulikane amevumilia kwa uvumilivu mwingi vile vyombo vya ghadhabu warumi vilivyoandaliwa kwa uharibifu iweje basi kama yeye alitenda hivi ili kufanya wingi wa utukufu wake ujulikane kwa vile vyombo vya rehema yake alivyotangulia kuvitengeneza kwa ajili ya utukufu wake yaani pamoja na sisi ambao pia alituita si kutoka kwa wayahudi peke yao bali pia kutoka kwa watu mataifa yote yalitabiriwa katika maandiko kama vile mungu asemavyo katika hosea nitawaita watu wangu wale ambao si watu wangu nami nitamwita mpenzi wangu yeye ambaye si mpenzi wangu tena itakuwa hasa mahali pale walipoambiwa ninyi si watu wangu wao wataitwa watoto wa mungu aliye hai
 isaya anapiga kelele kuhusu israeli ingawa idadi ya wana wa israeli ni wengi kama mchanga ulioko pwani ya bahari ni mabaki yao tu watakaookolewa
 kwa kuwa bwana ataitekeleza hukumu yake duniani kwa haraka na kwa ukamilifu
 ni kama vile alivyotabiri isaya akisema kama bwana wa majeshia asingetuachia uzao tungalikuwa kama sodoma tungalikuwa kama gomora
kutokuamini kwa israeli kwa hiyo tuseme nini basi kwamba watu mataifa ambao hawakutafuta haki wamepata haki ile iliyo kwa njia ya imani
 lakini israeli ambao walijitahidi kupata haki kwa njia ya sheria hawakuipata
 kwa nini kwa sababu hawakuitafuta kwa njia ya imani bali kwa njia ya matendo
wakajikwaa kwenye lile jiwe la kukwaza
 kama ilivyoandikwa a bwana wa majeshi hapa ni neno bwana wa sabaothi lililotafsiriwa kutoka kwenye lugha ya kiebrania pia isa
 na yakobo tazama naweka katika sayuni jiwe la kukwaza na mwamba wa kuwaangusha ye yote atakayemwamini hataaibika kamwe
 ndugu zangu shauku ya moyo wangu na maombi yangu kwa mungu ni kwa ajili ya waisraeli kwamba waokolewe
 kwa maana ninaweza nikashuhudia wazi kwamba wao wanajuhudi kubwa kwa ajili ya mungu lakini juhudi yao haina maarifa
kwa kuwa hawakuijua haki itokayo kwa mungu wakatafuta kuweka haki yao wenyewe hawakujitia chini ya haki ya mungu
 kwa maana kristo ni ukomo wa sheria ili kuwe na haki kwa kila mtu aaminiye
wokovu ni kwa ajili ya wote mose anaandika kuhusu haki ile itokanayo na sheria kwamba mtu atendaye mambo hayo ataishi kwa hayo
lakini ile haki itokanayo na imani husema hivi usiseme moyoni mwako ni nani atakayepanda mbinguni yaani ili kumleta kristo chini au ni nani atashuka kwenda kuzimu yaani kumleta kristo kutoka kwa wafu
 lakini andiko lasemaje lile neno li karibu nawe li kinywani mwako na moyoni mwako yaani ni lile neno la imani tunalolihubiri
 kwa sababu kama ukikiri kwa kinywa chako kwamba yesu ni bwana
na kuamini moyoni mwako kwamba mungu alimfufua kutoka kwa wafu utaokoka
 kwa maana kwa moyo mtu huamini na hivyo kuhesabiwa haki tena kwa kinywa mtu hukiri na hivyo kupata wokovu
 kama yasemavyo maandiko ye yote amwaminiye hatatahayarika
 kwa maana hakuna tofauti kati ya myahudi na myunani yeye ni bwana wa wote mwenye utajiri kwa wote wamwitao
 kwa maana kila mtu atakayeliitia jina la bwana ataokoka
 lakini watamwitaje yeye ambaye hawajamwamini nao watawezaje kumwamini yeye ambaye hawajamsikia tena watamsikiaje bila mtu kuwahubiria nao watahubirije wasipopelekwa kama ilivyaoandikwa ni mizuri mno miguu ya hao wanaohubiri injili ya amani na kuleta habari ya mema lakini si wote waliotii habari njema
kwa maana isaya asema bwana ni nani aliyeamini warumi ujumbe wetu basi imani chanzo chake ni kusikia na kusikia huja kwa neno la kristo
 lakini nauliza je wao hawakusikia naam wamesikia kwa maana sauti yao imeenea duniani kote nayo maneno yao yamefika hadi miisho ya ulimwengu
 nami nauliza tena je waisraeli hawakuelewa kwanza mose asema nitawafanya mwe na wivu kwa watu wale ambao si taifa
nitawakasirisha kwa taifa la watu wasio na ufahamu
 naye isaya kwa ujasiri mwingi anasema watu wale waliokuwa hawanitafuti wamenipata nimejidhihirisha kwa watu wale waliokuwa hawaniulizii
 lakini kuhusu israeli anasema mchana kutwa nimewanyoshea watu wakaidi na wasiotii mikono yangu
mabaki ya israeli basi nauliza je mungu amewakataa watu wake la hasha mimi mwenyewe ni mwisraeli tena uzao wa abrahamu kutoka kabila la benyamini
 mungu hajawakataa watu wake ambao yeye aliwajua tangu mwanzo
je hamjui yale maandiko yasemayo kuhusu eliya jinsi alivyomlalamikia mungu kuhusu israeli alisema bwana wamewaua manabii wako na kuzibomoa madhabahu zako nimebaki mimi peke yangu nao wanataka kuniua je mungu alimjibuje nimejibakizia watu elfu saba ambao hawajapiga magoti kumwabudu baali
 vivyo hivyo pia sasa wapo mabaki waliochaguliwa kwa neema ya mungu
 lakini ikiwa wamechaguliwa kwa neema si tena kwa msingi wa matendo
kama ingekuwa kwa matendo neema isingekuwa neema tena
 tuseme nini basi kile kitu ambacho israeli alikitafuta kwa bidii hakukipata
lakini waliochaguliwa walikipata
waliobaki walifanywa wagumu kama ilivyoandikwa mungu aliwapa bumbuazi la mioyo macho ili wasiweze kuona na masikio ili wasiweze kusikia hadi leo
 naye daudi anasema karamu zao na ziwe tanzi na mtego wa kuwanasa kitu cha kuwakwaza waanguke na adhabu kwao
 macho yao yatiwe giza ili wasiweze kuona nayo migongo yao iinamishwe daima
matawi yaliyopandikizwa hivyo nauliza tena je waisraeli walijikwaa ili waanguke na kuangamia kabisa la hasha lakini kwa sababu ya makosa yao wokovu umewafikia watu mataifa ili kuwafanya waisraeli waone wivu
 basi ikiwa kujikwaa kwao kumekuwa utajiri mkubwa kwa ulimwengu tena kama kuangamia kwao kumeleta utajiri kwa watu mataifa kurudishwa kwao kutaleta utajiri mkuu zaidi
 sasa ninasema nanyi watu mataifa
maadam mimi ni mtume kwa watu mataifa naitukuza huduma yangu ili kuwafanya watu wangu waone wivu na hivyo kuwaokoa baadhi yao
 kwa kuwa ikiwa kukataliwa kwao ni kupatanishwa kwa ulimwengu kukubaliwa kwao si kutakuwa ni uhai baada ya kufa kama sehemu ya donge la unga uliotolewa kuwa limbuko ni mtakatifu basi unga wote ni mtakatifu nalo shina kama ni takatifu vivyo hivyo na matawi nayo
 lakini kama baadhi ya matawi yalikatwa nawe chipukizi la mzeituni mwitu ukapandikizwa mahali pao ili kushiriki unono pamoja na matawi mengine kutoka katika shina la mzeituni basi usijivune juu ya hayo matawi
kama ukijivuna kumbuka jambo hili
si wewe unayelishikilia shina bali ni shina linalokushikilia wewe
 basi utasema matawi yale yalikatwa ili nipate kupandikizwa katika hilo shina
 hii ni kweli
matawi hayo yalikatwa kwa sababu ya kutokuamini kwake lakini wewe umesimama tu kwa sababu ya imani
kwa hiyo usijivune bali simama kwa kuogopa
 kwa maana kama mungu hakuyahurumia matawi ya asili wala hatakuhurumia wewe
 angalia basi wema na ukali wa mungu warumi kwa wale walioanguka ukali bali kwako wewe wema wa mungu kama utadumu katika wema wake
la sivyo nawe utakatiliwa mbali
 wao nao wasipodumu katika kutokuamini kwao watapandikizwa tena kwenye shina kwa maana mungu anao uwezo wa kuwapandikiza tena kwenye hilo shina
 ikiwa wewe ulikatwa kutoka katika kile ambacho kwa asili ni mzeituni mwitu na kupandikizwa kinyume cha asili kwenye mzeituni uliopandwa si rahisi zaidi matawi haya ya asili kupandikizwa tena kwenye shina lake la mzeituni israeli wote wataokolewa ndugu zangu ili msije mkajidai kuwa wenye hekima kuliko mlivyo nataka mfahamu siri hii ugumu umewapata israeli kwa sehemu hadi idadi ya watu mataifa watakaoingia itimie
 hivyo israeli wote wataokolewa kama ilivyoandikwa mkombozi atakuja kutoka sayuni ataondoa kutokumcha mungu katika yakobo
 hili ndilo agano langu nao nitakapoziondoa dhambi zao
 kwa habari ya injili wao ni adui wa mungu kwa ajili yenu lakini kuhusu kule kuteuliwa kwao ni wapendwa kwa ajili ya mababa zao wa zamani kwa maana akishawapa watu karama haziondoi wala wito wake
 kama vile ninyi wakati fulani mlivyokuwa waasi kwa mungu lakini sasa mmepata rehema kwa sababu ya kutokutii kwao hivyo nao waisraeli wamekuwa waasi ili kwamba wao nao sasa waweze kupata rehema kwa ajili ya rehema za mungu kwenu
 kwa maana mungu amewafunga wanadamu wote kwenye kuasi ili apate kuwarehemu wote
wimbo wa shukrani tazama jinsi kilivyo kina cha utajiri wa hekima na maarifa ya mungu tazama jinsi ambavyo hukumu zake hazichunguziki na ambavyo njia zake zisivyotafutikana ni nani aliyeijua nia ya bwana au ni nani ambaye amekuwa mshauri wake au ni nani aliyempa cho chote ili arudishiwe kwa maana vitu vyote vyatoka kwake viko kwake na kwa ajili yake
utukufu ni wake milele
amen
maisha mapya katika kristo kwa hiyo ndugu zangu nawasihi kwa rehema zake mungu itoeni miili yenu iwe dhabihu iliyo hai takatifu na inayompendeza mungu hii ndiyo ibada yenu yenye maana
 msifuatishe tena mfano wa ulimwengu huu bali mgeuze kwa kufanywa upya nia zenu
ndipo mtaweza kuonja na kuhakikisha ni nini mapenzi ya mungu yaliyo mema yanayopendeza machoni pake na ukamilifu
 kwa ajili ya neema niliyopewa nawaambia kila mmoja miongoni mwenu asijidhinie kuwa bora kuliko impasavyo bali afikiri kwa busara kwa kulingana na kipimo cha imani mungu aliyompa
 kama vile katika mwili mmoja tulivyo na viungo vingi navyo viungo vyote havina kazi moja vivyo hivyo na sisi tulio wengi tu mwili mmoja katika kristo nasi kila mmoja ni kiungo cha mwenzake
 tuna karama zilizotofautiana kila mmoja kutokana na neema tuliyopewa
kama ni unabii na tutoe unabii kwa kadiri ya imani
kama ni kuhudumu na tuhudumu mwenye kufundisha na afundishe kama ni kutia moyo na atie moyo kama ni kuchangia kwa ajili ya mahitaji ya wengine na atoe kwa ukarimu kama ni uongozi na aongoze kwa bidii kama ni kuhurumia wengine na afanye hivyo kwa furaha
alama za mkristo wa kweli upendo lazima usiwe wa unafiki
chukieni lililo ovu shikamaneni na lililo jema
 pendaneni ninyi kwa ninyi kwa upendo wa kidugu
waheshimuni na kuwatanguliza wengine
 msiwe wavivu bali mwe na bidii katika roho mkimtumikia bwana
 iweni na furaha katika tumaini katika dhiki iweni na saburi dumuni katika maombi
 changieni katika mahitaji ya watakatifu wakaribisheni wageni
 wabarikini wale wanaowatesa barikini wala msilaani
 furahini pamoja na wenye kufurahi lieni pamoja na wale waliao
 kaeni kwa amani ninyi kwa ninyi
msijivune bali mwe tayari kushirikiana na wanyonge
wala msiwe watu wenye kujivuna kwamba mnajua kila kitu
 msimlipe mtu ye yote ovu kwa ovu
jitahidini ili mtende yaliyo mema machoni pa watu wote
 kama ikiwezekana kwa upande warumi wenu kaeni kwa amani na watu wote
 wapendwa msilipize kisasi bali ipisheni ghadhabu ya mungu maana imeandikwa kisasi ni juu yangu mimi nitalipa asema bwana
 badala yake adui yako akiwa na njaa mpe chakula akiwa na kiu mnyweshe
maana ukifanya hivyo utampalia makaa ya moto yanayowaka kichwani pake
 usishindwe na ubaya bali uushindeni ubaya kwa wema
kutii mamlaka kila mtu na atii mamlaka inayotawala kwa maana hakuna mamlaka isiyotoka kwa mungu nazo mamlaka zilizopo zimewekwa na mungu
 kwa hiyo yeye anayeasi dhidi ya mamlaka inayotawala anaasi dhidi ya kile kilichowekwa na mungu nao wale wafanyao hivyo watajiletea hukumu juu yao wenyewe
 kwa kuwa watawala hawawatishi watu wale wanaotenda mema bali wale wanaotenda mabaya
je wataka usimwogope mwenye mamlaka basi tenda lile lililo jema naye atakusifu
 kwa maana mwenye mamlaka ni mtumishi wa mungu kwa ajili ya mema
lakini kama ukitenda mabaya basi ogopa kwa kuwa hauinui upanga bila sababu
yeye ni mtumishi wa mungu mjumbe wa mungu wa kutekeleza adhabu juu ya watenda mabaya
 kwa hiyo ni lazima kutii wenye mamlaka si kwa sababu ya kuogopa adhabu iwezayo kutolewa bali pia kwa ajili ya dhamiri
 kwa sababu hii mnalipa kodi kwa maana watawala ni watumishi wa mungu ambao hutumia muda wao wote kutawala
 mlipeni kila mtu kile mnachodaiwa
kama mnadaiwa kodi lipeni kodi kama ni ushuru lipeni ushuru astahiliye hofu mhofu astahiliye heshima mheshimu
kupendana kila mmoja na mwingine
 msidaiwe kitu na mtu ye yote isipokuwa kupendana kwa maana yeye ampendaye mwenzake ameitimiza sheria
 kwa kuwa amri hizi zisemazo usizini usiue usiibe usitamani na amri nyingine zote zinajumlishwa katika amri hii moja mpende jirani yako kama nafsi yako
 upendo haumfanyii jirani jambo baya
kwa hiyo upendo ndio utimilifu wa sheria
 nanyi fanyeni hivi mkiuutambua wakati tulio nao
saa ya kuamka kutoka usingizini imewadia kwa maana sasa wokovu wetu umekaribia zaidi kuliko hapo kwanza tulipoamini
 usiku umeendelea sana mapambazuko yamekaribia
kwa hiyo tuyaweke kando matendo ya giza na tuvae silaha za nuru
 basi na tuenende kwa adabu kama inavyopasa wakati wa mchana si kwa kufanya karamu za ulafi na ulevi si kwa ufisadi na uasherati si kwa ugomvi na wivu
 bali jivikeni bwana yesu kristo wala msifikiri jinsi mtakavyotimiza tamaa za miili yenu yenye asili ya dhambi
msiwahukumu wengine mkaribisheni yeye ambaye imani yake ni dhaifu lakini si kwa kugombana na kubishana juu ya mawazo yake
 mtu mmoja imani yake inamruhusu kula kila kitu lakini mwingine ambaye imani yake ni dhaifu hula mboga tu
 yeye alaye kila kitu asimdharau yeye asiyekula
wala yeye asiyekula kila kitu asimhukumu yule alaye kila kitu kwa maana mungu amemkubali
 wewe ni nani hata umhukumu mtumishi wa mtu mwingine kwa bwana wake tu anasimama au kuanguka
naye atasimama kwa sababu bwana anaweza kumsimamisha
mtu mmoja anaitukuza siku fulani kuwa ni bora kuliko nyingine na mwingine anaona kuwa siku zote ni sawa
basi kila mmoja awe na hakika na yale anayoamini
 yeye anayehesabu siku moja kuwa takatifu kuliko nyingine hufanya hivyo kwa kumheshimu bwana
naye alaye nyama hula kwa bwana kwa maana humshukuru mungu naye akataaye kula nyama hufanya hivyo kwa bwana na humshukuru mungu
kwa kuwa hakuna hata mmoja wetu anayeishi kwa ajili yake mwenyewe wala hakuna hata mmoja wetu afaye kwa ajili yake mwenyewe
 kama tunaishi tunaishi kwa bwana nasi pia tukifa twafa kwa bwana
kwa hiyo basi kama tukiishi au kama tukifa sisi ni mali ya bwana
 kwani kwa sababu hii hasa kristo alikufa na akawa hai tena kusudi apate kuwa bwana wa wote yaani waliokufa na walio hai
 basi kwa nini wewe wamhukumu ndugu yako au kwa nini wewe unamdharau ndugu yako kwa kuwa sote tutasimama mbele ya kiti cha mungu warumi cha hukumu
 kwa kuwa imeandikwa kama niishivyo asema bwana kila goti litapigwa mbele zangu na kila ulimi utamkiri mungu
 hivyo basi kila mmoja wetu atatoa habari zake mwenyewe kwa mungu
usimfanye ndugu yako ajikwae kwa hiyo na tusiendelee kuhukumiana badala yake mtu asiweke kamwe kikwazo au kizuizi katika njia ya mwingine
 ninajua tena nimehakikishiwa sana katika bwana yesu kwamba hakuna kitu cho chote ambacho ni najisi kwa asili yake
lakini kama mtu anakiona kitu kuwa ni najisi basi kwake huyo kitu hicho ni najisi
 kama ndugu yako anahuzunishwa kwa sababu ya kile unachokula basi huenendi tena katika upendo
usiruhusu kile unachokula kiwe sababu ya kumwangamiza ndugu yako ambaye kristo alikufa kwa ajili yake
 usiruhusu kile ambacho unakiona kuwa chema kisemwe kuwa ni kiovu
 kwa maana ufalme wa mungu si kula na kunywa bali ni haki amani na furaha katika roho mtakatifu
 kwa sababu mtu ye yote anayemtumikia kristo kwa jinsi hii anampendeza mungu na kukubaliwa na wanadamu
 kwa hiyo na tufanye bidii kutafuta yale yaletayo amani na kujengana sisi kwa sisi
 usiiharibu kazi ya mungu kwa ajili ya chakula
hakika vyakula vyote ni safi lakini ni kosa kula kitu cho chote kinachomsababisha ndugu yako ajikwae
 ni afadhali kutokula nyama wala kunywa divai au kufanya jambo lingine lo lote litakalomsababisha ndugu yako ajikwae
 je wewe unayo imani ile imani uliyo nayo uwe nayo nafsini mwako mbele za mungu
heri mtu yule asiye na sababu ya kujihukumu nafsi yake kwa ajili ya kile anachokifanya
 lakini kama mtu ana shaka kuhusu kile anachokula asile hicho kitu kwa sababu hakula kwa imani
kwa kuwa cho chote kinachofanywa pasipo imani ni dhambi
usijipendeze mwenyewe bali wapendeze wengine sisi tulio na nguvu hatuna budi kuchukuliana na kushindwa kwa wale walio dhaifu wala si kujipendeza nafsi zetu wenyewe
 kila mmoja wetu inampasa kumpendeza jirani yake kwa mambo mema ili kumjenga katika imani
 kwa maana hata kristo hakujipendeza mwenyewe bali kama ilivyoandikwa matukano yao wale wanaokutukana wewe yalinipata mimi
 kwa maana kila kitu kilichoandikwa zamani kiliandikwa kutufundisha ili kwamba kwa saburi na faraja tunayopata katika maandiko tuwe na tumaini
mungu atoaye saburi na faraja awajalie ninyi roho ya umoja miongoni mwenu mnapomfuata kristo yesu ili kwa moyo mmoja mpate kumtukuza mungu aliye baba wa bwana wetu yesu kristo
injili sawa kwa wayahudi na kwa watu mataifa karibishaneni ninyi kwa ninyi kama kristo alivyowakaribisha ninyi ili kumletea mungu utukufu
 kwa maana nawaambia kwamba kristo amekuwa mtumishi kwa wale waliotahiriwa ili kuonyesha kweli ya mungu na kuthibitisha zile ahadi walizopewa baba zetu wa zamani pia ili watu mataifa wamtukuze mungu kwa rehema zake
kama ilivyoandikwa kwa hiyo nitakutukuza katikati ya watu mataifa nitaliimbia sifa jina lako
 tena yasema enyi watu mataifa furahini pamoja na watu wa mungu
 tena mhimidini bwana ninyi watu wote mataifa na kumwimbia sifa enyi mataifa yote
 tena isaya anasema shina la yese litachipuka yeye atakayeinuka ili kutawala juu ya mataifa watu mataifa watamtumaini
 mungu wa tumaini awajaze ninyi furaha yote na amani katika kumwamini ili mpate kujawa na tumaini tele kwa nguvu ya roho mtakatifu
paulo mhudumu wa watu mataifa ndugu zangu mimi mwenyewe ninasadiki kwamba mmejaa wema ufahamu wote tena mnaweza kufudishana ninyi kwa ninyi
 nimewaandikia kwa ujasiri vipengele kadha wa kadha katika waraka huu kama kuwakumbusha tena kwa habari ya ile neema mungu aliyonipa ili kuwa mhudumu wa kristo yesu kwa watu mataifa nikiwa na huduma ya kikuhani ya kutangaza injili ya mungu ili watu mataifa wapate kuwa dhabihu inayokubaliwa na mungu iliyotakaswa na roho mtakatifu
 kwa hiyo ninajisifu katika kristo yesu kwenye utumishi wangu kwa mungu
 kwa maana sitathubutu kusema kitu cho chote zaidi ya kile ambacho kristo amefanya kwa kunitumia mimi katika kuwaongoza watu mataifa wamtiii mungu kwa yale niliyosema na kufanya kwa nguvu za ishara na miujiza kwa uweza wa roho wa mungu ili kuanzia yerusalemu hadi maeneo yote ya kandokando yake mpaka iliriko nimekwisha kuihubiri injili ya kristo kwa ukamilifu
 hivyo ni nia yangu kuhubiri habari njema si pale ambapo kristo amekwisha kujulikana ili nisije nikajenga juu ya msingi wa mtu mwingine
 lakini kama ilivyoandikwa wale ambao hawajahubiriwa habari zake wataona nao wale ambao hawajazisikia watafahamu
paulo apanga kwenda rumi hii ndiyo sababu nimezuiliwa mara nyingi nisiweze kuja kwenu
 lakini sasa kwa kuwa hakuna nafasi zaidi kwa ajili yangu katika sehemu hii ninatamani kuja kwenu kama ambavyo nimekuwa na shauku kwa miaka mingi nimekusudia kufanya hivyo nitakapokuwa njiani kwenda hispania
natarajia kuwaona katika safari yangu na kusafirishwa nanyi mpaka huko baada ya kufurahia ushirika wenu kwa kitambo kidogo
 sasa niko njiani kuelekea yerusalemu kwa ajili ya kuwahudumia watakatifu huko
 kwa kuwa imewapendeza watu wa makedonia na akaya kufanya changizo kwa ajili ya maskini walioko miongoni mwa watakatifu huko yerusalemu
 imewapendeza kufanya hivyo naam kwani ni wadeni wao
kwa maana ikiwa watu mataifa wameshiriki baraka za rohoni za wayahudi wao ni wadeni wa wayahudi ili wayahudi nao washiriki baraka zao za mambo ya mwilini
 kwa hiyo baada ya kukamilisha warumi kazi hii na kuhakikisha kuwa wamepokea kila kitu kilichokusanywa nitapitia kwenu nikiwa njiani kwenda hispania
 ninajua kwamba nitakapokuja kwenu nitakuja na wingi wa baraka za kristo
 basi ndugu zangu nawasihi kwa jina la bwana wetu yesu kristo na kwa upendo wa roho mtakatifu kujiunga nami katika taabu zangu mkiniombea kwa mungu
 ombeni ili nipate kuokolewa mikononi mwa wale wasioamini walioko uyahudi na kwamba utumishi wangu upate kukubaliwa na watakatifu wa huko yerusalemu ili kwa mapenzi ya mungu niweze kuja kwenu kwa furaha nami niburudishwe pamoja nanyi
 mungu wa amani na awe pamoja nanyi nyote
amen
salamu kwa watu binafsi napenda kumtambulisha kwenu dada yetu foibe mtumishi katika kanisa la kenkrea
 naomba mpokeeni katika bwana ipasavyo watakatifu na kumpa msaada wo wote atakaohitaji kutoka kwenu kwa maana yeye amekuwa msaada kwa watu wengi mimi nikiwa miongoni mwao
 wasalimuni prisilaa na akila watumishi wenzangu katika kristo yesu
 wao walihatirisha maisha yao kwa ajili yangu wala si mimi tu ninayewashukuru bali pia makanisa yote ya watu mataifa
 lisalimuni pia kanisa linalokutana nyumbani mwao
msalimuni rafiki yangu epaineto aliyekuwa mtu wa kwanza kumwamini kristo huko asia
 msalimuni maria aliyefanya kazi kwa bidii kwa ajili yenu
 wasalimuni androniko na yunia jamaa zangu ambao wamekuwa gerezani pamoja nami
wao ni maarufu miongoni mwa mitume nao walimjua kristo kabla yangu
 msalimuni ampliato yeye nimpendaye katika bwana
 msalimuni urbano mtenda kazi mwenzetu katika kristo pamoja na rafiki yangu mpendwa stakisi
 msalimuni apele aliyejaribiwa na akaithibitisha imani yake katika kristo
wasalimuni wote walio nyumbani mwa aristobulo
a prisila ni jina ambalo kwa kiyunani ni priska
hivyo tafsiri nyingine zimemwita priska
 warumi msalimuni ndugu yangu herodioni na wote yesu kristo utukufu una yeye milele na milele
walio nyumbani mwa narkisi walio katika amen
bwana
 wasalimuni trifaina na trifosa wale wanawake wanaofanya kazi kwa bidii katika bwana
msalimuni rafiki yangu mpendwa persisi mwanamke mwingine aliyefanya kazi kwa bidii katika bwana
 msalimuni rufo mteule katika bwana pamoja na mama yake ambaye amekuwa mama kwangu pia
 wasalimuni asinkrito flegoni herme patroba salimianeni ninyi kwa ninyi kwa busu takatifu
makanisa yote ya kristo yanawasalimu
letao matengano na kuweka vikwazo mbele yenu dhidi ya mafundisho mliyojifunza
 kwa maana watu kama hao hawamtumikii bwana kristo bali wanatumikia tamaa zao wenyewe
kwa kutumia mi nimejawa na furaha tele kwa ajili yenu
lakini nataka mwe na hekima katika mambo mema na bila hatia katika mambo maovu
 mungu wa amani atamponda shetani chini ya miguu yenu upesi
neema ya bwana wetu yesu iwe pamoja nanyi
amen
 timotheo mtenda kazi mwenzangu anawasalimu
vivyo hivyo lukio yasoni sosipatro na ndugu zangu
 mimi tertio niliyemwandishi wa waraka huu nawasalimu katika bwana
 gayo ambaye ni mwenyeji wangu na wa kanisa lote anawasalimu
erasto mweka hazina wa mji huu pamoja na kwarto ndugu yetu pia wanawasalimu
 neema ya bwana wetu yesu kristo iwe pamoja nanyi nyote
amen
maneno ya mwisho ya kumsifu mungu sasa atukuzwe yeye awezaye kuwafanya ninyi imara kwa injili yangu na kuhubiriwa kwa yesu kristo kutokana na kufunuliwa siri zilizofichika tangu zamani za kale
 lakini siri ambayo sasa imefunuliwa na kujulikana kupitia maandiko ya kinabii kutokana na amri ya mungu wa milele ili mataifa yote yaweze kumwamini na kumtii mungu aliye pekee mwenye hekima ambaye kwa njia ya warumi warumi wakorinto utangulizi wakati wa huduma ya paulo ya muda mrefu huko efeso paulo alituma waraka huu kama itikio la habari alizopata kutoka vyanzo mbalimbali kuhusu hali iliyokuwa inaendelea katika kanisa la korintho na pia kama kujibu barua ya kutoka katika kanisa hilo iliyokuwa inaomba ushauri
korintho ulikuwa mji uliojengwa pwani ya bahari ya mediterania
huu mji ulikuwa umejengwa kando ya bahari na ulineemeka kwa kuwa na ukiritimba wa biashara
kama kituo kikuu cha biashara cha wakati huo ulitajirika sana
nyakati za paulo ulikuwa koloni la kirumi ukiwavutia wakazi wa mataifa mbalimbali wakiwemo warumi wayunani na wayahudi kutoka sehemu zinazoizunguka bahari ya mediterania
mchanganyiko huu wa wakazi ulisababisha kuharibika na kumomonyoka kwa hali ya maadili
hali hii iliwashangaza hata wapagani
kutokana na hali kama hii si ajabu kwamba hata kanisa la korintho lilikabiliwa na matatizo mengi
paulo alikuwa ameanzisha kanisa katika mji wa korintho huko uyunani katika safari yake ya pili ya kitume yamkini ilikuwa wakati wa majira ya kipupwe mwaka b
mdo
 na kukaa huko kwa muda wa mwaka mmoja na nusu
ni katika wakati huu ndipo alipoanzisha kanisa hili
aliondoka korintho huenda majira ya vuli ya b
akifuatana na prisila na akila kwenda efeso na kutoka huko alikwenda palestina mdo
lakini mambo yalikuwa mabaya sana baada ya yeye kuondoka
aliona ni muhimu awaandikie kuhusu matatizo mengi yaliyojitokeza kama haya yafuatayo walikataa kuwa yeye si mtume walishiriki meza ya bwana isivyostahili walibishana juu ya kula nyama zilizotolewa kafara kwa sanamu walikuwa wakishtakiana mahakamani walishiriki maisha ya uasherati walikataa ukweli kuhusu ufufuo walibishana juu ya ndoa na mengine mengi
paulo aliona ana wajibu wa kushughulikia hali hiyo ili kanisa la korintho lisije likaporomoka
anaposhughulikia matatizo haya moja moja paulo anafafanua misingi ya mafundisho ya kikristo juu ya imani
wazo kuu katika barua hii kusudi kubwa la paulo lilikuwa ni kusahihisha makosa dhahiri yaliyokuwamo katika kanisa la korintho
alionyesha umuhimu wa kuishi kama iwapasavyo watu wanaomwamini kristo
haitoshi kusema kwamba mtu ni mkristo tu bali ni lazima mwenendo wa mkristo ufanane na ule wa kristo
kutokufanya hivyo ni kumwaibisha kristo na kanisa lake
paulo pia anasisitiza kwamba kristo anatosheleza haja zote za wale wanaomwamini
mtu akiwa ndani ya kristo anakuwa kiumbe kipya na anafanywa kuwa safi yaani mtakatifu
mwandishi mwandishi ni paulo
tarehe waraka huu umeandikwa b
mgawanyo salamu za paulo tatizo la mgawanyiko katika kanisa tatizo la zinaa katika kanisa tatizo la kushtakiana mahakamani tatizo la uasherati tatizo juu ya ndoa matatizo kuhusu ibada ya sanamu matatizo katika ibada matatizo kuhusu ufufuo wa wafu mawaidha ya mwisho wakorinto salamu paulo aliyeitwa kwa mapenzi ya mungu kuwa mtume wa yesu kristo na sosthene ndugu yetu kwa kanisa la mungu lililoko korintho kwa wale waliotakaswa katika kristo yesu walioitwa kuwa watakatifu pamoja na wale wote ambao kila mahali wanaliitia jina la kristo yesu bwana wetu aliye bwana wao na wetu pia neema na amani itokayo kwa mungu baba yetu na kwa bwana yesu kristo iwe nanyi
shukrani ninamshukuru mungu sikuzote kwa ajili yenu kwa sababu ya neema yake mlioyopewa katika kristo yesu
 kwa kuwa katika kristo mmetajirishwa kwa kila hali katika kusema kwenu na katika maarifa yenu yote kwa sababu ushuhuda wetu kumhusu yesu ulithibitishwa ndani yenu
 kwa hiyo hamkupungukiwa na karama yo yote ya kiroho wakati mnangoja kwa shauku kudhihirishwa kwa bwana wetu yesu kristo
 yeye atawafanya imara mpaka mwisho ili msiwe na hatia siku ile ya bwana wetu yesu kristo
 mungu ni mwaminifu ambaye mmeitwa naye ili mwe na ushirika na mwanawe yesu kristo bwana wetu
mgawanyiko ndani ya kanisa nawasihi ndugu zangu katika jina la bwana wetu yesu kristo kwamba mpatane nia zenu ninyi kwa ninyi ili pasiwepo na matengano katikati yenu na kwamba mwe na umoja kikamilifu katika nia na katika kusudi
 kwa maana ndugu zangu nimepata habari kutoka kwa baadhi ya watu wa nyumbani mwa kloe kwamba kuna magomvi katikati yenu
 maana yangu ni kwamba kila mmoja wenu husema mimi ni wa paulo mwingine mimi ni wa apolo mwingine mimi ni wa kefa na mwingine mimi ni wa kristo
 je kristo amegawanyika je paulo ndiye aliyesulibishwa kwa ajili yenu je mlibatizwa kwa jina la paulo namshukuru mungu kwamba sikumbatiza mtu ye yote miongoni mwenu isipokuwa krispo na gayo
 kwa hiyo hakuna mtu ye yote miongoni mwenu anayeweza kusema kwamba alibatizwa kwa jina langu
 naam niliwabatiza pia watu wa nyumbani mwa stefana
lakini zaidi ya hao sijui kama nilimbatiza mtu mwingine ye yote
 kwa maana kristo hakunituma ili kubatiza bali kuhubiri injili na nifanye hivyo si kwa kutumia maneno ya hekima ya kibinadamu ya kushawishi ili msalaba wa kristo usije ukakosa nguvu yake
kristo hekima na nguvu ya mungu kwa maana ujumbe wa msalaba kwa wale wanaopotea ni upuzi lakini kwetu sisi tunaookolewa ni nguvu ya mungu
 kwa maana imeandikwa nitaiharibu hekima ya wenye hekima na kuzibatilisha akili za wenye akili
 yuko wapi mwenye hekima yuko wapi msomi yuko wapi mwanafalsafa wa nyakati hizi je mungu hakufanya hekima ya ulimwengu huu kuwa umpumbavu kwa kuwa katika hekima ya mungu ulimwengu kwa hekima yake haukumjua yeye ilimpendeza mungu kuwaokoa wale waaminio kwa upuzi wa lile neno lililohubiriwa
 wayahudi wanataka miujiza na wayunani wanatafuta hekima lakini sisi tunamhubiri kristo aliyesulibiwa ambaye kwa wayahudi ni kitu cha kukwaza na kwa wayunani ni upuzi
 lakini kwa wale ambao mungu amewaita yaani wayahudi na wayunani kristo ni nguvu na hekima ya mungu
 kwa maana upumbavu wa mungu una hekima zaidi kuliko hekima ya wanadamu nao udhaifu wa mungu una nguvu kuliko nguvu ya wanadamu
 ndugu zangu kumbukeni mlivyokuwa mlipoitwa
kwa kipimo cha kibinadamu si wengi wenu mliokuwa na hekima
si wengi waliokuwa na nguvu si wengi waliozaliwa katika jamaa zenye vyeo
 lakini mungu alichagua vitu vipumbavu vya ulimwenguni ili aviaibishe vyenye hekima mungu alichagua vitu dhaifu vya ulimwengu ili aviaibishe vyenye nguvu
 alivichagua vitu vya chini na vinavyodharauliwa vya dunia hii vitu ambavyo haviko ili avibatilishe vile vilivyoko ili mtu ye yote asijisifu mbele za mungu
 mungu ndiye chanzo cha uzima wenu katika kristo yesu aliyefanyika kwetu hekima itokayo kwa mungu na haki na utakaso na ukombozi ili kama ilivyoandikwa yeye ajisifuye na ajisifu katika bwana
kumtangaza kristo aliyesulibiwa ndugu zangu nilipokuja kwenu sikuja na maneno ya ushawishi wala hekima ya hali ya juu nilipowahubiria siri za mungu
 kwa kuwa niliamua kutokujua kitu cho chote wakati nikiwa nanyi isipokuwa yesu kristo naye amesulibiwa msalabani
mimi nilikuja kwenu nikiwa dhaifu na mwenye hofu na kwa kutetemeka sana
 kuhubiri kwangu na ujumbe wangu haukuwa na hekima na maneno ya kuwashawishi watu bali kwa madhihirisho ya nguvu za roho mtakatifu ili imani yenu isiwe imejengwa katika hekima ya wanadamu bali katika nguvu za mungu
hekima ya kweli itokayo kwa mungu lakini miongoni mwa watu waliokomaa twanena hekima wala si hekima ya ulimwengu huu au ya watawala wa dunia hii wanaobatilika
 sisi tunanena hekima ya mungu ambayo ni siri tena iliyofichika kwa wanadamu ambayo mungu aliikusudia kabla ulimwengu kuwepo kwa ajili ya utukufu wetu
 hakuna hata mtawala mmoja wa nyakati zetu aliyeelewa jambo hili
kwa maana kama wangelielewa wasingemsulibisha bwana wa utukufu
 lakini ni kama ilivyoandikwa lile jambo ambalo jicho halijapata kuona sikio halijapata kusikia wala halikuingia moyoni lile mungu alilowaandalia wale wampendao
 lakini mambo haya mungu ametufunulia kwa njia ya roho wake
roho huchunguza kila kitu hata mambo ya ndani sana ya mungu
 kwa maana ni nani anayejua mawazo ya mtu isipokuwa roho iliyo ndani ya huyo mtu vivyo hivyo hakuna mtu ajuaye mawazo ya mungu isipokuwa roho wa mungu
 basi hatukupokea roho ya dunia bali roho yule atokaye kwa mungu ili tuweze kuelewa kile kipawa ambacho mungu ametupatia bure
 haya ndiyo tusemayo si kwa maneno tuliyofundishwa kwa hekima ya wanadamu bali kwa maneno tuliyofundishwa na roho tukifafanua kweli za kiroho kwa wale watu wa kiroho
 mtu ambaye hana roho wa mungu hawezi kupokea mambo yatokayo kwa roho wa mungu kwa kuwa ni upuzi kwake naye hawezi kuyaelewa kwa sababu hayo yanaeleweka tu kwa jinsi ya rohoni
 mtu wa kiroho hutambua mambo yote lakini yeye mwenyewe wakorinto hatambuliwi na mtu ye yote
 kwa maana ni nani aliyejua nia ya bwana ili apate kumfundisha lakini sisi tunayo nia ya kristo
kuhusu mgawanyiko katika kanisa
ndugu zangu mimi sikuweza kusema nanyi kama watu wa kiroho bali kama watu wa mwilini kama watoto wachanga katika kristo
 naliwanywesha maziwa wala si chakula kigumu kwa kuwa hamkuwa tayari kwa hicho chakula kigumu
naam hata sasa hamkiwezi
 kwa maana ninyi bado ni watu wa mwilini
kwa kuwa bado kuna wivu na magombano miongoni mwenu je ninyi si watu wa mwilini nanyi mnaenenda kwa jinsi ya kibinadamu kwa maana mmoja anaposema mimi ni wa paulo mwingine mimi ni wa apolo je ninyi si wanadamu wa kawaida kwani apolo ni nani naye paulo ni nani ni watumishi tu ambao kwa kupitia wao mliamini
 mimi nilipanda mbegu apolo akatia maji lakini mungu ndiye aliyekuza
 hivyo mwenye kupanda mbegu na mwenye kutia maji si kitu bali mungu peke yake ndiye akuzaye
 apandaye mbegu ni sawa na yule atiaye maji
kila mmoja atalipwa kulingana na kazi yake
 sisi ni watenda kazi pamoja na mungu ninyi ni shamba la mungu ni jengo la mungu
 kwa neema mungu aliyonipa niliweka msingi kama mjenzi stadi na mtu mwingine anajenga juu ya huo msingi
lakini kila mmoja inampasa awe mwangalifu jinsi anavyojenga juu yake
 kwa maana hakuna mtu ye yote awezaye kuweka msingi mwingine wo wote isipokuwa ule uliokwisha kuwekwa ambao ni yesu kristo
 kama mtu ye yote akijenga juu ya msingi huu kwa kutumia dhahabu fedha mawe ya thamani miti majani au nyasi kazi yake itaonekana kuwa ikoje kwa kuwa siku ile itaidhihirisha kazi yake
itadhihirishwa kwa moto nao moto utapima ubora wa kazi ya kila mtu
 kama kile alichojenga kitabaki atapokea thawabu
 kama kazi ya mtu itateketea atapata hasara ila yeye mwenyewe ataokolewa lakini kama mtu aliyenusurika kwenye moto
 je hamjui ya kwamba ninyi ni hekalu la mungu na kwamba roho wa mungu anakaa ndani yenu kama mtu ye yote akiliharibu hekalu la mungu mungu atamwangamiza mtu huyo kwa maana hekalu la mungu ni takatifu wakorinto ambalo ndilo ninyi
 msijidanganye
kama mtu ye yote miongoni mwenu akidhani kuwa ana hekima kwa viwango vya dunia hii inampasa awe mjinga ili apate kuwa na hekima
 kwa maana hekima ya ulimwengu huu ni upuzi mbele za mungu
kama ilivyoandikwa mungu huwanasa wenye hekima katika hila yao tena bwana anajua kwamba mawazo ya wenye hekima ni ubatili
 hivyo basi mtu asijivune kuhusu wanadamu kwa kuwa vitu vyote ni vyenu ikiwa ni paulo au apolo au kefa au dunia au uzima au mauti au wakati uliopo au wakati ujao haya yote ni yenu na ninyi ni wa kristo naye kristo ni wa mungu
mawakili wa siri za mungu basi watu na watuhesabu sisi kuwa tu watumishi wa kristo na mawakili wa siri za mungu
 zaidi ya hayo litakiwalo ni mawakili waonekane kuwa waaminifu
 lakini kwangu mimi ni jambo dogo sana kwamba nihukumiwe na ninyi au na mahakama yo yote ya kibinadamu
hata mimi mwenyewe sijihukumu
 dhamiri yangu ni safi lakini hilo halinifanyi nisiwe na hatia
bwana ndiye anihukumuye
 kwa hiyo msihukumu jambo lo lote kabla ya wakati wake ngojeni mpaka bwana atakapokuja
yeye atayaleta nuruni mambo yale yaliyofichwa gizani na kuweka wazi nia za mioyo ya wanadamu
wakati huo kila mmoja atapokea sifa anayostahili kutoka kwa mungu
 basi ndugu zangu mambo haya nimeyafanya kuwa mfano wa mimi binafsi na apolo kwa faida yenu ili mweze kujifunza kutoka kwetu maana ya ule usemi usemao msivuke zaidi ya yale yaliyoandikwa
hivyo hamtajivunia mtu fulani na kumdharau mwingine
kwa maana ni nani aliyekufanya wewe kuwa tofauti na mwingine ni nini ulicho nacho ambacho hukupokea nawe kama ulipokea kwa nini unajivuna kama vile hukupokea sasa tayari mnayo yale yote mnayohitaji tayari mmekwisha kuwa matajiri mmekuwa wafalme tena bila sisi laiti mngekuwa wafalme kweli ili na sisi tupate kuwa wafalme pamoja nanyi kwa maana ninaona kwamba mungu ametuweka sisi mitume katika nafasi ya mwisho kabisa kama watu waliohukumiwa kufa kwa sababu tumefanywa kuwa maonyesho kwa ulimwengu wote kwa malaika na kwa wanadamu pia
 kwa ajili ya kristo sisi ni wajinga lakini ninyi mna hekima ndani ya kristo
sisi tu dhaifu lakini ninyi mna nguvu
tunadharauliwa lakini ninyi mnaheshimiwa
 mpaka saa hii tuna njaa na kiu tu uchi tumepigwa na hatuna makao
 tunafanya kazi kwa bidii kwa mikono yetu wenyewe
tunapolaaniwa tunabariki tunapoteswa twastahimili tunaposingiziwa tunajibu kwa upole
mpaka sasa tumekuwa kama takataka ya dunia na uchafu wa ulimwengu hadi leo
 siwaandikii mambo haya ili kuwaaibisha bali ili kuwaonya kama wanangu wapendwa
 hata kama mnao walimu katika kristo lakini hamna baba wengi
mimi nilikuwa baba yenu katika kristo yesu kwa kuwaletea injili
 basi nawasihi mwige mfano wangu
 kwa sababu hii ninamtuma timotheo mwanangu mpendwa na mwaminifu katika bwana
yeye atawakumbusha kuhusu maisha yangu katika kristo ambayo yanakubaliana na mafundisho yangu ninayofundisha kila mahali kwenye kila kanisa
 baadhi yenu mmekuwa na majivuno mkidhani kuwa sitafika kwenu
 lakini kama bwana akipenda nitafika kwenu mapema nami nitapenda kujua si tu kile wanachosema hawa watu wenye kiburi bali pia kujua nguvu yao
 kwa kuwa ufalme wa mungu si maneno matupu tu bali ni nguvu
 ninyi amueni
je nije kwenu na fimbo au nije kwa upendo na kwa roho ya upole mwasherati atengwe kuna habari za kweli kwamba miongoni mwenu kuna uasherati ambao haujatokea hata miongoni mwa watu wasiomjua mungu kwamba mtu awe na mke wa baba yake
 nanyi mwajivuna je haiwapasi kuhuzunika na kumtenga mtu huyo aliyefanya mambo hayo na ushirika wenu hata kama siko pamoja nanyi katika mwili niko nanyi katika roho
nami nimekwisha kumhukumu mtu huyo aliyetenda jambo hili kama vile ningekuwapo
 mnapokutana katika jina la bwana wetu yesu nami nikiwepo pamoja nanyi katika roho na uweza wa bwana yesu ukiwepo mkabidhini mtu huyu kwa shetani ili asili ya dhambi iangamizwe lakini roho yake iokolewe katika siku ya bwana
 majivuno yenu si mazuri
je hamjui ya kwamba chachu kidogo huchachusha donge zima la unga ondoeni chachu ya kale ili mpate kuwa donge jipya kama vile mlivyo hamkutiwa chachu
kwa maana kristo mwana kondoo wetu wa pasaka amekwisha tolewa kuwa dhabihu
 kwa hiyo tusiiadhimishe sikukuu hii kwa chachu ya zamani chachu ya nia mbaya na uovu bali kwa mkate usiotiwa chachu mkate wa weupe wa moyo na kweli
 niliwaandikia katika waraka wangu kuwa msishirikiane na wazinzi
 sina maana kwamba msishirikiane na wazinzi wa ulimwengu huu au wenye tamaa mbaya wanyang anyi au waabudu sanamu
kwa kufanya hivyo ingewabidi mtoke humu ulimwenguni
 lakini sasa nawaandikia kwamba msishirikiane na mtu ye yote anayejiita ndugu lakini akiwa ni mzinzi au mwenye tamaa mbaya mwabudu sanamu au msingiziaji mlevi au mdhalimu
mtu kama huyo hata msile naye
 yanihusu nini kuwahukumu wale watu walio nje ya kanisa je si mnapaswa kuwahumu hao walio ndani ya kanisa mungu atawahukumu hao walio nje ya kanisa
ninyi mwondoeni huyo mtu mwovu miongoni mwenu
kushtakiana miongoni mwa waamini
kama mtu ye yote wa kwenu ana ugomvi na mwenzake anathubutuje kuupeleka kwa wasiomcha mungu ili kuamuliwa badala ya kuupeleka kwa watakatifu je hamjui kwamba watakatifu watauhukumu ulimwengu nanyi kama mtauhukumu ulimwengu je hamwezi kuamua mambo madogo madogo hamjui kwamba tutawahukumu malaika je si zaidi mambo ya maisha haya kwa hiyo kama kuna ugomvi miongoni mwenu kuhusu mambo kama haya ninyi mwachagua watu ambao hata hawaheshimiwi katika kanisa kuwa waamuzi nasema hivi ili mwone aibu
je inawezekana kuwa miongoni mwenu hakuna mtu mwenye hekima ya kutosha kuamua ugomvi kati ya ndugu mmoja na mwenzake badala yake ndugu mmoja anampeleka mwenzake mahakamani tena mbele ya watu wasioamini ukweli ni kwamba huko kuwa na mashtaka dhidi ya mwingine miongoni mwenu tayari ni kushindwa
kwa nini msikubali kutendewa mabaya kwa nini msikubali kunyang anywa badala yake ninyi wenyewe mwadanganya na kutenda mabaya tena mwawatendea ndugu zenu
dhambi za zinaa vitu vyote ni halali kwangu lakini si vitu vyote vyenye faida vitu vyote ni halali wakorinto kwangu lakini sitatawaliwa na kitu cho chote
 chakula ni kwa ajili ya tumbo na tumbo ni kwa ajili ya chakula lakini mungu ataviangamiza vyote viwili
mwili wa mwanadamu haukuumbwa kwa ajili ya zinaa bali kwa ajili ya bwana na bwana kwa ajili ya mwili
 naye mungu aliyemfufua bwana kutoka kwa wafu atatufufua sisi pia kwa uweza wake
 je hamjui kwamba miili yenu ni viungo vya kristo je nichukue viungo vya mwili wa kristo na kuviunganisha na mwili wa kahaba la hasha hamjui kwamba aliyeungwa na kahaba anakuwa mwili mmoja naye kwa kuwa imenenwa hao wawili watakuwa mwili mmoja
 lakini mtu uliyeungwa na bwana anakuwa roho moja naye
 ikimbieni zinaa
dhambi nyingine zote atendazo mtu ziko nje ya mwili wake lakini yeye aziniye hutenda dhambi ndani ya mwili wake mwenyewe
 je hamjui ya kwamba miili yenu ni hekalu la roho mtakatifu akaaye ndani yenu ambaye mmepewa na mungu ninyi si mali yenu wenyewe kwa maana mmenunuliwa kwa gharama
kwa hiyo mtukuzeni mungu katika miili yenu na katika roho zenu ambazo ni mali ya mungu
kuhusu ndoa mwanamke
 lakini ili kuepuka zinaa kila mwanaume na awe na mke wake mwenyewe na kila mwanamke awe na mume wake mwenyewe
 mume atimize wajibu wake wa ndoa kwa mkewe naye vivyo hivyo mke kwa mumewe
mwanamke hana mamlaka juu ya mwili wake bali mumewe wala mume hana mamlaka juu ya mwili wake bali mkewe
 msinyimane isipokuwa mmekubaliana kufanya hivyo kwa muda fulani ili mweze kujitoa kwa maombi kisha mrudiane tena ili shetani asije akapata nafasi ya kuwajaribu kwa sababu ya kutokuwa na kiasi
 nasema haya kama ushauri na si amri
 laiti watu wangekuwa kama mimi nilivyo
lakini kila mtu amepewa kipawa chake kutoka kwa mungu mmoja ana kipawa cha namna hii na mwingine ana cha namna ile
 kwa wale wasiooa na kwa wajane ingekuwa vizuri wabaki kama mimi nilivyo
 lakini kama hawawezi kujizuia basi waoe na kuolewa kwa maana ni afadhali kuoa au kuolewa kuliko kuwaka tamaa
 kwa wale waliooana nawapa amri si wakorinto mimi ila ni bwana mke asimwache mumewe
 lakini kama akimwacha ni lazima akae bila kuolewa ama sivyo apatane tena na mumewe
wala mume asimpe mkewe talaka
 lakini kwa wengine nasema si bwana ila ni mimi kama ndugu ana mke asiyeamini naye huyo mke anakubali kuishi pamoja naye basi asimwache
 naye mwanamke aaminiye kama ameolewa na mwanaume asiyeamini na huyo mume anakubali kuishi naye basi huyo mwanamke asimwache
 kwa maana huyo mume asiyeamini anatakaswa kupitia mkewe naye mke asiyeamini anatakaswa kupitia mumewe
kama isingalikuwa hivyo watoto wenu wangalikuwa si safi lakini ilivyo sasa wao ni watakafifu
 lakini kama yule asiyeamini akijitenga basi afanye hivyo
katika hali kama hiyo mwanamke au mwanaume aaminiye hafungwi kwa sababu mungu ametuita tuishi kwa amani
 wewe mke unajuaje kama utamwokoa mumeo au wewe mume unajuaje kama utamwokoa mkeo kuishi kama alivyoagiza bwana lakini kila mtu na aishi maisha aliyopangiwa na bwana yale mungu aliyokuitia
hii ni sheria yangu kwa makanisa yote
 je mtu alikuwa ametahiriwa alipoitwa asijifanye asiyetahiriwa
je mtu alikuwa hajatahiriwa alipoitwa asitahiriwe
 kutahiriwa au kutotahiriwa si kitu
lakini kuzitii amri za mungu ndilo jambo muhimu
 basi kila mmoja wenu na abaki katika hali aliyoitwa nayo
 je wewe ulipoitwa ulikuwa mtumwa jambo hilo lisikusumbue
hata kama unaweza kupata uhuru tumia nafasi uliyo nayo sasa kuliko wakati mwingine wo wote
 kwa maana ye yote aliyeitwa katika bwana kama mtumwa yeye ni mtu huru kwa bwana kama vile ye yote aliyekuwa huru alipoitwa yeye ni mtumwa wa kristo
 mlinunuliwa kwa gharama ili msiwe watumwa wa wanadamu
 ndugu zangu kama kila mtu alivyoitwa akae katika wito wake alioitiwa na mungu
wajane na wasiolewa
 basi kuhusu wale walio bikira mimi sina amri kutoka kwa bwana lakini mimi natoa shauri kama mtu ambaye ni mwaminifu kwa rehema za bwana
 kwa sababu ya shida iliyoko naona ni vema mkibaki kama mlivyo
 je umeolewa basi usitake talaka
je hujaoa usitafute mke
 lakini kama ukioa hujatenda dhambi na kama bikira akiolewa hajatenda dhambi
lakini wale wanaooa watakabiliana na matatizo mengi katika maisha haya nami nataka kuwazuilia hayo
 lakini ndugu zangu nina maana kwamba muda uliobaki ni mfupi
tangu sasa wale waliooa waishi kama wasio na wake nao wanaoomboleza kama ambao hawaombolezi wenye furaha kama wasiokuwa nayo wale wanaonunua kama vile vitu walivyonunua si mali yao nao wale wanaoshughulika na vitu vya dunia hii kama ambao hawahusiki navyo
kwa maana dunia hii kama tunavyoiona sasa inapita
 ningetaka msiwe na masumbufu
mwanaume ambaye hajaoa anajishughulisha na mambo ya bwana yaani jinsi ya kumpendeza bwana
 lakini mwanaume aliyeoa anajishughulisha na mambo ya dunia yaani jinsi ya kumfurahisha mkewe pia kuna tofauti kati ya mwanamke aliyeolewa na msichana bikira
mwanamke asiyeolewa hujishughulisha na mambo ya bwana ili awe mtakatifu kimwili na kiroho lakini yule aliyeolewa hujishughulisha na mambo ya dunia jinsi atakavyoweza kumfurahisha mumewe
 ninasema haya kwa faida yenu sio ili kuwawekea kizuizi cho chote bali mpate kuishi kwa jinsi ilivyo vema bila kuvutwa pengine katika kujitoa kwenu kwa bwana
 kama mtu ye yote anadhani kwamba hamtendei ilivyo sawa mwanamwali ambaye amemposa naye akiwa umri wake unazidi kuendelea na mtu huyo anajisikia kwamba inampasa kuoa afanye kama atakavyo
yeye hatendi dhambi
yawapasa waoane
 lakini kama mwanaume ambaye ameshaamua moyoni mwake kutokuoa bila kulazimishwa na mtu ye yote kama anaweza kujitawala kabisa basi anafanya vema kutokumwoa huyo mwanamwali
 hivyo basi yeye mwanaume amwoaye huyo mwanamwali afanya vema lakini yeye asiyemwoa afanya vema zaidi
 mwanamke aliyeolewa amefungwa na sheria maadam mumewe yu hai
lakini kama mumewe akifa basi mwanamke huyo yuko huru kuolewa na mume mwingine ampendaye lakini lazima tu awe katika bwana
 lakini kwa uamuzi wangu naona kuwa angekuwa na furaha zaidi akibaki alivyo
nami nadhani pia nina roho wa mungu
chakula kilichotolewa sadaka kwa sanamu
 wakorinto sasa kuhusu chakula kilichotolewa sadaka kwa sanamu tunajua kwamba sisi sote tuna ujuzi
lakini ujuzi hujivuna bali upendo hujenga
 mtu ye yote anayedhani kwamba anajua kitu hajui kama impasavyo kujua
 lakini mtu ampendaye mungu hujulikana naye
 hivyo basi kuhusu kula chakula kilichotolewa sadaka kwa sanamu tunajua kwamba sanamu si kitu cho chote kabisa duniani na kwamba kuna mungu mmoja tu
 kwa maana hata kama wapo hao wanaoitwa miungu kama ni mbinguni au duniani kama ilivyo kweli wapo miungu wengi na mabwana wengi
 lakini kwetu sisi yuko mungu mmoja aliye baba ambaye vitu vyote vyatoka kwake na kwa ajili yake sisi twaishi na kuna bwana mmoja tu yesu kristo ambaye kwa yeye vitu vyote vimekuwepo na kwa yeye sisi tunaishi
 lakini si wote wanaojua jambo hili
baadhi ya watu bado wamezoea kufikiria kuwa sanamu ni halisi hivyo wanapokula chakula kama hicho wanadhani kimetolewa sadaka kwa sanamu na kwa kuwa dhamiri yao ni dhaifu inatiwa unajisi
 lakini chakula hakituleti karibu na mungu wala hatupotezi cho chote tusipokula wala hatuongezi cho chote kama tukila
lakini angalieni jinsi tunavyotumia uhuru wetu usije ukawa kikwazo kwao walio dhaifu katika imani
 kwa maana kama mtu ye yote mwenye dhamiri dhaifu akiwaona ninyi wenye ujuzi mkila katika hekalu la sanamu je si atatiwa moyo kula chakula kilichotolewa sadaka kwa sanamu kwa njia hiyo huyo ndugu mwenye dhamiri dhaifu ambaye kristo alikufa kwa ajili yake ataangamia kwa sababu ya ujuzi wenu
 mnapotenda dhambi dhidi ya ndugu zenu kwa njia hii na kujeruhi dhamiri zao zilizo dhaifu mnamkosea kristo
 kwa hiyo kama kile ninachokula kitamfanya ndugu yangu aanguke katika dhambi sitakula nyama kamwe nchi idumupo nisije nikamfanya ndugu yangu aanguke
haki za mtume je mimi si huru je mimi si mtume je mimi sikumwona yesu bwana wetu je ninyi si matunda ya kazi yangu katika bwana hata kama mimi si mtume kwa wengine hakika mimi ni mtume kwenu kwa maana ninyi ni chapa ya utume wangu katika bwana
 huu ndio utetezi wangu kwa hao wanaokaa kunihukumu
 je hatuna haki ya kula na kunywa je hatuna haki ya kusafiri na mke anayeamini kama wanavyofanya mitume wengine na ndugu zake bwana na kefa au ni mimi na barnaba tu ambao tunalazimika kufanya kazi ili tuweze kupata mahitaji yetu ni askari yupi aendae vitani wakati wo wote kwa gharama zake mwenyewe ni mkulima gani apandaye shamba la mizabibu na asile matunda yake ni nani achungaye kundi na asipate maziwa yake hata kidogo je nasema mambo haya katika mtazamo wa kibinadamu tu je sheria haisemi yayo hayo kwa maana imeandikwa katika sheria ya mose usimfunge ng ombe kinywa apurapo nafaka
je mungu hapa anahusika na ng ombe je mungu hasemi haya hasa kwa ajili yetu hakika yameandikwa kwa ajili yetu kwa sababu mtu anapolima na mwingine akapura nafaka wote wanapaswa kufanya hivyo wakiwa na tumaini la kushiriki mavuno
 je ikiwa sisi tulipanda mbegu ya kiroho miongoni mwenu je itakuwa ni jambo kubwa iwapo tutavuna vitu vya mwili kutoka kwenu kama wengine wanahaki ya kupata msaada kutoka kwenu sisi je isingepasa tuwe na haki hiyo hata zaidi lakini sisi hatukutumia haki hii
kinyume chake tunavumilia kila kitu ili tusije tukazuia injili ya kristo
 je hamjui kwamba watu wafanyao kazi hekaluni hupata chakula chao kutoka hekaluni nao wale wahudumiao madhabahuni hushiriki kile kitolewacho madhabahuni vivyo hivyo bwana ameagiza kwamba wale wanaohubiri injili wapate mahitaji yao kutokana na injili
 lakini sijatumia hata mojawapo ya haki hizi
nami siandiki haya nikitumaini kwamba mtanifanyia mambo hayo
heri nife kuliko mtu ye yote kuninyima huku kujisifu kwangu
 lakini ninapohubiri injili siwezi kujisifu maana ninalazimika kuhubiri
ole wangu nisipoihubiri injili nikihubiri kwa hiyari ninayo thawabu lakini kama si kwa hiyari ni kwamba ikiwa nalazimika kufanya hivyo basi ninachofanya ni kutekeleza tu uwakili niliowekewa
 basi je thawabu yangu ni nini twawabu yangu ni hii ni kwamba katika kuhubiri injili nitoe bila gharama nisije nikatumia vibaya ule uwezo wangu nilio nao katika injili
 ingawa mimi ni huru wala si mtumwa wa mtu ye yote nimejifanya kuwa mtumwa wa kila mtu ili niweze kuwavuta wengi zaidi
 kwa wayahudi nilikuwa kama myahudi ili niwapate wayahudi
kwa watu wale walio chini ya sheria wakorinto nilikuwa kama aliye chini ya sheria ingawa mimi siko chini ya sheria ili niweze kuwapata wale walio chini ya sheria
 kwa watu wasio na sheria nilikuwa kama asiye na sheria ingawa siko huru mbali na sheria ya mungu bali niko chini ya sheria ya kristo ili niweze kuwapata wale wasio na sheria
 kwa walio dhaifu nilikuwa dhaifu ili niweze kuwapata walio dhaifu
nimekuwa mtu wa hali zote kwa watu wote ili kwa njia ye yote niweze kuwaokoa baadhi yao
 nafanya haya yote kwa ajili ya injili ili nipate kushiriki baraka zake
 je hamjui kwamba katika mashindano ya mbio wote wanaoshindana hukimbia lakini ni mmoja wao tu apewaye tuzo kwa hiyo kimbieni katika mashindano kwa jinsi ambavyo mtapata tuzo
 kila mmoja anayeshiriki katika mashindano hufanya mazoezi makali
wao hufanya hivyo ili wapokee taji isiyodumu lakini sisi tunafanya hivyo ili kupata taji idumuyo milele
 kwa hiyo mimi sikimbii kama mtu akimbiaye bila lengo sipigani kama mtu anayepiga hewa la bali nautesa mwili wangu na kuutumikisha ili nikishawahubiria wengine mimi nisiwe mtu wa kukataliwa
onyo kutoka historia ya waisraeli
 zaidi ya hayo ndugu zangu sitaki mkose kufahamu ukweli huu kwamba baba zetu walikuwa wote chini ya wingu na kwamba wote walipita katikati ya bahari
 wote wakabatizwa kuwa wa mose ndani ya lile wingu na ndani ya ile bahari
 wote walikula chakula kile cha roho na wote wakanywa kile kinywaji cha roho kwa maana walikunywa kutoka katika ule mwamba wa roho uliofuatana nao ule mwamba ulikuwa kristo
 lakini mungu hakupendezwa na wengi wao kwa hiyo miili yao ilitapakaa jangwani
 basi mambo haya yalitokea kama mfano ili kutuonya tusiweke mioyo yetu katika mambo maovu kama wao walivyofanya
 msiwe waabudu sanamu kama baadhi yao walivyokuwa kama ilivyoandikwa watu walikaa chini wakala na kunywa kisha wakainuka kucheza na kufanya karamu za ulevi na ulafi
 wala tusifanye uzinzi kama baadhi yao walivyofanya wakafa watu kwa siku moja
 wala tusimjaribu bwana kama baadhi yao walivyofanya wakafa kwa kuumwa na nyoka
 msinung unike kama baadhi yao walivyofanya wakaangamizwa na mharabu
 mambo haya yote yaliwapata wao ili yawe mifano kwa wengine nayo yaliandikwa ili yatuonye sisi ambao mwisho wa nyakati umetufikia
 hivyo yeye ajidhaniaye amesimama aangalie asianguke
 hakuna jaribu lo lote lililowapata ambalo si la kawaida kwa wanadamu
naye mungu ni mwaminifu ambaye hataruhusu mjaribiwe kupita mnavyoweza
lakini mnapojaribiwa atawapa njia ya kutokea ili mweze kustahimili
karamu za sanamu na meza ya bwana kwa hiyo wapenzi wangu zikimbieni ibada za sanamu
 nasema nanyi kama na watu wenye ufahamu amueni wenyewe kuhusu haya niyasemayo
 je kikombe cha baraka ambacho tunakibariki si ushirika katika damu ya kristo mkate tuumegao si ushirika wa mwili wa kristo kwa kuwa mkate ni mmoja sisi tulio wengi tu mwili mmoja kwa kuwa wote twashiriki mkate mmoja waangalieni watu wa israeli je wale wote walao dhabihu si ni wale watendao kazi madhabahuni je nina maana kwamba kafara iliyotolewa kwa sanamu ni kitu chenye maana yo yote au kwamba sanamu ni kitu chenye maana yo yote la hasha lakini kafara za watu wasiomjua mungu hutolewa kwa mashetani wala si kwa mungu
nami sitaki ninyi mwe na ushirika na mashetani
 hamwezi kunywa katika kikombe cha bwana na cha mashetani pia
hamwezi kuwa na sehemu katika meza ya bwana na katika meza ya mashetani
 je tunataka kuamsha wivu wa bwana je sisi tuna nguvu kuliko yeye fanyeni yote kwa utukufu wa mungu vitu vyote ni halali lakini si vitu vyote vilivyo na faida
vitu vyote ni halali lakini si vyote vinavyojenga
 mtu ye yote asitafute yaliyo yake mwenyewe bali kila mtu atafute yale yanayowafaa wengine
 kuleni cho chote kinachouzwa sokoni bila kuuliza swali lo lote kwa ajili ya dhamiri
 kwa maana dunia na vyote vilivyomo ni mali ya bwana
 kama ukikaribishwa chakula na mtu asiyeamini nawe ukikubali kwenda kula kila kitu kitakachowekwa mbele yako bila kuuliza maswali kwa ajili ya dhamiri
 lakini kama mtu ye yote akikuambia hiki kimetolewa kafara kwa sanamu basi usikile kwa ajili ya huyo aliyekuambia na kwa ajili ya dhamiri
 nina maana dhamiri ya huyo aliyekuambia wala si wakorinto kwa ajili ya dhamiri yako
lakini kwa nini uhuru wangu uhukumiwe na dhamiri ya mtu mwingine kama nikila kwa shukrani kwa nini nashutumiwa kwa kile ambacho kwa hicho ninamshukuru mungu basi lo lote mfanyalo kama ni kula au kunywa fanyeni yote kwa utukufu wa mungu
 msiwe kikwazo kwa mtu ye yote kwa wayahudi au kwa wayunani au kwa kanisa la mungu kama mimi ninavyojaribu kumpendeza kila mtu kwa kila namna
kwa maana sitafuti mema kwa ajili yangu mwenyewe bali mema kwa ajili ya faida ya wengi ili waweze kuokolewa
 niigenikristo
mimi kama nami ninavyomwiga utaratibu katika kuabudu ninawasifu kwa kuwa mnanikumbuka katika kila jambo na kwa kushika mafundisho niliyowapa
 lakini napenda mfahamu kwamba kichwa cha kila mwanaume ni kristo na kichwa cha mwanamke ni mwanaume nacho kichwa cha kristo ni mungu
 kila mwanaume anayeomba au kutoa unabii akiwa amefunika kichwa chake anakiaibisha kichwa chake
 lakini kila mwanamke anayeomba au kutoa unabii pasipo kufunika kichwa chake anakiaibisha kichwa chake kwani ni sawa na yeye aliyenyoa nywele
 kama mwanamke hatajifunika kichwa chake basi inampasa kunyoa nywele zake
lakini kama ni aibu kwa mwanamke kunyoa nywele zake basi afunike kichwa chake
 mwanaume haimpasi kufunika kichwa chake kwa kuwa yeye ni mfano wa mungu na utukufu wa mungu lakini mwanamke ni utukufu wa mwanaume
 kwa maana mwanaume hakutoka katika mwanamke bali mwanamke alitoka kwa mwanaume
 wala mwanaume hakuumbwa kwa ajili ya mwanamke bali mwanamke kwa ajili ya mwanaume
 kwa sababu hii na kwa sababu ya malaika mwanamke inampasa awe na ishara ya mamlaka iliyo juu yake
 lakini katika bwana mwanamke hajitegemei pasipo mwanaume na mwanaume hajitegemei pasipo mwanamke
 kama vile mwanamke alivyoumbwa kutoka kwa mwanaume vivyo hivyo mwanaume huzaliwa na mwanamke
lakini vitu vyote vyatoka kwa mungu
 hukumuni ninyi wenyewe je inafaa kwa mwanamke kumwomba mungu bila kufunika kichwa chake je maumbile ya asili hayatufundishi kuwa ni aibu kwa mwanaume kuwa na nywele ndefu lakini mwanamke akiwa na nywele ndefu ni utukufu kwake
kwa maana mwanamke amepewa nywele ndefu ili kumfunika
 kama mtu anataka kubishana juu ya jambo hili sisi wala makanisa ya mungu hatutambui desturi nyingine
matumizi mabaya ya meza ya bwana basi katika maagizo yafuatayo siwezi kuwasifu kwa sababu mkutanikapo si kwa ajili ya faida bali kwa hasara
 kwanza mnapokutana kama kanisa nasikia kwamba kuna mgawanyiko miongoni mwenu nami kwa kiasi fulani nasadiki kuwa ndivyo ilivyo
 bila shaka lazima pawe na tofauti miongoni mwenu ili kuonyesha ni nani anayekubaliwa na mungu
 mkutanikapo pamoja si chakula cha bwana mnachokula kwa kuwa mnapokula kila mmoja wenu anakula bila kuwangoja wengine huyu hukaa njaa na mwingine analewa
 je hamna nyumbani kwenu ambako mnaweza kula na kunywa au mnalidharau kanisa la mungu na kuwadhalilisha wale wasio na kitu niwaambie nini je niwasifu juu ya jambo hili la hasha kuanzishwa kwa meza ya bwana kwa maana mimi nilipokea kutoka kwa bwana yale niliyowapa ninyi kwamba bwana yesu usiku ule alipotolewa alitwaa mkate naye akiisha kushukuru akaumega akasema huu ndio mwili wangu ambao ni kwa ajili yenu
fanyeni hivi kwa ukumbusho wangu
 vivi hivi baada ya kula akakitwaa kikombe akisema kikombe hiki ni agano jipya katika damu yangu
fanyeni hivi kila mnywapo kwa ukumbusho wangu
 maana kila mlapo mkate huu na kunywea kikombe hiki mnatangaza mauti ya bwana mpaka ajapo
kushiriki meza ya bwana isivyostahili kwa hiyo mtu ye yote alaye mkate huo au kukinywea kikombe hicho cha bwana isivyostahili atakuwa na hatia ya dhambi juu ya mwili na damu ya bwana
 inampasa mtu ajichunguze mwenyewe kabla ya kula mkate na kukinywea kikombe
 kwa maana mtu ye yote alaye na kunywa pasipo kuutambua mwili wa bwana anajiletea hukumu juu yake mwenyewe
 hii ndiyo sababu wengi miongoni mwenu ni wagonjwa na dhaifu na wengine wenu hata wamekufa
 lakini kama tungejipambanua wenyewe tusingehukumiwa
 tunapohukumiwa na bwana tunaadabishwa ili tusije tukahukumiwa pamoja na ulimwengu
 kwa hiyo ndugu zangu mkutanikapo pamoja ili kula mngojane
 kama mtu akiwa na njaa ale nyumbani kwake ili mkutanapo pamoja msije mkahukumiwa
nami nitakapokuja nitawapa maelekezo zaidi
karama za rohoni basi ndugu zangu kuhusu karama za rohoni sitaki mkose kufahamu
 mnajua kwamba mlipokuwa hammjui mungu mlishawishika na kupotoshwa na sanamu zisizonena
 kwa hiyo nataka mfahamu ya kuwa hakuna mtu anayeongozwa na roho wa mungu anayeweza kusema yesu na alaaniwe
pia hakuna mtu awezaye kusema yesu ni bwana isipokuwa ameongozwa na roho mtakatifu
 basi kuna aina mbali mbali za karama lakini roho ni yule yule
 pia kuna huduma za aina mbali mbali lakini bwana ni yule yule
 kisha kuna tofauti za kutenda kazi lakini ni mungu yule yule atendaye kazi zote kwa watu wote
 basi kila mmoja hupewa ufunuo wa roho kwa faida ya wote
 maana mtu mmoja kwa roho hupewa neno la hekima na mwingine neno la maarifa kwa roho huyo huyo
 mtu mwingine imani kwa huyo roho na mwingine karama za kuponya
 kwa mwingine matendo ya miujiza kwa mwingine unabii kwa mwingine kupambanua roho kwa mwingine aina mbali mbali za lugha kwa mwingine tafsiri za lugha
 haya yote hufanywa na huyo huyo roho mmoja roho naye humgawia kila mtu kama apendavyo mwenyewe
mwili mmoja wenye viungo vingi kama vile mwili ulivyo mmoja nao una viungo vingi navyo viungo vyote vya mwili ingawa ni vingi ni mwili mmoja vivyo hivyo na kristo
 kwa maana katika roho mmoja wote tulibatizwa katika mwili mmoja kama ni wayahudi au wayunani kama ni watumwa au watu huru nasi sote tulinyweshwa roho mmoja
 basi mwili si kiungo kimoja bali ni viungo vingi
 kama mguu ungesema kwa kuwa mimi si mkono basi mimi si wa mwili hiyo isingefanya huo mguu usiwe sehemu ya mwili
 na kama sikio lingesema kwa kuwa mimi si wakorinto jicho basi mimi si la mwili hiyo isingefanya hilo sikio lisiwe sehemu ya mwili
 kama mwili wote ungelikuwa jicho kusikia kungekuwa wapi au kama mwili wote ungelikuwa sikio kunusa kungekuwa wapi lakini kama ilivyo mungu ameweka viungo katika mwili kila kimoja kama alivyopenda
 kama vyote vingekuwa kiungo kimoja mwili ungekuwa wapi kama ulivyo kuna viungo vingi lakini mwili ni mmoja
 jicho haliwezi kuuambia mkono sina haja nawe wala kichwa hakiwezi kuiambia miguu sina haja na ninyi lakini badala yake vile viungo vya mwili vinavyoonekana kuwa dhaifu ndivyo ambavyo ni vya muhimu sana
 navyo vile viungo vya mwili tunavyoviona havina heshima ndivyo tunavipa heshima maalum
vile viungo vya mwili ambavyo havina uzuri tunavipa heshima ya pekee
 wakati vile viungo vyenye uzuri havihitaji utunzaji wa pekee
lakini mungu ameviweka pamoja viungo vya mwili na akavipa heshima zaidi vile vilivyopungukiwa ili pasiwe na mafarakano katika mwili bali viungo vyote vihudumiane usawa kila kimoja na mwenzake
 kama kiungo kimoja kikiumia viungo vyote huumia pamoja nacho kama kiungo kimoja kikipewa heshima viungo vyote hufurahi pamoja nacho
 sasa ninyi ni mwili wa kristo na kila mmoja wenu ni kiungo
 mungu ameweka katika kanisa kwanza mitume pili manabii tatu walimu kisha watenda miujiza pia karama za kuponya karama za masaidiano karama za maongozi aina mbalimbali za lugha
 je wote ni mitume je wote ni manabii je wote ni walimu je wote wanafanya miujiza je wote wana karama ya kuponya je wote hunena kwa lugha mpya je wote wanatafsiri basi tamanini sana karama zilizo kuu
nami nitawaonyesha njia iliyo bora zaidi
karama ya upendo hata kama nitasema kwa lugha za wanadamu na za malaika kama sina upendo nimekuwa kengele inayolialia au toazi livumalo
 ningekuwa na karama ya unabii na kujua siri zote na maarifa yote hata kama nina imani kiasi cha kuweza kuhamisha milima kama sina upendo mimi si kitu
 kama nikitoa mali yote niliyo nayo na kama nikijitolea mwili wangu uchomwe moto kama sina upendo hainifaidii kitu
 upendo huvumilia upendo hufadhili wakorinto upendo hauoni wivu hauna majivuno
upendo hauna kiburi
 haukosi kuwa na adabu
upendo hautafuti mambo yake haukasiriki upesi hauweki kumbukumbu ya mabaya
 upendo haufurahii mabaya bali hufurahi pamoja na kweli
 upendo huvumilia yote huamini yote hutumaini yote hustahimili yote
 upendo haushindwi kamwe
lakini ukiwepo unabii utakoma zikiwepo lugha zitakoma yakiwepo maarifa yatapita
 kwa maana tunafahamu kwa sehemu na tunatoa unabii kwa sehemu
 lakini ukamilifu utakapokuja yale yasiyo kamili yatatoweka
 nilipokuwa mtoto nilisema kama mtoto niliwaza kama mtoto nilifikiri kama mtoto
nilipokuwa mtu mzima niliacha mambo ya kitoto
 kwa maana sasa tunaona taswira kama ya kwenye kioo lakini wakati huo tutaona wazi
sasa nafahamu kwa sehemu wakati huo nitafahamu kikamilifu kama vile mimi ninavyofahamika kikamilifu
 basi sasa yanadumu mambo haya matatu imani tumaini na upendo
lakini lililo kuu miongoni mwa haya matatu ni upendo
karama za unabii na lugha fuateni upendo na kutaka sana karama za roho hasa karama ya unabii
 kwa maana mtu ye yote anayesema kwa lugha hasemi na wanadamu bali anasema na mungu
kwa kuwa hakuna mtu ye yote anayemwelewa kwani anasema mambo ya siri kwa roho
 lakini anayetoa unabii anasema na watu akiwajenga kuwatia moyo na kuwafariji
 anenaye kwa lugha hujijenga mwenyewe bali atoaye unabii hulijenga kanisa
 ningependa kila mmoja wenu anene kwa lugha mpya lakini ningependa zaidi nyote mtoe unabii
kwa kuwa yeye atoaye unabii ni mkuu kuliko anenaye kwa lugha isipokuwa kama kuna mtu wa kutafsiri ili kanisa zima lipate kujengwa
 sasa ndugu zangu kama nikija kwenu nikasema kwa lugha mpya nitawafaidia nini kama sikuwaletea ufunuo au neno la maarifa au unabii au mafundisho hata vitu visivyo na uhai vitoapo sauti kama vile filimbi au kinubi mtu atajuaje ni wimbo gani unaoimbwa kusipokuwa na tofauti ya upigaji tena kama tarumbeta haitoi sauti inayoeleweka ni nani atakayejiandaa kwa ajili ya vita vivyo hivyo na ninyi kama mkinena maneno yasiyoeleweka katika akili mtu atajuaje mnalosema kwa maana mtakuwa mnasema hewani tu
 bila shaka ziko sauti nyingi ulimwenguni wala hakuna isiyo na maana
 basi kama sielewi maana ya hiyo sauti nitakuwa mgeni kwa yule msemaji naye atakuwa mgeni kwangu
 vivyo hivyo na ninyi
kwa kuwa mnatamani kuwa na karama za rohoni jitahidini kuzidi sana katika karama kwa ajili ya kulijenga kanisa
 kwa sababu hii yeye anenaye kwa lugha na aombe kwamba apate kutafsiri kile anachonena
 kwa maana nikiomba kwa lugha roho yangu inaomba lakini akili yangu haina matunda
 nifanyeje basi nitaomba kwa roho lakini nitaomba kwa akili yangu pia
nitaimba kwa roho na nitaimba kwa akili yangu pia
 ikiwa unabariki kwa roho mtu mwingine atakayejikuta katikati ya hao wasiojua atawezaje kusema amen katika kushukuru kwako wakati haelewi unachosema mnaweza kuwa mnatoa shukrani kweli sawa lakini huyo mtu mwingine hajengeki
 namshukuru mungu kwamba mimi nanena kwa lugha kuliko ninyi nyote
 lakini ndani ya kanisa ni afadhali niseme maneno matano ya kueleweka kwa akili ili niwafundishe wengine kuliko kusema maneno kwa lugha
 ndugu zangu msiwe kama watoto katika kufikiri kwenu afadhali kuhusu uovu mwe kama watoto wachanga lakini katika kufikiri kwenu mwe watu wazima
 katika sheria imeandikwa kwamba kwa kupitia watu wenye lugha ngeni na kupitia midomo ya watu wageni nitasema na watu hawa lakini hata hivyo hawatanisikiliza asema bwana
 basi kunena lugha mpya ni ishara si kwa watu waaminio bali kwa ajili ya wasioamini wakati unabii si kwa ajili ya wasioamini bali kwa ajili ya waaminio
 kwa hiyo kama kanisa lote likikutana na kila mmoja akanena kwa lugha kisha wakaingia wageni wasiomini je hawatasema kwamba wote mna wazimu lakini kama mtu asiyeamini au asiyeelewa wakati kila mtu anatoa unabii ataaminishwa na watu wote kuwa yeye ni mwenye dhambi na kuhukumiwa na wote nazo siri za moyo wake zitawekwa wazi
kwa hiyo ataanguka chini na kumwabudu mungu akikiri kweli mungu yuko katikati yenu wakorinto kumwabudu mungu kwa utaratibu basi tuseme nini ndugu zangu mnapokutana pamoja mmoja atakuwa na wimbo mwingine neno la mafundisho mwingine ufunuo kutoka kwa mungu mwingine ataongea lugha mpya na mwingine atatafsiri hiyo lugha
mambo yote yatendeke kwa ajili ya kujenga kanisa
 kama mtu ye yote akinena kwa lugha basi waseme watu wawili au watatu si zaidi mmoja baada ya mwingine na lazima awepo mtu wa kutafsiri
 lakini kama hakuna mtu ye yote wa kutafsiri hao watu na wanyamaze kimya kanisani na wanene na nafsi zao wenyewe na mungu
 manabii wawili au watatu wanene na wengine wapime yale yasemwayo
 kama mtu ye yote aliyeketi karibu akipata ufunuo basi yule wa kwanza na anyamaze
 kwa maana wote mnaweza kutoa unabii mmoja baada ya mwingine ili kila mtu apate kufundishwa na kutiwa moyo
 roho za manabii zinawatii manabii
 kwa maana mungu si mungu wa machafuko bali ni wa amani
kama ilivyo katika makusanyiko yote ya watakatifu wanawake wanapaswa kuwa kimya kanisani
hawaruhusiwi kusema bali wanyenyekee kama sheria isemavyo
 kama wakitaka kuuliza kuhusu jambo lo lote wawaulize waume zao nyumbani
kwa maana ni aibu kwa mwanamke kuzungumza kanisani
 je neno la mungu lilianzia kwenu au ni ninyi tu ambao neno la mungu limewafikia kama mtu ye yote akidhani kwamba yeye ni nabii au ana karama za rohoni basi na akubali kwamba haya ninayoandika ni agizo kutoka kwa bwana
 kama mtu akipuuza jambo hili yeye mwenyewe atapuuzwa
 kwa hiyo ndugu zangu takeni sana kutoa unabii na msikataze watu kusema kwa lugha
 lakini kila kitu kitendeke kwa heshima na kwa utaratibu
kufufuka kwa kristo basi ndugu zangu nataka niwakumbushe kuhusu injili niliyowahubiria mkaipokea na ambayo katika hiyo mmesimama
 kwa injili hii mnaokolewa mkishikilia kwa uthabiti neno nililowahubiria ninyi
la sivyo mmeamini katika ubatili
 kwa maana yale niliyopokea ndiyo niliyowapa ninyi kama yenye umuhimu wa kwanza kwamba kristo alikufa kwa ajili ya dhambi zetu kama yasemayo maandiko ya kuwa alizikwa na alifufuka siku ya tatu na kwamba alimtokea kefa kisha akawatokea wale kumi na wawili
 baadaye akawatokea wale ndugu waamini zaidi ya kwa pamoja ambao wengi wao bado wako hai ingawa wengine wamelala
 ndipo akamtokea yakobo na kisha mitume wote
 mwisho wa wote akanitokea mimi pia ambaye ni kama aliyezaliwa si kwa wakati wake
 kwa maana mimi ndiye mdogo kuliko mitume wote nisiyestahili kuitwa mtume kwa sababu nililitesa kanisa la mungu
 lakini kwa neema ya mungu nimekuwa hivi nilivyo na neema yake kwangu haikuwa kitu bure
bali nilizidi sana kufanya kazi kuliko mitume wote lakini haikuwa mimi bali ni ile neema ya mungu iliyokuwa pamoja nami
 hivyo basi kama ilikuwa ni mimi au ni wao hili ndilo tulihubirilo na hili ndilo mliaminilo
ufufuo wa wafu basi kama tumehubiri ya kwamba kristo alifufuka kutoka kwa wafu mbona baadhi yenu mnasema hakuna ufufuo wa wafu lakini kama hakuna ufufuo wa wafu basi hata kristo hakufufuka
 tena ikiwa kristo hakufufuka kutoka kwa wafu kuhuburi kwetu kumekuwa ni bure na imani yenu ni batili
 zaidi ya hayo twaonekana basi kuwa mashahidi wa uongo wa mungu kwa sababu tumeshuhudia kumhusu mungu kwamba alimfufua kristo kutoka kwa wafu lakini hilo haliwezi kuwa kweli kama wafu hawafufuliwi
 kwa kuwa kama wafu hawafufuliwi basi hata kristo hajafufuka
 tena kama kristo hajafufuka imani yenu ni batili nanyi bado mko katika dhambi zenu
 hivyo basi wote waliolala katika krito wamepotea
 ikiwa tumaini letu ndani ya kristo ni kwa ajili ya maisha haya tu sisi tunastahili kuhurumiwa kuliko watu wengine wote duniani
 lakini kweli kristo amefufuka kutoka kwa wafu tunda la kwanza la wale wote waliolala
 kwa maana kama vile mauti ilivyokuja kwa njia ya mtu mmoja vivyo hivyo ufufuo wa wafu umekuja kwa njia ya mtu mmoja
 kwa maana kama vile katika adamu watu wote wanakufa vivyo hivyo katika kristo wote watafanywa hai
 lakini kila mmoja kwa wakati wake kristo tunda la kwanza la ufufuo kisha wale walio wake atakapokuja
 ndipo mwisho utafika wakati atakapomkabidhi mungu baba ufalme akiisha angamiza kila utawala na kila mamlaka na nguvu
 kwa maana lazima kristo atawale wakorinto mpaka awe amewaweka adui zake wote chini ya miguu yake
 adui wa mwisho atakayeangamizwa ni mauti
 kwa maana mungu ameweka vitu vyote chini ya miguu yake
lakini isemapo kwamba vitu vyote vimewekwa chini yake ni wazi kwamba mungu aliyetiisha vitu vyote chini ya kristo hayumo miongoni mwa hivyo vilivyotiishwa
 atakapokuwa amekwisha kutiisha vitu vyote chini ya mwana ndipo mwana mwenyewe atatiishwa chini yake yeye aliyetiisha vitu vyote ili mungu awe yote katika yote
 basi kama hakuna ufufuo watafanyaje wale wabatizwao kwa ajili ya wafu kama wafu hawafufuliwi kamwe mbona watu wanabatizwa kwa ajili yao nasi kwa upande wetu kwa nini tunajitayarisha kila saa kama majivuno yangu kwa ajili yenu katika kristo yesu bwana wetu ni kweli ndugu zangu ninakufa kila siku
 kama kwa tumaini la kibinadamu tu nilipigana na wanyama wakali huko efeso ningekuwa nimepata faida gani kwa jambo hilo kama wafu hawafufuliwi sisi na tule na kunywa wa kuwa kesho tutakufa
 msidanganyike ushirika na watu wabaya huharibu tabia njema
 zindukeni mwe na akili kama iwapasavyo msitende dhambi tena kwa maana watu wengine hawamjui mungu
nasema mambo haya ili mwone aibu
mwili wa ufufuo lakini mtu anaweza kuuliza wafu wafufuliwaje watakuwa na mwili wa namna gani ninyi wapumbavu mpandacho hakiwi hai kama hakikufa
 mpandapo hampandi mwili ule unaoutegemewa utakaokuwako bali mwapanda mbegu tupu pengine ya ngano au ya kitu kingine
 lakini mungu huipa hiyo mbegu umbo kama alivyokusudia mwenyewe na kila aina ya mbegu huipa umbo lake
 kwa maana nyama zote si za aina moja
binadamu wana nyama ya aina moja wanyama wana aina nyingine kadhalika ndege na samaki wana nyama tofauti
 pia kuna miili ya mbinguni na miili ya duniani lakini uzuri wa ile miili ya mbinguni ni wa aina moja na uzuri wa ile miili ya duniani ni wa aina nyingine
 jua lina fahari ya aina moja mwezi nao una fahari yake na nyota pia nazo nyota hutofautiana katika fahari
 hivyo ndivyo itakavyokuwa wakati wa ufufuo wa wafu
ule mwili wa kuharibika uliopandwa utafufuliwa usioharibika unapadwa katika aibu unafufuliwa katika utukufu unapandwa katika udhaifu unafufuliwa katika nguvu unapandwa mwili wa asili unafufuliwa mwili wa kiroho
kama kuna mwili wa asili basi kuna mwili wa kiroho pia
 kwa hiyo imeandikwa mtu wa kwanza adamu alifanyika kiumbe hai adamu wa mwisho yeye ni roho iletayo uzima
 lakini si ule wa kiroho uliotangulia bali ni ule wa asili kisha ule wa kiroho
 mtu wa kwanza aliumbwa kwa mavumbi ya ardhini mtu wa pili alitoka mbinguni
 kama vile alivyokuwa yule wa ardhini ndivyo walivyo wale walio wa ardhi na kwa vile alivyo mtu yule aliyetoka mbinguni ndivyo walivyo wale walio wa mbinguni
 kama vile tulivyochukua mfano wa mtu wa yule mtu wa ardhini ndivyo tutakavyochukua mfano wa yule mtu aliyetoka mbinguni
 ndugu zangu nisemalo ni hili nyama na damu haviwezi kuurithi ufalme wa mungu wala kuharibika kurithi kutokuharibika
 sikilizeni nawaambia siri sote hatutalala lakini sote tutabadilishwa ghafla kufumba na kufumbua parapanda ya mwisho itakapolia
kwa kuwa parapanda italia nao wafu watafufuliwa na miili isiyoharibika nasi tutabadilishwa
 kwa maana mwili huu wa kuharibika lazima uvae kutokuharibika nao huu wa kufa lazima uvae kutokufa
 kwa hiyo mwili huu wa kuharibika utakapovaa kutokuharibika nao huu mwili wa kufa utakapovaa kutokufa ndipo lile neno lililoandikwa litakapotimia mauti imemezwa kwa kushinda
 kuko wapi ewe mauti kushinda kwako uko wapi ewe mauti uchungu wako uchungu wa mauti ni dhambi na nguvu ya dhambi ni sheria
 lakini ashukuriwe mungu yeye atupaye ushindi kwa njia ya bwana wetu yesu kristo
 kwa hiyo wapenzi simameni imara msitikisike mzidi sana katika kuitenda kazi ya bwana kwa maana mnajua ya kuwa juhudi yenu si bure katika bwana
changizo kwa ajili ya watakatifu basi kuhusu changizo kwa ajili ya watakatifu
kama nilivyoyaagiza makanisa ya galatia fanyeni vivyo hivyo
 siku ya kwanza ya kila juma kila mmoja wenu wakorinto atenge kiasi cha fedha kulingana na mapato yake na fedha hizo aziweke akiba ili nitakapokuja pasiwe na lazima ya kufanya mchango
 kwa hiyo nitakapowasili nitawapa wale mtakaowachagua barua za kuwatambulisha ili kuwatuma wapeleke sadaka zenu huko yerusalemu
 kama ikionekana ni vema na mimi niende basi hao watu watafuatana nami
mahitaji binafsi baada ya kupitia makedonia nitakuja kwenu maana ninakusudia kupitia makedonia
 huenda nitakaa nanyi kwa muda au hata kukaa nanyi kipindi chote cha baridi ili mweze kunisaidia katika safari zangu po pote niendapo
 kwa maana sitaki niwaone sasa na kupita tu natarajia kuwa nanyi kwa muda wa kutosha kama bwana akipenda
 lakini nitakaa efeso mpaka wakati wa pentekoste kwa maana mlango mkubwa umefunguliwa kwangu kufanya kazi yenye matunda nako huko kuna adui wengi
 ikiwa timotheo atakuja kwenu mkaribisheni hakikisheni kwamba hana hofu yo yote akiwa nanyi kwa sababu anafanya kazi ya bwana kama mimi nifanyavyo
 basi asiwepo mtu atakayekataa kumpokea
msafirisheni kwa amani ili aweze kunijia tena
namtarajia yeye pamoja na hao ndugu
 basi kwa habari za ndugu yetu apolo nimemsihi kwa bidii aje kwenu pamoja na hao ndugu
kamwe alikuwa hapendi kuja sasa lakini atakuja apatapo nafasi
maneno ya mwisho kesheni simameni imara katika imani iweni mashujaa na hodari
 fanyeni kila kitu katika upendo
 ninyi mnajua kwamba watu wa nyumbani mwa stefana ndio waliokuwa wa kwanza kuamini katika akaya nao wamejitoa kwa ajili ya kuwahudumia watakatifu
 nawasihi mjitie katika kuwahudumia watu kama hawa na kila mmoja aingiaye kwenye kazi na kuifanya kwa bidii
 nilifurahi stefana fortunato na akaiko walipofika kwa sababu hawa wamenipatia yale niliyopungukiwa kutoka kwenu
 kwa kuwa waliiburudisha roho yangu na yenu pia watu kama hawa wanastahili kutambuliwa
salamu za mwisho makanisa ya asia wanawasalimu
akila na prisila pamoja na kanisa lililoko nyumbani kwao wanawasalimu katika bwana
 pia ndugu wote walioko hapa wanawasalimu
salimianeni kwa busu takatifu
 mimi paulo naandika salamu hizi kwa mkono wangu mwenyewe
 kama mtu ye yote hampendi bwana yesu kristo na alaaniwe
maran atha
bwana wetu yu aja neema ya bwana yesu iwe nanyi
 upendo wangu uwe nanyi nyote katika kristo yesu
amen
 wakorinto utangulizi ingawa inaonekana kwamba waraka wa kwanza wa paulo kwa wakorintho uliwasaidia wakristo wa korintho lakini bado kulikuwa na mambo mengine ya kurekebisha kwani haukumaliza matatizo yote
bado kulikuwa na mivutano na mashindano yaliyokuwa yakiendelea ndani ya kanisa la korintho
walimu wa uongo walikuwa wamejiingiza ndani ya kanisa wakiwa wanapinga na hata kushambulia uadilifu wa paulo mwenyewe na mamlaka yake kama mtume
wengine katika kanisa hawakutaka kutubu
hivyo paulo akisukumwa na upendo na kuhusika kwake aliamua kutokurudi huko hadi tabia zao zibadilike
paulo akiwa na wasiwasi na kanisa la korintho alitoka efeso akaenda troa ambapo alivunjika moyo kwa kutokupata habari zo zote kutoka korintho 
paulo alipofika makedonia aliburudishwa na timotheo alipomletea habari nzuri kwamba uamsho ulikuwa umeanza katika kanisa la korintho
huu ndio wakati paulo alipoandika waraka wake wa pili
katika waraka huu paulo anaeleza hisia zake wajibu shauku na majukumu katika hali ya majadiliano katika ushirika wa wakorintho wenyewe na mashambulizi yaliyokuwa yameelekezwa kwake binafsi kama mtume
katika kushughulikia matatizo hayo katika waraka huu wa pili paulo alitaka kuthibitisha mamlaka yake
kulikuwa na mashaka makubwa katika kanisa hilo kumhusu japokuwa hatuelewi ni kwa nini
lakini paulo anaandika kwa uchungu mkubwa kuthibitisha mamlaka yake kama mtume
anajaribu pia kushughulikia masuala ya kiutekelezaji hasa kuhusu kusaidia waamini wasiojiweza walioko sehemu nyingine
wazo kuu katika barua hii paulo anaonyesha jinsi tunavyoweza kupata ushindi katika mateso
barua hii ni ya binafsi
inaandikwa na mtu aliyekosewa sana na watu aliowapenda sana
paulo anapoorodhesha mambo aliyoyapitia katika maisha yake kama mtumishi wa kristo tunaona jinsi neema ya mungu inavyotenda kazi ikileta mema kutoka katika mateso
shetani anafanya bidii kujaribu kuiharibu kazi ya mungu lakini mungu ni mshindi na anawainua wale wanaomtegemea
mwandishi paulo mahali paulo aliandika waraka huu akiwa makedonia baada ya kumaliza huduma yake ya miaka miwili huko efeso
tarehe waraka huu unaotambuliwa kama wakorinthio inaonekana uliandikwa miezi michache tu baada ya ule wa kwanza yamkini kabla tu ya kuanza kwa majira ya baridi katika mwaka b
mgawanyo salamu na utambulisho mashindano ya makundi ndani ya kanisa uasherati kushtakiana usafi katika mwili ndoa na useja haki za mkristo na wajibu wake mkristo katika ibada ya hadhara nafasi na umuhimu wa karama za roho 
ufufuo msingi wa imani ya kikristo hitimisho wakorinto salamu barua hii ni kutoka kwangu mimi paulo mtume wa kristo yesu kwa mapenzi ya mungu na timotheo ndugu yetu kwa kanisa la mungu lililoko korintho pamoja na watakatifu wote walioko akaya yote neema na amani kutoka kwa mungu baba yetu na bwana yesu kristo iwe nanyi
mungu wa faraja yote ahimidiwe mungu na baba wa bwana wetu yesu kristo baba wa huruma na mungu wa faraja yote
 yeye atufarijiye katika taabu zetu zote ili tuweze kuwafariji wale walio katika taabu yo yote kwa faraja ambayo sisi wenyewe tumepokea kutoka kwa mungu
 kama vile mateso ya kristo yanavyotitirika ndani ya maisha yetu hivyo ndivyo faraja yetu inavyofurika kwa njia ya kristo
 kama tunataabika ni kwa ajili ya faraja na wokovu wenu kama tukifarijiwa ni kwa ajili ya faraja yenu iwaleteayo saburi ya mateso yale yale yanayotupata
 nalo tumaini letu kwenu ni thabiti kwa sababu tunajua kwamba kama vile mnavyoshiriki mateso yetu ndivyo pia mnavyoshiriki katika faraja yetu
 ndugu wapendwa hatutaki msijue kuhusu zile taabu tulizopata huko asia
kwa maana tulilemewa na mizigo sana kiasi cha kushindwa kuvumilia kwamba hata tulikata tamaa kuishi
 kwa kweli mioyoni mwetu tulihisi tumekabiliwa na hukumu ya kifo ili tusijitegemee sisi wenyenye bali tumtegemee mungu afufuaye wafu
 yeye aliyetuokoa kwenye hatari kubwa ya kifo ataendelea kutuokoa
kwake yeye tumeweka tumaini letu kwamba atatuokoa tena
 kama vile mlivyoungana kusaidiana nasi katika maombi hivyo wengi watatoa shukrani kwa niaba yetu kwa ajili ya baraka tulizopata kwa maombi ya wengi
paulo ahairisha ziara basi haya ndiyo majivuno yetu dhamiri yetu inatushuhudia kwamba tumeenenda katika ulimwengu na hasa katika uhusiano wetu na ninyi katika utakatifu na uaminifu utokao kwa mungu
hatukufanya hivyo kwa hekima ya kidunia bali kwa neema ya mungu
 kwa maana hatuwaandikii mambo ambayo hamwezi kusoma au kuyaelewa
natumaini kwamba kama vile mlivyotuelewa kwa sehemu mtakuja kuelewa kwa ukamilifu ili mweze kujivuna kwa ajili yetu kama na sisi tutakavyojivuna kwa ajili yenu katika siku ya bwana yesu
 kwa kuwa nilikuwa na uhakika wa mambo haya nilitaka nije kwenu kwanza ili mpate upendeleo mara mbili
 nilipanga kuwatembelea nikiwa safarini kwenda makedonia na kurudi tena kwenu nikitoka makedonia ili mnisafirishe katika safari yangu ya kwenda uyahudi
 nilipopanga jambo hili je nilikuwa kigeugeu au ninafanya mipango yangu kidunia ili niseme ndiyo ndiyo na siyo siyo wakati huo huo hakika kama mungu alivyo mwaminifu maneno yetu kwenu hayajawa ndiyo na siyo
 kwa kuwa mwana wa mungu yesu kristo ambaye tulimhubiri kwenu mimi silvano na timotheo hakuwa ndiyo na siyo bali katika yeye sikuzote ni ndiyo
 kwa maana ahadi zote za mungu zilizo katika kristo ni ndiyo
kwa sababu hii ni katika yeye tunasema amen kwa utukufu wa mungu
 basi ni mungu atufanyaye sisi pamoja nanyi kusimama imara katika kristo
ametutia mafuta kwa kututia muhuri wake na kutupa roho wake mioyoni mwetu kuwa rehani kwa ajili ya kututhibitishia kile kijacho
 mungu ni shahidi yangu kwamba ilikuwa ni kwa kuwahurumia sikurudi korintho
 si kwamba tunatawala imani yenu bali twatenda kazi pamoja nanyi kwa ajili ya furaha yenu kwa sababu ni kwa imani mwasimama imara
hivyo nilikusudia moyoni mwangu nisifanye ziara nyingine yenye kuwaumiza ninyi
 kwa kuwa kama nikiwahuzunisha ninyi ni nani aliyebaki wa kunifurahisha isipokuwa ninyi ambao nimewahuzunisha niliandika hivyo kama nilivyofanya ili nikija nisihuzunishwe na wale watu ambao wangenifanya nifurahi
nina imani na ninyi nyote kwamba wote ningeshiriki furaha yangu
kwa maana niliwaandikia katika dhiki kubwa na kutaabika sana moyoni tena kwa machozi mengi shabaha yangu si ili niwasababishe mhuzunike bali kuwaonyesha kina cha upendo wangu kwenu
msamaha kwa mwenye dhambi basi ikiwa mtu ye yote amesababisha huzuni kwa kiasi fulani hakunihuzunisha mimi kama alivyowahuzunisha ninyi nyote ili nisiifanye kali kupita kiasi
 adhabu hii aliyopewa na wengi inamtosha
basi sasa badala yake inawapasa kumsamehe na kumfariji ili asigubikwe na huzuni kupita kiasi
 kwa hiyo nawasihi mpate kuuthibitisha tena upendo wenu kwa ajili yake
 sababu ya kuwaandikia ni kuona kama mngeweza kushinda hilo jaribio na kutii katika kila jambo
 kama ninyi mkimsamehe mtu ye yote mimi pia nimemsamehe
kile nilichosamehe kama kulikuwa na kitu cho chote cha kusamehe nimekwisha kusamehe mbele ya kristo kwa ajili yenu
 ili shetani asitushinde
kwa maana hatuachi kuzijua hila zake
wasiwasi wa paulo huko troa basi nilipofika troa kuhubiri injili ya kristo na kukuta kwamba bwana alikuwa amenifungulia mlango bado nilikuwa sina utulivu akilini mwangu kwa sababu sikumkuta ndugu yangu tito huko
hivyo niliagana nao nikaenda makedonia
 lakini mungu ashukuriwe yeye ambaye sikuzote hutufanya tuandamane kwa ushindi tukiwa ndani ya kristo
naye kwa kutupitia sisi hueneza kila mahali kama harufu nzuri ya kumjua yeye
 kwa maana sisi kwa mungu ni harufu nzuri ya manukato ya kristo miongoni mwa wale wanaookolewa
 kwa wale wanaopotea sisi ni harufu ya mauti lakini kwa wale wanaookolewa sisi ni harufu nzuri iletayo uzima
ni nani basi awezaye kazi hiyo tofauti na watu wengine wengi sisi hatuchuuzi neno la mungu kwa ajili ya kupata faida
kinyume chake katika kristo tunalisema neno la mungu kwa unyofu kama watu tuliotumwa kutoka kwa mungu
wahudumu wa agano jipya je tunaanza kujisifu wenyewe tena au tunahitaji kupata barua za utambulisho kwenu au kutoka kwenu kama watu wengine ninyi wenyewe ndio barua yetu iliyoandikwa katika mioyo yetu inayojulikana na kusomwa na kila mtu
 nanyi mwadhihirisha wazi kwamba ninyi ni barua itokayo kwa kristo matokeo ya huduma yetu ambayo haikuandikwa kwa wino bali kwa roho wa mungu aliye hai si katika vibao vya mawe bali katika vibao ambavyo ni mioyo ya wanadamu
 hili ndilo tumaini tulilo nalo mbele za mungu kwa njia ya kristo
 si kwamba sisi tunafikiri kuwa tunaweza kufanya jambo lo lote wenyewe lakini nguvu yetu inatoka kwa mungu
 yeye ndiye aliyetufanya sisi kuwa wahudumu wa agano jipya si wa andiko bali wa roho wakorinto kwa kuwa andiko huua bali roho hutia uzima
utukufu wa agano jipya basi ikiwa ile huduma iliyoleta mauti ile iliyoandikwa kwa herufi juu ya jiwe ilikuja kwa utukufu hata ikawa waisraeli hawawezi kuutazama uso wa mose kwa sababu ya ule utukufu wake ingawa ulikuwa ni wa kufifia je huduma ya roho haitakuwa na utukufu zaidi ikiwa huduma ile iwahukumuyo wanadamu ina utukufu si itakuwa ya utukufu zaidi ile huduma iletayo haki kwa maana kile kilichokuwa na utukufu sasa hakina utukufu ukilinganisha na huu utukufu uzidio sana wa agano jipya
 ikiwa kile kilichokuwa kinafifia kilikuja kwa utukufu si zaidi sana ya utukufu wa kile kinachodumu kwa hiyo kwa kuwa tunalo tumaini hili tuna ujasiri sana
 sisi si kama mose ambaye ilimpasa kuweka utaji ili kufunika uso wake waisraeli wasiuone ule mng ao ulivyokuwa juu yake wakati ukififia na hatimaye kutoweka
 lakini akili zao zilitiwa upumbavu kwa maana mpaka leo utaji ule ule hufunika wakati agano la kale lisomwapo
huo utaji haujaondolewa kwa maana ni katika kristo peke yake unaondolewa
 hata leo torati ya mose isomwapo utaji hufunika mioyo yao
 lakini wakati wo wote mtu anapomgeukia bwana utaji unaondolewa
 basi bwana ndiye roho
mahali alipo roho wa bwana hapo pana uhuru
 nasi sote tukiwa na nyuso zisizotiwa utaji tunaakisi utukufu wa bwana kama kwenye kioo
nasi tunabadilishwa ili tufanane naye toka utukufu hadi utukufu mkuu zaidi utokao kwa bwana ambaye ndiye roho
hazina ya mbinguni kwenye vyombo vya udongo kwa hiyo kwa kuwa tuna huduma hii kwa rehema za mungu hatukati tamaa
 tumekataa mambo ya siri na ya aibu wala hatufuati njia za udanganyifu tukichanganya neno la mungu na uongo
kinyume cha hayo kwa kudhihirisha kweli waziwazi na kujitambulisha wenyewe kwenye dhamiri ya kila mtu mbele za mungu
 hata nayo injili yetu kama imetiwa utaji ni kwa wale tu wanaopotea
 kwa habari yao mungu wa dunia hii amepofusha akili za wasioamini ili wasione nuru ya injili ya utukufu wa kristo aliye sura ya mungu
 kwa maana hatujihubiri sisi wenyewe ila tunamhubiri yesu kristo kuwa ni bwana na wakorinto sisi ni watumishi wenu kwa ajili ya yesu
 kwa kuwa mungu yeye aliyesema nuru na ing ae gizani ameifanya nuru yake ing ae mioyoni mwetu ili kutupatia nuru ya maarifa ya utukufu wa mungu katika uso wa kristo
 lakini tunayo hazina hii katika vyombo vya udongo ili ijulikane wazi kwamba uwezo huu wa ajabu unatoka kwa mungu wala si kwetu
 twataabika kila upande lakini hatuangamizwi twaona wasiwasi lakini hatukati tamaa twateswa lakini hatuachwi twatupwa chini lakini hatupondwi
 sikuzote twachukua katika mwili kufa kwake yesu ili kwamba uzima wa yesu uweze kudhihirika katika miili yetu
 kwa maana sisi tulio hai sikuzote tumetolewa tufe kwa ajili ya yesu ili kwamba uzima wake upate kudhihirishwa katika mwili wetu upatikanayo na mauti
 hivyo basi mauti inatenda kazi ndani yetu bali uzima unatenda kazi ndani yenu
 imeandikwa niliamini kwa hiyo nimesema
kwa roho yule yule wa imani pia tuliamini na hivyo tukasema kwa sababu tunajua kwamba yeye aliyemfufua bwana yesu kutoka kwa wafu atatufufua pia na sisi pamoja na yesu na kutuleta sisi pamoja nanyi mbele zake
 haya yote ni kwa faida yenu ili kwamba neema ile inavyowafikia watu wengi zaidi na zaidi ipate kusababisha shukrani nyingi kwa utukufu wa mungu
 kwa hiyo hatukati tamaa
ingawa utu wetu wa nje unachakaa utu wetu wa ndani unafanywa upya siku kwa siku
 kwa maana dhiki yetu nyepesi iliyo ya kitambo inatutayarisha kwa ajili ya utukufu wa milele uzidio kuwa mwingi kupita kiasi kwa sababu hatuangalii yale yanayoweza kuonekana bali yale yasiyoweza kuonekana kwa maana yale yanayoweza kuonekana ni ya kitambo tu bali yale yasiyoweza kuonekana ni ya milele
makao yetu ya mbinguni kwa maana twajua kwamba kama hema yetu ya dunia tunayoishi ikiharibiwa tunalo jengo kutoka kwa mungu nyumba isiyojengwa kwa mikono ya wanadamu
 kwa maana katika hema hii twalia kwa uchungu tukitamani kuvikwa makao yetu ya mbinguni kwa kuwa tukiisha kuvikwa hatutaonekana tena kuwa uchi
 kwa kuwa tukiwa bado katika hema hii twalia kwa uchungu na kulemewa kwa sababu hatutaki kuvuliwa bali kuvikwa makao yetu ya mbinguni ili kwamba kile kipatikanacho na mauti kimezwe na uzima
 basi mungu ndiye aliyetufanya kwa ajili ya jambo ilo hilo naye ametupa roho mtakatifu kuwa amana akituahidia kile kijacho
 kwa hiyo sikuzote tunalo tumaini hata ingawa tunajua kwamba wakati tukiwa katika mwili huu tuko mbali na bwana kwa maana twaenenda kwa imani wala si kwa kuona
 naam tunalo tumaini na ingekuwa bora zaidi kuuacha mwili huu na kwenda kukaa na bwana
 kwa hiyo kama tuko katika mwili huu au tuko mbali nao lengo letu ni kumpendeza bwana
 kwa kuwa sisi sote tutasimama mbele ya kiti cha hukumu cha kristo ili kila mmoja apate kulipwa kwa ajili ya yale ambayo yametendwa katika mwili wake yakiwa mema au mabaya
huduma ya upatanisho basi kwa kuwa tunajua kumcha bwana tunajitahidi kuwavuta wengine lakini mungu anatufahamu dhahiri nami natumaini kwamba tu dhahiri katika dhamiri zenu pia
 sio kwamba tunajaribu kujistahilisha kwenu tena lakini tunataka kuwapa nafasi ili mwone fahari juu yetu mweze kuwajibu hao wanaoona fahari juu ya mambo yanayoonekana badala ya mambo yaliyo moyoni
 kama tumerukwa na akili ni kwa ajili ya mungu kama tuna akili timamu ni kwa ajili yenu
 kwa kuwa upendo wa kristo unatutia nguvu kwa sababu tunasadiki kuwa mmoja alikufa kwa ajili ya wote kwa hiyo wote walikufa
 naye alikufa kwa ajili ya watu wote ili kwamba wote wanaoishi wasiishi tena kwa ajili ya nafsi zao wenyewe bali kwa ajili yake yeye aliyekufa na kufufuka tena kwa ajili yao
 hivyo tangu sasa hatumwangalii mtu ye yote kwa mtazamo wa kibinadamu ingawa wakati fulani tulimwangalia kristo kwa namna ya kibinadamu hatumwangalii tena kwa jinsi hiyo
 kwa hiyo kama mtu akiwa ndani ya kristo amekuwa kiumbe kipya ya kale yamepita tazama yamekuwa mapya
 haya yote yanatokana na mungu ambaye ametupatanisha sisi na nafsi yake kwa njia ya yesu kristo na kutupatia sisi huduma ya upatanisho kwamba mungu alikuwa ndani ya kristo akiupatanisha ulimwengu na nafsi yake mwenyewe akiwa hawahesabii watu dhambi zao
naye ametukabidhi sisi ujumbe huu wa upatanisho
 kwa hiyo sisi ni mabalozi wa kristo kana kwamba mungu anawasihi kwa kupitia vinywa vyetu nasi twawaomba sana ninyi kwa niaba ya kristo mpatanishwe na mungu
 kwa maana mungu alimfanya yeye asiyekuwa na dhambi wakorinto kuwa dhambi kwa ajili yetu ili sisi tupate kufanywa haki ya mungu katika yeye
kama watenda kazi pamoja na mungu tunawasihi msipokee neema ya mungu bure bila sababu
 kwa maana asema wakati uliokubalika nilikusikia siku ya wokovu nilikusaidia
tazama wakati uliokubalika ndio huu siku ya wokovu ndiyo sasa
taabu za paulo hatuweki kitu cha kukwaza katika njia ya mtu ye yote ili huduma yetu isionekane kuwa na lawama bali kama watumishi wa mungu tuonyeshe kwa kila njia saburi nyingi katika dhiki katika misiba katika shida katika kupigwa katika kufungwa gerezani na katika ghasia katika kazi ngumu katika kukesha na katika njaa katika utakatifu katika ufahamu katika uvumilivu katika utu wema katika roho mtakatifu na upendo wa kweli katika maneno ya kweli na katika nguvu za mungu kwa silaha za haki za mkono wa kuume na za mkono za kushoto katika utukufu na katika kudharauliwa katika sifa mbaya na katika sifa nzuri kama wadanganyaji lakini tukiwa wakweli tukiwa maarufu lakini tukihesabiwa kama tusiojulikana tukiwa kama wanaokufa lakini tunaishi tukipigwa lakini hatuuawi kama wenye huzuni lakini sikuzote tukifurahi tukionekana maskini lakini tukitajirisha wengi tukiwa kama wasio na kitu lakini tukiwa na vitu vyote
 tumesema nanyi wazi enyi wakorintho na kuwafungulieni mioyo yetu wazi kabisa
 sisi hatujizuii kuwapenda bali ninyi mmeuzuia upendo wenu kwetu
 sasa nasema kama na watoto wangu ninyi pia ifungueni mioyo yenu kabisa
msifungiwe nira pamoja na wasioamini msifungiwe nira pamoja na watu wasioamini kwa jinsi isivyo sawasawa kwa maana pana uhusiano gani kati ya haki na uovu au kuna ushirika gani kati ya nuru na giza kuna mapatano gani kati ya kristo na belialia yeye aaminiye ana sehemu gani na yeye asiyeamini kuna mapatano gani kati ya hekalu la mungu na sanamu kwa kuwa sisi tu hekalu la mungu aliye hai
kama mungu alivyosema nitakaa pamoja nao na kutembea a beliali hapa ina maana ya uovu kutokumcha mungu katikati yao nami nitakuwa mungu wao nao watakuwa watu wangu
 kwa hiyo tokeni miongoni mwao mkatengwe nao asema bwana
msiguse kitu cho chote kilicho najisi nami nitawakaribisha
 mimi nitakuwa baba kwenu nanyi mtakuwa wanangu na binti zangu asema bwana mwenyezi
wapenzi kwa kuwa tunazo ahadi hizi basi na tujitakase nafsi zetu kutokana na kila kitu kitiacho mwili na roho unajisi tukitimiza utakatifu kwa kumcha mungu
furaha ya paulo tupatieni nafasi mioyoni mwenu
hatujamkosea mtu ye yote hatujampotosha mtu ye yote wala hatujamdhulumu mtu ye yote
 sisemi haya ili kuwahukumu kwa kuwa nilisema mwanzo kwamba ninyi mko mioyoni mwetu hata kwa kufa pamoja au kuishi pamoja
 mara nyingi najivuna kwa ajili yenu naona fahari juu yenu nimejawa na faraja nina furaha kupita kiasi katika mateso yetu yote
 kwa maana hata tulipoingia makedonia miili yetu haikuwa na raha
tulisumbuliwa kila upande kwa nje kulikuwa na mapigano na mioyoni mwetu tulikuwa na hofu
 bali mungu yeye awafarijie wenye huzuni alitufariji kwa kufika kwake tito lakini si kule kuja kwa tito tu bali pia kwa faraja mliyompa
alitueleza jinsi mlivyomwonea shauku huzuni yenu kubwa na juhudi yenu kwa ajili yangu ili kwamba furaha yangu ipate kuwa kubwa kuliko wakati wo wote
 hata kama niliwahuzunisha kwa barua yangu sijutii
ingawa nilijuta kwa muda mfupi kwa kuwa najua kwamba barua yangu iliwaumiza lakini ni kwa kitambo tu lakini sasa nina furaha si kwa sababu mlihuzunika bali kwa kuwa huzuni hiyo iliwafanya mtubu
kwa maana mlihuzunishwa kama mungu alivyokusudia watu wahuzunike na hivyo sisi hatukuwadhuru kwa njia yo yote
 kwa maana huzuni ya kimungu huleta toba iletayo wokovu na wala haina majuto
lakini huzuni ya kidunia husababisha mauti
 tazameni jinsi huzuni hii ya kimungu ilivyoleta faida kutokana na huzuni hii bidii mliyo nayo juhudi mliyofanya kujitetea uchungu wenu hofu yenu upendo wenu shauku yenu na jinsi mlivyokuwa tayari kutoa wakorinto adhabu inayostahili
kwa kila njia mmethibitisha kuwa hamna hatia katika jambo hilo
 hivyo ingawa niliwaandikia haikuwa kwa sababu ya huyo aliyekosa au huyo aliyekosewa
lakini nilitaka ninyi wenyewe mwone mbele za mungu jinsi mlivyojitoa kwa ajili yetu
 kwa ajili ya haya tumefarijika
zaidi ya kule sisi kutiwa moyo tulifurahi sana kumwona tito alivyo na furaha kwa sababu roho yake imeburudishwa na ninyi nyote
 nilikuwa nimewasifu ninyi kwake nanyi hamkuniaibisha
lakini kila kitu tulichowaambia ninyi kilikuwa kweli hivyo kule kijisifu kwetu kwa tito kuwahusu ninyi kumethibitishwa kuwa kweli pia
 upendo wake kwenu unaongezeka sana anapokumbuka jinsi mlivyokuwa watii na kumpokea kwa hofu na kutetemeka
 nafurahi kwamba ninaweza kuwatumaini ninyi kabisa
amewapa makanisa ya makedonia
 pamoja na majaribu makali na taabu walizopata furaha waliyokuwa nayo ilikuwa kubwa ingawa walikuwa maskini kupindukia kwa upande wao walifurika kwa wingi wa ukarimu
kwa maana nashuhudia kwamba wao walitoa kwa kadiri wawezavyo hata na zaidi ya uwezo wao kwa hiari yao wenyewe wakitusihi kwa bidii wapewe fursa ya kushiriki katika huduma hii ya kuwasaidia watakatifu
 wala hawakufanya tulivyotazamia bali walijitoa wao wenyewe kwa bwana kwanza na ndipo wakajitoa kwa ajili yetu kufuatana na mapenzi ya mungu
 kwa hiyo tulimsihi tito kwa kuwa ndiye aliyeanzisha jambo hili akamilishe tendo hili la neema kwa upande wenu
 lakini kama vile mlivyo mbele sana katika yote katika imani katika usemi katika maarifa katika uaminifu wote na katika upendo wenu kwetu sisi vivyo hivyo tunataka pia mzidi katika neema hii ya kutoa
 siwaamrishi lakini nataka kujaribu unyofu wa upendo wenu kwa kuulinganisha na bidii ya wengine
 kwa maana mnajua neema ya bwana wetu yesu kristo kwamba ingawa alikuwa tajiri kwa ajili yenu alikubali kuwa maskini ili kwa umaskini wake ninyi mpate kuwa matajiri
 ushauri wangu kuhusu lile lililo bora kwenu juu ya jambo hili ni huu mwaka uliopita ninyi mlikuwa wa kwanza si tu kutoa lakini pia mlikuwa na shauku ya kufanya hivyo
 sasa ikamilisheni kazi hii kwa shauku kama mlivyoanza jitoleeni kulingana na uwezo wenu
 kwa kuwa kama nia ya kutoa ipo kitolewacho kinakubalika kulingana na kile mtu alicho nacho wala si kwa kile ambacho hana
 nia yetu si kwamba wengine wasaidike wakati ninyi mnateseka bali pawe na uwiano
 kwa wakati huu wingi wa vitu mlivyonavyo usaidie kutosheleza mahitaji yao ili wakati wao wakiwa na wingi wa vitu nao wapate kutosheleza mahitaji yenu
 ndipo patakuwa na usawa kama maandiko yanavyosema aliyekusanya kwa wingi hakubakiza kitu wala aliyekusanya kidogo hakupungukiwa
tito atumwa korintho ninamshukuru mungu ambaye amemtia tito moyo wa kuwajali ninyi kama mimi ninavyowajali
 si kwamba tito amekubali tu ombi letu bali anakuja kwenu akiwa na shauku kuliko wakati mwingine tena kwa hiari yake mwenyewe
 nasi tunamtuma pamoja naye ndugu ambaye anasifiwa na makanisa yote kwa huduma yake ya kuhubiri injili
 zaidi ya hayo alichaguliwa na makanisa ili asafiri pamoja nasi tulipokuwa tunatoa huduma hii ya ukarimu kwa ajili ya utukufu wa bwana mwenyewe ili kuonyesha hisani yetu
 tunataka kuepuka lawana yo yote kuhusu jinsi tunavyosimamia matoleo haya ya ukarimu
 kwa kuwa tunakusudia kufanya kile kilicho haki si machoni mwa bwana peke yake bali pia machoni mwa watu wengine
 pamoja nao tunamtuma ndugu yetu ambaye mara kwa mara ametuthibitishia kwa njia nyingi kwamba ana shauku naam zaidi sana sasa kwa sababu analo tumaini kuu kwenu
 kwa habari ya tito yeye ni mwenzangu na mtenda kazi pamoja nami miongoni mwenu
kwa habari za ndugu zetu wao ni wawakilishi wa makanisa utukufu wa kristo
 kwa hiyo waonyesheni wazi hawa ndugu uthibitisho wa upendo wenu na sababu inayotufanya tujivune kwa ajili yenu mbele ya makanisa ili yapate kuona
wasaidieni wakristo wenzenu hakuna sababu ya mimi kuwaandikia kuhusu huduma hii itolewayo kwa ajili ya watakatifu
 kwa kuwa ninajua mlivyo na shauku ya kusaidia nami nimekuwa nikijivuna kwa ajili ya jambo hilo kwa watu wa makedonia nikiwaambia kuwa ninyi wa akaya mmekuwa tayari kutoa tangu mwaka jana na shauku yenu imewachochea wengi wao katika kutoa
 lakini sasa nawatuma hawa ndugu ili kujivuna kwetu kuhusu mchango wenu kusiwe maneno matupu bali mpate kuwa tayari kama nilivyosema mngekuwa tayari
 kwa maana kama nikija na mmakedonia ye yote na kuwakuta hamjawa tayari tutaona aibu kusema cho chote juu yenu katika matoleo
kwa hivyo niliona ni muhimu niwahimize hawa ndugu watangulie kuja huko kwenu kabla yangu wafanye mipango ya hayo matoleo ya ukarimu mliyokuwa mmeahidi ili yawe tayari kama matoleo ya hiari wala si kama ya kutozwa kwa nguvu
kupanda kwa ukarimu kumbukeni kwamba ye yote apandaye kwa uchache pia atavuna kwa uchache naye apandaye kwa ukarimu pia atavuna kwa ukarimu
 kila mtu atoe kama anavyokusudia moyoni mwake si kwa uchoyo au kwa kulazimishwa kwa maana mungu humpenda yeye atoaye kwa moyo mkunjufu
 naye mungu aweza kuwapa kila baraka kwa wingi ili katika mambo yote kila wakati mwe na kila kitu mnachohitaji ili mweze kushiriki kwa wingi katika kila kazi njema
 kama ilivyoandikwa ametawanya huwapa maskini haki yake yadumu milele
 yeye ampaye mpanzi mbegu kwa ajili ya kupanda na mkate kuwa chakula atawapa na kuzidisha mbegu zenu za kupanda na kuongeza mavuno ya haki yenu
 mtatajirishwa kwa kila namna ili mpate kuwa wakarimu kila wakati ambako kwa kupitia kwetu ukarimu wenu utamletea mungu shukrani
 huduma hii mnayofanya si tu kwa ajili ya kukidhi mahitaji ya watakatifu bali huzidi sana kwa shukrani nyingi apewazo mungu
 kwa sababu ya huduma ambayo mmejithibitisha wenyewe watu watamtukuza mungu kwa ajili ya utii ufuatanao na ukiri wenu wa injili ya kristo na kwa ukarimu wenu wa kushiriki pamoja nao na pia wengine wote
 nao katika maombi yao kwenu mioyo yao itawaonea shauku kwa sababu ya neema ipitayo kiasi mliyopewa na mungu
 ashukuriwe mungu kwa karama yake isiyoelezeka
paulo atetea huduma yake basi mimi paulo ninawasihi kwa unyenyekevu wakorinto na upole wa kristo mimi niliye mwoga ninapokuwa pamoja nanyi ana kwa ana lakini mwenye ujasiri nikiwa mbali nanyi nawaomba nitakapokuja kwenu nisiwe na ujasiri dhidi ya watu fulani kama ninavyotazamia kwa wale wanaodhani kwamba tunaishi kwa kufuata namna ya ulimwengu huu
 ingawa tunaishi duniani lakini hatupigani vita kama ulimwengu ufanyavyo
 silaha za vita vyetu si za mwili bali zina uwezo katika mungu hata kuangusha ngome
 tukiangusha mawazo na kila kitu kilichoinuka kijiinuacho juu ya elimu ya mungu na tukiteka nyara kila fikira ipate kumtii kristo tena tukiwa tayari kuadhibu kila tendo la kutokutii kutii kwenu kutakapokamilika
 angalieni yale yaliyo machoni penu
kama mtu ye yote anaamini kuwa yeye ni mali ya kristo basi kumbuka kuwa kama ulivyo wa kristo vivyo hivyo na sisi ndivyo tulivyo
 basi hata kama nikijisifu zaidi kidogo kuhusu mamlaka tuliyo nayo ambayo mungu alitupa ili kuwajenga wala si ya kuwabomoa mimi sitaionea haya
 sitaki nionekane kama ninayejaribu kuwatisha kwa nyaraka zangu
 kwa maana wanasema nyaraka zake ni nzito na zenye nguvu lakini akiwepo kwa mwili ni dhaifu na kuzungumza kwake ni kwa kudharauliwa
 watu kama hao wajue ya kuwa yale tusemayo kwa barua tukiwa hatupo pamoja nanyi ndivyo tulivyo na ndivyo tutakavyofanya tutakapokuwa pamoja nanyi
 hatuthubutu kujiweka kwenye kundi moja au kujilinganisha na hao wanaojitukuza wenyewe kuwa wao ni wa maana sana
wanapojipima na kujilinganisha wenyewe kwa wenyewe wanaonyesha ya kuwa hawana busara
 lakini sisi hatujajivuna kupita kiasi bali majivuno yetu yatakuwa katika mipaka ile mungu aliyotuwekea mipaka ambayo inawafikia hata nanyi
 kwa maana hatukuwa tunavuka mipaka tunapowajumlisha katika mipaka yetu kwa sababu tulikuwa wa kwanza kuwaletea injili ya kristo
 hatujivuni kupita kiasi hii ina maana katika taabu ya watu wengine lakini tumaini letu ni kwamba imani yenu inavyozidi kukua eneo letu la utendaji wetu miongoni mwenu litapanuka sana ili tuweze kuhubiri injili sehemu zilizo mbali nanyi na nchi yenu
kwa maana hatutaki kujisifu kwa ajili ya kazi ambayo imekwisha kufanyika tayari katika eneo la mtu mwingine
 lakini yeye ajisifuye ajisifu katika bwana
 kwa maana si yeye ajisifuye wakorinto mwenyewe akubaliwaye bali yeye ambaye bwana humsifu
paulo na mitume wa uongo laiti mngechukuliana nami kidogo katika upumbuvu wangu naam chukulianeni nami
 ninawaonea wivu wivu wa kimungu kwa kuwa mimi niliwaposea mume mmoja ili niwalete kwa kristo kama mabikira safi
 lakini nina hofu kuwa kama vile eva alivyodanganywa kwa ujanja wa yule nyoka mawazo yenu yasije yakapotoshwa mkauacha unyofu na usafi wa upendo wenu kwa kristo
 kwa sababu kama mtu akija na kuwahubiria yesu mwingine ambaye si yule tuliyemhubiri au kama mkipokea roho mwingine ambaye si yule mliyempokea au injili tofauti na ile mliyoikubali ninyi mnaitii kwa urahisi
 lakini sidhani ya kuwa mimi ni dhalili sana kuliko hao mitume wakuu
 inawezekana mimi nikawa si mnenaji hodari lakini ni hodari katika elimu
jambo hili tumelifanya liwe dhahiri kwenu kwa njia zote
 je nilitenda dhambi kwa kujishusha ili kuwainua ninyi kwa kuwahubiria injili ya mungu pasipo malipo niliyanyang anya makanisa mengine kwa kupokea misaada kutoka kwao ili niweze kuwahudumia ninyi
nami nilipokuwa pamoja nanyi nikipungukiwa na cho chote sikuwa mzigo kwa mtu ye yote kwa maana ndugu waliotoka makedonia walinipatia mahitaji yangu
kwa hiyo nilijizuia kuwa mzigo kwenu kwa njia yo yote nami nitaendelea kujizuia
 kwa hakika kama vile kweli ya kristo ilivyo ndani yangu hakuna mtu ye yote katika akaya nzima atakayenizuia kujivunia jambo hili
 kwa nini je ni kwa sababu siwapendi mungu anajua ya kuwa nawapenda nami nitaendelea kufanya lile ninalofanya sasa ili nisiwape nafasi wale ambao wanatafuta nafasi ya kuhesabiwa kuwa sawa na sisi katika mambo wanayojisifia
 watu kama hao ni mitume wa uongo ni wafanyikazi wadanganyifu wanaojigeuza waonekane kama mitume wa kristo
 wala hii si ajabu kwa kuwa hata shetani mwenyewe hujigeuza aonekane kama malaika wa nuru
 kwa hiyo basi si ajabu kama watumishi wa shetani nao hujigeuza ilil waonekane kama watumishi wa haki
mwisho wao utakuwa sawa na matendo yao yanavyostahili
paulo anajivunia mateso yake nasema tena mtu ye yote asidhani kwamba mimi ni mjinga
lakini hata kama mkinidhania hivyo basi nipokeeni kama mjinga ili nipate kujisifu kidogo
 ninayosema kuhusiana na huku kujisifu kwa kujiamini sisemi kama vile ambavyo bwana angesema bali kama mjinga
 kwa kuwa wengi wanajisifu kama vile ulimwengu ufanyavyo mimi nami nitajisifu
 ninyi mwachukuliana na wajinga kwa sababu mna hekima sana kweli ni kwamba mnachukuliana na mtu akiwatia utumwani au akiwatumia kwa ajili ya kupata faida au akiwanyang anya au akijitukuza mwenyewe au akiwadanganya
 kwa aibu inanipasa niseme kwamba sisi tulikuwa dhaifu sana kwa jambo hilo lakini cho chote ambacho mtu mwingine ye yote angethubutu kujisifia nanena kama mjinga nami nathubutu kujisifu juu ya hilo
 je wao ni waebrania mimi pia ni mwebrania
je wao ni waisraeli mimi pia ni mwisraeli
je wao ni wazao wa abrahamu mimi pia ni mzao wa abrahamu
 je wao ni watumishi wa kristo nanena kiwazimu mimi ni zaidi yao nimefanya kazi kwa bidii kuliko wao nimefungwa gerezani mara kwa mara nimechapwa mijeledi sana nimekabiliwa na mauti mara nyingi
 mara tano nimechapwa viboko arobaini kasoro kimoja na wayahudi
 mara tatu nalichapwa kwa fimbo mara moja nalipigwa kwa mawe mara tatu nimevunjikiwa na meli nimekaa kilindini usiku kucha na mchana kutwa
 katika safari za mara kwa mara hatari za kwenye mito hatari za wanyang anyi hatari kutoka kwa watu wangu wenyewe hatari kutoka kwa watu mataifa hatari mijini hatari nyikani hatari baharini hatari kutoka kwa ndugu wa uongo
 nimekuwa katika kazi ngumu na taabu katika kukesha mara nyingi ninajua kukaa njaa na kuona kiu nimekaa mara nyingi bila chakula nimesikia baridi na kuwa uchi
 zaidi ya hayo yote nakabiliwa na mzigo wa wajibu wangu kwa makanisa yote
 je ni nani aliye dhaifu nami nisijisikie dhaifu je nani aliyekwazwa nami nisiudhike kama ni lazima nijisifu basi nitajisifia yale mambo yanayoonyesha udhaifu wangu
 mungu na baba wa bwana yesu yeye ambaye anahimidiwa milele anajua ya kuwa mimi sisemi uongo
 huko dameski mtawala aliyekuwa chini ya mfalme areta aliulinda mji wa dameski ili kunikamata
 lakini nilishushwa kwa kapu kubwa kupitia katika dirisha ukutani nikatoroka kutoka mikononi mwake
 wakorinto maono ya paulo na mwiba aliokuwa nao yanipasa nijisifu ingawa haifaidii kitu
nitaenda kwenye maono na ufunuo kutoka kwa bwana
 namjua mtu mmoja katika kristo ambaye miaka kumi na minne iliyopita alichukuliwa juu hadi mbingu ya tatu
kama ni katika mwili au nje ya mwili sijui mungu ajua
 nami najua ya kwamba mtu huyu kwamba ni katika mwili au nje ya mwili mimi sijui lakini mungu ajua alinyakuliwa hadi paradisoa
huko alisikia mambo yasiyoelezeka mambo ambayo binadamu hana ruhusa ya kuyasimulia
 nitajisifu kwa ajili ya mtu kama huyo lakini sitajisifu kuhusu mimi mwenyewe ila mimi nitajisifia udhaifu wangu
 hata kama ningependa kujisifu sitakuwa mjinga kwa maana nitakuwa nasema kweli
lakini najizuia ili mtu ye yote asije akaniona mimi kuwa bora zaidi kuliko ninavyoonekana katika yale ninayotenda na kusema
 ili kunizuia nisijivune kwa sababu ya ufunuo huu mkuu nilipewa mwiba katika mwili wangu mjumbe wa shetani ili anitese
kwa habari ya jambo hili nilimsihi bwana mara tatu aniondolee mwiba huu
 lakini aliniambia neema yangu inakutosha kwa kuwa uweza wangu hukamilika katika udhaifu
kwa hiyo nitajisifu kwa furaha zaidi kuhusu udhaifu wangu ili uweza wa kristo ukae juu yangu
 hii ndiyo sababu kwa ajili ya kristo nafurahia udhaifu katika kutukanwa katika taabu katika mateso na katika shida kwa maana ninapokuwa dhaifu ndipo nina nguvu
wasiwasi wa paulo kwa wakorintho nimekuwa mjinga lakini ninyi mmenilazimisha niwe hivyo
kwa kuwa ilinipasa kusifiwa na ninyi kwa sababu mimi si dhalili kuliko wale mitume walio bora ingawa mimi si kitu
 mambo yanayomtambulisha mtume wa kweli yaani ishara miujiza na maajabu yalifanywa miongoni mwenu kwa saburi nyingi
 je ninyi ni kitu gani mlichopungukiwa kuliko makanisa mengine ila tu kwamba mimi sikuwa mzigo kwenu nisameheni kwa kosa hili sasa niko tayari kuja kwenu kwa mara hii ya tatu nami sitawalemea kwa sababu sitahitaji cho chote chenu ila ninawahitaji ninyi kwa kuwa hata hivyo watoto hawaweki akiba kwa ajili ya wazazi wao bali wazazi huweka akiba kwa ajili ya watoto wao
 hivyo nitafurahi a paradiso hapa ina maana mbinguni kutumia kila kitu nilicho nacho kwa ajili yenu hata mwili wangu pia
hata ingawa inaonekana ninavyozidi kuwapenda ndivyo upendo wenu kwangu unavyopungua
 iwe iwavyo kwa vyo vyote vile mimi sikuwalemea
lakini kwa mimi kuwa mwerevu naliwapata
 je nilijipatia faida kwa kumtumia mtu ye yote niliyemtuma kwenu nilimshawishi tito aje kwenu nami nilimtuma pamoja na ndugu yetu
je tito aliwatumia ninyi ili kujipatia faida je hatuenendi kwa roho mmoja je hatuchukui hatua zile zile je mmekuwa mkifikiri kwamba sisi tunajaribu kujitetea mbele yenu sisi tumekuwa tukinena mbele za mungu kama wale walio katika kristo na cho chote tufanyacho ndugu wapendwa ni kwa ajili ya kuwatia nguvu
 kwa kuwa nina hofu ya kwamba nitakapokuja naweza kuwakuta nisivyotaka nanyi mkanikuta msivyotaka nina hofu kwamba panaweza kuwa na ugomvi wivu gadhabu fitina masingizio masengenyo majivuno na machafuko
 nina hofu kwamba nitakapokuja tena kwenu mungu wangu atanidhili mbele yenu nami nitasikitishwa na wengi waliotenda dhambi huko nyuma na wala hawajatubia uchafu wao yaani uasherati na ufisadi walioufanya
maonyo ya mwisho na salamu mashahidi wawili au watatu
 nimekwisha kuwaonya nilipokuwa pamoja nanyi mara ya pili
sasa narudia wakati sipo kwamba nikija tena sitawahurumia wale waliokuwa wametenda dhambi hapo awali na wengine wote kwa kuwa mnadai uthibitisho kwamba kristo anazungumza kwa kunitumia mimi
yeye si dhaifu katika kushughulika nanyi bali ana nguvu katikati yenu
 kwa kuwa alisulibiwa katika udhaifu lakini anaishi kwa nguvu za mungu
vivyo hivyo sisi tu dhaifu katika yeye lakini katika kuwashughulikia ninyi tutaishi pamoja naye kwa nguvu za mungu
 jichunguzeni wenyewe mwone kama mnaishi katika imani
jipimeni wenyewe
je hamtambui ya kuwa yesu kristo yesu yumo ndani yenu kama sivyo basi mmeshindwa kufikia kipimo hicho natumaini mtaona kuwa sisi hatukushindwa
 lakini tunamwomba mungu msije mkatenda kosa lo lote si ili sisi tuonekane kuwa tumeshinda hilo jaribio bali ili ninyi mtende lililo haki hata kama tutaonekana kuwa tumeshindwa
 kwa maana hatuwezi wakorinto kufanya lo lote kinyume na kweli bali kuithibitisha kweli tu
 tunafurahi wakati wo wote sisi tunapokuwa dhaifu lakini ninyi mkawa na nguvu
nayo maombi yetu ni kwamba mpate kuwa wakamilifu
 hii ndiyo sababu ninawaandikia mambo haya wakati sipo ili nikija nisiwe mkali katika kutumia mamlaka yangu mamlaka bwana aliyonipa ya kuwajenga ninyi wala si ya kuwabomoa
salamu za mwisho hatimaye ndugu zangu kwaherini
iweni wakamilifu mkafarijike nieni pamoja kaeni kwa amani naye mungu wa upendo na amani atakuwa pamoja nanyi
 salimianeni ninyi kwa ninyi kwa busu takatifu
 watakatifu wote wanawasalimu
 neema ya bwana yesu kristo na upendo wa mungu na ushirika wa roho mtakatifu ukae nanyi nyote
amen
 wagalatia utangulizi nadharia ya galatia ya kaskazini inaeleza kuwa paulo aliandika waraka huu kwa makanisa aliyoanzisha katika safari yake ya pili na ya tatu ya kitume mdo
paulo alikuwa amewahubiria watu wa galatia katika safari yake ya kwanza ya kueneza injili matendo 
baada ya yeye kuondoka kikundi cha wayahudi walioamini walifika wakaanza kusisitiza kwamba ni lazima watu mataifa walioamini watimize kwanza sheria za mose ili wapate kuokoka
paulo anaandika kupinga mafundisho hayo kwa kuonyesha jinsi ambavyo abrahamu ambaye aliishi miaka kabla ya sheria ya mose kutolewa alivyookolewa kwa imani
anaonyesha kwamba kama vile ambavyo sheria haiwezi kumwokoa mtu hakuna mtu anayeweza kuwa mkamilifu kwa kujitahidi kwa uwezo wake mwenyewe katika kutimiza sheria
paulo anakazia hoja hiyo kwa kuthibitisha jinsi ambavyo yeye mwenyewe ni mtume wa kristo na kwa kutoa mafundisho kuhusu jinsi mkristo anavyopaswa kuishi
wazo kuu paulo anatetea kwa bidii kweli ya injili ambayo kiini chake ni kwamba mtu anaokolewa kwa neema ya mungu kwa kumwamini kristo
mtu anayeongeza cho chote katika ukweli huu anapotosha kweli ya mungu
tunahesabiwa haki mbele za mungu kwa njia ya imani na tunakuwa watoto wa mungu watoto wa abrahamu kwa njia iyo hiyo yaani kwa imani 
kwa kuwa kristo anatuweka huru basi tusimruhusu mtu ye yote aturudishe kwenye mawazo ya kudhania kuwa matendo ya sheria yanatosha kutupatia wokovu
kama watu waliookolewa kwa neema tuna wajibu wa kuishi maisha yanayolingana na imani yetu
hii ina maana kwamba inatupasa kumtii roho mtakatifu na kumpenda jirani kama tunavyojipenda wenyewe 
paulo anafanya masahihisho ya injili iliyohubiriwa na wakristo wa kiyahudi waliosisitiza kwamba ni lazima wakristo wa watu mataifa wafuate taratibu fulani fulani za kiyahudi za agano la kale hasa kutahiriwa
mtume paulo anaonyesha kwamba kanuni ya mtu kuokolewa ni kwa njia ya imani katika yesu kristo
tarehe tarehe ya makisio inaweza ikawa kati ya na b
kufuatana na nadharia hiyo ya galatia ya kaskazini
lakini nadharia ya galatia ya kusini inaufanya waraka huu uwe umeandikwa kati ya na b
mara tu baada ya lile baraza lililokaa yerusalemu mdo
kufuatana na nadharia hii ya galatia ya kusini makanisa paulo anayosema nayo ni yale ya antiokia ya pisidia ikonio listra na deribe ambayo ni makanisa katika sehemu ya kusini mwa galatia paulo aliyoyaanzisha katika safari yake ya kwanza ya mdo
 kuitume
ikiwa nadharia hii ya galatia ya kusini itakubalika basi waraka huu utakuwa ndio wa awali kabisa kuandikwa na paulo
unaeleza juu ya upungufu wa rejea za baraza la yerusalemu ambalo lilifanyika ili kushughulikia tatizo paulo analokabiliana nalo katika waraka huu yaani uhusiano kati ya sheria za dini ya kiyahudi na imani katika kristo
mahali waraka huu uliandikwa toka rumi
mgawanyo paulo atetea injili na mamlaka yake ya mtume kuwekwa huru kutokana na sheria ukuu wa injili juu ya sheria uhuru wa mkristo mawaidha kuhusu mwenendo wa mkristo 
salamu paulo mtume si mtume wa wanadamu aliyetumwa na mwanadamu bali na yesu kristo na mungu baba aliyemfufua yesu kutoka kwa wafu na ndugu wote walio pamoja nami kwa makanisa ya galatia neema iwe nanyi na amani kutoka kwa mungu baba yetu na kwa bwana wetu yesu kristo aliyejitoa kwa ajili ya dhambi zetu ili apate kutuokoa kutoka katika ulimwengu huu mbaya sawasawa na mapenzi yake yeye aliye mungu na baba yetu
 utukufu una yeye milele na milele
amen
hakuna injili nyingine nashangaa kwamba mnamwacha upesi hivyo yeye aliyewaita kwa neema ya kristo na kuifuata injili nyingine ambayo kwa kweli si injili kamwe ila kwa dhahiri kuna watu wanaowachanganya na wanaotaka kuipotosha injili ya kristo
 lakini hata ikiwa sisi au malaika atokaye mbinguni akihubiri injili nyingine tofauti na ile tuliyowahubiria sisi basi huyo mtu na alaaniwe kama vile tulivyokwisha kusema kabla sasa nasema tena ikiwa mtu ye yote atawahubiria injili kinyume na ile mliyoipokea na alaaniwe milele je sasa mimi ninatafuta kukubaliwa na wanadamu au kukubaliwa na mungu au nataka kuwapendeza wanadamu kama ningekuwa najaribu kuwapendeza wanadamu nisingekuwa mtumishi wa kristo
paulo aitwa na mungu ndugu zangu nataka mjue kwamba injili niliyowahubiria haikutokana na wanadamu
 kwa maana mimi sikuipokea hiyo injili kutoka kwa mwanadamu wala sikufundishwa na mtu bali niliipata kwa ufunuo kutoka kwa yesu kristo
 ninyi mmekwisha kusikia juu ya maisha yangu ya zamani nilipokuwa katika dini ya kiyahudi jinsi nilivyolitesa kanisa la mungu kwa nguvu na kujaribu kuliangamiza
 nami niliendelea sana katika dini ya kiyahudi kuliko wayahudi wengi wa rika yangu maana nilikuwa na bidii kubwa katika desturi za baba zangu
 lakini ilipompendeza mungu aliyenitenga tangu tumboni mwa mama yangu na kuniita kwa neema yake alimdhihirisha mwanawe kwangu ili nipate kumhubiri miongoni mwa wagalatia watu mataifa
mimi sikushauriana na mwanadamu ye yote wala sikupanda kwenda yerusalemu kwa hao waliokuwa mitume kabla yangu bali nilikwenda mara moja arabuni na kisha nikarudi dameski
 kisha baada ya miaka mitatu nilipanda kwenda yerusalemu kuonana na kefa na nilikaa naye siku kumi na tano
 lakini sikuwaona mitume wengine wo wote isipokuwa yakobo ndugu yake bwana
 nawahakikishia mbele za mungu kuwa ninayowaandikia si uongo
 baadaye nilikwenda sehemu za syria na kilikia
 lakini mimi binafsi sikujulikana kwa makanisa ya huko uyahudi yaliyo katika kristo
 wao walisikia habari tu kwamba mtu yule ambaye hapo kwanza alikuwa akitutesa sasa anahubiri imani ile ile aliyokuwa akitaka kuiangamiza
 kwa hiyo wakamtukuza mungu kwa sababu yangu
paulo akubaliwa na mitume kisha baada ya miaka kumi na minne nilipanda tena kwenda yerusalemu pamoja na barnaba nikamchukua na tito ili awe pamoja nami
 nilikwenda kwa sababu nilikuwa nimefunuliwa na mungu kwamba nikawaeleze kwa faragha wale walioonekana kuwa viongozi ile injili ninayohubiri kwa watu mataifa
nilifanya hivyo kwa kuhofia kwamba nisije nikawa nilikuwa ninakimbia au nilikimbia bure
 lakini hata tito ambaye alikuwa myunani hakulazimika kutahiriwa
lakini kwa sababu ya ndugu wa uongo ambao walijiingiza kwa siri katikati yetu ili kupepeleza uhuru wetu tulio nao katika kristo yesu wapate kututia utumwani hatukukubaliana nao hata dakika moja ili kwamba ukweli wa injili ubaki nanyi
 kwa habari ya wale waliokuwa wakubaliwe kuwa viongozi kwangu mimi sikujali vyeo vyao maana mungu hana upendeleo wale watu hawakuniongezea cho chote
 badala yake walitambua kwamba nilikuwa nimekabidhiwa kazi ya kuhubiri iinjili kwa watu mataifa kama vile petro alivyokabidhiwa kuhubiri injili kwa wayahudi
 kwa maana mungu aliyekuwa akitenda kazi katika huduma ya petro kama mtume kwa wayahudi ndiye pia aliyekuwa anatenda kazi katika huduma yangu kama mtume kwa watu mataifa
 basi yakobo kefa na yohana walionekana kama nguzo za kanisa walitupa mkono wa shirika mimi na barnaba walipotambua ile neema niliyopewa
wakakubali a syria hapa ina maana ya shamu kwamba sisi tuende kwa watu mataifa na wao waende kwa wayahudi
 walichotuomba ni kwamba tuendelee kuwakumbuka maskini jambo ambalo ndilo nililokuwa na shauku ya kulifanya
paulo ampinga petro huko antiokia lakini petro alipofika antiokia mimi nilimpinga ana kwa ana kwa sababu alikuwa amekosea kwa wazi
 kabla baadhi ya watu waliotoka kwa yakobo hawajafika alikuwa akila pamoja na watu mataifa
lakini hao watu walipofika alianza kujiondoa na kujitenga na watu mataifa kwa sababu aliwaogopa wale wa kundi la tohara
 pia wayahudi wengine waliungana naye katika unafiki huu hata barnaba naye akapotoshwa na unafiki wao
 nilipoona kwamba hawatendi sawasawa na kweli ya injili nilimwambia petro mbele ya wote wewe ni myahudi nawe unaishi kama mtu mataifa na wala si kama myahudi
imekuwaje basi mnawalazimisha watu mataifa kufuata desturi za kiyahudi wayahudi na watu mataifa wanaokolewa kwa imani sisi wenyewe ni wayahudi wa kuzaliwa na si watu wenye dhambi kama watu mataifa lakini tunajua ya kwamba mtu hahesabiwi haki kwa matendo ya sheria bali kwa njia ya imani katika yesu kristo
nasi tumemwamini kristo yesu ili tupate kuhesabiwa haki kwa njia ya imani katika kristo wala si kwa matendo ya sheria
 lakini ikiwa katika jitihada yetu ya kuhesabiwa haki katika kristo sisi tumeonekana dhahiri kwamba ni wenye dhambi je ina maana kwamba kristo amekuwa mtumishi wa dhambi la hasha lakini ikiwa mimi ninajenga tena kile ambacho nimekwisha kukibomoa basi ninaonyesha kwamba mimi ni mkosaji
 kwa maana mimi kwa njia ya sheria nimeifia sheria ili nipate kuishi kwa ajili ya mungu
 nimesulibiwa pamoja na kristo wala si mimi tena ninayeishi bali kristo ndiye aishiye ndani yangu
uhai nilio nao sasa katika mwili ninaishi kwa imani ya mwana wa mungu aliyenipenda na kujitoa kwa ajili yangu
 siibatilishi neema ya mungu kwa maana kama haki ingeweza kupatikana kwa njia ya sheria basi kristo alikufa bure imani au kushika sheria wagalatia ninyi wagalatia wajinga ni nani aliyewaloga yesu kristo aliwekwa wazi mbele yenu kwamba amesulibiwa
 nataka nijifunze neno moja kutoka kwenu je mlipokea roho wa mungu kwa kushika sheria au kwa kuyaamini yale mliyosikia je ninyi ni wajinga kiasi hicho baada ya kuanza kwa roho je sasa mwataka kukamilishwa katika mwili je mlipata mateso kiasi hicho bure ni kama kweli yalikuwa bure je mungu huwapa roho wake na kufanya miujiza katikati yenu kwa sababu mnatii sheria au kwa sababu mnaamini kile mlichosikia kama vile abrahamu yeye alimwamini mungu ikahesabiwa kwake kuwa haki
 hivyo basi mjue kwamba wale wanaomwamini mungu hao ndio watoto wa abrahamu
 maandiko yakitabiri kwamba mungu angewahesabia haki watu mataifa kwa imani alitangulia kumtangazia abrahamu injili akisema kwamba kwa kupitia kwako mataifa yote yatabarikiwa
 kwa sababu hii wale wote wanaoamini wanabarikiwa pamoja na abrahamu mtu wa imani
sheria na laana kwa maana wote wanaotumainia matendo ya sheria wako chini ya laana kwa kuwa imeandikwa amelaani mtu yule asiyeshika na kutii mambo yote yaliyoandikwa katika kitabu cha sheria
 basi ni dhahiri kwamba hakuna mtu ye yote anayehesabiwa haki mbele za mungu kwa sheria kwa maana mwenye haki ataishi kwa imani
 lakini sheria haitegemei imani kinyume chake ye yote atendaye matendo ya sheria ataishi kwa sheria
 kristo alitukomboa kutoka katika laana ya sheria kwa kufanyika laana kwa ajili yetu kwa maana imeandikwa amelaaniwa yeye aangikwaye juu ya mti
 alitukomboa ili kwamba baraka aliyopewa abrahamu ipate kuwafikia watu mataifa kwa njia ya kristo yesu ili kwa imani tupate kupokea ile ahadi ya roho
sheria na ahadi ndugu zangu nataka nitoe mfano kutoka katika maisha ya kila siku
kama vile hakuna mtu awezaye kutangua au kuongeza kitu katika agano la mtu ambalo limekwisha kuthibitishwa vivyo hivyo kwa hali kama hii
 ahadi zilinenwa kwa abrahamu na kwa mzao wake
maandiko hayasemi kwa wazao likimaanisha watu wengi bali ni kwa mzao wako yaani mtu mmoja ndiye kristo
 ninachotaka kusema ni wagalatia kwamba sheria ambayo ilitolewa miaka baadaye haitangui agano lililothibitishwa na mungu ili kulibatilisha
 kwa maana kama urithi hupatikana kwa sheria basi hautegemei tena ahadi lakini mungu kwa neema yake alimpa abrahamu urithi kwa njia ya ahadi
kusudi la sheria kwa nini basi iwepo sheria sheria iliwekwa kwa sababu ya makosa mpaka atakapokuja yule mzao wa abrahamu ambaye alitajwa katika ile ahadi
sheria iliamuriwa na malaika kwa mkono wa mpatanishi
 basi mpatanishi huhusisha zaidi ya upande mmoja lakini mungu ni mmoja
 je basi sheria inapingana na ahadi za mungu la hasha kwa maana kama sheria iliyotolewa ingeweza kuwapa watu uzima basi haki ingepatikana kwa njia ya sheria
 lakini maandiko yamefanya vitu vyote vifungwe chini ya nguvu ya dhambi ili yale yaliyoahidiwa kwa njia ya imani katika yesu kristo yapate kupewa wale wanaoamini
 kabla imani haijaja tulikuwa tumewekwa chini ya sheria tumefungwa mpaka ile imani ifunuliwe
 hivyo sheria ilikuwa kiongozi kutufikisha kwa kristo ili tupate tuhesabiwa haki kwa imani
 lakini sasa kwa kuwa ile imani imekuja hatusimamiwi tena na sheria
watoto wa mungu kwa maana ninyi nyote mmekuwa watoto wa mungu katika kristo yesu kwa njia ya imani
 kwa maana wote mliobatizwa ndani ya kristo mmemvaa kristo
 wala hakuna tena myahudi au myunani mtumwa au mtu huru mwanaume wala mwanamke maana nyote mmekuwa wamoja ndani ya kristo yesu
 nanyi mkiwa ni mali ya kristo basi ninyi ni wa uzao wa abrahamu na warithi sawasawa na ile ahadi
lile nisemalo ni kwamba wakati wote mrithi akiwa bado ni mtoto hana tofauti na mtumwa ingawa ndiye mmiliki wa mali yote
 yeye huwa yuko chini ya uangalizi wa walezi na wadhamini mpaka ufike wakati uliowekwa na baba yake
 vivyo hivyo na sisi tulipokuwa bado watoto wadogo tulikuwa utumwani chini ya taratibu za kawaida za ulimwengu
 lakini ulipowadia utimilifu wa wakati mungu alimtuma mwanawe ambaye alizaliwa na mwanamke amezaliwa chini ya sheria kusudi awakomboe wale waliokuwa chini ya sheria ili tupate kupokea zile haki kamili za kufanywa watoto wa mungu
 kwa sababu ninyi ni watoto wa mungu mungu amemtuma roho wa mwanawe mioyoni mwetu anayelia abbaa yaani baba
 kwa hiyo wewe si mtumwa tena bali ni mtoto nawe ikiwa ni mtoto basi wewe pia ni mrithi mrithi wa mungu
paulo awakemea wagalatia zamani mlipokuwa hamumjui mungu mlikuwa mkitumikia viumbe ambavyo kwa asili si mungu
lakini sasa kwa kuwa mmemjua mungu au zaidi kujulikana na mungu inakuwaje mnarejea tena katika zile kanuni za kwanza zenye udhaifu na upungufu ambazo mnataka ziwafanye tena watumwa mnaadhimisha siku maalum miezi nyakati na miaka nina hofu juu yenu kwamba kazi niliyofanya kwa ajili yenu inaweza kuwa nimejitaabisha bure
 ndugu zangu nawasihi mwe kama mimi kwa sababu mimi nimekuwa kama ninyi
hamkunitendea jambo lo lote baya
 ninyi mwajua kwamba ni kwa ajili ya udhaifu wangu niliwahubiria injili ingawa hali yangu iliwatia majaribuni hamkunidharau wala kunidhihaki bali mlinikaribisha kama malaika wa mungu kama vile kristo yesu
 ile hali ya furaha mliyokuwa nayo imekwenda wapi naweza kushuhudia kwamba kama ingewezekana mngeng oa macho yenu na kunipa mimi
 je sasa nimekuwa adui yenu kwa kuwaambia kweli hao wana shauku ya kuwapata lakini si kwa kusudi zuri
wanachotaka ni kuwatenga mbali nasi ili ninyi mpate kuwaonea wao shauku
 ni vizuri wakati wote kuwa na shauku kwa ajili ya kusudi nzuri si wakati nikiwa pamoja nanyi tu
 watoto wangu wapendwa ambao kwa mara nyingine ninawaonea utungu ninatamani kwamba kristo aumbike ndani yenu
 natamani kama ningekuwa pamoja nanyi sasa pengine ningebadilisha sauti yangu
kwa maana nina wasiwasi kwa ajili yenu
mfano wa hajiri na sara niambieni ninyi mnaotaka kuwa chini ya sheria je hamjui sheria inavyosema kwa maana imeandikwa kwamba abrahamu alikuwa na wana wawili mmoja wa mwanamke mtumwa na wa pili wa mwanamke huru
 lakini mtoto wa mwanamke mtumwa alizaliwa kwa mapenzi a abba hapa ni neno la kiaramu ambalo maana yake ni baba ambalo lingeweza kutumiwa tu na mtoto kuzaa
ya mwili na yule mwingine wa mwanamke huru alizaliwa kutokana na ahadi ya mungu
 mambo haya yanaweza kuchukuliwa kama mfano
kwa maana hao wanawake wawili ni mfano wa maagano mawili agano la kwanza ni lile lililofanyika katika mlima wa sinai lizaalo watoto wa utumwa
hili ndilo huyo hajiri
 basi hajiri anawakilisha mlima sinai ulioko arabuni na unafanana na yerusalemu ya sasa ambayo iko utumwani pamoja na watoto wake
 lakini yerusalemu wa juu ni huru nayo ndiye mama yetu
 kwa maana imeandikwa furahi wewe uliyetasa wewe usiyezaa paza sauti imba kwa furaha wewe usiyepatwa na utungu kwa maana watoto wa mwanamke aliyeachwa ni wengi kuliko watoto wa yule aliye na mume
 basi sisi ndugu zangu ni kama isaki tu watoto wa ahadi
 lakini kama vile ilivyokuwa siku zile yule aliyezaliwa kwa mwili alivyomchokoza yule aliyezaliwa kwa roho ndivyo ilivyo hata sasa
 lakini maandiko yasemaje mwondoe mwanamke mtumwa pamoja na mwanawe kwa sababu mwana wa mtumwa kamwe hatarithi pamoja na mwana wa aliye huru
 kwa hiyo ndugu zangu sisi si wana wa mwanamke mtumwa bali wa yule aliye huru
uhuru ndani ya kristo kristo alitupa uhuru akataka tubaki huru
hivyo simameni imara wala msikubali tena kulemewa na kongwa la utumwa
 sikilizeni mimi paulo nawaambieni kwamba kama mkikubali kutahiriwa basi kristo hatawafaidia cho chote
 namshuhudia tena kila mtu anayekubali kutahiriwa kwamba inampasa kushika sheria yote
ninyi mnaotafuta kuhesabiwa haki kwa njia ya sheria mmetengwa na kristo mko mbali na neema ya mungu
 kwa maana kwa njia ya roho kwa imani tunangojea kwa shauku tumaini la haki
 kwa maana ndani ya kristo kutahiriwa au kutotahiriwa hakuleti tofauti bali lililo muhimu ni imani itendayo kazi kwa njia ya upendo
 mlikuwa mkipiga mbio vizuri ni nani aliyewazuia msiitii kweli ushawishi wa namna hiyo hakutokani na yule anayewaita
chachu kidogo kuchachua donge zima
 nina hakika wagalatia katika bwana kwa habari yenu kwamba hamtakuwa na msimamo mwingine
mtu awaye yote anayewachanganya anastahili adhabu
 lakini ndugu zangu kama mimi bado ninahubiri kuhusu kutahiriwa kwa nini basi bado niteswe na wayahudi ukweli kwamba bado wananitesa ni ushahidi kwamba bado ninahubiri wokovu kupitia msalaba wa kristo peke yake
 laiti hao wanaowavuruga wangejihasi wao wenyewe ndugu zangu ninyi mliitwa ili mwe huru hivyo msitumie uhuru wenu kama fursa ya kufuata tamaa za mwili bali tumikianeni ninyi kwa ninyi kwa upendo
 kwa maana sheria yote hukamilika katika amri moja mpende jirani yako kama nafsi yako
 kama mkiumana na kutafunana angalieni msije mkaangamizana
maisha ya kiroho kwa hiyo nasema enendeni kwa roho wala hamtazitimiza kamwe tamaa za mwili
 kwa maana mwili hutamani yale yaliyo kinyume na roho nayo roho hutamani yale yaliyo kinyume na mwili
roho na mwili hupingana na kwa sababu hiyo hamwezi kufanya mnayotaka
 lakini kama mkiongozwa na roho hamko chini ya sheria
 basi matendo ya mwili ni dhahiri nayo ni haya uasherati uchafu ufisadi kuabudu sanamu uchawi uadui ugomvi wivu hasira fitina faraka uzushi husuda ulevi ulafi na mambo mengine yanayofanana na hayo
nawaonya kama nilivyokwisha kuwaonya kabla kwamba watu watendao mambo kama hayo hawataurithi ufalme wa mungu
 lakini tunda la roho ni upendo furaha amani uvumilivu utu wema fadhili uaminifu upole kiasi
katika mambo kama haya hakuna sheria
 wote walio wa kristo yesu wameusulibisha mwili pamoja na tamaa zake
 kwa kuwa tunaishi kwa roho basi na tuenende kwa roho
 tusijisifu bure tukichokozana na kuoneana wivu
chukulianeni mizigo ndugu zangu kama mtu akipatikana na dhambi fulani basi ninyi mlio wa rohoni mrejezeni upya mtu huyo kwa roho ya upole
lakini jihadharini ili ninyi wenyewe msije mkajaribiwa
 chukulianeni mizigo ninyi kwa ninyi nanyi kwa njia hii mtatimiza sheria ya kristo
 kama mtu ye yote akijiona kuwa yeye ni bora na kumbe sivyo basi mtu huyo wagalatia anajidanganya mwenyewe
 lakini kila mtu na aipime kazi yake mwenyewe ndipo aweze kujisifu bila kujilinganisha na mtu mwingine
 kwa maana kila mtu atauchukua mzigo wake mwenyewe
 basi yeye afundishwaye katika neno na amshirikishe mwalimu wake mema yote
 msidanganyike mungu hadhihakiwi
kwa kuwa kile apandacho mtu ndicho atakachovuna
 apandaye kwa mwili katika mwili wake atavuna uharibifu lakini yeye apandaye katika roho katika roho atavuna uzima wa milele
 hivyo tusichoke katika kutenda mema kwa kuwa tutavuna kwa wakati wake tusipokata tamaa
 kwa hiyo kadiri tupatavyo nafasi na tuwatendee watu wote mema hasa wale wa jamaa ya waaminio
si kutahiriwa bali kiumbe kipya angalieni ni herufi gani kubwa nitumiazo ninapowaandikia kwa mkono wangu mwenyewe wale wanaotaka kuonekana wazuri kwa mambo ya mwili wanaotaka wawalazimishe kutahiriwa sababu pekee ya kufanya hivyo ni kuepuka kuteswa kwa ajili ya msalaba wa kristo
 hata wale waliotahiriwa wenyewe hawaitii sheria lakini wanataka ninyi mtahiriwe ili wapate kujivuna kwa habari ya miili yenu
 mungu apishie mbali nisije nikajivunia kitu cho chote isipokuwa msalaba wa bwana wetu yesu kristo ambaye kwa yeye ulimwengu umesulibiwa kwangu nami nimesulibiwa kwa ulimwengu
 kwa maana katika kristo yesu kutahiriwa au kutokutahiriwa si kitu bali kule kuwa kiumbe kipya ni kila kitu amani na rehema viwe na wote wanaofuata kanuni hii na juu ya israeli wa mungu
 hatimaye tangu sasa mtu ye yote asinitaabishe kwa maana nachukua katika mwili wangu chapa zake yesu
 ndugu zangu neema ya bwana wetu yesu kristo ikae pamoja na roho zenu
amen
waefeso utangulizi paulo aliandika waraka huu akiwa gerezani huko rumi ili kuwatia moyo waamini wa asia
unaposoma kwa uangalifu waraka huu ingawa paulo alifungwa huko kaisaria utaona kwamba waraka huu uliandikwa kutoka rumi ambako paulo alikuwa na uhuru wa kuhubiri injili mdo
waraka huu ulikuwa kama mwongozo uliokusudiwa kwa makanisa kadhaa
katika maandiko mengine ya zamani neno huko efeso halipo
zaidi ya hayo kwenye waraka huu hakuna salamu za watu binafsi wala hakuna matatizo maalum au hali maalum ya kanisa la mahali pamoja inayotajwa
pia mafundisho yaliyomo ni yenye upana mkubwa
ingawa kanisa la efeso ambako paulo alihudumu kwa zaidi ya miaka miwili linajumuishwa humo ni wazi kwamba waraka huu ulikusudiwa kwa makundi mengine ya kanisa kwa ujumla katika eneo hilo la kijeografia la efeso yaani makanisa ya jirani
katika waraka huu paulo anapotaja kanisa ana maana ya kanisa la po pote
anaeleza kwamba kanisa limeanzishwa na mungu akiwaelezea mpango wa mungu wa tangu awali wa kuwaokoa watu wake kwa njia ya kristo
mpango huu ulikuwako hata kabla ya ulimwengu kuumbwa
kwa wakati huu wote wanaomwamini kristo wanaokolewa kwa neema
mwenendo wa mwamini uko kinyume kabisa na ule wa maisha ya kale akionyesha maisha ya kiroho kama maisha katika ulimwengu wa roho
ingawa inawapasa watu wa mungu kupigana vita kali na nguvu za shetani kanisa linashinda na hatimaye uovu unashindwa
sisi tunaomwamini kristo ni viungo vya mwili wake yaani kanisa kwa hiyo tunao uwezo wa kushinda
katika sehemu ya mwisho ya waraka huu paulo anaeleza juu ya maisha yanayowapasa wakristo kuhusu ndoa tabia mwenendo wazazi na watoto wao pia watumishi na mabwana zao
wazo kuu kiini cha ujumbe wa waraka huu ni kwamba mpango wa mungu wa milele wa kuuokoa ulimwengu unatimizwa kwa njia ya kristo katika mwili wake yaani kanisa lake
mtu anapoamini anakuwa ndani ya kristo na anapata wokovu na kuwa salama
mungu aliandaa wokovu huu tangu milele na amempa kila aaminiye mambo yote anayohitaji katika maisha yake ili aweze kusimama ila ni wajibu wake kupokea mambo hayo aliyowekewa tayari
paulo anamalizia kwa kufafanua mambo ambayo mungu amewaandalia wale wamwaminio kusudi waweze kumshinda shetani anapowashambulia na baada ya mapambano wawe na ushindi wa kudumu
mwandishi mwandishi wa waraka huu ni paulo 
tarehe waraka huu uliandikwa b
wakati wa kifungo cha paulo cha miaka miwili
mahali rumi
mgawanyo mpango wa mungu na wokovu wa wote wamwaminio siri ya injili maisha ya mkristo duniani jinsi wakristo wapaswavyo kuhusiana kupigana na uovu waefeso salamu paulo mtume wa kristo yesu kwa mapenzi ya mungu kwa watakatifu walioko efeso walio waaminifu katika kristo yesu
 neema na amani itokayo kwa mungu baba yetu na kwa bwana wetu yesu kristo iwe nanyi
baraka za kiroho zitokazo kwa kristo ahimidiwe mungu na baba wa bwana wetu yesu kristo aliyetubariki sisi kwa baraka zote za rohoni katika ulimwengu wa roho ndani ya kristo
kwa maana alituchagua katika yeye kabla ya kuumbwa ulimwengu ili tuwe watakatifu na bila lawama mbele zake
 kwa upendo alitangulia kutuchagua tuwe wanawe kwa njia ya yesu kristo kwa furaha yake na mapenzi yake mwenyewe
 kwa hiyo tunamsifu mungu kwa huruma zake kuu alizotumiminia kwa sababu sisi ni wa mwanae mpendwa
katika yeye tunao ukombozi kwa njia ya damu yake yaani msamaha wa dhambi sawasawa na wingi wa neema yake aliyotumiminia kwa wingi kwa hekima yote na maarifa yote
 naye alitujulisha siri ya mapenzi yake sawasawa na uradhi wa mapenzi yake ambayo alikusudia katika kristo ili yapate kutimizwa katika wakati mkalimifu utakapowadia yaani kuvitia vitu vyote vya mbinguni na vya duniani pamoja chini ya kiongozi mmoja ndiye krsto
 katika kristo sisi nasi tumepata urithi tukiisha kuchaguliwa sawasawa na kusudi la mungu yeye ambaye hufanya mambo yote kulingana na mapenzi yake
 ili kwamba sisi tuliokuwa wa kwanza kuweka tumaini katika kristo tupate kuishi kwa sifa ya utukufu wake
 ninyi pia mliingia ndani ya kristo mliposikia neno la kweli injili ya wokovu wenu
mkiisha kuamini ndani yake mlitiwa mhuri kwa yule roho mtakatifu wa ahadi mliyeahidiwa yeye ndiye amana ya urithi wetu hadi ukombozi wa milki yake kuwa sifa ya utukufu wake
shukrani na maombi kwa sababu hii tangu niliposikia juu ya imani yenu katika bwana yesu na upendo wenu kwa watakatifu wote sijaacha kumshukuru mungu kwa ajili yenu nikiwakumbuka katika maombi yangu
 nazidi kumwomba mungu wa bwana wetu yesu kristo baba wa utukufu awajalieni ninyi roho ya hekima na ya ufunuo ili mpate kumjua zaidi
 ninaomba pia kwamba macho ya mioyo yenu yatiwe nuru ili mpate kujua tumaini mliloitiwa utajiri wa urithi wa utukufu wake kwa watakatifu na uweza wake mkuu usiolinganishwa kwa ajili yetu sisi tuaminio
uweza huo unaofanya kazi ndani yetu ni sawa na ile nguvu kuu mno ambayo aliitumia alipomfufua kristo kutoka kwa wafu akamketisha mkono wake wa kuume katika mbingu juu sana kuliko falme zote na mamlaka enzi na milki na juu ya kila jina litajwalo si katika ulimwengu huu tu bali na katika ule ujao pia
 naye mungu ameweka vitu vyote viwe chini ya miguu yake na amemfanya yeye awe kichwa cha vitu vyote kwa ajili ya kanisa ambalo ndilo mwili wake ukamilifu wake yeye aliye yote katika yote
tumefanywa kuwa hai ndani ya kristo kwa habari zenu mlikuwa wafu katika makosa na dhambi zenu ambazo mlizitenda mlipofuatisha namna ya ulimwengu huu na za yule mtawala wa ufalme wa anga yule roho atendaye kazi ndani ya wale wasiotii
 sisi sote pia tuliishi katikati yao hapo zamani tukifuata tamaa za mwili na mawazo yake
nasi kwa asili tulikuwa wana wa ghadhabu kama mtu mwingine ye yote
 lakini mungu kwa upendo wake mwingi kwetu sisi ambaye ni mwingi wa rehema hata tulipokuwa wafu kwa ajili ya makosa yetu alitufanya tuwe hai pamoja na kristo yesu yaani mmeokolewa kwa neema
 mungu alitufufua pamoja na kristo na kutuketisha pamoja naye katika ulimwengu wa roho katika kristo yesu ili katika ule ulimwengu ujao apate kuonyesha wingi wa neema yake isiyopimika iliyodhihirishwa kwetu kwa wema wake ndani ya kristo yesu
 kwa maana mmeokolewa kwa neema kwa njia ya imani wala hii si kwa matendo yenu mema
hii ni zawadi kutoka kwa mungu si kwa matendo mtu awaye yote asije akajisifu
 kwa maana sisi ni kazi ya mikono ya mungu tulioumbwa katika kristo yesu ili tupate kutenda matendo mema ambayo mungu alitangulia kuyaandaa tupate kuishi katika hayo
wamoja katika kristo kwa hiyo kumbukeni kwamba ninyi ambao hapo awali mlikuwa watu mataifa kwa kuzaliwa mlioitwa wasiotahiriwa na wale wanaojiita waliotahiriwa yaani tohara ifanyikayo katika mwili kwa mikono ya wanadamu kumbukeni kwamba wakati ule mlikuwa hamna kristo mkiwa wageni katika jumuiya ya watu wa mungu yaani israeli na wageni katika lile agano la ahadi mliishi duniani mkiwa hamna tumaini wala mungu
 lakini sasa katika kristo yesu ninyi ambao hapo kwanza mlikuwa mbali na mungu sasa mmeletwa karibu kwa njia ya damu ya kristo
 kwa maana yeye mwenyewe ndiye amani yetu aliyetufanya sisi tuliokuwa wawili yaani wayahudi na watu mataifa tuwe wamoja kwa kuvunja kizuizi na kubomoa ule ukuta wa uadui uliokuwa kati yetu
 kwa kuibatilisha ile sheria pamoja na amri zake na maagizo yake alipoutoa mwili wake ili apate kufanya ndani yake mtu mmoja mpya badala ya hao wawili hivyo akifanya amani naye katika mwili huu mmoja awapatanishe wote wawili na mungu kwa kupitia msalaba ambao kwa huo aliangamiza uadui wao
 alikuja na kuhubiri amani kwenu ninyi mliokuwa mbali na pia akahubiri amani kwao waliokuwa karibu
 kwa maana kwa kupitia kwake sisi sote tunaweza kumkaribia baba katika roho mmoja
 hivyo basi ninyi sasa si wageni tena wala wapitaji bali mmekuwa wenyeji pamoja na watakatifu na pia jamaa wa nyumbani mwake mungu
 mmejengwa juu ya msingi wa mitume na manabii naye kristo yesu mwenyewe ndiye jiwe kuu la pembeni
 ndani yake jengo lote limeshikamanishwa pamoja na kusimamishwa ili kuwa hekalu takatifu katika bwana
 katika yeye ninyi nanyi mnajengwa pamoja ili mpate kuwa makao ambayo mungu anaishi ndani yake kwa njia ya roho wake
huduma ya paulo kwa watu mataifa kwa sababu hii mimi paulo nimekuwa mfungwa wa kristo yesu kwa ajili yenu ninyi watu mataifa
 kwa hakika mmekwisha kusikia kuhusu ile huduma ya neema ya mungu niliyopewa kwa ajili yenu na jinsi ile siri ilivyodhihirishwa kwangu kwa njia ya ufunuo kama nilivyotangulia kuandika kwa kifupi
 kwa kusoma haya basi mtaweza kuelewa ufahamu wangu katika siri ya kristo
 siri hii haikudhihirishwa kwa wanadamu katika vizazi vingine kama vile sasa ilivyodhihirishwa na roho kwa mitume na manabii watakatifu wa mungu
 siri hii ni kwamba kwa njia ya injili watu mataifa ni warithi pamoja na israeli viungo waefeso vya mwili mmoja na washiriki pamoja wa ahadi katika kristo yesu
 nimekuwa mtumishi wa injili hii kwa kipawa cha neema ya mungu niliyopewa kwa nguvu yake itendayo kazi
 ingawa mimi ni mdogo kuliko aliye mdogo kabisa miongoni mwa watakatifu wote nilipewa neema hii ili niwahubirie watu mataifa kuhusu utajiri usiopimika ulio ndani ya kristo na kuweka wazi kwa kila mtu jinsi ile siri iliyokuwa imefichwa kwa nyakati zote katika mungu aliyeumba vitu vyote
 ili kwa njia ya kanisa hekima yote ya mungu ipate kujulikana kwa watawala na wenye mamlaka katika ulimwengu wa roho sawasawa na kusudi lake la milele katika kristo yesu bwana wetu
 yeye ambaye ndani yake na kwa njia ya imani katika yeye tuweze kumkaribia mungu kwa ujasiri na kwa uhuru
 kwa hiyo nawaomba msikate tamaa kwa sababu ya mateso yangu kwa ajili yenu hayo ni utukufu wenu
maombi ya paulo kwa waefeso kwa sababu hii nampigia baba magoti ambaye kwa yeye ubaba wote wa kila jamaa za mbinguni na za duniani unaitwa
 namwomba mungu awaimarishe kwa kuwatia nguvu mioyo yenu kwa njia ya roho wake kwa kadri ya utajiri wa utukufu wake ili kwamba kristo apate kukaa mioyoni mwenu kwa njia ya imani
nami ninaomba kwamba ninyi mkiwa wenye mizizi tena imara katika upendo mwe na uwezo wa kufahamu pamoja na watakatifu jinsi ulivyo upana na urefu na kimo na kina upendo wa kristo na kujua upendo huu kwamba unapita fahamu ili mpate kujazwa na kufikia kipimo cha ukamilifu wa mungu
 basi kwa yeye awezaye kutenda mambo ya ajabu yasiyopimika kuliko yote tuyaombayo au tuyawazayo kwa kadiri ya uweza wake ule utendao kazi ndani yetu yeye atukuzwe katika kanisa na katika kristo yesu kwa vizazi vyote milele na milele
amen
umoja katika mwili wa kristo basi mimi niliye mfungwa wa bwana nawasihi mwenende kama inavyostahili wito wenu mlioitiwa
 iweni wanyenyekevu kabisa na wapole mkiwa wavumilivu mkichukuliana kwa upendo
 jitahidini kudumisha umoja wa roho katika kifungo cha amani
 kuna mwili mmoja na roho mmoja kama vile mlivyoitwa katika tumaini moja
 tena kuna bwana mmoja imani moja ubatizo mmoja mungu mmoja ambaye ni baba wa wote aliye juu ya yote katika yote na ndani ya yote
 lakini kila mmoja wetu amepewa neema kwa kadiri ya kipimo cha kipawa cha kristo
 kwa hiyo husema alipopaa juu aliteka mateka akawapa wanadamu vipawa
 asemapo alipaa juu maana yake nini isipokuwa ni kusema pia kwamba kristo alishuka pande za chini sana za duniaa yeye aliyeshuka ndiye aliyepaa juu sanab kupita mbingu zote ili apate kuvijaza vitu vyote
 yeye ndiye aliyeweka wengine kuwa mitume wengine kuwa manabii wengine kuwa wainjilisti wengine kuwa wachungaji na wengine kuwa walimu kwa kusudi la kuwakamilisha watakatifu kwa ajili ya kazi za huduma ili kwamba mwili wa kristo upate kujengwa
 mpaka sote tutakapoufikia umoja katika imani na katika kumjua sana mwana wa mungu na kuwa watu wazima kwa kufikia kipimo cha ukamilifu wa kristo
 ili tusiwe tena watoto wachanga tukitupwatupwa huku na huku na kuchukuliwa na kila upepo wa mafundisho kwa hila za watu kwa ujanja kwa kufuata njia zao za udanganyifu
 badala yake tukiambiana kweli kwa upendo katika mambo yote tutakua hata tumfikie yeye aliye kichwa yaani kristo
 kutoka kwake mwili wote huunganishwa na kushikamanishwa pamoja kwa msaada wa kila kiungo hukua na kujijenga wenyewe katika upendo wakati kila kiungo kinafanya kazi yake
maisha ya zamani na maisha mapya hivyo nawaambia hivi nami nasisitiza katika bwana kwamba msiishi tena kama watu mataifa waishivyo katika ubatili wa mawazo yao
 watu hao akili zao zimetiwa giza na wametengwa mbali na uzima wa mungu kwa sababu ya ujinga wao na ugumu wa mioyo yao
 wakiisha kufa ganzi wamejitia katika mambo ya ufisadi na kupendelea kila aina ya uchafu wakiendelea kutamani zaidi
a pande za chini sana za dunia hapa maana yake ni sheol kwa kiebrania yaani kuzimu b juu sana hapa ina maana mbingu za mbingu waefeso lakini ninyi hivyo sivyo mlivyomjifunza kristo
 kama hivyo ndivyo ilivyo ninyi mmemsikia tena mmefundishwa naye vile kweli ilivyo katika yesu
 mlifundishwa kuuvua mwenendo wenu wa zamani utu wenu wa kale ulioharibiwa na tamaa zake za udanganyifu
 mfanywe upya roho ya nia zenu mkajivike utu mpya ulioumbwa sawa sawa na mfano wa mungu katika haki yote na utakatifu
kanuni za maisha mapya kwa hiyo kila mmoja wenu avue uongo na kuambiana kweli mtu na jirani yake kwa maana sisi sote tu viungo vya mwili mmoja
 mkikasirika msitende dhambi wala jua lisichwe mkiwa bado mmekasirika wala msimpe ibilisi nafasi
 yeye ambaye amekuwa akiiba asiibe tena lakini mtu wa namna hiyo lazima ajishughulishe tena afanye kitu kifaacho kwa mikono yake mwenyewe ili awe na kitu cha kuwagawia wahitaji
 maneno mabaya yasitoke vinywani mwenu bali yale yafaayo kwa ajili ya kuwajenga wengine kulingana na mahitaji yao ili yawafae wale wasikiao
 wala msimhuzunishe roho mtakatifu wa mungu ambaye kwa huyo mlitiwa muhuri kwa ajili ya siku ya ukombozi
 ondoeni kabisa uchungu ghadhabu hasira makelele na masingizio pamoja na kila aina ya uovu
 iweni wafadhili na wenye kuhurumiana ninyi kwa ninyi mkisameheana kama vile naye mungu katika kristo alivyowasamehe ninyi
kuenenda nuruni kwa hiyo mfuateni mungu kama watoto wapendwao mkiishi maisha ya upendo kama vile kristo alivyotupenda sisi akajitoa kwa ajili yetu kuwa sadaka yenye harufu nzuri na dhabihu kwa mungu
 lakini uasherati usitajwe miongoni mwenu wala uchafu wa aina yo yote wala tamaa kwa sababu mambo haya hayastahili miongoni mwa watakatifu
 wala pasiwepo mazungumzo machafu ya aibu au maneno ya upuzi au mzaha ambayo hayafai badala yake mshukuruni mungu
 kwa habari ya mambo haya mjue hakika kwamba mwasherati wala mtu mwovu wala mwenye tamaa mbaya mtu kama huyo ni mwabudu sanamu ambaye kamwe hataurithi ufalme wa kristo na wa mungu
 mtu ye yote na asiwadanganye kwa maneno matupu kwa kuwa hasira ya mungu huwaka kwa sababu ya mambo kama haya juu ya wale wasiomtii
 kwa hiyo msishirikiane nao
 kwa maana zamani ninyi mlikuwa giza lakini sasa ninyi ni nuru katika bwana
enendeni kama watoto wa nuru kwa kuwa tunda la nuru hupatikana katika wema wote haki na kweli nanyi tafuteni yale yanayompendeza bwana
 msishiriki matendo ya giza yasiyofaa bali yafichueni
 kwa maana ni aibu hata kutaja mambo yale ambayo wasiotii wanayafanya sirini
 lakini kila kitu kilichowekwa nuruni huonekana kwa kuwa nuru ndiyo hufanya kila kitu kionekane
hii ndiyo sababu imesemekana amka wewe uliyelala ufufuke kutoka katika wafu naye kristo atakuangazia
 kwa hiyo iweni waangalifu jinsi mnavyoenenda si kama watu wasio na hekima bali kama wenye hekima mkiukomboa wakati kwa sababu nyakati hizi ni za uovu
 kwa hiyo msiwe wajinga bali mpate kujua nini yaliyo mapenzi ya bwana
 pia msilewe kwa mvivyo ambamo ndani yake mna upotovu bali mjazwe roho
 msemezane ninyi kwa ninyi kwa zaburi nyimbo na tenzi za rohoni mkimwimbia na kumsifu bwana mioyoni mwenu sikuzote mkimshukuru mungu baba katika jina la bwana wetu yesu kristo kwa kila jambo
 nyenyekeaneni ninyi kwa ninyi kwa heshima kwa ajili ya kristo
mafundisho kuhusu wake na waume ninyi wake watiini waume zenu kama kumtii bwana
 kwa maana mume ni kichwa cha mkewe kama vile kristo alivyo kichwa cha kanisa ambalo ni mwili wake naye kristo ni mwokozi wake
 basi kama vile kanisa linavyomtii kristo vivyo hivyo na wake nao imewapasa kuwatii waume zao kwa kila jambo
 ninyi waume wapendeni wake zenu kama vile kristo alivyolipenda kanisa akajitoa kwa ajili yake kusudi alifanye takatifu akilitakasa kwa kuliosha kwa maji katika neno lake apate kujiletea kanisa tukufu lisilo na doa wala kunyanzi au waa lo lote bali takatifu lisilo na hatia
 vivyo hivyo imewapasa waume kuwapenda wake zao kama miili yao wenyewe
ampendaye mkewe hujipenda mwenyewe
 hakuna mtu anayeuchukia mwili wake mwenyewe bali huulisha na kuutunza vizuri kama kristo anavyolitunza kanisa lake
 sisi tu viungo vya mwili wake
 kwa sababu hii waefeso mwanaume atamwacha baba yake na mama yake naye ataambatana na mkewe na hawa wawili watakuwa mwili mmoja
 siri hii ni kubwa bali mimi nanena kuhusu kristo na kanisa
 hata hivyo kila mmoja wenu ampende mkewe kama anavyoipenda nafsi yake mwenyewe naye mke lazima amheshimu mumewe
mafundisho kuhusu watoto na wazazi ninyi watoto watiini wazazi wenu katika bwana kwa kuwa hili ni jema
 waheshimu baba yako na mama yako hii ndio amri ya kwanza yenye ahadi upate baraka na uishi siku nyingi duniani
 ninyi akina baba msiwachokoze watoto wenu bali waleeni kwa nidhamu na mafundisho ya bwana
mafundisho kuhusu watumwa na mabwana ninyi watumwa watiini hao walio mabwana zenu hapa duniani kwa heshima na kwa kutetemeka na kwa moyo mmoja kama vile mnavyomtii kristo
watiini si tu wakati wakiwaona ili mpate upendeleo wao bali mtumike kama watumwa wa kristo mkifanya mapenzi ya mungu kwa moyo
 tumikeni kwa moyo wote kama vile mnamtumikia bwana na si wanadamu
 mkijua kwamba bwana atampa kila mtu thawabu kwa lo lote jema alilotenda kama yeye ni mtumwa au ni mtu huru
 nanyi mabwana watendeeni watumwa wenu kwa jinsi iyo hiyo
msiwatishe kwa kuwa mnajua ya kwamba yeye aliye bwana wenu na bwana wao yuko mbinguni naye hana upendeleo
silaha za mungu hatimaye mzidi kuwa hodari katika bwana na katika uweza wa nguvu zake
 vaeni silaha zote za mungu ili kwamba mweze kuzipinga hila za shetani
 kwa maana kushindana kwetu si juu ya nyama na damu bali dhidi ya falme mamlaka dhidi ya wakuu wa giza na majeshi ya pepo wabaya katika ulimwengu wa roho
 kwa hiyo vaeni silaha zote za mungu ili mweze kushindana siku ya uovu itakapokuja nanyi mkiisha kufanya yote simameni imara
 kwa hiyo simameni imara mkiwa mmejifunga kweli kiunoni na kuvaa dirii ya haki kifuani nayo miguu yenu ifungiwe utayari tuupatao kwa injili ya amani
 zaidi ya haya yote twaeni ngao ya imani ambayo kwa waefeso hiyo mtaweza kuizima mishale yote yenye moto ya yule mwovu
 vaeni chapeo ya wokovu na mchukue upanga wa roho ambao ni neno la mungu
 mkiomba kwa roho sikuzote katika sala zote na maombi mkikesha kila wakati mkiwaombea watakatifu wote
 niombeeni na mimi pia ili kila nifuanguapo kinywa changu nipewe maneno ya kusema niweze kutangaza siri ya injili kwa ujasiri ambayo mimi ni balozi wake katika vifungo
ombeni kwamba nipate kuhubiri kwa ujasiri kama inipasavyo
salamu za mwisho tikiko aliye ndugu mpendwa na mtumishi mwaminifu katika bwana atawaambia kila kitu ili pia mpate kujua hali yangu na kile ninachofanya sasa
 ninamtuma kwenu kwa ajili ya kusudi hili hasa ili mpate kujua hali zetu na kuwatia moyo
 amani iwe kwa ndugu na pendo pamoja na imani kutoka kwa mungu baba na bwana yesu kristo
 neema iwe na wote wampendao bwana wetu yesu kristo kwa pendo wa dhati
amen
wafilipi utangulizi wafilipi umehesabiwa kama mojawapo ya zile nyaraka nne za paulo za gerezani ulioandikwa muda mfupi tu baada ya ule wa waefeso wakolosai na filemoni
paulo aliandika waraka huu akiwa gerezani huko rumi
kwa kutambua kuzuiliwa kwa paulo kanisa la filipi lilimpelekea paulo msaada kwa mkono wa epafrodito 
akitaka kuwashukuru rafiki zake wapendwa waliokuwa wamempelekea msaada huo kwa ajili ya mahitaji yake anaanza kwa kuwashukuru kwa msaada wao pia anatumia nafasi hiyo kueleza juu ya hali yake kuwatia wafilipi moyo na kuwataka kusimama imara akiwahimiza wawe na unyenyekevu kama aliokuwa nao kristo na wawe na umoja
paulo anawasifu timotheo na epafrodito kwa kanisa la filipi
paulo haachi kueleza jinsi alivyokuwa na imani nao kisha anawaeleza juu ya matatizo anayopata huko rumi
hajui mwisho wa shauri lake utakavyokuwa
lakini hata kama atauawa yeye atafurahi akiwa na kristo
kama ataendelea kuishi atazidi kumtumikia mungu kwa uwezo wake wote
anawaagiza wakatae kabisa mafundisho ya uongo
waamini wote wanaambiwa wawe na malengo ya juu kabisa katika maisha yao ya kikristo kwa maana mungu atawapa mahitaji yao yote katika maisha haya
paulo anawakazia kufurahi nyakati zote
wazo kuu katika waraka huu wa binafsi paulo anasisitiza juu ya furaha
kila mtu aliyempokea kristo anapaswa kuwa na furaha kwa sababu anapendwa na mungu kristo amekufa kwa ajili yake na mungu anamtimizia mahitaji yake yote katika maisha haya
paulo anasisitiza kuwa wasijisumbue kwa ajili ya jambo lo lote ila katika kila jambo kwa kusali kuomba na kushukuru
haja zote zijulikane na mungu 
hatimaye anamalizia kuwakumbusha kuwa mungu atawajaza na kila wanachohitaji kwa kadiri ya utajiri wake 
hii haina maana kwamba wakristo hawatapata shida
kama ikibidi hatuna budi kufuata mfano wa unyenyekevu wa kristo ambaye alimtii mungu akakubali hata kufa msalabani
sisi ni raia wa mbinguni na hatuna budi kuishi kwa kutambua jambo hili
mahali gerezani huko rumi tarehe waraka huu uliandikwa b
mwandishi mwandishi wa waraka huu ni mtume paulo
mgawanyo paulo na matatizo yake huko rumi mfano wa utii wa yesu mafundisho kuhusu mwenendo wa mkristo amani ya mungu na jinsi mungu anavyowatimizia waamini mahitaji yao 
salamu paulo na timotheo watumishi wa kristo yesu kwa watakatifu wote katika kristo yesu walioko filipi pamoja na maaskofu na mashemasi neema na amani itokayo kwa mungu baba yetu na kwa bwana wetu yesu kristo iwe nanyi
shukrani na maombi ninamshukuru mungu wangu kila niwakumbukapo ninyi
 katika maombi yangu yote daima nimekuwa nikiwaombea ninyi nyote kwa furaha kwa sababu ya kushiriki kwenu katika kueneza injili tangu siku ya kwanza hadi leo nina hakika kwamba yeye aliyeianza kazi njema mioyoni mwenu ataiendeleza na kuikamilisha hata siku ya kristo yesu
ni haki na ni wajibu wangu kufikiri hivi juu yenu nyote kwa sababu ninyi mko moyoni mwangu ikiwa nimefungwa au nikiwa ninaitetea na kuithibitisha injili ninyi nyote mnashiriki neema ya mungu pamoja nami
 mungu ni shahidi yangu jinsi ninavyowaonea shauku ninyi nyote kwa huruma ya kristo yesu
 haya ndiyo maombi yangu kwamba upendo wenu uongezeke zaidi na zaidi katika maarifa na ufahamu wote ili mpate kutambua yale yaliyo mema mkawe safi wasio na hatia hadi siku ya kristo mkiwa mmejawa na matunda ya haki yapatikanayo kwa njia ya yesu kristo kwa utukufu na sifa za mungu
kufungwa kwa paulo kwaieneza injili basi ndugu zangu nataka mjue kwamba mambo yale yaliyonipata kwa kweli yamesaidia sana kueneza injili
 matokeo yake ni kwamba imejulikana wazi kwa walinzi wote wa jumba la kifalme na kwa wengine wote kuwa nimefungwa kwa ajili ya kristo
 kwa sababu ya vifungo vyangu ndugu wengi katika bwana wametiwa moyo kuhubiri neno la mungu kwa ujasiri zaidi na bila woga
 ni kweli kwamba wengine wanaomhubiri kristo kutokana na wivu na kwa kutaka kushindana lakini wengine wanamhubiri kristo kwa nia njema
 hawa wa mwisho wanamhubiri kristo kwa moyo wa upendo wakifahamu kwamba nimo humu gerezani kwa ajili ya kuitetea injili
 hao wa kwanza wanamtangaza wafilipi kristo kutokana na tamaa zao wenyewe wala si kwa moyo mweupe bali wanakusudia kuongeza mateso yangu katika huku kufungwa kwangu
 lakini inadhuru nini jambo la muhimu ni kwamba kwa kila njia ikiwa ni kwa nia mbaya au njema kristo anahubiriwa
nami kwa ajili ya jambo hilo ninafurahi
naam nami nitaendelea kufurahi kwa maana ninajua kwamba kwa maombi yenu na kwa msaada unaotolewa na roho wa yesu kristo yale yaliyonipata mimi yatageuka kuwa wokovu wangu
 ninatarajia kwa shauku kubwa na kutumaini kwamba sitaaibika kwa njia yo yote bali nitakuwa na ujasiri wa kutosha ili sasa kama wakati mwingine wo wote kristo atatukuzwa katika mwili wangu ikiwa ni kwa kuishi au kwa kufa
 kwa maana kwangu mimi kuishi ni kristo na kufa ni faida
 kama nitaendelea kuishi katika mwili hii ni kwa ajili ya matunda ya kazi
lakini sijui nichague lipi mimi sijui ninavutwa kati ya mambo mawili ninatamani kuondoka nikakae pamoja na kristo jambo hilo ni bora zaidi
 lakini kwa sababu yenu ni muhimu zaidi mimi nikiendelea kuishi katika mwili
 kwa kuwa nina matumaini haya ninajua kwamba nitaendelea kuwapo na kuwa pamoja nanyi nyote ili mpate kukua na kuwa na furaha katika imani
 ili kwamba furaha yenu iwe nyingi katika kristo yesu kwa ajili yangu kwa kule kuja kwangu kwenu tena
kuenenda ipasavyo injili lakini lo lote litakalotukia mwenende kama ipasavyo injili ya kristo ili kwamba nikija na kuwaona au nikiwa sipo nipate kusikia haya juu yenu kuwa mnasimama imara katika roho moja mkiishindania imani ya injili kwa umoja wala msitishwe na wale wanaowapinga
hii ni ishara kwao kuwa wataangamia lakini ninyi mtaokolewa na hii ni kazi ya mungu
 kwa maana mmepewa kwa ajili ya kristo si kumwamini tu bali pia kuteswa kwa ajili yake kwa kuwa mnashiriki mashindano yale yale mliyoyaona nikiwa nayo na ambayo hata sasa mnasikia kuwa bado ninayo
kuiga unyenyekevu wa kristo kama kukiwa na jambo lo lote la kutia moyo kukiwako faraja yo yote katika upendo kukiwa na ushirika wo wote katika roho kukiwa na wema wo wote na huruma basi ikamilisheni furaha yangu kwa kuwa na nia kama hiyo mkiwa na upendo huo huo wenye roho moja na kusudi moja
 msitende jambo lo lote kwa nia ya kujitukuza bali kwa unyenyekevu kila mtu akimhesabu mwingine bora kuliko nafsi yake
 kila mmoja wenu asiangalie mambo yake mwenyewe tu bali pia ajishughulishe kwa faida ya wengine
 tuweni na nia ile ile aliyokuwa nayo kristo yesu
 yeye ingawa alikuwa sawa na mungu hakuona kule kuwa sawa na mungu ni kitu cha kushikamana nacho bali alijifanya si kitu akajifanya sawa na mtumwa akazaliwa katika umbo la mwanadamu
 naye akiwa na umbo la mwanadamu alijinyenyekeza hata mauti naam mauti ya msalaba kwa hiyo mungu alimtukuza sana na kumpa jina lililo kuu kuliko kila jina ili kwa jina la yesu kila goti lipigwe la vitu vya mbinguni vya duniani na vya chini ya nchi na kila ulimi ukiri ya kwamba yesu kristo ni bwana kwa utukufu wa mungu baba
ng aeni kama mianga katika ulimwengu kwa hiyo wapenzi wangu kama vile ambavyo mmekuwa mkitii sikuzote si tu wakati nikiwa pamoja nanyi bali sasa zaidi sana nisipokuwapo
utimizeni wokovu wenu kwa kuogopa na kutetemeka kwa maana mungu ndiye atendaye kazi ndani yenu kutaka kwenu na kutenda kwenu kwa kulitimiza kusudi lake jema
 fanyeni mambo yote bila kunung unika wala kushindana ili msiwe na lawama wala hatia bali mwe wana wa mungu wasio na kasoro katika kizazi chenye ukaidi na kilichopotoka ambacho ndani yake ninyi mnang aa kama mianga ulimwenguni
 mkilishika neno la uzima ili nipate kuona fahari siku ya kristo kwamba sikupiga mbio wala kujitaabisha bure
 lakini hata kama nikimiminwa kama sadaka ya kinywaji kwenye dhabihu na huduma itokayo katika imani yenu mimi ninafurahi na kushangilia pamoja nanyi nyote
 vivyo hivyo ninyi nanyi imewapasa kufurahi na kushangilia pamoja nami
paulo amsifu timotheo nina tumaini katika bwana yesu kumtuma wafilipi timotheo hivi karibuni aje kwenu ili nipate kufarijika moyo nitakapopata habari zenu
 sina mtu mwingine kama yeye ambaye ataangalia hali yenu kwa halisi
 kwa maana kila mmoja anajishughulisha zaidi na mambo yake mwenyewe wala si yale ya yesu kristo
 lakini ninyi wenyewe mnajua jinsi timotheo alivyojithibitisha mwenyewe kwa maana amefanya kazi ya injili pamoja nami kama vile mwana kwa baba yake
 kwa hiyo ninatumaini kumtuma kwenu upesi mara nitakapojua mambo yangu yatakavyokuwa
 nami mwenyewe ninatumaini katika bwana kwamba nitakuja kwenu hivi karibuni
paulo amsifu epafrodito lakini nadhani ni muhimu kumtuma tena kwenu epafrodito ndugu yangu na mtenda kazi pamoja nami aliye askari mwenzangu ambaye pia ni mjumbe wenu mliyemtuma ili ashughulike na mahitaji yangu
 kwa maana amekuwa akiwaonea sana shauku ninyi nyote akiwa na wasiwasi kwa kuwa mlisikia kwamba alikuwa mgonjwa
 kweli alikuwa mgonjwa tena karibu ya kufa
lakini mungu alimhurumia wala si yeye tu bali hata na mimi alinihurumia nisipatwe na huzuni juu ya huzuni
 kwa hiyo mimi ninafanya bidii kumtuma kwenu ili mtakapomwona kwa mara nyingine mpate kufurahi nami wasiwasi wangu upungue
 kwa hiyo mpokeeni katika bwana kwa furaha kubwa nanyi wapeni heshima watu kama hawa kwa sababu alikaribia kufa kwa ajili ya kazi ya kristo akihatirisha maisha yake ili aweze kunipa msaada ambao ninyi hamkuweza kunipa
hakuna tumaini katika mwili hatimaye ndugu zangu furahini katika bwana mimi kuwaandikia mambo yale yale hakuniudhi kwa maana ni kinga kwa ajili yenu
 jihadharini na mbwa wale watenda maovu jihadharini na wale wajikatao miili yao wasemao ili kuokoka ni lazima kutahiriwa
 kwa maana sisi ndio tulio tohara sisi tumwabuduo mungu katika roho tunaona fahari katika kristo yesu ambao hatuweki tumaini letu katika mwili ingawa mimi mwenyewe ninazo sababu za kuutumainia mwili
kama mtu ye yote akidhani anazo sababu za kuutumainia mwili mimi zaidi
 nilitahiriwa siku ya nane mimi ni mwisraeli wa kabila la benyamini mwebrania wa waebrania
kwa wafilipi habari ya sheria ni farisayo kwa habari za juhudi nilikuwa nalitesa kanisa kuhusu haki ipatikanayo kwa sheria mimi nilikuwa sina hatia
 lakini mambo yale yaliyokuwa faida kwangu sasa nayahesabu kuwa hasara kwa ajili ya kristo
 zaidi ya hayo nayahesabu mambo yote kuwa hasara tupu nikiyangalinisha na faida kubwa ipitayo kiasi ya kumjua kristo yesu bwana wangu ambaye kwa ajili yake nimepata hasara ya mambo yote nikiyahesabu kuwa kama mavi ili nimpate kristo nami nionekane mbele zake nisiwe na haki yangu mwenyewe ipatikanayo kwa sheria bali ile ipatikanayo kwa imani katika kristo haki ile itokayo kwa mungu kwa njia ya imani
 nataka nimjue kristo na uweza wa kufufuka kwake na ushirika wa mateso yake ili nifanane naye katika mauti yake ili kwa njia yo yote niweze kufikia ufufuo wa wafu
kukaza mwendo ili kufikia lengo si kwamba nimekwisha kufikia au kwamba nimekwisha kuwa mkamilifu la hasha bali nakaza mwendo ili nipate kile ambacho kwa ajili yake nimeshikwa na kristo yesu
 ndugu zangu sijihesabu kuwa nimekwisha kushika
lakini ninafanya jambo moja ninasahau mambo yale yaliyopita nakaza mwendo kufikia yale yaliyo mbele
 nakaza mwendo nifikie ile alama ya ushindi iliyowekwa ili nipate tuzo ya mwito mkuu wa mungu ambao nimeitiwa huko juu mbinugni katika kristo yesu
 hivyo sisi sote tuliokuwa kiroho tuwaze jambo hili hata mkiwaza mengine katika jambo lo lote mungu ataliweka wazi hilo nalo
 lakini na tushike sana lile ambalo tumekwisha kulifikia
 ndugu zangu kwa pamoja fuateni mfano wangu na kuwatazama wale wanaofuata kielelezo tulichowawekea
 kwa maana kama nilivyokwisha kuwaambia mara nyingi kabla nami sasa nasema tena hata kwa machozi watu wengi wanaishi kama adui wa msalaba wa kristo
 mwisho wa watu hao ni uangamivu mungu wao ni tumbo na utukufu wao ni aibu na mawazo yao yamo katika mambo ya dunia
 lakini wenyeji wetu uko mbinguni
nasi tunamngoja kwa shauku mwokozi kutoka huko yaani bwana yesu kristo atakayebadili mwili wetu wa unyonge ili upate kufanana na mwili wake wa utukufu kwa uweza ule ambao kwa huo aweza hata kuvitiisha vitu vyote chini yake
kwa hiyo ndugu zangu ninaowapenda na ambao ninawaonea shauku ninyi mlio furaha yangu na taji yangu hivi ndivyo iwapasavyo kusimama imara katika bwana ninyi wapenzi wangu
mausia nawasihi euodia na sintike wawe na nia moja katika bwana
 naam nawasihi ninyi pia wenzi wangu waaminifu wasaidieni hawa wanawake kwa sababu walijitaabisha katika kazi ya injili pamoja nami bega kwa bega wakiwa pamoja na klementi na watenda kazi wenzangu ambao majina yao yameandikwa katika kitabu cha uzima
 furahini katika bwana sikuzote tena nasema furahini upole wenu na ujulikane na watu wote
bwana yu karibu
 msijisumbue kwa jambo lo lote bali katika kila jambo kwa kuomba na kusihi pamoja na kushukuru haja zenu na zijulikane na mungu
 nayo amani ya mungu inayopita fahamu zote itawalinda mioyo yenu na nia zenu katika kristo yesu
 hatimaye ndugu zangu mambo yote yaliyo ya kweli yo yote yaliyo na sifa njema yo yote yaliyo ya haki yo yote yaliyo safi yo yote ya kupendeza yo yote yenye staha ukiwako uzuri wo wote pakiwepo cho chote kinachostahili kusifiwa tafakarini mambo hayo
 mambo yote mliyojifunza au kuyapokea au kuyasikia kutoka kwangu au kuyaona kwangu yatendeni hayo
naye mungu wa amani atakuwa pamoja nanyi
shukrani kwa matoleo yenu nina furaha kubwa katika bwana kwamba hatimaye mmeanza upya kushughulika tena na maisha yangu
kweli mmekuwa mkinifikiria lakini mlikuwa hamjapata nafasi ya kufanya hivyo
 sisemi hivyo kwa vile nina mahitaji la kwa maana nimejifunza kuridhika katika hali yo yote
 ninajua kupungukiwa pia ninajua kuwa na vingi
nimejifunza siri ya kuridhika katika kila hali wakati wa kushiba na wakati wa kuona njaa wakati wa kuwa na vingi na wakati wa kupungukiwa
 naweza kuyafanya mambo yote katika yeye anitiaye nguvu
 lakini mlifanya vema kushiriki nami katika taabu zangu
 zaidi ya hayo ninyi wafilipi mnajua kwamba siku za kwanza nilipoanza kuhubiri injili nilipoondoka makedonia hakuna kanisa jingine lililoshiriki nami katika masuala ya kutoa na kupokea isipokuwa ninyi
 kwa maana hata nilipokuwa huko thesalonike mliniletea msaada kwa ajili ya mahitaji yangu wafilipi zaidi ya mara moja
 si kwamba natafuta sana yale matoleo bali natafuta sana ile faida itakayozidi sana kwa upande wenu
 nimelipwa kikamilfu hata na zaidi nimetoshelezwa kabisa sasa kwa kuwa nimepokea kutoka kwa epafrodito vile vitu mlivyonitumia sadaka yenye harufu nzuri dhabihu inayokubalika na ya kumpendeza mungu
 naye mungu wangu atawajaza ninyi kila mnachohitaji kwa kadiri ya utajiri wake katika utukufu ndani ya kristo yesu
 mungu wetu aliye baba yetu apewe utukufu milele na milele
amen
salamu za mwisho msalamuni kila mtakatifu katika kristo yesu
ndugu walioko pamoja nami wanawasalimu
 watakatifu wote wanawasalimu hasa wale watu wa nyumbani mwa kaisari wanawasalimu
 neema ya bwana yesu kristo iwe pamoja na roho zenu
amen
wakolosai utangulizi wakolosai umeitwa waraka pacha wa waefeso
zikiwa zimendikwa wakati mmoja yale yaliyomo yanafanana sana
timotheo alishirikiana na paulo huko rumi katika kuandika nyaraka hizi mbili wakati paulo akiwa mfungwa
hivyo wakolosai ni mojawapo ya nyaraka za gerezani
tikiko ndiye aliyepeleka waraka huu huko kolosai
mji wa kolosai ulikuwa umejengwa kama kilomita maili kutoka efeso kwenye bonde la lika karibu na hierapoli na laodikia 
kwa kadiri ionekanavyo paulo alikuwa hajautembelea mji huo wa kolosai ila mji huu ulihubiriwa injili wakati paulo akiwa efeso mdo
 na epafra timotheo au watu wengine
hivyo paulo alipata kuwafahamu waamini hawa akiwa efeso katika safari yake ya pili ya kueneza injili na sasa alikuwa na wasiwasi kwa sababu alisikia kuwa mafundisho ya unostiki yaliyokuwa yanasema kwamba kila kitu ni kibaya lakini roho ni njema yalikuwa yameingia katika kanisa hilo
mafundisho haya yalikuwa yanaufanya ujumbe wa injili kuelekea mahali pa hatari
mambo yaliyokuwa yakiwasumbua wakolosai yalikuwa ni mchanganyiko wa elimu ya nyota uchawi na mafundisho hayo ya unostiki ambayo yalisema kuwa kristo alikuwa sawasawa na malaika
paulo aliwaandikia kuwathibitishia kuwa kristo ni mungu na kwamba anao ukamilifu wa mungu wa milele 
ndipo anawapa mafundisho kuhusu maisha yampasayo mkristo
wazo kuu katika barua hii muhimu ya paulo tunapewa maelezo kamili yaliyoandikwa kwa ufasaha na kwa uangalifu kuhusu uungu wa kristo na utukufu wake
kristo ni mungu wa vyote na mtu ye yote anayemwamini kristo anakuwa na vitu vyote ndani yake
paulo anawaonya waamini wasiyumbishwe na elimu wala hekima kwa kufuata mapokeo ya wanadamu 
anatoa mafundisho kuhusu maisha yampasayo mkristo akisisitiza kuwa wakristo kama mwili mmoja wanaomtegemea kristo aliye kichwa wanapewa nguvu amani na furaha na mungu
mahali waraka huu uliandikwa kutoka rumi
tarehe uliandikwa kama b
mwandishi paulo mgawanyo salamu na shukrani za paulo yesu kristo na waamini hatari kuhusu mafundisho ya uongo mafundisho kuhusu maisha ya kikristo maagizo kuhusu kuomba na mausia ya mwisho 
salamu paulo mtume wa kristo yesu kwa mapenzi ya mungu na timotheo ndugu yetu
 kwa ndugu watakatifu na waaminifu katika kristo waishio kolosai neema iwe nanyi na amani itokayo kwa mungu baba yetu
shukrani na maombi sikuzote tunamshukuru mungu baba wa bwana wetu yesu kristo tunapowaombea ninyi kwa sababu tumesikia juu ya imani yenu katika kristo yesu na juu ya upendo wenu mlio nao kwa watakatifu wote imani na upendo ule utokao katika tumaini mlilowekewa akiba mbinguni na ambalo mmesikia habari zake katika neno la kweli yaani ile injili iliyowafikia ninyi
 duniani kote injili hii inazaa matunda na kuenea kama ilivyokuwa kwenu tangu siku ile mlipoisikia na kuielewa neema ya mungu katika kweli yote
 mlijifunza habari zake kutoka kwa epafra mtumishi mwenzenu mpendwa yeye aliye mhudumu mwaminifu wa kristo kwa ajili yetu ambaye pia ametuambia kuhusu upendo wenu katika roho
 kwa sababu hii tangu siku ile tuliposikia habari zenu hatukukoma kuomba kwa ajili yenu na kumsihi mungu awajaze ninyi na maarifa ya mapenzi yake katika hekima yote ya kiroho na ufahamu
 nasi tunaomba haya ili mpate kuishi maisha yanayostahili mbele za bwana ili mpate kumpendeza kwa kila namna mkizaa matunda kwa kila kazi njema mkikuwa katika kumjua bwana
 mkiwa mmetiwa nguvu kwa uwezo wote kwa kadiri ya nguvu ya utukufu wake ili mpate kuwa na wingi wa saburi na uvumilivu nanyi kwa furaha mkimshukuru baba ambaye amewastahilisha kushiriki katika urithi wa watakatifu katika ufalme wa nuru
 kwa maana alituokoa kutoka katika ufalme wa giza na kutuingiza katika ufalme wa mwana wake mpendwa ambaye katika yeye tunao ukombozi kwa njia ya damu yake yaani msamaha wa dhambi
ukuu wa kristo yeye ni mfano wa mungu asiyeonekana mzaliwa wa kwanza wa viumbe vyote
 kwa yeye vitu vyote vilivyoko mbinguni na juu ya wakolosai nchi viliumbwa vile vitu vinavyoonekana na vile visivyoonekana kama ni viti vya enzi au falme au wenye mamlaka au watawala vitu vyote viliumbwa na yeye na kwa ajili yake
 yeye alikuwapo kabla ya vitu vyote na katika yeye vitu vyote vinashikamana pamoja
 yeye ndiye kichwa cha mwili yaani kanisa naye ni wa mwanzo na mzaliwa wa kwanza kutoka kwa wafu ili yeye awe mkuu katika vitu vyote
 kwa kuwa ilimpendeza mungu kwamba ukamilifu wake wote wa kimungu uwe ndani yake na kwa njia ya mwanawe aweze kuvipatanisha vitu vyote na yeye mwenyewe ikiwa ni vitu vilivyoko duniani au vilivyoko mbinguni kwa kufanya amani kwa damu yake iliyomwagika msalabani
 hapo kwanza ninyi mlikuwa mmetengana na mungu na mlikuwa adui zake katika nia zenu kwa sababu ya mwenendo wenu mbaya
 lakini sasa mungu amewapatanisha ninyi kwa njia ya mwili wa kristo kwa kupitia mauti ili awalete mbele zake mkiwa watakatifu bila dosari wala lawama mradi tu kwamba mtaendelea kuwa waaminifu mkiwa mmefanywa imara na thabiti katika imani pasipo kuliacha tumaini lililoahidiwa na injili ile mliyosikia hii ndiyo ile injili mliyoisikia na ambayo imehubiriwa kwa kila kiumbe chini ya mbingu na ambayo mimi paulo nimekuwa mtumwa wake
taabu ya paulo kwa ajili ya kanisa sasa nafurahia kule kuteseka kwangu kwa ajili yenu na katika mwili wangu ninatimiliza yale yaliyopungua katika mateso ya kristo kwa ajili ya mwili wake ambao ni kanisa
 mimi nimekuwa mtumishi wa kanisa kwa wajibu alionipa mungu ili kuwaletea ninyi neno la mungu kwa ukamilifu
 siri hii ilikuwa imefichika kwa karne nyingi na vizazi vingi lakini sasa imefunuliwa kwa watakatifu
 kwao mungu amechagua kujulisha miongoni mwa watu mataifa utukufu wa utajiri wa siri hii ambayo ni kristo ndani yenu tumaini la utukufu
 yeye kristo ndiye tunayemtangaza tukimwonya kila mtu na kumfundisha kila mtu kwa hekima yote ili tuweze kumleta kila mmoja akiwa amekamilika katika kristo
 kwa ajili ya jambo hili ninajitaabisha nikijitahidi kwa kadiri ya nguvu zile ambazo kwa uwezo mwingi hutenda kazi ndani yangu
kwa kuwa nataka mjue jinsi ninavyojitaabisha kwa ajili yenu na kwa ajili ya wale walioko laodikia na kwa ajili ya wote wale ambao hawajapata kuniona mimi binafsi
 kusudi langu ni kuwa watiwe moyo na kuunganishwa katika upendo ili wapate kujua ulivyo utajiri wa ufahamu kamili waijue siri ya mungu yaani kristo mwenyewe ambaye ndani yake kumefichwa hazina yote ya hekima na maarifa
 nawaambia mambo haya ili mtu ye yote asiwadanganye kwa maneno ya kuwashawishi
 kwa maana ingawa mimi siko pamoja nanyi kimwili lakini niko pamoja nanyi kiroho nami nafurahi kuuona utaratibu wenu na uthabiti wa imani yenu katika kristo
ukamilifu wa maisha katika kristo hivyo basi kama vile mlivyompokea kristo yesu kuwa bwana endeleeni kukaa ndani yake
 mwe na mizizi mkiwa mmejengwa ndani yake mkiimarishwa katika imani kama mlivyofundishwa na kufurika kwa wingi wa shukrani
 angalieni mtu ye yote asiwafanye ninyi mateka kwa elimu batili na madanganyo matupu yanayotegemea mapokeo ya wanadamu na mafundisho ya ulimwengu ambayo siyo ya kristo
 maana ukamilifu wote wa uungu umo ndani ya kristo katika umbile la mwili wa kibinadamu nanyi mmepewa ukamilifu ndani ya kristo ambaye yeye ndiye mkuu juu ya kila enzi na kila mamlaka
 katika kristo pia mlitahiriwa kwa kutengwa mbali na asili ya dhambi si kwa tohara inayofanywa kwa mikono ya wanadamu bali kwa ile tohara iliyofanywa na kristo mkiwa mmezikwa pamoja naye katika ubatizo na kufufuliwa pamoja naye kwa kuuamini uweza wa mungu aliyemfufua kutoka kwa wafu
 mlipokuwa wafu katika dhambi zenu na kutokutahiriwa katika asili yenu ya dhambi mungu aliwafanya mwe hai pamoja na kristo
alitusamehe dhambi zetu zote akiisha kuifuta ile hati yenye mashtaka yaliyokuwa yanatukabili pamoja na amri zake aliiondoa isiwepo tena akiigongomea kwenye msalaba wake
 mungu akiisha kuzivua enzi na mamlaka alizifanya kuwa kitu cha fedheha hadharani kwa kuziburuta kwa ujasiri akizishangilia katika msalaba wa kristo
 kwa hiyo mtu asiwahukumu ninyi kuhusu vyakula au vinywaji au kuhusu kuadhimisha sikukuu za dini au sikukuu za mwandamo wa mwezi au siku ya sabato
 hizi zilikuwa kivuli cha mambo ambayo yangekuja lakini ile iliyo halisi imo ndani ya kristo
 mtu ye yote wakolosai asiwaondolee thawabu yenu akisisitiza kumnyenyekea yeye na kuabudu malaika akidumu katika maono yake akijivuna bila sababu katika mawazo ya kibinadamu wala hakishiki kwa uthabiti kichwa ambaye kutoka kwake mwili wote unalishwa na kushikamanishwa pamoja kwa viungo na mishipa ambao hukua kwa ukuaji utokao kwa mungu
maonyo dhidi ya walimu wa uongo kwa kuwa mlikufa pamoja na kristo mkayaacha yale mafundisho ya msingi ya ulimwengu huu kwa nini bado mnaishi kama vile ninyi ni wa ulimwengu kwa nini mnajitia chini ya amri msishike msionje msiguse haya yote mwisho wake ni kuharibika yanapotumiwa kwa sababu hayo msingi wake ni katika maagizo na mafundisho ya wanadamu
 kwa kweli amri kama hizo huonekana kama zina hekima katika namna za ibada walizojitungia wenyewe unyenyekevu wa uongo na kuutawala mwili kwa ukali lakini hayafai kitu katika kuzuia tamaa za mwili
kanuni za kuishi maisha matakatifu basi kwa kuwa mmefufuliwa pamoja na kristo yatafuteni yaliyo juu kristo aliko ameketi mkono wa kuume wa mungu
 yafikirini mambo yaliyo juu wala si ya duniani
 kwa maana ninyi mlikufa nao uhai wenu sasa umefichwa pamoja na kristo katika mungu
 wakati kristo atakapotokea yeye aliye na uzima wenu ndipo nanyi mtakapotokea pamoja naye katika utukufu
 kwa hiyo kiueni kabisa cho chote kilicho ndani yenu cha asili ya kidunia yaani uasherati uchafu tamaa mbaya mawazo mabaya na kutamani ambayo ndiyo ibada ya sanamu
 kwa sababu ya mambo haya ghadhabu ya mungu inakuja
ninyi pia zamani mlienenda katika mambo haya mlipoishi maisha hayo
 lakini sasa yawekeni mbali nanyi mambo kama haya yote yaani hasira ghadhabu uovu masingizio na lugha chafu kutoka midomoni mwenu
 msiambiane uongo kwa maana mmevua kabisa utu wenu wa kale pamoja na matendo yake nanyi mmevaa utu mpya unaofanywa upya katika ufahamu sawasawa na mfano wa mwumba wake
 hapa hakuna myunani wala myahudi aliyetahiriwa wala asiyetahiriwa asiyestaarabika wala aliyestaarabika mtumwa wala mtu huru bali wakolosai kristo ni yote na ndani ya wote
 kwa hiyo kwa kuwa ninyi mmekuwa wateule wa mungu watakatifu wapendwa jivikeni moyo wa huruma utu wema unyenyekevu upole na uvumilivu
 vumilianeni na kusameheana
mtu akiwa na lalamiko lo lote dhidi ya mwenzake sameheaneni kama vile bwana alivyowasamehe ninyi
 zaidi ya maadili haya yote jivikeni upendo ambao ndio unaofunga kila kitu pamoja katika amani kamilifu
 amani ya kristo na itawale mioyoni mwenu kwa kuwa ninyi kama viungo vya mwili mmoja mmeitiwa amani
tena iweni watu wa shukrani
 neno la kristo na lidumu kwa wingi ndani yenu mkifundishana na kuonyana katika hekima yote mkimwimbia mungu zaburi nyimbo na tenzi za rohoni huku mkiwa na shukrani mioyoni mwenu
 lo lote mfanyalo ikiwa ni kwa neno au kwa tendo fanyeni yote katika jina la bwana yesu mkimshukuru mungu baba katika yeye
kanuni katika madaraka ya nyumbani ninyi wake watiini waume zenu kama inavyostahili katika bwana
 ninyi waume wapendeni wake zenu wala msiwe na uchungu dhidi yao
 enyi watoto watiini wazazi wenu katika mambo yote kwa maana hivi ndivyo inavyompendeza bwana
 ninyi akina baba msiwachokoze watoto wenu wasije wakakata tamaa
 ninyi watumwa watiini mabwana zenu wa hapa duniani katika mambo yote
fanyeni hivyo si wakiwepo tu bali mkimwogopa mungu wala si kwa kutafuta upendeleo wao wakati wanapowaonaa
 lo lote mfanyalo fanyeni kwa moyo kama watu wanaomtumikia bwana na si wanadamu
 kwa kuwa mnajua kwamba mtapokea urithi wenu kutoka kwa bwana kuwa thawabu yenu
 ye yote atendaye mabaya atalipwa kwa ajili ya mabaya yake wala hakuna upendeleo
ninyi mabwana watendeeni watumwa wenu yaliyo haki na yanayostahili mkitambua ya kwamba ninyi pia mnaye bwana mbinguni
maagizo zaidi
 dumuni sana katika maombi mkikesha katika hayo pamoja na kushukuru
 pia tuombeeni na sisi ili mungu atufungulie mlango wa kunena ili tupate kuitangaza siri ya kristo ambayo kwa ajili yake pia mimi nimefungwa
 ombeni ili nipate kuitangaza injili kwa udhahiri kama ipasavyo kunena
 iweni na hekima jinsi mnavyoenenda mbele yao wale walio nje mkiutumia vizuri wakati wenu
maneno yenu yawe yamejaa neema siku zote yanayofaa ili mjue jinsi iwapasavyo na inavyofaa kumjibu kila mtu
salamu za mwisho tikiko atawaambia habari zangu zote
yeye ni ndugu mpendwa mtenda kazi mwaminifu na mtumishi mwenzangu katika bwana
 nimemtuma kwenu kwa madhumuni haya ili kwamba mpate kufahamu hali yetu na pia awatie moyo
 anakuja pamoja na onesmo ndugu yetu mpendwa na mwaminifu ambaye ni mmoja wenu
watawaambia mambo yote yanayotendeka hapa kwetu
 aristarko aliye mfungwa pamoja nami anawasalimu vivyo hivyo marko binamu yake barnaba
mmeshapata maagizo yanayomhusu akija kwenu mpokeeni
 yesu yeye aitwaye yusto pia anawasalimu
hawa peke yao ndio wayahudi miongoni mwa watenda kazi wenzangu kwa ajili ya ufalme wa mungu nao wamekuwa faraja kwangu
 epafra ambaye ni mmoja wenu na mtumishi wa kristo yesu anawasalimu
yeye sikuzote anawaombea kwa bidii kwamba msimame imara katika mapenzi yote ya mungu mkiwa wakamilifu na thabiti
 ninashuhudia kwa ajili yake kwamba anafanya kazi kwa bidii kwa ajili yenu na kwa ajili ya ndugu wa laodikia na hierapoli
 rafiki yetu mpenzi luka yaani yule tabibu pamoja na dema wanawasalimu
 wasalimuni ndugu wote wa laodikia na pia nimfa pamoja na kanisa linalokutana katika nyumba yake
 baada ya barua hii kusomwa kwenu hakikisheni kwamba inasomwa pia katika kanisa la walaodikia
nanyi pia msome barua inayotoka laodikia
 mwambieni arkipo hivi hakikisha kuwa unakamilisha ile huduma uliyopokea katika bwana
 mimi paulo naandika salamu hizi kwa mkono wangu mwenyewe
kumbukeni minyororo yangu
neema iwe nanyi
amen
 wathesalonike utangulizi waraka huu ni mojawapo ya nyaraka za awali kabisa za paulo
kutoka filipi paulo katika safari yake ya pili ya kitume alitembelea mji wa thesalonike ambao ulikuwa bandari iliyokuwa kituo cha biashara
hapa kwenye mji huu paulo alihudumu kwa majuma matatu akihudumu katika sinagogi la wayahudi akithibitisha maandiko agano la kale kwamba yesu ndiye kristo
baadhi ya wayahudi na wayunani wakaamini lakini akalazimika kuondoka huko haraka kwa sababu ya mateso yaliyozuka humo matendo kwa kuwa upinzani ulikuwa mkubwa
akiwa njiani akaelekea athene na korintho alitembelea beroya mdo
timotheo ambaye alikuwa ametumwa kurudi thesalonike baadaye alimletea pauo taarifa kuhusu hali ilivyo huko thesalonike
paulo anawasifu wathesalonike kwa tabia yao ya ujasiri nyakati za mateso
pia anaongezea mafundisho yake ya kwanza kuhusu matatizo ya waamini hasa watu mataifa ambao hawakuwa na msingi wa kiyahudi uliokuwa unakabili maisha ya ukristo
baada ya kufika athene na hatimaye korintho paulo alipata habari kutoka kwa timotheo kuwa pamoja na mateso yaliyokuwepo waamini wa thesalonike walikuwa wamesimama imara
kwa hiyo paulo aliandika barua hii ili kuwatia moyo na kuwafariji waamini ambao walikuwa wachanga katika kristo
aliwaandikia pia kuiimarisha imani yao katika misingi ya mafundisho ya kanisa kuhusu mungu roho mtakatifu na kristo maisha yampasayo mkristo na pia kuhusu kurudi kwa yesu mara ya pili
yaelekea waamini hawa walikuwa na wasiwasi kwamba wakristo wenzao waliokwisha kufa wasingeweza kuufikia ufufuo wa wafu
hivyo paulo anawaandikia kuwahakikishia kwamba waliokufa wakiwa wanamwamini kristo watafufuka kwanza 
wazo kuu paulo anaandika ili kuwathibitishia waamini wachanga katika mafundisho ya msingi aliyokuwa amewafundisha anawatia moyo kudumu katika utakatifu nao wale wanaoteswa kuwahakikishia kwamba mungu yu pamoja nasi na ametuahidi ushindi
ushindi wa mwisho utapatikana kristo atakaporudi wakati bwana mwenyewe atakaposhuka kutoka mbinguni na kutukusanya kwake tuwe naye milele 
tukitambua haya inatupasa kuvumilia mateso na kuishi maisha yasiyo na lawama yaani maisha matakatifu ya kumcha mungu
tarehe waraka huu uliandikwa b
wakati wa safari yake ya pili
mahali korintho
mgawanyo shukrani za paulo kwa ajili ya wathesalonike huduma ya paulo katika kanisa maelezo ya matukio tangu kuondoka thesalonike mahusia kuhusu mwenendo na maisha ya kumcha mungu kurudi kwa yesu mara ya pili maagizo ya mwisho hitimisho wathesalonike salamu paulo silvano na timotheo kwa kanisa la wathesalonike ninyi mlio ndani ya mungu baba yetu na ndani ya bwana yesu kristo neema iwe kwenu na amani itokayo kwa mungu baba yetu na bwana yesu kristo
shukrani kwa ajili ya imani ya wathesalonike sikuzote tunamshukuru mungu kwa ajili yenu ninyi nyote tukiwataja kwenye maombi yetu daima
 tunaikumbuka daima kazi yenu ya imani mbele za mungu aliye baba yetu taabu yenu katika upendo na saburi yenu ya tumaini katika bwana wetu yesu kristo
 ndugu zetu mpendwao na mungu kwa kuwa tunajua kwamba mungu amewachagua kwa maana ujumbe wetu wa injili haukuja kwenu kwa maneno matupu bali pia ulidhihirishwa katika nguvu katika roho mtakatifu tena ukiwa na uthibitisho kamili kama vile ninyi wenyewe mnavyojua jinsi tulivyoenenda katikati yenu kwa ajili yenu
 ninyi mkawa wafuasi wetu na wa bwana ingawa mlipata mateso mengi mlilipokea lile neno kwa furaha katika roho mtakatifu
 hivyo ninyi mkawa kielelezo kwa waamini wote katika makedonia na akaya
 kwa maana kutoka kwenu neno la mungu limesikika si katika makedonia na akaya tu bali pia imani yenu katika mungu imejulikana kila mahali kiasi kwamba hatuna haja ya kusema lo lote kwa habari yake
 kwa maana watu wa maeneo hayo wenyewe wanaeleza jinsi mlivyotupokea na jinsi mlivyomgeukia mungu mkaacha sanamu ili kumtumikia mungu aliye hai na wa kweli na ili kumngojea mwanawe kutoka mbinguni ambaye mungu alimfufua kutoka kwa wafu yaani yesu yeye aliyetuokoa kutoka katika ghadhabu inayokuja
huduma ya paulo huko thesalonike ndugu zangu kwa kuwa ninyi wenyewe mnajua ya kwamba kuja kwetu kwenu hakukuwa bure kama vile mjuavyo tulikuwa tumeteswa na kutukanwa huko filipi lakini hata hivyo kwa msaada wa mungu wetu tulikuwa na ujasiri wa kuwaambia injili ya mungu ingawa kulikuwa na upinzani mkubwa
 kwa maana maonyo yetu hayakutokana na hila wala nia mbaya au udanganyifu
 kinyume chake tulinena kama watu tuliokubaliwa na mungu tukakabidhiwa injili
sisi hatujaribu kuwapendeza wanadamu bali kumpendeza mungu yeye ayachunguzaye mawazo ya ndani sana ya mioyo yetu
 kama mjuavyo na mungu akiwa shahidi yetu hatukuja kwenu kwa maneno ya kujipendekeza au maneno yasiyo ya kweli kwa ajili ya kuficha tamaa mbaya
 wala hatukuwa tunatafuta sifa kutoka kwa wanadamu si kutoka kwenu au kwa mtu mwingine awaye yote
kama mitume wa kristo tungaliweza kuwa mzigo kwenu lakini tulikuwa wapole katikati yenu kama mama anayewatunza watoto wake wadogo
 tuliwapenda sana kiasi kwamba tulifurahia kushirikiana nanyi si injili ya mungu tu bali hata maisha yetu kwa sababu mlikuwa wa thamani mno kwetu
 ndugu zetu mnakumbuka juhudi yetu na taabu yetu tulifanya kazi usiku na mchana ili tusimlemee mtu ye yote wa kwenu wakati tulipokuwa tunawahubiria injili ya mungu
 ninyi wenyewe ni mashahidi na mungu pia jinsi tulivyokuwa watakatifu wenye haki na wasio na lawama miongoni mwenu ninyi mlioamini
 maana mnajua kwamba tuliwatendea kila mmoja wenu kama vile baba awatendeavyo watoto wake mwenyewe tuliwatia moyo tuliwafariji na kuwahimiza kuishi maisha yampendezayo mungu anayewaita katika ufalme na utukufu wake
 nasi pia tunamshukuru mungu bila kukoma kwa sababu mlipolipokea neno la mungu mlilosikia kutoka kwetu hamkulipokea kama neno la wanadamu bali mlilipokea kama lilivyo hasa neno la mungu litendalo kazi ndani yenu ninyi mnaoamini
 kwa maana ninyi ndugu zetu mlifanyika wafuasi wa makanisa ya mungu yaliyoko ndani ya kristo yesu katika uyahudi
mlipata mateso yale yale kutoka kwa watu wenu wenyewe kama vile makanisa hayo yalivyoteswa na wayahudi wale waliomwua bwana yesu na manabii nasi wakatufukuza pia
watu hao walimchukiza mungu na tena ni adui wa watu wote wakijitahidi kutuzuia tusizungumze na watu mataifa ili kwamba wapate kuokolewa
kwa njia hii wanazidi kujilundikia dhambi zao ili kufikia upeo
lakini hatimaye ghadhabu ya mungu imewafikia
 wathesalonike paulo atamani kuwaona wathesalonike lakini ndugu zetu tulipotenganishwa nanyi kwa kitambo kidogo ingawa kutengana huko kulikuwa kwa mwili tu si kwa moyo tulizidi kuwa na shauku kubwa kuwaona uso kwa uso
 maana tulitaka kuja kwenu hasa mimi paulo nilitaka kuja tena na tena lakini shetani akatuzuia
 kwa maana tumaini letu ni nini au furaha yetu au taji yetu ya kujisifia mbele za bwana yesu kristo wakati wa kuja kwake je si ninyi naam ninyi ndio fahari yetu na furaha yetu
timotheo atumwa kwenda thesalonike kwa hivyo tulipokuwa hatuwezi kuvumilia zaidi tuliamua tubaki athene peke yetu tukamtuma timotheo ambaye ni ndugu yetu na mtumishi mwezetu wa mungu katika kuieneza injili ya kristo aje kuwaimarisha na kuwatia moyo katika imani yenu ili mtu ye yote asifadhaishwe na mateso haya
mnajua vema kwamba tumewekewa hayo mateso
 kwa kweli tulipokuwa pamoja nanyi tuliwaambia mara kwa mara kwamba tutateswa na imekuwa hivyo kama mjuavyo kwa sababu hii nilipokuwa siwezi kuvumilia zaidi nilimtuma mtu ili nipate habari za imani yenu
niliogopa kwamba kwa njia fulani yule mjaribu asiwe amewajaribu nasi tukawa tumejitaabisha bure
taarifa ya timotheo ya kutia moyo lakini sasa timotheo ndiyo tu amerejea kwetu kutoka kwenu na ameleta habari njema kuhusu imani yenu na upendo wenu
ametuambia kwamba sikuzote mnatukumbuka kwa wema na kwamba mna shauku ya kutuona kama vile sisi tulivyo na shauku ya kuwaona ninyi
 kwa hiyo ndugu zetu katika dhiki na mateso yetu yote tumefarijika kwa sababu ya imani yenu
 kwa maana sasa kwa hakika tunaishi kwa kuwa ninyi mmesimama imara katika bwana
 je tutawezaje kumshukuru mungu kiasi cha kutosha kwa ajili yenu kutokana na furaha tuliyo nayo mbele za mungu wetu kwa sababu yenu usiku na mchana tunaomba kwa bidii ili tupate kuwaona tena na kujaliza kile kilichopungua katika imani yenu
 basi mungu wetu na baba yetu mwenyewe na bwana wetu yesu atengeneze njia ya sisi kuja kwenu
 bwana na auongeze upendo wenu na kuuzidisha kati ya ninyi kwa ninyi na kwa wengine wote kama vile tulivyo na upendo mwingi kwenu
 tunamwomba mungu awaimarishe mioyo yenu katika utakatifu ili msiwe na lawama mbele za mungu wetu aliye baba yetu wakati wa kuja kwake bwana yesu pamoja na watakatifu wote
maisha yanayompendeza mungu hatimaye ndugu tuliwaomba na kuwasihi katika bwana yesu kwamba kama mlivyojifunza kutoka kwetu jinsi iwapasavyo kuishi ili kumpendeza mungu kama vile mnavyoishi imewapasa mzidi sana kufanya hivyo
 kwa kuwa mnajua ni maagizo gani tuliyowapa kwa mamlaka ya bwana yesu
kwa maana haya ndiyo mapenzi ya mungu ninyi mwe watakatifu ili kwamba mjiepushe na uasherati ili kwamba kila mmoja wenu ajifunze kuutawala mwili wake mwenyewe katika utakatifu na heshima si kwa tamaa mbaya kama watu mataifa wasiomjua mungu
 katika jambo hili mtu asimkosee ndugu yake wala kumlaghai
kwa kuwa bwana ni mlipiza kisasi katika mambo haya yote kama vile tulivyokwisha kuwaambia mapema na kuwaonya vikali
 kwa maana mungu hakutuitia uchafu bali utakatifu
 kwa hiyo mtu ye yote anayekataa mafundisho haya hamkatai mwanadamu bali anamkataa mungu anayewapa ninyi roho wake mtakatifu
 sasa kuhusu upendano wa ndugu hamna haja mtu ye yote kuwaandikia kwa maana ninyi wenyewe mmefundishwa na mungu kupendana
 nanyi kwa kweli mnawapenda ndugu wote katika makedonia nzima
lakini ndugu tunawasihi mzidi sana kuwapenda
 jitahidini kuishi maisha ya utulivu kila mtu akijishughulisha na mambo yake mwenyewe na kufanya kazi kwa mikono yake kama vile tulivyowaagiza ili maisha yenu ya kila siku yajipatie heshima kutoka kwa watu walio nje ili msimtegemee mtu ye yote
kuja kwake bwana lakini ndugu hatutaki msijue kuhusu wale waliolala mauti ili msihuzunike kama watu wengine wasiokuwa na tumaini
 kwa kuwa tunaamini kwamba yesu alikufa na kufufuka hata hivyo mungu kwa njia ya yesu atawafufua pamoja naye wale waliolala mauti
 kulingana na neno la mungu mwenyewe tunawaambia kwamba sisi ambao bado tuko hai tutakaobaki hadi kuja kwake bwana hakika hatutawatangulia wale waliolala mauti
 kwa maana bwana mwenyewe atashuka toka wasalimuni ndugu nawaagizeni mbele kuwa ndugu wote wathesalonike mbinguni akitoa amri kwa sauti kuu pamoja na sauti ya malaika mkuu na sauti ya tarumbeta ya mungu nao wale waliolala mauti wakiwa wanamwamini kristo watafufuka kwanza
 baada ya hilo sisi tulio hai bado tuliosalia tutanyakuliwa pamoja nao katika mawingu ili kumlaki bwana hewani hivyo tutakuwa pamoja na bwana milele
 kwa hiyo farijianeni kwa maneno haya
mwe tayari kwa siku ya bwana basi ndugu kwa habari ya nyakati na majira hatuna haja ya kuwaandikia kwa kuwa mnajua vema kwamba siku ya bwana itakuja kama mwivi ajapo usiku
 wakati watu wanaposema kuna amani na salama maangamizi huwajia ghafla kama vile utungu umjiavyo mwanamke mwenye mimba wala hawatatoroka
 bali ninyi ndugu hamko gizani hata kwamba siku ile iwakute ghafula kama mwivi
 ninyi nyote ni wana wa nuru na wana wa mchana
sisi si wana wa giza wala wa usiku
 kwa hiyo basi tusilale kama watu wengine walalavyo bali tukeshe na kuwa na kiasi
 kwa kuwa wote walalao hulala usiku na wale walewao hulewa usiku
 lakini kwa kuwa sisi ni wana wa mchana basi tuwe na kiasi tukijivika imani na upendo kama dirii kifuani na tumaini letu la wokovu kama chapeo
 kwa maana mungu hakutuita ili tupate ghadhabu bali tupate wokovu kwa njia ya bwana wetu yesu kristo
 yeye alikufa kwa ajili yetu ili kwamba kama tuko macho au tukiwa tumelala tupate kuishi pamoja naye
 kwa hiyo farijianeni na kujengana kama vile mnavyofanya sasa
maagizo ya mwisho salamu na kuwatakia heri sasa tunawaomba ndugu waheshimuni wale wanaofanya kazi kwa bidii miongoni mwenu wale ambao wana mamlaka juu yenu katika bwana na ambao wanawaonya
 mkawajali sana katika upendo kwa ajili ya kazi yao
iweni na amani ninyi kwa ninyi
 nasi twawasihi ndugu waonyeni wale wavivu watieni moyo waoga wasaidieni wanyonge na iweni na uvumilivu na kila mtu
 angalieni kuwa mtu asilipe ovu kwa ovu bali sikuzote tafuteni kutendeana mema ninyi kwa ninyi na kwa watu wote
 furahini siku zote ombeni pasipo kukoma shukuruni kwa kila jambo kwa maana haya ndiyo mapenzi ya mungu kwa ajili yenu katika kristo yesu
 msiuzime moto wa roho mtakatifu msiyadharau maneno ya nabii
 jaribuni kila kitu
yashikeni yaliyo mema
 jiepusheni na uovu wa kila namna
 mungu mwenyewe mungu wa amani awatakase ninyi kabisa roho zenu nafsi zenu na miili yenu nanyi mhifadhiwe kikamilifu bila kuwa na lawama katika bwana wetu yesu kristo
 yeye aliyewaita ni mwaminifu naye atafanya hayo
 ndugu tuombeeni
wote kwa busu takatifu
za bwana mhakikishe wanasomewa barua hii
 neema ya bwana wetu yesu kristo iwe nanyi
amen
 wathesalonike wathesalonike utangulizi waraka huu wa pili wa paulo uliandikwa miezi michache tu baada ya ule wa kwanza
baadhi ya watu walikuwa wamemwelewa vibaya paulo au waraka mwingine wa bandia uliosemekana kuwa ulitoka kwa paulo ulikuwa umewafadhaisha wathesalonike kuhusu kuja kwa yesu mara ya pili
yawezekana kwamba mateso waliyoendelea kuyapata pia yaliwafadhaisha
paulo anaandika waraka huu ili kuwakumbusha yale aliyokuwa ametangulia kuwafundisha akiwahakikishia waamini kuwa kristo atarudi kuwafariji wamwaminio na kuwaadhibu wale wanaowatesa wao 
anawaambia kwamba siku ya bwana yaani siku ya hukumu haitawafikia mara moja bali itatanguliwa na matukio mbalimbali 
wakifahamu kuwa hakika kristo atarudi waamini inawapasa kuishi maisha matakatifu yasiyo na lawama
wazo kuu katika waraka huu mfupi ushindi wa mungu juu ya uovu unasisitizwa
ingawa waamini wanaweza kupata mateso sasa lakini mungu amewaandalia faraja na thawabu
lakini wale wanaomkataa mungu watapata dhiki na watahukumiwa
paulo pia anasisitiza umuhimu wa kuishi maisha yanayomtukuza mungu
baadhi ya watu wa thesalonike walikuwa wameacha kufanya kazi kwa kuamini kwamba kristo angerudi upesi
jambo hili halimtukuzi mungu na paulo alisema kuwa mtu ye yote asiyefanya kazi wala asile
mgawanyo faraja kutokana na kurudi kwa kristo matukio kabla ya kuja kwa siku ya bwana maagizo zaidi na maonyo mausia ya kikristo na salamu kuwatakia heri 
 wathesalonike paulo silvano na timotheo kwa kanisa la wathesalonike mlio katika mungu baba yetu na bwana yesu kristo neema na amani itokayo kwa mungu baba na bwana yesu kristo iwe nanyi
shukrani na maombi ndugu imetubidi kumshukuru mungu kwa ajili yenu sikuzote kama ulivyo wajibu wetu kwa sababu imani yenu inakua zaidi na zaidi na upendo wa kila mmoja wenu alio nao kwa mwenzake unazidi kuongezeka
 ndiyo sababu miongoni mwa makanisa ya mungu tunajivuna kuhusu saburi yenu na imani mliyo nayo katika mateso yote na dhiki mnazostahimili
 haya yote ni uthibitisho kwamba hukumu ya mungu ni ya haki na kwa sababu hiyo ninyi mtahesabiwa kwamba mtastahili ufalme wa mungu ambao ninyi mnateswa kwa ajili yake
 mungu ni mwenye haki yeye atawalipa mateso wale wawatesao ninyi na kuwapa ninyi mnaoteseka raha pamoja na sisi wakati bwana yesu atakapodhihirishwa kutoka mbinguni katika mwali wa moto pamoja na malaika wake wenye nguvu
 atawaadhibu wale wasiomjua mungu na ambao hawakuitii injili ya bwana wetu yesu
 wataadhibiwa kwa uangamivu wa milele na kutengwa na uso wa bwana na utukufu wa uweza wake siku hiyo atakapokuja kutukuzwa katika watakatifu wake na kustaajabiwa miongoni mwa wote walioamini
ninyi pia mtakuwa miongoni mwa hawa kwa sababu mliamini ushuhuda wetu kwenu
 kwa sababu hii tunawaombea ninyi bila kukoma ili kwamba mungu apate kuwahesabu kuwa mnastahili wito wake na kwamba kwa uwezo wake apate kutimiza kila kusudi lenu jema na kila tendo linaloongozwa na imani yenu
 tunaomba hivi ili jina la bwana wetu yesu lipate kutukuzwa ndani yenu nanyi ndani yake kulingana na neema ya mungu wetu na bwana yesu kristo
yule mtu wa kuasi ndugu kuhusu kuja kwake bwana wetu yesu kristo na kukusanyika kwetu pamoja mbele zake tunawasihi msiyumbishwe kwa urahisi wala msitiwe wasiwasi na roho wala neno au barua inayosemekana kuwa imetoka kwetu isemayo kwamba siku ya bwana imekwisha kuwako
 mtu ye yote na asiwadanganye kwa namna yo yote kwa maana siku ile haitakuja mpaka uasi utokee kwanza na yule mtu wa kuasi adhihirishwe yule ambaye amehukumiwa kuangamizwa kabisa
yeye atapingana na kujitukuza juu ya kila kitu kiitwacho mungu au kinachoabudiwa ili kujiweka juu katika hekalu la mungu akijitangaza mwenyewe kuwa ndiye mungu
 je hamkumbuki ya kwamba nilipokuwa pamoja nanyi niliwaambia mambo haya nanyi sasa mnajua kinachomzuia ili kwamba apate kudhihirishwa wakati wake utakapowadia
 maana ile nguvu ya siri ya uasi tayari inatenda kazi lakini yule anayeizuia ataendelea kufanya hivyo mpaka atakapoondolewa
 hapo ndipo yule mwasi atafunuliwa ambaye bwana yesu atamteketeza kwa pumzi ya kinywa chake na kumwangamiza kabisa kwa ufunuo wa kuja kwake
 kuja kwa yule mwasi kutaonekana kana kwamba ni kutenda kazi kwake shetani ambaye hutumia nguvu zote ishara maajabu ya uongo na kila aina ya udanganyifu kwa wale wanaoangamia kwa sababu walikataa kuipenda kweli wapate kuokolewa
 kwa sababu hii mungu ameruhusu watawaliwe na nguvu ya udanganyifu ili waendelee kuamini uongo na hivyo wote wahukumiwe ambao hawakuamini ule ukweli bali wamefurahia uovu
simameni imara lakini imetupasa sisi kumshukuru mungu daima kwa ajili yenu ndugu mpendwao na bwana kwa sababu mungu aliwachagua ninyi tangu mwanzo ili mwokolewe kwa kutakaswa na roho na kwa kuiamini katika kweli
 kwa kusudi hili mungu aliwaita kwa njia ya kuhubiri kwetu injili ili kwamba mpate kushiriki katika utukufu wa bwana yesu kristo
 hivyo basi ndugu wapendwa simameni imara na myashike sana yale mafundisho tuliyowapa ikiwa ni kwa maneno ya kinywa au kwa barua
 bwana wetu yesu kristo mwenyewe na mungu baba yetu aliyetupenda na kwa neema yake akatupatia faraja ya milele na tumaini jema awafariji mioyo yenu na kuwaimarisha katika kila neno na tendo jema
ombi la kuhitaji maombi hatimaye ndugu tuombeeni ili kwamba neno la bwana lipate kuenea kwa haraka na kuheshimiwa kila mahali kama vile wathesalonike ilivyokuwa kwa upande wenu
 ombeni pia ili kwamba tupate kuokolewa kutokana na watu waovu na wabaya kwa maana si kila mmoja ana imani
 lakini bwana ni mwaminifu naye atawaimarisha ninyi na kuwalinda kutokana na yule mwovu
 nasi tuna tumaini katika bwana ya kuwa mnafanya na mtaendelea kufanya yale tuliyowaagiza
 bwana aiongoze mioyo yenu katika upendo wa mungu na katika saburi ya kristo
onyo dhidi ya uvivu ndugu tunawaagiza katika jina la bwana yesu kristo jitengeni na kila ndugu ambaye ni mvivu na ambaye haishi kufuatana na maagizo tuliyowapa
 maana ninyi wenyewe mnajua jinsi iwapasavyo kufuata mfano wetu
sisi hatukuwa wavivu tulipokuwa pamoja nanyi wala hatukula chakula cha mtu ye yote pasipo kukilipia
badala yake tulifanya kazi kwa bidii usiku na mchana ili tusimlemee mtu ye yote miongoni mwenu
 tulifanya hivi si kwa sababu hatukuwa na haki ya kupata msaada kama huo lakini ili kusudi tujifanye sisi wenyewe kuwa kielelezo
 kwa maana hata tulipokuwa pamoja nanyi tuliwapa amri ili kwamba mtu ye yote asiyetaka kufanya kazi wala asile
 kwa kuwa tunasikia kwamba baadhi ya watu miongoni mwenu ni wavivu
hawafanyi kazi bali hujishughulisha na mambo ya wengine
 basi watu kama hao tunawaagiza na kuwaonya katika jina la bwana yesu kristo wafanye kazi kwa utulivu na kujipatia mahitaji ya maisha yao wao wenyewe
 kwa upande wenu ndugu ninyi kamwe msichoke katika kutenda mema
 ikiwa mtu ye yote hayatii maagizo yetu yaliyoko katika barua hii mwangalieni sana mtu huyo
msishirikiane naye ili kwamba apate kuona aibu
 lakini msimhesabu kuwa adui bali mwonyeni kama ndugu
salamu za mwisho basi bwana wa amani mwenyewe awapeni amani nyakati zote na kwa kila njia
bwana awe nanyi nyote
 mimi paulo ninaandika salamu hizi kwa mkono wangu mwenyewe
hii ndio alama ya utambulisho katika barua zangu zote
hivi ndivyo niandikavyo
 neema ya bwana wetu yesu kristo iwe nanyi nyote
amen
 timotheo utangulizi waraka wa kwanza wa pili kwa timotheo na wa tito kwa kawaida hutambuliwa kama nyaraka za kichungaji zilizoandikwa na paulo
paulo aliandika waraka huu karibu na kufa kwake
alimwandikia timotheo msaidizi wake ambaye alikuwa amemwacha huko efeso kusahihisha matatizo kadhaa katika kanisa hilo
wakati huu kulikuwa na matatizo kuhusu mafundisho ya kikristo mwenendo wa kanisa uongozi wa kanisa na mambo kadha wa kadha kuhusu mwenendo uwapasao waamini
paulo aliandika ili kumpa timotheo maagizo kuhusu mambo haya kusudi kanisa lifanye kazi yake vema
aliandika pia kumtia moyo timotheo asichoke katika maisha yake ya kikristo bali aishi maisha ya ukamilifu kwa utukufu wa mungu
pia anatoa masharti maalumu kuhusu viongozi wa kanisa
muda mfupi tu baada ya hili alikamatwa na kurudishwa tena rumi kama mfungwa ambako ndiko alikoandikia waraka wa pili kwa timotheo
timotheo alizaliwa huko listra akiwa na baba myunani na mama myahudi ambaye alimfundisha maandiko tangu utoto
paulo alipofika listra katika safari yake ya pili ya kitume mdo
 alimchagua timotheo ambaye alishirikiana na paulo hadi mwisho wa huduma yake
timotheo mwenyewe alifungwa lakini hatimaye aliachiwa huru ebr
waraka wa kwanza kwa timotheo uko katika mfumo wa mazungumzo ambayo ni ya kibinafsi sana
paulo anamwelekeza timotheo kuhusu sifa na wajibu wa viongozi mbalimbali katika kanisa
pia anatoa mwongozo kwa timotheo katika wajibu wake wa kichungaji akimwagaliza majukumu pamoja na yale yampasayo kama mtu wa mungu wazo kuu jambo kuu katika waraka huu ni umuhimu wa kuwa na imani sahihi mwenendo mnyofu na uadilifu
paulo anakazia kwamba waamini inawapasa kuifahamu kweli na kuitetea dhidi ya mafundisho ya uongo yanayojitokeza
pia hawana budi kuishi maisha yanayofanana ya mafundisho hayo ili shetani asipate nafasi kuwateka watu wa mungu
kadhalika anatia mkazo umuhimu wa kuwa na viongozi wa kanisa waliojitoa wenye sifa zote na pia wenye moyo safi
tarehe nyaraka hizi ziliandikwa baada ya kifungo cha kwanza cha paulo huko rumi ambacho kinandikwa kwenye kitabu cha matendo mdo
 huenda kati ya b
kwa kuwa vitabu vya agano jipya havitoi habari za mfululizo za muendelezo wa ukristo baada ya wakati huu nukuu za nyaraka hizi za kichungaji zinatoa msingi kwa ajili ya kufuatilia mwenendo wa paulo
huenda paulo aliachiwa kati ya au b
na kuyatembelea tena makanisa ya asia
akiwa njiani kwenda makedonia paulo alimwacha timotheo huko efeso 
paulo alielekea krete ambako alihudumu kwa muda mfupi kisha akawaacha waamini chini ya uongozi wa tito tit
 wakati yeye akielekea dalmatia
mahali waraka wa kwanza kwa timotheo huko efeso na ule wa tito huko krete zimeandikwa na paulo akiwa safarini huenda akiwa makedonia
mgawanyo maonyo kuhusu mafundisho ya uongo mafundisho kuhusu maombi sifa zinazowapasa waangalizi na wazee wa kanisa maonyo na huduma huduma ya kikristo na maagizo kwa timotheo timotheo salamu paulo mtume wa kristo yesu kwa amri ya mungu mwokozi wetu na ya kristo yesu tumaini letu
 kwa timotheo mwanangu mwaminifu katika imani neema rehema na amani kutoka kwa mungu baba na kwa kristo yesu bwana wetu
maonyo dhidi ya walimu wa uongo kama nilivyokusihi kuendelea kubaki efeso wakati nilipokwenda makedonia ili kwamba upate kuwaagiza watu wasiendelee kufundisha mafundisho ya uongo wala wasitoe muda wao kwa hadithi za kubuniwa na orodha zisizo na mwisho za majina ya vizazi ambazo huchochea mabishano badala ya mpango wa kimungu utokanao na imani
 kusudi la maagizo haya ni upendo utokao katika moyo safi dhamiri njema na imani ya kweli
 watu wengine wamepotoka kutoka katika haya na kugeukia majadiliano yasiyo na maana kwa kuwa wanataka kuwa walimu wa sheria lakini hawajui mambo yale wanayosema wala hayo wanayoyatumainia kwa uthabiti
 tunajua kwamba sheria ni njema ikiwa inatumika kwa halali kama ilivyokusudiwa
 lakini tunajua ya kuwa sheria si kwa ajili ya wenye haki bali kwa ajili ya wavunja sheria na waasi kwa ajili ya wasiomcha mungu na wenye dhambi wasio watakatifu na wanaokufuru kwa wale wawauao baba zao au mama zao kwa wauaji kwa wazinzi walawiti wauza watu kwa waongo waapao kwa uongo na cho chote kingine kilicho kinyume na mafundisho ya kweli ambayo yanakubaliana na injili ya utukufu wa mungu anayehimidiwa ambayo mimi paulo nimewekea amana
neema ya mungu kwa paulo namshukuru kristo yesu bwana wetu aliyenitia nguvu kwa sababu aliniona mwaminifu akaniteua kwa kazi yake
 ingawa wakati fulani nilikuwa mwenye kukufuru mtesaji na mwenye jeuri
lakini nilipata rehema kwa sababu nilitenda hivyo kwa kutokujua na kutokuamini kwangu
 neema ya bwana wetu ilimiminwa juu yangu kwa wingi ikiambatana na imani na upendo ulio katika kristo yesu
 msemo huu ni wa kweli na unaostahili kukubalika usemao kwamba kristo yesu alikuja ulimwenguni kuokoa wenye dhambi ambao mimi ndiye niliye mbaya kuliko wote
 lakini kwa sababu hiyo nilipata rehema ili kwamba katika mimi niliyekuwa mwenye dhambi kuliko wote kristo yesu apate kuonyesha uvumilivu wake usio na kikomo niwe kielelezo kwa wale watakaomwamini wapate uzima wa milele
 basi mfalme wa milele asiye na mwisho asiyeonekana aliye mungu pekee apewe heshima na utukufu milele na milele
amen
 mwanangu timotheo ninakupa agizo hili kwa kadiri ya maneno ya unabii yaliyosemwa kukuhusu ili kwa kuyafuata upate kupigana vile vita vizuri ukiishikilia imani na dhamiri njema ambayo wengine wamevikataa na hivyo wakaangamia kwa habari ya imani yao
 miongoni mwao wako himenayo na aleksanda ambao nimemkabidhi shetani ili wafundishwe wasije wakakufuru
maagizo kuhusu kuabudu awali ya yote nasihi kwanza kabisa naagiza kwamba dua sala maombezi na shukrani zifanyike kwa ajili ya watu wote kwa ajili ya wafalme na wale wote wenye mamlaka ili tupate kuishi kwa amani na utulivu katika uchaji wote wa mungu na utakatifu
 jambo hili ni jema tena linapendeza machoni pa mungu mwokozi wetu anayetaka watu wote waokolewe na wafikie kuijua kweli
kwa maana kuna mungu mmoja na mpatanishi mmoja kati ya mungu na wanadamu yaani mwanadamu kristo yesu aliyejitoa mwenyewe kuwa ukombozi kwa ajili ya wanadamu wote jambo hili lilishuhudiwa kwa wakati wake
 nami kwa kusudi hili nimewekwa niwe mhubiri na mtume nasema kweli katika kristo wala sisemi uwongo mwalimu wa watu mataifa katika imani na kweli
 nataka kila mahali wanaume wasali wakiinua mikono mitakatifu pasipo hasira wala kugombana
 vivyo hivyo nataka wanawake wajipambe kwa adabu na kwa heshima katika mavazi yanayostahili si kwa kusuka nywele kuvalia dhahabu lulu au mavazi ya gharama kubwa bali kwa matendo mazuri kama iwapasavyo wanawake wanaokiri kuwa wanamcha mungu
 mwanamke na ajifunze kwa utulivu na kwa utii wote
 simpi mwanamke ruhusa ya kufundisha au kuwa na mamlaka juu ya timotheo mwanaume
mwanamke inampasa kukaa kimya
 kwa maana adamu aliumbwa kwanza kisha eva
 wala si adamu aliyedanganywa bali ni mwanamke aliyedanganywa akawa mkosaji
 lakini mwanamke ataokolewa kwa kuzaa kwake kama wakiendelea kudumu katika imani upendo na utakatifu pamoja na kuwa na kiasi
sifa za waangalizi hili ni neno kweli kwamba mtu akitamani kazi ya askofu atamani kazi nzuri
 basi imempasa askofu awe mtu asiye na lawama mume wa mke mmoja mwenye kiasi anayejitawala anayeheshimika mkarimu ajuaye kufundisha
 asiwe mlevi wala mkali bali awe mpole asiwe mgomvi wala mpenda fedha
 lazima aweze kuisimamia nyumba yake mwenyewe vizuri na kuhakikisha kwamba watoto wake wanamtii na kuwa na heshima kwa kila njia
kwa maana kama mtu hajui jinsi ya kusimamia nyumba yake mwenyewe atawezaje kuliangalia kanisa la mungu asiwe mtu aliyeongoka karibuni asije akajivuna na kuangukia kwenye hukumu ile ile ya shetani
 inampasa pia awe na sifa njema kwa watu walio nje ili asije akalaumiwa na kuanguka kwenye mtego wa ibilisi
sifa za mashemasi vivyo hivyo mashemasi nao wawe watu wanaostahili heshima wasiwe wenye kauli mbili au wenye kujifurahisha kwa mvinyo wala wanaotamani faida isiyo halali
 inawapasa kushikamana sana na ile siri ya imani kwa dhamiri safi
 ni lazima wapimwe kwanza kisha kama hakuna neno dhidi yao basi na waruhusiwe kuhudumu kama mashemasi
 vivyo hivyo wake zao wawe wanawake wanaostahili heshima wasiozungumza maneno ya kuwadhuru wengine bali wawe na kiasi na waaminifu katika kila jambo
 shemasi awe mume wa mke mmoja na inampasa aweze kusimamia watoto wake na watu wa nyumbani mwake vema
 wale ambao wamehudumu vema katika huduma ya ushemasi hujipatia msimamo bora na ujasiri mkubwa katika imani yao ndani ya kristo yesu
 ingawa ninatarajia kuja kwako hivi karibuni ninakuandikia maagizo haya sasa ili kwamba kama nikikawia utajua jinsi iwapasavyo watu kuenenda katika nyumba ya mungu ambayo ndiyo kanisa la mungu aliye hai lililo nguzo na msingi wa kweli
 bila shaka yo yote siri ya utauwa ni kubwa alidhihirishwa katika mwili wa kibinadamu alithibitishwa kuwa na haki katika roho akaonekana na malaika akahubiriwa miongoni mwa mataifa akaaminiwa ulimwenguni akachukuliwa juu katika utukufu
maagizo kwa timotheo roho asema waziwazi kwamba katika siku za mwisho baadhi ya watu wataiacha imani na kufuata roho zidanganyazo na mafundisho ya mashetani
 mafundisho kama hayo huja kwa kupitia kwa waongo ambao ni wanafiki hali dhamiri zao zikiungua kwa kuchomwa na moto
 wao huwakataza watu wasioe na kuwaagiza wajiepushe na vyakula fulani ambavyo mungu aliviumba ili vipokewe kwa shukrani na wale wanaoamini na kuijua kweli
 kwa maana kila kitu alichokiumba mungu ni chema wala hakuna kitu cho chote cha kukataliwa kama kikipokewa kwa shukrani kwa sababu kimetakaswa kwa neno la mungu na kwa kuomba
mtumishi mwema wa yesu kristo kama ukiwakumbusha ndugu mambo haya utakuwa mtumishi mwema wa kristo yesu uliyelelewa katika kweli ya imani na yale mafundisho mazuri uliyoyafuata
 usijishughulishe kamwe na hadithi za kipagani na masimulizi ya uongo ya wanawake wazee badala yake jizoeze kuwa mtauwa
 kwa maana mazoezi ya mwili yanafaida kwa sehemu lakini utauwa una faida katika mambo yote yaani unayo ahadi ya uzima wa sasa na ya ule ujao
 hili ni neno la kuaminiwa tena lastahili kukubaliwa kabisa nasi kwa ajili ya hili tunajitaabisha na kujitahidi kwamba tumeweka tumaini letu kwa mungu aliye hai ambaye ni mwokozi wa watu wote hasa wale waaminio
 mambo haya yaagize na kuyafundisha
 mtu ye yote asikudharau kwa kuwa wewe ni kijana bali uwe kielelezo kizuri kwa waaminio katika usemi mwenendo upendo imani na usafi
 fanya bidii kusoma maandiko hadharani kuhubiri na kufundisha mpaka nitakapokuja
 usiache kutumia kipawa kilicho ndani yako ambacho ulipewa kwa neno la unabii wakati wazee walipokuwekea mikono
 uwe na bidii katika mambo haya jitolee kwa ajili ya mambo hayo kikamilifu ili kila mtu aone kuendelea kwako
 jilinde sana nafsi yako na mafundisho yako
dumu katika hayo kwa maana kwa kufanya hivyo utajiokoa wewe mwenyewe pamoja na wale wanaokusikia
maagizo kuhusu wajane wazee na watumwa usimkemee mzee kwa ukali bali umwonye kama vile angekuwa ni baba yako
uwatendee vijana kama vile ndugu zako wanawake wazee uwatendee kama mama zako na wanawake vijana kama dada zako katika usafi wote
 waheshimu wanawake wajane ambao ni wajane kweli kweli
 kama mjane ana watoto ama wajukuu hawa inawapasa awali ya yote wajifunze kutimiza wajibu wao wa kumcha mungu katika matendo kuwatunza wale wa jamaa zao wenyewe ili wawarudishie wema ule wazazi wao waliowatendea kwa kuwa hivi ndivyo impendazavyo mungu
 mwanamke ambaye ni mjane kweli kweli yaani yeye aliyebaki peke yake huweka tumaini lake kwa mungu naye hudumu katika maombi usiku na mchana akimwomba mungu ili amsaidie
 lakini mjane aishiye kwa anasa amekufa ingawa anaishi
 wape watu maagizo haya pia ili asiwepo ye yote wa kulaumiwa
 kama mtu hawatunzi wale wa jamaa yake hasa wale wa nyumbani mwake mwenyewe ameikana imani tena ni mbaya kuliko yeye asiyeamini
 mjane ye yote asiwekwe kwenye orodha ya wajane isipokuwa awe ametimiza umri wa miaka sitini na ambaye alikuwa mke wa mume mmoja awe ameshuhudiwa kwa matendo yake mema aliyewalea watoto wake vizuri aliye mkarimu aliyewanawisha watakatifu miguu aliyewasaidia wenye shida na aliyejitolea kwa ajili ya matendo mema ya kila namna
 lakini kwa habari za wajane vijana usiwaweke kwenye orodha hiyo maana tamaa zao za kimaumbile zikizidi kule kujitoa kwao kwa kristo watataka kuolewa tena
 nao kwa njia hiyo watajiletea hukumu kwa kukiuka ahadi yao ya kwanza
 zaidi ya hayo wajane kama hao huwa na tabia ya uvivu wakizurura nyumba kwa nyumba wala hawawi wavivu tu bali pia huwa wasengenyaji wajiingizao katika mambo yasiyowahusu na kusema mambo yasiyowapasa kusema
 hivyo nawashauri wajane vijana waolewe wazae watoto na timotheo wasimamie nyumba zao wasije wakampa adui nafasi ya kutushutumu
 kwa maana kwa kweli wajane wengine wamepotoka ili kumfuata shetani
 lakini kama mwanamke ye yote aaminiye anao wajane katika jamaa yake inampasa awasaidie wala si kuwaacha wakililemea kanisa ili kanisa liweze kuwasaidia wale ambao ni wajane kweli kweli
wazee wa kanisa wazee wa kanisa wanaoongoza shughuli za kanisa vizuri wanastahili heshima mara mbili hasa wale ambao kazi yao ni kuhubiri na kufundisha
 kwa maana maandiko husema usimfunge ng ombe kinywa apurapo nafaka tena mfanyakazi anastahili mshahara wake
 usiendekeze mashtaka dhidi ya mzee ila yawe yameletwa na mashahidi wawili au watatu
 wale wanaodumu katika dhambi uwakemee hadharani ili wengine wapate kuogopa
 ninakuagiza mbele za mungu na mbele za kristo yesu na mbele za malaika wateule shika maagizo haya pasipo ubaguzi wala upendeleo
 usiwe na haraka kumwekea mtu mikono wala usishiriki dhambi za watu wengine
jilinde nafsi yako uwe safi
 acha kunywa maji peke yake tumia divai kidogo kwa sababu ya tumbo lako na maumivu yako ya mara kwa mara
 dhambi za watu wengine ni dhahiri nazo zinawatangulia kwenda hukumuni na dhambi za watu wengine zinawafuata nyuma yao
 vivyo hivyo matendo mema yako dhahiri na hata yale ambayo si mema hayawezi kufichika
watumwa wale wote walio chini ya kongwa la utumwa inawapasa kuwahesabu mabwana zao kuwa wanastahili heshima yote ili jina la mungu lisitukanwe wala mafundisho yetu
 wale watumwa ambao wana mabwana waaminio haiwapasi kupunguza heshima yao kwa sababu wao ni ndugu badala yake wawatumikie hata vizuri zaidi kwa sababu wale wanaonufaika na huduma yao ni waaminio ambao ni wapenzi wao
mafundisho ya uongo na utajiri wa kweli ikiwa mtu ye yote atafundisha mafundisho mapotofu wala hakubaliani na mafundisho manyofu ya bwana wetu yesu kristo na yale ya utauwa huyo amejivuna wala hajui kitu cho timotheo chote
 yeye ni mgonjwa aliyejaa tamaa ya mabishano na ugomvi ambayo matokeo yake ni wivu na mapigano maneno ya ukorofi shuku mbaya na kuzozana kusikokoma kati ya watu walioharibika akili zao walioikosa kweli na ambao hudhani kwamba utauwa ni njia ya kupata faida
 lakini utauwa na kuridhika ni faida kubwa
 kwa kuwa hatukuja humu duniani na kitu cho chote wala hatuwezi kutoka humu na kitu
 lakini kama tuna chakula na mavazi tutaridhika navyo
 lakini wale watu wanaotamani kuwa na mali kwa haraka haraka huanguka kwenye majaribu na wamenaswa na tamaa nyingi za kipumbavu zenye kudhuru zinazowazamisha watu katika uharibifu na maangamizi
 kwa maana kupenda fedha ndiyo shina moja la maovu ya kila namna
baadhi ya watu wakitamani fedha wameiacha amani na kujichoma wenyewe kwa maumivu mengi
vitu vizuri vya imani lakini wewe mtu wa mungu yakimbie mambo haya yote
fuata haki utauwa imani upendo saburi na upole
 pigana vile vita vizuri vya imani
shika uzima wa milele ambao ndio ulioitiwa ulipokiri ule ukiri mzuri mbele ya mashahidi wengi
 nakuagiza mbele za mungu avipaye vitu vyote uhai na mbele za kristo yesu ambaye alipokuwa anashuhudia mbele ya pontio pilato alikiri ukiri mzuri uishike amri hii bila dosari wala lawama mpaka kuja kwake bwana wetu yesu kristo ambaye mungu atamleta kwa wakati wake mwenyewe yeye ahimidiwaye aliye peke yake mtawala mfalme wa wafalme na bwana wa mabwana
 yeye peke yake hapatikani na mauti ambaye anakaa katika nuru isiyoweza kukaribiwa ambaye hakuna mwanadamu aliyemwona wala awezaye kumwona
heshima na uweza una yeye milele
amen
 waagize wale ambao ni matajiri wa ulimwengu huu waache kujivuna wala wasiweke tumaini lao katika mali ambayo si ya hakika bali waweke tumaini lao katika mungu ambaye hutupatia vitu vyote kwa wingi ili tuvifurahie
 waagize watende mema wawe matajiri katika matendo mema pia wawe wakarimu na walio tayari kushiriki mali zao na wengine
 kwa njia hii watajiwekea hazina kama msingi kwa ajili ya wakati ujao na hivyo watajipatia uzima yaani ule uzima ambao ni wa kweli
maelekezo ya binafsi na maombi ya baraka timotheo linda kile kilichowekwa amana kwako
epuka majadiliano yasiyo ya utauwa na mabishano ambayo kwa uongo huitwa elimu ambayo wengine kwa kujidai kuwa nayo wameiacha imani
neema iwe nanyi
amen
 timotheo utangulizi paulo alikuwa amefungwa tena huko rumi chini ya utawala wa nero
pengine huu ulikuwa waraka wa mwisho kabisa wa paulo
baada ya kuandika waraka wake wa kwanza kwa timotheo msaidizi wake huenda akiwa makedonia inaelekea paulo alikamatwa aidha akiwa troa au nikopili tit
 na kurudishwa gerezani huko rumi
katika waraka huu inakuwa kama vile paulo anahisi fursa zake za kuhubiri injili zinakaribia kikomo 
ndani ya waraka huu wa binafsi paulo anaeleza hisia zake za ndani kabisa
anamkumbusha timotheo kwamba hata kama maisha yake hapa duniani yatakoma mungu alikuwa amemwandalia maisha ya milele 
paulo pia anakumbusha juu ya uaminifu wa mungu ambaye amemwongoza katika maisha yake yote
anagusia juu ya nyakati za hatari ambazo zingekuja siku za taabu ambazo watu wataiacha kweli na kupenda anasa kuliko kummpenda mungu 
wakati huu paulo alikuwa mpweke na alitamani sana timotheo aje aungane naye 
anajitahidi kumtia timotheo moyo na kumwimarisha kwa ajili ya kazi kubwa aliyokabidhiwa
paulo anatamani kumwona timotheo tena akimwomba amletee vile vitabu vya ngozi alivyokuwa ameviacha troa
anamwagiza timotheo asimame imara katika mateso yajayo na kuilinda imani iliyo nyofu
wazo kuu barua hii inazungumzia hasa kuhusu uweza wa mungu juu ya vitu vyote
ingawa mateso yanakuja na yataendelea kuongezeka mungu anatawala
kwa hiyo wote wamwaminio haiwapasi kuogopa kitu cho chote
paulo anatoa ushuhuda wa imani yake akieleza jinsi alivyopigana vita kwa ajili ya kweli na jinsi atakavyopewa thawabu siku ya mwisho 
tarehe waraka huu uliandikwa kati ya b
wakati wa utawala wa nero
mahali rumi
mgawanyo shukrani za paulo kwa ajili ya timotheo maagizo ya paulo kwa timotheo sifa za mtumishi mwaminifu mateso yajayo maneno ya mwisho 
 timotheo salamu paulo mtume wa kristo yesu kwa mapenzi ya mungu kulingana na ile ahadi ya uzima uliomo ndani ya kristo yesu
 kwa timotheo mwanangu mpendwa neema rehema na amani kutoka kwa mungu baba na kwa kristo yesu bwana wetu
shukrani na kutiwa moyo ninamshukuru mungu ninayemtumikia kwa dhamiri safi kama walivyofanya baba zangu ninapokukumbuka usiku na mchana katika maombi yangu
 nikiyakumbuka machozi yako ninatamani sana kukuona ili nipate kujawa na furaha
 nimekuwa nikiikumbuka imani yako ya kweli waliokuwa nayo bibi yako loisi na mama yako eunike na ambayo mimi nina sadiki sasa wewe nawe unayo
 kwa sababu hii nakukumbusha uchochee ile karama ya mungu iliyowekwa ndani yako nilipokuwekea mikono yangu
 maana mungu hakutupa roho ya woga bali roho ya nguvu ya upendo na ya moyo wa kiasi
 kwa hiyo usione haya kushuhudia kuhusu bwana wetu wala usinionee haya mimi niliye mfungwa kwa ajili yake bali uishiriki pamoja nami taabu ya injili kwa kadiri ya nguvu ya mungu ambaye alituokoa na kutuita katika mwito mtakatifu si kwa kadiri ya matendo yetu mema bali kwa sababu ya kusudi lake mwenyewe na neema yake
neema hii tulipewa katika kristo yesu kabla ya kuwako kwa ulimwengu
 lakini sasa imefunuliwa kwa kudhihirishwa kwake mwokozi wetu kristo yesu ambaye amebatilisha mauti na kuleta uzima na kutokufa kwa njia ya injili
 nami nimewekwa kuwa mhubiri mtume na mwalimu wa injili hii
 hii ndiyo sababu ninateseka namna hii lakini sioni haya kwa maana ninamjua yeye niliyemwamini na kusadiki ya kuwa anaweza kukilinda kile nilichokiweka amana kwake hadi siku ile
 shika kwa uthabiti kielelezo cha mafundisho yenye uzima yale uliyoyasikia kwangu pamoja na imani na upendo katika kristo yesu
 ilinde ile amana uliyokabidhiwa kwa roho mtakatifu akaaye ndani yetu
 unajua ya kuwa watu wote katika asia wameniacha miongoni mwao wamo filego na hermogene
 bwana akawahurumie watu wa nyumbani mwa onesiforo kwa sababu aliniburudisha mara kwa mara wala hakuonea aibu minyororo yangu
 badala yake alipokuwa rumi alinitafuta kwa bidii mpaka akanipata
 bwana na amjalie kupata rehema kutoka kwa bwana siku ile nawe unajua vema jinsi alivyonisaidia huko efeso
askari mwema wa kristo yesu basi wewe mwanangu uwe hodari katika neema iliyo ndani ya kristo yesu
 nayo mambo yale uliyonisikia nikiyasema mbele ya mashahidi wengi uwakabidhi watu waaminifu watakaoweza kuwafundisha watu wengine vile vile
 vumilia taabu pamoja nasi kama askari mwema wa kristo yesu
 hakuna askari ye yote ambaye akiwa vitani hujishughulisha na mambo ya kawaida ya maisha haya kwa sababu nia yake ni kumpendeza yule aliyemwandika awe askari
vivyo hivyo yeye ashindanaye katika michezo hawezi kupewa tuzo ya ushindi asiposhindana kulingana na kanuni za mashindano
 mkulima mwenye bidii ya kazi ndiye anayestahili kuwa wa kwanza kupata fungu la mavuno
 fikiri sana kuhusu haya nisemayo kwa maana mungu atakupa ufahamu katika mambo hayo yote
 mkumbuke yesu kristo aliyefufuka kutoka kwa wafu yeye aliye wa uzao wa daudi
hii ndiyo injili yangu ambayo kwayo ninateseka hata kufikia hatua ya kufungwa minyororo kama mhalifu
lakini neno la mungu halifungwi
 kwa hiyo ninavumilia mambo yote kwa ajili ya wateule wa mungu kusudi wao nao wapate wokovu ulio katika kristo yesu pamoja na utukufu wa milele
 hili ni neno la kuaminiwa kwa maana kama tumekufa pamoja naye tutaishi pia pamoja naye
 kama tukistahimili pia tutatawala pamoja naye
kama tukimkana yeye naye atatukana sisi
 kama tusipoamini yeye hudumu kuwa mwaminifu kwa maana hawezi kujikana mwenyewe
mfanyakazi aliyekubaliwa na mungu endelea kuwakumbusha mambo haya ukiwaonya mbele za bwana waache kushindana kwa maneno ambayo hayana faida yo yote bali huwaangamiza tu wale wanaoyasikia
 jitahidi kujionyesha kwa mungu kuwa umekubaliwa na yeye mtenda kazi asiye na sababu ya kuona aibu ukilitumia kwa usahihi neno la kweli
 jiepushe na maneno mabaya yasiyo na maana yasiyo ya utauwa kwa maana hayo huzidi kuwatosa watu katika kukosa heshima kwa mungu
 mafundisho yao yataenea kama kidonda kinachooza
miongoni mwao wamo himenayo na fileto ambao wameiacha kweli wakisema kwamba ufufuo wa wafu umekwisha kuwako na kupotosha baadhi ya watu
 lakini msingi wa mungu ulio mathubuti umesimama ukiwa na muhuri wenye maandishi haya bwana anawajua walio wake tena kila alitajaye jina la bwana auche uovu
 katika nyumba kubwa kuna vyombo si vya dhahabu na fedha tu bali pia vimo vyombo vya miti na vya udongo vingine kwa matumizi maalum na vingine kwa matumizi ya kawaida
 basi ikiwa mtu amejitakasa na kujitenga na hayo niliyoyataja atakuwa chombo maalum kilichotengwa na ambacho kinamfaa mwenye nyumba kikiwa tayari kwa kila kazi njema
 zikimbie tamaa mbaya za ujana ufuate haki imani upendo na amani pamoja na wale wamwitao bwana kwa moyo safi
 jiepushe na mabishano ya kipumbavu na yasiyo na maana kwa kuwa wajua ya kwamba hayo huzaa magomvi
 tena haimpasi mtumishi wa bwana kuwa mgomvi bali inampasa awe mwema kwa kila mtu awezaye kufundisha tena mvumilivu
 inampasa kuwaonya kwa upole wale wanaopingana naye kwa matumaini kwamba mungu atawajalia kutubu na kuijua kweli ili fahamu zao ziwarudie tena nao waponyoke katika mtego wa shetani ambaye amewateka wapate kufanya mapenzi yake
hatari za siku za mwisho lakini yakupasa ufahamu jambo hili kwamba siku za mwisho kutakuwa na nyakati za hatari
 kwa maana watu watakuwa wenye kujipenda wenyewe wenye kupenda fedha wenye kujisifu wenye kiburi wenye kumkufuru mungu wasiotii wazazi wao wasio na shukrani wasio watakatifu wasio na upendo wasiopenda kupatanishwa wasingiziaji wasiozuia tamaa zao wakatili wasiopenda mema wasaliti wakaidi waliojaa majivuno wapendao anasa zaidi kuliko kumpenda mungu
 wakiwa na mfano wa utauwa kwa nje lakini wakizikana nguvu za timotheo mungu
jiepushe na watu wa namna hiyo
 miongoni mwao wamo wale wajiingizao katika nyumba za watu na kuwachukua mateka wanawake wajinga waliolemewa na dhambi zao na kuyumbishwa na aina zote za tamaa mbaya
wakijifunza sikuzote lakini kamwe wasiweze kufikia ujuzi wa kweli
 kama vile yane na yambre walivyopingana na mose vivyo hivyo watu hawa hupingana na ile kweli
hawa ni watu wenye akili zilizopotoka ambao wamekataliwa kwa mambo ya imani
 lakini hawataendelea sana kwa sababu upumbavu wao utakuwa dhahiri kwa watu wote kama ulivyokuwa dhahiri upumbavu wa hao watu wawili
paulo amwagiza timotheo lakini wewe umeyajua mafundisho yangu mwenendo makusudi imani uvumilivu upendo ustahimilivu mateso na taabu
yaani yale mambo yote yaliyonipata huko antiokia ikonio na listra mateso yote niliyostahimili lakini bwana aliniokoa katika hayo yote
 naam ye yote anayetaka kuishi maisha ya utauwa ndani ya kristo yesu atateswa
 lakini watu waovu na wadanganyaji watazidi kuwa waovu wakidanganya na kudanganyika
 bali wewe udumu katika yale uliyojifunza na kuyaamini kwa uthabiti ukitambua ya kuwa ulijifunza hayo kutoka kwa nani na jinsi ambavyo tangu utoto umeyajua maandiko matakatifu ambayo yanaweza kukuhekimisha upate wokovu kwa njia ya imani katika kristo yesu
 kila andiko lililovuviwa na mungu lafaa kwa mafundisho kwa kuwaonya watu makosa yao kuwaongoza na kuwafundisha katika haki ili mtu wa mungu awe kamili amekamilishwa apate kutenda kila kazi njema
maagizo ya mwisho nakuagiza mbele za mungu na mbele za kristo yesu atakayewahukumu watu walio hai na waliokufa wakati wa kuja kwake na ufalme wake kwamba uhubiri neno uwe tayari wakati ufaao na wakati usiofaa karipia kemea na kuonya kwa uvumilivu wote na kwa mafundisho mazuri
 maana wakati utakuja watu watakapokataa kuyakubali mafundisho yenye uzima badala yake ili kutimiza tamaa zao wenyewe watajikusanyia idadi kubwa ya walimu wapate kuwaambia yale ambayo masikio yao yanayowasha yanatamani kuyasikia
 watakataa kusikiliza kweli na kuzigeukia timotheo hadithi za uongo
 kwa habari yako wewe vumilia mateso fanya kazi ya mhubiri wa injili timiza wajibu wote wa huduma yako
 kwa maana mimi sasa ni tayari kumiminwa kama sadaka ya kinywaji nayo saa yangu ya kuondoka imetimia
 nimevipiga vita vizuri mashindano nimeyamaliza imani nimelinda
 sasa nimewekewa taji ya haki ambayo bwana mwamuzi wa haki atanitunukia siku ile wala si mimi tu bali pia wote ambao wamengoja kwa shauku kuja kwake
maombi ya binafsi jitahidi kuja kwangu upesi kwa sababu dema kwa kuupenda ulimwengu ameniacha na amekwenda thesalonike
kreske amekwenda galatia na tito amekwenda dalmatia
 ni luka peke yake ndiye aliye hapa pamoja nami
mtafute marko uje naye kwa sababu ananifaa sana katika huduma yangu
 nimemtuma tikiko efeso
 utakapokuja niletee lile joho nililoliacha kwa karpo huko troa na vile vitabu vyangu hasa vile vya ngozi
 aleksanda yule mfua chuma alinitendea ubaya mkubwa
mungu atamlipa kwa ajili ya yale aliyotenda
 wewe pia ujihadhari naye kwa sababu aliyapinga sana maneno yetu
 katika utetezi wangu wa mara ya kwanza hakuna hata mmoja aliyeniunga mkono bali kila mmoja aliniacha
namwomba mungu wasihesabiwe hatia kwa jambo hilo
 lakini bwana alisimama upande wangu akanitia nguvu ili kwa kunipitia mimi lile neno lihubiriwe kwa ukamilifu watu wote mataifa wapate kulisikia
mimi niliokolewa kutoka katika kinywa cha simba
 bwana ataniokoa katika kila shambulio baya na kunileta salama katika ufalme wake wa mbinguni
atukuzwe yeye milele na milele
amen
salamu za mwisho wasalimu prisila akila na wote wa nyumbani kwa onesiforo
 erasto alibaki korintho
nami nikamwacha trofimo huko mileto akiwa mgonjwa
 jitahidi ufike huku kabla ya majira ya baridi
eubulo anakusalimu vivyo hivyo pude lino klaudia na ndugu wote
 bwana awe pamoja na roho yako
neema iwe pamoja nanyi
amen
tito utangulizi waraka huu aliandikiwa tito mmoja wa wafuasi wa paulo muda mfupi tu baada ya paulo kumwachia wajibu wa kuangalia na kuimarisha kanisa huko krete
tito alikuwa na wajibu wa kuwaweka wazee wa kanisa kuwasimika na kuwafundisha kushika misingi ya imani ya kikristo
inaonekana kwamba paulo alikuwa korintho akiwa njiani kwenda nikopoli huko akaya 
waraka huu umeandikwa baada ya kuachiwa kutoka gerezani rumi mara ya kwanza huenda kati ya b
na b
waraka huu unaonyesha kuwa kanisa huko krete halikuwa na mpangilio na kwamba lilikuwa na washirika waliohitaji maelekezo mahsusi
ilimbidi paulo aeleze kwa kina kuhusu sifa za wazee wa kanisa na pia kutoa mafundisho kadha wa kadha kwa waamini wengine pia
katika mafundisho hayo paulo anagusia juu ya matatizo yanayowapata watumishi wa mungu na jinsi matatizo hayo yanavyoweza kutatuliwa
tito alikuwa mshirika wa paulo kwa karibu muda wa miaka kumi na mitano
akiwa mwongofu mmataifa kutoka antiokia na kama mwamini asiyetahiriwa alifuatana na paulo na barnaba kwenda kwenye baraza la yerusalemu gal
aliendelea kusafiri na paulo ona kor
 hivyo paulo akawa amemwacha huko krete
wazo kuu mkazo wa barua hii ni kuhusu umuhimu wa kuishi maisha matakatifu katika kristo katikati ya uovu ulioko duniani
ingawa katika maisha yetu duniani tunazungukwa na uovu na chuki hatuna budi maisha yetu kuwa kielelezo jinsi neema ya mungu inavyotupatia ushindi
maisha kama hayo yataleta matokeo mema
paulo anarudia mara kwa mara kusisitiza juu ya kudumisha matendo mema
maneno matupu hayawezi kufanya lo lote inatubidi tuishi maisha yenye matendo mema
katika waraka huu mtume paulo anakaribia sana kuweka ukiri wa imani katika uandishi wake wote
vidokezo muhimu vya mafundisho theologia ya agano jipya vinaonekana katika waraka huu
mgawanyo salamu sifa za wazee wa kanisa maelezo ya jumla kuhusu waamini maagizo kuhusu maisha yawapasayo wakristo 
tito salamu paulo mtumishi wa mungu na mtume wa yesu kristo kwa ajili ya imani ya wateule wa mungu na ujuzi wa kweli ile iletayo uchaji wa mungu imani na ujuzi ulioko katika tumaini la uzima wa milele ambao mungu asiyesema uongo aliahidi hata kabla ya kuwekwa misingi ya ulimwengu naye kwa wakati wake aliouweka alilidhihirisha neno lake kwa njia ya mahubiri ambayo mimi nimewekewa amana kwa amri ya mungu mwokozi wetu
 kwa tito mwanangu mwaminifu katika imani tunayoshiriki sote
neema iwe kwako na amani itokayo kwa mungu baba na kwa kristo yesu mwokozi wetu
kazi ya tito huko krete sababu ya mimi kukuacha huko krete ni ili uweke kwenye utaratibu mambo yale yaliyosalia na kuwaweka wazee wa kanisa katika kila mji kama nilivyokuagiza
 mzee wa kanisa asiwe na lawama awe mume wa mke mmoja mtu ambaye watoto wake ni waaminio na wala hawashtakiwi kwa ufisadi
 kwa kuwa askofu kama wakili wa mungu imempasa kuwa mtu asiye na lawama asiwe mwenye majivuno au mwepesi wa hasira wala mlevi wala asiwe mtu mwenye tamaa ya mapato yasiyo ya halali
 bali awe mkarimu anayependa mema mwenye kiasi mwenye haki mwadilifu mnyofu mtakatifu na mwenye kuitawala nafsi yake
 inampasa alishike kwa uthabiti lile neno la imani kama lilivyofundishwa kusudi aweze kuwafundisha wengine kwa mafundisho manyofu na kuwakanusha wale wanaopingana nayo
walimu wa uongo kwa maana wako wengi wasiotii wenye maneno yasiyo na maana hasa wale wa kikundi cha tohara
 hao ni lazima wanyamazishwe kwa sababu wanaharibu watu wa nyumba nzima wakifundisha mambo yasiyowapasa kufundisha
wanafanya hivyo kwa ajili ya kujipatia mapato ya udanganyifu
 hata mmojawapo wa manabii wao mwenyewe amesema wakrete ni waongo sikuzote wanyama wabaya walafi wavivu
 ushuhuda huu ni kweli
kwa hiyo uwakemee kwa ukali wapate kuwa wazima katika imani ili wasiendelee kuangalia hadithi za kiyahudi au maagizo ya wale watu wanaoikataa kweli
 kwa wale walio safi kila kitu ni safi kwao
lakini kwa wale waliopotoka na wasioamini hakuna cho chote kilicho safi
kwa kweli nia zao na dhamiri zao zimepotoka
 wanadai kumjua mungu lakini kwa matendo yao wanamkana
hao watu ni chukizo wasiotii wasiofaa kwa jambo lo lote jema
fundisha mafundisho manyofu yenye uzima
 wafundishe wazee kuwa na kiasi wastahivu wenye busara na wanyofu katika imani upendo na saburi
 vivyo hivyo wafundishe wanawake wazee kuwa na mwenendo wa unyenyekevu unaostahili utakatifu wala wasiwe wasingiziaji au walevi bali wafundishe yale yaliyo mema ili waweze kuwafundisha wanawake vijana kuwa na kiasi wawapende waume zao na kuwapenda watoto wao wawe waaminifu watakatifu wakitunza vema nyumba zao wema watiifu kwa waume zao ili mtu ye yote asije akalikufuru neno la mungu
 vivyo hivyo sisitiza vijana kuwa na kiasi
 katika kila jambo wewe mwenyewe uwe kielelezo cha matendo mema na katika mafundisho yako uonyeshe unyofu utaratibu ukweli na maneno yenye uzima yale ambayo hayawezi kulaumiwa hata wale wenye kukupinga watahayari wakose neno lo lote baya la kusema juu yetu
 wafundishe watumwa kuwatii mabwana zao katika kila jambo wakijitahidi kuwapendeza wala wasijibizane nao wala wasiwaibie bali watumwa waonyeshe kuwa wanaweza kuaminika kabisa ili kwamba kwa kila namna wayafanye mafundisho ya mungu mwokozi wetu kuwa ya kupendeza
 kwa maana neema ya mungu iwaokoayo wanadamu wote imefunuliwa
 nayo yatufundisha kukataa ubaya na tamaa za kidunia ili tupate kuishi maisha ya kiasi ya haki na ya kumcha mungu katika ulimwengu huu wa sasa huku tukilitazamia tumaini lenye baraka na ufunuo wa utukufu wa mungu wetu mkuu na mwokozi wetu yesu kristo yeye ndiye aliyejitoa nafsi yake kwa ajili yetu ili atukomboe kutoka katika uovu wote na kujisafishia watu kuwa mali yake mwenyewe yaani wale walio tito na bidii katika kutenda mema
 basi wewe fundisha mambo haya onya na karipia kwa mamlaka yote
mtu ye yote asikudharau
kutenda mema wakumbushe watu kuwanyenyekea watawala na kuwatii wenye mamlaka wawe tayari kutenda kila lililo jema
 wasimnenee mtu ye yote mabaya wasiwe wagomvi bali wawe wapole wakionyesha unyenyekevu kwa watu wote
 maana sisi wenyewe wakati fulani tulikuwa wajinga wasiotii tukiwa watumwa wa tamaa mbaya na anasa za kila aina
tuliishi katika uovu na wivu tukichukiwa na kuchukiana sisi kwa sisi
 lakini wema na upendo wa mungu mwokozi wetu ulipofunuliwa alituokoa si kwa sababu ya matendo ya haki tuliyotenda bali kwa sababu ya rehema zake
alituokoa kwa kutuosha kwa kuzaliwa mara ya pili na kwa kufanywa wapya kwa njia ya roho mtakatifu ambaye mungu alitumiminia kwa wingi kwa njia ya yesu kristo mwokozi wetu ili kwamba tukiisha kuhesabiwa haki kwa neema yake tupate kuwa warithi tukiwa na tumaini la uzima wa milele
hili ni neno la kuaminiwa
nami nataka uyasisitize mambo haya ili wale ambao wamemwamini mungu wapate kuwa waangalifu kujitoa kwa ajili ya kutenda mema wakati wote
mambo haya ni mazuri tena ya manufaa kwa kila mtu
 lakini jiepushe na maswali ya kipuzi mambo ya koo mabishano na ugomvi kuhusu sheria kwa sababu haya hayana faida tena ni ubatili
 mtu anayesababisha mafarakano mwonye mara ya kwanza kisha mwonye mara ya pili
baada ya hapo usihusike naye tena
 kwa kuwa unajua kwamba mtu kama huyo amepotoka na tena ni mwenye dhambi
yeye amejihukumu mwenyewe
maneno ya mwisho na kumtamkia baraka mara nitakapomtuma artema au tikiko kwako jitahidi kuja unione huko nikopoli kwa sababu nimeamua kukaa huko wakati wa majira ya baridi
 fanya kila uwezalo uwasafirishe zena yule mwanasheria na apolo na uhakikishe kwamba wana kila kitu wanachohitaji
 watu wetu hawana budi kujifunza kujitoa kutenda mema ili waweze kuwasaidia watu wenye mahitaji ya lazima ya kila siku wasije wakaishi maisha yasiyokuwa na matunda
 wote walio pamoja nami wanakusalimu
wasalimu wale wanaotupenda katika imani
neema iwe nanyi nyote
amen
filemoni utangulizi waraka huu mfupi uliandikwa na paulo kutoka rumi nao umeainishwa na ule wa waefeso wakolosai na wafilipi kama mojawapo ya nyaraka zake za gerezani
ameandikiwa filemoni kwa afia mwanamke mkristo huenda alikuwa mkewe filemoni kwa arkipo kol
 na kwa kanisa lililokuwa likikusanyika nyumbani kwa filemoni
bila shaka onesmo alikuwa ametoroka kutoka kwa filemoni huko kolosai kwenda rumi ambako aliongoka na kushirikiana na paulo
kama mtumwa alikuwa mali ya filemoni kisheria
zaidi ya hayo inawezekana onesmo alikuwa anadaiwa vitu fulani fulani na filemoni
kwa barua hii paulo anamtuma onesmo kwa filemoni akisisitiza kwamba mwenendo wa kikristo ungepaswa utawale katika uhusiano wao
paulo anaomba msamaha kwa ajili ya onesmo akiomba akubaliwe kama ndugu mkristo
ombi hilo limeandikwa kwa maarifa na waraka huu umepangwa kwa namna ambayo ungejenga kusikilizana kushawishi nia na kuamsha hisia
mwandishi mwandishi waraka huu ni mtume paulo
tarehe huu ni mojawapo wa waraka wa gerezani mgawanyo salamu kuhusika kwa paulo na upendo paulo kumwombea onesmo kuagana filemoni salamu paulo mfungwa wa kristo yesu pamoja na timotheo ndugu yetu kwa filemoni rafiki yetu mpendwa na mtenda kazi mwenzetu kwa dada yetu mpendwa afia kwa arkipo askari mwenzetu na kwa kanisa lile likutanalo nyumbani mwako neema iwe nanyi na amani itokayo kwa mungu baba yetu na bwana yesu kristo
shukrani na maombi sikuzote ninamshukuru mungu ninapokukumbuka katika maombi yangu kwa sababu ninasikia juu ya imani yako katika bwana yesu na upendo wako kwa watakatifu wote
 naomba utiwe nguvu katika kuishuhudia imani yako ili upate kuwa na ufahamu mkamilifu juu ya kila kitu chema tulicho nacho ndani ya kristo
 upendo wako umenifurahisha mno na kunitia moyo kwa sababu wewe ndugu umeiburudisha mioyo ya watakatifu
maombi ya paulo ya kumtetea onesmo hata hivyo ingawa katika kristo ningeweza kuwa na ujasiri na kukuagiza yale yakupasayo kutenda lakini ninakuomba kwa upendo mimi paulo mzee na pia sasa nikiwa mfungwa wa kristo yesu nakuomba kwa ajili ya mwanangu onesmo aliyefanyika mwanangu nilipokuwa kwenye minyororo
 mwanzoni alikuwa hakufai lakini sasa anakufaa sana wewe na mimi pia
 namtuma kwako yeye aliye moyo wangu hasa
 ningependa nikae naye ili ashike nafasi yako ya kunisaidia wakati huu nikiwa kifungoni kwa ajili ya injili
 lakini sikutaka kufanya lo lote bila idhini yako ili wema wo wote uufanyao usiwe wa lazima bali wa hiari
 huenda sababu ya yeye kutengwa nawe kwa kitambo kidogo ni ili uwe naye daima
 si kama mtumwa bali bora kuliko mtumwa kama ndugu mpendwa
yeye ni mpendwa sana kwangu na hata kwako zaidi yeye kama mwanadamu na kama ndugu katika bwana
 hivyo kama unanihesabu mimi kuwa mshirika wako mkaribishe kama vile ungenikaribisha mimi mwenyewe
 kama amekukosea lo lote au kama unamdai cho chote nidai mimi
 mimi paulo ninaandika waraka huu kwa mkono wangu mwenyewe mimi nitalipa
si kwamba ninakudai hata nafsi yako mwenyewe
 ndugu yangu natamani nipate faida kwako katika bwana uuburudisha moyo wangu katika kristo
 nikiwa na hakika ya utii wako nakuandikia nikijua kwamba utafanya hata zaidi ya yale nisemayo
 jambo moja zaidi niandalie chumba cha wageni kwa kuwa nataraji kurudishwa kwenu kama jibu la maombi yenu
salamu za mwisho na dua ya kuwatakia heri epafra aliye mfungwa mwenzangu katika kristo yesu anakusalimu
 vivyo hivyo marko aristarko dema na luka watenda kazi wenzangu wanakusalimu
 neema ya bwana yesu kristo iwe pamoja na roho zenu
amen
waebrania utangulizi mwandishi wa waraka huu hajitambulishi lakini bila shaka alikuwa anajulikana vema na wale walioupokea
kumekuwa na mawazo mbalilmbali aidha wengine wakimhusisha paulo barnaba au apolo lakini uandishi wake unafanana sana na ule wa mtume paulo
ingawa mwandishi hafahamiki wazi bila shaka alikuwa mtu mwenye ufahamu mkubwa katika agano la kale ambaye ni myahudi na aliyekuwa rafiki wa timotheo
anaonyesha umahiri mkubwa wa usomi na uandishi kama ule wa waandishi wengine wa agano jipya
mwandishi anamwonyesha yesu kuwa ndiye ukamilifu wa ufunuo wa mungu kupitia kwa manabii
ufunuo huu wa ki uungu katika ubinadamu wa yesu kristo ni wa hali ya juu kwa viwango vyote katika hali zote
wazo kuu kiini cha waebrania ni mamlaka ya juu kabisa na uwezo wa yesu kristo kama mdhihirishaji na mjumbe wa neema ya mungu
katika kitabu hiki majina ya heshima zaidi ya ishirini yametumika yakimtaja yesu kristo
neno kuu la ufunguo ni pale mwandishi anapomwonyesha yesu kuwa ndiye ukamilifu wa ufunuo ulionenwa kwanza na mungu kisha na manabii wake
ufunuo huu wa mungu katika mwanadamu yesu kristo ndio wa juu kabisa unaomwonyesha yesu kristo kuwa ndiye amfunuaye mungu tena yeye ndiye mjumbe wa neema ya mungu
yesu anaonekana katika huduma ya kuhani mfalme
mara nyingi onyo limetolewa kwamba msomaji asiudharau wala kuukataa wokovu mkuu uliotolewa kwa njia ya yesu kristo
uwezekano mkubwa ni kwamba waraka huu ulielekezwa kwa wakristo wayahudi huko palestina au rumi ambao walikuwa wanajaribiwa kugeukia dini ya kiyahudi au kuifanya injili iwe yenye mfumo wa dini hiyo ya kiyahudi
mwandishi kumekuwako na mawazo yanayotofautiana miongoni mwa viongozi wa kanisa la kwanza
wengine wanamhusisha paulo wengine barnaba au apolona uandishi wa waraka huu lakini wazo lililo bora sana ni lile la origen ambaye alisema kwamba iwe ni nani aliyeandika waraka huu mungu peke yake ndiye anayemjua
ingawa waraka hauna jina la mwandishi una ushahidi mwingi kwamba ni mtu kwenye kizazi pili cha wakristo aliyekuwa na ujuzi mkubwa wa agano la kale
tarehe inaelekea ni kwenye mwisho wa miaka ya b
katika karne ya kwanza yaani muda mfupi tu kabla ya kuharibiwa kwa yerusalemu b
katika kipindi hiki hofu ya mateso ilikuwa kubwa kwa kanisa huko rumi
wakati huo hali ya mateso ilikuwa ya kutia hofu kwa kanisa huko rumi
mahali waraka huu uliandikwa kutoka rumi
mgawanyo mnenaji bora kwa ajili ya mungu mwombezi au kuhani aliye bora agano na dhabihu iliyo bora agizo la kuitunza na kuilinda imani mwisho kanuni za maisha ya kikristo kuhitaji maombi hitimisho maelezo ya binafsi salamu mwana ni mkuu kuliko malaika zamani mungu alisema na baba zetu kwa njia ya manabii mara nyingi na kwa njia mbalimbali lakini katika siku hizi za mwisho amesema nasi kwa njia ya mwanawe ambaye amemweka kuwa mrithi wa vitu vyote ambaye kwa yeye aliuumba ulimwengu
 mwana ni mng ao wa utukufu wa mungu na mfano halisi wa nafsi yake akivihifadhi vitu vyote kwa neno lake lenye uweza
akiisha kufanya utakaso kwa ajili ya dhambi aliketi mkono wa kuume wa ukuu huko mbinguni
 kwa hiyo alifanyika bora kuliko malaika kama jina alilorithi lilivyo bora kuliko lao
 kwa maana ni malaika yupi ambaye wakati wo wote mungu alipata kumwambia wewe ni mwanangu leo mimi nimekuzaa au tena mimi nitakuwa baba yake naye atakuwa mwanangu tena mungu amletapo mzaliwa wake wa kwanza ulimwenguni husema malaika wote wa mungu na wamsujudu anenapo kuhusu malaika husema huwafanya malaika zake kuwa upepo watumishi wake kuwa miali ya moto
 lakini kwa habari za mwana asema kiti chako cha enzi ee mungu kitadumu milele na milele nayo haki itakuwa fimbo ya utawala ya ufalme wako
 umependa haki na kuchukia uovu kwa hiyo mungu mungu wako amekuweka juu ya wenzako kwa kukupaka mafuta ya furaha
 pia asema hapo mwanzo ee bwana uliweka misingi ya dunia nazo mbingu ni kazi ya mikono yako
 hizo zitaangamia lakini wewe utadumu zote zitachakaa kama vazi
waebrania utazikunja kunja kama joho kama vazi zitachakaa
bali wewe hubadiliki wala miaka yako kamwe haitakoma
 je ni kwa malaika yupi ambaye mungu amepata kumwambia wakati wo wote wewe keti mkono wangu wa kuume mpaka nitakapowaweka adui zako chini ya nyayo zako je malaika wote si roho watumikao waliotumwa kuwahudumia wale watakaorithi wokovu wokovu mkuu kwa hiyo imetupasa kuwa waangalifu sana kuhusu kile tulichosikia ili tusije tukakiacha
 kwa kuwa ujumbe ulionenwa na malaika ulikuwa imara na kila uasi na kutokutii kulipata adhabu ya haki je sisi tutapaje kutapona kama tusipojali wokovu mkuu namna hii wokovu huu ambao mwanzo ulitangazwa na bwana kisha ukathibitishwa kwetu na wale waliomsikia
 pia mungu aliushuhudia kwa ishara maajabu na kwa miujiza mbalimbali na karama za roho mtakatifu alizozigawa kulingana na mapenzi yake
yesu alifananishwa na ndugu zake mungu hakuuweka ulimwengu ujao ambao tunanena habari zake chini ya malaika
 lakini kuna mahali mtu fulani ameshuhudia akisema mwanadamu ni kitu gani hata umfikirie mwana wa adamu ni nani hata umjali umemfanya kuwa chini kidogo kuliko malaika
umemvika taji ya utukufu na heshima nawe umeweka vitu vyote chini ya miguu yake
kwa kuweka vitu vyote chini yake mungu hakuacha kitu cho chote ambacho hakukiweka chini ya mwanadamu
lakini kwa sasa hatuoni kwamba kila kitu kiko chini yake
 lakini twamwona yesu aliyefanywa chini kidogo kuliko malaika sasa akiwa amevikwa taji ya utukufu na heshima kwa sababu alistahimili mauti ili kwamba kwa neema ya mungu apate kuonja mauti kwa ajili ya kila mtu
 ili kuwaleta wana wengi katika utukufu ilimpendeza mungu kwa ajili yake na kwa kupitia yeye kila kitu kilichopo kumkamilisha mwanzilishi wa wokovu wao kwa njia ya mateso
 yeye awafanyaye watu kuwa watakatifu na wale ambao hufanywa watakatifu wote hutoka katika jamaa moja
hivyo yesu haoni aibu kuwaita ndugu zake
 yeye husema nitalitangaza jina lako kwa ndugu zangu mbele ya kusanyiko nitaimba sifa zako
 tena nitaweka tumaini langu kwake
tena anasema niko hapa mimi pamoja na watoto mungu alionipa basi kwa kuwa watoto wana nyama na damu yeye pia alishiriki katika ubinadamu wao ili kwa kifo chake apate kumwangamiza huyo mwenye nguvu za mauti yaani shetani na kuwaweka huru wale waliokuwa utumwani maisha yao yote kwa sababu ya kuogopa mauti
 kwa kuwa ni dhahiri kwamba hakuja kusaidia malaika bali uzao wa abrahamu
 kwa sababu hii ilibidi afanane na ndugu zake kwa kila hali ili apate kuwa kuhani mkuu mwenye huruma na mwaminifu katika kumtumikia mungu ili pia apate kufanya upatanisho kwa ajili ya dhambi za watu
 kwa kuwa yeye mwenyewe aliteswa alipojaribiwa aweza kuwasaidia wale wanaojaribiwa
yesu ni mkuu kuliko mose
kwa hiyo ndugu watakatifu mnaoshiriki mwito wa mbinguni mtafakarini yesu mtume na kuhani mkuu wa ukiri wetu
 alikuwa mwaminifu kwa yeye aliyemweka kama vile mose alivyokuwa mwaminifu katika nyumba yote ya mungu
 yesu ameonekana anastahili heshima kubwa kuliko mose kama vile mjenzi wa nyumba alivyo wa heshima kubwa kuliko nyumba yenyewe
 kwa kuwa kila nyumba hujengwa na mtu fulani lakini mungu ni mjenzi wa kila kitu
 basi mose kama mtumishi alikuwa mwaminifu katika nyumba yote ya mungu akishuhudia kwa yale ambayo yangetamkwa baadaye
 lakini kristo yeye ni mwaminifu kama mwana katika nyumba ya mungu sisi ndio nyumba yake kama tutashikamana sana waebrania na ujasiri wetu na katika tumaini tunalojivunia
onyo dhidi ya kutokuamini
 kwa hiyo kama roho mtakatifu asemavyo leo kama mkiisikia sauti yake msifanye mioyo yenu migumu kama mlivyofanya katika uasi wakati ule wa kujaribiwa jangwani pale baba zenu waliponijaribu na kunipima ingawa kwa miaka arobaini walikuwa wameona matendo yangu
 hiyo ndiyo sababu nilikasirikia kizazi kile nami nikasema siku zote mioyo yao hupotoka nao hawajazijua njia zangu
 hivyo nikaapa kwa hasira yangu kamwe hawataininga rahani mwangu
 ndugu zangu angalieni asiwepo miongoni mwenu mtu mwenye moyo mwovu usioamini unaojitenga na mungu aliye hai
 lakini mtiane moyo kila siku mtu na mwenzake maadam iitwapo leo ili asiwepo hata mmoja wenu mwenye kufanywa mgumu kwa udanganyifu wa dhambi
 kwa kuwa tumekuwa washiriki wa kristo kama tukishikamana tu kwa uthabiti na tumaini letu la kwanza hadi mwisho
 kama ilivyonenwa leo kama mtaisikia sauti yake msifanye mioyo yenu migumu kama mlivyofanya wakati wa kuasi
 basi ni nani wale waliosikia lakini bado wakaasi je si wale wote waliotoka misri wakiongozwa na mose lakini ni nani aliowakasirikia miaka arobaini je si wale waliofanya dhambi ambao miili yao ilianguka jangwani nao ni nani ambao mungu aliapa kuwa kamwe hawataingia rahani mwake isipokuwa ni wale waliokataa kutii hivyo tunaona kwamba hawakuweza kuingia kwa sababu ya kutokuamini kwao
pumziko lile mungu aliloahidi kwa hiyo kwa kuwa bado ahadi ya kuingia rahani iko wazi tujihadhari ili hata mmoja wenu asije akaikosa
 kwa maana sisi pia tumesikia injili iliyohubiriwa kwetu kama nao walivyosikia lakini ujumbe ule waliousikia haukuwa na maana kwao kwa sababu wale waliousikia hawakuuchanganya na imani
 sasa sisi ambao tumeamini tunaingia katika ile raha kama vile mungu alivyosema hivyo natangaza kwa kiapo katika hasira yangu kamwe hawataingia rahani mwangu
lakini kazi yake ilikamilika tangu kuumbwa kwa ulimwengu
 kwa maana mahali fulani amezungumza kuhusu siku ya saba akisema katika siku ya saba mungu alipumzika katika kazi zake zote tena hapo juu asema kamwe hawataingia rahani mwangu
 kwa hiyo kwa kuwa inabaki kuwa wazi kwa ajili ya wengine kuingia nao wale wa kwanza waliopokea injili walishindwa kuingia kwa sababu ya kutokutii kwa hiyo mungu ameweka siku nyingine akisema leo akisema kwa kinywa cha daudi baadaye sana kwa maneno yalitangulia kunenwa leo kama mkiisikia sauti yake msifanye migumu mioyo yenu
 kwa maana kama yoshua alikuwa amewapa raha mungu hangelisema tena baadaye kuhusu siku nyingine
 kwa hiyo basi imebaki raha ya sabato kwa ajili ya watu wa mungu kwa kuwa kila mmoja aingiaye katika raha ya mungu pia hupumzika kutoka kazi zake mwenyewe kama vile naye mungu alivyopumzika kutoka katika kazi zake
 basi na tufanye bidii kuingia katika raha hiyo ili kwamba asiwepo ye yote atakayeanguka kwa kufuata mfano wao wa kutokutii
 kwa maana neno la mungu li hai tena lina nguvu tena lina makali kuliko upanga uwao wote wenye makali kuwili tena linachoma hata kuzigawanya nafsi na roho viungo na mafuta yaliyo ndani yake tena li jepesi kuyatambua mawazo na makusudi ya moyo
 wala hakuna kiumbe cho chote kilichofichika machoni pa mungu
kila kitu kimefunuliwa na kiko wazi machoni pake yeye ambaye kwake tutatoa hesabu
yesu kristo kuhani mkuu kuliko wote kwa kuwa tunaye kuhani mkuu kuliko wote ambaye ameingia mbinguni yesu mwana wa mungu basi na tushikamane sana kwa uthabiti na ule ukiri wa imani yetu
 kwa kuwa hatuna kuhani mkuu anaweza kuchukuliana na sisi katika udhaifu wetu kwani yeye mwenyewe waebrania alijaribiwa kwa kila namna kama vile sisi tujaribiwavyo lakini yeye hakutenda dhambi
 basi na tukikaribie kiti cha rehema kwa ujasiri ili tupewe rehema na kupata neema ya kutusaidia wakati wa mahitaji
kwa maana kila kuhani mkuu anayechaguliwa miongoni mwa wanadamu anawekwa kuwawakilisha kwa mambo yanayomhusu mungu ili apate kutoa matoleo na dhabihu kwa ajili ya dhambi
 kwa kuwa yeye mwenyewe ni dhaifu aweza kuwachukulia kwa upole wale wasiojua na kupotoka
 hii ndiyo sababu inawapasa kutoa dhabihu kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe na vivyo hivyo kwa ajili ya dhambi za watu
 hakuna anayejitwalia heshima hii mwenyewe ni lazima aitwe na mungu kama vile aroni alivyoitwa
 pia kristo hakujitwalia utukufu yeye mwenyewe wa kuwa kuhani mkuu bali mungu alimwambia wewe ni mwanangu mimi leo nimekuzaa
 pia mahali pengine asema wewe ndiwe kuhani milele kwa mfano wa melkzedeki katika siku za maisha ya yesu hapa duniani alimtolea maombi na dua pamoja na kulia sana na machozi yeye awezaye kumwokoa na mauti naye mungu akamsikia kwa sababu ya kutii kwake kwa unyenyekevu
 ingawa alikuwa mwana alijifunza utii kutokana na mateso aliyoyapata akiisha kukamilishwa akawa chanzo cha wokovu wa milele kwa wote wanaomtii naye amewekwa na mungu kuwa kuhani mkuu kwa mfano wa melkizedeki
onyo kuhusu kuanguka
 tunayo mengi ya kusema kuhusu habari ukuhani huu lakini ni vigumu kuyaeleza kwa sababu ninyi ni wazito wa kuelewa
 kwa hakika ingawa mpaka wakati huu ingewapasa kuwa walimu lakini bado mnahitaji mtu wa kuwafundisha tena hatua za awali za kweli ya neno la mungu
mnahitaji maziwa wala si chakula kigumu kwa maana ye yote aishiye kwa kunywa maziwa bado yeye ni mtoto mchanga hana ujuzi katika mafundisho kuhusu neno la haki
 lakini chakula kigumu ni kwa ajili ya watu wazima ambao kwa kujizoeza waebrania wamejifunza kupambanua kati ya mema na mabaya
hatari ya kuanguka kwa hiyo tukiachana na mafundisho yale ya awali kuhusu kristo na tusonge mbele ili tufikie utimilifu si kuweka tena msingi wa mafundisho ya kuzitubia kazi zisizo na uhai na imani katika mungu yaani mafundisho kuhusu mabatizo kuwekea watu mikono ufufuo wa wafu na hukumu ya milele
 mungu akitujalia tutafanya hivyo
 kwa kuwa ni vigumu kuwarejeza tena katika toba wale ambao wakati fulani walishapata nuru ambao walishaonja kipawa cha mbinguni ambao wamekwisha kushiriki katika roho mtakatifu
 wale ambao wameonja uzuri wa neno la mungu na nguvu za wakati ujao kisha wakaanguka kwa kuwa kwa nafsi zao wanamsulibisha mwana wa mungu mara ya pili na kumfedhehi hadharani
ardhi ile ipokeayo mvua inyeshayo juu yake mara kwa mara hutoa mazao yanayowanufaisha wale ambao kwa ajili yao yalimwa nayo nchi hiyo hupokea baraka kutoka kwa mungu
 lakini ardhi ile ikizaa miiba na mibaruti haina thamani na iko hatarini kulaaniwa
mwisho wake ni kuchomwa moto
 ingawa tunasema hivi ndugu zangu wapendwa kwa upande wenu tuna hakika ya mambo mema zaidi mambo yale yahusuyo wokovu
 mungu si dhalimu hataisahau kazi yenu na upendo ule mlioonyesha kwa ajili yake katika kuwahudumia watakatifu na kama vile mnavyoendelea kuwahudumia
 nasi twataka kila mmoja wenu aonyeshe bidii iyo hiyo ili mpate kujua uhakika kamili wa lile tumaini mpaka mwisho ili msije mkawa wavivu bali mpate kuwaiga wale ambao kwa imani na saburi hurithi zile ahadi
uhakika wa ahadi ya mungu mungu alipompa abrahamu ahadi yake kwa kuwa hakuwepo mwingine aliyekuwa mkuu kuliko yeye ambaye angeweza kuapa kwa jina lake aliapa kwa nafsi yake akisema hakika nitakubariki na kukupa wazao wengi
 naye baada ya kungoja kwa saburi abrahamu alipokea kile kilichoahidiwa
 wanadamu huapa kwa yeye aliye mkuu kuliko wao nacho kiapo hicho huthibitisha kile kilichosemwa na kumaliza mabishano yote
 kwa njia hii mungu alipotaka kuonyesha kwa udhahiri zaidi kwa warithi wa ile ahadi ile asili ya kutokubadilika kwa ahadi yake aliithitibisha kwa kiapo
 mungu alifanya hivyo ili kwa vitu viwili visivyobadilika yaani ahadi yake na kiapo chake ambavyo kwa hivyo mungu hawezi kusema uongo sisi ambao tumemkimbilia tuwe na moyo mkuu kulishika lile tumaini lililowekwa mbele yetu
 tunalo tumaini hili lililo kama nanga ya roho lililo imara na thabiti
tumaini hili huingia katika patakatifu palipo nyuma ya pazia mahali ambapo yesu mtangulizi wetu aliingia kwa niaba yetu
yeye amekuwa kuhani mkuu milele kwa mfano wa melkizedeki
kuhani melkizedeki kwa kuwa huyu melkizedeki alikuwa mfalme wa salemu na kuhani wa mungu aliye juu aliyekutana na abrahamu akirudi katika kuwashinda hao wafalme naye melkizedeki akambariki ambaye abrahamu alimpa sehemu moja ya kumi a ya kila kitu
kwanza jina hilo melkizedeki maana yake mfalme wa haki pia mfalme wa salemu maana yake mfalme wa amani
 hana baba wala mama hana ukoo hana mwanzo wala mwisho wa siku zake kama mwana wa mungu yeye adumu kuhani milele
 tazama jinsi alivyokuwa mkuu hata abrahamu baba yetu mkuu alimpa moja ya kumi ya nyara zake
 basi sheria inawaagiza wana wa lawi wale ambao hufanyika makuhani hupokea sehemu moja ya kumi kutoka watu ambao ni ndugu zao ingawa wao ni wazao wa abrahamu
 huyu melkizedeki ingawa hakufuatia ukoo wake kutoka kwa lawi lakini alipokea moja ya kumi kutoka kwa abrahamu na kumbariki yeye aliyekuwa na zile ahadi
 wala hakuna shaka kwamba mdogo hubarikiwa na aliye mkuu kuliko yeye
 kwa upande mmoja sehemu moja ya kumi hupokelewa na wale ambao hupatikana na kufa lakini kwa upande mwingine hupokelewa na yeye ambaye hushuhudiwa kuwa yu hai
 mtu anaweza hata kusema kwamba lawi ambaye hupokea sehemu moja ya kumi alitoa hiyo sehemu moja ya kumi kupitia kwa abrahamu kwa sababu melkizedeki alipokutana na abrahamu lawi alikuwa bado katika viuno vya baba yake wa zamani yaani alikuwa hajazaliwa
yesu mfano wa melkizedeki
a sehemu moja ya kumi mahali pengine huitwa fungu la kumi au zaka
hii moja ya kumi ya pato hutolewa kwa mungu kama ukamilifu ungeweza kupatikana kwa njia ya ukuhani wa walawi kwa kuwa katika msingi huo sheria ilitolewa kwa watu kwa nini basi imekuwapo haja ya kuja kuhani mwingine kwa mfano wa melkizedeki wala si kwa mfano wa aroni kwa kuwa yanapotokea mabadiliko ya ukuhani pia lazima yawepo mabadiliko ya sheria
 yeye ambaye ndiye anayesemwa katika mambo haya alikuwa wa kabila jingine na hakuna mtu wa kabila hilo aliyekuwa amehudumu katika madhabahu
 kwa maana ni dhahiri kwamba bwana wetu alitoka katika uzao wa yuda tena kuhusu kabila hilo mose hakusema lo lote kwa habari za ukuhani
 tena hayo tuliyosema yako wazi zaidi kama akitokea kuhani mwingine kama melkizedeki yeye ambaye amefanyika kuhani si kwa misingi ya sheria kama ilivyokuwa kwa baba zake bali kwa misingi ya uwezo wa uzima usioharibika
 kwa maana imeshuhudiwa kwamba wewe ndiye kuhani milele kwa mfano wa melkizedeki
 kwa upande mmoja kubatilishwa kwa ile amri ya mwanzo isiyofaa
 kwa maana sheria haikufanya kitu cho chote kuwa kikamilifu kwa upande mwingine tumeletewa tumaini lililo bora zaidi ambalo kwalo linatuleta karibu na mungu
 nalo tumaini hilo halikutolewa pasipo kiapo
wengine walikuwa makuhani pasipo kiapo cho chote lakini yesu alikuwa kuhani kwa kiapo wakati mungu alipomwambia bwana ameapa naye hatabadili nia yake wewe ndiwe kuhani milele
 kwa ajili ya kiapo hiki yesu amekuwa mdhamini wa agano lililo bora zaidi
 basi pamekuwepo na makuhani wengi wa aina hiyo kwa kuwa kifo kiliwazuia kuendelea na huduma yao ya ukuhani lakini kwa sababu yesu aishi milele anao ukuhani wa kudumu
 kwa hiyo anaweza kuwaokoa kabisa wale wanaomjia mungu kupitia kwake kwa sababu yeye adumu daima kuomba kwa ajili yao
 kwa kuwa ilitupasa tuwe na kuhani mkuu wa namna hii yaani aliye mtakatifu asiye na lawama asiye na dosari aliyetengwa na wenye dhambi na kuinuliwa juu ya mbingu
 yeye hahitaji kutoa dhabihu siku kwa siku kwa ajili ya dhambi kwanza kwa ajili ya dhambi zake waebrania mwenyewe kisha kwa ajili ya dhambi za watu wengine kama wale makuhani wakuu wengine
yeye alitoa dhabihu kwa ajili ya dhambi zao mara moja tu alipojitoa mwenyewe
 kwa kuwa sheria huwaweka makuhani wakuu watu ambao ni dhaifu lakini lile neno la kiapo lililokuja baada ya sheria lilimweka mwana ambaye amefanywa kuwa mkamilifu milele
mkono wa kuume wa kiti cha enzi cha ukuu mbinguni yeye ahudumuye katika patakatifu pa hema la kweli lililowekwa na bwana wala si mwanadamu
 kila kuhani mkuu huwekwa ili atoe sadaka na dhabihu
vivyo hivyo ilikuwa jambo muhimu kwa huyu kuhani naye awe na kitu cha kutoa
 kama angelikuwa duniani hangelikuwa kuhani kwa sababu tayari wapo watu watoao sadaka kama ilivyoelekezwa na sheria
 wanahudumu katika patakatifu palipo mfano na kivuli cha ile iliyoko mbinguni
hii ndiyo sababu mose alionywa alipokaribia kujenga hema akiambiwa hakikisha kuwa unafanya kila kitu sawasawa na kile kielelezo ulichoonyeshwa kule mlimani
 lakini huduma yesu aliyopewa ni bora zaidi kuliko yao kama vile lile agano ambalo yeye ni mjumbe wake lilivyo bora zaidi kuliko lile la zamani nalo limewekewa misingi juu ya ahadi zilizo bora zaidi
 kwa maana kama hapakuwa na kasoro katika lile agano la kwanza pasingekuwa na haja ya kutafuta nafasi kwa ajili ya jingine
 lakini mungu aliona kosa kwa watu naye akasema siku zinakuja asema bwana nitakapofanya agano jipya na nyumba ya israeli na nyumba ya yuda
 agano hili halitakuwa kama lile nililofanya na baba zao nilipowashika mkono ili kuwatoa katika nchi ya misri kwa kuwa hawakuendelea kuwa waaminifu katika agano langu nami nikawaacha asema bwana
 baada ya siku zile hili ndilo agano nitakalofanya na nyumba ya israeli asema bwana waebrania nitaweka sheria zangu katika nia zao na kuziandika katika mioyo yao
nitakuwa mungu wao nao watakuwa watu wangu
 mtu hatamfundisha tena jirani yake wala mtu hatamfundisha ndugu yake akisema mjue bwana kwa sababu wote watanijua mimi tangu aliye mdogo wa wote hadi aliye mkuu sana
 kwa kuwa nitasamehe uovu wao wala sitazikumbuka dhambi zao tena kwa kuliita agano hili jipya mungu amefanya lile agano la kwanza kuwa kuukuu nacho kitu kinachoanza kuchakaa na kuwa kikuukuu kiko karibu kitatoweka
ibada katika hema la kidunia basi agano lile la kwanza lilikuwa na kanuni zake za kuabudu na pia patakatifu pake pa kidunia
 hema lilitengenezwa katika sehemu yake ya kwanza kulikuwa na kinara cha taa meza na mikate iliyowekwa wakfu hii sehemu iliitwa mahali patakatifu
 nyuma ya pazia la pili palikuwa na sehemu iliyoitwa patakatifu pa patakatifu ambako ndiko kulikokuwa na ile madhabahu ya dhahabu ya kufukizia uvumba na lile sanduku la agano lililofunikwa dhahabu
sanduku hili lilikuwa na gudulia la dhahabu lenye ile mana ile fimbo ya aroni iliyochipuka na vile vibao vya mawe vya agano
juu ya lile sanduku kulikuwa na makerubi ya utukufu yakitilia kivuli kile kifuniko ambacho ndicho kiti cha rehema
lakini hatuwezi kueleza vitu hivi kwa undani sasa
 basi viti hivi vilikuwa vimepangwa kwamba makuhani wakiingia daima katika sehemu ya kwanza ya hema ili kufanya taratibu zao za ibada lakini ni kuhani mkuu peke yake ndiye aliyeingia ndani ya sehemu ya pili ya hema tena hii alikuwa mara moja tu kwa mwaka lakini si bila kuchukua damu ambayo angetoa kwa ajili yake mwenyewe na kwa ajili ya watu waliotenda dhambi bila kukusudia
 kwa njia hii roho mtakatifu alikuwa anaonyesha kwamba maadam ile hema ya kwanza ilikuwa bado imesimama njia ya kuingia patakatifu pa patakafifu ilikuwa bado haijafunguliwa
 huu ulikuwa mfano kwa ajili ya wakati wa sasa kuonyesha kwamba sadaka na dhabihu zilizokuwa zikitolewa hazikuweza kusafisha dhamiri ya mtu anayeabudu
 lakini hizi zilishughulika tu na vyakula na vinywaji pamoja na taratibu mbalimbali za kunawa kwa nje kanuni kwa ajili mwili zilizowekwa hadi wakati utimie wa matengenezo mapya
damu ya kristo
 kristo alipokuja akiwa kuhani mkuu wa mambo mema ambayo tayari yameshawasili alipitia kwenye hema iliyo kuu zaidi na bora zaidi ambayo haikujengwa kwa mikono ya binadamu hii ni kusema ambayo si sehemu ya uumbaji huu
 hakuingia kwa njia ya damu ya mbuzi na ya ndama lakini aliingia patakatifu pa patakatifu mara moja tu kwa damu yake mwenyewe akiisha kupata ukombozi wa milele
 damu ya mbuzi na ya mafahali na majivu ya mitamba vilivyonyunyiziwa wale waliokuwa najisi kwa taratibu za kiibada viliiwatakasa hata kuwaondolea uchafu wa nje
 basi si zaidi sana damu ya kristo ambaye kwa roho wa milele alijitoa nafsi yake kwa mungu kuwa sadaka isiyo na waa kutusafisha dhamiri zetu kutokana na matendo yaletayo mauti ili tupate kumtumikia mungu aliye hai kwa sababu hii kristo ni mjumbe wa agano jipya ili kwamba wale walioitwa waweze kupokea ile ahadi ya urithi wa milele yeye alikufa awe ukombozi wao kutoka katika dhambi walizozitenda chini ya agano la kwanza
 kwa habari ya wosia ni muhimu kuthibitisha kifo cha yule aliyeufanya kwa sababu wosia huwa na nguvu tu wakati mtu akishakufa kamwe hauwezi kutumika wakati yule aliyeuandika akiwa bado yuko hai
 hii ndiyo sababu hata lile agano la kwanza halikuweza kutekelezwa pasipo damu
 wakati mose alipotangaza kila amri kwa watu wote alichukua damu ya ndama na ya mbuzi pamoja na maji sufu nyekundu na matawi ya mti wa hisopo akanyunyuzia kile kitabu na watu wote
 akisema hii ndiyo damu ya agano ambalo mungu amewaamuru kulitii
 vivyo hivyo alinyunyizia damu hiyo kwenye lile hema pamoja na kila kifaa kilichotumika ndani yake kwa taratibu za ibada
 kwa kweli sheria hudai kwamba karibu kila kitu kitakaswe kwa damu wala pasipo kumwaga damu hakuna msamaha wa dhambi
 kwa hiyo ilikuwa muhimu kwa nakala za vitu vile vya mbinguni vitakaswe kwa dhabihu hizi lakini vitu halisi vya mbinguni vilihitaji dhabihu bora kuliko hizi
 kwa maana kristo hakuingia kwenye patakatifu palipofanywa kwa waebrania mikono ya mwanadamu ambao ni mfano wa kile kilicho halisi
yeye aliingia mbinguni penyewe ili sasa aonekane mbele za mungu kwa ajili yetu
 wala hakuingia mbinguni ili apate kujitoa mwenyewe mara kwa mara kama vile kuhani mkuu aingiavyo patakatifu pa patakatifu kila mwaka kwa damu ambayo si yake mwenyewe
 ingelikuwa hivyo ingelimpasa kristo kuteswa mara nyingi tangu kuumbwa kwa ulimwengu
lakini sasa ametokea mara moja tu katika mwisho wa nyakati aindoe dhambi kwa kujitoa mwenyewe kuwa dhabihu
 kama vile mwandamu alivyowekewa kufa mara moja tu na baada ya kufa akabili hukumu vivyo hivyo kristo alitolewa mara moja tu kuwa dhabihu ili azichukue dhambi za watu wengi naye atakuja mara ya pili si ili kuchukua dhambi bali kuwaletea wokovu wale wanaomngoja kwa shauku
dhabihu ya kristo ni mara moja tu kwa kuwa torati ni kivuli tu cha mambo mema yajayo wala si uhalisi wa mambo yenyewe
kwa sababu hii haiwezekani kamwe kwa njia ya dhabihu zitolewazo mwaka hadi mwaka kuwakamilisha wale wanaokaribia ili kuabudu
 kama dhabihu hizo zingeweza kuwakamilisha hazingeendelea kutolewa tena kwa kuwa hao waabuduo wangekuwa wametakaswa mara moja tu wala wasingejiona tena kuwa na dhambi
 lakini zile dhabihu zilikuwa ukumbusho wa dhambi kila mwaka kwa sababu haiwezekani damu ya mafahali na mbuzi kuondoa dhambi
 kwa hiyo kristo alipokuja duniani alisema dhabihu na sadaka hukuzitaka bali mwili uliniandalia sadaka za kuteketezwa na za dhambi hukupendezwa nazo
 ndipo niliposema tazama niko hapa kama nilivyoandikiwa katika kitabu nimekuja kufanya mapenzi yako ee mungu
 kwanza alisema dhabihu na sadaka sadaka za kuteketezwa na za dhambi hukuzitaka wala hukupendezwa nazo ingawa sheria iliagiza zitolewe
 kisha akasema tazama niko hapa nimekuja kuyafanya mapenzi yako
aondoa lile agano la kwanza ili kuimarisha la pili
 katika mapenzi hayo sisi tumetakaswa na kufanywa watakatifu kwa njia ya sadaka ya mwili wa yesu kristo alioutoa mara moja tu
 kila kuhani husimama siku kwa siku akifanya huduma yake ya ibada na kutoa tena na tena dhabihu zile zile ambazo haziwezi kamwe kuondoa dhambi
 lakini huyu kuhani akiisha kutoa dhabihu moja kwa ajili ya dhambi kwa wakati wote aliketi mkono wa kuume wa mungu
 tangu wakati huo anangoja mpaka adui zake wawekwe chini ya miguu yake kwa sababu kwa dhabihu moja amewafanya kuwa wakamilifu milele wale wote wanaotakaswa
 pia roho mtakatifu anatushuhudia kuhusu jambo hili
kwanza anasema hili ndilo agano nitakalofanya nao baada ya siku hizo asema bwana
nitaziweka sheria zangu mioyoni mwao na kuziandika katika nia zao
 kisha aongeza kusema dhambi zao na kutokutii kwao sitakumbuka tena
 basi haya yakiisha kusamehewa hakuna tena dhabihu yo yote inayotolewa kwa ajili ya dhambi
wito wa kuvumilia kwa hiyo ndugu zangu kwa kuwa tunao ujasiri wa kupaingia patakatifu pa patakatifu kwa damu ya yesu kwa njia mpya iliyo hai tuliyofunguliwa kwa ajili yetu kupitia kwenye lile pazia yaani mwili wake basi kwa kuwa tunaye kuhani mkuu juu ya nyumba ya mungu sisi na tumkaribie mungu kwa moyo mnyofu kwa imani timilifu mioyo yetu ikiwa imenyunyizwa damu ya kisto na kuwa safi kutokana na dhamiri mbaya nayo miili yetu ikiwa imeoshwa kwa maji safi
 tushike kwa uthabiti lile tumaini la ukiri wetu bila kuyumba yumba kwa maana yeye aliyeahidi ni mwaminifu
 tuangaliane na kuhimizana sisi kwa sisi katika upendo na katika kutenda mema
 wala tusiache kukutana pamoja kama wengine walivyo na desturi ya kukutana tuhimizane sisi kwa sisi kadri tuonavyo siku ile inakaribia
 kama tukiendelea kutenda dhambi kwa makusudi baada ya kupokea ufahamu wa ile kweli hakubaki tena dhabihu kwa ajili ya dhambi
 lakini kinachobaki ni kungoja kwa hofu hukumu ya moto uwakao waebrania utakaowaangamiza adui za mungu
 ye yote aliyeikataa sheria ya mose alikufa pasipo huruma kwa ushahidi wa watu wawili au watatu
 je mnadhani ni adhabu kali kiasi gani anayostahili kupewa mtu aliyemkanyaga mwana wa mungu chini ya nyao zake yeye aliyeifanya damu ya agano iliyomtakasa kuwa kitu najisi na kumtendea maovu roho wa neema kwa kuwa tunamjua yeye aliyesema kulipiza kisasi ni juu yangu mimi nitalipiza
tena asema bwana atawahukumu watu wake
 ni jambo la kutisha kuanguka mikononi mwa mungu aliye hai
 kumbukeni siku zile za kwanza ambazo mkiisha kutiwa nuru mlistahimili mashindano makali ya maumivu
 wakati mwingine mlitukanwa na kuteswa hadharani wakati mwingine mlikuwa radhi kuungana na wale waliofanyiwa hivyo
 mliwahurumia wale waliokuwa kifungoni mkikubali kwa furaha kunyang anganywa mali zenu kwa maana mlijua kwamba mnayo mali iliyo bora zaidi idumuyo
 kwa hiyo msilitupe tumaini lenu kwa maana lina thawabu kubwa mno
 inawapasa kuvumilia ili mkiisha kufanya mapenzi ya mungu mpate kile alichoahidi
 kwa kuwa bado kitambo kidogo tu yeye ajaye atakuja wala hatakawia lakini mwenye haki wangu ataishi kwa imani
lakini kama akisita sita sina furaha naye
 lakini sisi hatumo miongoni mwa hao wanaosita na kuangamia bali tuko miongoni mwa hao wenye imani na hivyo tunaokolewa
maana ya imani basi imani ni kuwa na hakika ya mambo yatarajiwayo ni udhahiri wa mambo yasiyoonekana
 naam kwa imani baba zetu wa kale walishuhudiwa
 kwa imani tunafahamu kwamba ulimwengu uliumbwa kwa neno la mungu vitu vyote vinavyoonekana viliumbwa kwa vitu visivyoonekana
mfano wa abeli enoki na noa kwa imani abeli alimtolea mungu dhabihu bora zaidi kuliko kaini
kwa imani alishuhudiwa kuwa mwenye haki mungu mwenyewe akazishuhudia sadaka zake
kwa imani bado ananena ingawa amekufa
 kwa imani enoki alitwaliwa kutoka katika maisha haya kiasi kwamba hakuonja mauti
hakuonekana kwa sababu mungu alikuwa amemchukua
kwa kuwa kabla hajatwaliwa alikuwa ameshuhudiwa kuwa ni mtu aliyempendeza mungu
 lakini pasipo imani haiwezekani kumpendeza mungu kwa maana ye yote anayemjia mungu lazima aamini kwamba yeye yuko na ya kuwa huwapa thawabu wale wamtafutao kwa bidii
 kwa imani noa alipoonywa na mungu kuhusu mambo ambayo hayajaonekana bado kwa kumcha mungu alitengeneza safina ili kuokoa jamaa yake
kwa imani yake aliuhukumu ulimwengu na akawa mrithi wa haki ipatikanayo kwa imani
imani ya abrahamu kwa imani abrahamu alipoitwa aende mahali ambapo mungu angempa baadaye kuwa urithi alitii na akaenda ingawa hakujua anakokwenda
kwa imani alifanya maskani yake katika nchi ya ahadi kama mgeni katika nchi ya kigeni akaishi katika mahema kama isaki na yakobo walivyofanya waliokuwa pia warithi pamoja naye wa ahadi ile ile
 kwa maana alikuwa akiutazamia mji wenye misingi ya kudumu ambao mwenye kuubuni na kuujenga ni mungu
 kwa imani abrahamu ingawa alikuwa mzee wa umri naye sara mwenyewe aliyekuwa tasa alipokea uwezo wa kuwa baba kwa sababu alimhesabu mungu aliyemwahidi kuwa mwaminifu na kwamba angelitimiza ahadi yake
 hivyo kutokana na huyu huyu ambaye alikuwa sawa na mfu wakazaliwa wazao wengi kama nyota za mbinguni na kama mchanga wa pwani usiohesabika
 watu hawa wote wakafa katika imani bila kuzipokea zile ahadi lakini waliziona kwa mbali na kuzishangilia
nao walikubali kwamba walikuwa wageni na wasiokuwa na maskani hapa duniani
 watu wasemao mambo kama haya wanaonyesha wazi kwamba wanatafuta nchi yao wenyewe
 kwa kweli kama wangekuwa wanafikiri kuhusu nchi waliyoiacha wangalipata nafasi ya kurudi huko
 lakini badala yake wanatamani nchi iliyo bora zaidi yaani nchi ya mbinguni
kwa hiyo mungu haoni aibu kuitwa mungu wao kwa kuwa amekwisha kuandalia mji kwa ajili yao
 kwa imani abrahamu alipojaribiwa na mungu alimtoa isaki kuwa dhabihu
yeye aliyekuwa amezipokea ahadi za mungu alikuwa tayari kumtoa mwanawe aliyekuwa mwanawe pekee awe dhabihu
 ingawa mungu alikuwa amemwambia abrahamu uzao wako utahesabiwa kwa njia ya isaki abrahamu alihesabu kuwa mungu angaliweza kumfufua isaki kutoka kwa wafu na kwa kusema kwa mfano alimpata tena isaki kutoka kwa wafu
 kwa imani isaki alimbariki yakobo na esau kuhusu maisha yao ya baadaye
 kwa imani yakobo alipokuwa anakufa alimbariki kila mmoja wa mtoto wa yosefu akamwabudu mungu akiwa ameegemea juu ya kichwa cha fimbo yake
 kwa imani yosefu alipokaribia mwisho wa maisha yake alinena habari za kutoka kwa wana wa israeli huko misri na akatoa maagizo kuhusu mifupa yake
imani ya mose kwa imani wazazi wa mose walimficha kwa miezi mitatu baada ya kuzaliwa kwa sababu waliona kuwa si mtoto wa kawaida wala hawakuiogopa amri ya mfalme
 kwa imani mose alipokuwa mtu mzima alikataa kuitwa mwana wa binti farao
 akachagua kupata mateso pamoja na watu wa mungu kuliko kujifurahisha kwa anasa za dhambi kwa kitambo kidogo tu
 aliona kushutumiwa kwa ajili ya kristo ni utajiri mkubwa zaidi kuliko hazina za misri maana alikuwa anatazamia kupata thawabu baadaye
 kwa imani mose aliondoka misri bila kuogopa ghadhabu ya mfalme alivumilia kwa sababu alimwona yeye asiyeonekana kwa macho
 kwa imani akaadhimisha pasaka na kunyunyiza damu ili yule mwenye kuwaangamiza wazaliwa wa kwanza asiwaguse wazaliwa wa israeli
imani ya mashujaa wengine wa israeli kwa imani watu walivuka bahari ya shamu kama vile juu ya nchi kavu lakini wamisri walipojaribu kufanya hivyo walitoswa ndani ya maji
 kwa imani kuta za yeriko zilianguka baada ya watu kuzizunguka kwa siku saba
 kwa imani rahabu yule kahaba hakuangamizwa pamoja na wale waliomwasi mungu kwa kuwa aliwakaribisha wale wapelelezi
 basi niseme nini zaidi sina wakati wa kusema habari za gideoni baraka samsoni waebrania yeftha daudi samweli na manabii ambao kwa imani walishinda milki za wafalme walitekeleza haki walipokea ahadi za mungu walifunga vinywa vya simba walizima makali ya miali ya moto waliepuka kuuawa kwa upanga udhaifu wao ukageuka kuwa nguvu walikuwa hodari vitani wakayashinda majeshi ya wageni na kuyafukuza
 wanawake walipokea watu wao waliokuwa wamekufa wakafufuliwa
lakini wengine waliteswa nao wakakataa kufunguliwa ili wapate ufufuo ulio bora zaidi
 wengine walidhihakiwa na kupigwa hata walifungwa minyonyoro na kutiwa gerezani
 walipigwa kwa mawe walipasuliwa vipande viwili kwa msumemo waliuawa kwa upanga walizunguka zunguka wakiwa wamevaa ngozi za kondoo na mbuzi wakiwa maskini waliteswa na kutendwa mabaya watu ambao ulimwengu haukustahili kuwa nao
walizunguka majangwani na milimani katika mapango na katika mahandaki ardhini
 hawa wote walishuhudiwa vema kwa sababu ya imani yao lakini hakuna hata mmoja wao aliyepokea yale yaliyoahidiwa
 kwa kuwa mungu alikuwa ametangulia kutuwekea kitu kilicho bora zaidi ili tu kwamba wao wasikamilishwe pasipo sisi
mungu huwaadibisha wanawe kwa sababu hii kwa kuwa tumezungukwa na wingu kubwa namna hii la mashahidi basi na tuweke kando kila kitu kinachotuzuia na ile dhambi inayotuzinga kwa urahisi nasi tupige mbio kwa saburi katika yale mashindano yaliyowekwa kwa ajili yetu
basi na tumtazame sana yesu mwanzilishi na mkamilishaji wa imani yetu yeye ambaye kwa ajili ya furaha iliyowekwa mbele yake alistahimili msalaba bila kujali aibu ya huo msalaba naye ameketi mkono wa kuume wa mungu
 mtafakarini sana yeye aliyestahimili upinzani mkuu namna hii kutoka kwa watu wenye dhambi ili kwamba msije mkachoka na kukata tamaa
 katika kushindana kwenu dhidi ya dhambi bado hamjapigana kiasi cha kumwaga damu yenu
 nanyi mmesahau yale maneno ya kuwaonya yanayowataja ninyi kuwa wana yakisema mwanangu usidharau kuadibishwa na bwana wala usikate tamaa kwa sababu bwana huwaadibisha wale awapendao na humwadhibu kila mmoja anayemkubali kuwa mtoto wake
 vumilieni taabu kwa ajili ya kufunzwa adabu
mungu anawatendea ninyi kama watoto wake kwa maana ni mtoto yupi asiyeadibishwa na mzazi wake kama hakuna kuadibishwa ambalo ni fungu la watoto wote basi ninyi ni watoto wa haramu wala si watoto halali
 tena sisi sote tunao baba wa kimwili waliotuadibisha nasi tukawaheshimu kwa ajili ya hilo
je si inatupasa kujinyenyekeza zaidi kwa baba wa roho zetu ili tuishi baba zetu walituadibisha kwa kitambo kidogo kama wao wenyewe walivyoona vema lakini mungu hutuadibisha kwa faida yetu ili tupate kushiriki utakatifu wake
 kuadibishwa wakati wo wote hakuonekani kuwa kitu cha kufurahisha bali chenye maumivu kinapotekelezwa
lakini baadaye huzaa matunda ya haki na amani kwa wale waliofunzwa nayo
 kwa hiyo itieni nguvu mikono yenu iliyo dhaifu na magoti yenu yaliyolegea
 sawazisheni mapito ya miguu yenu ili kitu kilicho kiwete kisidhoofishwe bali kiponywe
onyo dhidi ya kuikataa neema ya mungu
 tafuteni kwa bidii kuwa na amani na watu wote na huo utakatifu ambao bila kuwa nao hakuna mtu atakayemwona bwana
 angalieni sana mtu ye yote asiikose neema ya mungu na kwamba shina la uchungu lisije likachipuka na kuwasumbua na watu wengi wakatiwa unajisi kwa hilo
 angalieni miongoni mwenu asiwepo mwasherati au mtu asiyemcha mungu kama esau ambaye kwa ajili ya mlo mmoja aliuza haki ya uzaliwa wake wa kwanza
 mnajua kwamba baadaye kama mnavyofahamu alipotaka kurithi ile baraka alikataliwa maana hakupata nafasi ya kutubu ingawa aliitafuta kwa machozi
 hamjaufikia mlima ule uwezao kuguswa na ambao unawaka moto wala kwenye giza utusitusi na dhoruba kwenye mlio wa tarumbeta au kwenye sauti isemayo maneno ya kutisha kiasi ambacho wale walioisikia waliomba wasiambiwe neno jingine zaidi kwa sababu wasingeliweza kustahimili neno lile lililoamriwa hata kama mnyama atagusa mlima huu atapigwa mawe
 waliyoyaona yalikuwa ya waebrania kutisha kiasi kwamba mose alisema ninatetemeka kwa hofu
 lakini ninyi mmeufikia mlima wa sayuni yerusalemu ya mbinguni mji wa mungu aliye hai
mmefika penye kusanyiko kubwa la malaika maelfu kwa maelfu wasiohesabika wanaoshangilia kwenye kanisa la wazaliwa wa kwanza wa mungu ambao majina yao yameandikwa mbinguni
mmekuja kwa mungu mhukumu wa watu wote kwenye roho za wenye haki waliokamilishwa kwa yesu mjumbe wa agano jipya na kwa damu iliyonyunyuzwa ile inenayo mambo mema kuliko damu ya abeli
 angalieni msije mkamkataa yeye anenaye
ikiwa wao hawakuepuka adhabu walipomkataa yeye aliyewaonya hapa duniani sisi je tutaokokaje tusimpomsikiliza yeye anayetuonya kutoka mbinguni wakati ule sauti yake ilitetemesha dunia lakini sasa ameahidi kwa mara moja tena nitatetemesha si nchi tu bali na mbingu pia
 maneno haya kwa mara moja tena yanaonyesha kuondoshwa kwa vile vitu vinavyoweza kuondoshwa yaani vile vitu vilivyoumbwa ili kusudi vibaki vile tu visivyoweza kutetemeshwa
 kwa hiyo kwa kuwa tunapokea ufalme ule ambao hauwezi kutetemeshwa basi na tuwe na shukrani na hivyo tumwabudu mungu kwa namna inavyompendeza kwa unyenyekevu na uchaji kwa kuwa mungu wetu ni moto ulao
huduma inayompendeza mungu upendo wa kidugu na udumu
 msisahau kuwakaribisha wageni kwa kuwa kwa kufanya hivyo watu wengine waliwakaribisha malaika pasipo kujua
 wakumbukeni wale waliofungwa gerezani kama vile nanyi mmefungwa pamoja nao pia wakumbukeni wale wanaotendwa vibaya kama vile ni ninyi wenyewe mnateswa
 ndoa na iheshimiwe na watu wote nayo malazi yawe safi kwa kuwa mungu atawahukumu wazinzi na waasherati wote
 yalindeni maisha yenu msiwe na tabia ya kupenda fedha bali mridhike na vile mlivyo navyo kwa sababu mungu amesema kamwe sitakuacha wala sitakupungukia
 kwa hiyo tunaweza kusema kwa ujasiri waebrania bwana ni msaada wangu sitaogopa mwanadamu atanitenda nini wakumbukeni viongozi wenu wale waliowaambia neno la mungu
angalieni matokeo ya mwenendo wa maisha yao mkaiige imani yao
yesu kristo ni yeye yule jana leo na hata milele
 msichukuliwe na kila aina ya mafundisho ya kigeni
ni vema mioyo yenu iimarishwe kwa neema wala si kwa sheria kuhusu utaratibu wa vyakula ambavyo havina faida kwa wale wanaozishika
 sisi tunayo madhabahu ambayo wale wanaohudumu katika hema hawana haki ya kula vile vitu vilivyowekwa juu yake
 kuhani mkuu huchukua damu ya wanyama na kuiingiza patakatifu pa patakatifu kama sadaka ya dhambi lakini miili ya hao wanyama huteketezwa nje ya kambi
 vivyo hivyo yesu naye aliteswa nje ya lango la mji ili awatakase watu kwa damu yake mwenyewe
 kwa hiyo basi na tumwendee nje ya kambi tukiichukua aibu aliyobeba
 kwa kuwa hapa hatuna mji udumuo bali tunautafuta ule ujao
 basi kwa njia yake tuzidi kumtolea mungu dhabihu ya sifa yaani matunda ya midomo inayolikiri jina lake
 msiache kutenda mema na kushirikiana vile mlivyo navyo kwa kuwa dhabihu kama hizo ndizo zinazompendeza mungu
 watiini viongozi wenu na kujinyenyekeza chini ya mamlaka yao
kwa maana wao wanakesha kwa ajili yenu kama watu watakaopaswa kutoa hesabu
watiini ili kwamba wafanye kazi yao kwa furaha wala si kama mzigo maana hiyo haitakuwa na faida kwenu
 tuombeeni
tuna hakika kuwa tunayo dhamiri safi na shauku ya kuishi kwa uadilifu kwa kila njia
 ninawasihi zaidi mniombee ili nipate kurudishwa kwenu upesi
maombi ya kuwatakia baraka basi mungu wa amani ambaye kwa damu ya agano la milele alimleta tena kutoka kwa wafu bwana wetu yesu yule mchungaji mkuu wa kondoo awafanye ninyi wakamilifu mkiwa mmekamilishwa katika kila jambo jema ili mpate kutenda mapenzi yake ili atende ndani yetu kile kinachompendeza machoni pake kwa njia ya yesu kristo ambaye utukufu una yeye milele na milele
amen
maneno ya mwisho na salamu ndugu zangu nawasihi mchukuliane na maneno yangu ya maonyo kwa kuwa nimewaandikia waraka mfupi tu
 nataka ninyi mjue kwamba ndugu yetu timotheo amefunguliwa kutoka gerezani
akifika mapema nitakuja pamoja naye kuwaona
 wasalimuni viongozi wenu wote na watakatifu wote
wale wa kutoka italia wanawasalimu
 neema iwe nanyi nyote
amen
 yakobo utangulizi waraka wa yakobo unaweza ukawa mojawapo ya nyaraka za kwanza kabisa katika agano jipya huenda wakati mmoja na ule wa paulo kwa wagalatia
waraka huu uliandikiwa kwa wakristo wa kiyahudi wa utawanyiko waliokuwa katika hali ya ugeni huko ponto galatia kapadokia asia na bithinia ili kuwapatia mawaidha kuhusu jinsi inavyopasa kuishi kama waamini wakidhihirishwa na matendo mema na imani itendayo kazi barua hii ina methali nyingi fupi fupi zinazosaidia kuweka wazi yale mafundisho ya bwana yesu ya mlimani
matatizo yanayozungumziwa ni matatizo yaliyokuwa yakiwasumbua waamini
tunasoma juu ya kiburi ubaguzi choyo tamaa unafiki kupenda anasa na kusengenya
yakobo anaandika kusahihisha makosa haya kwa kuonyesha kwamba imani pasipo matendo imekufa 
hii ina maana kuwa kusema tu kwamba unaamini hakutoshi
imani halisi huambatana na matendo
wazo kuu yakobo anasisitiza umuhimu wa mkristo kuishi maisha yanayodhihirisha hali yake ya ndani
hapo ndipo ulimwengu utapata kujua jinsi injili iwezavyo kubadili maisha ya watu
kama mtu anajiita mkristo lakini maisha yake ni sawasawa na ya mtu asiyeamini atakuwa hajapata faida yo yote nao watu wanaomwona pia watakuwa hawajasaidika cho chote
ukweli ni kwamba injili hubadilisha maisha
kama tukijitoa kwa kristo tutaona kwamba kwa sababu ya imani yetu matendo hai yaliyo mema na yenye upendo yatatiririka na kuwabariki wengine
tarehe waraka huu unawezekana ukawa umeandikwa wakati mmoja na ule wa wagalatia kama b
mwandishi yakobo ambaye kwenye injili ametambuliwa kuwa ndugu wa kunyonya wa yesu mk
 mgawanyo maisha ya imani ya kweli matarajio ya watu wasioamini kwa wakristo imani ya kweli na matendo kuhusu kuutawala ulimi mwenendo upasao matajiri wakemewa mawaidha ya mwisho 
yakobo yakobo mtumwa wa mungu na wa bwana yesu kristo kwa makabila kumi na mawili yaliyotawanyika ulimwenguni salamu
imani na hekima ndugu zangu hesabuni kuwa ni furaha tupu mnapopatwa na majaribu mbalimbali kwa sababu mnajua ya kuwa kujaribiwa kwa imani yenu huleta saburi
 saburi na iwe na kazi timilifu ili mpate kuwa wakamilifu mmekamilishwa bila kupungukiwa na kitu cho chote
 kama mtu ye yote miongoni mwenu amepungukiwa na hekima na amwombe mungu yeye awapaye watu wote kwa ukarimu wala hana kinyongo naye atapewa
 lakini anapoomba lazima aamini wala asiwe na shaka kwa sababu mtu aliye na shaka ni kama wimbi la bahari lililochukuliwa na upepo na kutupwa huku na huku
 mtu kama huyo asidhani ya kuwa atapata kitu cho chote kutoka kwa bwana
 yeye ni mtu mwenye nia mbili mwenye kusitasita katika njia zake zote
umaskini na utajiri ndugu asiye na cheo kikubwa yampasa ajivunie hali hiyo maana ametukuzwa
 lakini yeye aliye tajiri yampasa asijivunie hali hiyo maana ameshushwa kwa sababu atatoweka kama ua la shambani
 kwa maana jua kali lenye kuchoma huchomoza na kuliuunguza likayakausha majani na ua lake likapukutika nao uzuri wake huharibika
vivyo hivyo tajiri naye atanyauka akiwa anaendelea na shughuli zake
kujaribiwa heri mtu anayevumilia wakati wa majaribu kwa sababu akiisha kushinda hilo jaribio atapewa taji ya uzima mungu aliyowaahidia wale wampendao
 mtu anapojaribiwa asiseme ninajaribiwa na mungu kwa maana mungu hawezi kujaribiwa na maovu wala yeye hamjaribu mtu ye yote
 lakini kila mtu hujaribiwa wakati anapovutwa na kudanganywa na tamaa zake mwenyewe
 basi ile tamaa akiisha kuchukua mimba huzaa dhambi ile dhambi ikikomaa huzaa mauti
 ndugu zangu msidanganyike
 kila kitolewacho kilicho chema na kilicho kamili hutoka juu hushuka kutoka kwa baba wa mianga ambaye kwake hakuna kubadilika wala kivuli cha kugeuka geuka
 kwa mapenzi yake mwenyewe alituzaa kwa neno la kweli kusudi tuwe kama mazao ya kwanza katika viumbe vyake vyote
kusikia na kutenda ndugu zangu wapendwa fahamuni jambo hili kila mtu awe mwepesi wa kusikia lakini asiwe mwepesi wa kusema wala wa kukasirika
 kwa maana hasira ya mwanadamu haitendi haki ya mungu
 kwa hiyo ondoleeni mbali uchafu wote na uovu ambao umezidi kuwa mwingi mkalipokee kwa unyenyekevu lile neno lililopandwa ndani yenu ambalo laweza kuokoa nafsi zenu
 basi iweni watendaji wa neno wala msiwe wasikiaji tu huku mkijidanganya nafsi zenu
 kwa maana kama mtu ni msikiaji tu wa neno wala hatendi kile linachosema yeye ni kama mtu ajitazamaye uso wake kwenye kioo na baada ya kujiona alivyo huenda zake na mara husahau jinsi alivyo
 lakini yeye anayeangalia kwa bidii katika sheria kamilifu ile iletayo uhuru naye akaendelea kufanya hivyo bila kusahau alichosikia bali akalitenda atabarikiwa katika kile anachofanya
 kama mtu akidhani ya kuwa anayo dini lakini hauzuii ulimi wake kwa hatamu bali hujidanganya moyoni mwake dini yake mtu huyo haifai kitu
 dini iliyo safi isiyo na uchafu inayokubalika mbele za mungu baba yetu ndiyo hii kuwasaidia yatima na wajane katika dhiki zao na kujilinda usitiwe madoa na dunia
onyo kuhusu upendeleo ndugu zangu kama waaminio katika imani ya bwana wetu yesu kristo bwana wa utukufu msiwe na upendeleo kwa watu
 kwa maana kama akija mtu katika kusanyiko lenu akiwa amevaa pete ya dhahabu na mavazi mazuri pia akaingia mtu maskini mwenye mavazi yaliyochakaa nanyi mkampa heshima yule aliyevaa mavazi mazuri na kumwambia keti hapa mahali pazuri lakini yule maskini mkamwambia wewe simama pale au keti hapa sakafuni karibu na miguu yangu je hamjawabagua na kuwa mahakimu mioyoni mwenu mkihukumu kwa mawazo yenu maovu ndugu zangu sikilizeni je mungu hakuwachagua wale walio maskini machoni pa ulimwengu kuwa matajiri katika imani na kuurithi ufalme aliowaahidi wale wampendao lakini ninyi mmemdharau yule aliye maskini
je hao matajiri si ndio wanaowadhulumu na kuwapeleka mahakamani je si wao wanaolikufuru jina lile lililo bora sana mliloitiwa kama kweli mnaitimiza ile sheria ya kifalme inayopatikana katika maandiko isemayo mpende jirani yako kama unavyoipenda nafsi yako mnafanya vema
lakini kama mnakuwa na upendeleo kwa watu mnatenda dhambi na sheria inawahukumu kuwa ninyi ni wakosaji
 kwa maana mtu ye yote anayeishika sheria yote lakini akajikwaa katika kipengele kimoja tu ana hatia ya kuivunja sheria yote
 kwa sababu yeye aliyesema usizini alisema pia usiue
basi kama huzini lakini unaua umekuwa mvunjaji wa sheria yote
 hivyo semeni na kutenda kama watu watakaohukumiwa kwa sheria ile iletayo uhuru
 kwa kuwa hukumu itakuwa haina huruma kwa mtu ye yote asiyekuwa na huruma
huruma huishinda hukumu
imani na matendo ndugu zangu yafaa nini ikiwa mtu atadai kuwa anayo imani lakini hana matendo je imani kama hiyo yaweza kumwokoa ikiwa ndugu yako au dada hana mavazi wala chakula mmoja wenu akamwambia enenda zako kwa amani ukaote moto na kushiba pasipo kumpatia yale mahitaji ya mwili aliyopungukiwa yafaa nini vivyo hivyo imani peke yake kama haikuimbatana na matendo imekufa
 lakini mtu mwingine atasema wewe unayo imani mimi ninayo matendo
nionyeshe imani yako pasipo matendo nami nitakuonyesha imani yangu kwa matendo
 unaamini kwamba kuna mungu mmoja
vema hata mashetani yanaamini hivyo na kutetemeka
 je wataka kujua wewe mwanadamu usiye kitu kwamba imani bila matendo haifai kitu je abrahamu baba yetu hakuhesabiwa haki kwa kile alichotenda alipomtoa mwanawe isaki madhabahuni unaona jinsi ambavyo imani yake na matendo yake vilikuwa vinatenda kazi pamoja nayo imani yake ikakamilishwa na kile alichotenda
 kwa njia hiyo yakatimizwa yale maandiko yasemayo abrahamu alimwamini mungu ikahesabiwa kwake kuwa haki naye akaitwa rafiki wa mungu
 mnaona ya kwamba mtu huhesabiwa haki kwa yale anayotenda wala si kwa imani peke yake
 vivyo hivyo hata rahabu yule kahaba hakuhesabiwa haki kwa yale aliyotenda yakobo alipowapokea wale wapelelezi na kuwaambia waende njia nyingine kama vile ambavyo mwili pasipo roho umekufa kadhalika nayo imani pasipo matendo imekufa
kuufuga ulimi ndugu zangu msiwe walimu wengi kwa maana mnafahamu kwamba sisi tufundishao tutahukumiwa vikali zaidi
 sisi sote tunajikwaa katika mambo mengi
ikiwa mtu ye yote hakosei kamwe katika yale anayosema yeye ni mkamilifu naye anaweza kuuzuia pia na mwili wake wote
 tunapotia lijamu kwenye vinywa vya farasi ni ili kuwafanya watutii hivyo tunaweza kuigeuza miili yao yote
 au angalia pia meli ingawa ni kubwa sana nazo huchukuliwa na upepo mkali lakini hugeuzwa kwa usukani mdogo sana ko kote anakotaka nahodha
 vivyo hivyo ulimi ni kiungo kidogo sana katika mwili lakini hujivuna majivuno makuu
fikirini jinsi moto mdogo unavyoweza kuteketeza msitu mkubwa ulimi pia ni moto ndio ulimwengu wa uovu katika ya viungo vya mwili wetu
ulimi huutia mwili wote wa mtu unajisi na kuuwasha moto mfumo mzima wa maisha yake nao wenyewe huchomwa moto wa jehanam
 kwa maana kila aina ya mnyama na ndege wanyama watambaao na wanyama wa kila aina ndege nyoka na viumbe vya baharini wanaweza kufugwa na vimekwisha kufugwa na binadamu lakini hakuna mtu awezaye kuufuga ulimi
ni uovu usiotulia umejaa sumu iletayo mauti
 kwa ulimi tunamhimidi bwana yaani baba yetu na kwa huo twawalaani watu walioumbwa kwa mfano wa mungu
 katika kinywa hicho hicho hutoka baraka na laana
ndugu zangu haistahili kuwa hivyo
 je chemchemi yaweza kutoa katika tundu moja maji matamu na maji ya chumvi je ndugu zangu mtini waweza kuzaa zeituni au mzabibu kuzaa tini wala chemchemi ya maji ya chumvi haiwezi kutoa maji matamu
aina mbili za hekima ni nani aliye na hekima na ufahamu miongoni mwenu basi na aionyeshe hiyo kwa maisha yake mema na kwa matendo yake yaliyotendwa kwa unyenyekevu utokanao na hekima
 lakini ikiwa mna wivu na ni wenye chuki na ugomvi mioyoni mwenu msijisifu kwa ajili ya hayo wala msiikatae kweli
 hekima ya namna hiyo haishuki kutoka mbinguni bali ni ya kidunia ya tabia ya kibinadamu wala si ya kiroho bali ni ya shetani
 kwa maana panapokuwa na wivu na ugomvi ndipo penye machafuko na uovu wa kila namna
 lakini hekima itokayo mbinguni kwanza ni safi kisha inapenda amani ya upole iliyo tayari kusikiliza maneno ya watu wengine yenye unyenyekevu iliyojaa huruma na matunda mema isiyopendelea mtu tena ya kweli
 mavuno ya haki hupandwa katika amani na wale wafanyao amani
jinyenyekezeni kwa mungu ni kitu gani kinachosababisha mapigano na ugomvi miongoni mwenu je haya hayatokani na tamaa zenu zinazoshindana ndani yenu mnatamani lakini hampati kwa hiyo mwaua
mwatamani kupata lakini hampati vile mnavyotaka kwa hiyo mnajitia katika magomvi na mapigano
mmepungukiwa kwa sababu hamumwombi mungu
 mnapoomba hampati kwa sababu mnaomba kwa nia mbaya ili mpate kuvitumia hivyo mtakavyopata kwa tamaa zenu
 ninyi wanaume na wanawake wanzinzi hamjui ya kwamba urafiki na dunia ni uadui na mungu kwa hiyo mtu ye yote anayetaka kuwa rafiki wa dunia hufanyika adui wa mungu
 au mwadhani kwamba maandiko yanasema bure kuwa huyo roho ambaye mungu amemweka ndani yetu hututamani kiasi cha kuona wivu lakini yeye hutupatia neema zaidi
hii ndiyo sababu maandiko husema mungu huwapinga wenye kiburi lakini huwapa wanyenyekevu neema
 basi mtiini mungu
mpingeni shetani naye atawakimbia
 mkaribieni mungu naye atawakaribia ninyi
itakaseni mikono yenu ninyi wenye dhambi na kuisafisha mioyo yenu ninyi wenye nia mbili
 huzunikeni ombolezeni na kulia
kicheko chenu na kigeuzwe kuwa kuombeleza na furaha yenu kuwa huzuni
 jinyenyekezeni mbele za bwana naye atawainua
onyo kuhusu kuhukumu wengine ndugu msineneane mabaya ninyi kwa ninyi
mtu ye yote anayesema mabaya dhidi ya ndugu yake au kumhukumu anasema dhidi ya sheria na kuihukumu
unapoihukumu sheria yakobo basi huishiki sheria bali umekuwa hakimu wa kuihukumu hiyo sheria
 yuko mtoa sheria mmoja tu na yeye peke yake ndiye hakimu
yeye awezaye kuokoa na kuangamiza
lakini wewe ni nani hata umhukumu jirani yako kujivuna kwa ajili ya kesho basi sikilizeni ninyi msemao leo au kesho tutakwenda katika mji huu ama ule tukae humo mwaka mmoja tufanye biashara na kupata faida
 lakini hamjui hata litakalotukia kesho
maisha yenu ni nini ninyi ni ukungu ambao huonekana kwa kitambo kidogo kisha hutoweka
 badala yake inawapasa kusema kama bwana akipenda tutaishi na kufanya hili ama lile
 kama ilivyo sasa mnajisifu na kujigamba
kujisifu kwa namna hiyo ni kubaya
 basi mtu ye yote anayejua jema limpasalo kutenda lakini asilitende mtu huyo anatenda dhambi
onyo kwa matajiri basi sikilizeni ninyi matajiri lieni na kuomboleza kwa ajili ya hali mbaya sana inayowajia
 utajiri wenu umeoza na mavazi yenu yameliwa na nondo
 dhahabu yenu na fedha yenu vimeliwa na kutu
kutu yake itashuhudia dhidi yenu nayo itaila miili yenu kama vile moto
mmejiwekea hazina kwa ajili ya siku za mwisho
 angalieni ule ujira wa vibarua waliolima mashamba yenu mliouzuia kwa hila unapiga kelele dhidi yenu na vilio vya wavunaji vimefika masikioni mwa bwana wa majeshia
 mmeishi duniani kwa anasa na kwa starehe mmejinenepesha kama vile katika siku ya karamu
 mmewahukumu na kuwauwa watu wenye haki ambao walikuwa hawapingani nanyi
uvumilivu katika mateso kwa hiyo ndugu zangu vumilieni hadi kuja kwake bwana
angalieni jinsi mkulima angojavyo ardhi itoe mavuno yake yaliyo ya thamani na jinsi anavyovumilia kwa ajili ya kupata mvua za kwanza na za mwisho
 ninyi nanyi vumilieni tena simameni imara kwa sababu kuja kwa bwana kumekaribia
 ndugu zangu msinung unikiane msije mkahukumiwa
hakimu amesimama mlangoni a bwana wa majeshi hapa ni neno la kiebrania bwana wa sabaoth pia kwenye rum
 isa
 yakobo ndugu zangu waangalieni manabii walionena kwa jina la bwana ili kuwa mfano wa uvumilivu katika kukabiliana na mateso
 kama mnavyojua tunawahesabu kuwa wamebarikiwa wale waliovumilia
mmesikia habari za uvumilivu wake ayubu na mmeona kile ambacho hatimaye bwana alimtendea
bwana ni mwingi wa huruma naye aliyejaa rehema
 zaidi ya yote ndugu zangu msiape ama kwa mbingu au kwa dunia au kwa kitu kingine cho chote
ndiyo yenu na iwe ndiyo na hapana yenu iwe hapana la sivyo mtahukumiwa
maombi ya imani je mtu ye yote miongoni mwenu amepatwa na taabu basi inampasa aombe
je kuna ye yote mwenye furaha basi na aimbe nyimbo za kusifu
 je kuna ye yote miongoni mwenu aliye mgonjwa basi inampasa awaite wazee wa kanisa wamwombee na kumpaka mafuta kwa jina la bwana
 kule kuomba kwa imani kutamwokoa huyo mgonjwa naye bwana atamwinua na kama ametenda dhambi atasamehewa
 kwa hiyo ungamianeni makosa yenu ninyi kwa ninyi na kuombeana ili mpate kuponywa
maombi ya mwenye haki yana nguvu tena yanafaa sana
 eliya alikuwa mwanadamu kama sisi
akaomba kwa bidii kwamba mvua isinyeshe nayo haikunyesha juu ya nchi kwa muda wa miaka mitatu na miezi sita
 kisha akaomba tena mbingu zikatoa mvua nayo ardhi ikatoa mazao yake
 ndugu zangu ye yote miongoni mwenu akipotoka na kuicha kweli naye akarejezwa na mtu mwingine hamna budi kujua kwamba ye yote amrejezaye mwenye dhambi kutoka katika upotovu wake ataiokoa roho ya huyo mwenye dhambi kutoka katika mauti na kusitiri wingi wa dhambi
yakobo petro utangulizi petro ni mmoja wa wale wanafunzi kumi na wawili wa yesu ambaye aliyaandikia makanisa ya sehemu ya kaskazini ya asia ndogo waraka huu muda mfupi kabla ya kufa kwake
petro anapotumia neno babeli alikuwa akimaanisha rumi maadam hatuna ushahidi wo wote unaoonyesha kwamba alikuwa babeli huko eufrati
ule ukweli kwamba yohana marko petro alikuwa huko rumi pamoja na paulo wakati kama huu unatoa uwezekano mkubwa zaidi kuwa mwandishi alikuwa rumi wakati anauandika waraka huu
waraka huu unaonyesha kwamba waamini walikuwa wanakabiliwa na dhiki na mateso
shabaha yake ilikuwa kuwafariji waamini waliokuwa wakiishi asia kwani ni katika kipindi hiki cha miaka ya sitini utawala wa rumi chini ya nero ulipobadili hali yake ya uvumilivu na kuanza mateso huko rumi
kutokana na mapokeo petro na paulo waliuawa huko rumi mnamo mwishoni mwa miaka hiyo ya sitini kwa sababu ya kukataa kuikana imani
petro anaonyesha kwamba mateso ni sehemu ya maisha ya kikristo na kwamba mungu ameandaa thawabu zisizoharibika kwa wote wamwaminio
kwa kuwa kuenea kwa mateso kutoka kwa serikali ya rumi hayakuenea pote hadi mwishoni mwa karne ya kwanza chini ya utawala wa domitia inaonekana kwamba mateso ya waamini waliyokuwa wanapata ni kutoka kwenye mazingira yao ya kipagani
kwa wale waliokuwa wanafikiria kurudia imani yao ya kiyahudi ili kuepuka mateso anawaambia kuwa sasa kanisa ndilo ukuhani wa kifalme taifa takatifu watu ambao ni milki yake mungu 
kwa hiyo mawazo ya kurejea imani ya kiyahudi yalikuwa hayana faida yo yote
kisha petro anatoa mfano wa kristo na jinsi alivyopata mateso na kuwakumbusha waamini kuwa wao pia hawana budi kupata mateso
mwisho petro anatoa maagizo kwa vikundi mbalimbali vya wakristo
wazo kuu kiini kikuu cha waraka huu ni mateso neno ambalo limetajwa mara kumi na sita na ushindi utakaopatikana baada ya mateso
wakristo wa kwanza walipata mateso mengi
wengi wao waliuawa kwa ajili ya imani yao
lakini waraka huu unatuonyesha kwamba hata kama tutauawa kwa ajili ya imani tushikilie imani yetu
mungu anafahamu yote yanayotendeka na katika mpango wake wa milele hatimaye mambo yote yatakamilika kwa utukufu wake
katika elimu kumhusu kristo mateso ya kristo yamerudiwa mara kwa mara
mwandishi anaonyesha tumaini la wakati wa mwisho kama kitu cha kumtia moyo mwamini katika mateso
wakristo wanaoishi katika ulimwengu wenye uadui hawana budi kuteswa kama kristo alivyo teswa na kuruhusu neema ya mungu kukuzwa maishani mwao
wajibu wetu ni kumtegemea mungu sikuzote tukitambua kwamba hapa duniani sisi ni wapitaji na wasafiri na yakwamba maskani yetu ni mbinguni
mwandishi petro
tarehe waraka huu uliandikwa kama b
mahali inaonekana petro alikuwa rumi wakati anaandika waraka huu
mgawanyo utukufu wa wokovu wa kristo utii wa mkristo mfano wa mateso ya kristo maisha yampasayo mkristo nyumbani kwake na hapa duniani mateso na mfano wa kristo huduma ya kikristo na mawaidha ya mwisho salamu petro mtume wa yesu kristo kwa wateule wa mungu wageni katika ulimwengu waliotawanyika kote katika ponto galatia kapadokia asia na bithinia
 ninawaandikia ninyi ambao mlichaguliwa tangu mwanzo na mungu baba kulingana na alivyotangulia kuwajua kwa kazi ya utakaso wa roho katika utii na kunyunyizwa damu ya yesu kristo neema iwe nanyi na amani iongezwe kwenu
tumaini lenye uzima ahimidiwe mungu baba wa bwana wetu yesu kristo kwa rehema zake kuu ametufzaa sisi mara ya pili katika tumaini lenye uzima kwa kufufuka kwa yesu kristo kutoka kwa wafu ili tuupate urithi usioharibika usio na uchafu ule usionyauka uliotunzwa mbinguni kwa ajili yenu
 nanyi mnalindwa na nguvu za mungu kwa njia ya imani hadi uje ule wokovu ulio tayari kufunuliwa nyakati za mwisho
 katika hili mnafurahi sana ingawa sasa kwa kitambo kidogo ikiwa ni lazima mmehuzunishwa kwa majaribu ya namna nyingi ili kwamba uhalisi wa imani yenu yenye thamani kuliko dhahabu ingwa hupotea yenyewe hujaribiwa kw moto ili ionekane kuwa katika sifa heshima na utukufu yesu kristo atakapodhihirishwa
 ambaye ingawa hamjamwona mnampenda tena ingawa sasa hamumwoni mnamwani na kujawa na furaha isiyoneneka yenye utukufu usioelezeka
 maana mnaupokea wokovu wa roho zenu ambao ndio lengo la imani yenu
 kwa habari ya wokovu huu wale manabii walosema kuhusu neema ambayo ingewajia ninyi walitafuta kwa bidii na kwa uangalifu mkubwa wakijaribu kujua ni wakati upi na katika mazingira gani ambayo ndani yao roho wa kristo aliyokuwa akionyesha alipotabiri kuhusu mateso ya kristo na utukufu ule ambao ungefuata
 mitume walidhihirishiwa kwamba walikuwa hawajihudumii wao wenyewe bali walihudumu kwa ajili yenu katika mambo hayo ambayo sasa yamehubiriwa kwenu na wale waliowahubiri ninyi injili kwa roho mtakatifu aliyetumwa kutoka mbinguni
mambo ambayo hata malaika wanatamani kuyafahamu
 petro mwito wa kuishi maisha matakatifu kwa hiyo vifungeni viuno vya nia zenu mwe na kiasi mkitumainia kikamilifu ile neema mtakayopewa yesu kristo atakapodhihirishwa
 kama watoto watiifu msifuate tamaa zenu mbaya za kwanza za wakati wa ujinga
 bali kama yeye aliyewaita alivyo mtakatifu ninyi nanyi iweni watakatifu katika mwenendo wenu wote kwa maana imeandikwa mtakuwa watakatifu kwa kuwa mimi ni mtakatifu
 nanyi kama mnamwita baba yeye ahukumuye kila mtu kulingana na matendo yake pasipo upendeleo enendeni kwa hofu ya kumcha mungu wakati wenu wa kukaa hapa duniani kama wageni
 kwa maana mnafahamu kwamba mlikombolewa kutoka katika mwenendo wenu usiofaa ambao mliurithi kutoka kwa baba zenu si kwa vitu viharibikavyo yaani kwa fedha na dhahabu bali kwa damu ya thamani ya kristo kama ile ya mwana kondoo asiye na dosari wala doa
 yeye aliwekewa hayo kabla ya kuwekwa kwa misingi ya ulimwengu lakini akadhihirishwa katika siku hizi za mwisho kwa ajili yenu ambaye kwa yeye mmemwamini mungu aliyemfufua kutoka kwa wafu akampa utukufu ili imani yenu na tumaini lenu liwe kwa mungu
 basi kwa kuwa mmejitakasa nafsi zenu kwa kuitii ile kweli kwa njia ya roho kwa kuwapenda ndugu zenu kwa upendo wa kweli pendaneni kwa dhati kutoka moyoni
 kwa maana mmezaliwa upya si kwa mbegu ile iharibikayo bali kwa ile isiyoharibika kwa neno la mungu lililo hai na linalodumu hata milele
 maana mwili wote ni kama majani na utukufu wote wa binadamu ni kama ua la majani kama ua la majani majani hunyauka na ua lake hupukutika lakini neno la mungu ladumu milele
hili ndilo neno lililohubiriwa kwenu
jiwe lililo hai na watu waliochaguliwa kwa hiyo wekeni mbali nanyi uovu wote na udanganyifu wote unafiki wivu na masingizio ya kila namna
 kama watoto wachanga waliozaliwa sasa yatamanini maziwa ya kiroho yasiyoghoshiwa ili kwa hayo mpate kuukulia wokovu ikiwa kweli mmeonja ya kwamba bwana ni mwema
 mwendeeni yeye aliye jiwe lililo hai lililokataliwa na wanadamu bali kwa mungu ni teule na la thamani kwake
 ninyi nanyi kama mawe yaliyo hai mmejengwa kuwa nyumba ya roho mpate kuwa ukuhani mtakatifu mkitoa dhabihu za kiroho zinazokubaliwa na mungu kwa njia ya yesu kristo
 kwa maana maandiko yasema tazama naweka katika sayuni jiwe la pembeni teule lenye thamani na kila amwaminiye hataaibika
 kwenu ninyi mnaoamini yeye ni wa thamani
lakini kwao wasioamini jiwe lile walilolikataa waashi limekuwa jiwe kuu la pembeni tena jiwe lenye kuwafanya watu wajikwae mwamba wa kuwafanya waanguke
wanajikwaa kwa sababu hawakutii lile neno kama walivyowekewa tangu zamani
 lakini ninyi ni taifa teule ukuhani wa kifalme taifa takatifu la mungu mlioitwa ili kutangaza sifa zake yeye aliyewaita kutoka gizani mkaingie katika nuru yake ya ajabu
 mwanzo ninyi mlikuwa si taifa lakini sasa ninyi ni taifa la mungu
mwanzo mlikuwa hamkupata rehema lakini sansa mmepata rehema
 wapenzi ninawasihi mkiwa kama wageni na wapitaji hapa ulimwenguni epukeni tamaa mbaya za mwili ambazo hupigana vita na roho zenu
 mwe na mwenendo mzuri mbele ya watu wasiomjua mungu ili kama wanawasema kuwa ninyi ni watenda mabaya wayaone matenddo yenu mema wamtukuze mungu siku atakapokuja kuhukumu
kuwatii wenye mamlaka tiini kila mamlaka iliyowekwa na wanadamu kwa ajili ya bwana mfalme akiwa ndiye aliye na mamlaka ya juu zaidi pamoja na maafisa aliowaweka
kwa kuwa mfalme amewatuma ili kuwaadhibu wale wanaokosa na kuwasifu wale watendao mema
 kwa maana ni mapenzi ya mungu kwamba kwa kutenda mema mnyamazishe maneno ya kijinga ya watu wapumbavu
 mkiishi kama watu huru lakini msitumie uhuru wenu kama kisingizio cha kutenda uovu bali ishini kama watumishi wa mungu
 mheshimuni kila mtu
wapendeni jamaa ya waaminio
mcheni mungu
mpeni heshima mfalme
 petro mfano wa mateso ya kristo ninyi watumwa watiini mabwana zenu kwa heshima yote si wale mabwana walio wema na wapole peke yao bali pia wale walio wakali
 kwa maana ni jambo la sifa kama mtu akivumilia anapoteswa kwa uonevu kwa ajili ya kumkumbuka mungu
 kwani ni faida gani kwa mtu kustahimili anapopigwa kwa sababu ya makosa yake lakini kama mkiteswa kwa sababu ya kutenda mema nanyi mkastahimili hili ni jambo la sifa mbele za mungu
 kwa kuwa ninyi mliitwa kwa ajili ya hayo kwa sababu kristo naye aliteswa kwa ajili yenu akiwaachia kielelezo ili mzifuate nyayo zake
 yeye hakutenda dhambi wala udanganyifu haukuonekana kinywani mwake
 yeye alipotukanwa hakurudisha matukano alipoteswa hakutishia bali alijikabidhi kwa yeye ahukumuye kwa haki
 yeye mwenyewe alizichukua dhambi zetu katika mwili wake juu ya mti ili kwamba tukiwa wafu kwa mambo ya dhambi tupate kuishi katika haki
kwa kupigwa kwake ninyi mmeponywa
 kwa maana mlikuwa mmepotea kama kondoo lakini sasa mmerudi kwa mchungaji na mlinzi wa roho zenu
mafundisho kwa wake na waume kadhalika ninyi wake watiini waume zenu ili kama wako wasioamini lile neno wapate kuvutwa na mwenendo wa wake zao pasipo neno kwa kuuona utakatifu na uchaji wa mungu katika maisha yenu
 kujipamba kwenu kusiwe kwa nje tu kama vile kusuka nywele kuvalia vitu vilivyofanyizwa kwa dhahabu na kwa mavazi
 badala yake kujipamba kwenu kuwe katika utu wenu wa ndani kwa uzuri usioharibika wa roho ya upole na utulivu ambako ni kwa thamani sana machoni pa mungu
kwa kuwa hivi ndivyo walivyokuwa wakijipamba wanawake watakatifu wa zamani waliomtumaini mungu
wao walikuwa ni watiifu kwa waume zao kama sara alivyomtii mumewe abrahamu akamwita bwana
ninyi ni watoto wa sara kama mkitenda yaliyo mema na bila kuogopa jambo lo lote
 vivyo hivyo ninyi waume kaeni na wake zenu kwa akili nanyi wapeni heshima mkitambua ya kuwa wao ni wenzi walio dhaifu na kama warithi pamoja nanyi wa kipawa cha thamani cha uzima ili kusiwepo na cho chote cha kuzuia maombi yenu
 petro kuteseka kwa kutenda mema hatimaye ninyi nyote iweni na nia moja wenye kuhurumiana mkipendana kama ndugu wasikitivu na wanyenyekevu
 msilipe ovu kwa ovu au jeuri kwa jeuri bali barikini kwa maana hili ndilo mliloitiwa ili mpate kurithi baraka
 kwa maana ye yote apendaye uzima na kuona siku njema basi auzuie ulimi wake usinene mabaya na midomo yake isiseme hila
 mtu huyo lazima aache ubaya akatende mema atafute amani na kuifuatilia sana
 kwa maana macho ya bwana huwaelekea wenye haki na masikio yake husikiliza maombi yao bali uso wa bwana ni dhidi yao watendao maovu
kuvumilia mateso basi ni nani atakayewadhuru mkiwa wenye bidii katika kutenda mema lakini mmebarikiwa nata kama ikiwalazimu kuteseka kwa ajili ya haki
msiogope vitisho vyao wala msiwe na wasiwasi bali mtakaseni kristo kuwa bwana mioyoni mwenu
sikuzote mwe tayari kumjibu mtu ye yote atakayewauliza kuhusu tumaini lililomo ndani yenu
lakini fanyeni hivyo kwa upole na kwa heshima
 mkizitunza dhamiri zenu ziwe safi ili wale wasemao mabaya dhidi ya mwenendo wenu mzuri katika kristo waaibike wa ajili ya masingizio yao
 kwa maana ni afadhali kupata mateso kwa ajili ya kutenda mema kama kuteseka huko ndiyo mapenzi ya mungu kuliko kuteseka kwa kutenda maovu
 kwa kuwa kristo naye aliteswa mara moja tu mwenye haki kwa ajili ya wasio na haki ili awalete ninyi kwa mungu
mwili wake ukauawa lakini akafanywa hai katika roho ambayo kwa hiyo alikwenda na kuzihubiria roho zilizokuwa kifungoni
 roho hizo ambazo zamani hazikutii wakati ule uvumilivu wa mungu ulipokuwa ukingoja katika siku za noa wakati wa kujenga safina ambako watu wachache tu yaani watu wanane waliokolewa wasiangamie kwa gharika
 nayo maji hayo ni kielelezo cha ubatizo ambao sasa unawaokoa ninyi pia si kwa kuondoa uchafu kwenye mwili bali kama ahadi ya dhamiri safi kwa mungu kwa njia ya ufufuo wa yesu kristo ambaye ameingia mbinguni na amekaa mkono wa kuume wa mungu pamoja na malaika mamlaka na nguvu zote vikiwa vimetiishwa chini yake
kuishi kwa ajili ya mungu kwa hiyo kwa kuwa kristo aliteswa katika mwili wake ninyi nanyi jivikeni nia iyo hiyo kwa maana mtu aliyekwisha kuteswa katiaka mwili ameachana na dhambi
 matokeo yake maisha yake yaliyobaki ya kuishi hapa duniani haishi tena kwa kufuata tamaa mbaya za wanadamu bali anaishi kwa kufuata mapenzi ya mungu
 maana wakati uliopita mmekwisha kutumia muda wa kutosha katika maisha yenu mkifanya yale ambayo watu wasiomjua mungu hupenda kutenda wakiishi katika uasherati tamaa mbaya ulevi karamu ulafi za ulevi na ngoma mbaya na ibada za sanamu ambazo ni chukizo
 wao huona kuwa ni ajabu ninyi kutokujiingiza tena pamoja nao katika huo wingi wa ufisadi nao huwatukana ninyi
 lakini itawapasa wao kutoa hesabu mbele zake yeye aliye tayari kuwahukumu walio hai na waliokufa
 kwa kuwa hii ndiyo sababu injili ilihubiriwa hata kwa wale waliokufa ili kwamba wahukumiwe sawasawa na wanadamu wengine katika mwili lakini katika roho waishi sawasawa na mungu aishivyo
kuja kwa kristo kumekaribia mwisho wa mambo yote umekaribia
kwa hiyo iweni na akili pia mwe na kiasi mkikesha katika kuomba
 zaidi ya yote dumuni katika upendo kwa maana upendo husitiri wingi wa dhambi
 iweni wakarimu kila mtu na mwenzake pasipo manung uniko
 kila mmoja na atumie kipawa cho chote alichopewa kuwahudumia wengine kama mawakili waaminifu wa neema mbalimbali za mungu
 ye yote asemaye hana budi kusema kama mtu asemaye maneno ya mungu mwenyewe
ye yote ahudumuye maneno hana budi kuhudumu kwa nguvu zile apewazo na mungu ili mungu apate kutukuzwa katika mambo yote kwa njia ya yesu kristo
utukufu na uweza una yeye milele na milele
amen
kuteseka kwa kuwa ni mkristo wapenzi msione ajabu katika yale mateso yanayotukia miongoni mwenu kana kwamba ni kitu kigeni kinachowapata
 bali furahini kuwa mnashiriki katika mateso ya kristo ili kwamba mpate kufurahi zaidi na kushangilia wakati utukufu wake utakapofunuliwa
 kama mkilaumiwa kwa ajili ya jina la kristo mmebarikiwa kwa sababu roho wa utukufu yaani roho wa utukufu ambaye ndiye roho wa mungu anakaa juu yenu
 lakini asiwepo mtu ye yote miongoni mwenu anayeteswa kwa kuwa ni mwuaji au mwivi au mhalifu au anayejishughulisha petro na mambo ya watu wengine ili kuwagombanisha
 lakini kama mtu ye yote akiteseka kwa kuwa ni mkristo asihesabu jambo hilo kuwa ni aibu bali amtukuze mungu kwa sababu ameitwa kwa jina hilo
 kwa maana wakati umewadia wa hukumu kuanza katika nyumba ya mungu
basi kama ikianza kwetu sisi mwisho wa hao wasiotii injili ya mungu utakuwaje basi ikiwa ni vigumu kwa mwenye haki kuokoka itakuwaje kwa mtu asiyemcha mungu na mwenye dhambi kwa hiyo wale wanaoteswa sawasawa na mapenzi ya mungu wajikabidhi kwa mwumba wao aliye mwaminifu huku wakizidi kutenda mema
kulichunga kundi la mungu kwa wazee waliomo miongoni mwenu nawasihi mimi nikiwa mzee mwenzenu shahidi wa mateso ya kristo na mshiriki katika utukufu utakaofunuliwa lichungeni kundi la mungu mlilokabidhiwa mkitumika kama waangalizi si kwa kulazimishwa bali kwa hiari kama mungu anavyowataka mwe si kwa tamaa ya fedha bali mlio na bidii katika kutumika
 msijifanye mabwana juu ya wale walio chini ya uangalizi wenu bali iweni vielelezo kwa hilo kundi
 naye mchungaji mkuu atakapodhihirishwa mtapokea taji ya utukufu isiyoharibika
 vivyo hivyo ninyi mlio vijana hamna budi kuwatii wazee
nanyi nyote imewapasa kujivika unyenyekevu katika kuhudumiana kila mtu na mwenzake kwa kuwa mungu huwapinga wenye kiburi bali huwapa wanyenyekevu neema
 basi nyenyekeeni chini ya mkono wa mungu ulio hodari ili awakweze kwa wakati wake
 mtwikeni yeye fadhaa zenu zote kwa maana hujishughulisha sana na mambo yenu
mwe na kiasi na kukesha maana adui yenu ibilisi kama simba angurumaye huzungukazunguka akitafuta mtu ili apate kummeza
 mpingeni huyo mkiwa thabiti katika imani mkijua ya kwamba mateso yayo hayo yanawapata ndugu zenu pote duniani
 nanyi mkiisha kuteswa kwa kitambo kidogo mungu wa neema yote aliyewaita kuingia katika utukufu wake wa milele ndani ya kristo yeye mwenyewe atawatengeneza upya atawasaidia atawatia nguvu na kuwathibitisha
 uweza una yeye milele na milele
amen
salamu za mwisho kwa msaada wa silvano yeye ambaye ninamhesabu kuwa ndugu mwaminifu nimewaandikia waraka huu mfupi ili kuwatia moyo na kushuhudia kwamba hii ni neema halisi ya mungu
simameni imara katika neema hiyo
 kanisa lililoko babeli lililochaguliwa pamoja nanyi wanawasalimu vivyo hivyo mwanangu marko anawasalimu
 salimianeni kwa busu la upendo
amani iwe nanyi nyote mlio katika kristo
amen
 petro utangulizi barua hii iliandikwa muda mfupi tu kabla ya kifo cha petro na inagusia matatizo ambayo aliona yangebaki baada ya kifo chake
anawahimiza waamini waendelee kukua kiroho wakiitambua kweli iliyomo katika injili ya kristo
kweli hii haitokani na hadithi za kale bali inatokana na mambo yaliyoonekana kwa macho
anawaonya kuhusu walimu wa uongo ambao wangetukuza mawazo yao wenyewe badala ya mafundisho ya kweli ya neno la mungu
hatimaye anakumbusha kwamba kristo atakuja siku moja kuangamiza hali ya asili ya ulimwengu huu na kwa sababu hii hatuna sababu ya kuung ang ania sana
wazo kuu waraka wa pili wa petro unakaza juu ya umuhimu wa kusimama imara wakati ambapo kuna mafundisho mengi ya kupotosha
kiini kikuu cha waraka huu ni maarifa yaani kupata ujuzi na kujua neno ambalo limetajwa mara kumi na sita
hatari inayowakabili hawa wasomaji sasa haikuwa mateso kama ilivyokuwa wakati waraka wa kwanza ulipoandikwa bali upotovu kuhusu tumaini la mambo ya mwisho uliokuwa ukitangazwa na walimu wa uongo na watenda maovu waliokuwa wamejiingiza ndani ya kanisa
watu wa dunia wanajitahidi kuiharibu kazi ya mungu lakini sisi tunaoamini hatuna budi kuepuka majaribu yote tuishi maisha ya kumcha mungu tuamini la kweli tuvumilie mateso tumwamini mungu na kungojea kurudi kwake kristo
mwandishi yale maneno ya ufunguzi yenyewe yanamtambulisha kuwa mwandishi wa waraka huu ni simoni petro mtumishi na mtume wa yesu kristo
maadam kuna ushahidi kutoka nje ya kanisa la kwanza kuuhesabia waraka huu kuwa umeandikwa na mtume petro wasomi wengine wametia shaka uhalisi wa uandishi kuwa wa petro kwa msingi kwamba ile tofauti ya mtindo wa uandishi wa nyaraka hizi mbili kutajwa kwa paulo na ule mfafanuo kati ya petro na yuda
lakini hata hivyo kuna ushahidi wa ndani unaoashiria kuwa petro ndiye mwandishi
kule kutambulisha mwandishi kama simoni petro kunaelekea kuwa halisi kwa kuwa kama angekuwa ni mtu anyejifanya angetumia petro ili aweze kufuata mtriririko wa waraka wa kwanza
ule uandishi wa kibinafsi na msamiati unalinganishwa na maisha na mahubiri ya petro
ile jinsi ya kusema na yale mawazo yaliyomo vina mfanano mkubwa kati ya hizi nyaraka mbili zinazohesabiwa kuwa za petro
tarehe waraka huu uliandikwa kati ya na b
muda mfupi tu kabla ya kifo cha petro nao unaandikiwa wasomaji wale wale ambao petro alikuwa akiwatia moyo katika waraka wa kwanza
mahali uwezekano mkubwa ni kwamba waraka huu mwandishi alikuwa rumi wakati wa kuuandika
mgawanyo namna ya kukua kiroho maonyo kuhusu walimu wa uongo maagizo juu ya kuja kwake kristo mara ya pili 
salamu simoni petro mtumishi na mtume wa yesu kristo kwa wale ambao kwa njia ya haki ya mungu wetu na yesu kristo mmepokea imani iliyo na thamani kama yetu neema na amani iwe kwenu kwa wingi katika kumjua mungu na yesu bwana wetu
wito wa mkristo na uteule uweza wake wa uungu umetupatia mambo yote tunayohitaji kwa ajili ya uzima na uchaji wa mungu kwa kumjua yeye aliyetuita kwa utukufu wake na wema wake mwenyewe
 kwa sababu hiyo ametukirimia ahadi zake kuu na za thamani kupitia mambo haya ili kwa kupitia hayo mpate kuokoka na upotovu ulioko duniani kwa sababu ya tamaa mbaya
kwa sababu hii jitahidini sana katika imani yenu kuongeza wema na katika wema wenu maarifa katika maarifa yenu kiasi katika kiasi saburi katika saburi yenu utauwa katika utauwa wenu upendano wa kidugu katika upendano wa kidugu upendo
 kwa maana haya yakiwa kwenu kwa wingi nayo yakizidi kuongezeka yanawafanya kuwa wenye bidii na wenye kuzaa matunda katika kumjua bwana wetu yesu kristo
kwa kuwa mtu asiyekuwa na mambo haya haoni mbali pia ni kipofu naye amesahau kule kutakaswa kwa dhambi zake za zamani
 kwa hiyo ndugu zangu fanyeni bidii zaidi kuuthibitisha wito wenu na uteule wenu kwa maana mkifanya hivyo hamtajikwaa kamwe
 kwa njia hii mtajaliwa kwa ukarimu mwingi kuingia katika ufalme wa milele wa bwana na mwokozi wetu yesu kristo
unabii wa maandiko hivyo nitawakumbusha mambo haya sikuzote hata ingawa mnayajua na yamethibitishwa katika kweli mliyo nayo
 naona ni vema kuwaamsha kwa kuwakumbusha mambo haya wakati wote niwapo katika hema hili ambalo ni mwili wangu
 kwa sababu najua ya kwamba karibuni nitaliweka kando kama vile bwana wetu yesu kristo alivyoliweka wazi kwangu
 nami nitafanya kila juhudi kuona kwamba baada ya kuondoka kwangu mtaweza kuyakumbuka petro mambo haya sikuzote
 tulipowafundisha juu ya uweza na kuja kwa bwana wetu yesu kristo hatukufuata hadithi zilizotungwa kwa werevu bali tulishuhudia kwa macho yetu utukufu wake
 maana alipewa heshima na utukufu kutoka kwa mungu baba sauti ilipomjia katika utukufu mkuu ikisema huyu ni mwanangu mpendwa wangu ninayependezwa naye sisi wenyewe tuliisikia sauti hii ambayo ilitoka mbinguni wakati tulipokuwa pamoja naye kwenye ule mlima mtakatifu
 nasi tunalo pia neno la hakika zaidi la unabii ambalo mtafanya vema mkiliangalia kwa bidii kama vile nuru inayong aa gizani hadi kupambazuka na nyota ya asubuhi itokee mioyoni mwenu
 awali ya yote yawapasa mjue kwamba hakuna unabii katika maandiko uliofasiriwa kama apendavyo mtu mwenyewe
 kwa maana unabii haukuja kamwe kwa mapenzi ya mwanadamu bali watu walinena yaliyotoka kwa mungu wakiongozwa na roho mtakatifu
manabii wa uongo na adhabu yao lakini pia waliinuka manabii wa uongo miongoni mwa watu kama vile watakavyokuwako walimu wa uongo miongoni mwenu ambao kwa siri wataingiza mafundisho yasiyopatana na kweli hata kumkana bwana wa pekee aliyewanunua na kujiletea juu yao maangamizi ya haraka
 hata hivyo wengi watafuata njia zao za ufisadi ambao kwa ajili yao njia ya kweli itatukanwa
 nao katika tamaa yao watajipatia faida kwenu kwa maneno ya madanganyo waliyotunga wenyewe
lakini hukumu imekwisha kutangazwa dhidi yao tangu zamani ambayo haikawii wala ungamivu wao haujalala usingizi
 kwa maana kama mungu hakuwasamehe malaika walipotenda dhambi bali aliwatupa kuzimu a katika vifungo vya giza wakae humo mpaka ije hukumu kama hakuusamehe ulimwengu wa kale alipoleta gharika juu ya watu wale wasiomcha mungu akamhifadhi noa mhubiri wa haki pamoja na watu wengine saba kama aliihukumu miji ya sodoma na gomora kwa kuiteketeza kwa moto ikawa majivu na kuifanya kuwa kielelezo kwa wote ambao a kuzimu linatokana na neno la kiyunani tartarus ambalo maana yake chini sana mahali pa mateso kwa watu waliopotea hawatamcha mungu na kama alimwokoa loti mtu mwenye haki ambaye alihuzunishwa na maisha machafu ya watu wapotovu kwa sababu yale matendo mapotovu aliyoyaona na kuyasikia huyo mtu mwenye haki alipoishi miongoni mwao yalimhuzunisha siku baada ya siku ikiwa hivyo ndivyo basi bwana anajua jinsi ya kuwaokoa wacha mungu kutoka katika majaribu na kuwaweka waasi katika adhabu hadi siku ya hukumu
 hii ni hakika hasa kwa wale wanaofuata tamaa mbaya za mwili na kudharau mamlaka
kwa ushupavu na kwa kiburi watu hawa hawaogopi kunena mabaya dhidi ya viumbe vya mbinguni lakini hata malaika ingawa wana nguvu na uwezo zaidi hawaleti mashtaka dhidi ya viumbe kama hao mbele za bwana
 lakini watu hawa hukufuru katika mambo wasiyoyafahamu
wao ni kama wanyama wasio na akili viumbe wanaotawaliwa na hisia za mwili waliozaliwa ili wakamatwe na kuchinjwa
wao husingizia wasiyoyafahamu na wanyama hao watakapoangamizwa hawa nao wataangamizwa pia
 watalipwa madhara kwa ajili ya madhara waliyowatendea wengine
huhesabu kuwa ni anasa kufanya karamu za ulevi na ulafi wakati wa mchana
wao ni mawaa na dosari katika karamu zenu wakijifurahisha kwa ulevi na ulafi katika anasa zao wanaposhiriki katika karamu zenu
 wakiwa na macho yaliyojaa uzinzi hawaachi kutenda dhambi
huwashawishi wale wasio imara wao ni hodari kwa kutamani wana wa laana wameiacha njia iliyonyoka wakapotoka na kuifuata njia ya balaamu mwana wa beori aliyependa mshahara wa uovu
 lakini balaamu kwa ajili ya uovu wake alikemewa na punda mnyama asiyejua kusema akaongea akitumia sauti ya mwanadamu na kuzuia wazimu wa huyo nabii
 watu hawa ni chemchemi zisizo na maji na ukungu upeperushwao na tufani ambao giza nene limewekwa tayari kwa ajili yao
 kwa maana wao hunena maneno makuu mno ya upumbavu na kwa tamaa mbaya za uasherati huwashawishi watu ambao ndipo tu wamejiondoa miongoni mwa wale wanaoishi katika ufisadi
 huwaahidi uhuru hao waliowanasa wakati wao wenyewe ni watumwa wa ufisadi
kwa maana mtu ni mtumwa wa kitu cho chote kinachomtawala
 kwa kuwa kama wameukimbia upotovu wa dunia kwa kumjua bwana wetu na mwokozi yesu kristo kisha petro wakanaswa tena na kushindwa hali yao ya mwisho ni mbaya zaidi kuliko ile ya kwanza
 ingelikuwa afadhali kwao kama wasingeliijua kamwe njia ya haki kuliko kuijua kisha wakaiacha ile amri takatifu waliyokabidhiwa
 imetukia kwao sawasawa na ile mithali ya kweli isemayo mbwa ameyarudia matapishi yake mwenyewe tena nyingine yasema nguruwe aliyeoshwa amerudi kugaa gaa matopeni
ahadi ya kuja kwa bwana wapenzi huu ndio waraka wa pili ninaowaandikia
katika nyaraka hizi mbili ninajaribu kuziamsha nia zenu safi kwa kuwakumbusha kwamba nataka ninyi mkumbuke maneno yaliyosemwa zamani na manabii watakatifu na ile amri ya bwana na mwokozi mliyopewa kwa kupitia kwa mitume wenu
 kwanza kabisa ni lazima mfahamu ya kwamba siku za mwisho watakuja watu wenye dhihaka wakidhihaki na kuzifuata tamaa zao mbaya
 na kusema iko wapi ile ahadi ya kuja kwake tangu baba zetu walipokufa kila kitu kinaendelea kama kilivyokuwa tangu mwanzo wa kuumbwa
 wao kwa makusudi hupuza ukweli huu ya kwamba kwa neno la mungu mbingu zilikuwepo tangu zamani nayo dunia ilifanyizwa kutoka ndani ya maji na kwa hayo maji ulimwengu wa wakati ule uligharikishwa na kuangamia
 lakini kwa neno lilo hilo mbingu za sasa na dunia zimewekwa akiba kwa ajili ya moto zikihifadhiwa hadi siku ile ya hukumu na ya kuangamizwa kwa watu wasiomcha mungu
 lakini wapenzi msisahau neno hili kwamba kwa bwana siku moja ni kama miaka elfu na miaka elfu ni kama siku moja
bwana hakawii kuitimiza ahadi yake kama watu wengine wanavyodhani kukawia bali yeye anawavumilia maana hataki mtu ye yote aangamie bali kila mmoja afikilie toba
 lakini siku ya bwana itakuja kama mwivi
ndipo mbingu zitatoweka kwa kishindo kikuu na vitu vya asili vitateketezwa kwa moto nayo dunia na kila kitu kilichomo ndani yake kitaunguzwa
 kwa kuwa vitu vyote vitayeyuka hivyo ninyi je imewapasa kuwa watu wa namna gani inawapasa kuishi maisha matakatifu na ya kumcha mungu mkingojea na kuhimiza kuja kwa hiyo siku ya mungu ambayo siku hiyo mbingu zitachomwa moto na kutoweka na vitu petro vya asili vitayeyuka kwa moto
 lakini kufuatana na ahadi yake sisi tunatazamia kwa furaha mbingu mpya na dunia mpya ambayo haki hukaa ndani yake
 kwa sababu hii wapenzi kwa kuwa mnatazamia kwa furaha mambo haya fanyeni bidii ili awakute katika amani bila mawaa wala dosari
 nanyi hesabuni uvumilivu wa bwana kuwa ni wokovu kama vile ndugu yetu mpenzi paulo alivyowaandikia kwa hekima ile aliyopewa na mungu
 huandika vivyo hivyo katika nyaraka zake zote akizungumzia ndani yake mambo haya
katika nyaraka zake kuna mambo mengine ambayo ni vigumu kuyaelewa ambayo watu wajinga na wasio thabiti huyapotosha kwa maangamizi yao wenyewe kama wapotoshavyo pia maandiko mengine
 basi ninyi wapenzi kwa kuwa mmekwisha kujua mambo haya jilindeni msije mkachukuliwa na kosa la watu hao waasi na kuanguka kutoka kwenye uthabiti wenu
 bali kueni katika neema na katika kumjua bwana na mwokozi wetu yesu kristo
utukufu una yeye sasa na milele amen
 yohana utangulizi yale yaliyomo katika waraka huu mfano uandishi wake na ile misamiati iliyotumika vinakubaliana na lile hitimisho kwamba nyaraka hizi ziliandikiwa wasomaji wale wale wa injili ya yohana
waraka huu wa kwanza unakuwa kama ufupisho unaowawazia wasomaji kwamba tayari wanaijua injili ya yohana na unawahakikishia juu ya imani yao katika kristo
waraka huu unaonyesha kuwa wasomaji walikuwa wanakabiliwa na upotovu wa imani ya unostiki ambao ulikuja kuwa tatizo kubwa zaidi katika karne ya pili
unostiki ulikuwa na mafundisho yasemayo kwamba vitu vyote ni viovu lakini roho tu ndiyo nzuri
wazo kuu katika ujumbe wa injili yohana anaonyesha wazi kuwa yesu ni mungu aliyefanyika mwili na hivyo kupinga kabisa ile dhana kwamba kristo aliwaziwa tu kama aliyekuwa na mwili eti kwamba yeye alikuwa roho
pia iliondolea mbali yale mafundisho yaliyomwelezea yesu kama vitu viwili kwamba wakati fulani alikuwa anafanyika mwanadamu na wakati mwingine anakuwa mungu
mwandishi waraka wa kwanza wa pili na wa tatu wa yohana tangu mwanzo kabisa zimeonekana kuwa mwandishi ni mtume yohana ambaye pia ndiye mwandishi wa injili ya yohana yaani mojawapo ya zile injili nne
huyu ndiye yule mwanafunzi aliyekuwa anapendwa ambaye aliegama kifuani mwa yesu wakati wa chakula cha mwisho na wanafunzi wake
tarehe vitabu vyote hivi vinne yawezekana vimeandikwa wakati mmoja huenda kati ya bk
mgawanyo utangulizi umuhimu wa nuru katika ushirika upendo sharti uenee katika maisha imani na kuona kwa hakika yohana neno la uzima tunawajulisha lile lilokuwako tangu mwanzo lile tulilosikia ambalo tumeliona kwa macho yetu ambalo tumelitazama na kuligusa kwa mikono yetu kuhusu neno la uzima uzima huo ulidhihirishwa nasi tumeuona na kuushuhudia nasi twawatangazieni uzima wa milele ambao ulikuwa pamoja na baba nao ukadhihirishwa kwetu
 twawatangazia lile tuliloliona na kulisikia ili kwamba nanyi mwe na ushirika nasi na ushirika wetu hasa ni pamoja na baba na mwanawe yesu kristo
 tunaandika mambo haya ili furaha yetu ipate kuwa timilifu
kutembea nuruni huu ndio ujumbe tuliosikia kutoka kwake na kuwatangazia ninyi kwamba mungi ni nuru na ndani yake hamna giza lo lote
 kama tukisema kwamba twashirikiana naye huku tukienda gizani wasema uongo wala hatutendi lililo kweli
 lakini tikienenda nuruni kama yeye alivyo nuruni twashirikiana sisi kwa sisi na damu yake yesu mwana wake yatusafisha dhambi yote
 kama tukisema kwamba hatuna dhambi twajidanganya wenyewe wala kweli haimo ndani yetu
 kama tukiziungama dhambi zetu yeye ni mwaminifu na wa haki atatusamehe dhambi zetu na kutusafisha toka kwenye udhalimu wote
 kama tukisema hatukutenda dhambi twamfanya yeye kuwa mwongo na neno lake halimo ndani yetu
kristo mwombezi wetu watoto wangu wapendwa nawaandikieni haya ili msitende dhambi
lakini kama mtu ye yote akitenda dhambi tunaye mwombezi kwa baba yesu kristo mwenye haki
 yeye ndiye dhabihu ya upatanisho kwa ajili ya dhambi zetu wala si kwa ajili ya dhambi zetu tu bali pia kwa ajili ya dhambi za ulimwengu wote
 basi katika hili twajua ya kuwa tumemjua kama tunazishika amri zake
 mtu ye yote asemaye kuwa ninamjua lakini hazishiki amri zake ni mwongo wala ndani ya mtu huyo hamna kweli
 lakini kama mtu ye yote analitii neno lake upendo wa mungu umekamilika ndani yake kweli kweli
katika hili twajua kuwa tumo ndani yake
 ye yote anayesema anakaa ndani yake hana budi kuenenda kama yesu alivyoenenda
amri mpya wapenzi siwaandikii ninyi amri mpya bali ile ya zamani ambayo mmekuwa nayo tangu mwanzo
amri hii ya zamani ni lile neno mlilosikia
 lakini ninawaandikia amri mpya yaani lile neno lililo kweli ndani yake na ndani yenu kwa sababu giza linapita na ile nuru ya kweli tayari inang aa
 ye yote anayesema yumo nuruni lakini anamchukia ndugu yake bado yuko gizani
 yeye ampendaye ndugu yake anakaa nuruni wala hakuna kitu cho chote ndani yake cha kumkwaza
 lakini ye yote amchukiaye ndugu yake yuko gizani na anaenenda gizani wala hajui anakokwenda kwa sababu giza limempofusha macho
 nawaandikia ninyi watoto wadogo kwa sababu dhambi zenu zimesamehewa kwa ajili ya jina lake
 nawaandikika ninyi akina baba kwa sababu mmemjua yeye aliye tangu mwanzo
nawaandikia ninyi vijana kwa sababu mmemshinda yule mwovu
nawaandikia ninyi watoto wadogo kwa sababu mmejua baba
 nawaandikia ninyi akina baba kwa sababu mmejua yeye aliye tangu mwanzo
nawaandikia ninyi vijana kwa sababu mna nguvu na neno la mungu linakaa ndani yenu nanyi mmeshinda yule mwovu
msiupende ulimwengu msiupende ulimwengu wala mambo yaliyoko ulimwenguni
kama mtu ye yote akiupenda ulimwengu kumpenda baba hakumo ndani yake
 kwa maana kila kitu kilichomo ulimwenguni yaani tamaa ya mwili tamaa ya macho na kiburi cha uzima havitokani na baba bali hutokana na ulimwengu
 nao ulimwengu unapita pamoja na tamaa zake bali yeye afanyaye mapenzi ya mungu adumu milele
onyo dhidi ya mpinga kristo
 watoto wadogo huu ni wakati wa mwisho kama mlivyosikia kwamba mpinga kristo anakuja hivyo basi wapinga kristo wengi wamekwisha kuja
kutokana na hili twajua kwamba huu ni wakati wa mwisho
 walitoka yohana kwetu lakini hawakuwa wa kwetu hasa
kwa maana kama wangelikuwa wa kwetu wangelikaa pamoja nasi lakini kutoka kwao kulionyesha kwamba hakuna hata mmoja wao aliyekuwa wa kwetu
 lakini ninyi mmetiwa mafuta na yeye aliye mtakatifu nanyi nyote mnaijua kweli
 siwaandikii kwa sababu hamjui kweli bali kwa sababu mnaijua nanyi mnajua hakuna uongo utokao katika kweli
 je mwongo ni nani mwongo ni mtu yule asemaye kwamba yesu si kristo
mtu wa namna hiyo ndiye mpinga kristo yaani yeye humkana baba na mwana
 hakuna ye yote amkanaye mwana aliye na baba
ye yote anayemkubali mwana anaye na baba pia
 hakikisheni kwamba lile mlilosikia tangu mwanzo linakaa ndani yenu
kama lile mlilosikia tangu mwanzo linakaa ndani yenu ninyi ninyi mtakaa ndani ya mwana na ndani ya baba
 hii ndiyo ahadi yake kwetu yaani uzima wa milele
 ninawaandikia mambo haya kuhusu wale watu ambao wanajaribu kuwapotosha
 kwa habari yenu ninyi upako ule mlioupata kutoka kwake unakaa ndani yenu wala ninyi hamna haja ya mtu ye yote kuwafundisha
lakini kama vile upako wake unavyowafundisha kuhusu mambo yote nayo ni kweli wala si uongo basi kama ulivyowafundisha kaeni ndani yake
watoto wa mungu sasa basi watoto wadogo kaeni ndani yake ili atakapofunuliwa tuwe na ujasiri wala tusiaibike mbele zake wakati wa kuja kwake
 kama mkijua kuwa yeye ni mwenye haki mwajua kwamba kila atendaye haki amezaliwa na yeye
oneni ni pendo kuu namna gani alilotupa baba kwamba sisi tuitwe watoto wa mungu nasi ndivyo tulivyo
sababu kwa nini ulimwengu haututambui ni kwa kuwa haukumtambua yeye
 wapenzi sasa tu watoto wa mungu lakini bado haijadhihirika tutakavyokuwa lakini twajua ya kwamba yeye atakapodhihirishwa tutafanana naye kwa maana tutamwona kama alivyo
 kila mmoja mwenye matumaini haya katika yeye hujitakasa kama vile yeye alivyo mtakatifu
 kila mtu atendaye dhambi afanya uasi kwa kuwa dhambi ni uasi
 lakini mwajua ya kuwa yeye alidhihirishwa ili aziondoe dhambi wala ndani yake hamna dhambi
 kila mtu akaaye ndani yake hatendi dhambi
kila mtu atendaye dhambi hakumwona yeye wala hakumtambua
 watoto wadogo mtu ye yote na asiwadanganye
kila mtu atendaye haki ana haki kama yeye alivyo na haki
 yeye atendaye dhambi ni wa ibilisi kwa sababu ibilisi amekuwa akitenda dhambi tangu mwanzo
kwa kusudi hili mwana wa mungu alidhihirishwa ili aziangamize kazi za ibilisi
 ye yote aliyezaliwa na mungu hatendi dhambi kwa sababu uzao wa mungu wakaa ndani yake wala hawezi kutenda dhambi kwa sababu amezaliwa na mungu
 kwa jinsi hii tunaweza kujua dhahiri watoto wa mungu na watoto wa ibilisi nao
ye yote asiyetenda haki hatokani na mungu wala yeye asiyempenda ndugu yake
mpendane ninyi kwa ninyi
 hili ndilo neno mlilolisikia tangu mwanzo kwamba imetupasa tupendane sisi kwa sisi
 msiwe kama kaini aliyekuwa wa yule mwovu akamwua ndugu yake
basi kwa nini alimwua ni kwa sababu matendo yake kaini yalikuwa mabaya na ya ndugu yake yalikuwa ya haki
 ndugu zangu ninyi msistaajabu kama ulimwengu ukiwachukia
 sisi tunajua ya kwamba tumepita kutoka mautini kuingia uzimani kwa sababu tunawapenda ndugu
kila asiyempenda ndugu yake akaa mautini
 ye yote amchukiaye ndugu yake ni mwuaji nanyi mwajua ya kwamba mwuaji hana uzima wa milele ndani yake
 kwa namna hii twaweza kulijua pendo la mungu kwa sababu yesu kristo aliutoa uhai wake kwa ajili yetu
nasi imetupasa kuutoa uhai kwa ajili ya hao ndugu
 ikiwa mtu anavyo vitu vya ulimwengu huu na akamwona ndugu yake ni mhitaji lakini asimhurumie upendo wa mungu wakaaje ndani ya mtu huyo watoto wangu wadogo tusipende kwa maneno au kwa ulimi bali kwa tendo na katika kweli
 basi hivi ndivyo tutakavyoweza kujua ya kuwa sisi tu wa kweli na hivyo twaithibitisha mioyo yetu mbele za mungu kila mara mioyo yetu inapotuhukumu
kwa maana mungu ni mkuu kuliko mioyo yetu naye anajua kila kitu
 wapenzi kama mioyo yetu haituhukumu tunao ujasiri mbele za mungu
 lo lote tuombalo twalipokea kutoka kwake kwa sababu tumezitii amri zake na kutenda yale yanayompendeza
 hii ndiyo amri yake kwamba tuliamini jina la mwanawe yesu kristo na kupendana sisi kwa sisi kama yeye yohana alivyotuamuru
 wale wote wanaozishika amri zake hukaa ndani yake na yeye ndani yao
hivi ndivyo tunavyojua kwamba anakaa ndani yetu
nasi twajua hili kwa njia ya roho yule aliyetupatia
zijaribuni hizo roho mungu kwa sababu manabii wengi wa uongo wametokea ulimwenguni
 hivi ndivyo mnavyoweza kutambua roho wa mungu kila roho inayokubali kwamba yesu kristo amekuja katika mwili yatoka kwa mungu
 lakini kila roho ambayo haimkubali yesu haitoki kwa mungu
hii ndiyo roho ya mpinga kristo ambayo mmesikia kwamba inakuja na sasa tayari iko ulimwenguni
 watoto wadogo ninyi mmetokana na mungu nanyi mmewashinda kwa sababu yeye aliye ndani yenu ni mkuu kuliko yeye aliye katika ulimwengu
 wao wanatokana na ulimwengu na kwa hiyo hunena yaliyo ya ulimwengu hivyo ulimwengu huwasikia
 sisi twatokana na mungu na ye yote anayemjua mungu hutusikiliza lakini asiyetokana na mungu hatusikilizi
hivi ndivyo tunavyoweza kutambua roho wa kweli na roho ya upotovu
mungu ni upendo wapenzi na tupendane kwa kuwa upendo watoka kwa mungu
kila apendaye amezaliwa na mungu naye anamjua mungu
 yeye asiyependa hamjui mungu kwa sababu mungu ni upendo
 hivi ndivyo mungu alivyoonyesha upendo wake kwetu kwa sababu mungu alimtuma mwanawe wa pekee ulimwenguni ili tupate uzima kwa yeye
 huu ndio upendo si kwamba tulimpenda mungu bali yeye alitupenda akamtuma mwanawe ili yeye awe dhabihu ya kipatanisho kwa ajili ya dhambi zetu
 wapenzi kama mungu alitupenda sisi hivi imetupasa na sisi kupendana
 hakuna mtu ye yote aliyemwona mungu wakati wo wote
kama tukipendana mungu anakaa ndani yetu na upendo wake umekamilika ndani yetu
 tunajua kwamba twakaa ndani yake na yeye ndani yetu kwa sababu ametupatia sisi sehemu ya roho wake
 nasi tumeona na kushuhudia kwamba baba amemtuma mwanawe ili awe mwokozi wa ulimwengu
 kila akiriye kwamba yesu ni mwana wa mungu mungu hukaa ndani yake naye ndani ya mungu
 hivyo nasi twajua na kuutumainia upendo wa mungu alio nao kwa ajili yetu
mungu ni upendo
kila akaaye katika upendo hukaa ndani ya mungu na mungu hukaa ndani yake
 kwa njia hii upendo hukamilishwa miongoni mwetu ili tupate kuwa na ujasiri katika siku ya hukumu kwa sababu kama alivyo ndivyo tulivyo sisi katika ulimwengu huu
 katika upendo hakuna hofu
lakini upendo ulio kamili huitupa nje hofu kwa sababu hofu inahusika na adhabu
kila mwenye hofu hakukamilika katika upendo
 twampenda yeye kwa sababu yeye alitupenda kwanza
 ikiwa mtu atasema nampenda mungu lakini anamchukia ndugu yake yeye ni mwongo
kwa maana kila mtu asiyempenda ndugu yake ambaye amemwona atampendaje mungu ambaye hajamwona naye ametupa amri hii ye yote anayempenda mungu lazima pia ampende ndugu yake
imani katika mwana wa mungu huushinda ulimwengu kila mtu anayeamini kwamba yesu ndiye kristo amezaliwa na mungu na ye yote ampendaye baba humpenda pia mtoto aliyezaliwa naye
 hivi ndivyo tunavyojua kwamba tunawapenda watoto wa mungu kwa kumpenda mungu na kuzitii amri zake
 kwa kuwa huu ndio upendo wa mungu kwamba tuzitii amri zake
nazo amri zake si nzito
 kwa maana kila aliyezaliwa na mungu huushinda ulimwengu
huku ndiko kuushinda kuushindako ulimwengu yaani hiyo imani yetu
 ni nani yule aushindaye ulimwengu ni yule aaminiye kwamba yesu ni mwana wa mungu
ushuhuda kuhusu mwana wa mungu huyu ndiye aliyekuja kwa maji na damu yaani yesu kristo
hakuja kwa maji peke yake bali kwa maji na damu
naye roho ndiye ashuhudiaye kwa sababu roho ndiye kweli
 kwa maana wako watatu washuhudiao mbinguni hao ni baba neno na roho mtakatifu nao hawa watatu ni wamoja
 pia wako mashahidi watatu duniani yaani roho maji na damu wote hawa watatu wanakubaliana katilka umoja
 kama tunaukubali ushuhuda wa wanadamu basi ushuhuda wa mungu ni mkuu zaidi kwa kuwa huu ndio ushuhuda wa mungu kwamba amemshuhudia mwanawe
 kila mtu amwaminiye mwana wa mungu anao ushuhuda ndani mwake
kila mtu asiyemwamini mungu amemfanya yeye kuwa mwongo kwa sababu yohana hakuamini ushuhuda mungu alioutoa kuhusu mwanawe
 huu ndio ushuhuda kwamba mungu ametupa uzima wa milele nao huo uzima umo katika mwanawe
 aliye naye mwana wa mungu anao uzima yeye asiye na mwana wa mungu hana uzima
maneno ya mwisho nawaandikia mambo haya ninyi mnaoliamini jina la mwana wa mungu ili mpate kujua ya kuwa mnao uzima wa milele
 huu ndio ujasiri tulio nao ndani yake kama tukiomba kitu sawasawa na mapenzi yake atusikia
 nasi kama tunajua ya kuwa atusikia lo lote tuombalo tunajua ya kwamba tumekwisha kupata zile haja tulizomwomba
 kama mtu akimwona ndugu yake anatenda dhambi isiyo ya mauti inampasa aombe naye mungu atampa uzima mtu huyo yaani kwa wale ambao dhambi yao si ya mauti
iko dhambi ya mauti sisemi kwamba utaomba kwa ajili ya hiyo
 jambo lo lote lisilo la haki ni dhambi lakini iko dhambi isiyo ya mauti
 tunajua ya kuwa yeye aliyezaliwa na mungu hatendi dhambi bali aliyezaliwa na mungu hujilinda wala yule mwovu hawezi kumdhuru
 sisi twajua kuwa tu watoto wa mungu na ya kwamba ulimwengu wote uko chini ya utawala wa yule mwovu
 nasi twajua ya kwamba mwana wa mungu amekuja naye ametupa sisi akili ili tupate kumjua yeye aliye kweli
nasi tumo ndani yake yeye aliye kweli yaani ndani ya yesu kristo mwanawe
yeye ndiye mungu wa kweli na uzima wa milele
 watoto wadogo jilindeni na sanamu
amen
 yohana utangulizi waraka wa pili wa yohana umeandikwa kwa bibi mteule siria na watoto wake ambao unaweza kuwa unamhusu mtu binafsi na jamaa yake au kuna uwezekano kabisa kwamba unalihusu kanisa
msisitizo umewekwa katika umuhimu wa imani kwamba yesu ni mwana wa mungu katika umbo la mwanadamu na kwamba waamini wanaosoma inawapasa kudumu katika pendo la mungu na kukataa mafundisho potofu ya imani
yohana pia aliandika kuwaonya ili waweze kutambua walimu wa uongo wanaosafiri huku na huko wao wasije wakawaunga mkono na kuwasaidia
yaani mtu ye yote asije akachangia kwenye kueneza mafundisho ya uongo badala ya yale ya kweli
wazo kuu mwenendo wa waamini na kuwaonya hao waamini dhidi ya wadanganyaji jinsi wanavyodanganya
mwandishi yohana yule mwanafunzi mpenzi aliyeegama kifuani mwa yesu wakati wa chakula cha mwisho na wanafunzi wake
tarehe waraka huu uliandikwa b
mahali efeso
mgawanyo salamu ushauri na maonyo hitimisho yohana salamu mzee kwa bibi mteule na watoto wake niwapendao katika kweli wala si mimi tu bali na wale wote waijuao kweli kwa sababu ya ile kweli ikaayo ndani yetu na ambayo itaendelea kukaa nasi milele
 neema rehema na amani itokayo kwa mungu baba na kwa yesu kristo mwanawe baba itakuwa pamoja nasi katika kweli na upendo
kweli na upendo imenipa furaha kuu kuona baadhi ya watoto wako wanaenenda katika kweli kama vile baba alivyotuagiza
 sasa bibi mpendwa nakuomba si kwamba ninakuandikia amri mpya bali ile tuliyokuwa nayo tangu mwanzo
sisi na tupendane kila mmoja na mwenzake
 hili ndilo pendo kwamba tuenende sawasawa na amri zake
hii ndiyo amri yake kama vile mlivyosikia tangu mwanzo kwamba mwenende katika upendo
 wadanganyifu wengi wasiokubali kwamba yesu kristo amekuja katika mwili wametokea ulimwenguni
mtu wa namna hiyo ni mdanganyifu na mpinga kristo
 jiangalieni msije mkapoteza kile mlichokitenda bali mpate kupewa thawabu kamilifu
 mtu ye yote asiyedumu katika mafundisho ya kristo bali akayaacha yeye hana mungu
ye yote anayedumu katika mafundisho ana baba na mwana pia
 msimpokee mtu ye yote anayewajia ambaye hawaletei mafundisho haya wala msimkaribishe nyumbani kwenu
 ye yote amkaribishaye mtu wa namna hiyo anashiriki katika matendo maovu ya mtu huyo
salamu za mwisho ingawa ninayo mengi ya kuwaandikia lakini sitaki kutumia karatasi na wino
badala yake nataraji kuja kwenu na kuongea nanyi ana kwa ana ili furaha yetu ipate kuwa timilifu
 watoto wa dada yako mteule wanakusalimu
amen
 yohana yohana utangulizi waraka wa tatu wa yohana anaandikiwa gayo ambaye yawezekana alikuwa na wajibu wa kichungaji au inawezekana alikuwa kiongozi muhimu katika kanisa
anaelekezwa kuwasaidia na kuwahudumia wale wanaokuja kama wajumbe wa mungu
pia anapewa onyo kuhusu deotrefe juu ya tabia yake ya kukosa ushirikiano
yohana anaeleza tarajio lake la kuja na kushughulikia tatizo hili yeye mwenyewe
wazo kuu wajibu wa binafsi kuhusu watumishi wa kweli na wa uongo
tarehe waraka huu uliandikwa b
mahali efeso
mgawanyiko salamu kutiwa moyo kwa gayo kukemewa kwa deotrefe kusifiwa kwa demetrio hitimisho yohana salamu mzee kwa gayo mpenzi nimpendaye katika kweli
gayo anasifiwa kwa ajili ya ukarimu wake mpenzi naomba ufanikiwe katika mambo yote na kuwa na afya yako kama vile roho yako ifanikiwavyo
 ilinifurahisha sana baadhi ya ndugu walipokuja na kutueleza juu ya uaminifu wako katika kweli na jinsi unavyoendelea kuenenda katika hiyo kweli
 sina furaha kubwa kuliko hii kusikia kwamba watoto wangu wanaenenda katika kweli
 mpenzi wewe ni mwaminifu kwa yale unayowatendea ndugu ingawa wao ni wageni kwako
 wameshuhudia kuhusu upendo wako mbele ya kanisa
utafanya vema ukiwasafirisha kama inavyostahili kwa mungu
 ilikuwa ni kwa ajili ya hilo jina waliondoka bila kukubali kupokea msaada wo wote kutoka kwa watu wasioamini
 kwa hiyo imetupasa sisi kuonyesha ukarimu kwa watu kama hao ili tuweze kutenda kazi pamoja kwa ajili ya kweli
deotrefe na demetrio nililiandikia kanisa lakini deotrefe yeye apendaye kujifanya wa kwanza hakubali mamlaka yetu
 hivyo kama nikija nitakumbuka matendo yake atendayo akitusingizia kwa maneno ya hila
wala hatosheki na hayo anayotusingizia bali pia hukataa kuwakaribisha ndugu na hata huwazuia wale walio tayari kufanya hivyo na kuwafukuza watoke kanisani
 mpenzi usiige lile lililo baya bali lile lililo jema
ye yote atendaye mema atoka kwa mungu atendaye mabaya hakumwona mungu
salamu za mwisho kila mtu ameshuhudia mema kuhusu demetrio vivyo hivyo hata na hiyo kweli yenyewe
sisi pia twashuhudia mema juu yake nanyi mwajua kwamba ushuhuda wetu ni kweli
 ninayo mambo mengi ya kukuandikia lakini sipendi kuandika kwa kalamu na wino
 badala yake nataraji kukuona upesi nasi tutaongea pamoja ana kwa ana
amani iwe kwako
rafiki zetu walioko hapa wanakusalimu
wasalimu hao rafiki zetu walioko huko kila mmoja kwa jina lake
 yohana yuda utangulizi mwandishi wa waraka huu ametambuliwa kuwa ni yuda ambaye alikuwa nduguye yakobo
yakobo aliyekuwa msimamizi wa baraza la yerusalemu na ambaye ndiye mwandishi wa waraka wa yakobo
yeye alikuwa ndugu wa yesu wa kuzaliwa na maria mk
mfanano wa yaliyomo na yale yaliyomo kwenye waraka wa pili wa petro yanaashiria kuwa yuda alikuwa amehamasishwa na ujumbe wa petro
katika yuda anaonyesha kuwa alikusudia kuandika kuhusu wokovu wao lakini sasa anabadili nasaha zake kuelekea kwenye mwelekeo wa kukemea mtazamo wa watu fulani wenye tabia mbaya waliokuwa wanazunguka miongoni mwao wakiwa wanapotosha neema ya mungu
tarehe tarehe ya kuandikwa kwa waraka huu inaweza ikawa kati ya mwaka b
au kama miaka kumi baadaye
kama waraka huu uliandikiwa wakristo wa kiyahudi huko palestina tarehe ya awali inakubalika zaidi
wazo kuu yuda anasisitiza umuhimu wa kuishindania imani
upotovu yaani uzushi ni lazima uonyeshwe wazi kwamba si kweli
anaonya kwamba hukumu ya mungu itakuja juu ya wale wanaopotoka katika imani kama vile ilivyokuja juu ya kaini kora na balaamu
mgawanyo utangulizi maonyo dhidi ya uongo marudi na hitimisho yuda salamu yuda mtumwa wa yesu kisto nduguye yakobo kwa wale walioitwa wapendwa katika mungu baba na kuhifadhiwa salama ndani ya yesu kristo rehema amani na upendo viwe kwenu kwa wingi
dhambi na hukumu ya watu wasiomcha mungu wapenzi ingawa nilikuwa ninatamani sana kuwaandikia kuhusu wokovu ambao tunaushiriki sisi sote niliona imenipasa kuwaandikia na kuwasihi kwamba mwishindanie imani iliyokabidhiwa watakatifu mara moja tu
 kwa kuwa kuna watu waliojipenyeza kwa siri katikati yenu watu walioandikiwa tangu zamani hukumu hii waovu wapotoshao neema ya mungu wetu kuwa ufisadi wakimkana yeye aliye bwana wetu wa pekee bwana yesu kristo
hukumu kwa walimu wa uongo ingawa mmekwisha kujua haya yote nataka niwakumbushe kuwa bwana akiisha kuwaokoa watu wake kutoka misri baadaye aliwaangamiza wale ambao hawakuamini
 nao malaika ambao hawakulinda nafasi zao lakini wakayaacha makao yaliyokuwa yao hasa hawa amewaweka katika giza wakiwa wamefungwa kwa minyororo ya milele kwa ajili ya hukumu siku ile kuu
 vivyo hivyo sodoma na gomora na pia ile miji iliyokuwa kando kando ambayo kwa jinsi moja na hao walijifurahisha kwa uasherati na kufuata tamaa za mwili zisizo za asili waliwekwa wawe mfano kwa kuadhibiwa katika moto wa milele
 vivyo hivyo hawa waotao ndoto huutia mwili unajisi hukataa kuwa chini ya mamlaka na kunena mabaya juu ya wenye mamlaka
 lakini hata malaika mkuu mikaeli alipokuwa anashindana na ibilisi juu ya mwili wa mose hakuthubutu kumlaumu bali alimwambia bwana na akukemee lakini watu hawa hunena mabaya dhidi ya mambo wasiyoyafahamu na katika mambo yale wanayoyafahamu kwa hisia kama wanyama wasio na akili hayo ndiyo hasa yanayowaharibu
 ole wao kwa kuwa wanaifuata njia ya kaini wamekimbilia faida katika kosa la baalamu na kuangamia katika uasi wa kora
 watu hawa ni dosari katika karamu zenu za upendo wakila pamoja nanyi bila hofu wakijilisha pasipo hofu
wao ni mawingu yasiyokuwa na maji yakichukuliwa na upepo miti isiyo na matunda wakati wa mapuputiko ambayo hunyauka iliyokufa mara mbili na kung olewa kabisa
 wao ni mawimbi makali ya bahari yakitoa povu la aibu yao wenyewe ni nyota zipoteazo ambao weusi wa giza ndio akiba yao waliowekewa milele
 enoki mtu wa saba kuanzia adamu alitoa unabii kuhusu watu hawa akisema tazama bwana anakuja pamoja na maelfu kwa maelfu ya watakatifu wake ili kumhukumu kila mmoja na kuwapatiliza wote wasiomcha mungu kwa matendo yao yote ya uasi waliyoyatenda pamoja na maneno yote ya kuchukiza ambayo wenye dhambi wamesema dhidi yake
 watu hawa ni wenye kunung unika na wenye kutafuta makosa wao hufuata tamaa zao mbaya hujisifu kwa maneno makuu kuhusu wao wenyewe na kuwasifu mno watu wenye vyeo kwa ajili ya kujipatia faida
maonyo na mausia lakini ninyi wapenzi kumbukeni yale mitume wa bwana yesu kristo waliyotangulia kusema
 kwa kuwa waliwaambia siku za mwisho kutakuwa na watu wenye kudhihaki watakaofuata tamaa zao wenyewe za upotovu
 hawa ndio watu wanaowagawa ninyi wafuatao tamaa zao za asili wala hawana roho
 lakini ninyi wapenzi jijengeni katika imani yenu iliyo takatifu sana tena ombeni katika roho mtakatifu
 jilindeni katika upendo wa mungu mkitazamia kwa furaha rehema ya bwana wetu yesu kristo ili awalete katika uzima wa milele
 wahurumieni wengine wale wenye shaka wengine waokoeni kwa kuwanyakua kutoka kwenye moto nao wengine wahurumieni mkiwa na hofu mkichukia hata vazi lenye mawaa na kutiwa unajisi na mwili
dua ya kutakia heri kwake yeye awezaye kuwalinda msianguke na kuwaleta ninyi mbele za utukufu wake mkuu bila dosari kwa furaha ipitayo kiasi yeye mungu pekee mwokozi wetu kwa yesu kristo bwana wetu utukufu ukuu uweza na mamlaka vina yeye tangu milele sasa na hata milele amen
yuda yuda ufunuo wa yohana utangulizi kitabu hiki kinaanza ufunuo wa yesu kristo aliopewa na mungu kikionyesha kuwa yesu kristo ndiye mhusika mkuu katika kitabu hiki
tangu mwanzo kuonekana kwa kristo ndiko kunakotawala
hivyo ufunuo huu ni wa yesu kristo aliopewa na mungu japo kitabu kimechukua jina la mwandishi ufunuo wa yohana ukweli ni kwamba haumzungumzii yohana kwa undani wala haumfunui yeye bali yesu kristo
yesu ndiye mwana kondoo ambaye ameleta ukombozi
yeye ndiye atakayehukumu na hatimaye atashinda kabisa uovu ili ufalme wa milele ulio bora kabisa usimamishwe
kuna sehemu kubwa tatu katika kitabu hiki chenye mambo mengi muhimu
sehemu ya kwanza ni maono ya yesu kristo sura ya 
sehemu ya pili inahusu habari za makanisa yaani barua zinazoandikwa kwa makanisa saba yaliyoko asia sura ya 
sehemu ya tatu inahusu maono mbalimbali juu ya maisha na mateso ya watu wa mungu kushindwa kwa uovu kuja kwa kristo mara ya pili hukumu ya mwisho utawala wa miaka elfu moja na maisha ya mbinguni sura ya 
sehemu kubwa ya maono hayo inahusu maafa yatakayoipata dunia ambapo ghadhabu ya mwana kondoo yaani yesu inaonyeshwa
katika maono haya yamo pia maono kuhusu watu wa mungu walioteswa na kuuawa ambao sasa wako mbinguni
maono yanafikia kilele kwenye vita baina ya yule kahaba babeli na ushindi wa neno la mungu ambaye ni mfalme wa wafalme na bwana wa mabwana 
yeye amekuja kuangamiza kazi za shetani uovu na kuandaa karamu kwa wale wamwaminio
ndipo yanafuata maono kuhusu hukumu na utukufu na maneno ya mwisho amen na uje bwana yesu 
mstari wa ufunguo wa kitabu hiki ni basi andika mambo uliyoyaona yaliyoko na yale yatakayotukia baada ya haya
kikiwa na lugha ya kiufunuo yaani matumizi ya mifano na majina ya kubuniwa ambayo si halisi lugha ya mfano ndoto maono matumizi makubwa ya tarakimu na viumbe vya mbinguni
tumaini kwa wale wanaoteswa katika nyakati zile za kukata tamaa
wazo kuu kitabu hiki chenye utukufu kinamwonyesha yesu ambaye mwanzo alidharauliwa mwana kondoo aliyechinjwa kwa ajili ya dhambi za ulimwengu akichukua utawala wa historia nyakati za mwisho na akileta ushindi wa milele kwa kuangamiza uovu na kuleta utawala wa haki milele na milele
mkristo katika kitabu hiki anapata uhakika wa tumaini lake kwamba siku moja mambo yote yatakuwa mema na mungu atatawala juu ya yote
machozi yatafutwa kifo huzuni majonzi na uchungu vitakoma milele 
huu ni ujumbe wa kutia moyo kwa waamini wote wakati wote
mwandishi yale yaliyomo kwenye kitabu hiki na ushahidi wa nje unaonyesha kwamba mwandishi ni mtu aliyekuwa na nafasi muhimu ya uongozi katika makanisa ya asia
mwandishi wa kitabu hiki ni yohana mimi yohana ndugu yenu ninayeshiriki pamoja nanyi mateso katika yesu ambaye ametajwa mahali pengi na 
huyu ndiye aliyeandika pia injili pamoja na nyaraka zote tatu ambaye ndiye yule anayetajwa kama mwanafunzi aliyependwa na ambaye aliegama kifuani mwa yesu wakati wa chakula cha mwisho kati ya yesu na wanafunzi wake
tarehe kitabu hiki kimeandikwa b
mahali kisiwa cha patmo karibu na pwani ya uyunani greece
mgawanyo mwanzo wa maono barua saba kwa makanisa maono kuhusu mungu na mwana kondoo lakiri saba za hukumu tarumbeta saba za hukumu maono kuhusu vita ya duniani na mbinguni mabakuli saba ya hukumu hukumu juu ya kahaba babeli mwisho wa nyakati na wakati ujao ufunuo wa yohana utangulizi na salamu ufunuo wa yesu kristo aliopewa na mungu ili awaonyeshe watumishi wake mambo yatakayotukia karibuni
alijulisha mambo haya kwa kumtuma malaika wake kwa yohana mtumishi wake ambaye ameshuhudia kuhusu kila kitu alichoona yaani neno la mungu na ushuhuda wa yesu kristo
 amebarikiwa yeye asomaye maneno ya unabii huu na pia wamebarikiwa wale wanaoyasikia na kuyatia moyoni yale yaliyoandikwa humo kwa sababu wakati umekaribia
salamu kwa makanisa saba yohana kwa makanisa saba yaliyoko asia neema na amani kutoka kwa yeye aliyeko aliyekuwako na atakayekuja na kutoka kwa wale roho saba walioko mbele ya kiti chake cha enzi na kwa yesu kristo ambaye ni shahidi mwaminifu aliye mzaliwa wa kwanza kutoka kwa wafu ambaye yeye ndiye mtawala wa wafalme wa dunia
kwake yeye aliyetupenda na ambaye ametuweka huru kutoka katika dhambi zetu kwa damu yake akatufanya sisi kuwa ufalme na makuhani tumtumikie mungu wake ambaye ni baba yake
utukufu na uwezo vina yeye milele na milele amen
 tazama anakuja na mawingu na kila jicho litamwona hata wale waliomchoma mkuki na mataifa yote ulimwenguni yataomboleza kwa sababu yake
naam ndivyo itakavyokuwa amen
 mimi ni alfa na omega asema bwana mungu aliyeko aliyekuwako na atakayekuja mwenyezi
maono ya kristo mimi yohana ndugu yenu ninayeshiriki pamoja nanyi mateso katika yesu na katika ufalme na uvumilivu katika saburi nilikuwa katika kisiwa kiitwacho patmo kwa ajili ya neno la mungu na ushuhuda wa yesu
 nilikuwa katika roho siku ya bwana nikasikia sauti kubwa kama ya tarumbeta nyuma yangu ikisema andika kwenye kitabu haya yote unayoyaona kisha ukipeleke kwa makanisa saba yaani efeso smirna pergamo thiatira sardi filadelfia na laodikia
 ndipo nikageuka ili nione ni sauti ya nani iliyokuwa ikisema nami
nami nilipogeuka nikaona vinara saba vya taa vya dhahabu katikati ya vile vinara vya taa nikaona mtu kama mwana wa adamu amevaa joho refu na mkanda wa dhahabu umefungwa kifuani mwake
 kichwa chake na nywele zake zilikuwa nyeupe kama sufu nyeupe kama theluji nayo macho yake yalikuwa kama mwali wa moto
 nyayo zake zilikuwa kama shaba iliyosuguliwa sana kama vile imesafishwa katika tanuru ya moto nayo sauti yake ilikuwa kama sauti ya maji mengi
 katika mkono wake wa kuume alishikilia nyota saba na kinywani mwake ulitoka upanga wenye makali kuwili
uso wake kama jua kali linalong aa kwa nguvu zake zote
 nilipomwona nilianguka miguuni pake kama aliyekufa
ndipo akaweka mkono wake wa kuume juu yangu na kusema usiogope mimi ni wa kwanza na wa mwisho
 mimi ni yeye aliye hai niliyekuwa nimekufa na tazama ni hai milele na milele nami ninazo funguo za mauti na kuzimua
 basi andika mambo uliyoyaona yaliyopo na yale yatakayotukia baada ya haya
 kuhusu siri ya zile nyota saba ulizoziona katika mkono wangu wa kuume na vile vinara saba vya taa vya dhahabu ni hii zile nyota saba ni malaika wa yale makanisa saba navyo vile vinara saba ni hayo makanisa saba
kwa kanisa lililoko efeso kwa malaika wa kanisa lililoko efeso andika haya ndiyo maneno ya yule aliyezishika zile nyota saba katika mkono wake wa kuume na ambaye hutembea katikati ya vile vinara saba vya taa vya dhahabu
 nayajua matendo yako bidii yako na saburi yako
najua kuwa huwezi kuvumiliana na watu waovu na ya kwamba umewajaribu wale wanaojifanya kuwa mitume na kumbe sio nawe umewatambua a kuzimu hapa linatokana na neno la kiyunani hades au tartarus yaani mahali pa mateso kwa ajili ya waliopotea
ufunuo wa yohana kuwa ni waongo
 nami najua umevumilia na kustahimili taabu kwa ajili ya jina langu wala hukuchoka
 lakini nina neno juu yako umeuacha upendo wako wa kwanza
 kumbuka basi ni wapi ulikoanguka tubu na ukafanye matendo yale ya kwanza
kama usipotubu nitakuja kwako na kukiondoa kinara chako cha taa kutoka mahali pake
 lakini una jambo hili kwa upande wako unayachukia matendo ya wanikolai ambayo nami nayachukia
 yeye aliye na sikio na asikie yale ambayo roho ayaambia makanisa
yeye atakayeshinda nitampa haki ya kula matunda ya mti wa uzima ambao uko katika paradisoa ya mungu
kwa kanisa liliko smirna kwa malaika wa kanisa lililoko smirna andika haya ndiyo maneno yake yeye aliye wa kwanza na wa mwisho aliyekufa kisha akafufuka
 naijua dhiki yako na umaskini wako lakini wewe ni tajiri nayajua masingizio ya wale wasemao kuwa ni wayahudi lakini sio wao ni sinagogi la shetani
 usiogope mateso yatakayokupata
nakuambia shetani atawatia baadhi yenu gerezani ili kuwajaribu nanyi mtapata dhiki kwa muda wa siku kumi
uwe mwaminifu hata kufa nami nitakupa taji ya uzima
 yeye aliye na sikio na asikie yale ambayo roho anayaambia makanisa
yeye ashindaye hatadhuriwa na mauti ya pili
kwa kanisa lililoko pergamo kwa malaika wa kanisa lililoko pergamo andika haya ndiyo maneno yake yeye aliye na upanga wenye makali kuwili
 ninajua unakoishi ni kule ambako shetani ana kiti chake cha enzi
lakini umelishika jina langu
wala hukuikana imani yako kwangu hata katika siku za shahidi wangu mwaminifu antipa ambaye aliuawa katika mji wenu ambako ndiko anakokaa shetani
 lakini nina mambo machache dhidi yako unao watu wafuatao mafundisho ya a paradiso hapa ina maana ya bustani yaani shamba dogo la miti izaayo matunda
balaamu yule aliyemfundisha balaki kuwashawishi waisraeli watende dhambi kwa kula vitu vilivyotolewa dhabihu kwa sanamu na kufanya uasherati
 vivyo hivyo unao wale wayashikao mafundisho ya wanikolai
 basi tubuni ama sivyo nitakuja kwako upesi na kupigana na watu hao kwa upanga wa kinywa changu
 yeye aliye na sikio na asikie yale ambayo roho anayaambia makanisa
yeye ashindaye nitampa baadhi ya ile mana iliyofichwa nami nitampa yeye jiwe jeupe ambalo juu yake limeandikwa jina jipya asilolijua mtu isipokuwa yule anayelipokea
kwa kanisa lililoko thiatira kwa malaika wa kanisa lililoko thiatira andika haya ndiyo maneno ya mwana wa mungu ambaye macho yake ni kama mwali wa moto na ambaye miguu yake ni kama shaba iliyosuguliwa sana
 nayajua matendo yako upendo wako imani yako huduma na saburi yako na kwamba matendo yako ya sasa yamezidi yale ya kwanza
 lakini nina neno dhidi yako unamvumilia yule mwanamke yezebeli ambaye anajiita nabii lakini anawafundisha na kuwapotosha watumishi wangu ili wafanye uasherati na kula vyakula vilivyotolewa kafara kwa sanamu
 nimempa muda ili atubie uasherati wake lakini hataki
 kwa hiyo nitamtupa kwenye kitanda cha mateso nami nitawafanya hao wanaozini naye kupata mateso makali wasipotubia njia zake
 nami nitawaua watoto wake
nayo makanisa yote yatajua kwamba mimi ndiye nichunguzaye mioyo na nia za watu na kwamba nitamlipa kila mmoja wenu kwa kadiri ya matendo yake
 basi nawaambia ninyi wengine mlioko thiatira ninyi ambao hamyafuati mafundisho ya yezebeli wala hamkujifunza hayo wengine wanayoyaita mambo ya ndani sana ya shetani sitaweka mzigo mwingine wo wote juu yenu lakini shikeni sana mlicho nacho mpaka nitakapokuja
 atakayeshinda na kutenda mapenzi yangu mpaka mwisho nitampa mamlaka juu ya mataifa
ufunuo wa yohana atawatawala kwa fimbo ya chuma atawavunja vipande vipande kama chombo cha udongo kama vile mimi nilivyopokea mamlaka kutoka kwa baba yangu
 yeye ashindaye nitampa ile nyota ya asubuhi
 yeye aliye na sikio na asikie yale ambayo roho anayaambia makanisa
kwa kanisa lililoko sardi kwa malaika wa kanisa lililoko sardi andika haya ndiyo maneno yake yeye aliye na zile roho saba za mungu na zile nyota saba
nayajua matendo yako kwamba una sifa ya kuwa hai lakini umekufa
 amka nawe uyaimarishe yale yaliyo karibu kufa kwa maana sikuona kwamba kazi zako zimekamilika machoni pa mungu wangu
 kumbuka basi yale uliyoyapokea na kuyasikia yatii na ukatubu
lakini usipoamka nitakuja kama mwivi wala hutajua saa nitakayokuja kwako
 lakini bado una watu wachache katika sardi ambao hawajayachafua mavazi yao
wao wataenda pamoja nami wakiwa wamevaa mavazi meupe kwa maana wanastahili
 yeye ashindaye atavikwa vazi jeupe kama wao nami sitafuta jina lake kutoka katika kitabu cha uzima bali nitalikiri jina lake mbele za baba yangu na mbele za malaika wake
 yeye aliye na sikio na asikie yale ambayo roho anayaambia makanisa
kwa kanisa lililoko filadelfia kwa malaika wa kanisa lililoko filadelfia andika haya ndiyo maneno yake yeye aliye mtakatifu na wa kweli yeye aliye na ufunguo wa daudi
anachokifungua hakuna awezaye kukifunga wala anachokifunga hakuna awezaye kukifungua
 nayajua matendo yako
tazama nimeweka mbele yako mlango uliofunguliwa wala hakuna awezaye kuufunga
ninajua kwamba una nguvu kidogo lakini umelishika neno langu wala hukulikana jina langu
 nitawafanya wale wa sinagogi la shetani wale ambao husema kuwa ni wayahudi lakini sio bali ni waongo waje wapige magoti miguuni pako nao watajua ya kwamba nimekupenda
 kwa kuwa umelishika neno la saburi yangu nitakulinda hata utoke katika saa ya kujaribiwa inayokuja ulimwenguni pote ili kuwajaribu wote wakaao duniani
 ninakuja upesi
shika sana ulicho nacho ili mtu asije akaichukua taji yako
 yeye ashindaye nitamfanya kuwa nguzo katika hekalu la mungu wangu wala hatatoka humo kamwe
nitaandika juu yake jina la mungu wangu na jina la mji wa mungu wangu yaani yerusalemu mpya ambao unashuka kutoka mbinguni kwa mungu wangu
nami pia nitaandika juu yake jina langu jipya
 yeye aliye na sikio na asikie yale ambayo roho anayaambia makanisa
kwa kanisa lililoko laodikia kwa malaika wa kanisa lililoko laodikia andika haya ndiyo maneno yake yeye aliye amen shahidi mwaminifu na wa kweli mtawala wa uumbaji wote wa mungu
 nayajua matendo yako ya kwamba wewe si baridi wala si moto
afadhali ungelikuwa baridi au moto
 hivyo kwa kuwa uvuguvugu kwamba wewe si baridi wala si moto nitakutapika utoke kinywani mwangu
 kwa maana unasema mimi ni tajiri nimefanikiwa wala sihitaji kitu cho chote
hujui ya kwamba wewe ni mnyonge wa kuhurumiwa masikini kipofu tena uliye uchi
 kwa hiyo nakushauri ununue kutoka kwangu dhahabu iliyosafishwa kwa moto ili upate kuwa tajiri na mavazi meupe ili uyavae upate kuficha aibu ya uchi wako na mafuta ya kupaka macho yako ili upate kuona
 wale niwapendao ninawakemea na kuwaadibisha
hivyo uwe na bidii ukatubu
 tazama nasimama mlangoni nabisha
kama mtu ye yote akisikia sauti yangu na kufungua mlango nitaingia ndani na kula pamoja naye naye pamoja nami
 yeye ashindaye nitampa haki ya kuketi pamoja nami kwenye kiti changu cha enzi kama vile mimi nilivyoshinda nikaketi pamoja na baba yangu kwenye kiti chake cha enzi
 yeya aliye na sikio na asikie yale ambayo roho anayaambia makanisa
ufunuo wa yohana kiti cha enzi kilichoko mbinguni baada ya mambo hayo nilitazama nami nikaona mbele yangu mlango uliowazi mbinguni
nayo ile sauti niliyokuwa nimeisikia hapo kwanza ikisema nami kama tarumbeta ikasema njoo panda huku nami nitakuonyesha yale ambayo hayana budi kutokea baada ya haya
 ghafula nilikuwa katika roho hapo mbele yangu kilikuwapo kiti cha enzi mbinguni kikiwa kimekaliwa na mtu mmoja
 yeye aliyekuwa amekikalia alikuwa anaonekana kama yaspi na akiki
kukizunguka kile kiti cha enzi palikuwa na upinde wa mvua ulioonekana kama zumaridi
pia kukizunguka hicho kiti cha enzi palikuwa na viti ishirini na vinne na juu ya hivyo viti walikuwa wameketi wazee ishirini na wanne waliovaa majoho meupe wakiwa na taji za dhahabu vichwani mwao
 kwenye kile kiti cha enzi palikuwa panatoka miali ya umeme wa radi ngurumo na sauti za radi
mbele ya hicho kiti cha enzi palikuwa na taa saba zilizokuwa zinawaka
hizi ndizo roho saba za mungu
 pia mbele ya hicho kiti cha enzi palikuwa na kile kilichoonekana kama bahari ya kioo iliyokuwa angavu kama jiwe lisilo na rangi yo yote ling aalo sana
katikati kukizunguka kile kiti cha enzi kulikuwa na viumbe wanne wenye uhai wakiwa wamejawa na macho mbele na nyuma
 huyo kiumbe wa kwanza mwenye uhai alikuwa kama simba wa pili alikuwa kama ng ombe dume wa tatu alikuwa na uso kama wa mwanadamu na wa nne alikuwa kama tai anayeruka
 kila mmoja wa hawa viumbe wenye uhai wanne alikuwa na mabawa sita na kujawa na macho pande zote hadi chini ya mabawa
usiku na mchana hawakuacha kusema mtakatifu mtakatifu mtakatifu ni bwana mungu mwenyezi aliyekuwako aliyeko na atakayekuja
 kila mara viumbe hao wenye uhai wanne walipomtukuza kumheshimu na kumshukuru yeye aliyeketi kwenye kile kiti cha enzi tena aishie milele na milele wale wazee ishirini na wanne huanguka mbele zake yeye aliyeketi kwenye kile kiti cha enzi na kumwabudu yeye aliye hai milele na milele
wao huziweka taji zao mbele ya hicho kiti cha enzi wakisema bwana wetu na mungu wetu wewe umestahili kupokea utukufu na heshima na uweza kwa maana ndiwe uliyeviumba vitu vyote na kwa mapenzi yako viliumbwa na vimekuwako
kitabu na mwana kondoo kisha nikaona katika mkono wake wa kuume yule aliyeketi kwenye kile kiti cha enzi kitabu kilichoandikwa ndani na upande wa nyuma kikiwa kimefungwa kwa lakiri saba
 nami nikamwona malaika mwenye nguvu akitangaza kwa sauti kuu akisema ni nani anayestahili kuzivunja hizo lakiri na kukifungua hicho kitabu lakini hapakuwa na ye yote mbinguni wala duniani au chini ya dunia aliyeweza kukifungua hicho kitabu wala hata kutazama ndani yake
 nikalia sana sana kwa sababu hakuonekana ye yote aliyestashili kukifungua hicho kitabu wala kutazama ndani yake
 kisha mmoja wa wale wazee akaniambia usilie tazama simba wa kabila la yuda wa uzao wa daudi ameshinda ili kwamba aweze kukifungua hicho kitabu na kuvunja hizo lakiri zake saba
ndipo nikaona kati ya kile kiti cha enzi na wale viumbe wenye uhai wanne na miongoni mwa wale wazee mwana kondoo amesimama akiwa kama amechinjwa
alikuwa na pembe saba na macho saba ambazo ndizo zile roho saba za mungu zilizotumwa duniani pote
 huyo mwana kondoo akaja na kukitwaa kile kitabu kutoka kwenye mkono wa kuume wa yule aliyeketi kwenye kile kiti cha enzi
 alipokwisha kukitwaa kile kitabu wale viumbe wenye uhai wanne pamoja na wale wazee ishirini na wanne wakaanguka mbele ya yule mwana kondoo
kila mmoja wao alikuwa na kinubi nao walikuwa wameshika mabakuli ya dhahabu yaliyojaa uvumba ambayo ni maombi ya watakatifu
 nao wakaimba wimbo mpya wakisema wewe unastahili kukitwaa kitabu na kuzivunja lakiri zake kwa sababu ulichinjwa na kwa damu yako ukamnunulia mungu watu kutoka katika kila kabila kila lugha kila jamaa na kila taifa
 wewe umewafanya hawa wawe ufalme na makuhani wa kumtumikia mungu wetu nao watamiliki katika dunia
ufunuo wa yohana nami nikatazama nikasikia sauti za malaika wengi wakiwa wamekizunguka kile kiti cha enzi pamoja na wale viumbe wenye uhai wanne na wale wazee ishirini na wanne idadi yao ilikuwa kumi elfu mara kumi elfu na maelfu ya maelfu
 nao wakiimba kwa sauti kuu wakisema anastahili mwana kondoo yeye aliyechinjwa kupokea uweza na utajiri na hekima na nguvu na heshima na utukufu na sifa kisha nikasikia kila kiumbe mbinguni na duniani chini ya nchi na baharini na vyote vilivyomo ndani yake vikiimba sifa na heshima na utukufu na uweza ni vyake yeye aketiye juu ya hicho kiti cha enzi na kwa mwana kondoo milele na milele wale viumbe wenye uhai wanne wakasema amen nao wale wazee ishirini na wanne wakaanguka kifudifudi wakaabudu
mwana kondoo avunja lakiri saba mwa zile saba
ndipo nikasikia mmoja wa wale viumbe wenye uhai wanne akisema kwa sauti kama ya radi njoo nikatazama na hapo mbele yangu alikuwepo farasi mweupe yeye aliyempanda alikuwa na upindi naye akapewa taji akampanda akatoka akishinda ili apate kushinda
 alipoivunja ile lakiri ya pili nikamsikia yule kiumbe mwenye uhai wa pili akisema njoo ndipo akatokea farasi mwingine wa rangi nyekundu
yeye aliyempanda akapewa uwezo wa kuondoa amani duniani na kuwafanya watu wauane
yeye akapewa upanga mkubwa
 alipoivunja ile lakiri ya tatu nikamsikia yule kiumbe wa tatu mwenye uhai akisema njoo nikatazama na mbele yangu alikuwepo farasi mweusi yeye aliyempanda alikuwa na mizani mkononi mwake
ndipo nikasikia kile kilichokuwa kama sauti katikati ya wale viumbe wanne wenye uhai ikisema kipimo kimoja cha ngano kwa mshahara wa kibarua wa siku moja
vipimo vitatu vya shayiri kwa mshahara wa kibarua wa siku moja a
lakini usiharibu mafuta ya zeituni wala divai alipovunja ile lakiri ya nne nikasikia sauti ya yule kiumbe wa nne mwenye uhai ikisema njoo nikatazama na hapo mbele yangu alikuwepo farasi mwenye rangi ya kijivujivu yeye aliyempanda huyo farasi aliitwa mauti naye kuzimub alikuwa akifuatana naye nao wakapewa mamlaka juu ya robo ya dunia kuua kwa upanga njaa tauni na kwa wanyama wakali wa dunia
 alipoivunja ile lakiri ya tano nikaona chini ya madhabahu roho za wale waliouawa kwa ajili ya neno la mungu na kwa ajili ya ushuhuda walioutunza
 wakalia kwa sauti kuu wakisema hata lini ee bwana mwenyezi uliye mtakatifu na mwaminifu kutokuwahukumu na kulipiza kisasi juu ya watu waishio duniani kwa ajili ya damu yetu kisha kila mmoja wao akapewa joho jeupe nao wakaambiwa wangoje kwa muda kidogo zaidi mpaka idadi ya ndugu zao na watumishi wenzao watakaouawa kama wao walivyouawa itakapotimia
 nikaangalia naye alipokuwa akiivunja ile lakiri ya sita pakatokea tetemeko kuu la nchi na jua likawa jeusi kama nguo ya gunia iliyotengenezwa kwa singa za mbuzi mwezi wote ukawa mwekundu kama damu
 nyota zilizo angani zikaanguka ardhini kama vile matunda ya mtini yasiyokomaa yaangukavyo wakati mti wake unapotikiswa na upepo mkali
 anga ikatoweka kama vile karatasi isokotwavyo na kila mlima na kila kisiwa kikaondolewa mahali pake
 ndipo wafalme wa duniani wakuu wote majemadari matajiri wenye nguvu na kila mtu mtumwa na mtu huru wakajificha katika mapango na kwenye miamba ya milima
 wakaiita milima na miamba wakisema tuangukieni mkatufiche na uso wake yeye aketiye kwenye kiti cha enzi na mkatuepushe na ghadhabu ya mwana kondoo kwa maana siku ile kuu ya ghadhabu yao imewadia
je ni nani awezaye kusimama wale wasraeli watiwa muhuri baada ya haya nikaona malaika wanne wakiwa wamesimama katika pembe nne za dunia wakizuia hizo pepo nne za dunia ili a mshahara wa kibarua wa siku moja ulikuwa sawa na dinari moja
b kuzimu hapa ni neno linalotokana na neno la kiyunani hades au kwa kiebrania sheol ufunuo wa yohana kwamba pasiwe na upepo utakaovuma juu ya nchi au juu ya bahari au juu ya mti wo wote
 nikaona malaika mwingine akipanda kutoka maawio ya jua akiwa na muhuri wa mungu aliye hai
akawaita kwa sauti kubwa wale malaika wanne waliokuwa wamepewa mamlaka ya kuidhuru nchi na bahari akisema msiidhuru nchi wala bahari wala miti hadi tuwe tumetia alama kwenye vipaji vya nyuso za watumishi wa mungu wetu
 ndipo nikasikia idadi ya wale waliowekewa alama yaani watu kutoka katika makabila yote ya israeli
 kutoka kabila la yuda kabila la reubeni kabila la gadi kabila la asheri kabila la naftali kabila la manase kabila la simeoni kabila la lawi kabila la isakari kabila la zabuloni kabila la yosefu na kabila la benyamini 
umati mkubwa wa watu kutoka mataifa yote baada ya haya nikatazama na hapo mbele yangu palikuwa na umati mkubwa wa watu ambao hakuna ye yote awezaye kuuhesabu
kutoka kila taifa kila kabila kila jamaa na kila lugha wamesimama mbele ya kile kiti cha enzi na mbele ya mwana kondoo
walikuwa wamevaa mavazi meupe na wakiwa wameshika matawi ya mitende mikononi mwao
 nao walikuwa wakipiga kelele kwa sauti kubwa wakisema wokovu una mungu wetu yeye aketiye kwenye kiti cha enzi na mwana kondoo nao malaika wote walikuwa wamesimama kukizunguka kile kiti cha enzi na wale wazee ishirini na wanne na wale viumbe wanne wenye uhai
wakaanguka kifudifudi mbele ya hicho kiti cha enzi na kumwabudu mungu wakisema amen sifa na utukufu na hekima na shukrani na heshima na uweza na nguvu viwe kwa mungu wetu milele na milele amen kisha mmoja wa wale wazee ishirini na wanne akaniuliza ni nani hawa waliovaa mavazi meupe nao wametoka wapi nikamjibu bwana wewe wajua
naye akasema hawa ni wale waliotoka katika ile dhiki kuu nao wamefua mavazi yao katika damu ya mwana kondoo na kuyafanya meupe kabisa
 kwa hiyo wako mbele ya kiti cha enzi cha mungu na kumtumikia usiku na mchana katika hekalu lake naye aketiye katika kile kiti cha enzi atakaa pamoja nao na kuwalinda
 kamwe hawataona njaa wala kiu tena
jua halitawapiga wala joto lo lote liunguzalo
 kwa maana mwana kondoo aliyeko katikati ya kile kiti cha enzi atakuwa mchungaji wao naye atawaongoza kwenda kwenye chemchemi za maji yaliyo hai
naye mungu atafuta kila chozi kutoka katika macho yao
lakiri ya saba na chetezo cha dhahabu mwana kondoo alipoivunja ile lakiri ya saba pakawa kimya mbinguni kwa muda wa nusu saa
 nami nikawaona wale malaika saba wanaosimama mbele za mungu nao wakapewa tarumbeta saba
 malaika mwingine aliyekuwa na chetezo cha dhahabu akaja na kusimama mbele ya madhabahu
akapewa uvumba mwingi ili autoe pamoja na maombi ya watakatifu wote juu ya ile madhabahu ya dhahabu iliyoko mbele ya kile kiti cha enzi
ule moshi wa uvumba pamoja na yale maombi ya watakatifu vikapanda juu mbele za mungu kutoka mkononi mwa huyo malaika
 kisha yule malaika akachukua kile chetezo akakijaza moto kutoka kwenye ile madhabahu akautupa juu ya dunia
pakatokea sauti za radi ngurumo umeme wa radi na tetemeko la nchi
tarumbeta saba tarumbeta ya kwanza basi wale malaika saba waliokuwa na zile tarumbeta saba wakajiandaa kuzipiga
 malaika wa kwanza akaipiga tarumbeta ufunuo wa yohana yake pakatokea mvua ya mawe na moto uliochanganyika na damu vikatupwa kwa nguvu juu ya nchi na theluthi ya dunia ikateketea theluthi ya miti ikateketea na majani yote mabichi yakateketea
tarumbeta ya pili malaika wa pili akaipiga tarumbeta yake na kitu kama mlima mkubwa unaowaka moto kikatupwa baharini
theluthi ya bahari ikawa damu theluthi ya viumbe vyenye uhai viishivyo baharini vikafa na theluthi ya meli zikaharibiwa
tarumbeta ya tatu malaika wa tatu akaipiga tarumbeta yake na nyota kubwa iliyokuwa ikiwaka kama taa ikaanguka toka angani ikaangukia theluthi ya mito na chemchemi za maji
 nyota hiyo inaitwa uchungu
theluthi ya maji yakawa machungu na watu wengi wakafa kutokana na maji hayo kwa maana yalikuwa machungu
tarumbeta ya nne kisha malaika wa nne akaipiga tarumbeta yake na theluthi ya jua theluthi ya mwezi na theluthi ya nyota zikapigwa
kwa hiyo theluthi moja ya mwanga ikawa giza
theluthi ya mchana ikawa haina mwanga na pia theluthi ya usiku
 nilipokuwa tena nikitazama nikamsikia tai mmoja akipiga kelele kwa sauti kuu wakati akiruka katikati ya mbingu akisema ole ole ole wa watu waishio duniani kwa sababu ya tarumbeta ambazo malaika wengine watatu wanakaribia kuzipiga
tarumbeta ya tano malaika wa tano akaipiga tarumbeta yake nami nikaona nyota iliyokuwa imeanguka toka angani hadi ardhini
nyota hiyo ilipewa ufunguo wa shimo lisilo na mwishoa
 alipolifungua hilo shimo lisilo na mwisho moshi ukapanda kutoka humo kama moshi wa tanuru kubwa sana
jua na anga vikatiwa giza na ule moshi uliotoka katika hilo shimo lisilokuwa na mwisho
 ndipo katika ule moshi wakatoka nzige wakaenda juu ya nchi nao wakapewa nguvu kama zile za nge wa duniani
 wakaambiwa wasidhuru majani ya nchi wala mmea wala mti wo wote bali wawadhuru tu wale watu ambao hawana alama ya mungu a shimo lisilo na mwisho yaani abyss maana yake kuzimu makao ya pepo wachafu
kwenye vipaji vya nyuso zao
wakaruhusiwa kuwatesa kwa muda wa miezi mitano lakini wasiwaue
uchungu wa kuuma kwao ulikuwa kama ule wa mtu aumwapo na nge
 katika siku hizo watu watatafuta kifo lakini hawatakiona watatamani kufa lakini kifo kitawakimbia
 wale nzige walikuwa na umbo kama la farasi waliotayarishwa kwa ajili ya vita
kwenye vichwa vyao kulikuwa na kitu kama taji za dhahabu na nyuso zao zilikuwa kama za binadamu
 walikuwa na nywele kama za wanawake na meno yao yalikuwa kama ya simba
 walikuwa na dirii kama za chuma na sauti za mabawa yao zilikuwa kama ngurumo za magari mengi ya farasi wanaokimbilia vitani
 walikuwa na mikia yenye miiba ya kuumia kama nge
nguvu yao ya kutesa watu kwa huo muda wa miezi mitano ilikuwa katika hiyo mikia yao
 walikuwa na malaika kutoka kwenye hilo shimo lisilo na mwisho kama mfalme wao ambaye jina lake kwa kiebrania ni abadonib na kwa kiyunani ni apolioni
 ole ya kwanza imepita bado nyingine mbili zinakuja
tarumbeta ya sita malaika wa sita akaipiga tarumbeta yake nami nikasikia sauti ikitoka katika zile pembe nne za madhabahu ya dhahabu iliyoko mbele za mungu
 ile sauti ikamwambia yule malaika wa sita mwenye tarumbeta wafungulie wale malaika wanne waliofungwa kwenye ule mto mkubwa eufrati
 basi wale malaika wanne wakafunguliwa ambao walikuwa wamewekwa tayari kwa ajili ya saa hiyo na siku hiyo na mwezi huo na mwaka huo ili wawaue theluthi ya wanadamu
 idadi ya majeshi wapandao farasi ilikuwa 
 hivi ndivyo nilivyowaona hao farasi na wapanda farasi katika maono yangu wapanda farasi walivaa dirii vifuani zenye rangi ya moto na yakuti samawi na kiberiti
vichwa vya hao farasi vilikuwa kama vichwa vya simba
moto moshi na kiberiti vilitoka vinywani mwao
 theluthi ya wanadamu wakauawa kwa maafa hayo matatu yaani huo moto moshi na kiberiti vilivyotoka kwenye vinywa vya hao farasi
 nguvu za hao farasi zilikuwa katika vinywa vyao na kwenye mikia yao kwa sababu mikia b kiebrania abadoni na kwa kiyunani apolioni maana yake mharabu yaani yeye aharibuye
ufunuo wa yohana yao ilikuwa kama nyoka
yenye vichwa ambayo waliitumia kuwadhuru watu
 wanadamu waliosalia ambao hawakuuawa katika maafa hayo bado walikataa kutubu na kuacha kumwabudu shetani na vitu walivyotengeneza kwa mikono yao wenyewe yaani sanamu za dhahabu za fedha za shaba za mawe na za miti ambazo haziwezi kuona kusikia wala kutembea
 wala hawakutubu na kuacha matendo yao ya uuaji uchawi uasherati wala wizi wao
malaika mwenye kitabu kidogo kisha nikamwona malaika mwingine mwenye nguvu akishuka kutoka mbinguni
alikuwa amevikwa wingu na upinde wa mvua juu ya kichwa chake
uso wake uling aa kama jua na miguu yake ilikuwa kama nguzo za moto
 mkononi mwake alikuwa ameshika kitabu kidogo kilichokuwa kimefunguliwa
akauweka mguu wake wa kuume juu ya bahari na mguu wake wa kushoto akauweka juu ya nchi kavu
 naye akapiga kelele kwa sauti kuu kama simba anayenguruma
alipopiga kelele zile radi saba zikatoa ngurumo zake
 nazo zile radi saba zilipotoa ngurumo nilitaka kuanza kuandika lakini nikasikia sauti kutoka mbinguni ikisema yatie muhuri hayo yaliyosemwa na hizo radi saba na usiyaandike
 kisha yule malaika niliyekuwa nimemwona akiwa amesimama juu ya bahari na juu ya nchi kavu akainua mkono wake wa kuume kuelekea mbinguni
 naye akaapa kwa jina la mungu aishiye milele na milele aliyeumba mbingu na vyote vilivyomo dunia na vyote viijazavyo pamoja na bahari na vyote vilivyomo ndani yake akasema hakuna kungoja tena
 lakini katika siku zile ambazo huyo malaika wa saba atakapokaribia kuipiga hiyo tarumbeta yake siri ya mungu itatimizwa kama vile alivyowatangazia watumishi wake manabii
 ndipo ile sauti niliyokuwa nimeisikia kutoka mbinguni ikasema nami tena ikaniambia nenda chukua kile kitabu kilichofunguliwa kilichoko mkononi mwa yule malaika aliyesimama juu ya bahari na juu ya nchi kavu
 basi nikamwendea nikamwomba yule malaika anipe kile kitabu kidogo
akaniambia chukua na ukile
kitakuwa kichungu tumboni mwako lakini kinywani mwako kitakuwa kitamu kama asali
 hivyo nikakichukua kile kitabu kidogo kutoka mkononi mwa yule malaika nikakila
kilikuwa kitamu kama asali kinywani mwangu lakini baada ya kukila tumbo langu likatiwa uchungu
 kisha nikaambiwa imekupasa kutoa unabii tena kuhusu makabila mengi mataifa lugha na wafalme
mashahidi wawili ndipo nikapewa mwanzi wa kupimia ulio kama fimbo nikaambiwa nenda ukapime hekalu la mungu pamoja na madhabahu nawe uwahesabu wale waabuduo humo
 lakini usiupime ua wa nje wa hekalu uache kwa sababu ua huo wamepewa watu mataifa
hao wataukanyagakanyaga mji mtakatifu kwa muda wa miezi arobaini na miwili
 nami nitawapa mashahidi wangu wawili uwezo nao watoe unabii kwa muda wa siku wakiwa wamevaa nguo za gunia
 hawa ndio ile mizeituni miwili na vile vinara viwili vya taa visimamavyo mbele za bwana wa dunia yote
 kama mtu ye yote akitaka kuwadhuru moto hutoka vinywani mwao na kuwateketeza adui zao
hivi ndivyo mtu ye yote atakayetaka kuwadhuru atakavyokufa
 watu hawa wanao uwezo wa kufunga anga ili mvua isinyeshe wakati wote watakapokuwa wanatoa unabii wao
nao watakuwa na uwezo wa kuyabadili maji kuwa damu na kuipiga dunia kwa kila aina ya mapigo mara kwa mara kama watakavyo
 basi watakapokuwa wamemaliza ushuhuda wao yule mnyama atokaye katika lile shimo lisilo na mwisho atapigana nao vita atawashinda na kuwaua
maiti zao zitabaki katika barabara ya mji mkubwa ambao kwa fumbo unaitwa sodoma na misri ambapo pia bwana wao alisulibiwa
 kwa muda wa siku tatu na nusu watu wa kila kabila jamaa lugha na taifa wataziangalia hizo maiti zao na hawataruhusu wazikwe
 watu waishio duniani watazitazama kwa furaha maiti za hao manabii wawili na kushangilia kwa kupeana zawadi kwa sababu hao manabii waliwatesa watu waishio duniani
 lakini baada ya zile siku tatu na nusu pumzi ya uhai kutoka kwa mungu ikawaingia nao wakasimama kwa miguu yao na wote waliowaona wakaingiwa na hofu kuu
 kisha wale manabii wawili wakasikia sauti kuu kutoka mbinguni ikiwaambia njoni huku juu nao wakapaa mbinguni katika wingu wakati adui zao wakiwa wanawatazama
 saa iyo hiyo kukatokea tetemeko kubwa la nchi na sehemu moja ya kumi ya mji ufunuo wa yohana ikaanguka
watu elfu saba wakauawa katika tetemeko hilo nao walionusurika wakaogopa sana wakamtukuza mungu wa mbinguni
 ole ya pili imekwisha kupita tazama ole ya tatu inakuja upesi
tarumbeta ya saba yule malaika wa saba akaipiga tarumbeta yake pakawa na sauti kubwa mbinguni iliyosema ufalme wa ulimwengu umekuwa ufalme wa bwana wetu na wa kristo wake naye atatawala milele na milele
 nao wale wazee ishirini na wanne waliokuwa wameketi mbele za mungu kwenye viti vyao vya enzi wakaanguka kifudifudi wakamwabudu mungu wakisema tunakushukuru bwana mungu mwenyezi uliyeko na uliyekuwako kwa kuwa umetwaa uweza wako mkuu na ukaanza kutawala
 mataifa walikasirika kwa kuwa wakati wa ghadhabu yako umewadia
wakati umewadia wa kuwahukumu waliokufa na kuwapa thawabu watumishi wako manabii na watakatifu wako pamoja na wale wote wanaoliheshimu jina lako wakubwa kwa wadogo na kuwaangamiza wale wanaoiangamiza dunia
 ndipo hekalu la mungu lililoko mbinguni likafunguliwa na sanduku la agano lake likaonekana humo ndani
kukatokea mianga ya umeme wa radi ngurumo sauti za radi tetemeko la nchi na mvua kubwa ya mawe
mwanamke na joka kukaonekana ishara kuu mbinguni palikuwa na mwanamke aliyevikwa jua na mwezi ukiwa chini ya miguu yake na taji ya nyota kumi na mbili ilikuwa kichwani mwake
 alikuwa na mimba naye akilia kwa uchungu kwa kuwa alikuwa anakaribia kuzaa
 kisha ishara nyingine ikaonekana mbinguni likaonekana joka kubwa jekundu lenye vichwa saba na pembe kumi na taji saba katika vichwa vyake
 mkia wake ukakokota theluthi ya nyota zote angani na kuziangusha katika nchi
ndipo lile joka likasimama mbele ya yule mwanamke aliyekuwa karibu kuzaa ili lipate kumla huyo mtoto mara tu atakapozaliwa
 yule mwanamke akazaa mtoto mwanamume atakayeyatawala mataifa yote kwa fimbo yake ya utawala ya chuma
lakini huyo mtoto akanyakuliwa na kupelekwa kwa mungu kwenye kiti chake cha enzi
 yule mwanamke akakimbilia nyikani ambako mungu alikuwa amemtayarishia mahali ili apate kutunzwa huko kwa muda wa siku 
malaika mikaeli amshinda yule joka basi palikuwa na vita mbinguni mikaeli na malaika zake wakapigana na hilo joka nalo joka pamoja na malaika zake likapigana nao
 lakini joka na malaika zake wakashindwa na hapakuwa tena na nafasi kwa ajili yao mbinguni
 lile joka kuu likatupwa chini yule nyoka wa zamani aitwaye ibilisi au shetani aupotoshaye ulimwenguni wote
akatupwa chini duniani yeye pamoja na malaika zake
ushindi mbinguni watangazwa kisha nikasikia sauti kuu mbinguni ikisema sasa wokovu na uweza na ufalme wa mungu wetu umekuja na mamlaka ya kristo wake
kwa kuwa ametupwa chini mshtaki wa ndugu zetu anayewashtaki mbele za mungu usiku na mchana
 nao wakamshinda kwa damu ya mwana kondoo na kwa neno la ushuhuda wao
wala wao hawakuyapenda maisha yao hata kufa
 kwa hiyo furahini ninyi mbingu na wote wakaao humo lakini ole wenu nchi na bahari kwa maana huyo shetani ameshuka kwenu akiwa amejaa ghadhabu kwa sababu anajua ya kuwa muda wake ni mfupi lile joka lilipoona kuwa limetupwa chini duniani lilimfuatilia yule mwanamke aliyekuwa amezaa mtoto mwanamume
 lakini huyo mwanamke akapewa mabawa mawili ya tai ufunuo wa yohana mkubwa kusudi aweze kuruka mpaka mahali palipotayarishwa kwa ajili yake huko nyikani ambako atatunzwa kwa wakati na nyakati na nusu wakati ambako yule joka hawezi kufika
 ndipo lile joka likamwaga maji kama mto kutoka kinywani mwake ili kumfikia huyo mwanamke na kumkumba kama mafuriko
 lakini nchi ikamsaidia huyo mwanamke kwa kufungua kinywa na kuumeza huo mto ambao huyo joka alikuwa ameutoa kinywani mwake
 kisha lile joka likapatwa na hasira kali kwa ajili ya huyo mwanamke likaondoka ili kupigana vita na watoto waliosalia wa huyo mwanamke yaani wale wanaozitii amri za mungu na kuushika ushuhuda wa yesu kristo
lile joka likasimama kwenye mchanga wa bahari
 yule joka akajikita katika mchanga ulioko ufuoni mwa bahari
mnyama kutoka baharini nami nikamwona mnyama akitoka ndani ya bahari
mnyama huyo alikuwa na pembe kumi na vichwa saba akiwa na taji kumi kwenye hizo pembe zake na juu ya kila kichwa kulikuwa na jina la kukufuru
 mnyama yule niliyemwona alikuwa kama chui miguu yake ilikuwa kama ya dubu na kichwa chake kama cha simba
lile joka likampa huyo mnyama nguvu zake kiti chake cha enzi na mamlaka makubwa
 kimojawapo ya vichwa vya huyo mnyama kilikuwa kama kilichokwisha kupata jeraha la mauti lakini jeraha hilo la mauti likapona
ulimwengu wote ukashangaa ukamfuata huyo mnyama
 watu wakaliabudu lile joka kwa sababu lilikuwa limempa huyo mnyama mamlaka yake pia wakamwabudu huyo mnyama na kuuliza ni nani aliye kama huyu mnyama ni nani awezaye kupigana vita naye huyo mnyama akapewa kusema maneno ya kujisifu na kukufuru na kutumia mamlaka yake kwa muda wa miezi arobaini na miwili
 akafungua kinywa chake ili kumkukufuru mungu akilitukana jina lake na mahali aishipo na wale wakaao mbinguni
 pia akaruhusiwa kufanya vita na watakatifu na kuwashinda
akapewa uwezo juu ya watu wa kila kabila jamaa lugha na taifa
 nao watu wote waishio duniani watamwabudu huyo mnyama yaani wale wote ambao majina yao hayakuandikwa a wakati na nyakati na nusu wakati hapa maana yake ni miaka mitatu na nusu
kwenye kitabu cha uzima cha mwana kondoo aliyechinjwa tangu kuumbwa kwa ulimwengu
 yeye aliye na sikio na asikie
 ikiwa mtu ni wa kuchukuliwa mateka atachukuliwa mateka
ikiwa mtu ni wa kuuawa kwa upanga atauawa kwa upanga
hapa ndipo penye wito kwa ajili ya saburi na imani ya watakatifu
mnyama kutoka katika dunia kisha nikamwona mnyama mwingine akipanda juu kutoka katika dunia
alikuwa na pembe mbili kama mwana kondoo lakini akanena kama joka
 akatumia mamlaka yote ya yule mnyama wa kwanza kwa niaba yake naye akawafanya wote wakaao duniani kumwabudu yule mnyama wa kwanza ambaye jeraha lake la mauti lilipona
 huyu mnyama wa pili akafanya ishara kuu na za ajabu hata kusababisha moto kushuka toka mbinguni kuja duniani watu wakiona waziwazi
 kwa sababu ya zile ishara alizokuwa amepewa uwezo wa kufanya kwa niaba ya yule mnyama wa kwanza akawadanganya wakaao duniani
akawaamuru wasimamishe sanamu kwa heshima ya yule mnyama aliyekuwa amejeruhiwa kwa upanga lakini akaishi
 akapewa uwezo wa kuipa pumzi ile sanamu ya yule mnyama wa kwanza ili iweze kusema na kuwasababisha wale wote waliokataa kuiabudu hiyo sanamu kuuawa
 pia alimlazimisha kila mmoja mdogo na mkubwa tajiri na maskini mtu huru na mtumwa atiwe chapa kwenye mkono wake wa kuume au kwenye kipaji chake cha uso ili kwamba mtu ye yote asiweze kununua wala kuuza isipokuwa amekuwa na hiyo chapa ambayo ni jina la huyo mnyama au tarakimu za jina lake
 hapa ndipo penye hekima
yeye aliye na akili na ahesabu tarakimu za huyo mnyama kwa maana ni tarakimu za kibinadamu
tarakimu zake ni 
mwana kondoo na wale kisha nikatazama na hapo mbele yangu alikuwepo mwana kondoo akiwa amesimama juu ya mlima sayuni
pamoja naye walikuwa wale watu wenye jina la mwana kondoo na jina la baba yake likiwa limeandikwa kwenye vipaji vya nyuso zao
 nami nikasikia sauti kutoka mbinguni kama ufunuo wa yohana sauti ya maji mengi yaendayo kasi na sauti kama ngurumo ya radi
sauti hiyo niliyoisikia ilikuwa kama sauti ya wapiga vinubi wakipiga vinubi vyao
 nao wakaimba wimbo mpya mbele ya hicho kiti cha enzi na mbele ya wale viumbe wenye uhai wanne na wale wazee ishirini na wanne
hakuna mtu ye yote aliyeweza kujifunza wimbo huo isipokuwa hao watu waliokuwa wamekombolewa kutoka duniani
 hawa ndio wale ambao hawakujitia unajisi kwa wanawake kwa kuwa wao ni mabikira
wao humfuata mwana kondoo kila aendako
hawa wamekombolewa kutoka miongoni mwa wanadamu wakawa malimbuko kwa mungu na kwa mwana kondoo
 vinywani mwao hapakuonekana uongo wala hawakuwa na hatia yo yote
malaika watatu kisha nikamwona malaika mwingine akiruka juu angani naye alikuwa na injili ya milele ya kuwatangazia wale waishio duniani yaani kwa kila taifa kabila lugha na jamaa
 akasema kwa sauti kubwa mcheni mungu na kumtukuza kwa maana saa ya hukumu yake imewadia
mwabuduni yeye aliyeziumba mbingu dunia bahari na chemchemi za maji
 malaika wa pili akafuata akisema ameanguka ameanguka babeli aliye mkuu yeye aliyeyafanya mataifa yote kulewa kwa mvinyo wa ghadhabu ya uasherati wake
 malaika wa tatu akawafuata hao wawili akisema kwa sauti kubwa kama mtu ye yote anamwabudu huyo mnyama na sanamu yake na kutiwa chapa yake kwenye kipaji chake cha uso au kwenye mkono wake yeye naye atakunywa mvinyo wa hasira kali ya mungu ambayo imemiminwa katika kikombe cha ghadhabu yake pasipo kuchanganywa na maji
naye atateswa kwa moto uwakao na kiberiti mbele ya malaika watakatifu na mbele za mwana kondoo
 nao moshi wa mateso yao hupanda juu milele na milele
hakuna mapumziko mchana wala usiku kwa wale wamwabuduo huyo mnyama na sanamu yake au kwa ye yote anayepokea chapa ya jina lake
 hapa ndipo penye subira na uvumilivu wa watakatifu yaani wale wanaozishika amri za mungu na kudumu kuwa waaminifu kwa yesu
 kisha nikasikia sauti kutoka mbinguni ikisema andika wamebarikiwa wale wafao katika bwana tangu sasa
naam asema roho watapumzika kutoka katika taabu zao kwa kuwa matendo yao yatawafuata
kuvuna mavuno ya dunia nikatazama hapo mbele yangu palikuwa na wingu jeupe na aliyekuwa ameketi juu ya hilo wingu alikuwa kama mwana wa adamu mwenye taji ya dhahabu kichwani mwake na mundu mkali mkononi mwake
 kisha malaika mwingine akaja kutoka hekaluni naye akamwita kwa sauti kubwa yule aliyekuwa ameketi juu ya lile wingu akasema chukua mundu wako ukavune kwa kuwa wakati wa mavuno umewadia kwa maana mavuno ya dunia yamekomaa
 hivyo yule aliyekuwa ameketi juu ya lile wingu akauzungusha mundu wake duniani nayo dunia ikavunwa
 malaika mwingine akatoka katika hekalu lililoko mbinguni naye pia alikuwa na mundu mkali
 kisha malaika mwingine aliyekuwa na mamlaka juu ya moto akatoka kwenye madhabahu naye akamwita yule malaika mwenye mundu mkali kwa sauti kubwa akisema chukua mundu wako mkali ukakusanye vichala vya mizabibu ya dunia maana zabibu zake zimeiva
 hivyo yule malaika akauzungusha mundu wake duniani na kukusanya vichala vya zabibu za dunia na kuzitupa kwenye shinikizo kubwa la ghadhabu ya mungu
 lile shinikizo likakanyagwa nje ya mji nayo damu ikatiririka kama mafuriko kutoka katika hilo shinikizo kufikia kimo cha hatamu za farasia kwa umbali wa maili mia mbili
b wenye yale mapigo saba ya mwisho kwa sababu kwa mapigo hayo ghadhabu ya mungu ilikuwa imekamilika
 nikaona kile kilichoonekana kama bahari ya kioo iliyochanganyikana na moto
kando ya hiyo bahari walikuwa wamesimama wale watu waliomshinda yule mnyama na sanamu yake pamoja na tarakimu ya jina lake
mikononi mwao walikuwa wameshika vinubi walivyopewa na mungu
 nao wakaimba wimbo wa mose mtumishi wa mungu na wimbo wa mwana kondoo wakisema a kimo cha hatamu za farasi hapa ni kama mita moja na nusu 
 m b maili hapa ni sawa na kilomita ufunuo wa yohana bwana mungu mwenyezi matendo yako ni makuu na ya ajabu mfalme wa zamani zote njia zako wewe ni za haki na za kweli ni nani ambaye hatakuogopa wewe bwana na kulitukuza jina lako kwa kuwa wewe peke yako ndiwe mtakatifu
mataifa yote yatakuja na kuabudu mbele zako kwa kuwa matendo yako ya haki yamedhihirishwa
 baada ya haya nikatazama nalo hekalu la hema la ushuhuda lilikuwa limefunguliwa mbinguni ndani ya lile hekalu wakatoka malaika saba wakiwa na mapigo saba
walikuwa wamevaa nguo safi za kitani ing aayo na kufungwa mikanda ya dhahabu vifuani mwao
 ndipo mmoja wa wale wenye uhai wanne akawapa wale malaika saba mabakuli saba ya dhahabu yaliyojaa ghadhabu ya mungu yeye aishiye milele na milele
nalo lile hekalu lilijawa na moshi uliotokana na utukufu wa mungu na uweza wake wala hakuna ye yote aliyeweza kuingia mle hekaluni mpaka yale mapigo saba ya wale malaika saba yalipomalizika
mabakuli saba ya ghadhabu ya mungu kisha nikasikia sauti kubwa kutoka mle hekaluni ikiwaambia wale malaika saba nendeni mkayamwage duniani hayo mabakuli saba ya ghadhabu ya mungu
 malaika wa kwanza akaenda akalimwaga hilo bakuli lake juu ya nchi
majipu mabaya yenye maumivu makali yakawapata wale watu wote waliokuwa na chapa ya yule mnyama na kuiabudu sanamu yake
 malaika wa pili akalimwaga bakuli lake baharini nayo ikabadilika kuwa damu kama ya mtu aliyekufa na kila kiumbe hai kilichokuwa ndani ya bahari kikafa
 malaika wa tatu akalimwaga bakuli lake katika mito na chemchemi za maji nazo zikawa damu
 ndipo nikamsikia malaika msimamizi wa maji akisema wewe una haki katika hukumu hizi ulizotoa wewe uliyeko uliyekuwako uliye mtakatifu kwa sababu umehukumu hivyo kwa kuwa walimwaga damu ya watakatifu wako na manabii wako nawe umewapa damu wanywe kama walivyostahili
 nikasikia madhabahu ikiitikia naam bwana mungu mwenyezi hukumu zako ni kweli na haki
 malaika wa nne akamimina bakuli lake kwenye jua nalo likapewa nguvu za kuwaunguza watu kwa moto
 watu wakaunguzwa na hilo joto kali lakini wakalaani jina la mungu aliyekuwa na uwezo juu ya mapigo haya wala hawakutubu na kumtukuza mungu
 malaika wa tano akamimina bakuli lake kwenye kiti cha enzi cha yule mnyama nao ufalme wake ukagubikwa na giza
watu wakatafuna ndimi zao kwa ajili ya maumivu wakamlaani mungu wa mbinguni kwa sababu ya maumivu na majeraha yao wala hawakutubu kwa ajili ya matendo yao maovu
 malaika wa sita akamimina bakuli lake kwenye mto mkubwa eufrati maji yake yakakauka ili kutayarisha njia kwa ajili ya wafalme watokao mashariki
 kisha nikaona roho wachafu watatu waliofanana na vyura wakitoka katika kinywa cha lile joka na katika kinywa cha yule mnyama na katika kinywa cha yule nabii wa uongo
 hizo ndizo roho za pepo wachafu zitendazo miujiza
nazo huwaendea wafalme wa ulimwengu wote na kuwakusanya tayari kwa ajili ya vita katika siku ile kuu ya mungu mwenyezi
 tazama naja kama mwivi amebarikiwa yeye akeshaye na kuziweka tayari nguo zake ili asiende uchi na kuoenekana aibu yake
 ndipo wakawakusanya wafalme pamoja mahali paitwapo armagedoni a kwa kiebrania
 malaika wa saba akamimina bakuli lake angani na sauti kubwa ikatoka mle hekaluni katika kile kiti cha enzi ikisema imekwisha kuwa kukawa na mianga ya umeme wa radi ngurumo radi na tetemeko kubwa la ardhi
hapajawa kamwe na tetemeko la ardhi kama hilo tangu mwanadamu awepo duniani hivyo lilikuwa tetemeko kubwa ajabu
 ule mji mkubwa ukagawanyika katika sehemu tatu nayo miji ya mataifa ikaanguka
mungu a armagedoni au har magedoni hapa ina maana mlima magido mahali pa kinabii ambapo wafalme wote wa dunia watakusanyika kwa vita katika siku ya mungu mwenyezi
 ufunuo wa yohana akaukumbuka babeli ule uliokuwa mkuu na kuupa kikombe cha hasira na ghadhabu yake
 kila kisiwa kikatoweka wala milima haikuonekana
 mvua kubwa ya mawe mawe yenye uzito wa talanta mojab yakaanguka kutoka mbinguni yakawaangukia wanadamu
nao wanadamu wakamlaani mungu kwa ajili ya hayo mapigo ya mvua ya mawe kwa sababu pigo hilo lilikuwa la kutisha
kahaba mkuu na mnyama mmoja wa wale malaika saba waliokuwa na yale mabakuli saba akaja akaniambia njoo nitakuonyesha adhabu ya yule kahaba mkuu aketiye juu ya maji mengi
 yule ambaye wafalme wa dunia walizini naye na watu wakaao duniani walilewa kwa mvinyo wa uzinzi wake
 kisha yule malaika akanichukua katika roho akanipeleka nyikani
huko nikamwona mwanamke mmoja ameketi juu ya mnyama mwekundu aliyejaa majina ya kumkufuru mungu mwili mzima
mnyama huyo alikuwa na vichwa saba na pembe kumi
 huyo mwanamke alikuwa amevaa mavazi ya rangi ya zambarau na nyekundu akimetameta kwa dhahabu vito vya thamani na lulu
mkononi mwake alikuwa ameshika kikombe cha dhahabu kilichojaa mambo ya machukizo na uchafu wa uzinzi wake
 kwenye kipaji chake cha uso palikuwa pameandikwa jina siri babeli mkuu mama wa makahaba na machukizo ya dunia
 nikaona kuwa huyo mwanamke alikuwa amelewa kwa damu ya watakatifu yaani damu ya wale watu waliouawa kwa ushuhuda wa yesu
nilipomwona huyo mwanamke nilistaajabu sana
 ndipo yule malaika akaniambia kwa nini unastaajabu nitakufafanulia siri ya huyo mwanamke na huyo mnyama aliyempanda mwenye vichwa saba na pembe kumi
 huyo mnyama ambaye ulimwona wakati fulani alikuwepo lakini sasa hayupo naye atapanda kutoka katika lile shimo lisilo na mwisho na kwenda kwenye maangamizo
watu waishio duniani ambao majina yao hayakuandikwa kwenye kitabu cha uzima tangu kuumbwa kwa b talanta moja ni kama kilo ulimwengu watastaajabu kumwona huyo mnyama kwa maana alikuwepo wakati fulani na sasa hayupo lakini atakuja
 hapa ndipo penye akili pamoja na hekima
vile vichwa saba ni vilima saba ambavyo huyo mwanamke amevikalia
 pia hivyo vichwa saba ni wafalme saba ambao miongoni mwao watano wamekwisha kuanguka mwingine hajaja bado lakini atakapokuja atalazimika kukaa kwa muda mfupi
 yule mnyama aliyekuwepo wakati fulani na ambaye sasa hayupo yeye ni mfalme wa nane
ni miongoni mwa wale saba naye anakwenda kwenye maangamizi
 zile pembe kumi ulizoziona ni wafalme kumi ambao bado hawajapokea ufalme lakini ambao watapokea mamlaka kuwa wafalme kwa wakati mmoja pamoja na yule mnyama
 hawa wana nia moja nao watamwachia yule mnyama nguvu zao na mamlaka yao
 watafanya vita na mwana kondoo lakini mwana kondoo atawashinda kwa sababu yeye ni bwana wa mabwana na mfalme wa wafalme
yeye atakuwa pamoja na watu wake walioitwa ambao ni wateule wake na wafuasi wake waaminifu
 kisha yule malaika akaniambia yale maji uliyoyaona yule kahaba akiwa ameketi juu yake ni jamaa za watu makutano mataifa na lugha
 zile pembe kumi ulizoziona pamoja na huyo mnyama watamchukia huyo kahaba watamfilisi na kumwacha uchi watamla nyama yake na kumteketeza kwa moto
 kwa maana mungu ataweka mioyoni mwao kutimiza kusudi lake kwa kukubali kumpa yule mnyama mamlaka yao ya utawala mpaka maneno ya mungu yatakapotimia
 yule mwanamke uliyemwona ni ule mji mkubwa unaotawala juu ya wafalme wa dunia
kuanguka kwa babeli baada ya haya nikaona malaika mwingine akishuka kutoka mbinguni akiwa na mamlaka makuu na dunia ikamulikiwa na mng ao wake
 naye akalia kwa nguvu kwa sauti kubwa akisema umeanguka umeanguka babeli ulio mkuu umekuwa makao ya mashetani na makazi ya kila pepo mchafu makazi ya kila ndege na kila mnyama achukizaye
 kwa maana mataifa yote yamekunywa mvinyo ufunuo wa yohana wa uasherati wake nao wafalme wa dunia wamefanya uzinzi naye nao wafanyi biashara wa dunia wametajirika kutokana na wingi wa utajiri wake
 kisha nikasikia sauti nyingine kutoka mbinguni ikisema tokeni katikati yake enyi watu wangu ili msije mkashiriki dhambi zake ili usije ukapatwa na pigo lake lo lote kwa kuwa dhambi zake zimelundikana hadi mbinguni naye mungu ameukumbuka uhalifu wake
 mtendee kama yeye alivyotenda umlipe mara mbili kwa ajili ya yale aliyotenda
katika kikombe chake mchanganyie mara mbili ya kile alichochanganya
 mpatie mateso na huzuni nyingi sawa na utukufu na anasa alizojipatia
kwa kuwa moyoni mwake hujivuna akisema mimi ninatawala kama malkia mimi si mjane wala sitaona huzuni kamwe
 kwa hiyo mapigo yatampata kwa siku moja mauti maombolezo na njaa
naye atateketezwa kwa moto kwa maana amhukumuye ni bwana mungu mwenyezi
 wafalme wa dunia waliozini naye na kushiriki anasa zake watakapoona moshi wa kuungua kwake watamlilia na kumwombolezea
 watasimama mbali na kulia kwa hofu kutokana na mateso yake na kusema ole ole ee mji mkuu ee babeli mji wenye nguvu hukumu yako imekuja katika saa moja na wafanyi biashara wa duniani wanalia na kuomboleza kwa sababu hakuna anunuaye bidhaa zao tena
 bidhaa za dhahabu za fedha za vito vya thamani na vya lulu kitani safi nguo za rangi ya zambarau hariri nguo nyekundu aina zote za miti ya manukato vifaa vyote vya pembe za ndovu vifaa vyote vya miti yenye thamani kuliko yote shaba nyeusi chuma na marmar mdalasini vikolezi uvumba manemane uvumba wenye harufu nzuri divai mafuta ya zeituni unga mzuri na ngano ng ombe na kondoo farasi na magari watumwa pia na roho za wanadamu
 watasema yale matunda ambayo roho yako iliyatamani yamekoma
utajiri wako wote na fahari yako vimetoweka wala haviwezi kupatikana tena kamwe wale wafanyibiashara wauzao bidhaa hizo na kupata utajiri wao kutoka kwake watasimama mbali naye kwa hofu ya mateso yanayompata
watalia na kuomboleza wakipiga kelele wakisema ole ole ee mji mkubwa uliyekuwa umevikwa mavazi ya kitani safi ya rangi ya zambarau na nyekundu ukimetameta kwa dhahabu vito vya thamani na lulu katika muda wa saa moja utajiri wote mkubwa kama huu umeangamia kila nahodha mabaharia wote wasafirio baharini na wote wafanyao kazi melini watasimama mbali naye
 watakapoona moshi wa kuungua kwake watalia wakisema je ulipata kuwako mji mkuu kama huu nao watajirushia mavumbi vichwani mwao huku wakilia na kuomboleza wakisema ole ole ee mji mkubwa mji ambao wote wenye meli baharini walitajirika kwa kupitia mali zako katika saa moja tu umeangamizwa furahia uharibifu wake ee mbingu furahini ninyi watakatifu na mitume na manabii kwa kuwa mungu ameutendea kama vile ulivyowatendea ninyi
 kisha malaika mmoja mwenye nguvu akainua jiwe kubwa kama la kusagia akalitupa baharini akisema hivyo ndivyo mji mkubwa babeli utakavyotupwa chini kwa nguvu wala hautaonekana tena
 nyimbo za wapiga vinubi na waimbaji wapiga filimbi na sauti za wapiga tarumbeta hazitasikika ndani yako tena
ndani yako kamwe hataonekana fundi mwenye ujuzi wa aina yo yote
 ufunuo wa yohana wala sauti ya jiwe la kusagia kamwe haitaisikika
 mwanga wa taa hautaangaza tena ndani yako
wala sauti ya bwana arusi na bibi arusi kamwe haitasikiwa ndani yako
kwa kuwa wafanyi biashara wako walikuwa watu maarufu wa dunia na mataifa yote yalidanganyika kwa uchawi wako
 ndani yako ilionekana damu ya manabii na ya watakatifu na watu wote waliouawa duniani
shangwe huko mbinguni baada ya haya nikasikia sauti kama sauti ya umati mkubwa wa watu mbinguni ikisema kwa nguvu haleluya wokovu na utukufu na uweza ni vya mungu wetu kwa maana hukumu zake ni za kweli na za haki
amemhukumu yule kahaba mkuu aliyeuharibu ulimwengu kwa uzinzi wake
mungu amemlipiza kisasi kwa ajili ya damu ya watumishi wake
 wakasema tena kwa nguvu haleluya moshi wake huyo kahaba unapanda juu milele na milele
wale wazee ishirini na wanne pamoja na wale viumbe wenye uhai wanne wakaanguka kifudifudi wakamwabudu mungu aliyekuwa ameketi kwenye kile kiti cha enzi
wakasema kwa sauti kuu amen haleluya kisha sauti ikatoka katika kile kiti cha enzi ikisema msifuni mungu wetu ninyi watumishi wake wote ninyi nyote mnaomcha wadogo kwa wakubwa kisha nikasikia sauti kama sauti ya umati mkubwa wa watu kama sauti ya maji mengi yaendayo kasi na kama ngurumo kubwa ya radi ikisema haleluya kwa maana bwana mungu wetu mwenyezi anamiliki
 tufurahi tushangilie na kumpa utukufu kwa maana arusi ya mwana kondoo imewadia na bibi arusi wake amejiweka tayari
 akapewa kitani safi nyeupe inayong aa ili avae
hiyo kitani safi inawakilisha matendo ya haki ya watakatifu
 ndipo yule malaika akaniambia andika haya wamebarikiwa wale walioalikwa kwenye karamu ya arusi ya mwana kondoo naye akaongeza kusema haya ndiyo maneno ya kweli ya mungu
 ndipo nikaanguka kifudifudi miguuni pake ili kumwabudu lakini yeye akaniambia usifanye hivyo mimi pia ni mtumishi mwenzako pamoja na ndugu zako walio na ushuhuda wa yesu
mwabudu mungu maana ushuhuda wa yesu ndio roho ya unabii
aliyepanda farasi mweupe kisha nikaona mbingu imefunguka na hapo mbele yangu akiwepo farasi mweupe ambaye yeye aliyempanda huyo farasi aliitwa mwaminifu na wa kweli
yeye ahukumu kwa haki na kupigana vita
 macho yake ni kama miali ya moto na juu ya kichwa chake kuna taji nyingi
alikuwa na jina lililoandikwa ambalo hakuna mtu ye yote anayelijua isipokuwa yeye mwenyewe
 alikuwa amevaa vazi lililochovywa kwenye damu na jina lake ni neno la mungu
 majeshi ya mbinguni walikuwa wakimfuata wakiwa wamepanda farasi weupe hali wamevaa mavazi ya kitani nzuri nyeupe safi
 kinywani mwake mlitoka upanga mkali ambao kwa huo atayaangusha mataifa
atayatawala kwa fimbo yake ya utawala ya chuma
atalikanyaga shinikizo la mvinyo wa ghadhabu ya mungu mwenyezi
 kwenye vazi lake na paja lake liliandikwa jina hili mfalme wa wafalme na bwana wa mabwana
 ufunuo wa yohana mnyama na majeshi yake yashindwa nami nikamwona malaika amesimama ndani kwenye jua akaita ndege wote warukao angani kwa sauti kuu njoni kusanyikeni kwa ajili ya karamu kubwa ya mungu ili mpate kula nyama ya wafalme na ya majemadari ya mashujaa ya farasi na ya wapanda farasi nyama ya wanadamu wote walio huru na watumwa wadogo na wakubwa
 kisha nikamwona yule mnyama na wafalme wa dunia pamoja na majeshi yao wakiwa wamekusanyika pamoja ili kupigana vita dhidi ya yulealiyempanda huyo farasi mweupe pamoja na jeshi lake
 lakini yule mnyama akakamatwa pamoja na huyo nabii wa uongo ambaye alikuwa amefanya ishara kwa niaba ya huyo mnyama ambaye kwa ishara hizi aliwadanganya wale waliopokea chapa ya huyo mnyama na kuiabudu sanamu yake
hawa wawili wakatupwa wakiwa hai ndani ya ziwa la moto liwakalo kwa kiberiti
 wale waliosalia waliuawa kwa upanga uliotoka kinywani mwa yule aliyekuwa amempanda huyo farasi mweupe nao ndege wote wakajishibisha kwa nyama yao
utawala wa miaka elfu moja kisha nikaona malaika akishuka kutoka mbinguni akiwa ameshika ufunguo wa lile shimo lisilo na mwisho na mnyororo mkubwa mkononi mwake
akalishika lile joka yule nyoka wa zamani ambaye ndiye ibilisi na shetani naye akamfunga kwa muda wa miaka 
akamtupa katika lile shimo lisilo na mwisho akamfunga humo na kulitia lakiri ili kumzuia asiendelee kudanganya mataifa mpaka hiyo miaka itimie
baada ya hayo atafunguliwa kwa muda mfupi
 kisha nikaona viti vya enzi vilivyokuwa vimekaliwa na hao waliopewa mamlaka ya kuhukumu
nami nikaona roho za wale waliokatwa vichwa kwa sababu ya ushuhuda wa yesu na kwa sababu ya neno la mungu
hawakuwa wamemsujudia huyo mnyama wala sanamu yake wala hawakupokea ile chapa yake kwenye vipaji vya nyuso zao au kwenye mikono yao
wakawa hai na kutawala pamoja na kristo miaka 
 wafu waliosalia hawakufufuka mpaka ilipotimia hiyo miaka 
huu ndio ufufuo wa kwanza
 wamebarikiwa tena ni watakatifu wale walio na sehemu katika huo ufufuo wa kwanza
hao mauti ya pili haina nguvu juu yao bali watakuwa makuhani wa mungu na wa kristo nao watatawala pamoja naye kwa muda wa miaka 
kuhukumiwa kwa shetani hiyo miaka itakapotimia shetani atafunguliwa kutoka kifungoni mwake naye atatoka ili kuyadanganya mataifa yaliyopo katika pembe nne za dunia yaani gogu na magogu apate kuwakusanya tayari kwa vita
idadi yao ni kama mchanga ulioko pwani
 nao walitembea katika eneo lote la dunia wakaizunguka kambi ya watakatifu na ule mji uliopendwa
lakini moto ukashuka kutoka mbinguni na kuwateketeza
 naye ibilisi aliyewadanganya akatupwa katika ziwa la moto na kiberiti alipo yule mnyama na yule nabii wa uongo
nao wakateswa huko mchana na usiku milele na milele
wafu wanahukumiwa kisha nikaona kiti kikubwa cha enzi cheupe dunia na mbingu zikaukimbia uso wake yeye aliyeketi juu yake wala mahali pao hapakuonekana
 nami nikawaona wafu wakubwa na wadogo wakiwa wamesimama mbele ya hicho kiti cha enzi na vitabu vikafunguliwa
pia kitabu kingine kikafunguliwa ambacho ni cha uzima
hao wafu wakahukumiwa sawasawa na matendo yao kama yaliyoandikwa ndani ya hivyo vitabu
 bahari ikawatoa wafu waliokuwamo ndani yake nayo mauti na kuzimu zikawatoa wafu waliokuwamo ndani yake
kila mtu akahukumiwa kulingana na yale aliyotenda
 kisha mauti na kuzimu zikatupwa katika ziwa la moto
hii ndio mauti ya pili yaani hilo ziwa la moto
 iwapo mtu jina lake halikuonekana katika kile kitabu cha uzima alitupwa ndani ya lile ziwa la moto
mbingu mpya na nchi mpya kisha nikaona mbingu mpya na nchi mpya maana mbingu za kwanza na nchi ya kwanza zimekwisha kupita wala hapakuwepo na bahari tena
 nikaona mji mtakatifu yerusalemu mpya ukishuka kutoka mbinguni kwa mungu ukiwa umeandaliwa kama bibi arusi aliyepambwa kwa ajili ya mumewe
 nami nikasikia sauti kubwa kutoka katika kile kiti cha enzi ikisema tazama makao ya mungu ni pamoja na wanadamu naye atakaa pamoja nao
yeye atakuwa mungu wao nao watakuwa watu wake naye mungu mwenyewe ufunuo wa yohana atakuwa pamoja nao
 atafuta kila chozi kutoka katika macho yao
mauti haitakuwepo tena wala maombolezo wala kilio wala maumivu kwa maana mambo ya kwanza yamekwisha kupita
 naye yule aliyeketi juu ya kile kiti cha enzi akasema tazama nayafanya mambo yote kuwa mapya
pia akasema andika haya maana maneno haya ni ya kuaminika tena ni kweli
 akaniambia imekwisha kuwa
mimi ni alfa na omega mwanzo na mwisho
yeye aonaye kiu nitampa kunywa kutoka katika chemchemi ya maji ya uzima bila gharama yo yote
 yeye atakayeshinda atayarithi haya yote nami nitakuwa mungu wake naye atakuwa mwanangu
 lakini waoga wasioamini wachafu wauaji wazinzi wachawi waabudu sanamu pamoja na waongo wote mahali pao ni katika lile ziwa liwakalo moto na kiberiti
hii ndiyo mauti ya pili
 kisha mmoja wa wale malaika saba waliokuwa na yale mabakuli saba ya hayo mapigo saba ya mwisho akaja akaniambia njoo nami nitakuonyesha bibi arusi yaani mke wa mwana kondoo
 naye akanichukua katika roho hadi kwenye mlima mkubwa na mrefu akanionyesha ule mji mtakatifu yerusalemu ukishuka kutoka mbinguni kwa mungu
 ulikuwa uking aa kwa utukufu wa mungu kama kito chenye thamani sana kama yaspi safi kama kioo
 ulikuwa na ukuta mkubwa mrefu wenye malango kumi na mawili pakiwa na malaika kumi na wawili kwenye hayo malango
kwenye malango hayo yaliandikwa majina ya yale makabila kumi na mawili ya israeli
 kulikuwa na malango matatu upande wa mashariki matatu upande wa kaskazini matatu upande wa kusini na matatu upande wa magharibi
 ukuta wa huo mji ulikuwa na misingi kumi na miwili na juu yake yaliandikwa majina ya wale mitume kumi na wawili wa mwana kondoo
 huyo malaika aliyesema nami alikuwa na ufito wa dhahabu wa kupimia huo mji malango yake na kuta zake
 mji huo ulikuwa mraba urefu wake ulikuwa sawa na upana
akaupima huo mji kwa huo ufito akaukuta una kama kilometa a urefu wake na upana wake na kwenda juu kwake vilikuwa sawa
 akaupima ukuta wake ulikuwa na unene wa dhiraa b a kilomita hapa ni sawa na maili b dhiraa ni sawa na mita 
 yaani karibu km
kwa kipimo cha kibinadamu ambacho huyo malaika alikuwa akikitumia
 ukuta huo ulijengwa kwa yaspi hali mji wenyewe ulijengwa kwa dhahabu safi iking aa kama kioo
 misingi ya mji huo ilipambwa kwa kila aina ya kito cha thamani
msingi wa kwanza ulikuwa wa yaspi wa pili yakuti samawi wa tatu kalkedoni wa nne zamaridi wa tano sardoniki wa sita akiki wa saba krisolitho wa nane zabarajadi wa tisa yakuti manjano wa kumi krisopraso wa kumi na moja hiakintho wa kumi na mbili amethisto
 yale malango kumi na mbili yalikuwa ni lulu kumi na mbili kila lango lilikuwa limetengenezwa kwa lulu moja
barabara za mji huo zilikuwa za dhahabu safi ing aayo kama kioo
 sikuona hekalu ndani ya huo mji kwa sababu bwana mungu mwenyezi na mwana kondoo ndio hekalu lake
 ule mji hauhitaji jua wala mwezi kuuangazia kwa sababu utukufu wa mungu ndio nuru yake na mwana kondoo ndiye taa yake
 mataifa yatatembea yakiangaziwa na nuru yake na wafalme wa duniani wataleta fahari yao ndani yake
 malango yake hayatafungwa kamwe mchana kwa maana hakutakuwa na usiku humo
 utukufu na heshima za mataifa zitaletwa humo
 lakini kitu kichafu hakitaingia humo kamwe wala mtu ye yote atendaye mambo ya aibu au ya udanganyifu
bali watakaoingia humo ni wale tu ambao majina yao yameandikwa katika kitabu cha uzima cha mwana kondoo
mto wa maji ya uzima kisha yule malaika akanionyesha mto wa maji ya uzima maangavu kama kioo yakitiririka kutoka kwenye kile kiti cha enzi cha mungu na cha mwana kondoo kupitia katikati ya barabara kuu ya huo mji
kwenye kila upande wa huo mto kulikuwa na mti wa uzima utoao matunda ya aina kumi na mbili ukizaa matunda yake kila mwezi
nayo majani ya mti huo ni kwa ajili ya uponyaji wa mataifa
 katika mji huo hakutakuwa tena na kitu cho chote kilicholaaniwa bali kiti cha enzi cha mungu na cha mwana kondoo kitakuwamo humo na watumishi wake watamtumikia nao watamwona uso wake na jina lake litakuwa kwenye vipaji vya nyuso zao
 usiku hautakuwako tena wala hawatahitaji mwanga wa taa au wa jua kwa maana bwana mungu atakuwa nuru yao nao watatawala milele na milele
 ufunuo wa yohana kisha yule malaika akaniambia maneno haya ni ya kuaminika na kweli
bwana mungu wa roho za manabii amemtuma malaika wake kuwaonyesha watumishi wake yale ambayo hayana budi kutukia upesi
bwana yesu anakuja tazama naja upesi amebarikiwa yeye ayashikaye maneno ya unabii wa kitabu hiki
 mimi yohana ndiye niliyesikia na kuyaona mambo haya
nami nilipokwisha kuyasikia na kuyaona nilianguka chini nikasujudu miguuni pa yule malaika aliyekuwa akinionyesha mambo hayo
 lakini yeye akaniambia usifanye hivyo mimi ni mtumishi pamoja nawe na ndugu zako manabii na wote wanaoyashika maneno ya kitabu hiki
msujudie mungu kisha akaniambia usiyafunge maneno ya unabii yaliyomo katika kitabu hiki kwa sababu wakati umekaribia
 atendaye mabaya na aendelee kutenda mabaya aliye mchafu na aendelee kuwa mchafu yeye atendaye haki na aendelee kutenda haki na yeye aliye mtakatifu na aendelee kuwa mtakatifu
 tazama naja upesi nikiwa na mshahara wangu nami nitamlipa kila mtu sawasawa na alivyotenda
 mimi ni alfa na omega wa kwanza na wa mwisho mwanzo na mwisho
 wamebarikiwa wale wafuao nguo zao ili wapate haki ya kuuendea huo mti wa uzima na kuuingia huo mji kwa kupitia kwenye malango yake
 huko nje wako mbwa wachawi wazinzi wauaji waabuduo sanamu na kila mtu apendaye udanganyifu na kuufanya
 mimi yesu nimemtuma malaika wangu kushuhudia mambo haya kwa ajili ya makanisa
mimi ndimi niliye shina na mzao wa daudi ile nyota ya asubuhi ing aayo
 roho na bibi arusi wanasema njoo naye asikiaye na aseme njoo ye yote mwenye kiu na aje na kila anayetaka na anywe maji ya uzima bure
 namwonya kila mtu asikiaye maneno ya unabii wa kitabu hiki mtu ye yote akiongeza cho chote mungu atamwongezea mapigo yaliyoandikwa katika kitabu hiki
 kama mtu ye yote akipunguza cho chote katika maneno ya unabii wa kitabu hiki mungu atamwondolea sehemu yake katika ule mti wa uzima na katika ule mji mtakatifu ambao habari zake zimeandikwa katika kitabu hiki
 yeye anayeshuhudia mambo haya asema naam naja upesi amen
njoo bwana yesu
 neema ya bwana yesu iwe na watakatifu wote
amen
 ufunuo wa yohana na
 biblia inaweza kuboresha maisha yako jinsi gani south africa jehovah s witnesses private bag x krugersdorp kenya international bible students associationpo box nairobi ili upate orodha kamili ya anwani zetu ulimwenguni pote tazama issn x november december is published bywatchtower bible and tract society ofnew york inc
harold l
corkern president mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch tower bibleand tract society of south africa npc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
 vol
 no
 swahili kila toleo nakala linapatikana katika lugha gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwa kutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
sje ungependa kupata habari zaidi au kujifunza biblia nyu mbani kwako bila malipo tembelea utume ombi lako ukitumia mojawapo ya anwani zilizo hapo juu
yaliyomo biblia inaweza kuboresha maisha yako jinsi gani kitabu cha kale kinachotunufaisha leo cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr kuboresha afya cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr kuboresha hali ya kihisia cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr kuboresha uhusiano wa familia na marafiki cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr matumizi mazuri ya pesa cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr kuwa na uhusiano mzuri na mungu cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr kitabu chenye manufaa zaidi katika historia cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr biblia inaweza kuboresha maisha yako jinsi gani amkeni na
 watu wengi wanaiheshimu biblia kwa sababu ni kitabu kitakatifu
na ingawa biblia inatufu ndisha jinsi ya kumwabudu mungu ina ma nufaa mengi zaidi
ina ushauri mzuri unao weza kutusaidia maishani
kwa mfano fikiria mambo ambayo baadhi ya watu wamesema kuhusu manufaa waliyopata kwa kuso ma na kutumia ushauri wa biblia katika maisha yao
maisha yangu yamekuwa bora
ninahisi nime tulia kiakili na kihisia
sasa nina furaha zaidi
fiona
kujifunza biblia kumenisaidia kujua kusudi la maisha
gnitko
maisha yangu yamebadilika na kuwa bora zai di
sasa ninatumia muda mwingi pamoja nafamilia yangu
andrew
hiyo ni mifano michache tu
ulimwenguni pote watu wengi wametambua kwamba biblia ina ushauri mwingi unaotusaidia katika maisha ya kila siku
acheni tuchunguze jinsi biblia inavyoweza kuwasai dia watu kuboresha afya hali ya kihisia u ow af an am fi matumizi ya pesa uhusiano na mungumakala zinazofuata zitatusaidia kuona kwamba ingawa biblia ni kitabu kitakatifu kinaweza pia kutusaidia katika nyanja mbalimbali maishani
kitabu cha kale kinachotunufaisha leoamkeni na
 biblia si kitabu cha tiba
hata hivyo ushauri wake unaweza kutusaidia kutunza afya yetu
fikiria baadhi ya kanuni za biblia zinazowezakukusaidia kuboresha afya yako
tunza mwili wako kanuni ya biblia hakuna mtu anayeuchukia mwili wake bali huulisha na kuutunza
waefeso 
inamaanisha nini kanuni hii ya biblia inatu himiza tufanye yote tunayoweza ili kutunza afyayetu
uchunguzi mmoja unaonyesha kwamba ma tatizo mengi ya afya husababishwa na mtindo wetu wa maisha
hivyo tukiwa na mtindo mzuri wa maisha tunaweza kuwa na afya nzuri
mambo unayoweza kufanya chakula
tunza afya yako kwa kula chakula el en ak am iy ak a
fanya mazoezi
kufanya mazoezi kunaweza kuboresha afya yako hata iwe una umri gani
pia wale walio na ulemavu au ugonjwa wakudumu wanaweza kufaidika kwa kufanya ma zoezi
ingawa watu wa familia marafiki na madaktari wanaweza kukupa ushauri na ku kutia moyo uwe na ratiba ya kufanya mazoezi wewe ndiye uliye na wajibu wa kuifuata lala vya kutosha
kutolala vya kutosha kwa siku nyingi kunaweza kusababisha ma tatizo makubwa ya afya
watu wengi hawala li vya kutosha kwa sababu wanaamua kufa nya mambo mengine badala ya kulala
lakini kulala vya kutosha kutafanya uwe na afyanzuri
epuka mazoea yenye kudhuru kanuni ya biblia acheni tujisafishe kila unaji si wa mwili na roho
 wakorintho 
inamaanisha nini tutakuwa na afya nzuri tu kiepuka kuchafua miili yetu kwa vitu vyenyekuboresha afyaamkeni na
 kudhuru kama vile sigara ambayo inajulikana kuwa kisababishi kikuu cha magonjwa na vifo
mambo unayoweza kufanya panga tarehe hususa ya kuacha kuvuta sigara na uweke alamakwenye kalenda yako
siku chache kabla ya tarehehiyo tupa sigara zote vifaa vya kuwekea majivuya sigara viberiti na vitu vyovyote vinavyohusia na na zoea hilo lenye kudhuru
epuka maeneoambayo watu wanaojihusisha na mazoea kamahayo wanapatikana
waeleze marafiki wanaokuu nga mkono kuhusu uamuzi wako
kanuni nyingine za biblia zingatia usalama
an am n il zima pia ujenge ukuta kuzungu ka ukingo wa paa lako ili mtuasianguke kutoka kwenye paanawe uiletee familia yako hatiaya damu
kumbukumbu la torati 
dhibiti hasira
mtu asiyekasirika upesi ana uta mbuzi mwingi lakini asiye nasubira hudhihirisha upumbavu
methali 
epuka kula kupita kiasi
usiwe miongoni mwa wale wanaokula kwa pupa
methali 
unaweza kupata nakala ya biblia kwa kuwasiliana na shahidi wayehova katika eneo lenuamkeni na
 biblia inatuonya dhidi ya hisia zenye madha ra na inatuhimiza tusitawishe hisia zinazofaa
hasira kanuni ya biblia mtu asiyekasirika upesi ni bora kuliko mwanamume mwenye nguvu
methali 
inamaanisha nini tunapata manufaa tuna positawisha uwezo wa kudhibiti hisia zetu
wakati mwingine tunaweza kukasirika kwa sababu fulani nzuri lakini hasira isiyodhibitiwa inaweza kusaba bisha madhara makubwa
watafiti wameelezakwamba mara nyingi mtu anapokuwa na hasira husema au kufanya jambo ambalo baadaye huju tia
mambo unayoweza kufanya jifunze kudhibi ti hasira yako kabla hujafanya jambo ambalo una weza kujutia
ingawa watu fulani wanafikiri kwa m ak an ah ai an ii ay auhodari ukweli ni kwamba hiyo ni ishara ya udhai fu
biblia inasema hivi kama jiji lililobomolewa lisilo na ukuta ndivyo alivyo mtu asiyeweza kui dhibiti hasira yake
methali njia bora yakudhibiti hasira yako ni kujitahidi kupata habari kamili kabla ya kuchukua hatua yoyote
biblia ina sema hivi ufahamu wa mtu hakika hutuliza hasi ra yake
methali ni vizuri kuwasikiliza kwamakini watu wote wanaohusika na hilo litakupa ufahamu ambao utatuliza hisia zako
em es kanuni ya biblia mjionyeshe kuwa wenye shukrani
wakolosai 
inamaanisha nini inasemekana kwamba mtu mwenye shukrani huwa na furaha
hata waleambao wamefiwa na mtu wanayempenda au ku poteza vitu vyenye thamani wanakubaliana na ja mbo hilo
wanaeleza kwamba jambo lililowasaidia kukabiliana na hisia zao ni kuthamini mambo wali yo nayo badala ya kukazia fikira vitu wa livyopo teza
k ah iy ak aamkeni na
 mambo unayoweza kufanya kila siku andi ka orodha ya mambo ambayo umefurahia na ku thamini
si lazima mambo hayo yawe makubwa
yanaweza kuwa mambo madogo madogo kamavile kuchomoza kwa jua mazungumzo yenye ku p ap an am aw a uk as bu tu ya kuwa hai kwa siku nyingine
ukitengamuda wa kufikiria na kuthamini mambo hayo ma zuri unaweza kuboresha hali yako ya kihisia
unaweza kunufaika sana ukifikiria hasa kwa nini unathamini familia yako na marafiki wako
unapo tambua mambo unayofurahia kuwahusu watu we ngine waambie mambo hayo kwa kuwaeleza mojakwa moja au kupitia barua barua pepe au uju mbe wa simu
hilo litafanya uimarishe uhusianowako na wengine na utakuwa na furaha kwa saba bu unafanya jambo fulani zuri kwa ajili ya wengi ne
matendo 
kanuni nyingine za biblia epuka mabishano
kuanzisha vita ni kama kufungua lango la mafuriko kabla ugomvi haujalipuka ondoka
methali 
epuka wasiwasi usio wa lazima kuhusu wakatiujao
msihangaike kamwe kuhusu kesho kwa maana keshoitakuwa na mahangaikoyake yenyewe
kila siku inamatatizo yake ya kutosha
mathayo 
badala ya kuongozwa na hisia fikiria kwa makinimambo yanayohusikakabla ya kuchukuahatua yoyote
uwezo wa kufikiri utakukinga na utambuzi utakulinda
methali 
unaweza kupakua rekodi za kusikiliza za usomaji wa biblia
zinapatikanakwenye jw
org katika lugha hiviamkeni na
 ni vigumu kwa watu wengi kudumisha uhusia no mzuri na wengine
fikiria kanuni kadhaa zabiblia zinazoweza kukusaidia kuboresha uhu siano wako na wengine
usiwe mbinafsi kanuni ya biblia angalia si faida zako mwenye we bali pia faida za wengine
wafilipi 
inamaanisha nini tutakuwa na uhusiano mzuri na wengine tukikazia fikira mambo tunayoweza ku wafanyia badala ya mambo tunayotaka watufanyie
ikiwa utakuwa mbinafsi utaharibu uhusiano wako na wengine
kwa mfano mwenzi wa ndoa ambayeni mbinafsi anaweza kumsaliti mwenzi wake
isito she hakuna mtu anayependa kufanya urafiki na mtu ambaye sikuzote anajivuna kwa sababu ya vituanavyomiliki au mambo anayojua
hivyo kama kita buthe road to character kinavyosema watu wabi nafsi na ambao hawawafikirii watu wengine huwa na matatizo mengi
mambo unayoweza kufanya wasaidie wengine
marafiki wazuri wanaaminia na na wako tayari kusaidiana
watafiti fulani wa nasema kwamba watu wanaowasaidia wengine hujiheshimu na kupunguza uwezekano wa kupa ta ugonjwa wa kushuka moyo
onyesha hisia mwenzi
kuonyesha hisia mwenzi kunamaanisha kuhisi maumivu ya mtu mwingi ne moyoni mwako
ukiwa na hisia mwenzi utae ak am oy ak y m makali yanayoonekana kama utani lakini yana yokusudiwa kuumiza hisia za mtu mwingine
ukiwa na hisia mwenzi utawavumilia wengine
hivyo hisia mwenzi inaweza kukusaidia kuepu ka ubaguzi na pia itakuwezesha kuwa na mara fi iw at ia um im i
kuboresha uhusiano wa familia na marafikiamkeni na
 t am ap an aw e
utawafahamu vizuri zaidi watu wengine ukitumia muda mwi ngi pamoja nao
ikiwa unataka kupata marafiki wazuri uwe na zoea la kuwa na mazungumzo ya kina na yenye kujenga pamoja na watu
uwe msi kilizaji mzuri
pendezwa na mambo wanayofiki ria
utafiti wa hivi karibuni unaonyesha kwamba mazungumzo ya kina yanaweza kufanya watuwawe na furaha
chagua marafiki kwa hekima kanuni ya biblia kushirikiana na watu wabaya hupotosha maadili
 wakorintho maelezo ya chini
inamaanisha nini watu unaoshirikiana nao wana uvutano mkubwa kwako iwe ni uvutano mzuriau mbaya
wataalamu wa elimu ya jamii wanakuba li kwamba marafiki wanaweza kuathiri maisha yako
am w ak au an awatu wanaovuta sigara au waliotalikiwa unaweza kuanza kuvuta sigara au kutamani kupata talaka
mambo unayoweza kufanya fanya urafiki na watu ambao wana sifa na viwango unavyoheshimu au unavyotamani kuiga
kwa mfano shirikiana na watu wenye busara wenye heshima wakarimu nawakaribishaji wageni
kanuni nyingine za biblia epuka maneno yanayoumiza
maneno yanayosemwa bila kufi kiri huchoma kama upanga
methali 
uwe mkarimu
mtu mkarimu atapata ufanisi
methali 
watendee wengine kama unavyotaka kutendewa
mambo yote mnayotaka watu wawatendee ninyi lazima ninyipia mwatendee vivyo hivyo
mathayo 
tazama video zinazotegemea biblia ambazo zimekusudiwa kuwasaidiawenzi wa ndoa vijana na watotokuboresha maisha ya familiaamkeni na
 watu wengi wamepunguza matatizo yao ya kiuchumi kwa kutumia kanuni za biblia
uwe na mipango mizuri kanuni ya biblia mipango ya wenye bidii ha kika huleta mafanikio lakini wote walio na hara ka kwa hakika watakuwa maskini
methali 
inamaanisha nini kushikamana kwa bidii na mipango yako ni muhimu ili upate mafanikio
kwahiyo panga bajeti kwa makini kabla ya kutumiapesa
kumbuka huwezi kununua kila kitu unacho taka
hivyo tumia pesa zako kwa hekima
mambo unayoweza kufanya shikamana na bajeti yako
andika orodha ya vitu vyote unavyotaka kununua na uwekevitu hivyo katika makundi kama vile chakula mavazi na matumizi ya nyumbani
kishaamua kiasi cha pesa utakachotumia katikakila kikundi
ukitumia pesa nyingi kwenye ki kundi kimoja chukua pesa kutoka kwenye ki kundi kingine ili kujazia gharama hizo
kwam i au ap an ik amafuta ya gari kuliko ulivyopanga unaweza kuchukua pesa kutoka kwenye kikundi amba cho si muhimu sana kama vile pesa ambazoungetumia kununua chakula mkahawani
epuka madeni yasiyo ya lazima
jitahidi kadi ri unavyoweza kuepuka madeni
badala ya ku kopa weka akiba ya pesa ili kununua vituunavyohitaji
ukilazimika kukopa jitahidi ku lipa deni hilo haraka iwezekanavyo ili kuepukariba
ikiwa una deni panga njia ya kulipa na ushikamane nayo
mtu akiwa na zoea la kukopa kuna uwezekano wa kutumia pesa nyingi kuliko alivyopanga
hi vyo ikiwa unataka kukopa fikiria kwa makini kabla ya kufanya hivyo
matumizi mazuri ya pesaamkeni na
 jihadhari na mitazamo isiyofaa kanuni ya biblia mvivu halimi katika majira ya baridi kali kwa hiyo atakuwa akiombaomba wakati wa mavuno wakati hana chochote
methali 
inamaanisha nini uvivu unaweza kusababisha umaskini
kwa hiyo uwe mfanyakazi mwenye bi dii na ujitahidi kadiri unavyoweza kutumia pesazako kwa hekima ili uwe na akiba ya wakati ujao
mambo unayoweza kufanya fanya kazi kwa bidii
unapofanya kazi kwa bi dii na kuwa mwenye kutegemeka mwajiri wako atakuamini na haitakuwa rahisi kufutwakazi
waajiri wanapenda wafanyakazi wenyesifa hizo
uwe mnyoofu
usimwibie mwajiri wako
uki kosa unyoofu utaharibu sifa yako nzuri na ku fanya iwe vigumu kupata kazi baadaye
epuka pupa
ikiwa sikuzote unang ang ana kupata pesa nyingi zaidi na zaidi mwishoweunaweza kupata matatizo ya afya na kuharibuuhusiano wako na wengine
kumbuka pesa si jambo kuu maishani
kanuni nyingine za biblia usipoteze wakati namali kwa kujihusishana mazoea mabaya
mlevi na mlafi watakuwa ma skini na kusinzia kutamvikamtu matambara
methali 
epuka mikazo isiyo ya lazima
acheni kuhangaikia uhai wenu kuhusu kile mtakachokula aukunywa au juu ya miili yenukuhusu kile mtakachovaa
mathayo 
epuka wivu
mtu mwenye wivu hujitahidi sana kupata mali lakini hajuikwamba umaskini utamkumba
methali 
soma biblia mtandaoni inayopatikana katika mamia ya lugha kwenye jw
orgamkeni na
 kama ilivyoelezwa katika makala ya kwanza ya gazeti hili watu wengi wanaiona bibliakuwa kitabu kitakatifu
wanatambua kwambaw an ak am ow emaishani wanahisi wakiwa karibu na munguna wanaelewa kusudi la maisha
biblia inatumia maneno hali ya kiroho kurejelea mtazamo wa mtu kuelekea maisha
yuda mtu asiyetaka kuongozwa na mungu hutegemeamaoni yake mwenyewe
kwa upande mwingine mtu anayetaka kuongozwa na mungu hufuata vi wango vilivyowekwa na mungu
waefeso 
tumaini kanuni ya biblia ukivunjika moyo nyakati za taabu nguvu zako zitakuwa chache
methali maelezo ya chini
inamaanisha nini kuvunjika moyo kunaweza kufanya tukose nguvu tunazohitaji ili kukabilianana matatizo ya maisha
kwa upande mwingine tu maini linaweza kutupatia nguvu za kusonga mbe l e
t ak ak ak ak am zo tunayokabili ni ya muda mfupi na bila shakatunatarajia baada ya dhiki tutapata faraja
mambo unayoweza kufanya jitahidi kuwa na mtazamo unaofaa kuhusu wakati ujao
badala yakuogopa mambo ambayo huenda yakatokea au kusubiri hadi wakati mambo yatakuwa shwari chukua hatua ili kutimiza malengo yako
bila sha ka matukio yasiyotarajiwa yanaweza kutokea
mhubiri hata hivyo mara nyingi mambo ha yawi mabaya kama tulivyofikiri
ndiyo sababu bib lia inatumia mfano wa kilimo inaposema pandambegu zako asubuhi na usipumzishe mkonowako mpaka jioni kwa maana hujui ni mbegu ganiitakayofanikiwa hii au ile au ikiwa zote mbili zita fanikiwa
mhubiri 
kuwa na uhusiano mzuri na munguamkeni na
 majibu ya maswali muhimu kuhusu maisha kanuni ya biblia eu in ol ni kweli
zaburi 
inamaanisha nini biblia inatupatia majibu ya maswali ambayo huenda kila mtu hujiuliza
kwa mfano ina majibu ya maswali kama vile tulitoka wapi kwa nini tuliumbwa inakuwaje mtu anapokufa je maisha yalikusudiwa kuwa mafupi hivi mamilioni ya watu ulimwenguni pote wamebo r am ay ok ak am uy ab lia kuhusu maswali hayo na mengine mengi
mambo unayoweza kufanya chunguza kibi nafsi mambo ambayo biblia inafundisha
mwo mbe shahidi wa yehova akusaidie kuielewa biblia
tembelea tovuti yetu ya jw
org
unaweza pia ku hudhuria mikutano yetu ambayo kila mtu anakari bishwa na hakuna kiingilio
kanuni nyingine za biblia tambua uhitaji wakowa kumjua mungu
wenye furaha ni wale wanaotambua uhitajiwao wa kiroho
mathayo 
jifunze mengi zaidi kumhusu munguanayetajwakatika biblia
em un ak ak ek ah ah om in ak am aw u
matendo 
soma biblia na utafakari ujumbewake
mwenye furaha ni mtu ambaye an as ay ayehova sohnaye huitafakari sheria em an au uk ajambo analofanya litafanikiwa
zaburi maelezo ya chini
sohyehova ni jina la mungu kama linavyoonyeshwa katika biblia
tazama video kwa nini ujifunze biblia kwenye jw
org
inapatikana katikalugha zaidi ya kitabu chenye manufaa zaidikatika historiabiblia ndicho kitabu kilichotafsiriwa na kusa mbazwa zaidi
hivyo hekima yake imewafikiana kuwasaidia watu wengi zaidi kuliko kitabukingine chochote
fikiria takwimu zifuatazo kutafsiriwa na kusambazwa kwa biblia 
 ya watu ulimwenguni pote wanaweza kupata biblia inapatikana ikiwa nzima au kwa sehemu katika lugha idadi inayokadiriwa ya nakala zilizochapi a
h on ii ik ak ok ukingine chochote katika historia jifunzemengi zaidi tembelea tovuti yetu ya jw
org
hapo unaweza kusoma biblia mtandaoni inapatikana katika mamiaya lugha kupakua biblia kupata majibu ya maswali ya biblia kusoma makala kuhusu jinsi biblia ilivyoboresha maisha ya watu wengi kujifunza biblia mtandaoni soh kuomba ufundishwe biblia kibinafsi sohkwa sasa masomo hayo yanapatikana katika lugha ya kiingereza na kireno
baadaye yatapatikana katika lugha nyingine
 biblia zilizosambazwa na mashahidi wa yehovamashahidi wa yehova wanashiriki kwa bidii katika kutafsiri nakusambaza biblia
hizi ni baadhi ya tafsiri za biblia ambazo tulisambaza miaka iliyopita american standard version ya the bible in living english byington the emphatic diaglott king james version revised standard version new testament ya tischendorf tafsiri ya ulimwengu mpya inapatikana ikiwa nzima au kwa sehemu katika lugha zaidi ya nakala za tafsiri ya ulimwengu mpya zilizochapishwa tangumwaka wa milioni g 
 sw spakua gazeti hili na matoleoyaliyotanguliabila malipobiblia inapatikana kwenye intaneti katikamamia ya lughatembelea tovutiyajw
org katika kiswahili au tumiaalama hii kuifunguan opkitabu cha kale kinachotunufaisha leo ingawa biblia ni kitabu kitakatifu kina ushau ri mzuri kuhusu maisha ya kila siku
ushaurihuo unahusu mambo kama vile kuboresha afya k ah iy ak kuboresha uhusiano wa familia na marafiki matumizi mazuri ya pesa kuwa na uhusiano mzuri na mungu kitabu chenye manufaa zaidi katika historia kwa miaka mingi biblia imewasaidia watu kuishi maisha mazuri zaidi
leo biblia inapa tikana katika maelfu ya lugha
jifunze jinsiunavyoweza kunufaika na ushauri wake we nye hekima
katika toleo hili biblia inaweza kuboresha maishayako jinsi gani na
 ufalme wa mungu ninini south africa jehovah s witnesses private bag x krugersdorp kenya international bible students associationpo box nairobi ili upate orodha kamili ya anwani zetu ulimwenguni pote tazama watchtower issn may june is published bywatchtower bible and tract society ofnew york inc
harold l
corkern president mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch towerbible and tract society of south africanpc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
sje ungependa kupata habari zaidi au kujifunza biblia nyu mbani kwako bila malipo tembelea utume ombi lako ukitumia mo jawapo ya anwani zilizo hapo juu
 vol
 no
 swahili kila toleo nakala linapatikana katika lugha gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwa kutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
gazeti hili aw am linamhe shimu yehova mungu ambaye ndiyemtawala mkuu wa ulimwengu
linawafa riji watu kwa habari njema kwamba hivikaribuni ufalme wa mungu ulio mbinguni utakomesha uovu wote na kuigeuza duniakuwa paradiso
linawatia moyo watu wa mwamini yesu kristo ambaye alikufa ilitupate uzima wa milele na ambaye sasaanatawala akiwa mfalme wa ufalme wamungu
gazeti hili limekuwa likichapishwatangu na si la kisiasa
linashikama na na biblia ambayo ndiyo msingi wake
yaliyomo cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ufalme wako uje sala ambayo mamilioni ya watu husali cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr kwa nini tunahitaji ufalme wa mungu cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr mfalme wa ufalme wa mungu ni nani cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ew am uu ak dunia lini cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ufalme wa mungu utatimiza nini cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr amua kuunga mkono ufalme wa mungu cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ufalme wa mungu ni nini cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr crmwanzoni wafuasi wa yesu hawakuelewa mambo yote ambayo yesu alizungumza ku husu ufalme
wakati fulani walimuuliza hivi bwana je unaurudisha ufalme kwa israe li wakati huu inawezekana walishangaakwa sababu yesu hakuwaambia wakati husu sa ambao ufalme wa mungu utakuja
mate ndo je hilo linamaanisha kwamba ha tuwezi kujua ufalme wa mungu ni nini nautakuja lini la hasha toleo hili la mnara wa mlinzi litakusaidia kupata majibu ya maswali yafuatayo k an it iu ew mungu mfalme wa ufalme wa mungu ni nani ufalme wa mungu utaanza kutawala dunia lini ufalme wa mungu utatimiza nini kwa nini tunapaswa kuunga mkono ufalme wa mungu sasa ufalme wa mungu ni nini ufalme wako uje sala ambayo mamilioni ya watu husali je umewahi kuomba ufalme wa mungu uje kwa miaka mingi mamilioni ya watu wamekuwa wakiomba ufalme wako uje maneno ambayo ni sehemuya ile inayojulikana kama sala ya baba yetu
kwa nini watu hurudia manenohayo mara kwa mara kwa sababu yesu aliwaambia wafuasi wake wasali ku husu ufalme wa mungu
mnara wa mlinzi na
 mnara wa mlinzi na
 b ai ak am am ambaye baadaye aliitwa shetani ibilisi aliti lia shaka haki ya mungu ya kutawala
alidai kwamba wanadamu watakuwa na furaha wa kikataa kutawaliwa na mungu na wakiacha kufuata mwongozo wake
kwa kusikitisha wazazi wetu wa kwanza adamu na hawa walimsikiliza shetani nao wakamwasi mu ngu
mwanzo ufunuo 
kwa kuwa adamu na hawa walimkataa mungu kuwa mtawala wao walifukuzwa ku toka katika paradiso na kupoteza tumaini la kuishi milele wakiwa na afya kamilifu
mwa nzo uamuzi wao uliathiri watoto wao wote
biblia inasema kwamba kwa saba bu ya dhambi ambayo adamu alifanya dha mbi iliingia katika ulimwengu na kifo kupi tia dhambi
waroma dhambi ilikuwa na matokeo mengine mabaya mwanadamu amemtawala mwanadamu mwenzake kwa ku muumiza
mhubiri hilo linamaanisha kwamba wanadamu wanapojitawala lazimamatatizo yatokee
mwanzo wa utawala wa wanadamu mtawala wa kwanza wa wanadamu anayeta jwa katika biblia aliitwa nimrodi
aliasi uta wala wa yehova
tangu siku za nimrodi watuwenye mamlaka wametumia mamlaka yao vi baya kuwaumiza wengine
miaka hiviiliyopita mfalme sulemani aliandika hivi nikaona machozi ya wanaokandamizwa nahakukuwa na mtu yeyote wa kuwafariji
nawale waliowakandamiza walikuwa na nguvu
mhubiri 
mambo hayajabadilika leo
mwaka chapisho moja la umoja wa mataifa lilisemakwamba utawala mbaya umeonekana kuwachanzo cha mambo maovu yanayoendeleaduniani leo
muda wa kuchukua hatua umekaribia ulimwengu unahitaji watawala bora na uta wala mzuri
muumba wetu ametuahidi ja mbo hilo mungu ameusimamisha ufalme au utawa la ambao utaondoa serikali zote za wanada mu nao pekee utasimama milele
danieli huo ndio ufalme ambao mamilioni yawatu wamekuwa wakiomba uje
mathayo lakini mungu amemchagua mtawa la wa serikali yake
mtawala huyo amewa hi kuwa mwanadamu
mungu amemchaguanani kwa nini tunahitaji ufalme wa mungu mwanzoni mwa historia ya wanada m aw a ej al ni yehova ndiye alikuwa mtawalapekee
alitawala kwa upendo
aliwa tayarishia wanadamu makao marida di ya kuishi yaani bustani ya edeni
pia aliwapatia chakula kingi
isito s y aa aw ukazi nzuri sana
mwanzo wanadamu wangeendeleak aa ii aw su mungu aendelee kuwatawala kwaupendo
mungu alipotawala viumbe wote waliishikwa amani na umoja wanadamu wa kwanza walimkataa mungukuwa mtawala wao nimrodi alimwasi yehova hata serikali bora za wanadamu zimeshindwakusuluhisha matatizomakubwa ya wanadamua an am u
mimi mwenye we nimemweka mfalme wangu nitakupamataifa kuwa urithi wako na miisho ya duniakuwa miliki yako
zaburi 
angekuwa mrithi wa mfalme daudi
mtoto amezaliwa kwetu tumepewa mwana kwawingi wa utawala wake na amani hakutaku wa na mwisho kwenye kiti cha ufalme chadaudi na juu ya ufalme wake ili kuuimarishakabisa
isaya 
angezaliwa bethlehemu
ee bethlehemu k ak oa ak aa iy uyule atakayekuwa mtawala ukuu wakeutafika kwenye miisho ya dunia
mika 
angekataliwa na watu na kuuawa
alidha rauliwa nasi tulimwona kuwa asiye na maa na alichomwa kwa sababu ya mako sa yetu alipondwa kwa sababu ya dhambizetu
isaya 
angefufuliwa na kutukuzwa
hutaniacha kaburini
hutamruhusu mshikamanifu wakoa es ok af ak em owako wa kuume milele
zaburi 
mfalme wa ufalme wa mungu ni nani mungu aliwaongoza baadhi ya waandi shi wa biblia kuandika habari zinazo mtambulisha yule atakayekuwa mfalmewa ufalme wa mungu
mtawala huyo yesu kristo mtawala anayefaa katika historia ya wanadamu ni mtu mmoja tu aliyetimiza kikamili sifa zakuwa mtawala anayefaa
mtu huyo niyesu kristo
malaika alimwambia hivimaria mama ya yesu mungu atampakiti cha ufalme cha daudi baba yake na ufalme wake hautakuwa namwisho
luka 
yesu hakuwahi kamwe kuwa mtawala alipokuwa duniani
badala yake ata watawala wanadamu kutoka mbingunia am ew au ew am u
kwa nini yesu ndiye mtawala anaye faa hebu tuchunguze mambo amba yo yesu alifanya alipokuwa duniani
 mnara wa mlinzi na
 yesu aliwajali watu
yesu aliwasaidia wa naume na wanawake vijana kwa wazee licha ya malezi au hadhi yao katika jamii
mathayo marko mtu mwenyeukoma alipomwomba yesu ikiwa tu unata ka unaweza kunitakasa yesu alimhurumiana kumponya
marko 
yesu alitufundisha jinsi ya kumpendeza mungu
alisema hivi hamwezi kutumikia mungu na utajiri
pia yesu alifundisha ka nuni muhimu aliposema kwamba mamboyote tunayotaka watu watutendee ni lazimasisi pia tuwatendee vivyo hivyo
kanuni hiyoinaitwa kanuni bora
isitoshe yesu alitufu ndisha kwamba mungu anapendezwa namambo tunayofanya na pia yale tunayofikirina kuhisi
hivyo ili tumpendeze mungu tu nahitaji kudhibiti hisia zetu
mathayo yesu alikazia kwamba ili tuwe nafuraha ya kweli tunapaswa kujifunza mambo yanayompendeza mungu na kuishi kulingananayo
luka 
yesu alifundisha jinsi ya kuwapenda wengi ne
maneno na matendo ya yesu yalikuwa na nguvu sana na yaligusa mioyo ya wasikilizajiwake
umati ukashangazwa na njia yake yakufundisha kwa maana alikuwa akiwafundishakama mtu mwenye mamlaka
mathayo aliwafundisha kuwapenda adui zao
yesu hata alisali kwa ajili ya baadhi ya watu wa liohusika kumuua
alisali hivi baba wasame he kwa maana hawajui wanachofanya
ma thayo luka 
yesu anafaa kabisa kuwa mtawala wa uli mwengu kwa sababu ni mwenye fadhili nayuko tayari kuwasaidia watu
hata hivyo ataanza kutawala lini matukio ambayo yesu alisema yatatokea yesu alisema hivi taifa litapigana na taifa na ufalme kupigana na ufalme
kutakuwa na mate temeko makubwa ya ardhi na magonjwa naupungufu wa chakula katika sehemu mbalimba li
luka matukio hayo yote yange kuwa ishara isiyopingika kwamba ufalme wamungu umekaribia
je matukio hayo yote ya mewahi kutokea na kuonekana waziwazi uli mwenguni pote fikiria uthibitisho ufuatao
ufalme wa mungu utaanza kutawaladunia lini baadhi ya wafuasi waaminifu wa yesu walitaka kujua wakati ambao ufalmewa mungu utaanza kutawala
yesu ali wajibu kwa kuwaambia kwamba hawa ngejua wakati hususa ambao ufalmehuo utaanza kutawala dunia
mate n o h ah m af ikabla ya kuwaeleza jambo hilo yesualiwaambia wafuasi wake watakapoo na matukio fulani yakitokea wajue au ew am uu bia kuja ili kutawala dunia
luka 
 vita am aw a k av aa iliathiri watu wengi na maeneo mengi kulikovita nyingine yoyote iliyowahi kupiganwa wa nahistoria wanasema kwamba mwaka wa ni mwaka wa kihistoria kwa sababu vita kuu yakwanza ya ulimwengu ilianza
wakati wa vitahiyo wanajeshi walitumia vifaru vya vita ma bomu yanayotupwa kutoka angani bunduki gesi za sumu na silaha nyingine hatari kwa ki wango kikubwa kuliko wakati mwingine wowo te
ilifuatiwa na vita kuu ya pili ya ulimwenguambapo silaha za nyuklia zilianza kutumiwa
tangu mwaka wa vita vimekuwa vikipi ganwa katika maeneo mbalimbali na kusaba bisha vifo vya mamilioni ya watu
 matetemeko ya ardhi makala ya britannica academic inasema kwa mba kila mwaka matetemeko makubwa yaardhi yapatayo hivi hutokea na kusababi sha uharibifu mkubwa
ripoti ya shirika mojala marekani ilisema hivi kulingana na rekodizilizotunzwa kwa muda mrefu tangu mwakawa tunatarajia matetemeko makubway aa i h ik am a
b iy aw uwanafikiri kwamba idadi ya matetemeko maku bwa ya ardhi haijaongezeka lakini wanadamuw iv aa un ab az ak am tetemeko hayo
lakini ukweli ni kwamba mate temeko makubwa ya ardhi yanatokea ulimwe nguni pote na yanasababisha vifo vya watuwengi sana na wengine wengi kuteseka
mnara wa mlinzi na
 upungufu wa chakula upungufu wa chakula hutokea uli mwenguni pote kwa sababu ya vita ufisa di kuporomoka kwa uchumi kutozingatiakilimo bora au kutokuwa na mipango ina yofaa ya kukabiliana na mabadiliko ya haliya hewa
ripoti ya shirika la chakula du niani ya mwaka wa ilisema hivi kwaufupi watu milioni duniani pote wa nakabili janga la njaa na watu milioni kati yao wameathiriwa zaidi
utapiamlohusababisha vifo vya watoto milioni 
 kila mwaka
utapiamlo ulisababisha vifovya asilimia ya watoto waliokufa uli mwenguni pote katika mwaka wa 
 magonjwa chapisho moja kutoka shirika la afya dunianilinaripoti hivi tangu mwaka kumekuwana magonjwa hatari ya mlipuko
magonjwa yali yosumbua zamani kama vile kipindupindu ugo njwa wa tauni na homa ya manjano yamerudi na magonjwa mengine mapya yameibuka kamavile mafua ya ndege mafua makali mers ebo la na zika
ingawa wanasayansi na madaktariwana ujuzi mwingi kuhusiana na magonjwa hawajaweza kupata tiba ya magonjwa yote
 kazi ya kuhubiri ulimwenguni pote yesu alitaja sehemu nyingine ya ishara alipo tabiri hivi hii habari njema ya ufalme itahubi riwa katika dunia yote inayokaliwa ili kuwaushahidi kwa mataifa yote na ndipo ule mwi sho utakapokuja
mathayo licha yahali mbaya zinazoendelea ulimwenguni leo zai di ya watu milioni nane kutoka mataifa mbali mbali wanahubiri habari njema ya ufalme wamungu kwenye nchi katika lugha zaidiya 
hilo halijawahi kutokea kamwe katikahistoria ya wanadamu
mnara wa mlinzi na
 ishara hiyo ina umuhimu gani kwetu leo tunashuhudia utimizo wa matukio yote ambayo yesu alitabiri
kwa nini tunapaswakupendezwa na utimizo huo kwa sababuyesu alisema mtakapoona mambo hayo ya kitukia jueni kwamba ufalme wa munguumekaribia
luka 
kuonekana kwa ishara ambayo yesu alita n am ow am oy akatika biblia hutusaidia kujua kwamba mu ngu aliusimamisha ufalme wake mbingunimwaka wa 
sohm ah a ar ili kupata habari zaidi kuhusu mwaka wa soma maelezo ya ziada ya yanayopatikana kwenye ukurasa wa wa kita bubiblia inatufundisha nini kilichochapishwa na mashahidi wa yehova
mi mwana wake yesu kristo kuwa mfalme
zaburi hivi karibuni ufalme wamungu utatawala dunia nao utaondoa uta wala wa wanadamu na kuifanya dunia kuwaparadiso ambapo wanadamu wataishi milele
hivi karibuni maneno ya yesu katika sala ya kielelezo yatatimia
maneno hayo yanase ma ufalme wako na uje
mapenzi yako nayatendeke duniani kama ilivyo mbinguni
mathayo hata hivyo ufalme ume kuwa ukifanya nini tangu uliposimamishwambinguni mwaka wa na tunatarajiaufalme utatimiza mambo gani utakapowata wala wanadamu hivi karibuni ufalme utahakikisha mapenzi ya mungu yanatendeka hapa duniani mambo ambayo ufalme wa mungu umetimiza katika makala iliyotangulia tulizungumzia ishara ambayo yesu alitoa
ishara hiyo ina thibitisha kwamba ufalme wa mungu umesi mamishwa mbinguni na yesu kristo ndiyemfalme
biblia inasema kwamba yesu alipopewa mamlaka ya ufalme alimfukuza shetani naroho waovu kutoka mbinguni
utendaji waounawaathiri wanadamu kwa kiwango kiku bwa na ndio sababu mambo yamekuwa ma baya sana duniani tangu mwaka 
ufunuo 
licha ya hali mbaya zilizopo duniani yesu akiwa mfalme wa ufalme wa mungu ame fanya mambo fulani ili kuwasaidia wanada mu duniani pote
kama yesu alivyotabiri eli mu ya biblia inatolewa duniani pote
elimuh ii aw uw ik an ak tumia kanuni za biblia maishani mwao
isa ya mamilioni ya watu wamejifunza ji n iy ak an am iy ak ukazi wameboresha maisha ya familia zao na wanafurahia vitu vya kimwili bila kuwawatumwa wa vitu hivyo
mambo wanayojifu nza yanawanufaisha sasa na kuwasaidia kuwana sifa ambazo mungu anatazamia raia waufalme wake wawe nazo
ufalme wa mungu utatimiza nini yesu aliwafundisha wanafunzi wake wasali ufalme wa mungu uje
alijua mambo mabaya yanayotokeaduniani si mapenzi ya mungu na kwamba ufalme wamungu ndio serikali pekee inayoweza kusuluhishamatatizo
ufalme wa mungu utatimiza mambo gani mambo ambayo ufalme wa mungu utatimiza wakati ujao ingawa sasa yesu anatawala mbinguni bado serikali za wanadamu zinatawala dunia
hatahivyo mungu alimwambia yesu hivi ne nda ukitiisha maadui wako
zaburi hivi karibuni yesu atawaangamiza ka bisa wapinzani wake na kuwaletea faraja walewote wanaomtii mungu kwa hiari
wakati huo ufalme wa mungu utachukua hatua ya kuharibu dini ya uwongo
dini ambazo zi mefundisha uwongo kumhusu mungu nazimefanya maisha ya watu yawe magumuzitaangamizwa
biblia inalinganisha diniya uwongo na kahaba ambaye ataharibi wa hivi karibuni
wengi watashtuka kuonadini hizo zikiharibiwa
ufunuo 
kukomesha utawala wa wanadamu
ufal me wa mungu utachukua hatua ya kuziko mesha serikali zote za wanadamu
ufunuo 
kuwaangamiza watu waovu
namna gani wale ambao wameazimia kufanya mambomabaya na wanakataa kumtii mungu waovu wataangamizwa kutoka duniani
methali 
kumwangamiza shetani na roho waovu
shetani na roho waovu hawatakuwa nau ow a am at a
ufunuo 
oh oy ey ew watakaokubali ufalme wa mungu ufalme wa mungu utaondoa madhara ambayo yamesababishwa na utawala wa wanadamu kwa maelfu ya miaka
ufalme huo utaleta afya kamilifu amani na usalama aw am a
 ufalme wa mungu utawafanyia nini wanadamu yesu akiwa mfalme mbinguni atatimiza mambo mengi kuliko mwanadamu yeyote
yesu atatawala pamoja na wengine ambao wamechaguliwa kutoka kwa wanada m u
o a akwamba mapenzi ya mungu yanatimizwahapa duniani
ufalme wa mungu utawatimi zia nini wakaaji wa dunia utaondoa magonjwa na kifo
hakuna mkaaji atakayesema mimi ni mgonjwa na kifo hakitakuwapo tena
isaya ufunuo 
utahakikisha kuna amani ya kweli na usa lama
amani ya wana wako itakuwa nyi n a k am uc iy am bu wake na chini ya mtini wake na hakunayeyote atakayewaogopesha
isaya mika 
utaandaa kazi yenye kuridhisha
watu wangu niliowachagua watafurahia kikami li kazi ya mikono yao
hawatafanya kazi yabure
isaya 
utafanya mazingira yawe bora
nyika na nchi iliyokauka zitafurahi na jangwa ta mbarare litashangilia na kuchanua mauakama zafarani
isaya 
utawafundisha wanadamu mambo wana yopaswa kufanya ili waishi milele
uzima wa milele ndio huu wakujue wewe munguwa pekee wa kweli na yule uliyemtuma yesu kristo
yohana 
mungu anataka ufurahie baraka hizo
isa ya makala inayofuata inazungumziamambo unayopaswa kufanya ili ufurahie ba raka hizo za wakati ujao
kazi yenye kuridhisha mazingira safi mnara wa mlinzi na
 hivi karibuni sisi sote tutakabili dhoruba kubwa ya mfano ambayo yesu aliita dhikikuu
mathayo hatuwezi kuiepuka
lakini kuna jambo tunaloweza kufanya ilikujilinda
jambo gani katika mahubiri yake ya mlimani yesu kristo aliagiza hivi basi endeleeni kuuta futa kwanza ufalme na uadilifu wake
ma thayo tunaweza kufanya hivyo jinsigani tafuta kwanza ufalme wa mungu
hili lina maanisha kwamba ufalme wa mungu unapa s ak aj om uz im imwetu
mathayo kwa nini tu ak an am oh k as bu wanadamu hawawezi kusuluhisha matati zo wanayokabili
ni ufalme wa mungu tuutakaosuluhisha matatizo ya wanadamu
tafuta uadilifu wake
tunapaswa kujitahidi ik an as an ak iz am n uz au u
k an k as ui atutaamua kujiwekea viwango vyetu wenyewev am an am m oy amabaya
methali kwa upande mwi ngine ikiwa tutaishi kulingana na viwangovya mungu tutampendeza mungu na kuji nufaisha wenyewe
isaya 
endelea kuutafuta kwanza ufalme wa mu ngu na uadilifu wake
yesu alionya kwambabaadhi ya watu watakengeushwa na kufikirikwamba kuwa na pesa nyingi kutawapa usa lama
wengine wanaruhusu mahangaiko yamaisha yawalemee hivi kwamba wanakosaamua kuunga mkono ufalme wa mungu ak ak ak sana eneo lenu
serikali inatoa onyohili ondokeni hapa kimbilieni eneo salama utafanya nini bila shaka utakimbilia eneo salama
ulimwenguni pote mamilioni ya watuwamechukua hatuaya kuunga mkonoufalme wa mungu sikiliza habari njema za ufalme chunguza maandikokwa uangalifu muda wa kutafuta ufalme wa mungu
ma thayo 
hata hivyo yesu aliahidi kwamba wale wa naounga mkono ufalme wa mungu watapatavitu wanavyohitaji sasa na kufurahia barakaza milele wakati ujao
mathayo 
ingawa wanafunzi wa yesu wa karne ya kwanza walitafuta kwanza ufalme wa munguna uadilifu wake bado walikabili maumivuna mateso katika maisha yao
hata hivyo walikuwa wakilindwa
jinsi gani wanafunzi wa yesu waliishi kupatana na viwango vya mungu vya uadilifu na hilo lili wasaidia kuepuka matatizo ambayo yaliwa pata wale waliopuuza viwango hivyo
imaniyao yenye nguvu kwamba ufalme wa munguungekuja iliwasaidia kukabiliana na matati zo makubwa
na mungu aliwapa nguvu zi nazopita zile za kawaida ili waweze kukabi liana na matatizo hayo
 wakorintho 
je utatafuta kwanza ufalme wakristo katika karne ya kwanza walitii amriya yesu ya kutafuta kwanza ufalme
walihu biri habari njema za ufalme katika maeneoyote waliyoishi
wakolosai je kuna watu wanaofanya hivyo leo ndiyo mashahidi wa yehova wanatambua kwamba hivi karibuni ufalme wa munguutachukua hatua ya kuondoa mfumo huuwa mambo
hivyo wanajitahidi kadiri wana vyoweza kutii maneno haya ya yesu hii ha bari njema ya ufalme itahubiriwa katika du nia yote inayokaliwa ili kuwa ushahidi kwamataifa yote na ndipo ule mwisho utakapo kuja
mathayo 
utatendaje ukihubiriwa habari njema tunakusihi uwaige wakazi wa jiji la karneya kwanza la beroya lililokuwa makedonia
waliposikia habari njema ya ufalme kutokakwa mtume paulo walikubali ujumbe huo kwa hamu kubwa ya akili
kisha waliya chunguza maandiko kwa uangalifu ili kuthi bitisha yale waliyosikia na walitenda kuli n an am ow a
o 
ak ah op a
u kwanza ufalme wa mungu na uadilifu wake u au is an au aa iy nye kudumu na usalama wakati ujao
 shirikiana na wale wa naounga mkono ufalme mwambie mungu kwambaunataka kumtumikiaili kujifunza mambo mengi kuhusu utendaji wa masha hidi wa yehova tembeleatovuti yetu ya jw
org
habari zilizopo humo zina patikana katika lugha zaidiya 
 wp 
 sw biblia inatufundisha nini spakua gazeti hili na matoleoyaliyotanguliabila malipobiblia inapatikana kwenye intaneti katikamamia ya lughatembelea tovutiyajw
org katika kiswahili au tumiaalama hii kuifunguan optafadhali nitumieni kitabu biblia inatufundisha nini ili kupata habari zaidi kuhusu ufalme wa mungu soma sura ya ya kitabu hiki kilichochapishwa na mashahidi wa yehovaambacho pia kinapatikana kwenye cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr jina cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr anwani cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ili upate anwani zetu tazama ukurasa wa 
ak an ak fomu hii ninakubali kwamba mashahidi wayehova wanaweza kutu mia habari zangu za kibinafsi kama inavyohitajiwa ili kutimiza ombilangu kulingana na sera ya faragha kwenye jw
org
chunguza mambo ambayo biblia inasema ufalme wa mungu ni nini ni serikali ya mbinguni inayoongozwa nayesu kristo akiwa mfalme
isaya mathayo luka 
ufalme wa mungu utatimiza nini utaondoa mambo yote mabaya nakuleta amani ya kudumu kwa wanadamuduniani
danieli mathayo 
kutafuta kwanza ufalmekunamaanisha nini kunamaanisha kuunga mkono ufalmewa mungu na kutumaini kwamba ufalmehuo pekee utafanya hali duniani ziwekama mungu alivyokusudia
mathayo 
ufalme wa un in watu wengi husali ufalme wa mungu uje lakini umewahi kujiuliza ufalme wa mu n un in in au au an na
 kusali kuna faida gani the watchtower issn january february is published bywatchtower bible and tract society ofnew york inc
harold l
corkern president mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and printed by watch tower bibleand tract society of south africa npc robert broom drive east rangeview krugesdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
south africa jehovah s witnessesprivate bag x krugersdorp kenya association of jehovah s witnesses in east africap
box nairobi ili upate orodha kamili ya anwani zetu ulimwengu ni pote tazama sje ungependa kupata habari zaidi au kujifunza biblia nyu mbani kwako bila malipo tembelea utume ombi lako ukitumia mojawapo yaanwani zilizo hapo juu
 vol
 no
 swahili kila toleo nakala linapatikana katika lugha gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwa kutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
gazeti hili aw am linamheshi mu yehova mungu ambaye ndiye mtawalamkuu wa ulimwengu
linawafariji watukwa habari njema kwamba hivi karibuniufalme wa mungu ulio mbinguni utako m au uw en ak ad ak aparadiso
linawatia moyo watu wamwa m iy uk a ea ai it eu aw am en aa es aa w aa am ew au ew am u
gazeti hili limekuwa likichapishwa tangu na si la kisiasa
linashikamana nabiblia ambayo ndiyo msingi wake
yaliyomo cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr watu wana maoni gani kuhusu kusali cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr je mungu husikiliza sala zetu cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr kwa nini mungu hasikilizi baadhi ya sala cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr unapaswa kusali kwa njia gani ili mungu akusikilize cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr sala zinaweza kukusaidiaje cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr je mungu husikiliza sala zako cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr crje umewahi kuhisi kwamba mungu hasikilizi sala zako ikiwa ndivyo hauko peke yako
watu wengi wamesali kwa mungu ili awasaidie lakini bado wanakabili matatizo
makala katikagazeti hili zitazungumzia kwa nini tunawezakuwa na hakika kwamba mungu anasikilizasala zetu kwa nini baadhi ya sala hazijibiwi na jinsi ya kusali ili sala zetu zijibiwe
mnara wa mlinzi na
 mar ia ra ul arne na wengine wengi wamejionea kwamba sala ni zawadiya pekee
wanahisi kwamba kupitiasala wanaweza kuzungumza na mu ngu kumshukuru na kumwombaawasaidie
wanaamini kabisa kwa mba mambo ambayo biblia inasemakuhusu sala ni ya kweli
biblia inase ma hivi huu ndio uhakika tulio naokwake kwamba tukiomba chochotekulingana na mapenzi yake yeye hu tusikia
 yohana 
kwa upande mwingine watu we ngi hawaamini kile ambacho bibliainasema kuhusu sala
steve anaele za maoni yake nilipokuwa na umriwa miaka rafiki zangu watatu wa likufa katika aksidenti mbili tofau ti
mmoja alikufa kwenye aksidentiya gari na wengine wawili walizamawatu wana maoni gani kuhusu kusali ninaposali ninahisi mungu yupo pamoja nami amenishika mkono na ananiongozaninapohisi nimepotea
mar ia mke wangu alikufa baada ya kuugua kansa kwa miaka 
ninakumbuka nilisalikwa mungu kila siku na nilihisi alikuwa aki nisikiliza na alielewa uchungu niliokuwanao
kisha nilipata amani na utulivu
ra ul an iz ib ak ak am u
arneb i
s ea an a ah nilimwomba mungu anisaidie kujua kwa ninim oh oy al is aj ul lote
kwa hiyo nikajiuliza kuna umuhimu gani wa kusali ikiwa sipati majibu yoyote watu wengi wanahisi kwamba sala zao haziji biwi kwa hiyo hawaoni umuhimu wa kuende lea kusali
kuna sababu nyingine zinazowafanya watu wahisi kwamba sala haziwasaidii
wengine wanafikiri kwamba kwa kuwa mungu anajua mambo yote tayari anajua mahitaji yetu namatatizo yetu kwa hiyo hakuna umuhimu wakumwambia mambo hayo
wengine wanaamini kwamba mungu hataki kusikiliza sala zao kwa sababu ya makosa wa liyofanya zamani
jenny anasema hivi tati zo kubwa nililo nalo ni kuhisi kwamba sifai kitu
zamani nilifanya mambo ambayo sasaninajutia hivyo ninajiambia kwamba sistahili kumwomba mungu jambo lolote
wewe una maoni gani kuhusu kusali kwa mungu ikiwa una maoni kama ya watu walio t ak am ah u en au ak mba unaweza kupata majibu yenye kuridhi sha kwenye biblia
tunaweza kuamini kabisakile ambacho biblia inasema kuhusu sala na ak ak am uy am ikama vile je kweli mungu husikiliza sala zetu kwa nini baadhi ya sala hazijibiwi unapaswa kusali kwa njia gani ili mungu asikilize sala zako kuna faida gani za kusali sala za watumishi wengi wa mungu zimeandikwa kwenye bib lia kutia ndani sala za yesu kristo
kuna sala zaidi ya amba zo zimeandikwa katika maandiko ya kiebrania ambayo pia ya naitwa agano la kale
mnara wa mlinzi na
 mungu anasikiliza
ee msikiaji wa sala watu wa kila aina watakujia
zaburi 
watu wengi husema kwamba wanaposali wa nahisi vizuri ingawa hawaamini kwambakuna mtu yeyote anayewasikiliza
hata hi vyo hatusali ili tu tuhisi vizuri tunapokuwana matatizo au mahangaiko maishani
bibliainatuhakikishia kwamba yehova yuko ka ribu na wote wanaomwitia wote wanaomwi tia yeye katika ukweli husikia kilio chaoc ak am a
i 
hivyo tunaweza kuwa na hakika kwamba yehova mungu husikiliza sala za waabuduwake
kwa upendo anasema hivi nanyimtaniita na kuja na kusali kwangu nami ni tawasikiliza
yeremia 
 yehova ni jina la kibinafsi la mungu
zaburi 
je mungu husikiliza sala zetu je umewahi kujiuliza ikiwa mungu anasikiliza sala zako ikiwa ndivyo hauko peke yako
watu wengi wanamwomba mungu aondoe matatizo yao lakini bado matatizo yanabaki palepale
e hilo linamaanisha mungu hasikilizi sala zetu hapana biblia inatuhakikishia kwamba mungu anatusikiliza ikiwa tunasali kwake kwa njia inayofaa
biblia inasema nini kuhusu jambo hilo mkaribieni mungu naye atawakaribia ninyi
yakobo 
mnara wa mlinzi na
 mungu anataka usali kwake
dumuni katika sala
waroma 
biblia inatuhimiza tusali bila kuacha na tuendelee kusali kila wakati
ni wazi kwa mba yehova mungu anataka tusali kwake
mathayo waefeso 
kwa nini mungu anataka tusali kwake fikiria hili ni mzazi gani ambaye hape ndi mtoto wake amwombe msaada inawe zekana mzazi akawa anajua mambo amba yo mtoto anahitaji au jinsi anavyohisi lakinianapomsikia akimwomba msaada mzazi ana tambua kwamba mtoto wake anamwamini naanamwona kuwa rafiki yake wa karibu
vivyohivyo tunaposali kwa yehova mungu tunao nyesha kwamba tunamwamini na tunatakakuwa na uhusiano wa karibu pamoja naye
methali yakobo 
mungu anakujali
tupeni mahangaiko yenu yote juu yake kwa sababu yeye anawajali ninyi
 petro 
mungu anataka tusali kwake kwa sababu ana tupenda na kutujali
anaelewa kikamili ma tatizo na mahangaiko yetu na anataka kutu saidia
katika kipindi chote cha maisha yake mfalme daudi alimwomba yehova amsaidiena alimweleza hisia na mawazo yake
za buri mungu alimwonaje daudi mu ngu alimpenda na alisikiliza sala zake
mate ndo vivyo hivyo mungu anasikilizasala zetu kwa sababu anatujali
mnara wa mlinzi na
 ninampenda yehova kwa sababu yeye huisikia sauti yangu hayo ni maneno ya mmoja wa waandishi wa kitabu cha biblia cha zaburi
alikuwa nauhakika kwamba mungu alisikiliza sala zake na hilo lilimwimarisha sana
alihisi akiwa ka ribu na mungu na pia alipata nguvu za kuka biliana na mkazo na matatizo maishani
za buri 
tukiwa na uhakika kwamba mungu anasi kiliza sala zetu tutaendelea kusali kwake
mfikirie mwanamume anayeitwa pedro ana yeishi kaskazini mwa hispania
mtoto wakea an au iw am a a ak nye aksidenti
akiwa na huzuni nyingi pedroalimmiminia mungu moyo wake na alisalimara kwa mara ili mungu amfariji na kumte gemeza
matokeo yalikuwa nini pedro ana sema yehova alijibu sala zangu kupitia fa raja na msaada ambao mimi na mke wangutulipokea kutoka kwa wakristo wenzetu
ingawa bado walikabiliana na huzuni ya kumpoteza mtoto wao kusali kwa mungukuliwasaidia sana pedro na familia yake
mke wake anayeitwa mar ia carmen anase ma sala zilinisaidia sana kukabiliana na hu zuni yangu
nilijua kwamba yehova mungualinielewa kabisa kwa sababu niliposali nili pata amani na utulivu
mambo ambayo watu wengi wamejionea maishani na masimulizi mbalimbali ya bib lia yanathibitisha kwamba mungu anasikilizasala zetu
lakini ni wazi kwamba mungu ha sikilizi baadhi ya sala
kwa nini mara nyingi mungu hujibu sala zetu kupitia faraja na msaadakutoka kwa marafiki wanaotujali aw am a
 mnaposali msiseme mambo yaleyale tena na tena
mathayo 
yehova hataki turudie rudie sala ambazo tu mekariri au kuzisoma kutoka kwenye kitabucha sala
badala yake anataka tusali kutokamoyoni
ungehisije ikiwa una rafiki ambayeanakwambia maneno yaleyale kila siku ma rafiki wa kweli huzungumza waziwazi na ku toka moyoni
tunaposali kwa maneno yetuwenyewe tunamweleza baba yetu wa mbi nguni mambo yaliyo moyoni mwetu
mnapoomba hampokei kwa sababu mnaomba kwa kusudi baya
yakobo 
tunajua kwamba mungu hawezi kujibu salazetu ikiwa tutamwomba mambo ambayo ha yampendezi au yasiyofaa
kwa mfano je yehova anaweza kusikiliza sala ya mcheza kamari anayeomba bahati njema ilhali ye hova amekataza waziwazi pupa na kuaminimambo yasiyo ya kweli kama vile bahati isaya luka bila shaka hatuwe zi kutarajia yehova ajibu sala kama hizo ilimungu ajibu sala zetu tunapaswa kuhakiki sha kwamba mambo tunayomwomba yana patana kabisa na kile anachotuambia kwenye biblia
kwa nini mungu hasikilizi baadhi ya sala baba yetu wa mbinguni yehova mungu anapenda kusikiliza sala zinazotoka moyoni
hata hivyo kuna mambo yanayoweza kumfanyaasisikilize sala zetu
ni mambo gani na tunapaswa kukumbuka ninitunaposali ona baadhi ya miongozo tunayopata kwenye biblia
mnara wa mlinzi na
 anayekataa kusikiliza sheria hata sala yake inachukiza
methali 
katika nyakati za biblia mungu hakusikiliza sala za watu ambao hawakutii sheria zake
isaya mungu hajabadilika
malaki ikiwatunataka asikilize sala zetu ni lazima tujitahidikutii na kuishi kulingana na sheria zake
namnagani ikiwa zamani tulifanya makosa fulani je ina maanisha kwamba yehova hatasikiliza sala zetukamwe bila shaka la mungu atatusamehe kwaupendo ikiwa tutaonyesha kweli tunajutia mambotuliyofanya na tunajitahidi kufanya yote tuwezayoili kumpendeza
matendo 
usikate tamaa ingawa mungu hasikilizi baadhi ya sala yeye husikiliza na kujibu sala za mamilioni ya watu wanyoofu
biblia inatajamambo unayoweza kufanya ili sala zako zimpendeze mungu
makala inayofuata itafafanua mambo hayo
yule anayemkaribia mungu lazima aamini kuwa yuko na kwamba yeye huwa mthawabishaji wawale wanaomtafuta kwa bidii
waebrania 
hatusali ili tu tuhisi vizuri tunapokuwa na matatizo au maha ngaiko maishani
tunaposali tunaonyesha kwamba tunamwami ni mungu na tunamwabudu yeye
mtume yakobo alisema ikiwamtu haendelei kuomba kwa imani asitarajie kupokea kituchochote kutoka kwa yehova
yakobo ili tuwe na ima ni kwa mungu tunahitaji kutenga wakati wa kujifunza biblia
kufanya hivyo kutatusaidia kujua mapenzi yake na kuwa nau ak aa as az u
unapaswa kusali kwa njia gani ili mungu akusikilize yehova mungu ni msikiaji wa sala
zaburi tunaweza kuzungumza naye wakati wowote mahali popote kwa sauti au kimya kimya
yehova anataka tumwite baba na kwa kweli yeye ndiye baba bora zaidi tuliye naye
mathayo kwa upendo yehova anatufundisha jinsi ya kusali kwake ili atusikilize
sali kwa yehova mungu kupitiajina la yesu mkimwomba baba jambo lolote atawapa katika jina langu
yohana 
maneno ya yesu yanaonyesha wazi kwamba yehova ana taka tusali kwake na si kupitia sanamu watakatifu malai ka au mababu waliokufa bali katika jina la yesu kristo
tunaposali kwa mungu kupitia jina la yesu tunaonyeshakwamba tunatambua jukumu muhimu la yesu
yesu alise ma hakuna mtu anayekuja kwa baba bila kupitia kwa ngu
yohana 
zungumzakutoka moyoni mwageni mioyo yenu mbele zake
zaburi 
tunaposali kwa yehova tunapaswa kuzungumza kama tu navyozungumza na baba anayetupenda
badala ya kusomasala zetu kutoka kwenye kitabu au kurudia rudia sala tuli zokariri tunapaswa kuzungumza naye kwa heshima na ku toka moyoni
sala zako zipatanena mapenzi ya mungu tukiomba chochote kulingana na mapenzi yake yeye hutusikia
 ohana 
kwenye biblia yehova mungu anatuambia mambo ata kayotufanyia na mambo anayotaka tufanye
ili munguakubali sala zetu tunapaswa kusali kulingana na mapenziyake
tunahitaji kujifunza biblia ili kumjua vizuri na hilolitafanya sala zetu zimpendeze
 aw am a
 mnara wa mlinzi na
 tunaweza kusali kuhusu nini sali kwa ajili ya mahitaji yako
tunawe za kumwomba mungu mahitaji yetu yakila siku kama vile chakula mavazi namahali pa kuishi
vilevile tunaweza ku sali ili tupate hekima itakayotuwezeshakufanya maamuzi yanayofaa na kupa ta nguvu za kuvumilia majaribu
pia tunaweza kusali ili tupate imani tusa mehewe dhambi zetu na kumwombamungu msaada
luka ya kobo 
sali kwa ajili ya wengine
wazazi wa naowapenda watoto wao hufurahi wa napoona watoto wao wanapendanapia
sisi ni watoto wa yehova naye hu furahi anapoona tunapendana na ku wajali wengine
hivyo ni jambo lina lofaa kusali kwa ajili ya mwenzi wetuwa ndoa watoto wetu familia yetu narafiki zetu
mwanafunzi wa yesu ali yeitwa yakobo aliandika hivi salini kwa ajili ya mtu na mwenzake
yako bo 
mshukuru mungu
biblia inasema hivi kuhusu muumba wetu alitendamema akiwapa ninyi mvua kutokambinguni na majira ya mavuno akiwa shibisha kwa chakula na kuijaza mioyoyenu furaha
matendo tuna pofikiria mambo yote ambayo munguametufanyia tunachochewa kumshu kuru
bila shaka tunaonyesha kwambatunamshukuru kwa mambo aliyotufa nyia kwa kumtii
wakolosai 
u em es an uendelee kusali nyakati nyingine tunaweza kuvunjika moyo kwa sababu mungu hajibu haraka sala zetuzinazotoka moyoni
je tunapaswa kufikiri mungu hatujali la hasha fikiria masimulizi yafuatayo yanayoonyesha umuhimu wa kue ndelea kusali
steve aliyetajwa katika makala ya kwanza anasema hivi ikiwa ningeacha kusali ni ngepoteza furaha kabisa maishani
ni ninikilichofanya abadili mtazamo wake alianzakujifunza biblia na akatambua umuhimu wakuendelea kusali bila kuacha
steve anase ma hivi ninamshukuru mungu kwa sababu ya msaada niliopokea kutoka kwa rafiki za ngu wapendwa
na sasa nina furaha zaidi
namna gani kuhusu jenny ambaye alihisi hastahili kumwomba mungu jambo lolote jenny anasema hivi nilipokuwa nimeshuka moyo sana nilimsihi mungu anisaidie kuele wa kwa nini nilihisi sifai
kusali kwa njiahiyo kulimsaidiaje kuzungumza na mungukulinisaidia kuwa na mtazamo wenye usawa ziko kujihusu na kuona hata moyo wangu ukinihukumu yeye hanihukumu
vilevile kusali kumenisaidia kutokata tamaa na kue ndelea kupambana na hisia hizo
sala zime msaidiaje jenny anaendelea kusema hivi sala zimenisaidia kumwona yehova kuwa mungu halisi baba na rafiki mwenye upe ndo na anayenijali
sikuzote atanitegeme za na kunisaidia maadamu ninajitahidi kue ndelea kufanya mambo anayotaka
mfikirie pia mwanamke anayeitwa isabel
alipokuwa mjamzito madaktari walimwa mbia kwamba mtoto wake angezaliwa akiwana ulemavu mkubwa
alivunjika moyo kabi sa
hata baadhi ya watu walimshauri atoe mi mba
anasema nilihisi ningekufa kwa sa babu ya uchungu niliokuwa nao moyoni
isabel alifanya nini anasema nilisali tenana tena kwa mungu ili anisaidie
baada yamuda alijifungua mtoto anayeitwa gerard na alikuwa na ulemavu
je isabel anahisikwamba mungu alijibu sala zake ndiyo kwanjia gani isabel anasema mtoto wangu anau iw am a n aa am al aya kuwa mlemavu
yeye ni baraka kwangu
ninatambua kwamba yehova mungu ameji bu sala zangu kwa njia bora zaidi
hisia kama hizo zinazotoka moyoni zina fanya tufikirie maneno ya mtunga zaburi ali yesema utasikia ombi la wapole ee yeho va
utaiimarisha mioyo yao na kuwasikilizakwa makini
zaburi hizo ni sababunzuri za kuendelea kudumu katika sala kwenye biblia kuna sala nyingi ambazo yesu alitoa
sala inayojulikana zaidi ni ilealiyowafundisha wanafunzi wake
tunawezak an ik an as ah isabel anapoona mtoto wake akifurahia maisha anasema hivi ninatambua kwamba yehovamungu amejibu sala zanguk an ab az i
katika mahubiri ya mlimani yesu aliwafundisha wanafunzi wake sala ya kielelezo ambayo piainaitwa sala ya baba yetu
mathayo ap al a 
k am am s hiyo imekuwa maarufu sana hivi kwamba watu wanaikumbuka na kuirudia neno kwa neno
je yesu alikusudia sala hiyo irudiwe rudiwe kila wakati mtu anaposali hapana kwa sababumapema katika mahubiri hayo yesu aliwafundi sha wanafunzi wake waepuke kurudia rudiasala zao
mathayo kwa hiyo yesu alikuwaakiwafundisha wafuasi wake wanapaswa kusalikwa nani na jinsi ya kusali
acheni tuone ma mbo tunayoweza kujifunza kutokana na salahiyo ya kielelezo
sala ya baba etu inatufundisha jinsi ya kusali kukumbuka mambo hayo kutakusaidia kusali kutoka moyoni
baba yetu uliye mbinguni tunapaswa kusali kwa mungu peke yake
jina lako na litakaswe jina la mungu yehova linapaswa an ak ak at u
ufalme wako na uje ufalme wa mungu ni serikali iliyo mbinguni
yesu ndiye mfalme wake na hivi karibuniufalme huo utatawala dunia nzima
mapenzi yako na yatendeke dunianikama ilivyo mbinguni mapenzi ya mungu ni kwamba wanadamu waishi duniani milelekwa amani na usalama
utupatie leo mkate wetu kwa ajili ya siku hii yehova ndiye anayetupatia vitu tunavyohitaji ili tuishi
utusamehe madeni yetu sote tunafanya makosa mengina tunahitaji kusamehewa
mnara wa mlinzi na
 aw am a
 pamela anasema nilipokuwa nikipata mati babu ya kansa mara nyingi niliogopa sana
lakini niliposali kwa yehova mungu nilihi si utulivu na nikaanza kufikiria mambo kwanjia nzuri
bado ninapata maumivu makalisana lakini sala inanisaidia kudumisha mta zamo unaofaa
watu wanaponiuliza ninahisi je ninawaambia bado nina maumivu lakininina furaha bila shaka hatuhitaji kusubiri hadi tuwe at ok al aa aa um om eili tusali
sisi sote tunakabili changamoto k an an n am an it it nahitaji msaada ili kukabiliana nazo
je sala zinaweza kutusaidia biblia inasema mtupie yehova mzigo wako naye atakutegemeza
hataruhusu ka mwe mwadilifu aanguke
zaburi maneno hayo yanafariji sana
hivyo sala zi naweza kukusaidia kwa njia gani unaposa li kwa mungu kwa njia inayofaa atakupatiakile unachohitaji ili ukabiliane na changamo to ulizo nazo
ona sanduku unaweza ku nufaikaje kwa kusali sala zinaweza kukusaidiaje aa an au aw ak aa am u
hata hivyo alisali pia kwa mungu ili ampe nguvu za kuvumiliaugonjwa huo
je kusali kwa mungu kulimsaidia je utasali kwa mungu ni wazi kwamba yehova hakulazimishi usali kwake
badala yake kwa upendo anakualikaufanye hivyo
yeremia namna ganiikiwa unahisi sala zako hazijibiwi usikatetamaa
huenda wazazi wenye upendo wasi wasaidie watoto wao kwa njia ambayo watotowanataka au kwa wakati ambao wanatazamia
inawezekana wazazi wana njia bora ya kuwa saidia
lakini jambo moja ni hakika wazaziwenye upendo watawasaidia watoto wao
yehova mungu mzazi mwenye upendo zaidi anataka kukusaidia wewe pia
ikiwa utachu nguza kwa makini mambo ambayo tumezu n ak ak eb n ak ikadiri uwezavyo kuyatumia mungu atajibus az ok an ab az i mathayo 
u ak ek ak amani ya akili mjulisheni mungu maombi yenu na amani ya mungu inayozidi uelewaji wote itailinda mioyo yenu na nguvuzenu za akili kupitia kristo yesu
wafilipi uki mweleza mungu mahangaiko yako atakusaidia kuwana utulivu na kutenda kwa busara hata unapokuwana mkazo
hekima kutoka kwa mungu ikiwa yeyote kati yenu anakosa hekima na aendelee kumwomba mungu kwamaana yeye huwapa wote kwa ukarimuna bila kushutumu naye atapewa hiyo
yakobo mara nyingi hatufanyimaamuzi mazuri tunapokuwa na mka zo
ukimwomba mungu akupe hekima atakukumbusha kanuni nyingi zinazopa tikana katika neno lake biblia zinazo weza kukusaidia
nguvu na faraja kwa mambo yote nina nguvu kupitia yule anayenipa nguvu
wafilipi akiwa mungu mweza yote yehovaanaweza kukupa nguvu unazohitajiili kukabiliana na changamoto zako aukuvumilia majaribu unayopitia
isaya vilevile biblia inamwita yeho va mungu wa faraja yote
anawezakutufariji katika majaribu yetu yote
 wakorintho 
mnara wa mlinzi na
 biblia inatufundisha nini wp 
 sw tafadhali nitumieni kitabu biblia inatufundisha nini ik ah iz ik uj iy kumkaribia mungu soma sura ya yakitabu hiki kilichochapishwa na mashahidiwa yehova ambacho pia kinapatikana kwenye tovuti ya cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr jina cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr anwani cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr ili upate anwani zetu tazama ukurasa wa 
ak an ak fomu hii ninakubali kwamba mashahidi wayehova wanaweza kutu mia habari zangu za kibinafsi kama inavyohitajiwa ili kutimiza ombilangu kulingana na sera ya faragha kwenye jw
org
spakua gazeti hili na matoleoyaliyotanguliabila malipobiblia inapatikana kwenye intaneti katika mamiaya lughatembelea tovuti yajw
org katika kiswahili au tumiaalama hii kuifunguan opunaposali je unahisi kweli mungu anakusikiliza biblia inasema nini mungu husikiliza
biblia inatuhakikishia kwamba yehova yuko karibu na wote wanao mwitia wote wanaomwitia yeye katika ukwelih ak oc oc ak am a
zaburi 
mungu anataka usali kwake
biblia inatusihi hivi katika kila jambo kwa sala na dua pamojana kutoa shukrani mjulisheni mungu maombiyenu
wafilipi 
mungu anakujali wewe binafsi
mungu anaele wa vizuri kabisa mahangaiko na mikazo uliyonayo naye anataka kukusaidia
biblia inasema tupeni mahangaiko yenu yote juu yake kwasababu yeye anawajali ninyi
 petro 
je mungu husikiliza sala zako septemba chapa kubwa makala za funzo novemba desemba makala ya je uko tayari kuwa mvuvi wa watu acha kuogopa
kuanzia sasa utakuwa ukiwavua watu wakiwa hai
luka 
wimbo tupe ujasiri muhtasari yesu aliwaalika wavuvi wenye bidii na wanyenyekevu wawe wanafunzi wake
leo anaendelea kuwaalika watuwenye sifa kama hizo wawe wavuvi wa watu
makala hiiitazungumzia kile ambacho wanafunzi wa biblia wanaosi ta kukubali mwaliko wa yesu wanahitaji kufanya
wanafunzi petro andrea yakobo na yohana wali aw ab ay au i
w aj iw vyoshangazwa na mwaliko huu wa yesu nifuateni nami nitawafanya muwe wavuvi wa watu
 waliiti kiaje biblia inasema hivi mara moja wakaziachanyavu zao na kumfuata
mt
 uamuzi huoulibadili kabisa maisha yao
badala ya kuvua sama ki halisi wangekuwa wakiwavua watu wakiwa hai
luka leo yesu anatoa mwaliko huohuo kwawatu wanyoofu wanaopenda kweli
mt
 je umekubali mwaliko wa yesu wa kuwa mvuvi wawatu huenda umekuwa ukijifunza biblia kwa muda fu lani na umefanya mabadiliko maishani
na sasa una hitaji kufanya uamuzi ikiwa utakuwa mhubiri wa ha bari njema
ikiwa unasita kukubali mwaliko wa yesu usivunjike moyo
huenda unasita kwa sababu una jua kwamba huo ni uamuzi mzito sana
ni kwe li kwamba biblia inasema petro na wenzake walizia cha nyavu zao mara moja
hata hivyo petro na ndugu yake hawakufanya uamuzi huo bila kufikiri
 ufafanuzi wa maneno maneno wavuvi wa watu yanarejelea wale wote wanaohubiri habari njema na kuwafundisha wengine ili wawewanafunzi wa kristo
yesu aliwapa wavuvi wanne mwaliko gani nao waliitikiaje 
kwa nini tunapaswa kufikiria kwa uzito uamuzi wa kuwa wavuvi wa watu na nini kitakachotusaidia kufikia uamuzi huo septemba walikuwa wamemjua na kumkubali yesu kuwa masi iz iy am is ak ay ak im oh o
yoh
 vivyo hivyo huenda tayari umejifu nza mambo mengi kumhusu yehova na yesu na una taka kuendelea kufanya maendeleo ya kiroho
hatahivyo hupaswi kufanya uamuzi huo bila kuhesabugharama
ni nini kilichowasaidia petro andrea nawengine kufikia uamuzi wao wanafunzi wa yesu wa kwanza walikuwa na tamaa ak ak iy ak w aj iy ak akazi yao vizuri walikuwa jasiri na walikuwa wakiji tia nidhamu
bila shaka sifa hizo ziliwasaidia wawena matokeo mazuri katika kuhubiri habari njema
makala hii itazungumzia jinsi unavyoweza kuboreshasifa hizo ili uhubiri na kuwafundisha wengine habarinjema kwa mafanikio
chochea tamaa yako ya kuhubiri petro hakuvua samaki ili tu kuitegemeza familia yake
inaonekana kwamba petro alipenda kazi yakey ak as i
 p a ak p ak iy ak aw u
n ak am aw ay va petro akaja kuwa mvuvi mwenye matokeo mazu ri
mdo
ni sifa gani zitakazokusaidia uchochee tamaa yako ya kukuba li mwaliko wa yesu 
ni nini kilichomchochea petro awe mvuvi mnara wa mlinzi sababu kuu inayotuchochea kuhubiri ni upendo wetu kwa yehova
upendo wetu kwa yehova unaweza kutusaidia tuwaambie wengine kumhusu hata ingawatunahisi hatustahili
yesu alipomwalika petro awe mvuvi wa watu alimwambia hivi acha kuogopa
soma luka 
petro hakuwa akiogopa kile ambacho kingetokea ikiwa angekubali kuwa mwana funzi wa yesu
badala yake alishtushwa na wingi wa samaki ambao yesu aliwasaidia kuvua kimuujiza na alihisi kwamba hastahili kufanya kazi pamoja nayesu
huenda wewe pia ukaogopa unapotambua yaleyanayohusika ili kuwa mwanafunzi wa kristo
ikiwa 
k an al a k an ip oa n an in ik nachoweza kutusaidia kushinda hisia kama hizo petro na wengine walikuja kuwa wavuviwa watu
kazi hiyo muhimuinaendelea katika siku zetu tazama fungu la na mnara wa mlinzindivyo imarisha upendo wako kwa yehova yesu na jirani yako nawe utachochewa kukubali mwaliko wa yesu wa kuwa mvuvi wa watu
mt
 yoh
 fikiria baadhi ya sababu nyingine zinazotucho chea tuhubiri
tunataka kutii amri hii ya yesu ne ndeni mkafanye wanafunzi
mt
 pia tu nahubiri kwa sababu watu wamechunwa ngozi na ah un ah uk ak ow on am ngaji na wanahitaji sana kujifunza kweli kuhusu ufalme
mt
 yehova anataka watu wa namnazote wapate ujuzi sahihi wa kweli na waokolewe
 tim
 tutachochewa kuhubiri tunapofikiria jinsi kazi hiyo inavyoweza kuokoa uhai wa watu
tofauti na mvuvi anayeuza au kula samaki anaowavua sisi tu navua watu ili kuokoa uhai wao
soma waroma t m
ongeza ujuzi wako katika siku za yesu mvuvi mwisraeli alipaswa ku jua aina ya samaki ambao angevua
law
 pia alipaswa kujua mahali ambapo samaki hao wanaweza 
ni mambo gani mengine yanayotuchochea kuhubiri 
andiko la waroma linaonyeshaje umuhimu wa kazi ya kuhubiri 
mvuvi anapaswa kujua nini na kwa nini septemba kupatikana
kwa kawaida samaki wanaishi kwenye eneo lenye maji yanayowafaa na ambako kuna chaku la cha kutosha
je mvuvi anaweza kwenda kuvua wa kati wowote tu kuhusu wakati mzuri wa kwenda ku vua samaki halisi ona kile ambacho shahidi fulanikutoka visiwa vya pasifiki alimwambia mmishonarifulani alipomwalika kwenda kuvua
mmishonari huyoaliposema tukutane kesho saa tatu asubuhi
ndu gu huyo alimwambia hivi naona hujanielewa
tunae nda kuvua wakati ambao tunaweza kupata samaki nasi wakati ambao sisi tunapenda kwenda kuvua
 vivyo hivyo wavuvi wa watu katika karne ya kwa nza walienda kwenye maeneo ambayo wangewapata watu na wakati ambao watu walipatikana
kwa mfa no wafuasi wa yesu walihubiri hekaluni na kwe nye masinagogi nyumba kwa nyumba na sokoni
mdo
 sisi pia tunahitaji kujua wa kati ambao watu wanapatikana nyumbani au kati ka eneo tunalohubiri
tunahitaji kubadilikana kuli ngana na hali na kuhubiri mahali na wakati ambaokuna uwezekano mkubwa zaidi wa kuwapata watu
 kor
 mvuvi anahitaji kuwa na vifaa sahihi na anapa swa kujua jinsi ya kuvitumia
sisi pia tunahitaji kuwana vifaa sahihi kwa ajili ya kazi yetu
na tunahi taji kujua jinsi ya kutumia vifaa hivyo
yesu aliwapa 
tengenezo la yehova linatuandalia vifaa gani mnara wa mlinziwanafunzi wake maagizo ya jinsi wanavyoweza kuwa wavuvi wa watu
aliwaambia vitu walivyopaswa ku beba mahali ambapo wangehubiri na mambo wali yopaswa kusema
leo tengenezo la yehova limea ndaa sanduku la vifaa vya kufundishia lenye vifaavinavyofanya kazi vizuri
 na tunafundishwa jinsi ya kutumia vifaa hivyo
mazoezi hayo yanatusaidia tu pate uhakika na ustadi tunaohitaji ili kazi yetu iwe namatokeo mazuri
 tim
imarisha ujasiri wako wale wanaofanya kazi ya uvuvi wanahitaji kuwa jasiri
nyakati nyingine wanakabili hali zisizotarajiwawakiwa baharini
mara nyingi wanafanya kazi usikuna kwenye maeneo ambayo dhoruba za ghafla zina weza kutokea
wavuvi wa watu pia wanahitaji ujasiri
tunapoanza kuwahubiria wengine na kujitambuli sha kuwa mashahidi wa yehova tunaweza kukumba na na dhoruba yaani upinzani kutoka kwa watuwa familia kudhihakiwa na marafiki na watu kuka taa kusikiliza ujumbe wetu
lakini hilo halitushanga zi
yesu aliwaambia wafuasi wake kwamba angewatu ma kwa watu ambao wangewapinga
mt
 tazama makala fundisha kweli katika gazeti mnara wa mlinzi la oktoba ukurasa wa 
kwa nini ni lazima wavuvi wa watu wawe jasiri septemba unaweza kuimarishaje ujasiri wako kwanza en ah ak ay ua ak 
kulingana na yoshua nini kinachoweza kuimarisha ujasiri wetu wavuvi wenye ustadi 
huvua wakati na mahali ambapo kuna uwezekano mkubwa zaidi wa kupata samaki tazama fungu la na 
wamezoezwa kutumia vifaa sahihi tazama fungu la 
wanafanya kazi kwa ujasiri kwenye hali zinazobadilika badilika tazama fungu la na kazi ya kuhubiri akiwa mbinguni
yoh
 ufu
 kisha imarisha imani yako katikaahadi ya yehova ya kukutunza
mt
 kadiriimani yako inavyokuwa yenye nguvu ndivyo ujasiriwako utakavyoongezeka
petro na wenzake walionye sha imani yenye nguvu walipoacha biashara yao ya uvuvi na kumfuata yesu
vivyo hivyo wewe pia ulio nyesha imani yenye nguvu ulipowaeleza marafiki nawatu wa familia yako kwamba umeanza kujifunzabiblia pamoja na mashahidi wa yehova na kwambaumeanza kuhudhuria mikutano yao bila shaka ume fanya mabadiliko makubwa katika mwenendo na mti ow ow am ai iu ik an av ngo vya uadilifu vya yehova
hilo pia lilihitaji imanina ujasiri
unapoendelea kuimarisha ujasiri wako unaweza kuwa na uhakika kwamba yehova munguwako yupo pamoja nawe mahali popote utakapoe nda
soma yoshua 
 unaweza kufanya jambo gani lingine ili kuimari sha ujasiri wako sali ili upate ujasiri na uhodari
mdo
 yehova atajibu sala zako naye hata kuacha kamwe
siku zote yupo ili kukusaidia
pia unaweza kutafakari kuhusu jinsi yehova alivyowako mboa watu wengine wakati uliopita
fikiria pia kuhu su jinsi ambavyo yehova amekusaidia kushinda mata 
kutafakari na kusali kunaweza kukusaidiaje kuimarisha ujasiri wako mnara wa mlinzitizo yako na kukupatia nguvu za kufanya mabadiliko maishani mwako
kwa hakika yule aliyewaongoza watu wake wapite katikati ya bahari nyekundu ana weza kukusaidia uwe mwanafunzi wa kristo
kut
 uwe na uhakika uleule kama wa mtunga zabu ri aliyesema yehova yuko upande wangu sitaogo pa
mwanadamu atanifanya nini zab
 njia nyingine ya kuimarisha ujasiri wetu ni kwa kujifunza jinsi ambavyo yehova amewasaidia watu ambao kiasili ni wenye haya lakini wamejifunzakuwa jasiri
fikiria kisa cha dada anayeitwa masae
am eh an aa ik ah kamwe kuhubiri hadharani
aliona kwamba kuzungu mza na watu asiowafahamu ni sawa na kujaribu kupa nda ukuta mrefu jambo ambalo aliamini hangefaulukamwe kufanya
hivyo aliamua kufanya jitihada za ei ia eu ow ek am un ak jirani zake
alitafakari kuhusu uharaka wa nyakatitunazoishi na alisali ili apate msaada wa kuchochea tamaa yake ya kuhubiri
alifaulu kushinda woga wake na hata alitumikia akiwa painia wa kawaida
yehovaanaweza pia kuwasaidia wahubiri wapya wawe jasiri
fikiria kisa cha dada anayeitwa tomoyo
alipoanza kuhubiri nyumba kwa nyumba mwenye nyumba wakwanza aliyekutana naye alimwambia hivi kwa sauti 
umejifunza nini kutokana na mfano wa masae na tomoyo septemba mnara wa mlinzikubwa sitaki kuzungumza chochote na mashahidi wa yehova na kisha akafunga mlango kwa nguvu
kwa ujasiri tomoyo alimwambia hivi mwandamaniwake je umesikia hilo sijasema neno lolote laki ni ametambua kuwa mimi ni shahidi wa yehova
ni mefurahi sana sasa tomoyo anatumikia akiwa pai nia wa kawaida
sitawisha sifa ya kujitia nidhamu wavuvi wenye mafanikio hujitia nidhamu
kuji tia nidhamu kunafafanuliwa kuwa ni uwezo wa kuji lazimisha kufanya mambo unayopaswa kufanya
nilazima wavuvi wajitie nidhamu ili waamke mapema wafanye kazi hadi itakapokamilika na wavumilie halimbaya ya hewa
sisi pia tunahitaji kujitia nidhamu ilituvumilie na kuikamilisha kazi yetu
mt
 hatuzaliwi tukiwa na uwezo wa kujitia nidhamu
kinyume cha hilo mwelekeo wetu wa kiasili ni kufa nya jambo tunaloona kuwa rahisi kwetu
tunahitajisifa ya kujizuia ili tuweze kujitia nidhamu
hivyo tu nahitaji msaada ili tujizoeze kufanya mambo ambayohuenda ni vigumu kwetu kuyafanya
yehova anatupa tia msaada huo kupitia roho yake takatifu
gal
sifa ya kujitia nidhamu ni nini na kwa nini ni muhimu kwa wa kristo 
tunaweza kusitawishaje sifa ya kujitia nidhamu septemba mtume paulo alijitia nidhamu
lakini alikiri kwamba alihitaji kuupigapiga mwili wake ili kufanyayaliyo sawa
soma wakorintho 
aliwahi miza wengine wajitie nidhamu na kufanya mambo yote kwa adabu na kwa mpango
 kor
 ni lazima tujitie nidhamu ili tudumishe ratiba nzuri ya kiroho inayotia ndani kushiriki kwa ukawaida katika kazi ya kuvua watu
mdo
usikawie mvuvi anapima mafanikio yake kwa kuhesabu idadi ya samaki aliowavua
hata hivyo sisi hatupimi mafanikio yetu kwa kuhesabu idadi ya watu tulio wasaidia wajiunge na tengenezo la mungu
luka maadamu tunaendelea kuhubiri habari nje ma na kuwafundisha wengine kwa maoni ya yehova tutakuwa tumefanikiwa
kwa nini kwa sababu tu namtii yeye na mwana wake
marko mdo
 katika baadhi ya nchi uvuvi unaruhusiwa katika miezi fulani tu
katika nchi hizo hisi ya uhara ka ya mvuvi inaongezeka kadiri msimu wa uvuvi 
kulingana na wakorintho paulo alisema alihitaji kufa nya nini ili kusitawisha sifa ya kujitia nidhamu 
kwa maoni ya yehova tutakuwa tumefanikiwa ikiwa tunafanya nini 
ni sababu gani ya pekee inayotuchochea kuhubiri sasa unavyokaribia kuisha
tukiwa wavuvi wa watu tuna sababu nyingine ya kuhubiri sasa mwisho wa mfumohuu unakaribia kwa kasi wakati uliobaki wa kushiri ki katika kazi hii umepungua sana
usikawie au kuhi s ik au ik ih ih iz eb ai iushiriki katika utendaji huu muhimu
mhu
 jitahidi sasa kuchochea tamaa yako ya kuhubiri kuongeza ujuzi wako wa biblia kuimarisha ujasiriwako na kusitawisha sifa ya kujitia nidhamu
jiungena wavuvi zaidi ya milioni nane wa watu nawe uta jionea shangwe ya yehova
neh
 azimia kushi riki kikamili katika kazi hii hadi yehova atakaposemaimekamilika
makala inayofuata itazungumzia njiatatu zitakazotusaidia kuimarisha azimio letu la kue ndelea katika kazi ya kuhubiri ufalme tukiwa wavuviwa watu
unaweza kufanyaje mambo yafuatayo kuchochea tamaa yakoya kuhubiri kuimarisha ujasiri wako kusitawisha sifa ya kujitianidhamu wimbo tangaza habari njema makala ya usipumzishe mkono wako panda mbegu zako asubuhi na usipumzishe ow om aj i
mhu
wimbo am uy au muhtasari makala iliyotangulia iliwatia moyo wanafunzi wa biblia wanaofanya maendeleo wakubali mwaliko wa yesu nakuwa wavuvi wa watu
makala hii itazungumzia njia tatuzitakazowasaidia wahubiri wote iwe ni wapya au wenyeuzoefu kuimarisha azimio lao la kuendelea kufanya kaziya kuhubiri ufalme hadi yehova atakaposema imetosha
 mnara wa mlinzikatika baadhi ya nchi watu huitikia kwa njia nzuri wanaposikia habari njema
wamekuwa wakisubiri kwa hamu habari hizo katika nchi nyingine watu hawape ndezwi na habari za mungu au biblia
kwa kawaidawatu huitikiaje katika eneo lako haidhuru watu wa naitikiaje yehova anatarajia tuendelee kuhubiri hadiatakaposema kazi hiyo imekamilika
 tayari yehova amepanga wakati ambapo kazi ya kuhubiri itakamilika na ndipo ule mwisho utakapoku ja
mt
 kabla ya wakati huo tunaweza kutii jinsi gani maneno haya usipumzishe mkono wako soma mhubiri 
 makala iliyotangulia ilizungumzia mambo manne tunayohitaji kufanya ili tuwe wavuvi wa watu wenyematokeo
mt
 makala hii itazungumzia njia tatuzinazoweza kutusaidia kuimarisha azimio letu la kue ndelea kuhubiri haidhuru tunakabili hali gani
tutaji funza kwa nini ni muhimu tukazie fikira kazi yetuya kuhubiri tuwe na subira na tudumishe ima ni yenye nguvu
 ufafanuzi wa maneno katika makala hii maneno usipumzishe mkono wako yanamaanisha kwamba tunahitaji kuazimia kuendelea kuhubiri habari njema hadi yehova atakaposema kazi hiyo imekamilika
kuna uhusiano gani kati ya mhubiri na kuhubiri habari njema ya ufalme 
t an ik am ah septemba kazia fikira kazi ya kuhubiri yesu alitabiri kuhusu matukio na hali ambazo zi ok as uz am on aa oz kengeusha wafuasi wake na kuwafanya waache kukaziafikira kazi ya kuhubiri
aliwahimiza wafuasi wake wae ndelee kukesha
mt
 leo tunakabiliana namambo yanayofanana na yale yaliyowazuia watu wasiku za noa kukazia fikira onyo lililotolewa na noa
mt
 pet
 hivyo tungependa kukaziafikira kazi ambayo yehova ametupatia tufanye
 leo tunahitaji kukazia sana fikira kazi ya kuhubiri in az au e
y ua ik ak ihiyo ingefanywa kwa kiwango kikubwa zaidi na kuende lea kwa muda mrefu baada ya kifo chake
yoh
 baada ya yesu kufa baadhi ya wanafunzi wake waliru dia kazi yao ya uvuvi
baada ya kufufuliwa yesu alifa nya muujiza na kuwasaidia baadhi ya wanafunzi wakekuvua samaki wengi
alitumia fursa hiyo kukazia kwa mba mgawo wao wa kuwa wavuvi wa watu ulikuwa mu himu kuliko kazi nyingine yoyote
yoh
 mudamfupi kabla ya kwenda mbinguni yesu aliwaambia wa nafunzi wake kwamba kazi ya kutoa ushahidi ingeenea hadi nje ya mipaka ya israeli
soma matendo 
kwa nini tunahitaji kukazia fikira kazi ambayo yehova ametupa tia 
andiko la matendo linafafanuaje jinsi ambavyo kazi ya ku hubiri ingeenea mnara wa mlinzimiaka mingi baadaye yesu alimpa mtume yohana mao no ili kumwonyesha mambo ambayo yangetukia katika siku ya bwana
 miongoni mwa mambo ambayo yo hana aliona ni tukio hili lenye kustaajabisha chini yamwongozo wa malaika habari njema ya milele iliku wa ikihubiriwa kwa kila taifa na kabila na lugha na watu
ufu
 ni wazi kuwa leo mapenzi ya yehova ni kwamba anataka tushiriki katika kazi hii ku bwa ya kutoa ushahidi mpaka itakapokamilika
 t ak ak afi ak iy ak ikiwa tunatafakari kuhusu mambo yote ambayo yehovaanafanya ili kutusaidia
kwa mfano anatuandalia cha kula kingi cha kiroho kupitia machapisho kwa njia ya kielektroni video rekodi za sauti na jw broadcasting
fikiria jambo hili katika tovuti yetu rasmi habari zina patikana katika lugha zaidi ya mt
 ka tika ulimwengu huu uliogawanyika kisiasa kidini nakiuchumi watumishi wa mungu zaidi ya milioni nane wana umoja wa kweli katika undugu wao wa ulimwengu ni pote
kwa mfano ijumaa aprili mashahidiwa yehova ulimwenguni pote waliungana pamoja kuzu n aa ol as u
j ih ou iw aw u walikusanyika ili kuadhimisha ukumbusho wa kifo cha yesu
tunachochewa kuendelea kukazia fi siku ya bwana ilianza yesu alipowekwa rasmi kuwa mfalme mwa ka na itaendelea hadi mwishoni mwa utawala wake wa miaka elfu
tunaweza kuendelea kukazia fikira kazi ya kuhubiri jinsi gani kira kazi ya ufalme tunapotafakari pendeleo letu la ku jionea na kuwa sehemu ya muujiza huo wa siku zetu
 njia nyingine tunayoweza kuendelea kukazia fikira kazi ya kuhubiri ni kwa kuiga mfano wa yesu
hakuru husu chochote kimkengeushe kutoka kwenye kazi yakutoa ushahidi kuhusu kweli
yoh
 hakushawi shiwa shetani alipoahidi kumpa falme zote za ulimwe ngu na utukufu wazo wala hakushawishiwa watu wa lipomkamata na kutaka kumfanya awe mfalme
mt
 oh
 hakukengeushwa na tamaa ya kutakautajiri wala hakutishwa na upinzani mkali
luka yoh
 imani yetu inapojaribiwa tunaweza kuende lea kukazia fikira kazi yetu ikiwa tutakumbuka shauri lamtume paulo
aliwahimiza wakristo waige mfano wayesu ili wasichoke na kukata tamaa ebr
mfano wa yesu unatusaidiaje kuendelea kukazia fikira kazi yetu yesu hakuruhusuchochotekimkengeushekutoka kwenyekazi ya kutoaushahidikuhusu kweli tazama fungu la mnara wa mlinziuwe na subira s an iu ow ak ak au uh ih zitakapobadilika
tunahitaji kuwa na subira iwe tuna tarajia kwa hamu mwisho wa hali mbaya tunayokabili au utimizo wa jambo fulani ambalo tumelitarajia kwamuda mrefu
nabii habakuki alingojea kwa muda mre fu mwisho wa ujeuri uliokuwa ukiendelea yuda
hab
 wanafunzi wa yesu walitarajia kwamba ufalme ungetokea ghafla na ungewakomboa kutokana naukandamizaji wa waroma
luka tunasubiri kwahamu siku ambayo ufalme wa mungu utaondoa uovuna kuleta ulimwengu mpya wenye uadilifu
 pet
 hata hivyo tunahitaji kusubiri hadi wakati ulio wekwa na yehova ufike
fikiria baadhi ya njia ambazoyehova anatumia ili kutufundisha kuwa na subira
 yehova ametuwekea mfano mzuri inapohusu su bira
alimpa noa wakati wa kutosha kujenga safinana kuwa mhubiri wa uadilifu
 pet
 pet
 yehova alimsikiliza abrahamu alipomuuliza tenana tena kuhusu uamuzi wake wa kuwaharibu wakaajiw am iy eu uy as an ag a
 kwa karne nyingi yehova alilionyesha subi ra ya pekee taifa la israeli lililokosa uaminifu
neh
 leo tunaona uthibitisho wa subira ya yeho va anapowapa fursa ya kufikia toba wale wote aliowa 
subira ni nini na kwa nini ni muhimu sana leo 
ni mifano gani inayoonyesha subira ya yehova septemba vuta kwake
 pet
 oh
 tim
 mfa no wa yehova unatupatia sababu nzuri ya kuonye sha subira tunapoendelea kuhubiri na kufundisha
pia anatufundisha kuonyesha subira kupitia mfano fulani unaopatikana katika neno lake
 soma yakobo 
mfano wa mkulima anayepa nda mazao unatufundisha jinsi ya kuwa na subira
ni kweli kwamba baadhi ya mimea inakua haraka sana
h ah m am h ai ei am inachukua muda mrefu zaidi kukomaa
msimu wa kili mo katika israeli ulikuwa na urefu wa miezi sita hivi
aa am uz eb ay am az am pema katika majira ya majani kupukutika na alivuna ab ay am az am ok am ay ak chipua
marko tutakuwa wenye hekima ikiwa as ay am a
h ah h ai rahisi kufanya hivyo
 kwa kawaida wanadamu wasio wakamilifu wanata ka kuona matokeo ya kazi yao papo hapo
hata hivyo ikiwa tunataka bustani yetu izae matunda ni lazima tui tunze kwa ukawaida tuilime tupande tupalilie na kuimwagilia maji
pia kazi ya kufanya wanafunzi ina hitaji jitihada endelevu
inachukua muda ili kuwasai dia wale tunaowafundisha wang oe mielekeo yoyote ya 
mfano wa mkulima kwenye andiko la yakobo unatufundi sha nini 
sifa ya subira itatusaidiaje katika huduma yetu mnara wa mlinziubaguzi na ya kutowajali wengine iliyo kama magugu
subira itatusaidia tusivunjike moyo watu wasipotusiki liza
hata ikiwa baadhi ya watu wanaitikia vizuri badoni lazima tuwe na subira
hatuwezi kumlazimisha mwa nafunzi wa biblia asitawishe imani
nyakati nyingine hata wanafunzi wa yesu walichukua muda mrefu kuele wa maana ya mambo aliyofundisha
yoh
 ache ni tukumbuke kwamba huenda sisi tukapanda na kutiamaji lakini mungu ndiye anayeikuza
 kor
 huenda ikawa vigumu kuonyesha subira tunapo wahubiria watu wa ukoo ambao si mashahidi
kanuniinayopatikana kwenye mhubiri inaweza kutusai 
tunaweza kuonyeshaje subira tunapowahubiria watu wa ukoo wasio mashahidi kama mkulima mwenye bidii lakinimwenye subira tunangojeam oy aj az tazama fungu la na septemba dia
inasema hivi kuna wakati wa kunyamaza na wakati wa kuongea
tunaweza kuhubiri kupitia mwe nendo wetu mzuri hata hivyo sikuzote tuko macho ku tumia fursa tunazopata kuzungumza na wengine kuhu su kweli
 pet
 tunapohubiri na kufundishakwa bidii tunawaonyesha subira watu wote kutia nda ni watu wa familia ambao si mashahidi
 tunaweza kujifunza kuwa na subira kupitia mifa no ya watu waaminifu wa nyakati za biblia na wa sikuzetu
habakuki alitamani sana kuona mwisho wa uovu lakini alisema hivi kwa uhakika nitaendelea kusima ma katika kituo changu cha ulinzi
hab
 mtumepaulo alieleza kuhusu hamu yake ya kutoka moyoni kwamba alitamani kumaliza huduma yake na kupata thawabu yake ya mbinguni
hata hivyo aliendelea ku t au ik ik uh in k as a
mdo
 fikiria mfano wa wenzi wa ndoa ambao walihitimu kutoka shule ya gileadi na kupewa mgawo katika nchiambayo mashahidi wa yehova ni wachache na ambakod ik uy an ih os iu o
w uw ih penda kujifunza biblia
tofauti na wenzi hao wanada rasa wenzao waliokuwa wakitumikia katika nchi nyingi ne walikuwa wakiwatumia ripoti za mafunzo mengi yabiblia waliyoongoza yaliyokuwa yakifanya maendeleo
lakini wenzi hao wa ndoa waliendelea kuhubiri kwa 
tunaweza kuiga mifano gani ya wale walioonyesha subira mnara wa mlinzisubira licha ya kwamba watu wengi katika eneo lao ha wakusikiliza
baada ya kuhubiri kwa miaka nane katika eneo lililoonekana kuwa halina matokeo hatimaye wa lipata shangwe kwa kuona mmoja wa wanafunzi waowa biblia akibatizwa
mifano hiyo ya zamani na ya sasainatufundisha nini watu hao waaminifu hawakuwa goigoi wala hawakuruhusu mkono wao upumzike na yehova aliwathawabisha kwa sababu ya subira yao
wa likuwa waigaji wa wale ambao kupitia imani na subi ra huzirithi ahadi
ebr
dumisha imani yenye nguvu tunaamini ujumbe tunaohubiri hivyo tunatamani kushiriki ujumbe huo na watu wengi kadiri iwezekana vyo
tunaamini ahadi zinazopatikana katika neno la mungu
zab
 isa
 tumeona unabii wabiblia ukitimia katika siku zetu
tumeshuhudia jinsimaisha ya watu yanavyobadilika na kuwa bora wana p ak as il ab a
u oh ou marisha uhakika wetu kwamba kila mtu anahitaji kusi kia habari njema za ufalme
 pia tunamwamini yehova chanzo cha ujumbe tunaohubiri na tunamwamini yule aliyewekwa rasmikuwa mfalme wa ufalme yesu
yoh
 licha yahali zozote tutakazokabili sikuzote yehova atakuwa ki 
imani inaimarishaje azimio letu la kuhubiri 
kulingana na zaburi imani katika yehova na yesu inawe za kuimarishaje azimio letu la kuhubiri septemba mbilio letu na nguvu zetu
soma zaburi 
pia tuna hakika kwamba yesu anaongoza kazi ya kuhubiriakiwa mbinguni akitumia nguvu na mamlaka kutokakwa yehova
mt
 imani huimarisha uhakika wetu kwamba yehova atabariki jitihada zetu na nyakati nyingine kwa njia tu siyoitarajia
mhu
 kwa mfano kila siku maelfuya watu hupita na kuona machapisho yetu kwenye vi gari na meza za machapisho
je njia hiyo ya kuhubiri ina matokeo bila shaka huduma yetu ya ufalme ya no vemba iliripoti kwamba msichana mmoja wa chuo kikuu alitaka kuandika insha kuhusu mashahidi wa ye hova
hakufanikiwa kupata jumba la ufalme lakinialiona meza ya machapisho kwenye eneo la chuo na pia alifanikiwa kupata habari alizokuwa akihitaji kwa ajili ya insha yake
mwishowe akawa shahidi aliyebati zwa ambaye sasa anatumikia akiwa painia wa kawaida
mambo kama hayo yaliyoonwa yanatuchochea tuende lee kuhubiri kwa sababu yanafunua kwamba bado kuna watu wanaohitaji kupata na kusikia ujumbe wa ufalme
azimia kutopumzisha mkono wako tunaweza kuwa na hakika kwamba kazi ya kuhu biri ufalme itakamilika kwa wakati mwafaka
fikiria 
t am ou ak an it ak ak biri
k an it ah ak ak iy ak iu ei lika kama yehova alivyokusudia kilichotokea katika siku za noa
yehova alionyesha kwamba yeye ni mtunza wakati mkamilifu
miaka hivi mapema yehova aliweka wakati ambao gharikaingeanza
miaka mingi baadaye yehova alimwamurunoa ajenge safina
miaka au hivi kabla ya gha rika kuanza noa aliendelea kufanya kazi kwa bidii
li cha ya kwamba watu hawakumsikiliza aliendelea kuhu biri ujumbe wa onyo hadi yehova aliposema kwambawakati wa kuingiza wanyama kwenye safina umefika
kisha kwa wakati mwafaka yehova akaufunga mla ngo
mwa
 hivi karibuni yehova atakamilisha kazi ya kuhubiri ufalme ataufungia mlango mfumo wa mambo wa she tani na kuleta ulimwengu mpya wenye uadilifu
hadi wa kati huo acheni tumwige noa habakuki na wengineambao hawakupumzisha mkono wao
acheni tukazie fi kira kazi ya kuhubiri tuwe wenye subira na tudumishe imani yenye nguvu katika yehova na ahadi zake
tunaweza kutazamia nini ikiwa hatutapumzisha mkono wetu mambo yafuatayo yanaweza kutusaidiaje tusipumzishe mkono wetu kukazia fikira kazi ya kuhubiri kuwa na subira kudumisha imani yenye nguvu wimbo mimi hapa nitume mimi makala ya tenda kwa hekima katika kipindi chenye amani nchi haikuwa na usumbufu na hakuna yeyote aliyepigana vita naye katika miaka hiyo kwamaana yehova alimpumzisha
 nya
wimbo ni uzima kwao muhtasari je unaishi katika nchi ambayo unaweza kumwabudu mungu kwa uhuru ikiwa ndivyo unatumiaje kipindi hichochenye amani makala hii itakusaidia kuona jinsi unavyo weza kumwiga mfalme asa wa yuda na wakristo wa karneya kwanza
walitumia kwa hekima kipindi kilichokuwa naamani
 mnara wa mlinziuna maoni gani ni wakati gani ulio mgumu zaidi ku mtumikia yehova je ni wakati unapokabiliana namatatizo makubwa maishani mwako au wakati maishayako yanapokuwa na amani kwa kadiri fulani tuna pokabili matatizo ni rahisi kwetu kumtegemea yeho va
lakini tunatendaje maisha yetu yanapokuwa na amani je tunapunguza bidii yetu ya kumtumikia ye hova yehova aliwaonya waisraeli kwamba jambo hilolinaweza kutokea
kum
 mfalme asa ni mfano bora wa mtu aliyetenda kwa ak ak ak iy a
h m ay ak an im at b ip ak nyakati zenye amani
tangu mapema moyo wa asa ulimtumikia kikamili yehova
 fal
 maelezoya chini asa alithibitisha kwamba anamtumikia ye hova kwa moyo wake wote kwa kuondoa ibada ya uwo ngo katika yuda
biblia inasema kwamba aliondoamadhabahu za kigeni na mahali pa juu akazivunjavu nja nguzo takatifu
 nya
 hata alimwondoa maaka nyanya yake kutoka katika cheo chake chamama malkia
kwa nini kwa sababu aliwachocheawatu waabudu sanamu
 fal
 asa alifanya mengi zaidi ya kuondoa ibada ya uwongo
aliendeleza ibada safi kwa kuwasaidia watu 
ni wakati gani ambapo inaweza kuwa vigumu kwetu kumtumikia yehova 
mfalme asa aliweka mfano gani 
tutachunguza nini katika makala hii wa yuda wamrudie yehova
yehova alimbariki asa na waisraeli kwa kuwapa kipindi cha amani
 katika ki pindi cha miaka kumi wakati wa utawala wa asa nchiilikuwa na amani
 nya
 katika makalahii tutazungumzia jinsi asa alivyotumia kipindi hichocha amani
kisha tutachunguza mfano wa wakristowa karne ya kwanza ambao kama asa walitumia vizu ri kipindi kilichokuwa na amani
mwishowe tutajibuswali hili ikiwa unaishi katika nchi ambayo inaruhusu ufafanuzi wa maneno neno amani lina maana pana zaidi ya kutokuwa na vita
neno la kiebrania linalotafsiriwa kuwa amani pia li natokeza wazo la kuwa na afya njema usalama na hali njema
mfalme asa alipinga kwa uthabiti ibada ya uwongo tazama fungu la mnara wa mlinziuhuru wa ibada unaweza kutumiaje kwa hekima kipi ndi hicho chenye amani mfalme asa aliutumiaje wakati wenye amani soma mambo ya nyakati 
asa aliwaa mbia watu kwamba yehova ndiye aliyewapumzisha pande zote
asa hakuhisi kwamba kipindi hicho cha amani kilikuwa wakati wa kustarehe
badala yake alianza kujenga majiji kuta minara na malango
ali waambia hivi watu wa yuda nchi bado imo mikono ni mwetu
asa alimaanisha nini alimaanisha kwa mba watu wangeweza kuzunguka kwa uhuru katika nchi waliyopewa na mungu na kufanya ujenzi bila upi nzani kutoka kwa maadui
aliwahimiza watu wautu mie vizuri wakati huo wa amani
 pia asa alitumia wakati huo wa amani kuimarisha jeshi lake
 nya
 je hilo linamaanisha kwa mba hakumtumaini yehova hapana
badala yake asa alijua kwamba akiwa mfalme alikuwa na wajibu wa kuwatayarisha watu kwa ajili ya matatizo ambayo huenda wangekabili wakati ujao
asa alijua kwamba huenda kipindi cha amani ambacho yuda ilifurahia ki singedumu milele na hilo lilithibitika kuwa kweli
k an a m oy an i a aa ew kati wa amani 
kwa nini asa aliimarisha jeshi lake septemba wakristo wa karne ya kwanza waliutumiaje wakati wenye amani ingawa wakristo wa karne ya kwanza walinyanya swa mara kwa mara walifurahia pia vipindi vyenyeamani
wanafunzi hao walitumiaje fursa hizo wa naume na wanawake hao waaminifu walihubiri haba ri njema bila kuacha
kitabu cha matendo kinasema kwamba walitembea katika kumwogopa yehova
wa liendelea kuhubiri habari njema na matokeo yake ni kwamba waliendelea kuongezeka
ni wazi kwamba yehova alibariki jitihada zao za kuhubiri kwa bidii ka tika nyakati za amani
mdo
 wanafunzi wa karne ya kwanza walitumia kila fu rsa kuhubiri habari njema
kwa mfano mtume pau lo alipokuwa efeso alitambua kwamba amefunguliwamlango mkubwa hivyo akatumia fursa hiyo kuhubirina kufanya wanafunzi katika jiji hilo
 kor
 fursa nyingine ya kuhubiri ilijitokeza kwa paulo na wakristo wengine wakati swala la tohara liliposulu hishwa mwaka wa w
mdo
 baada ya makutaniko kujulishwa uamuzi huo wanafunzi walio ngeza jitihada za kutangaza habari njema ya neno la yehova
mdo
 matokeo yalikuwaje biblia 
wakristo wa karne ya kwanza walitumiaje wakati wa amani 
mtume paulo na wengine walifanya nini fursa ilipojitokeza eleza
 mnara wa mlinziinasema kwamba makutaniko yakaendelea kuimari shwa katika imani na kuongezeka idadi siku baada yasiku
mdo
kutumia nyakati zenye amani leo katika nchi nyingi leo tunaweza kuhubiri kwa uhuru
je unaishi katika nchi ambayo ina uhuru wa ibada ikiwa ndivyo jiulize ninautumiaje uhuruhuo katika siku hizi za mwisho zenye kusisimua te ngenezo la yehova linafanya kampeni kubwa zaidi yakuhubiri na kufundisha kuwahi kufanywa ulimwengu ni pote
marko watu wa yehova wana fursa nyingi za kushiriki katika kazi hiyo
 unaweza kutumiaje vizuri wakati wa amani soma timotheo 
kwa nini usichunguze hali zako na kuona ikiwa wewe au mtu wa familia yakoanaweza kushiriki zaidi katika kazi ya kuhubiri lab da hata kwa kutumikia akiwa painia huu si wakati wa kujikusanyia utajiri na vitu vya kimwili kwa sa babu hatutavuka na vitu hivyo kwenye dhiki kuu
 m t
 y h 
 wahubiri wengi wamejifunza lugha mpya ili wa weze kuwahubiria na kuwafundisha watu wengine
hali ikoje katika nchi nyingi leo na tunaweza kujiuliza swali gani 
andiko la timotheo linatutia moyo tufanye nini 
baadhi ya wahubiri wamefanya nini ili kuwasaidia watu wengi kadiri iwezekanavyo wasikie habari njema septemba tengenezo la mungu linawaunga mkono kwa kucha pisha machapisho yanayotegemea biblia katika lu gha nyingi zaidi
kwa mfano katika mwaka wa machapisho yetu yalikuwa yanapatikana katika lu gha hivi
leo idadi hiyo imeongezeka hadi kufi kia lugha zaidi ya watu wanahisije wanaposikia kweli za neno la mungu katika lugha yao ya mama fikiria kisa cha dada aliyenufaika kwa kuhudhuria kusanyiko la eneohuko memphis tennessee marekani
kusanyiko lili fanywa kwa kinyarwanda lugha ambayo kwa kawaidahuzungumzwa nchini rwanda kongo kinshasa na 
w uw ek ak au ew au ek al gha yao ya mama toa mfano
wengi wamepata baraka nyingi kwa kushiriki katika huduma katika nchi nyingine au kwa kuwahubiria wale wanaozungumza lugha nyingine tazama fungu la hadi mnara wa mlinziuganda
baada ya kusanyiko dada huyo anayezungu mza kinyarwanda alisema hivi hii ni mara yangu ya kwanza kuelewa kikamili programu ya kiroho tangunilipohamia marekani miaka iliyopita
ni wazikwamba dada huyo aliguswa moyo sana aliposikiaprogramu hiyo katika lugha yake ya mama
ikiwa haliyako inaruhusu je unaweza kujifunza lugha nyingi ne ili kuwasaidia baadhi ya watu katika eneo lako huenda ukachochewa kufanya hivyo hasa ikiwa kati ka eneo la kutaniko lenu kuna watu ambao wanajihi si huru zaidi kuzungumza lugha nyingine
jitihadazako zitathawabishwa
 si ndugu na dada wote walio na uhuru wa kuhubi ri waziwazi
nyakati nyingine katika baadhi ya nchi ndugu na dada zetu hawawezi kuhubiri kwa uhuru kwasababu serikali zimeiwekea vizuizi kazi yetu ya kuhubi ri
kwa mfano fikiria ndugu zetu nchini urusi
baadaya minyanyaso ya miaka mingi walitambuliwa rasmikisheria machi 
wakati huo kulikuwa na wahubi ri wa ufalme hivi nchini urusi
miaka ishirinibaadaye idadi hiyo ilikuwa imeongezeka na kufikia wa hubiri zaidi ya ni wazi kwamba ndugu zetuwalitenda kwa hekima walipokuwa na fursa ya kuhubi ri kwa uhuru
kipindi hicho cha amani hakikudumu
lakini hali hizo zilizobadilika hazijapunguza bidii yao 
ndugu zetu nchini urusi walitumiaje kipindi walichokuwa na amani ya kuendeleza ibada safi
wanafanya yote wawezayo ili waendelee kumtumikia yehova
kipindi cha amani hakitadumu katika siku za asa hatimaye kipindi cha amani kilifikia mwisho
jeshi kubwa kutoka ethiopia lenyewanajeshi milioni moja liliwavamia
zera kamandawa jeshi hilo alikuwa na uhakika kwamba jeshi lake li ngewashinda watu wa yuda
hata hivyo mfalme asahakutegemea idadi ya jeshi lake bali alimtegemea ye hova
asa alisali hivi tusaidie ee yehova mungu wetu kwa maana tunakutegemea wewe na katika jinalako tumekuja kupigana na umati huu
 nya
 ingawa jeshi la waethiopia lilikuwa na idadi ya 
yehova alionyeshaje nguvu zake kwa niaba ya asa baada ya mfalme asa kusali kwa bidii yehova aliwapa watu wa yuda ushindi dhidi ya jeshi kubwa la maadui tazama fungu la na mnara wa mlinziwanajeshi karibu mara mbili ya idadi ya jeshi lake asa alitambua kwamba yehova alikuwa na nguvu na uwe zo wa kutenda kwa niaba ya watu wake
na yehova ali msaidia asa jeshi ya waethiopia lilishindwa vibayasana
 nya
 ingawa hatujui kihususa ni nini kitakachotokea kwa kila mmoja wetu wakati ujao tunajua kwamba ki pindi chochote cha amani ambacho watu wa mungu wanafurahia sasa ni cha muda tu
kumbuka kwambayesu alitabiri kuwa katika siku za mwisho wanafunziw e an am ay e
 v levile mtume paulo alisema kwamba wote wanaota mani kuishi kwa ujitoaji kimungu katika ushirika nakristo yesu watateswa pia
 tim
 shetani ana hasira kali na tutakuwa tukijidanganya ikiwa tuta fikiri kwamba kwa njia fulani tunaweza kuepuka gha dhabu yake
ufu
 hivi karibuni utimilifu wa kila mmoja wetu uta jaribiwa
muda si mrefu ulimwengu utakumbwa na dhiki kuu ambayo haijawahi kutokea tangu mwanzowa ulimwengu mpaka sasa
mt
 wakati huo huenda watu wa familia wakatusaliti na kazi yetu ika pigwa marufuku
mt
 kama asa je kilammoja wetu atamtumaini yehova ili kupata msaada na ulinzi 
tunajuaje kwamba kipindi cha amani kitafikia mwisho wake 
huenda imani yetu ikajaribiwa katika njia zipi septemba yehova amekuwa akituandaa kiroho kwa ajili ya mambo yatakayotokea wakati ujao
anamwongoza mtumwa mwaminifu na mwenye busara anayetua ndalia chakula cha kiroho chenye lishe kwa wakati unaofaa kinachotusaidia kuendelea kuwa imara tu napomwabudu mungu
lakini ni lazima tufanye se hemu yetu ili tujenge imani thabiti katika yehova
soma waebrania 
 kama mfalme asa tunahitaji kumtafuta yeho va
 nya
 tunaanza kumtafuta yeho va tunapojifunza kumhusu na kubatizwa
tunatumia kila fursa tunayopata kuimarisha upendo wetu kwa yehova
ili kupima maendeleo yetu katika jambo hilo tunaweza kujiuliza hivi je ninahudhuria kwa uka waida mikutano ya kutaniko tunapohudhuria miku tano inayoandaliwa na tengenezo la yehova tunapa ta burudisho la kweli la kiroho pamoja na ushirika unaojenga
mt
 pia tunaweza kujiuliza hivi je ninajifunza biblia kwa ukawaida ikiwa una fa milia je umetenga wakati wa kufanya ibada ya fami lia kila juma au ikiwa unaishi peke yako je unate nga wakati wa kujifunza kibinafsi kama tu ambavyo ungefanya ikiwa ungekuwa unaishi na familia pia je 
kulingana na waebrania ni nini kitakachotusaidia ku jitayarisha kwa ajili ya mwisho wa kipindi cha amani 
baada ya kusoma mambo ya nyakati tunapaswa ku jiuliza maswali gani na kwa nini unashiriki kikamili kadiri iwezekanavyo katika kazi ya kuhubiri na kufanya wanafunzi kwa nini tujiulize maswali hayo biblia ina tuambia kwamba yehova anachunguza mawazo namambo yaliyo moyoni mwetu sisi pia tunapaswa ku fanya vivyohivyo
a m oy an i 
at ak at ik am diliko fulani katika malengo yetu mtazamo au njiayetu ya kufikiri tunapaswa kumwomba yehova atusai die kufanya mabadiliko hayo
sasa ndiyo wakati wakujitayarisha kwa ajili ya majaribu yaliyo mbele yetu
usiruhusu chochote kikuzuie kutumia kwa hekima ki pindi cha amani unachofurahia cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa mfalme asa alimnyang anya nyanya yake cheo chake kwa sababu aliendeleza ibada ya uwongo
watu washi kamanifu waliomuunga mkono asa walifuata mfano wake na kuziharibusanamu
ukurasa wa wenzi wa ndoa wenye bidii wanarahisisha mai sha yao ili wakatumikie mahali palipo na uhitaji mkubwa wa wahubiri
ungejibuje mfalme asa na wakristo wa karneya kwanza walitu miaje vizuri vipindivyenye amani leo wakristo wa naweza kutumiajevizuri vipindi vye nye amani tunaweza kutara jia nini hivi kari buni wimbo wimbo mpya makala ya watie moyo wanawake wakristo wanawake wanaotangaza habari njema ni jeshi kubwa
zab
wimbo wanawake waaminifu dada wakristo muhtasari wanawake wakristo wanakabili changamoto nyingi
maka la hii itazungumzia jinsi tunavyoweza kuwatia moyo dadah ow ak ok ak am ow ay u
t aj ia vyotumia wakati pamoja na wanawake alivyowathamini na kuwatetea
 mnara wa mlinzitunafurahi sana kuwa na dada wengi wanaofanya kazi kwa bidii kutanikoni kwa mfano wanashiriki ka tika mikutano na katika huduma
baadhi yao wanashi riki katika udumishaji wa jumba lao la ufalme na wa nawaonyesha upendezi wa kibinafsi waabudu wenzao
hapana shaka kwamba wanakabili changamoto
baa dhi yao wanawatunza wazazi waliozeeka
wengine wa navumilia upinzani kutoka kwa watu wa familia
na we ngine wanafanya kazi kwa bidii ili kuwaandalia watotowao hata ingawa wako katika familia ya mzazi mmoja
 kwa nini tunapaswa kukazia fikiri kuwatia moyo dada zetu wakristo kwa sababu mara nyingi ulimwe ngu hauwapi wanawake heshima wanayostahili
lakinibiblia inatukumbusha tuwatie moyo
kwa mfano mtu me paulo aliliambia kutaniko la roma limkaribishefibi na kumpa msaada wowote ambao huenda alihita ji
rom
 alipokuwa farisayo huenda pauloalizama katika utamaduni ambao uliwaona wanawakekuwa duni
lakini baada ya kuwa mkristo alimwigayesu na kuwatendea wanawake kwa heshima na fadhili
 kor
 yesu aliwaheshimu wanawake wote
yoh
akina dada wakristo wanalitegemeza tengenezo kwa njia zipi la kini wengi wao wanakabili changamoto gani tazama picha kwe nye jalada
k an it ak am od az uw 
yesu aliwatendeaje wanawake na aliwaonaje wanawake waliofa nya mapenzi ya mungu septemba hakuwatendea wanawake kama viongozi wa kidini wa siku zake walivyowatendea
isitoshe kitabu kimoja ki nachozungumzia biblia kinasema yesu hakuwahi ku sema jambo lolote liliwashushia heshima wanawake
yesu aliwaheshimu hata zaidi wanawake waliofanyamapenzi ya baba yake
vilevile aliwaona kama dadazake na kuwataja pamoja na wanaume ambao aliwaonakuwa sehemu ya familia yake ya kiroho
mt
 sikuzote yesu alikuwa tayari kuwasaidia dada zake wa kiroho
aliwathamini na kuwatetea
acheni tuchu nguze jinsi tunavyoweza kumwiga yesu inapohusu ku w ad az uu fi o
waonyeshe ufikirio dada zetu wenye thamani sisi sote iwe ni ndugu au dada tunahitaji ushirika mzuri
hata hivyo nyakati nyingine huenda ikawa vigu mu kwa akina dada kutimiza uhitaji huo
kwa nini fi kiria maelezo yafuatayo
dada mmoja anayeitwa jor dan anasema hivi kwa sababu mimi ni mseja mara nyingi inakuwa vigumu kwangu kutambua sehemu ya ngu kutanikoni na ninahisi sichangamani vizuri na we ngine
kristen dada painia ambaye alihamia eneo baadhi ya majina yamebadilishwa
tutachunguza nini katika makala hii 
kwa nini huenda ikawa vigumu kwa baadhi ya akina dada kufai dika na ushirika wenye kujenga wa ndugu na dada mnara wa mlinzilingine ili kupanua huduma yake alisema hivi unapo hamia kutaniko jipya huenda ukahisi upweke
huenda baadhi ya akina ndugu wakahisi vivyo hivyo
huenda wale wanaoishi katika familia iliyogawanyika kidini wa kahisi kwamba wametengwa kwa kiasi fulani na watu wa familia zao na wakati huohuo wanaweza kuhisi wa kiwa wapweke wanapokuwa pamoja na ndugu na dadazao
baadhi ya akina dada huenda wakahisi upweke kwa sababu ni wagonjwa na hivyo hawawezi kutoka nyu mbani au kwa sababu wanawatunza watu wa familia ambao ni wagonjwa
annette anasema hivi nisinge weza kukubali mialiko ya kwenda kwenye tafrija kwa sababu mimi ndiye niliyekuwa nikitumia muda mwingi kumtunza mama
 yesu alitumia wakati wake pamoja na dada zake wa kiroho naye alikuwa rafiki wa kweli
fikiria urafiki ep an am an am a oi aw likuwa waseja
soma luka 
ni wazi kwamba kupitia maneno na matendo yake yesu aliwastarehe sha
maria alijihisi huru kuketi miguuni pake kama wa nafunzi wengine
 na martha alipokwazika kwa sababu kitabu kimoja cha marejeo kinasema hivi wanafunzi waliketi miguu ni pa walimu wao
walifanya hivyo walipokuwa wakijiandaa kuwa wali mu
hata hivyo wanawake hawakuruhusiwa kuwa walimu
hivyo inae lekea wanaume wengi wa kiyahudi wangeshangazwa kumwona mariaameketi miguuni pa yesu na akiwa na hamu ya kujifunza kutoka kwayesu
k an al a y ua am an am jinsi gani septemba maria hakuwa akimsaidia kutayarisha chakula alikuwa huru kumweleza yesu hisia zake
katika kikusanyiko hi cho kisicho rasmi yesu aliweza kuwasaidia kiroho wa nawake hao
na alionyesha kwamba aliwajali wanawake hao na ndugu yao lazaro kwa kuwatembelea kwa uka waida
yoh
 haishangazi kwamba lazaro alipo kuwa mgonjwa sana maria na martha walijua kwambawangeweza kumwomba yesu awasaidie
yoh
k ay t ak ad zetu waaminifu kwamba tunawajali sana tazama fungu la hadi mnara wa mlinzi kwa baadhi ya akina dada mikutano ndiyo fursa kuu ya kuwa pamoja na waabudu wenzao
hivyo tu ngependa kutumia pindi hizo kuwafanya wajihisi huru kuzungumza nao na kuwaeleza jinsi tunavyowajali
jordan aliyetajwa mapema anasema hivi ninatha mini sana wengine wanaponipongeza kwa maelezo ya ngu wanapopanga kushiriki pamoja nami katika utu mishi au wanapoonyesha kwamba wananijali kwa njianyingine
ni lazima tuwaonyeshe dada zetu kwambawao ni muhimu sana kwetu
kia anasema hivi ikiwanitakosa kufika mikutanoni ninajua nitapata ujumbe mfupi kutoka kwa baadhi ya ndugu na dada wanaota ka kunijulia hali
jambo hilo linanionyesha kwamban un ad az uw i
 kama yesu sisi pia tunaweza kutenga wakati wa kuwa na ushirika pamoja na dada zetu
labda tunawe za kuwaalika nyumbani kwa ajili mlo au tafrija
tuna pofanya hivyo tungependa mazungumzo yetu yaweyenye kujenga
rom
 wazee wanapaswa kuwa na mtazamo kama wa yesu
yesu alitambua kwamba useja unaweza kuwa changamoto kwa baadhi ya watu lakini aliweka wazi kwamba furaha ya kweli haitegemeikufunga ndoa au kupata watoto
luka ba dala yake furaha ya kudumu inatokana na kutanguli za utumishi wetu kwa yehova maishani
mt
taja njia moja tunayoweza kuwatia moyo dada zetu
tunaweza kumwiga yesu katika njia gani nyingine septemba wazee hasa wanapaswa kuwatendea wanawake wa kristo kama dada na mama zao wa kiroho
 tim
 wazee wanapaswa kutenga muda wa kuzungu m an aa ad ak an ab ay am o
k ten anasema hivi mzee mmoja alitambua kwamba ni likuwa na shughuli nyingi na alitaka kuelewa jinsinilivyoratibu shughuli zangu
nilithamini sana kwa mba alikuwa ananijali
wazee wanapotenga wakati wa kuzungumza na dada zao wa kiroho kwa ukawaida wanathibitisha kwamba wanawajali
 annette aliyeta jwa mapema anaeleza faida moja ya kuzungumza na wazee kwa ukawaida
anasema hivi ninapata fursaya kuwajua vizuri na wao pia wanapata fursa ya kuni jua vizuri zaidi
kisha ninapopata matatizo ninajihisi huru kuwafikia ili kupata msaada
wathamini dada zetu sisi sote iwe ni wanaume au wanawake tunai marishwa wengine wanapotambua uwezo wetu mbali mbali na kutuambia kwamba wanathamini kazi tuna yofanya
kwa upande mwingine ikiwa hakuna mtu wazee wanahitaji kuwa waangalifu wanapowasaidia akina dada
kwa mfano wanapaswa kuepuka kuwatembelea akina dada wakiwa pekee yao
wazee wanaweza kufanya nini ili kuwasaidia akina dada 
ni jambo gani linaweza kuwaimarisha dada zetu mnara wa mlinzianayethamini vipawa vyetu au kazi yetu tunavunjika moyo
abigail dada mseja na ambaye ni painia anaki ri kwamba nyakati nyingine anahisi kwamba anapuu zwa
anasema hivi watu wananiona tu kuwa dada yafulani au binti ya fulani
nyakati nyingine ninahisi nikana kwamba hakuna anayeniona
hata hivyo mfiki rie dada anayeitwa pam
akiwa mseja alitumikia akiwammishonari kwa miaka mingi
baadaye alirudi nyu mbani ili kuwatunza wazazi wake
sasa akiwa na mia ka sabini na kitu bado anaendelea kutumikia akiwapainia
pam anasema hivi jambo ambalo limekuwa li kinitia moyo ni wengine wa naponiambia kwamba wa nathamini kazi ninayofanya
 yesu alithamini msaada kutoka kwa wanawake wa naomwogopa mungu waliomhudumia kwa mali zao
luka hakuwapa tu pendeleo hilo bali pia ali wafunulia kweli za kiroho zenye kina
kwa mfano ali waambia kwamba angekufa na kisha kufufuliwa
luka aliwatayarisha wanawake hao ili wakabilianena majaribu yaliyokuwa mbele yao kama tu alivyofa nya kwa mitume
marko inafaakukumbuka kwamba ingawa mitume walikimbia yesualipokamatwa baadhi ya wanawake waliokuwa waki mfuata walikuwa kando yake alipokuwa akifa kwenyemti wa mateso
mt
 marko 
yesu alionyeshaje kwamba aliwathamini wanawake waliofuata na naye katika huduma septemba yesu aliwakabidhi wanawake kazi muhimu
kwa mfano wanawake waliomwogopa mungu walikuwa ma shahidi wa kwanza wa ufufuo wake
aliwapa wanawakehao mgawo wa kuwaambia mitume wake kwamba ali kuwa amefufuliwa kutoka kwa wafu
mt
 inaelekea wanawake walikuwepo roho takatifu ilipomi minwa kwenye pentekoste ya mwaka wa w
ikiwandivyo dada hao waliotoka tu kutiwa mafuta waliwe za kupokea kimuujiza uwezo wa kuzungumza lugha zakigeni na kuwaambia wengine kuhusu mambo makuu ya mungu
mdo
 dada zetu wanastahili kupongezwa kwa yote wa ak au iw ay a
u ih ounatia ndani kujenga na kudumisha majengo kuunga mkono vikundi vya lugha ya kigeni na kujitolea kufa nya kazi betheli
wanasaidia katika kazi ya kutoa mi saada wanatafsiri machapisho yetu na kutumikia wa kiwa mapainia na wamishonari
kama tu ilivyo kwaakina ndugu akina dada pia wanahudhuria shule ya mapainia shule ya waeneza injili wa ufalme na shu le ya gileadi
kwa kuongezea wake wanawasaidia wau me zao ili watimize majukumu yao mazito katika kuta niko na katika tengenezo
ndugu hao wenye majukumuwasingeweza kutumikia kikamili wakiwa zawadi ikiwa 
yesu aliwakabidhi wanawake kazi gani 
wanawake wakristo wanatimiza nini leo na tunaweza kuonye shaje kwamba tunathamini mambo wanayofanya mnara wa mlinziwake zao hawangewaunga mkono
efe
 je una weza kufikiria njia mbalimbali za kuwaunga mkono dada zetu kwa kazi wanazofanya wazee wenye hekima wanatambua kwamba akina dada ni jeshi kubwa la wafanyakazi walio tayari nakwamba mara nyingi wao ni wahubiri stadi wa habarinjema
soma zaburi 
hivyo wazee hujitahidi ak an au uw o
a a amapema anatiwa moyo akina ndugu wanapomuulizakuhusu njia zenye matokeo anazotumia kuwafikia watukatika eneo lake
anasema hivi jambo hilo linanisai dia kuona kwamba yehova amenipa sehemu katika te ngenezo lake
kwa kuongezea wazee wanatambuakwamba dada waaminifu na wakomavu wana mchango mkubwa katika kuwasaidia dada vijana kukabiliana na changamoto mbalimbali
tito bila shaka dadazetu wanastahili kuthaminiwa watetee na kuwasaidia dada zetu nyakati nyingine huenda akina dada wakahitaji mtu wa kuwatetea wanapokabiliana na changamoto fu lani hususa
isa
 kwa mfano huenda dada mja ne au aliyetalikiwa akahitaji mtu wa kuzungumza kwa 
kulingana na zaburi wazee wenye hekima wanafanya nini 
ni nyakati gani ambazo dada zetu wanaweza kuhitaji mtu wa kuwatetea septemba niaba yake na kumsaidia kufanya baadhi ya kazi amba zo mume wake alikuwa akifanya
huenda dada mwenyeumri mkubwa akahitaji mtu wa kumsaidia kuzungumzana wataalamu wa afya
au huenda dada painia anaye shiriki katika miradi mingine ya kitheokrasi akahitaji mtu wa kumtetea endapo wengine watahoji kwa ninihashiriki katika huduma kwa ukawaida kama mapainia wengine
tunaweza kuwasaidia dada zetu katika njia zipi nyingine kwa mara nyingine tena acheni tuchu nguze mfano wa yesu
 yesu alikuwa mwepesi wa kuwatetea dada zake wa kiroho wengine walipowaelewa vibaya
kwa mfano ali mtetea maria martha alipomkosoa
luka k am an et y ua am aw walipomshutumu kwa kufanya jambo ambalo waliliona kuwa si sawa
soma marko 
yesu alielewa nia ya maria na alimpongeza kwa kusema hivi amenite ndea jambo jema amefanya alichoweza
na hata alitabiri kwamba tendo lake la ukarimu lingetajwa po pote ambapo habari njema itahubiriwa ulimwengu ni kama tu makala hii inavyofanya
inapendeza sana kwamba yesu alihusianisha ukubwa wa kazi ya kuhubi ri ulimwenguni pote na tendo lisilo la ubinafsi la mwa namke huyo ni wazi kwamba maneno hayo ya yesu 
kama inavyotajwa kwenye marko yesu alimteteaje ma ria mnara wa mlinziyalimtia moyo sana maria baada ya kuhukumiwa isivyo haki je wewe huwatetea dada zako kunapokuwa na uhi taji kwa mfano fikiria hali ifuatayo
baadhi ya wahu biri humwona dada ambaye mume wake si shahidi aki chelewa mikutanoni mara kwa mara na kuondoka mara tu baada ya mikutano kuisha
na wanamwona akiamba tana na watoto wake mara chache sana
hivyo wanaho ji kwa nini hachukui msimamo thabiti na kumwambia mume wake amruhusu kwenda na watoto mikutano ni na wanaanza kumchambua
hata hivyo ukweli wa mambo ni kwamba dada huyo anafanya yote awezayo
hana mamlaka kamili juu ya ratiba yake wala juu ya wa toto wake
unaweza kufanya nini ili kumtetea ikiwa utampongeza dada huyo na kutaja kwa wengine mambo mazuri anayofanya huenda wakaacha kumchambua
 tunaweza kuonyesha kwamba tunawajali sana dada zetu kwa kuwapa msaada hususa
 yoh
 annette dada ambaye alikuwa akimtunza mama yake aliyekuwa mgonjwa anasema hivi baadhi ya ndugu na dada wangekuja nyumbani kunisaidia ili nifanye mambo mengine au wangeleta chakula
jambo hilo li linifanya nihisi ninapendwa na kwamba mimi ni sehe mu ya kutaniko
jordan pia alipewa msaada
ndugu 
toa mfano wa hali ambayo huenda tukahitaji kumtetea dada yetu
tunaweza kuwasaidia dada zetu katika njia gani nyingine septemba mmoja alimpa madokezo ya jinsi ya kudumisha gari lake
anasema hivi inafurahisha kujua kwamba ndu gu na dada zangu wanajali usalama wangu
 wazee pia hujitahidi kuwatunza akina dada
wana ak ay aa aa ad aw an an i
 h w ay uk akuwa na usawaziko
wanafanya hivyo kwa kutoweka sheria inapohusu hali ambazo ingefaa zaidi kuonyesha fadhili na ufikirio
mt
 wazee wanaochu kua hatua ya kwanza ili kuwasaidia dada zao huwatia moyo
mwangalizi wa kikundi cha utumishi cha dada kia alipotambua kwamba alikuwa akihamia nyumbanyingine bila kukawia alipanga kwenda kumsaidia
kia anasema hivi jambo hilo lilinipunguzia sana on an o
k ak aw ew am na kunipa msaada niliohitaji walinionyesha kwambamimi ni sehemu ya kutaniko na kwamba hawataniacha nikabiliane na hali ngumu nikiwa peke yangu
dada zetu wote wa kiroho wanahitaji kutiwa moyo tunapotazama makutaniko yetu leo tunaona ida di kubwa ya wanawake wakristo wenye bidii wanaosta hili kitia moyo chetu
kama tulivyojifunza kutokana 
wazee wanaweza kuwasaidia dada zetu kwa njia gani nyingine 
tunaweza kuonyeshaje kwamba tunawapenda sana dada zetu wote wakristo na mfano wa yesu tunaweza kuwasaidia kwa kutumia wakati wetu pamoja nao na kuwajua vizuri zaidi
tuna weza kuonyesha kwamba tunathamini mambo wanayo f ak au iw am u
n at ak tetea na kuwasaidia inapohitajika
 mwishoni mwa barua yake kwa waroma mtu me paulo aliwataja kihususa wanawake tisa wakristo
rom
 bila shaka wanawake haowalitiwa moyo waliposikia salamu na pongezi zake
acheni sisi pia tuwatie moyo dada zetu kutanikoni
tu napofanya hivyo tunaonyesha kwamba tunawapendawakiwa sehemu ya familia yetu ya kiroho
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa kama yesu alivyowaonyesha upendezi wa kibinafsi wanawake waaminifu ndugu mmoja anawasaidiadada wawili kubadili tairi la gari lao mwingine anamtembelea dada aliyemgonjwa na wa tatu anaenda pamoja na mke wake kumtembelea dadafulani pamoja na binti yake ili wafurahie ibada ya familia
ungejibuje tunaweza kuwa saidiaje dada zetukwa kutumia wa kati pamoja nao ni katika njia zipi tunaweza kuonye sha kwamba tuna thamini mamboambayo dadazetu wanafanya ni wakati gani ambao huendatukahitaji kuwa tetea dada zetu wimbo malipo kamili kutoka kwa ehova makala ya linda yote uliyokabidhiwa timotheo linda yote uliyokabidhiwa
 tim
wimbo kuishi kulingana na jina letu muhtasari tuna pendeleo kubwa la kujua kweli na kuwafundisha we ngine kweli hiyo
makala hii itatusaidia kulilinda pendeleohilo na kutoliachia kamwe
 mnara wa mlinzimara nyingi tunawakabidhi watu wengine vitu vyetu vyenye thamani ili watutunzie
kwa mfano huenda tu kahifadhi pesa zetu katika benki
tunapofanya hivyotunatarajia kwamba pesa zetu zitatunzwa kwa usalamana hazitapotea au kuibiwa
hivyo tunaelewa kile kina chomaanishwa na kumkabidhi mtu mwingine vitu tuna vyoona kuwa vyenye thamani
 soma timotheo 
mtume paulo alimkumbu sha timotheo kwamba alikuwa amepokea kitu fulanichenye thamani yaani ujuzi sahihi kuhusu kusudi lamungu kwa wanadamu
timotheo pia alikuwa ameka bidhiwa pendeleo la kulihubiri neno na kufanya kazi ya mweneza injili
 tim
 paulo alimhimiza ti motheo alinde yote aliyokabidhiwa
kama timotheo sisi pia tumekabidhiwa vitu vyenye thamani
ni vitugani hivyo na kwa nini ni lazima tulinde hazina hiyoambayo tumepewa na yehova tumekabidhiwa kweli zenye thamani yehova ametupatia pendeleo la kupata ujuzi sahihi wa kweli zenye thamani zinazopatikana katika nenol b a
k ih on iz et ik as uz natufundisha jinsi ya kuwa na uhusiano mzuri pamojana yehova na zinaeleza mambo yanayoweza kutupatiafuraha ya kweli maishani
tunapokubali kweli hizo 
kulingana na andiko la timotheo timotheo alikuwa amepewa nini 
kwa nini kweli za biblia ni zenye thamani septemba na kuishi kulingana nazo tunawekwa huru kutokana na utumwa wa mafundisho ya uwongo na mwenendompotovu kiadili
 kor
 sababu nyingine inayofanya kweli zinazopatikana katika neno la mungu ziwe zenye thamani ni kwambayehova anazifunua tu kwa watu wanyenyekevu na wa lio na mwelekeo unaofaa
mdo
 watu hao wa nakubali njia anayoitumia kuwafundisha kweli hizo leo
mt
 hatuwezi kujifunza kweli hizo pekey n ah aj ol el el at mani ya kuelewa kweli hizo
met
 yehova pia ametukabidhi pendeleo la kuwafundi sha wengine kweli kumhusu yeye na makusudi yake
mt
 ujumbe tunaohubiri ni wenye thamanisana kwa sababu unawasaidia watu wawe sehemu ya fa m ay ay an ak af ay ak au aw amilele
 tim
 iwe tunashiriki katika hudumakwa kiwango kidogo au kikubwa tunaunga mkono kazimuhimu zaidi inayofanywa katika kipindi hiki
 tim
 ni pendeleo kubwa sana kuwa wafanyakazi we nzi wa mungu kor
linda mambo uliyokabidhiwa baadhi ya wakristo walioishi kipindi kimoja 
yehova ametupatia pendeleo gani lingine 
ni nini kilichowapata baadhi ya watu walioshindwa kuthamini pendeleo lao la kuwa wafanyakazi wenzi wa mungu mnara wa mlinzina timotheo hawakuthamini pendeleo lao la kuwa wa fanyakazi wenzi pamoja na mungu
kwa kuwa demaaliupenda ulimwengu aliacha pendeleo lake la kutumi ap an ap o
 t m
 i af on hermogene waliacha huduma yao kwa sababu walio gopa kwamba wangekabili minyanyaso kama paulo
 tim
 himenayo aleksanda na fileto walikujakuwa waasi imani nao wakaacha kweli
 tim
 tim
 mwanzoni watu hao wote walikuwa imara kiroho lakini waliacha kuyaona mambo waliyo kabidhiwa kuwa yenye thamani
 shetani anajaribu jinsi gani kutufanya tuache ku thamini hazina ambazo yehova ametukabidhi fikiria baadhi ya mbinu za shetani
anatumia burudani na vyombo vya habari kuendeleza viwango njia ya kufiki 
s ia am ug id iy timotheo alihitaji kusimama imarakatika kweli wenginewalipochagua kuiacha tazama fungu la septemba ri na tabia ambazo anaamini kwamba zinaweza kutu fanya tulegeze msimamo wetu inapohusu kweli za bib lia
anajaribu kututisha kupitia watu wanaotushinikiza au kututesa ili tuache kuhubiri
anajaribu kutushawi shi tusikilize ujuzi wa uwongo wa waasi imani ili tuiache kweli
 tim
 tusipokuwa waangalifu hatua kwa hatua tunaweza kuiacha kweli
fikiria kisa cha danieli ambaye aliku wa anapenda kucheza michezo ya kompyuta
anaeleza hivi nilianza kucheza michezo ya kompyuta nilipoku wa na umri wa miaka kumi hivi
mwanzoni nilicheza michezo ambayo haikuwa na madhara
lakini hatua kwa hatua nilianza kucheza michezo ambayo ilikuwa na ukatili mwingi na uwasiliani roho
mwishowe aliku wa akicheza michezo ya kompyuta kwa saa hivi kila siku
danieli anaeleza hivi moyoni nilijua kwamba aina ya michezo ya kompyuta niliyokuwa nikicheza na kiasi cha wakati nilichokuwa nikitumia kilikuwa kiki dhoofisha uhusiano wangu na yehova
hata hivyo dha miri yangu ilikuwa imekufa ganzi na kunifanya nia mini kwamba kanuni za biblia hazikuwa zinanihusu
tusipokuwa waangalifu tunaweza kuathiriwa kirahisi ab iz an ah oh ak ah at kaiacha kweli
ikiwa hilo litatokea huenda mwishowe tukapoteza vitu vyenye thamani ambavyo yehova ame tukabidhi
 jina limebadilishwa
t an ik an ak ac an ua ad mnara wa mlinzijinsi tunavyoweza kuilinda kweli soma timotheo 
paulo alimlinganisha timotheo na mwanajeshi na akamhimiza aendelee kupigana vita vizuri
vita hivyo havikuwa halisi balivilikuwa vita vya kiroho
ni kwa njia gani wakristo nikama wanajeshi walio kwenye pambano tunahitaji ku s as ag it aw anajeshi wa kristo acheni tuchunguze mambo matano tunayoweza kujifunza ku tokana na mfano ambao paulo alitoa
mambo hayo ya naweza kutusaidia tuilinde kweli
 s as ay au u
mwanajeshi mzuri ni mshikamanifu
atapigana kwa bidii ili ku mlinda mtu anayempenda au kitu anachokithami ni
paulo alimtia moyo timotheo asitawishe sifa yaujitoaji kimungu yaani kushikamana kabisa na mu ngu
 tim
 kadiri upendo na ujitoaji wetu kwamungu unavyoongezeka ndivyo tamaa yetu ya kuili nda kweli itakavyoongezeka
 tim
 sitawisha sifa ya kujitia nidhamu
ni lazima mwa najeshi ajitie nidhamu ili sikuzote awe tayari kwa ajiliya pambano
timotheo aliendelea kuwa imara kirohokwa sababu alifuata ushauri wa paulo wa kukimbia ta am k as az am n 
k an aa ol a t o p oa timotheo na nani 
ujitoaji kimungu ni nini na kwa nini tunahitaji sifa hiyo 
kwa nini tunahitaji sifa ya kujitia nidhamu septemba kushirikiana na waamini wenzake
 tim
 ili afa nye hivyo alihitaji kujitia nidhamu
tunahitaji kujitianidhamu ili tushinde vita dhidi ya tamaa zetu za mwi li
rom
 isitoshe tunahitaji kujitia nidhamu ili tuendelee kujitahidi kuuvua utu wa zamani na kuvaa um a
 n at at baada ya siku yenye shughuli nyingi huenda tukahitajikujilazimisha ili tuhudhurie mkutano
ebr
 mwanajeshi anahitaji kufanya mazoezi ya kutumia silaha zake
ili awe na ustadi anahitaji kufanya hivyo kwa ukawaida
vivyo hivyo sisi pia tunahitaji kuwa ii uk an ol am u
 t m
 tunaweza kujifunza baadhi ya stadi hizo kwenye mikutano yetu
lakini ikiwa tunataka kuwasadikisha 
tunaweza kuboreshaje uwezo wetu wa kufundisha biblia baada ya siku ndefu yenye shughulinyingi huenda tukahitajikujilazimisha ili tuhudhuriemkutano lakini tunapatabaraka tunapofanya hivyo tazama fungu la mnara wa mlinziwengine kwamba kweli za biblia ni zenye thamani sana tunahitaji kushikamana kabisa na ratiba yetu ya kujifunza biblia kibinafsi
tunahitaji kulitumia neno lamungu kuimarisha imani yetu
hilo linahusisha me ngi zaidi ya kusoma tu biblia
tunahitaji kutafakarimambo tunayosoma na kufanya utafiti katika macha pisho yetu ili tuyaelewe maandiko na kuyatumia kwausahihi
 tim
 kisha tutafaulu kulitumianeno la mungu kuwafundisha wengine
hilo pia linahu am iz iy ak at ua ol ab a
t penda kuwasaidia wale wanaotusikiliza walielewe andi ko hilo na jinsi ya kulitumia
kwa kushikamana naratiba yetu ya kujifunza biblia kibinafsi tutaweza ku boresha uwezo wetu wa kulitumia neno la mungu lili loongozwa na roho takatifu ili kuwafundisha wengine
 tim
 uwe na utambuzi
ni lazima mwanajeshi awe na ow ak ah ik en ak a
n il asisi pia tujifunze kutambua hali zinazoweza kutudhu ru na kisha tuziepuke
met
 soma waebrania 
kwa mfano tunahitaji kutumia hekima tunapo chagua burudani na tafrija tutakazoshiriki
mara nyi ngi vipindi vya televisheni na sinema zinaonyeshaupotovu wa maadili
mwenendo huo unamchukiza mu ngu na bila shaka unaleta madhara
hivyo tunaepuka 
kulingana na waebrania kwa nini ni lazima tuwe na uta mbuzi septemba burudani zinazoweza kudhoofisha upendo wetu kwa mungu hatua kwa hatua
efe
 danieli aliyetajwa awali alianza kutambua kwa mba kucheza michezo ya kompyuta yenye jeuri nauwasiliani roho ni jambo lisilofaa
alifanya utafiti kwe nyewatchtower library ili kupata habari zitakazomsai dia kushughulikia tatizo lake
matokeo yalikuwa nini aliacha kucheza michezo isiyofaa ya kompyuta
alifu ta usajili wake wa kupokea michezo ya kompyuta mta ndaoni na aliacha kushirikiana na wachezaji wengine
danieli anasema badala ya kutumia wakati wangun iy an an am oy ak n lianza kufanya shughuli nje ya nyumba na kushirikianana marafiki kutanikoni
sasa danieli anatumikia aki wa painia na mzee wa kutaniko
 kama timotheo ni lazima sisi pia tutambue hata ri inayotokana na maneno ya uwongo yanayosamba zwa na waasi imani
 tim
 tim
 kwamfano huenda wakajaribu kueneza hadithi za uwo ngo kuhusu ndugu zetu au kufanya tutilie shaka te ngenezo la yehova
habari kama hizo zinaweza ku dhoofisha imani yetu
ni lazima tuepuke kupotoshwana propaganda hizo
kwa nini kwa sababu habarikama hizo zinaenezwa na watu waliopotoka kiakili nawasiojua kweli
lengo lao ni kuanzisha mabishano 
sifa ya utambuzi ilimsaidiaje danieli 
kwa nini hadithi za uwongo ni hatari mnara wa mlinzina kushindana
 tim
 wanataka tuamini uchongezi wao na tusitawishe shaka zenye uovu kuhu su ndugu zetu
 epuka mambo yanayoweza kukukengeusha
a mwanajeshi mwema wa kristo yesu timotheo alihi taji kukazia fikira huduma badala ya kufuatia vituvya kimwili na mambo mengine ambayo si ya kiroho
 tim
 kama timotheo hatupaswi kuruhusu tukengeushwe na tamaa ya kujikusanyia vitu vingi zai di vya kimwili
nguvu za udanganyifu za utajiri zina weza kusonga upendo wetu kwa yehova uthamini wetuk an ol am n at ay uy ak ip moja na wengine
mt
 ni lazima tuwe na mai sha rahisi na tutumie wakati na nguvu zetu kuendeleakuutafuta kwanza ufalme
mt
 uwe tayari kuchukua hatua haraka
mwanajeshi anahitaji kupanga mapema jinsi atakavyojilinda
ili tu linde mambo ambayo yehova ametukabidhi tunahitaji kutenda haraka tunapoona hatari
ni nini kitakachotu saidia kuchukua hatua haraka tunahitaji kupanga ma pema jinsi tutakavyotenda hatari inapotokea
 kwa mfano kunapokuwa na tukio fulani mara nyingi wahudhuriaji hujulishwa mlango wa kutokeaulio karibu nao kabla ya programu kuanza
kwa nini ili waweze kutoka haraka dharura inapotokea
vivyo 
ni lazima tuepuke mambo gani yanayoweza kutukengeusha 
tunaweza kufanya nini ili kuepuka madhara ya kiroho hivyo sisi pia tunaweza kujizoeza mapema mlango wa kutokea tutakaotumia ikiwa tutaona kwa ghafla pichachafu ukatili au habari za waasi imani tunapokuwatukitumia intaneti au kutazama sinema au kipindi fu lani cha televisheni
ikiwa tutajitayarisha mapema ku kabiliana na mambo ambayo huenda yakatokea tuta weza kuchukua hatua haraka ili tuepuke madhara yakiroho na tubaki tukiwa safi machoni pa yehova
zab
 tim
 ni lazima tulinde vitu vyenye thamani ambavyo yehova ametupatia yaani kweli zenye thamani za bib lia na pendeleo la kuwafundisha wengine kweli hizo
tunapofanya hivyo tutakuwa na dhamiri safi tutaku wa na kusudi la kweli maishani na shangwe ya kuwa saidia wengine wamjue yehova
na kwa msaada wake tutaweza kulinda mambo yote ambayo tumekabidhiwa
 tim
tutapata baraka gani ikiwa tutalinda vitu vyenye thamani ambavyo yehova ametukabidhi ungejibuje tumekabidhiwa vitu gani vyenyethamani shetani anajaribu jinsi gani kutufa nya tuiache kweli tunaweza kuili ndaje kweli wimbo ak am uw an ag wlp 
 sw the watchtower issn september is published by watch tower bible and tract society of new york inc
harold l
corkern pres ident mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch tower bible and tract society of southafrica npc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
 september vol
 no
 swahili gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwakutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
picha kwenye jalada dada zetu wenye bidii na walio na shughuli nyingi wanashiriki katikamikutano katika huduma wanasaidia kudumisha jumba lao la ufalme na wanawajali waabudu wenzao tazama makala ya fungu la cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya novemba je uko tayari kuwa mvuvi wa watu cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya novemba usipumzishe mkono wako cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya novemba tenda kwa hekima katika kipindi chenye amani cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya novemba watie moyo wanawake wakristo cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya novemba desemba linda yote uliyokabidhiwa tembelea tovuti ya jw
org katika kiswahili au tumia alama hii kuifungua s agosti chapa kubwa makala za funzo septemba novemba makala ya je unangojea jiji lililo na misingi ya kweli alikuwa akingojea jiji lililo na misingi ya kweli ambalo mbuni na mjenzi wake ni mungu
ebr
wimbo ufalme umesimamishwa na uje muhtasari kusubiri utimizo wa ahadi kunaweza kujaribu subira yetu na nyakati nyingine imani yetu
tunaweza kujifunzamambo gani kutoka kwa abrahamu ambayo yanawezakuimarisha azimio letu la kungojea kwa subiri utimizo waahadi za yehova na baadhi ya watumishi wa yehova wasiku zetu wametuwekea mfano gani mzuri leo mamilioni ya watu wa mungu wamejidhabihu sana
ndugu na dada wengi wameamua kubaki waseja
wenzi wa ndoa wameahirisha kupata watoto
familia zimerahisishamaisha yao
wote hao wamefanya uamuzi huo kwa sababumoja muhimu wanataka kufanya yote wawezayo ili ku mtumikia yehova kikamili
wameridhika na wana uhakikakwamba yehova atawaandalia vitu vyote ambavyo kwakweli wanahitaji
je watatamaushwa hapana kwa ninitunaweza kuwa na uhakika huo sababu moja ni kwambayehova alimbariki abrahamu baba ya wale wote walio naimani
rom
 kwa hiari abrahamu aliacha maisha mazuri aliyokuwa nayo katika jiji la uru
kwa nini kwa sababu alikuwa aki ngojea jiji lililo na misingi ya kweli
soma waebrania 
ni jiji gani hilo abrahamu alikabili cha ngamoto gani alipokuwa akingojea jiji hilo lijengwe natunaweza kumwigaje abrahamu na wale wote katika sikuzetu ambao wamefuata mfano wake jiji lililo na misingi ya kweli ni nini jiji ambalo abrahamu alikuwa akingojea ni ufal me wa mungu
ufalme huo unafanyizwa na yesu kri sto pamoja na wakristo watiwa mafuta 
pau lo anauita ufalme huo jiji la mungu aliye hai yaani 
ndugu na dada wengi wamedhabihu mambo gani na kwa nini 
a kulingana na waebrania kwa nini abrahamu ali kuwa tayari kuondoka uru b tutazungumzia nini katika makalahii 
abrahamu alikuwa akingojea jiji gani agosti yerusalemu la mbinguni
ebr
 ufu
 yesu aliwafundisha wanafunzi wake wasali kuhusu ufalmehuo wakiomba kwamba uje ili mapenzi ya mungu yatende ke duniani kama ilivyo mbinguni
mt
 je abrahamu alijua jinsi ambavyo ufalme wa mungu ungepangwa hapana
kwa karne nyingi habari kuhusu ufalme zilikuwa siri takatifu
efe
 kol
 lakini abrahamu alijua kwamba baadhi ya wazao wake wa ngekuwa wafalme
yehova alikuwa amempa ahadi hiyo ki hususa
soma mwanzo 
abrahamu alikuwa na imani yenye nguvu katika ahadi za mungu hivi kwamba ni ak aa aa am aa um ambaye angekuwa mfalme wa ufalme wa mungu
kwa 
k an am o a ua am og kuhusu jiji au ufalme ambao mungu alikuwa ameahidi abrahamu alionyeshaje imani katika ahadi za yehova tazama fungu la agosti sababu hiyo yesu aliweza kuwaambia hivi wayahudi kati ka siku zake baba yenu abrahamu alishangilia sana ta zamio la kuona siku yangu naye aliiona na kushangilia
yoh
 ni wazi kwamba abrahamu alijua kuwa wazaowake wangefanyiza ufalme ambao ungesimamishwa na ye hova naye alikuwa tayari kumngojea yehova atimize aha di hiyo
 abrahamu alionyeshaje kwamba alikuwa akingojea ufalme au jiji ambalo mbuni wake ni mungu kwanza abrahamu hakuwa raia wa ufalme wowote hapa dunia
ali kuwa akihama hama kutoka eneo moja kwenda lingine hakuwa na eneo la kudumu la kuishi na hakumuunga mko no mfalme yeyote wa kibinadamu
kwa kuongezea abra hamu hakuamua kuanzisha ufalme wake mwenyewe
ba dala yake aliendelea kumtii yehova akimngojea atimize ahadi yake
kwa kufanya hivyo abrahamu alionyesha ima ni ya pekee katika yehova
acheni tuchunguze baadhi yachangamoto alizokabili na tuone mambo tunayoweza ku j ak an am ow em i
abrahamu alikabili changamoto gani jiji ambalo abrahamu aliondoka lilikuwa salama na lenye kustarehesha
jiji hilo lililindwa kwa kuta kubwa nahandaki la maji lililozunguka pande tatu
watu wa uru walikuwa stadi katika uandishi na hesabu
inaelekea jiji 
tunajuaje kwamba abrahamu alikuwa akingojea jiji ambalo iw en im 
uru lilikuwa jiji la aina gani mnara wa mlinzihilo lilikuwa kituo cha biashara hati nyingi za biashara zi mevumbuliwa katika eneo hilo
nyumba za kibinafsi zilije ngwa kwa matofali kisha kuta zilipigwa lipu na kupakwa chokaa
baadhi ya nyumba hizo zilikuwa na vyumba au vilivyozunguka ua uliosakafiwa kwa mawe
 abrahamu alikuwa na uhakika kwamba yehova ange mlinda yeye na familia yake
kwa nini kumbuka kwamba abrahamu na sara walipoondoka jiji la uru waliacha nyu mba yenye usalama na yenye kustarehesha ili wakaishikwenye mahema kwenye eneo la wazi katika nchi ya ka naani
abrahamu pamoja na familia yake hawakuwa waki lindwa tena na ukuta mkubwa na handaki la maji lenye kina kirefu
sasa hawakuwa na ulinzi dhidi ya mashambu lizi ya maadui
 abrahamu alifanya mapenzi ya mungu lakini pindi moja hakuwa na chakula cha kutosha kwa ajili ya familia yake
abrahamu alihitaji kukabiliana na njaa kali iliyopiga nchi ileile ambayo yehova alikuwa amemtuma
njaa hiyoilikuwa mbaya sana hivi kwamba abrahamu aliamua kuha misha familia yake kwa muda kwenda misri
hata hivyo alipokuwa misri farao mtawala wa nchi hiyo alimchukua mke wake
wazia wasiwasi ambao lazima abrahamu aliku wa nao hadi farao alipomrudisha sara kwa abrahamu kwa mwongozo wa yehova
mwa
kwa nini abrahamu alihitaji kuwa na hakika kwamba yehova angemlinda yeye na familia yake 
pindi moja abrahamu alilazimika kukabiliana na nini agosti maisha ya familia ya abrahamu yalikuwa magumu
sara mke wake mpendwa hakuweza kupata watoto
kwa miaka mingi walihitaji kukabiliana na hali hiyo yenye kuumiza
mwishowe sara akamchukua hagari mtumishi wake na kumpa abrahamu ili awazalie abrahamu na sarawatoto
lakini hagari alipopata mimba ya ishmaeli alia nza kumdharau sara
hali ilikuwa mbaya sana hivi kwa as aa ah i
 hatimaye sara alipata mimba na kumzalia abraha mu mwana ambaye alimwita isaka
abrahamu aliwapenda wana wake wote wawili ishmaeli na isaka
lakini kwa sa babu ishmaeli alimtendea kwa njia mbaya isaka abraha mu alilazimika kuwafukuza ishmaeli na hagari
mwa
 baadaye yehova alimwomba abrahamu amtoeisaka kuwa dhabihu
mwa
 ebr
 kati ka pindi hizo zote abrahamu alihitaji kuwa na uhakika kwamba mwishowe yehova angetimiza ahadi yake kuhusuwana wake
 katika kipindi hicho chote abrahamu alihitaji kujifu nza kumngojea yehova kwa subira
inaelekea alikuwa naumri wa zaidi ya miaka alipoondoka uru pamoja na fa milia yake
mwa
 na kwa miaka mia moja hivi aliishi kwenye mahema akihama hama katika nchi ya ka naani
abrahamu alikufa akiwa na umri wa miaka 
abrahamu alihitaji kukabiliana na changamoto gani za kifamilia 
ni mambo gani yaliyomhusisha ishmaeli na isaka yaliyojaribu imani ya abrahamu kumwelekea yehova 
kwa nini abrahamu alihitaji kumngojea yehova kwa subira mnara wa mlinzi mwa
 lakini hakuona utimizo wa ahadi ya yehova ya kuwapa wazao wake nchi aliyokuwa akiishi
na hakuishivya kutosha kuliona lile jiji yaani ufalme wa mungu uki simamishwa
hata hivyo abrahamu anafafanuliwa kuwaalikufa akiwa amezeeka na kuridhika
mwa
 lichaya changamoto zote alizokabiliana nazo abrahamu alie ndelea kuwa na imani yenye nguvu na aliridhika kumngo jea yehova
kwa nini aliweza kuvumilia kwa sababu katikamaisha yote ya abrahamu yehova alimlinda na kumte ndea kama rafiki
mwa
 isa
 yak
 kama abrahamu tunangojea jiji lililo na misingi ya kweli
hata hivyo hatungoji lijengwe
ufalme wa munguulisimamishwa mwaka wa na tayari unatawala kika mili mbinguni
ufu
 lakini tunangojea ufalmehuo utawale dunia yote
tunapongojea hilo litokee kunahali nyingi tunazokabiliana nazo ambazo zinafanana nazile ambazo abrahamu na sara walikabiliana nazo
je wa tumishi wa yehova wa siku zetu wamefaulu kuiga mfanowa abrahamu masimulizi ya maisha yanayochapishwa ka tika gazeti la mnara wa mlinzi yanaonyesha kwamba kama abrahamu na sara ndugu na dada wengi leo wanaonye sha subira
acheni tuchunguze masimulizi machache katiya hayo na tuone mambo tunayoweza kujifunza
waliiga mfano wa abrahamu uwe tayari kujidhabihu
ikiwa tunataka jiji la mungu 
tunangojea nini na tutachunguza nini 
unajifunza nini kutokana na simulizi la ndugu walden agosti yaani ufalme uwe jambo muhimu zaidi maishani mwetu lazima tuwe kama abrahamu ambaye kwa hiari alijidhabi hu ili kumpendeza mungu
mt
 marko fi kiria mfano wa ndugu anayeitwa bill walden
 katika mwaka wa bill alipoanza kujifunza biblia pamoja namashahidi wa yehova alikuwa ahitimu kutoka chuo fulaninchini marekani alichokuwa akisoma shahada ya uhandisiwa majengo
profesa aliyekuwa anamfundisha bill aliku wa amemtafutia kazi ambayo angefanya baada ya kuhi timu lakini bill aliikataa
alimwambia kwamba amea mua kumtumikia mungu kikamili zaidi badala ya kufanya kazi yenye mshahara mnono
muda mfupi baadaye bill simulizi la maisha la ndugu walden limechapishwa katika gazeti la mnara wa mlinzi la desemba ukurasa wa 
kama abrahamu na sara watumishi wa mungu wanaonyeshaje imani na subira tazama fungu la aliandikishwa katika utumishi wa kijeshi
alikataa kwa he shima na matokeo yake alipigwa faini ya dola zamarekani na kuhukumiwa kifungo cha miaka mitano gere zani
aliachiliwa huru baada ya miaka mitatu
baadaye alialikwa kuhudhuria shule ya gileadi na alitumikia akiwa mmishonari barani afrika
kisha bill alimwoa eva naowakatumikia pamoja barani afrika jambo ambalo lilihita ji kujidhabihu
mwishowe walirudi marekani ili kumtunza mama ya bill
bill anamalizia hivi simulizi lake la maisha machozi hunitoka ninapofikiria pendeleo kubwa la ku mtumikia yehova kwa zaidi ya miaka 
mara kwa mara ninamshukuru kwa kuniongoza katika utumishi wake
je unaweza kufanya utumishi wa wakati wote uwe kazi kuu maishani mwako usitarajie kwamba hutakuwa na matatizo maishani
mfano wa abrahamu unatufundisha kwamba hata wale wa naotoa maisha yote ili kumtumikia yehova lazima wataka bili matatizo
yak
 pet
 fikiria jinsi jambo hilo lilivyothibitika kuwa kweli katika kisa cha aristotelis apo stolidis
 alibatizwa mwaka wa nchini ugiriki na mwaka wa alimchumbia dada aliyeitwa eleni aliye kuwa na malengo kama yake
hata hivyo eleni akawam an ai ak aa an au ek nye ubongo
uvimbe uliondolewa lakini miaka michache simulizi la maisha la ndugu apostolidis limechapishwa katika gazeti lamnara wa mlinzi la februari ukurasa wa 
unajifunza nini kutokana na simulizi la ndugu na dada apo stolidis mnara wa mlinzibaada ya kufunga ndoa uvimbe ulirudi
madaktari wali mfanyia upasuaji mwingine lakini eleni aliachwa akiwa amepooza sehemu fulani ya mwili na hangeweza kuzungu mza vizuri
aliendelea kuwa mhudumu mwenye bidii licha ya ugonjwa wake na mateso ya serikali wakati huo
 aristotelis alimtunza mke wake kwa miaka 
katika kipindi hicho alitumikia akiwa mzee katika halmashauri ya kusanyiko na alisaidia katika ujenzi wa jumba la kusa nyiko
kisha katika mwaka wa eleni alipata aksidenti na kuumia alipokuwa akihubiri
alipoteza fahamu kwa miaka mitatu na kisha akafa
aristotelis anamalizia simu lizi lake kwa kusema katika miaka iliyopita nimejitahidi kuwa na nguvu na ustahimilivu usio wa kawaida kwa saba bu ya hali ngumu matatizo na matukio yasiyotazamiwa
hata hivyo sikuzote yehova amenipa nguvu ninazohita ji ili kushinda matatizo hayo
zab
 yehova bill walden alikuwa tayari kujidhabihu naye alijionea barakaza yehovaeleni na aristotelis apostolidis walihisikwamba yehovaaliwaimarishaaudrey hyde aliendelea kuwana mtazamo mzurikwa kukazia fikirawakati ujao mnara wa mlinzianawapenda sana wale wanaofanya yote wanayoweza kwa ajili yake licha ya majaribu kazia fikira wakati ujao
abrahamu alikazia fikira tha wabu za wakati ujao ambazo yehova angempa na hilo li limsaidia kushinda changamoto alizokabili wakati huo
dada audrey hyde alijitahidi kuwa na mtazamo huohuo mzuri ingawa mume wake nathan h
knorr alikufa kwak an am ew ew ap g nh a au njwa unaoathiri ubongo unaoitwa alzheimer s
 dada huyo anaeleza kwamba jambo ambalo ndugu knorr alimwambia majuma machache kabla ya kifo chake lilimsaidia sana
anasema hivi nathan alinikumbusha baada ya kifo tu maini letu huwa hakika na hatutateseka tena
kisha aka am om ek ih on ok at bu yako
akaongeza uwe na mengi ya kufanya yaani jaribu kutumia maisha yako kufanya jambo fulani kwa aji li ya wengine
hilo litakufanya uishi kwa furaha
ni ushauri mzuri sana kuendelea kuwa na mengi ya kufanya kwa kuwatendea wengine mema na kushangilia katika tu maini rom
 leo kuliko wakati mwingine wowote tuna sababu kubwa ya kukazia fikira wakati ujao
matukio ya ulimwe s il am al ad ah el ak ag il mna ra wa mlinzi la julai ukurasa wa 
n uk ra am ew eu ig im 
a kwa nini tuna sababu nzuri ya kazia fikira wakati ujao b kufuata maneno ya mika kutatusaidiaje kufurahia baraka zawakati ujao ngu yanaonyesha wazi kwamba tunaishi katika kipindi cha oc as uz am oz am oh uw am o
hivi karibuni hatutahitaji kulingojea jiji lenye misingiya kweli kuutawala kikamili ulimwengu wote
miongonimwa baraka nyingi tutakazofurahia ni kuwaona wapendwawetu watakaofufuliwa
wakati huo yehova atamthawabi sha abrahamu kwa kumfufua yeye na familia yake kwa sa babu ya imani na subira yake
je utakuwepo wakati huoili kuwakaribisha unaweza kuwepo ikiwa kama abraha mu utakuwa tayari kujidhabihu kwa ajili ya ufalme wam i au ak an aa il ay am zo na ikiwa utajifunza kumngojea yehova kwa subira
soma mika 
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa wenzi wa ndoa wenye umri mkubwa wakiendelea kumtumikia yehova kwa uaminifu licha ya changamoto
wa n ak ai iy ok ak afi aa iz ay az wakati ujao
una maoni gani abrahamu alikuwa akingojea jiji gani abrahamu alikabili changamotogani tunaweza kuigaje mfano wa abra hamu wimbo shiriki kuimba wimbo wa ufalme makala ya tembea kwa unyenyekevu na kwa kiasi na mungu wako utembee kwa kiasi na mungu wako mika 
wimbo tembea pamoja na mungu muhtasari mtu mnyenyekevu ni mwenye rehema na huruma
hivyo kwa usahihi tunaweza kusema yehova ni mnyenyekevu
kama makala hii itakavyoonyesha tunaweza kujifunzau uk an am ow ay a
p t nguza mambo tunayoweza kujifunza kuhusu sifa ya kiasikutoka kwa mfalme sauli nabii danieli na yesu
agosti je kweli tunaweza kusema kwamba yehova ni mnye nyekevu ndiyo tunaweza
daudi aliandika hivi wewe hunipa ngao yako ya wokovu na unyenyekevu wako hu nifanya niwe mkuu
 sam
 zab
 huenda daudi alikuwa akifikiria siku ambayo nabii samweli alie ak an ay ab ay ad ik am ta mfalme wa israeli ambaye angefuata
daudi aliku wa mwenye umri mdogo zaidi kati ya wavulana nane hata hivyo yeye ndiye aliyechaguliwa na yehova kuchu an iy am es i
 s m
 bila shaka daudi angekubaliana na maneno yafua tayo yaliyosemwa na mtunga zaburi kumhusu yehova huinama chini ili atazame mbingu na dunia akimwi nua mtu wa hali ya chini kutoka mavumbini
humwinua juu maskini ili amketishe pamoja na viongozi
zab
 katika makala hii kwanza tutazungumzia baa dhi mambo tunayojifunza kuhusu unyenyekevu kwa ku ap ia oy aa as ah o
kisha tutachunguza mambo tunayoweza kujifunza ku husu sifa ya kiasi kutoka kwa mfalme sauli nabii danie li na yesu
tunaweza kujifunza nini kutoka kwa yehova y aa ak ay en im 
daudi alisema nini kuhusu unyenyekevu wa yehova 
tutachunguza nini katika makala hii 
yehova anashughulika nasi jinsi gani na hilo linathibitisha nini mnara wa mlinzikwa jinsi anavyoshughulika na wanadamu wasio wakami lifu
hakubali tu ibada yetu bali pia anatuona kuwa ra fiki zake
zab
 ili tuweze kuwa marafiki wake ye hova alichukua hatua ya kwanza kwa kumtoa mwanawake kuwa dhabihu kwa ajili ya dhambi zetu
kwa kweli yehova ametuonyesha rehema na huruma ya pekee sana fikiria njia nyingine inayoonyesha kwamba yehova ni mnyenyekevu
akiwa muumba yehova angeweza ku tuumba bila uwezo wa kuchagua maisha tunayopendakuishi
lakini hakufanya hivyo
alituumba kwa mfanowake na kutupatia uhuru wa kuchagua
anataka sisi wa nadamu wa hali ya chini tumtumikie kutoka moyoni kwa sababu tunampenda na tunatambua faida za kumtii yeye
kum
 isa
 tunathamini sanakwamba yehova ni mnyenyekevu yehova anatufundisha tuwe wanyenyekevu kwa jinsi anavyoshughulika nasi
yehova ndiye mtu mwenye heki ma zaidi katika ulimwengu wote
ingawa hivyo yuko ta yari kukubali mapendekezo kutoka kwa wengine
kwamfano yehova alimruhusu mwana wake amsaidie alipo kuwa akiumba vitu vyote
met
 kol
 ingawa yehova ni mweza yote anawapa wengine maju kumu mbalimbali
kwa mfano amemweka rasmi yesu kuwa mfalme wa ufalme naye atawapatia mamlaka ya 
yehova ametupatia nini na kwa nini 
yehova anatufundishaje kuwa wanyenyekevu tazama picha kwenye jalada
agosti kadiri wale wanadamu ambao watakuwa wata wala pamoja na yesu
luka hapana shaka yeho va alimzoeza yesu kuwa mfalme na kuhani mkuu
ebr
 pia anawazoeza wale watakaotawala pamoja nayesu lakini hawapatii mgawo huo na kisha kuingilia kilajambo dogo wanalofanya
badala yake anaamini kwa mba watafanya mapenzi yake
ufu
 i ab ay uw am eh msaada kutoka kwa wengine anawapatia wengine ma jukumu sembuse sisi kwa mfano je wewe ni kichwacha familia au mzee kutanikoni iga mfano wa yehovakwa kuwapa wengine majukumu na kisha kutoingilia aukufuatilia kila jambo dogo wanalofanya
unapomwiga yehova hautatimiza tu kazi unayotaka kufanya bali pia utawazoeza wengine na kuwasaidia wajiamini zaidi
isa
 wale waliopewa mamlaka ya kadiri wanaweza ku jifunza jambo gani lingine kutoka kwa yehova biblia inaonyesha kwamba yehova anapendezwa na maoni ya wana wake wa mbinguni
 fal
 wa zazi mnaweza kuigaje mfano wa yehova inapofaa wau lizeni watoto wenu maoni yao kuhusu jinsi kazi fulaniinavyoweza kufanywa
na hali zinaporuhusu fuatenimapendekezo yao
 pia yehova anaonyesha unyenyekevu wake kupitia 
tunaweza kujifunza nini kutoka kwa baba yetu wa mbinguni inapohusu kuwapatia wengine majukumu 
yehova aliwaonyeshaje subira abrahamu na sara subira yake
kwa mfano yehova anawaonyesha subira watumishi wake wanapomuuliza maswali kwa heshima kuhusu maamuzi fulani aliyofanya
alimsikiliza abraha mu alipokuwa akieleza hangaiko lake kuhusu uamuziwa yehova wa kuangamiza sodoma na gomora
mwa
 na kumbuka jinsi yehova alivyoshughulika nasara mke wa abrahamu
hakukwazika au kukasirikasara alipocheka aliposikia ahadi yake kwamba angepatamimba katika umri wake wa uzeeni
mwa
 ba dala yake alimtendea kwa heshima
 enyi wazazi na wazee wa makutaniko mnaweza ku jifunza nini kutoka kwa yehova fikiria jinsi unavyoiti kia wakati wale walio chini ya mamlaka yako hawakuba 
wazazi na wazee wa makutaniko wanaweza kujifunza nini kuto ka kwa yehova tunaweza kumwiga yehova tunapowazoeza wengine na kuwapa majukumu tazama fungu la na agosti liani na maamuzi yako
je jambo la kwanza unalofanya ni kuwasahihisha au je unajitahidi kuelewa maoniyao kwa hakika familia na makutaniko yanafaidika wa kati wale walio na mamlaka wanamwiga yehova
kufikiahapa tumezungumzia mambo tunayoweza kujifunza ku husu unyenyekevu kutoka kwa yehova
sasa acheni tuo ne mambo tunayoweza kujifunza kuhusu sifa ya kiasi ku tokana na mifano iliyoandikwa katika neno la mungu
tunaweza kujifunza nini kutoka kwa wengine akiwa mfundishaji wetu mkuu yehova ametua ndalia mifano katika neno lake ili kutufundisha
isa
 tunajifunza tunapotafakari masimulizi ya biblia kuhusu wale walioonyesha sifa zinazompendezamungu kutia ndani sifa ya kiasi
pia tunajifunza tu napochunguza mambo yaliyowapata wale walioshindwakuonyesha sifa hizo nzuri
zab
 kor
 fikiria kuhusu mambo yaliyompata mfalme sauli
mwanzoni alikuwa kijana mwenye sifa ya kiasi
alikuwa anatambua mipaka yake na hata alisita kukubali maju kumu zaidi
 sam
 hata hivyo baada ye sauli alianza kuwa na kimbelembele
alianza kuonye sha sifa hiyo mbaya punde tu baada ya kuwa mfalme
im a as aa aa an 
yehova anatumiaje mifano ya wengine ili kutufundisha 
t ak an ik an am om aw as mnara wa mlinzisamweli
badala ya kuonyesha sifa ya kiasi na kuwa na uhakika kwamba yehova angetenda kwa niaba ya watu wake sauli alitoa dhabihu ya kuteketezwa ingawa haku wa na mamlaka ya kufanya hivyo
matokeo ni kwambasauli alipoteza kibali cha yehova na mwishowe ufalme
 sam
 tutakuwa wenye hekima ikiwa tutajifu nza kutokana na mfano huo wa kuonya na kuepuka ku tenda kwa kimbelembele
 tofauti na mfano mbaya wa sauli fikiria mfano mzuri wa nabii danieli
katika maisha yake yote danie li aliendelea kuwa mtumishi wa mungu mnyenyekevun am ek ia es ea am owa yehova
kwa mfano yehova alipomtumia kufafanua ndoto ya nebukadneza danieli hakudai kwamba alifafa nua ndoto hiyo kwa uwezo wake
badala yake alionye s as ay au un ak ik ak au uyehova
dan
 tunajifunza nini ikiwa akinandugu wanafurahia kusikiliza hotuba zetu au tunapatamatokeo mazuri katika huduma tunapaswa kukumbu ka kumpa utukufu wote yehova
tunapaswa kutambuakwamba hatungefaulu kufanya mambo hayo bila msaa da wa yehova
flp
 tunapokuwa na mtazamo huo tunaiga mfano mzuri wa yesu
jinsi gani ingawa alikuwa mwana mkamilifu wa mungu yesu alimtegemea yehova
soma yohana 
k 
danieli alionyeshaje sifa ya kiasi 
tunajifunza nini kuhusu sifa ya kiasi kutokana na maneno ya yesu kwenye yohana agosti hakujaribu kumnyang anya baba yake wa mbinguni mamlaka
wafilipi inatuambia kwamba yesu haku fikiria kufanya unyakuzi yaani kwamba yeye awe sawana mungu
akiwa mwana anayejitiisha yesu alitambuamipaka yake na aliheshimu mamlaka ya baba yake
 fikiria jinsi ambavyo yesu aliitikia wakati yakobo yohana pamoja na mama yao walipomwendea yesuna kumwomba awapatie pendeleo ambalo hakuwa namamlaka ya kutoa
bila kusita yesu alisema kwambababa yake wa mbinguni tu ndiye anayeweza kuamuani nani atakayeketi upande wake wa kuume na upa ew ew ak ok au e
yesu alitendaje alipoombwa kufanya jambo ambalo hakuwa na mamlaka nalo yesu alijua na kuheshimumipaka yamamlaka yake tazama fungu la mnara wa mlinziyesu alionyesha kwamba alitambua mipaka yake
aliku wa mwenye kiasi
kamwe hakufanya mambo ambayo ye hova hakumwamuru afanye
yoh
 tunaweza kui gaje mfano mzuri wa yesu tunaweza kuiga mfano wa yesu wa kuwa na sifa ya kiasi kwa kutumia shauri la biblia linalopatikana kati ka wakorintho 
hapo tunaambiwa hivi msipitemambo yaliyoandikwa
hivyo tunapoombwa ushauri tusingependa kamwe kusisitiza maoni yetu au kusema tu jambo la kwanza linalokuja akilini mwetu
bada la yake tunapaswa kufuata shauri linalopatikana kati ka biblia au machapisho yetu yanayotegemea biblia
an ah t ak at am 
tunaweza kutumiaje shauri la biblia linalopatikana katika w o tunaweza kuigaje mfano wa yesu wa kuonyesha sifa ya kiasi tazama fungu la na agosti ka yetu
tukiwa na sifa ya kiasi tutazisifu amri za uadi lifu za mweza yote
ufu
 zaidi ya kumheshimu yehova tuna sababu nyingi ne nzuri za kuonyesha sifa ya kiasi
sasa tutaona jinsi sifa ya unyenyekevu na ya kiasi zinavyoweza kutuletea shangwe na kutusaidia kuwa na uhusiano mzuri pamojana wengine
jinsi tunavyonufaika kwa kuwa wanyenyekevu na wenye kiasi tunapokuwa wanyenyekevu na wenye kiasi kuna uwezekano mkubwa zaidi kwamba tutakuwa wenye sha ngwe
kwa nini tunapotambua mipaka yetu tuta thamini na kufurahia msaada wowote tunaopata ku toka kwa wengine
kwa mfano fikiria wakati yesu alipowaponya watu kumi wenye ukoma
ni mmoja tu kati yao aliyerudi kumshukuru yesu kwa kumponya ugo njwa huo mbaya sana jambo ambalo mtu huyo ha ngeweza kamwe kufanya yeye mwenyewe
mwanamumehuyo mnyenyekevu na mwenye sifa ya kiasi alishukuru am aa an aa am uk aj hilo
luka 
 kwa kawaida watu wanyenyekevu na wenye kiasi wana uhusiano mzuri na wengine na wana uwezekano 
kwa nini watu wanyenyekevu na wenye kiasi wana shangwe 
unyenyekevu na sifa ya kiasi hutusaidiaje kuwa na uhusiano mzuri pamoja na wengine waroma mnara wa mlinzimkubwa wa kuwa na marafiki wa karibu
kwa nini wako tayari kukubali kwamba wengine wana sifa nzurina wanawatumaini
watu wanyenyekevu na wenye kiasiwanafurahi wengine wanapofanikiwa katika migawo yo yote wanayopata na wako tayari kuwapongeza na ku waonyesha heshima
soma waroma 
 tofauti na hilo watu wenye kiburi huona ni vigumu kuwapongeza wengine na wanapendelea zaidi kuponge zwa wao wenyewe
wana mwelekeo mkubwa zaidi wakujilinganisha na wengine na kuchochea roho ya ma shindano
badala ya kuwazoeza wengine na kuwapamajukumu wanapendelea kusema ukitaka jambo li fanywe kwa njia iliyo sahihi yaani njia inayowapende za wao unapaswa kulifanya mwenyewe
mara nyingimtu mwenye kiburi anapenda makuu na ni mwenyewivu
gal
 ni vigumu kwa watu wa namna hiyokuwa na urafiki wa kudumu
ikiwa tutagundua kwambatuna tatizo la kuwa wenye kiburi tunapaswa kusali kwaunyoofu kwa yehova ili atusaidie kufanya upya akiliyetu ili sifa hiyo mbaya isikite mizizi ndani ya moyo wetu
rom
 tunamshukuru sana yehova kwa kutuwekea mfano mzuri tunaona unyenyekevu wake kupitia jinsi anavyo shughulika na watumishi wake na tungependa kumwiga
kwa nini tunapaswa kuepuka kiburi 
kwa nini tunapaswa kuwa wanyenyekevu na wenye sifa ya kiasi pia tungependa kuiga mifano mizuri inayopatikana ka tika biblia ya watu wenye sifa ya kiasi ambao walikuwa na pendeleo la kutembea pamoja na mungu
acheni si kuzote tumheshimu yehova na kumpa utukufu anaosta hili
ufu
 kisha sisi pia tutastahili kutembea pa moja na baba yetu wa mbinguni ambaye anawapendawatu wanyenyekevu na wenye sifa ya kiasi
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa mzee wa kutaniko anatumia muda wake kumzoeza ndugu kijana kushughulikia maeneo ya kutaniko
baa daye mzee huyo haingilii kazi ya ndugu huyo kijana bali anamruhusuatimize mgawo wake yeye mwenyewe
ukurasa wa dada anamuuliza ei ai ak im ow ak an ai akanisani
mzee huyo hatoi maoni yake bali anapitia pamoja naye baadhiya kanuni za biblia
ungejibuje tunaweza kujifu nza nini kutokakwa yehova kuhu su kuwapa wengi ne majukumu kwa nini yesu ni mfano mzuri sanawa kuigwa tunanufaikaje kwa kuwa wanye nyekevu na wenyesifa ya kiasi wimbo kutii utaratibu wa kitheokrasi kwa ushikamanifu makala ya ufufuo unafunua upendo hekima na subira ya mungu kutakuwa na ufufuo
mdo
wimbo ataita muhtasari yehova ni baba mwenye upendo hekima na subira
tuna weza kuona sifa hizo kupitia vitu vyote alivyoumba na ku sudi lake la kuwarudishia wanadamu uhai wakati wa ufu fuo
makala hii itazungumzia baadhi ya maswali ambayohuenda tukawa nayo kuhusu ufufuo na itakazia jinsi tu navyoweza kuonyesha kwamba tunathamini upendo he kima na subira ya yehova
agosti kulikuwa na wakati ambapo yehova alikuwa peke yake
lakini hakuwa mpweke
alikuwa amekamilika katika kila njia
lakini mungu alitaka wengine wafu rahie maisha
akichochewa na upendo yehova alia nza kazi ya uumbaji
zab
 yoh
 kwanza yehova alimuumba mfanyakazi mwenza ke
kisha vitu vingine vyote viliumbwa kupitiamwana wake wa kwanza kutia ndani mamilioni ya ma laika
kol
 yesu alishangilia kupata fursa ya ku fanya kazi pamoja na baba yake
met
 pia wana wa kiroho wa mungu walikuwa na sababu ya ku shangilia
walikuwa wakitazama wakati yehova pa moja na yesu mfanyakazi wake stadi walipofanyizambingu na dunia
malaika waliitikiaje walianza ku shangilia kwa sauti dunia ilipokuwa ikiumbwa na bila shaka waliendelea kushangilia kila kazi ya uumbaji yayehova kutia ndani kazi yake bora ya mwisho yaa ni wanadamu
ayu
 met
 uumbaji wote wa yehova unafunua upendo na hekima yake
zab
 rom
 yehova alikusudia wanadamu wafurahie uzima wa milele katika sayari maridadi aliyokuwa ameu mba
lakini adamu na hawa walipomwasi baba yao 
kwa nini yehova alianza kazi ya uumbaji 
yesu na malaika walihisije kuhusu kazi za uumbaji za yehova 
kama inavyotajwa kwenye wakorintho dhabihu ya fi dia ya yesu inafanya jambo gani liwezekane mnara wa mlinzimwenye upendo dhambi na kifo vikaenea katika du nia yote
rom
 yehova alifanya nini mara moja alieleza jinsi ambavyo angewakomboa wanada mu
mwa
 yehova alifanya mpango wa kua ndaa fidia ambayo ingefanya iwezekane kwa watotow aa un ah ak ah uk an ad mbi na kifo
kisha angeweza kumruhusu kila mtu achague ikiwa anataka kumtumikia yeye na kupatauzima wa milele
yoh
 rom
 soma wa korintho 
 ahadi ya mungu ya kuwafufua wafu inatokeza ma swali kadhaa
kwa mfano huenda ufufuo utafanywa jinsi gani je tutaweza kuwatambua wapendwa wetu watakapofufuliwa ufufuo utatuleteaje shangwe nakutafakari kuhusu ufufuo kunaimarishaje uthaminiwetu kuelekea upendo hekima na subira ya yehova acheni tuchunguze kila moja ya maswali hayo
huenda ufufuo utafanywa jinsi gani yehova atakapowafufua mamilioni ya watu kupi tia mwana wake tunaweza kutarajia kwamba si watuwote watakaofufuliwa kwa wakati uleule
kwa nini tu nasema hivyo kwa sababu ikiwa watu wataongezekana kuwa wengi ghafla huenda hilo likasababisha vuru 
tutachunguza maswali gani katika makala hii 
kwa nini inapatana na akili kuamini kwamba ufufuo utafanyika kwa utaratibu hatua kwa hatua agosti gu
na kamwe yehova hafanyi jambo lolote bila mpa ngilio au utaratibu
anajua kwamba ili amani idumulazima utaratibu ufuatwe
 kor
 yehova mu ngu alionyesha hekima na subira alipofanya kazi nayesu kutayarisha dunia hatua kwa hatua kabla ya ku waumba wanadamu
vivyo hivyo yesu ataonyeshasifa hizo wakati wa utawala wa miaka elfu atakapoku wa akifanya kazi na watu waliookoka har magedonikuitayarisha dunia ili kuwapokea wale watakaofufu liwa
 jambo muhimu zaidi ni kwamba wale watakaoo koka har magedoni watahitaji kuwafundisha wale wa liofufuliwa kuhusu ufalme wa mungu na matakwa yayehova
kwa nini kwa sababu wengi kati ya wale wa takaofufuliwa ni wasio waadilifu
soma matendo 
watahitaji kufanya mabadiliko mengi ili ku an afi ay ak o
w ak ii kuwafundisha ukweli kumhusu mungu mamilioni yawatu wasio na ujuzi wowote kumhusu yehova
je kilamtu atakuwa na mwalimu wake kama tunavyoongo za mafunzo ya biblia leo je watu hao waliofufuliwawatapangiwa makutaniko na kuzoezwa kuwafundishawale watakaofufuliwa baada yao itabidi tusubiri ilitujionee
hata hivyo tunajua kwamba kufikia mwi shoni mwa utawala wa miaka elfu wa kristo dunia 
kulingana na matendo ni nani watakaokuwa miongoni mwa wale watakaofufuliwa na yehova itajaa ujuzi kumhusu yehova
isa
 itakuwa miaka elfu moja yenye shughuli nyingi lakini yenye shangwe wakati wa utawala wa miaka elfu wa kristo wato to wote wa yehova wa duniani watahitaji kufanya ma badiliko ili kumpendeza yeye
hivyo wote watakuwana hisia mwenzi ya kweli wanapowasaidia wale wata kaofufuliwa kushindwa mielekeo yao ya dhambi kui shi kulingana na viwango vya yehova
 pet
 bilashaka wale watakaofufuliwa watakutana na watu wayehova walio wanyenyekevu ambao pia watakuwa wa kifanyia kazi wokovu wao wenyewe
flp
kwa nini watu wa mungu watakuwa na hisia mwenzi wanapowa fundisha wale watakaofufuliwa wale watakaookoka har magedoni watawafundishawale watakaofufuliwa kuhusuufalme wa mungu na matakwaya yehova tazama fungu la agosti je tutaweza kuwatambua wale watakaofufuliwa kuna sababu kadhaa zinazofanya tuamini kwa mba watu watakaofufuliwa wataweza kuwatambuawapendwa wao
kwa mfano kwa msingi wa ufufuo ambao umewahi kufanywa inaelekea yehova atawau mba upya watu ili waonekane wazungumze na kufi ik an ai ew an ok ay ak chao
kumbuka kwamba yesu alilinganisha kifo nau n au on ak ak ak eu ngizi
mt
 yoh
 watu wanapoamka kutoka usingizini sauti na mwonekano wao huwa uleule kama ilivyokuwa walipoenda kulala nao huba ki na kumbukumbu yao ileile
fikiria mfano wa la zaro
alikuwa amekufa kwa siku nne hivyo mwili wake ulikuwa umeanza kuoza
hata hivyo yesu ali pomfufua ni wazi kwamba dada zake walimtambua na ni wazi kwamba lazaro aliwakumbuka pia
yoh
 yehova anaahidi kwamba hakuna mtu atakayei shi chini ya utawala wa kristo atakayesema mimi ni mgonjwa
isa
 rom
 hivyo wale 
kwa nini inapatana na akili kufikia mkataa kwamba wale wata kaowapokea watu waliofufuliwa wataweza kuwatambua wapendwa wao 
kwa nini wale watakaofufuliwa hawatakuwa na akili na miili mi kamilifu mnara wa mlinziwatakaofufuliwa kutoka kwa wafu wataumbwa upya wakiwa na miili yenye afya
hata hivyo hawatakuwawakamilifu hapohapo baada ya ufufuo
kwa kuwa huenda hilo lingefanya wapendwa wao wasiwatambue
inaonekana kwamba wanadamu wote watafikia uka milifu hatua kwa hatua wakati wa utawala wa miaka elfu wa kristo
ni mwishoni tu mwa ile miaka elfu moja ndipo yesu atakapomrudishia baba yake ufal me
kisha ufalme utakuwa umekamilisha kazi yake kikamili
kutia ndani kuwafanya wanadamu kuwa wa kamilifu
 kor
 ufu
ufufuo utatuleteaje shangwe wazia hali itakavyokuwa kukutana tena na wape ndwa wako
je shangwe utakayohisi itakufanya uche ke au ulie je utamwimbia yehova nyimbo za sifa kwa sauti jambo moja ni hakika utahisi upendo mkubwa kwa baba yako anayekujali na mwana wake asiye na ubinafsi kwa sababu ya zawadi ya pekee ya ufufuo
 wazia shangwe ambayo wale watakaofufuliwa wa tahisi watakapouvua utu wao wa zamani na kuishi ku lingana na viwango vya uadilifu vya mungu
wale wa naofanya mabadiliko hayo watapata ufufuo wa uzima
ufufuo utakufanya uhisije 
kulingana na maneno ya yesu yaliyoandikwa kwenye yohana wale watakaoishi kulingana na viwango vya uadilifu vyamungu watapata nini agosti kwa upande mwingine wale watakaomwasi mungu hawataruhusiwa kuvuruga amani ya paradiso
isa
 soma yohana 
 chini ya utawala wa ufalme watu wote wa mungu watajionea ukweli wa maneno ya methali inayo sema baraka ya yehova ndiyo inayomtajirisha mtu naye haichanganyi na maumivu
kwa msaada wa roho ya yehova watu wa mungu watakuwa matajiri ki roho yaani watazidi kuwa kama kristo na hatuakwa hatua watafikia ukamilifu
yoh
 efe
 kila siku miili yao itazidi kuwa na nguvu zai di na watazidi kuwa watu bora
maisha hayo yataku ay es es u
 h ah k tafakari kuhusu ufufuo kutakusaidiaje sasa thamini upendo wa yehova kama tulivyozungumzia awali yehova ataka pokuwa anawafufua watu atawarudishia kumbuku mbu zao na utu wao uliowafanya wawe jinsi wa livyo
hebu wazia hilo linamaanisha nini
yehovaanakupenda sana hivi kwamba anaweka kumbuku mbu ya mambo yote unayofikiria unayohisi kusemana kufanya
hivyo ikiwa atakufufua ataweza kuku rudishia kwa urahisi kumbukumbu zako mtazamo 
yehova atawabariki watu wote duniani jinsi gani 
andiko la zaburi linaonyeshaje kwamba yehova anatu jua sana na ufufuo utathibitishaje hilo mnara wa mlinzina utu wako
mfalme daudi alitambua jinsi yehova anavyopendezwa na kila mmoja wetu
soma zaburi 
kuelewa kwamba yehova anatupenda sana kunaweza kufanya tuhisije tunapotafakari jinsi yehova anavyotujua sana hatupaswi kuwa na wasiwasi
kwa nini kumbuka kwamba yehova anatujali sana
anathamini sifa zetu zinazotufanya tuwe wa pekee
anakumbuka mambotunayopitia maishani yanayotufanya tuwe jinsi tuli vyo
wazo hilo linatia moyo kwelikweli kamwe tusi hisi tuko peke yetu
kila dakika inayopitia katika sikuyehova yuko kando yetu akitafuta fursa za kutusaidia
 nya
thamini hekima ya yehova hofu ya kifo ni silaha yenye nguvu
wale wanaoo ngozwa na shetani wanaitumia kuwalazimisha watuwawasaliti rafiki zao au wakane imani yao
lakini ti shio hilo halina nguvu kwetu
tunajua kwamba ikiwa adui zetu watatuua yehova ataturudishia uhai wetu
ufu
 tunasadiki kwamba hakuna jambo wana loweza kufanya linaloweza kututenga na upendo wayehova
rom
 yehova ameonyesha heki ma ya pekee kwa kutupatia tumaini la ufufuo
kupitia 
tunapaswa kuhisije tunapotafakari kuhusu jinsi yehova ana vyotujua sana 
ufufuo unatuthibitishiaje hekima ya yehova agosti ufufuo anamnyang anya shetani moja wapo ya silaha zake zenye matokeo makubwa zaidi na wakati huo huo anatupatia ujasiri usioshindwa
 ikiwa maadui wa yehova watatishia kukuua je utakuwa na uhakika kwamba yehova atakufufua unaweza kujuaje kama utamtumaini yehova wakati huo njia moja ni kujiuliza je maamuzi madogo ni nayofanya kila siku yanathibitisha kwamba ninamtu maini yehova luka swali lingine linaweza kuwa je njia yangu ya maisha inathibitisha kwambaninaamini ahadi ya yehova kwamba ataniandalia ma hitaji yangu ya kimwili ikiwa ninatanguliza ufalme 
unahitaji kujiuliza maswali gani na majibu yatakusaidiaje ku jua unamtumaini yehova kadiri gani je maamuzi yetu yanaonyesha tunatumaini ahadi ya yehova kwamba atatuandalia mahitaji yetu ya kimwili tazama fungu la mnara wa mlinzi mt
 ikiwa majibu kwa maswali hayo mawili ni ndiyo basi unathibitisha kwamba unamtumaini ye hova nawe utakuwa tayari kwa majaribu yoyote yata kayokuja
met
thamini subira ya yehova yehova amepanga siku na saa hususa ambayo am ow am oh um u
 hatakosa subira na kutenda kabla ya wakati huo
ana tamani kuwafufua wafu lakini yeye ni mwenye subira
ayu
 anangojea hadi wakati unaofaa ufikeili awafufue
yoh
 tuna sababu nzuri za kutha mini subira ya yehova
hebu wazia kwa sababu yeho va ni mwenye subira watu wengi kutia ndani sisi tu mepata nafasi ya kufikia toba
 pet
 yehovaanataka watu wengi kadiri iwezekanavyo wapate fu rsa ya kupata uzima wa milele
basi acheni tuonye she kwamba tunathamini subira yake
jinsi gani kwa kuwatafuta kwa bidii wale walio na mwelekeo unao faa kwa ajili ya uzima wa milele na kuwasaidia wa mpende yehova na kumtumikia
mdo
 kisha w ak an as ay ay ak at us itunavyofaidika
 yehova atangoja kwa subira hadi mwisho wa mia 
a ufufuo unaonyeshaje kwamba yehova ni mwenye subira b tunaweza kuonyeshaje kwamba tunathamini subira ya yehova 
kwa nini tunapaswa kuwaonyesha subira wengine agosti ka elfu moja kabla ya kutarajia ukamilifu kutoka kwe tu
hadi wakati huo utakapofika yehova yuko tayarikutusamehe dhambi zetu
hivyo bila shaka tuna sa babu ya kukazia mema ya wengine na kuwaonyesha su bira
fikiria mfano wa dada mmoja ambaye mume wake alipata ugonjwa wa kuwa na wasiwasi mwingi ku pita kiasi na akaacha kuhudhuria mikutano
dadahuyo anasema hivi jambo hilo liliniumiza sana
mi pango yetu ya wakati ujao tukiwa familia iliharibika
hata hivyo katika kipindi hicho chote dada huyo mpe ndwa alimwonyesha subira mume wake
alimtegemea yehova naye hakukata tamaa kamwe
kama yehova hakukazia fikira tatizo bali mambo mema kumhusu mume wake
anasema hivi mume wangu ana sifanzuri sana naye anajitahidi kushinda tatizo lake ha tua kwa hatua
ni jambo la muhimu sana tuwaonye she subira wale walio katika familia zetu au kutaniko ni wanaojitahidi kushinda changamoto wanazokabili yesu na malaika walikuwa na shangwe dunia ili poumbwa
lakini wazia jinsi watakavyofurahi wata kapoona dunia imejaa watu wakamilifu wanaompenda na kumtumikia yehova
wazia shangwe ambayo wale walionunuliwa kutoka duniani kwenda mbinguni ku tawala pamoja na kristo watahisi watakapoona wana damu wakifaidika kutokana na kazi yao
ufu
 na wazia kuishi wakati ambapo machozi 
t ak ak an ya shangwe yatachukua nafasi ya machozi ya huzu ni wakati magonjwa majonzi na kifo havitakuwapotena milele
ufu
 hadi wakati huo azimia ku mwiga baba yako mwenye upendo hekima na subira
ikiwa utafanya hivyo utadumisha shangwe yako lichaya majaribu yoyote utakayokabili
yak
 tuna mshukuru sana yehova kwa ahadi yake kwamba ku takuwa na ufufuo mdo
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa mwanamume mwenyeji wa asili wa marekani aliyekufa mamia ya miaka iliyopita afufuliwa wakati wa utawalawa miaka elfu wa kristo
ndugu aliyeokoka har magedoni anamfundi sha mwanamume huyo aliyefufuliwa mambo anayohitaji kufanya iliafaidike kutokana na fidia ya kristo
ukurasa wa ndugu anamwa mbia mwajiri wake kwamba kuna siku kadhaa za katikati ya wiki ambazoh ik ak im aw az a
a ak aa aj ihizo kwa ajili ya utendaji unaohusiana na ibada yake kwa yehova
hatahivyo kunapokuwa na uhitaji wa lazima siku nyinginezo atakuwa tayarikufanya kazi muda wa ziada
ungejibuje kwa nini yehova alianza kazi yauumbaji ufufuo unafunua je upendo heki ma na subira yayehova unaweza kuonye shaje kwambaunathamini tu maini la ufufuo wimbo aw au i makala ya una sehemu yako katika kutaniko la yehova kama vile mwili ni mmoja lakini una viungo vingi na viungo vyote vya mwili huo ingawa ni vingi nimwili mmoja ndivyo pia alivyo kristo
 kor
wimbo kufanya kazi pamoja kwa umoja muhtasari sote tungependa kuhisi kwamba tuna thamani machoni pa yehova
lakini nyakati nyingine huenda tukajiuliza ye aa ak m ah ii ak kwamba kila mmoja wetu ana sehemu muhimu katika ku taniko
 mnara wa mlinzini pendeleo kubwa sana kuwa sehemu ya kutaniko la ye hova tuko katika paradiso ya kiroho ambayo imejaa watuwenye amani na furaha
unatimiza sehemu gani katika ku taniko tunaweza kujifunza mengi kuhusu sehemu yetu katika kutaniko kutokana na mfano ambao mtume paulo alitumia ab az em iz an ar oy mungu
katika kila moja ya barua hizo paulo alilingani sha kutaniko na mwili wa binadamu
pia aliwalinganisha watu kutanikoni na sehemu mbalimbali za mwili
rom
 kor
 efe
 katika makala hii tutachunguza mambo matatu muhi mu ambayo tunaweza kujifunza kutokana na mfano ambaopaulo alitumia
kwanza tutajifunza kwamba kila mmoja wetu ana sehemu yake katika kutaniko la yehova
pili tu tachunguza mambo tunayoweza kufanya ikiwa hatujui vi zuri sehemu yetu katika kutaniko
na tatu tutazungumzia kwa nini tunahitaji kuwa na mengi ya kufanya ili kutimiza kazi ambayo mungu amempatia kila mmoja wetu kutani koni
 ufafanuzi wa maneno sehemu tuliyo nayo katika kutaniko la ye hova inarejelea jukumu tunalotimiza katika kujenga na kuliimarisha ku taniko
sehemu yetu katika kutaniko haitegemei rangi yetu kabila haliyetu ya kiuchumi kijamii utamaduni wetu au elimu tuliyo nayo
tunafurahia pendeleo gani 
mtume paulo alitumia mfano gani katika barua zake zilizoongo zwa na roho 
tutajifunza mambo gani katika makala hii agosti kila mmoja wetu ana jukumu la kutimiza katika kutaniko la yehova jambo la kwanza tunaloweza kujifunza kutokana na mfano ambao paulo alitumia ni kwamba kila mmoja wetu ana sehemu muhimu katika familia ya yehova
paulo anaa nza mfano wake kwa kusema hivi kama vile tulivyo na viungo vingi katika mwili mmoja lakini viungo hivyo ha v ik ii n os i at ow n im li mmoja katika muungano na kristo lakini kila mmoja wetu ni kiungo cha mwingine
rom
 paulo aliku wa akimaanisha nini kila mmoja wetu ana jukumu tofau ti kutanikoni lakini kila mmoja wetu ana thamani
 unapofikiria wale walio na sehemu katika kutaniko huenda mara moja ukawafikiria wale wanaoongoza kutani koni
 the
 ebr
 ni kweli kwamba kupitia kri sto yehova ametoa wanaume kuwa zawadi katika kuta niko lake
efe
 wanaume hao walio zawadi wanatiandani washiriki wa baraza linaloongoza wasaidizi wa ba raza linaloongoza waliowekwa rasmi washiriki wa hal mashauri za tawi waangalizi wa mzunguko wanaofundi sha shule za biblia wazee wa makutaniko na watumishi wa huduma
wanaume hao wote wanawekwa rasmi kwa roho takatifu ili kuwatunza kondoo wenye thamani wa yehovana kuliimarisha kutaniko
 pet
andiko la waroma linatufundisha nini 
yehova amelipatia kutaniko zawadi gani mnara wa mlinzi akina ndugu huwekwa rasmi kwa roho takatifu ili ku timiza majukumu mbalimbali
kama tu ambavyo viungo mbalimbali vya mwili kama vile mikono na miguu vina vyofanya kazi ili kunufaisha mwili mzima ndugu wanao wekwa rasmi kwa roho takatifu wanafanya kazi kwa bidii ili kulinufaisha kutaniko zima
hawajitafutii utukufu wao we nyewe
badala yake wanajitahidi kuwajenga na kuwaimari sha ndugu na dada zao
soma wathesalonike 
tunamshukuru yehova kwa wanaume hao wa kiroho wa naostahili na wasio na ubinafsi baadhi ya ndugu na dada kutanikoni wanaweza kuwe kwa rasmi kutumikia wakiwa wamishonari mapainia wapekee au mapainia wa kawaida
isitoshe ndugu na dada 
kulingana na wathesalonike ndugu wanaowekwa rasmi kwa roho takatifu wanajitahidi kufanya nini 
watumishi wengi wa wakati wote hufurahia baraka gani tunatimiza sehemu mbalimbali katikakutaniko lakini kilammoja wetu nimwenye thamani tazama fungu la hadi agosti ulimwenguni pote wameifanya kazi ya kuhubiri na kufanya wanafunzi kuwa kazi kuu maishani mwao
kwa kufanya hi vyo wamewasaidia wengi kuwa wanafunzi wa kristo yesu
ingawa kwa kawaida waeneza injili hao wa wakati wotewana vitu vya kimwili vichache yehova amewathawabishakwa baraka nyingi maishani
marko tunawa thamini sana ndugu na dada hao wapendwa na tunashu kuru kwamba wao ni sehemu ya kutaniko je wanaume waliowekwa rasmi na wale walio katika utumishi wa wakati wote ndiyo pekee walio na sehemu ka tika kutaniko hapana kila mhubiri wa habari njema anathamani kwa mungu na kutanikoni
rom
 kor
 hiyo ni kwa sababu mojawapo ya malengo muhimu zaidi ya kutaniko ni kufanya wanafunzi wa bwana wetu 
kwa nini kila mhubiri wa habari njema ni mwenye thamani kwa yehova mnara wa mlinziy uk o
 t m
 w ew ew shirikiana na kutaniko wahubiri waliobatizwa na ambaohawajabatizwa wanajitahidi kutanguliza kazi hiyo maisha ni mwao
mt
 yehova huwapatia dada wakristo sehemu yenye kuhe shimika kutanikoni
anawathamini dada hao ambao niwake akina mama wajane na dada waseja wanaomtumi kia kwa ushikamanifu
mara kwa mara maandiko yanawa taja wanawake wa pekee waliompendeza mungu
wanapo ngezwa kwa kuwa mifano mizuri katika hekima imani bidii ujasiri ukarimu na kazi njema
luka mdo
 rom
 flp
 ebr
 tuna mshukuru sana yehova kwa kuwa na wanawake wakristokatika makutaniko yetu wenye sifa hizohizo maridadi pia tumebarikiwa kuwa na ndugu na dada wengi we nye umri mkubwa kutanikoni
baadhi ya makutaniko yana ndugu na dada wenye umri mkubwa ambao wamemtumi kia yehova kwa ushikamanifu katika maisha yao yote
we ngine wenye umri mkubwa wamejifunza kweli hivi karibu ni
vyovyote vile ndugu na dada zetu wenye umri mkubwahuenda wanapambana na matatizo mbalimbali ya kiafyayanayosababishwa na umri kusonga
matatizo hayo hue nda yakaathiri utendaji wao kutanikoni na katika kazi yakuhubiri
hata hivyo ndugu na dada hao wenye umri mku bwa wanafanya yote wawezayo katika utumishi wa shamba 
kwa nini tunawathamini dada zetu wakristo 
kwa nini tunawathamini ndugu na dada zetu wenye umri mku bwa agosti ni na wanatumia nguvu zao zote kuwatia moyo na kuwa zoeza wengine nasi tunafaidika kutokana na uzoefu wao
kwa kweli wao ni maridadi machoni pa yehova na kwetupia
met
 fikiria pia kuhusu vijana wetu
huenda wakakabili changamoto nyingi wanapoendelea kukua katika ulimwe ngu huu unaotawaliwa na shetani ibilisi na falsafa zake ze nye uovu
 yoh
 ingawa hivyo sote tunatiwa moyo tunapowaona vijana wetu wakitoa maelezo mikutanoni wakishiriki katika huduma na wakitetea imani yao kwaujasiri
naam enyi vijana mna sehemu muhimu katika ku taniko la yehova zab
 hata hivyo si rahisi kwa baadhi ya ndugu na dada zetu kuamini kwamba wana sehemu muhimu katika kutaniko
ninini kinachoweza kumsaidia kila mmoja wetu ahisi kwambaana sehemu muhimu katika kutaniko acheni tuone
tambua sehemu yako katika kutaniko fikiria jambo la pili tunaloweza kujifunza kutokana na mfano ambao paulo alitumia
anakazia uangalifu tati zo ambalo wengi wanalo leo ni vigumu kwao kuamini kwa mba wana thamani kutanikoni
paulo anaandika hivi iki wa mguu ungesema kwa kuwa mimi si mkono mimi sisehemu ya mwili hilo halifanyi usiwe sehemu ya mwili
na ikiwa sikio lingesema kwa kuwa mimi si jicho mimi si 
vijana katika kutaniko lako wamekutiaje moyo 
kwa nini huenda baadhi ya ndugu na dada wakahisi kwa mba hawana thamani kutanikoni mnara wa mlinzisehemu ya mwili hilo halilifanyi lisiwe sehemu ya mwili
 kor
 paulo alikuwa akitufundisha nini ikiwa utajilinganisha na wengine kutanikoni huenda usione thamani yako kutanikoni
huenda baadhi ya watukutanikoni wakawa walimu stadi wenye uwezo wa kupangamambo vizuri au wachungaji stadi
labda unahisi kwambahuna zawadi hizo kwa kiwango kilekile kama wengine
jambo hilo linaonyesha kwamba wewe ni mnyenyekevu namwenye kiasi
flp
 lakini uwe mwangalifu
ikiwamara kwa mara unajilinganisha na wale walio na uwezo fu lani wa pekee utavunjika moyo
huenda ukahisi kama pau lo alivyosema kwamba hutimizi sehemu yoyote katika ku taniko
ni nini kinachoweza kukusaidia kukabiliana nahisia hizo fikiria jambo hili yehova aliwapa baadhi ya wakristo wa karne ya kwanza zawadi za kimuujiza za roho takatifu lakini si wakristo wote waliopokea zawadi ileile
soma wakorintho 
yehova aliwapatia zawadi na uwe zo tofauti tofauti lakini kila mkristo alikuwa mwenye tha m i
l h az iz ak az ar ot u
lakini bado tunaweza kutumia kanuni hii huenda tusiwena vipawa vinavyofanana lakini sote ni wenye thamanimachoni pa yehova
 badala ya kujilinganisha na wakristo wengine tuna hitaji kutumia shauri hili lililoongozwa na roho la mtume 
kulingana na wakorintho tunahitaji kutambua nini kuhusu vipawa vyovyote tulivyo navyo 
tunahitaji kutumia shauri gani kutoka kwa mtume paulo agosti paulo kila mmoja na achunguze matendo yake mwenye we kisha atakuwa na sababu ya kushangilia kuhusiana nayeye mwenyewe na si kwa kujilinganisha na mtu mwingi ne
gal
 ikiwa tutafuata shauri la mtume paulo lililoongozwa na roho ya mungu na kuchunguza matendo yetu huendatukaanza kuona kwamba sisi pia tuna zawadi na uwezombalimbali wa pekee
kwa mfano huenda mzee asiwena uwezo mkubwa wa kufundisha jukwaani lakini hue nda akawa na matokeo mazuri sana katika kazi ya kufa nya wanafunzi
au huenda hawezi kupanga mambo vizurikama baadhi ya wazee kutanikoni lakini huenda akawaanajulikana kutanikoni kuwa mchungaji mwenye upendoambaye wahubiri wanajihisi huru kumfikia kwa ajili yaushauri mzuri wa kimaandiko
au huenda anajulikanakuwa mkarimu
ebr
 tunapotambua wazi uwezona zawadi tulizo nazo tutakuwa na sababu ya kuridhikakutokana na kile tunachoweza kuchangia kutanikoni
naitakuwa vigumu kuwaonea wivu wale walio na zawadi to fauti na zetu
 haidhuru sehemu tunayotimiza katika kutaniko sote tunapaswa kuwa na tamaa ya kuboresha utumishi wetu nauwezo mbalimbali tulio nao
ili kutusaidia kuboresha uwe zo wetu yehova anaandaa mazoezi mazuri sana kupitia te ngenezo lake
kwa mfano katika mikutano ya katikati ya juma tunapata mwongozo wa jinsi ya kuwa na matokeo 
t ek ak as il ap 
tunaweza kuboreshaje uwezo wetu mbalimbali mnara wa mlinzizaidi katika huduma
je unanufaika kikamili na programu hiyo ya mazoezi programu nyingine nzuri ya mazoezi ni shule ya waeneza injili wa ufalme
shule hii ni kwa ajili ya nduguna dada walio katika utumishi wa wakati wote na wenyeumri kati ya miaka na 
huenda ukahisi kwamba hu wezi kamwe kufikia lengo hilo
lakini badala ya kuorodhe sha sababu zinazoweza kukufanya usihudhurie orodhesha mambo yanayokufanya utake kuhudhuria
kisha weka mi kakati itakayokusaidia kufikia sifa za kustahili kuhudhuria
kwa msaada wa yehova na bidii yako unaweza kutimizamambo ambayo huenda mwanzoni ulidhani hayawezekani
tumia zawadi ulizo nazo kulijenga kutaniko jambo la tatu tunaloweza kujifunza kutokana mfa no ambao paulo alitumia linapatikana kwenye waroma 
soma
hapo kwa mara nyingine tena paulo anaonyesha kwamba wale walio kutanikoni wana zawadi zi nazotofautiana
lakini sasa anakazia kwamba tunapaswakutumia zawadi yoyote tuliyo nayo kulijenga na kuliimari sha kutaniko
 fikiria mfano wa ndugu tutakayemwita robert
baa da ya kutumikia kwenye nchi ya kigeni alipata mgawo wa 
unaweza kufikiaje lengo la kuhudhuria shule ya waeneza injili wa ufalme 
tunaweza kujifunza nini kutokana na andiko la waroma 
tunajifunza nini kutoka kwa robert na felice agosti kutumikia kwenye betheli iliyo nchini kwao
ingawa aliha kikishiwa kwamba badiliko la mgawo wake halikuwa kwasababu alikuwa na mapungufu fulani alisema hivi nili kuwa na maoni mabaya kujihusu nilihisi kwamba nimeshi ndwa kutimiza mgawo wangu na nilibaki na mawazo hayokwa miezi mingi
kuna nyakati nilitamani kuacha utumishiwa betheli
robert alipataje tena shangwe yake mzeemwenzake alimkumbusha kwamba yehova ametuzoeza ka tika migawo yetu iliyopita ili tuweze kutumiwa kwa njianzuri zaidi katika mgawo wetu wa sasa
r ta kwamba alihitaji kuacha kukazia mambo yaliyopita na kua nza kukazia fikiria mambo ambayo angeweza kufanya sasa
 ndugu felice episcopo alikabili changamoto kama hiyo
yeye na mke wake walihitimu shule ya gileadi mwa ka wa na walitumikia katika kazi ya kuzungukia ma kutaniko nchini bolivia
mwaka wa walipata mtoto
felice anasema hivi ilikuwa changamoto kwetu kuachamgawo tulioupenda sana
lazima nikiri kwamba nilipote za mwaka mzima nikijisikitikia
lakini kwa msaada wa ye hova nilibadili mtazamo wangu na kukazia fikira jukumulangu jipya la kuwa mzazi
je unahisi kama robert au fe lice je umevunjika moyo kwa sababu sasa huna mape ndeleo yaleyale uliyokuwa nayo wakati uliopita
ikiwa ndi vyo utafurahi zaidi ikiwa utabadili mtazamo wako nakukazia fikira mambo unayoweza kufanya sasa unapomtu mikia yehova na ndugu zako
endelea kuwa na mengi yakufanya ukitumia zawadi na uwezo mbalimbali ulio nao ku wasaidia wengine nawe utapata shangwe unapoendelea kulijenga kutaniko
 kila mmoja wetu ni mwenye thamani machoni pa ye hova
anataka tuwe sehemu ya familia yake
ikiwa tutatu mia muda kutafakari mambo tunayoweza kufanya ili kuwa jenga ndugu na dada zetu na kujitahidi kutimiza mambo hayo haitakuwa rahisi kuhisi kwamba hatutimizi sehemuyoyote katika kutaniko lakini namna gani kuhusu jinsi tu navyowaona wengine kutanikoni tunaweza kuwaonye shaje kwamba tunawathamini katika makala inayofuata tutachunguza jambo hilo muhimu
tunapaswa kutenga wakati wa kufanya nini na tutazungumzia nini katika makala inayofuata cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa na picha hizi tatu zinaonyesha mambo ambayo hufanyika kabla wakati na baada ya mikutano yakutaniko
picha ya mzee wa kutaniko anamsalimu kwa uchangamfu mgeni ndugu kijana anashughulikia mfumo wa sauti na dada fulani anazungumza na dada mwenye umri mkubwa
picha ya vijana kwa wazee wanajitahidi kutoa maelezo kwenye funzo la mnara wa mlinzi
picha ya wenzi wa ndoa wanasaidia kusafisha jumba la ufalme
mama anamsaidia mtoto wake kuweka mchango kwenye kisanduku chamichango
ndugu kijana anashughulikia machapisho na ndugu fulanianamtia moyo dada mwenye umri mkubwa
umejifunza nini kutokana na andiko la waroma w waroma wimbo njooni kwenye mlima wa yehova makala ya heshimu sehemu ya wengine katika kutaniko la yehova jicho haliwezi kuuambia mkono sikuhitaji wewe au tena kichwa hakiwezi kuiambia miguu siwahitaji ninyi
 kor
wimbo washikamanifu sikuzote muhtasari watu wa yehova wanatoka katika malezi mbalimbali na wanatimiza sehemu tofauti tofauti katika kutaniko
maka la hii itatusaidia kuona kwa nini ni muhimu kumheshimukila mtu katika familia ya yehova
 mnara wa mlinzikwa upendo yehova amewapatia watumishi wake wote waaminifu sehemu katika kutaniko lake
ingawa tunati miza sehemu tofauti tofauti sote tuna thamani na kilammoja anamhitaji mwenzake
mtume paulo anatusaidiakutambua somo hilo muhimu
jinsi gani kama andiko la msingi la makala hii linavyoonye sha paulo anakazia kwamba hakuna anayeweza ku mtazama mtumishi mwenzake wa yehova na kuse ma sikuhitaji wewe
 kor
 ili tuwe naamani kutanikoni ni lazima tuthaminiane na kufanyakazi pamoja
soma waefeso 
tunapofanya kazi kwa umoja kutaniko linasitawi na linajengwa katika upendo
 tunaweza kuwaonyesha heshima wakristo wenzetu kutanikoni katika njia zipi katika makala hii tutajifu nza jinsi wazee wa kutaniko wanavyoweza kuwaonyeshaheshima wazee wenzao
kisha tutazungumzia jinsi sisisote tunavyoweza kuonyesha kwamba tunawathaminin un ad az ua on iw a
n am t tajifunza jinsi tunavyoweza kuonyesha kwamba tuna wathamini wale ambao hawawezi kuzungumza lughayetu kwa ufasaha
yehova amewapatia nini watumishi wake wote waaminifu 
kulingana na waefeso kwa nini tunahitaji kuthaminiana na kufanya kazi kwa umoja 
t an ik am ah waheshimu wazee wenzako wa kutaniko wazee wote wa kutaniko wanawekwa rasmi kwa roho takatifu ya yehova
hata hivyo kila mmoja ana za in au ot i
 k r
 w ew naweza kuwa wamewekwa rasmi hivi karibuni na hawa na uzoefu mwingi
wengine hawawezi kufanya mengi kwa sababu ya umri na hali yao ya kiafya
licha ya hi vyo hakuna mzee wa kutaniko anayepaswa kuhisi hivi kumhusu mzee mwenzake sikuhitaji wewe
badala yake kila mzee wa kutaniko anapaswa kufuata shauri la paulo linalotajwa katika waroma 
soma
 wazee wa kutaniko wanaonyesha kwamba wanawa heshimu wazee wenzao kwa kuwasikiliza kwa makini
wazee wanapaswa kufuata shauri gani la paulo lililotajwa kwe nye waroma 
wazee wa kutaniko wanaonyeshaje kwamba wanawaheshimu ew n ak an in im uw eh wazee wa kutaniko wanaonyesha kwamba wanawaheshimu wazee wenzao kwa kuwasikiliza kwa makini tazama fungu la na mnara wa mlinzij oh on im uh aw ew ak ow napokutana pamoja wakiwa baraza ili kuzungumzia mambo mazito
kwa nini ona yale ambayo gazeti lamnara wa mlinzi la oktoba la kiingereza lilise ma wazee wa kutaniko watatambua kwamba kristo kupitia roho takatifu anaweza kumwongoza mzee ye yote katika baraza la wazee kutoa kanuni ya biblia ina yohitajika ili kukabiliana na hali yoyote au kufanyauamuzi muhimu
mdo
 roho takatifu huwa s aw ew ew ak s im em ap eyake
 mzee wa kutaniko anayewaheshimu wazee wenzake hatajaribu siku zote kuzungumza kwanza kwenye mku tano wa wazee
hatawali mazungumzo na haamini kwa mba siku zote maoni yake ndiyo sahihi
badala yake anatoa maoni yake kwa unyenyekevu na kuonyesha sifaya kiasi
anasikiliza kwa makini maelezo ya wazee we ngine
jambo la muhimu hata zaidi ni kwamba yuko ta yari kushiriki na wengine kanuni za kimaandiko na ku fuata mwongozo wa mtumwa mwaminifu na mwenye busara
mt
 wazee wanapoonyeshana upe ndo na heshima wanapojadili mambo ya kutaniko rohotakatifu ya mungu itakuwa pamoja nao nayo itawao ngoza ili wafanye maamuzi yatakayoliimarisha kutani ko
yak
wazee wa kutaniko wanaweza kufanyaje kazi kwa umoja na ku taniko linafaidikaje wanapofanya hivyo agosti waheshimu wakristo ambao ni waseja leo kutaniko linatia ndani wenzi wa ndoa na fami lia zenye watoto
hata hivyo linatia ndani pia ndugu nadada wengi ambao hawajafunga ndoa
tunapaswa ku waonaje wale ambao ni waseja fikiria mtazamo wa yesu kuhusu useja
wakati wa huduma yake duniani yesu hakuoa
alibaki akiwa mseja na kutumia muda wake kukazia fikira mgawo wake
yesu hakufundisha ka ek ai al ak an aa ak imseja
hata hivyo alisema kwamba baadhi ya wakristow ak an a
 y ua heshimu waseja
hakuwaona waseja kuwa duni au kwa mba wamepungukiwa kwa njia fulani
 kama yesu mtume paulo alifanya huduma yake akiwa mseja
paulo hakufundisha kamwe kwamba linge kuwa kosa kwa mkristo kufunga ndoa
alitambua kwa mba hilo lilikuwa jambo la kibinafsi
hata hivyo pauloaliwatia moyo wakristo wafikirie ikiwa wangeweza ku mtumikia yehova wakiwa waseja
soma wakori ntho 
kwa hakika paulo hakuwadharau wakristo waseja
isitoshe alimchagua kijana timotheo ndugumseja kushughulikia migawo mizito
 flp
 h ik ak ah ak at oh ak e
y ua an am ig ik uu 
kulingana na andiko la wakorintho paulo aliwatia moyo wakristo wafikirie nini mnara wa mlinzihivyo ni wazi kwamba lingekuwa kosa kufikiri kuwa ndugu ana sifa za kustahili au hana kwa msingi tu wakwamba amefunga ndoa au la
 kor
 yesu na paulo hawakufundisha kwamba ni lazima kwa mkristo kufunga ndoa ama kubaki mseja
hivyo tunaweza kusema nini kuhusu ndoa na useja mnara wa mlinzi wa oktoba ulieleza jambo hilo kwa njia nzuri uliposema kwa kweli useja na ndoa unawezak ak az ik ak am uy va hauoni useja kuwa chanzo cha aibu na huzuni
tu kiwa na hilo akilini tunahitaji kuheshimu sehemu yandugu na dada waseja kutanikoni
 tunaweza kuonyeshaje kwamba tunaheshimu hisia na tunaelewa hali za ndugu na dada zetu waseja nivema kukumbuka kwamba baadhi ya wakristo waseja au iw ak iw ak ak wakiwa waseja
wakristo wengine waseja wangependakufunga ndoa lakini ni kwa sababu tu hawajafanikiwa kumpata mtu anayewafaa
ilhali wengine huenda wame poteza wenzi wao katika kifo
vyovyote vile je ingefaakwa wale walio katika kutaniko kuwauliza wakristo wa seja kwa nini hawajafunga ndoa au kujitolea kuwasai dia wapate mwenzi hapana shaka kwamba huenda baadhi ya wakristo waseja wakaomba msaada kama 
tunaweza kusema nini kuhusu ndoa na useja 
tunaweza kuwaonyeshaje heshima ndugu na dada zetu wa seja agosti huo
lakini ikiwa hawajaomba msaada huo ndugu au dada yetu mseja atahisije utakapompendekezea kwa mba unataka kumsaidia apate mwenzi the
 tim
 acheni tuzungumzie baadhi ya maelezo ku toka kwa ndugu na dada zetu waaminifu walio waseja
 mwangalizi mmoja wa mzunguko aliye mseja na ambaye ana matokeo mazuri katika mgawo wake anahi si kwamba kuna faida nyingi za kuwa mseja
hata hi vyo alisema kwamba linaweza kuwa jambo lenye ku vunja moyo wakati ndugu na dada ambao hawana 
huenda tukawavunjaje moyo waseja kwa sababu tunaheshimu hisia za ndugu na dada waseja tunapaswa kuepuka kufanya nini tazama fungu la mnara wa mlinzinia mbaya wanapomuuliza kwa nini hujaoa ndugu mmoja mseja anayetumikia katika ofisi ya tawi anase ma nyakati nyingine ndugu na dada hufanya nihisikwamba waseja ni watu wa kusikitikiwa
jambo hilo li naweza kufanya useja uonekane kuwa tatizo badala ya zawadi
 dada mmoja mseja anayetumikia betheli alisema hivi baadhi ya wahubiri wanadhani kwamba waseja wote wanatafuta wenzi wa ndoa au kwamba wanaonakila kikusanyiko cha watu kuwa fursa ya kupata mwe nzi
pindi moja niliposafiri kwenda eneo lingine kwa ajili ya mgawo wangu wa betheli nilifika siku ya mku tano
dada aliyekuwa amenikaribisha nyumbani kwa ke aliniambia kuna ndugu wawili katika kutaniko hiloambao walikuwa wa umri wangu
alinihakikishia kwa mba hakuwa akijaribu kunisaidia kupata mwenzi
laki im at ut an iy aj al au ea vuta kando ili nikutane na ndugu hao wawili
kusemakweli lilikuwa jambo la kuaibisha kwangu na kwa wale ndugu wawili
 dada mwingine mseja anayetumikia betheli anase ma ninawajua mapainia waseja wenye umri mkubwa ambao wamesawazika wana malengo hususa wameji dhabihu na wameridhika na utumishi wao na ambaowana mchango mkubwa katika kutaniko
wana maoni yaliyosawazika kuhusu useja wao hawahisi wao ni bora 
dada fulani mseja alitiwa moyo na mfano wa nani agosti kwa sababu wamebaki wakiwa waseja au kwamba wa mepungukiwa kwa sababu hawana mwenzi wa ndoa na familia
inapendeza sana wakati wote kutanikoniwanapohisi wanaheshimiwa na kuthaminiwa
hujihisikuwa unasikitikiwa au kuonewa wivu wala huhisi kuwaunapuuzwa au kukwezwa
unahisi ukiwa sehemu ya ku taniko
 n un ad az uw aw is ai tutapima thamani yao kwa msingi wa sifa zao nzuri na si kwa sababu wameoa au kuolewa au la
badala ya ku wasikitikia ni vema tukawathamini kwa sababu ya ua minifu wao
matokeo ni kwamba ndugu na dada zetu waseja hawatahisi kamwe kuwa ni kana kwamba tuna waambia hatuwahitaji ninyi
 kor
 badalayake watajua kwamba tunawaheshimu na kuthamini se hemu yao katika kutaniko
waheshimu wale ambao hawazungumzi lugha yako kwa ufasaha katika miaka ya karibuni wahubiri wengi wameji wekea lengo la kujifunza lugha nyingine ili kupanua hu duma yao
ili kufanya hivyo wanahitaji kufanya mabadi liko fulani
ndugu na dada hao wamehama makutaniko yao ambayo yanatumia lugha yao ya mama ili kwenda 
tunaweza kuonyeshaje kwamba tunawathamini waseja 
baadhi ya ndugu na dada wamefanya mabadiliko gani ili kupa nua huduma yao mnara wa mlinzikutumikia katika kutaniko linalotumia lugha nyingine na lenye uhitaji mkubwa wa wahubiri wa ufalme
mdo
 huo ni uamuzi wa kibinafsi ambao wakristo haowanafanya ili kuendeleza masilahi ya ufalme
ingawahuenda ikawachukua miaka mingi ili waweze kuzungu mza lugha hiyo mpya kwa ufasaha wanatimiza mambomengi mazuri
sifa zao nzuri na uzoefu wao huliimari sha na kulitegemeza kutaniko
tunawathamini nduguna dada hao wenye kujidhabihu baraza la wazee halipaswi kusita kumpendekeza ndugu kutumikia akiwa mzee au mtumishi wa hudumakwa sababu tu hazungumzi lugha ya kutaniko kwa ufa s a
w ew as az an uk ak t as az ak ok aa iy aw en aw iwa huduma na si jinsi wanavyozungumza lugha amba yo kutaniko linatumia
 tim
 tito 
 baadhi ya familia za kikristo zimehamia nchi nyi ngine kwa sababu ya matatizo yaliyo kwenye nchi yaoau ili kutafuta ajira
katika hali kama hizo huenda wa toto wakaenda katika shule zinazotumia lugha kuu yanchi hiyo
huenda pia wazazi wakahitaji kujifunza lughakuu ya nchi hiyo ili kutafuta kazi
vipi ikiwa kuna kuta n oa uk ik al ay oy am j 
wazee wanapaswa kuzingatia nini wanapochunguza sifa za ku stahili kwa akina ndugu kutumikia wakiwa wazee au watumishi wa huduma 
baadhi ya familia zinakabili changamoto gani zinapohamia nchi nyingine agosti familia hiyo ihudhurie kutaniko lipi je wahudhurie kutaniko linalotumia lugha kuu ya nchi hiyo au kutani k ol al ay oy am ni lazima kichwa cha familia aamue kutaniko ambalo familia yake itahudhuria
kwa kuwa hilo ni ja mbo la kibinafsi ni lazima afikirie uamuzi ambao utai nufaisha familia yake
soma wagalatia 
tunapa swa kuheshimu uamuzi wa kichwa cha familia
acheni tukubali uamuzi wowote atakaofanya na tuikaribishe familia hiyo ikiwa sehemu yenye thamani ya kutaniko letu
rom
 katika visa vingine huenda familia ikatumikia ka tika kutaniko linalotumia lugha ya mama ya wazazi la kini huenda watoto wasizungumze kwa ufasaha lugha hiyo
ikiwa kutaniko liko mahali ambapo lugha kuu ya nchi waliyohamia inazungumzwa inaweza kuwa cha ngamoto kwa watoto kuelewa mikutano na kufanya maendeleo ya kiroho
kwa nini kwa sababu huenda wa toto wakawa wanahudhuria shule inayotumia lugha kuu ya nchi hiyo na si lugha ya mama ya wazazi wao
kati ka visa hivyo vichwa vya familia wanapaswa kufiki ria kwa makini na kusali kuhusu kile wanachohita ji kufanya ili kuwasaidia watoto wao kumkaribia zaidi yehova na watu wake
watahitaji kuwasaidia watoto 
kulingana na wagalatia tunaweza kuonyeshaje kwamba tu naheshimu uamuzi wa kichwa cha familia 
vichwa vya familia wanapaswa kutafakari kwa makini na kusa li kuhusu nini mnara wa mlinziwao wazungumze kwa ufasaha lugha yao ya mama au watahitaji kufikiria kuhamia kutaniko linalotumia lughaambayo watoto wao wanaelewa vizuri
haidhuru uamu zi ambao kichwa cha familia atafanya kutaniko ambalo ataamua kushirikiana nalo linapaswa kumfanya yeye na familia yake wahisi wanaheshimiwa na kuthaminiwa
 kutokana na sababu zote ambazo tumezungumzia katika makutaniko mengi kutakuwa na ndugu na dada ambao wanapambana ili kujifunza lugha mpya
huendaikawa vigumu kwao kujieleza
lakini ikiwa hatutakazia fikira uwezo wao wa kuzungumza lugha mpya tutao na upendo wao kwa yehova na tamaa yao ya kumtumi kia
ikiwa tutaona sifa hizo nzuri tutawathamini na ku waheshimu sana ndugu na dada hao
hatutawaambia 
tunaweza kuonyeshaje kwamba tunawathamini ndugu na dada zetu wanaojifunza lugha mpya tunaweza kuonyeshaje kwamba tunawathaminiwale ambao wanajifunzalugha mpya tazama fungu la hatuwahitaji ninyi eti kwa sababu hawazungumzi kwa ufasaha lugha yetu
sisi ni wenye thamani machoni pa yehova yehova ametupatia pendeleo zuri sana la kuwa na sehemu katika kutaniko lake
iwe sisi ni wanaume auwanawake waseja au tumefunga ndoa vijana au wazee au tunazungumza lugha fulani vizuri au hatuijui hata kidogo tuna thamani machoni pa yehova na machoni an un ad az u
 k l
 acheni tuendelee kutumia mambo mengi mazuri ambayo tumejifunza kutokana mfano wa paulo wa mwi li wa mwanadamu
kwa njia hiyo tutatafuta fursa nyi ih az iz ak ak at is mu yetu na ile ya wengine katika kutaniko la yehova
tuna pendeleo gani zuri sana ak eh wazee wa kuta niko ndugu na dada waseja ndugu na dada ambao huenda hawazungumzikwa ufasahalugha yetu wimbo tianeni moyowlp 
 sw the watchtower issn august is published by watchtower bible and tract society of new york inc
harold l
corkern president markl
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch tower bible and tract society of south africa npc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tow er bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
 august vol
 no
 swahili gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwa kutokakatika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
picha kwenye jalada yesu anaonyeshwa akiwa mbinguni
waliosimama kando yake ni baadhi yawatawala wenzake
kwa pamoja wanatazama kundi kubwa la malaika
baadhi yamalaika wanashuka duniani kwenda kutekeleza migawo yao
yehova amewakabidhimajukumu wote walioonyeshwa kwenye picha tazama makala ya fungu la cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya septemba oktoba je unangojea jiji lililo na misingi ya kweli cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya oktoba tembea kwa unyenyekevu na kwa kiasi na mungu wako cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya oktoba ufufuo unafunua upendo hekima na subira ya mungu cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya oktoba una sehemu yako katika kutaniko la yehova cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya oktoba novemba heshimu sehemu ya wengine katika kutaniko la yehova tembelea tovuti ya jw
org katika kiswahili au tumia alama hii kuifungua s desemba chapa kubwa makala za funzo februari makala ya tumaini la ufufuo ni hakika ik am uk kutakuwa na ufufuo
mdo
wimbo ataita muhtasari ay ak ak aw os ay a i at maini la ufufuo
kwa nini fundisho hilo ni muhimu kwetu n ak an it ak an au ak ay ua fufuliwa makala hii itajibu maswali hayo na maswali me n em uk uu o
tumaini ni sifa muhimu sana
baadhi ya watu wana tumaini au kutarajia kwamba watakuwa na ndoa yenyefuraha watalea watoto wenye afya au watapona ku tokana na ugonjwa fulani mbaya
tukiwa wakristo huenda tunatamani kuwa na mambo hayo pia
lakinitumaini tunalothamini zaidi linapita mambo hayo li natia ndani wakati wetu ujao wa milele na pia wakati ujao wa wapendwa wetu waliokufa
 mtume paulo alisema hivi nina tumaini kwa mu ngu kwamba kutakuwa na ufufuo wa waadilifu na wasio waadilifu pia
mdo
 paulo hakuwa mtuwa kwanza kuzungumzia tum aini la ufufuo
mzee wa ukoo ayubu alizungumza kuhusu tumaini hilo pia
alikuwa na uhakika kwamba mungu angemkumbuka na kumfufua ili aishi tena
ayu
 kufufuliwa kwa wafu ni sehemu ya fundisho am l am oy ey ak o
 mazungumzo ya paulo kuhusu ufufuo yamea ndikwa katika wakorintho sura ya 
ni lazima mambo aliyoandika yaliwaimarisha wakristo wa kar ne ya kwanza
na sura hiyo inaweza kutujenga na 
waabudu wa kweli wana tumaini gani zuri 
andiko la wakorintho sura ya linaweza kutusaidia jinsi gani desemba kuimarisha tumaini ambalo tumekuwa nalo kwa muda mrefu
 ufufuo wa yesu kristo unatupatia msingi au uha kika wa kwamba kutakuwa na ufufuo wa wapendwa wetu waliokufa
ufufuo huo ulikuwa sehemu ya haba ri njema ambayo paulo aliwatangazia wakorintho
 kor
 isitoshe alisema kwamba ikiwa mkri sto hakuamini kwamba kuna ufufuo imani yake inge kuwa bure
 kor
 imani katika ufufuo wa yesundio msingi wa tumaini letu la kikristo
 mwanzoni mwa mazungumzo yake kuhusu ufufuo paulo alitaja mambo matatu ya kweli
nayo ni kri sto alikufa kwa ajili ya dhambi zetu
 alizikwa
 alifufuliwa siku ya tatu kulingana na maandiko
soma wakorintho 
 kufa kwa yesu kuzikwa na kufufuliwa kwake ku namaanisha nini kwetu nabii isaya alitabiri kwamba masihi angeondolewa katika nchi ya walio hai na angepewa kaburi pamoja na waovu
hata hivyo me ngi zaidi yalihusika
isaya aliongeza kwamba masihi angebeba dhambi ya watu wengi
yesu alifanya hivyo alipotoa uhai wake kuwa fidia
isa
 mt
 rom
 hivyo kufa kuzikwa na kufufuliwa 
msingi wa kuamini kwamba wapendwa wetu waliokufa watafu fuliwa ni nini 
maneno yanayopatikana kwenye wakorintho yana maanisha nini kwetu mnara wa mlinzikwa yesu kunatupatia msingi imara wa tumaini letu la ah uk an ad in ak on ak na tena na wapendwa wetu waliokufa
ushahidi kutoka kwa watu wengi tumaini letu la ufufuo linategemea ufufuo wa yesu hivyo tunahitaji kusadiki kwamba yesu alifufuli wa
kwa nini tunaweza kuwa na uhakika kwamba yeho va alimfufua yesu kulikuwa na watu wengi waliomwona yesu baada ya kufufuliwa nao walitoa ushahidi kwamba alikuwa amefufuliwa
 kor
 shahidi wa kwanza ku t ak ao ay ap oa am ep o kefa
kikundi cha wanafunzi kilithibitisha kwambapetro alimwona yesu aliyefufuliwa
luka pia wale mitume walimwona yesu baada ya kufu fuliwa
kisha kristo aliwatokea ndugu zaidi ya kwa wakati mmoja huenda ni huko galilaya kwe nye tukio lenye shangwe linalotajwa kwenye mathayo 
pia yesu alimtokea yakobo ambaye inae lekea alikuwa ndugu nusu ya yesu na ambaye awali ha kuamini kwamba yesu alikuwa masihi
yoh
 baa da ya kumwona yesu aliyefufuliwa yakobo aliamini
inapendeza kwamba karibu mwaka wa w
pau lo alipoandika barua hiyo watu wengi walioshuhudia 
ni nini kinachowasaidia wakristo kuwa na uhakika kwamba yesu alifufuliwa desemba mnara wa mlinziufufuo wa yesu walikuwa hai hivyo mtu yeyote amba ye alikuwa na shaka angeweza kuwauliza mashahidihao wenye kutegemeka
 baadaye yesu alimtokea paulo mwenyewe
 kor
 paulo sauli alikuwa njiani kuelekea damasko aliposikia sauti ya yesu aliyefufuliwa na kumwona yesu katika utukufu wake wa mbinguni
soma matendo 
jambo ambalo paulo alijionea liliongeza uthi bitisho kwamba ufufuo wa yesu haukuwa hadithi tu
mdo
 ushahidi wa paulo ungewavutia sana baadhi ya watu kwa sababu pindi fulani aliwatesa wakristo
maratu aliposadiki kwamba yesu alikuwa amefufuliwa pau lo alifanya kazi kwa bidii ili kuwasadikisha wengine ku husu ukweli huo
alivumilia kupigwa kufungwa ge rezani na kuvunjikiwa na meli alipokuwa akihubiri ukweli kwamba yesu alikufa lakini alikuwa hai tena
 kor
 kor
 paulo alikuwa na uha kika kwamba yesu alikuwa amefufuliwa kutoka kwa wafu hivi kwamba alikuwa tayari kufa ili kuitetea imani yake
je ushahidi huo kutoka kwa wakristo wa mape ma haukusadikishi kwamba yesu alifufuliwa kutoka kwa wafu na je hauimarishi imani yako katika ufufuo 
kama tunavyosoma kwenye matendo paulo angeweza kuongezeaje ushahidi kwamba yesu alikuwa amefufuliwa 
kusadiki kwamba yesu alikuwa amefufuliwa kutoka kwa wafu kulimchochea paulo kufanya nini desemba paulo asahihisha maoni ya uwongo baadhi ya watu katika jiji la kigiriki la korintho walikuwa na maoni yasiyo sahihi kuhusu ufufuo wengine hata walisema kwamba hakuna ufufuo wawafu
kwa nini kor
 katika jiji lingine la ki giriki la athene wanafalsafa walidhihaki wazo la kwa mba yesu alikuwa amefufuliwa
mawazo kama hayo huenda yaliwaathiri baadhi ya watu huko korintho
mdo
 huenda wengine walifikiri ufufuohaukuwa halisi kwamba kwa njia ya mfano ulimaani sha awali mtu alikuwa mfu katika dhambi lakini sasaamekuwa hai akiwa mkristo
haidhuru sababu yao kukataa fundisho la ufufuo kulimaanisha imani yao ili kuwa ya bure
ikiwa mungu hakumfufua yesu fidiahaikulipwa na watu wote walibaki katika dhambi
hi vyo wale waliokataa fundisho la ufufuo hawakuwa natumaini la kweli
 kor
 ebr
 paulo alikuwa amejithibitishia kibinafsi kwamba kristo alikuwa amefufuliwa kutoka kwa wafu
ufu fuo huo ulikuwa bora kuliko ule uliokuwa umefanywaawali kwa sababu wale waliofufuliwa walikuja kufa tena
paulo alisema kwamba yesu alikuwa matunda ya 
huenda ni kwa nini baadhi ya watu huko korintho walikuwa na maoni yasiyo sahihi kuhusu ufufuo 
kulingana na petro ufufuo wa yesu ulitofautianaje na ufufuo uliotukia awali yesu alikuwa wa kwanza kufufuliwa kati ya wengi watakaofufuliwakwenda mbinguni tazama fungu la na desemba kwanza ya wale ambao wamelala usingizi katika kifo
yesu alikuwa wa kwanza katika maana gani alikuwamtu wa kwanza kufufuliwa akiwa kiumbe wa roho na wa kwanza kati ya wanadamu kwenda mbinguni
 kor
 mdo
 soma petro 
wale ambao watafanywa kuwa hai kifo cha mtu mmoja kingewezaje kuwarudishia uhai mamilioni ya watu paulo anajibu swali hilo kwa hoja yenye kusadikisha
anaonyesha tofauti kati yakile ambacho adamu aliwaletea wanadamu na kile ambacho kinawezekana kupitia kristo
paulo alia ndika hivi kumhusu adamu kifo kilikuja kupitia mwanadamu
adamu alipotenda dhambi alisababisha msiba mkubwa kwake na kwa wazao wake
bado tu naendelea kuteseka kwa sababu ya matokeo mabaya ya kutotii kwake
matokeo tunayopata kutokana na mungu kumfufua mwana wake ni tofauti kabisa ufu fuo wa wafu pia unakuja kupitia mwanadamu yesu
paulo alitoa hoja hii kwa maana kama vile katika adamu wote wanakufa vivyo hivyo pia katika kristo wote watafanywa kuwa hai
 kor
 paulo alimaanisha nini aliposema katika adamu wote wanakufa paulo alikuwa akizungumzia wazao wa adamu ambao wamerithi dhambi na kutokamilika 
paulo alionyesha tofauti gani kati ya adamu na yesu 
je adamu atafufuliwa eleza
 mnara wa mlinzikutoka kwa adamu na kwa sababu hiyo wanakufa
rom
 adamu hatakuwa miongoni mwa wale ambao watafanywa kuwa hai
hatanufaika na fidiaya kristo kwa sababu adamu alikuwa mwanadamumkamilifu aliyeamua kumwasi mungu kimakusudi
kile kilichompata adamu ni sawa na kile kitakachowa pata wale ambao mwana wa binadamu atawahuku mu kuwa mbuzi yaani watakatiliwa mbali milele
mt
 ebr
 ona kwamba paulo alisema katika kristo wote watafanywa kuwa hai
 kor
 paulo aliwaandi kia barua hiyo wakristo watiwa mafuta huko korin tho ambao wangefufuliwa ili wakaishi mbinguni
wa kristo hao walikuwa wametakaswa katika muunganona kristo yesu na kuitwa kuwa watakatifu
na paulo aliwataja wale ambao wamelala usingizi katika kifo wakiwa katika muungano na kristo
 kor
 kor
 katika barua yake nyingine iliyoongozwana roho mtume paulo aliandika kwamba wale waliou ngana pamoja na yesu katika mfano wa kifo chake wa taunganishwa pamoja naye katika mfano wa ufufuo wake
rom
 yesu alifufuliwa akiwa kiumbe waroho na alienda mbinguni
itakuwa vivyo hivyo kwawote walio katika muungano na kristo yaani wa kristo wote waliotiwa mafuta kwa roho
wote ambao watafanywa kuwa hai wanatia ndani akina nani desemba paulo aliandika kwamba kristo alifufuliwa akiwa matunda ya kwanza ya wale ambao wamelala usingizi katika kifo
kumbuka kwamba wengine kama vile la zaro walikuwa wamefufuliwa ili waishi duniani
lakini yesu alikuwa wa kwanza kufufuliwa kutoka kwa wafu ak ew ar on ak au aw am e
angeweza kulinganishwa na matunda ya kwanza yamavuno ambayo waisraeli walimtolea mungu
zaidi ya hayo kwa kumwita yesu matunda ya kwanza paulo alikuwa akidokeza kwamba baada ya hapo kuna wengi ne ambao wangefufuliwa kutoka kwa wafu ili wakaishi mbinguni
mitume na wengine walio katika muunga no pamoja na kristo wangemfuata yesu
hatimaye wangepata ufufuo kama ule ambao yesu alipata
 paulo alipoandika barua yake kwa wakorintho ufufuo wa kwenda mbinguni kwa wale walio katika muungano na kristo ulikuwa bado haujaanza
laki ni paulo alionyesha kwamba ungetukia wakati ujao kila mmoja kwa mpangilio wake unaofaa kristo ali ye matunda ya kwanza baadaye wale walio wa kri stowakati wa kuwapo kwake
 kor
 the
 leo tunaishi katika kipindi hicho kilichota biriwa cha kuwapo kwa kristo
naam mitume nawakristo wengine waliotiwa mafuta kwa roho ambao 
paulo alidokeza nini alipomwita yesu matunda ya kwanza 
wale walio katika muungano pamoja na kristo watapokea lini thawabu yao ya kimbingu mnara wa mlinziwalikuwa wamekufa walihitaji kusubiri kipindi hicho cha kuwapo kwa kristo ili kupokea thawabu yao ya ki mbingu na kuunganishwa pamoja na yesu katika mfa no wa ufufuo wake
unalo tumaini hakika lakini vipi kuhusu wakristo wote washikamanifu ambao hawana tumaini la kuishi mbinguni pamoja na kristo wao pia wana tumaini la ufufuo
bibliainasema kwamba paulo na wengine ambao wanae nda mbinguni wanapata ufufuo wa mapema kutoka kwa wafu
flp
 je hilo halidokezi kwamba kuna ufufuo mwingine ambao ungefuata wazo hilo linapatana na maneno ambayo ayubu alisema kuhusuwakati wake ujao
ayu
 wale walio wa kristo wakati wa kuwapo kwake watakuwa mbinguni pamo ja na yesu atakapokuwa akiangamiza serikali yote na mamlaka yote na nguvu zote
hata kifo ambaye ni adui wa mwisho ataangamizwa
kwa hakika kifo tu lichorithi hakitawaathiri tena wale wanaofufuliwa ili wakaishi mbinguni
lakini vipi kuhusu wale ambao hawana tumaini la kwenda mbinguni soma wako rintho 
a kwa nini tunaweza kufikia mkataa kwamba kutakuwa na ufufuo mwingine baada ya ule wa mbinguni b kama inavyoonye shwa kwenye wakorintho ni mambo gani yatakayotokeambinguni desemba wale wasio na tumaini la kwenda mbinguni wana weza kutarajia nini wanaweza kupata tumaini kupitia maneno haya ya paulo nina tumaini kwamba ku takuwa na ufufuo wa waadilifu na wasio waadilifu pia
mdo
 ni wazi kwamba mtu asiye mwadilifu ha wezi kwenda mbinguni hivyo maneno hayo yanaonye sha kwamba wakati ujao kutakuwa na ufufuo duniani
 bila shaka kutakuwa na ufufuo wale watakao fufuliwa dunia watakuwa na tarajio la kuishi hapahapaduniani milele
unaweza kutumaini ahadi hiyo
tumai ni hilo linaweza kukupa faraja inapohusu wapendwa 
wale wasio na tumaini la kwenda mbinguni wanaweza kutarajia nini 
tumaini lako limeimarishwa jinsi gani kuamini ahadi ya ufufuo kunatusaidia aw iu ot an au tazama fungu la wako waliokufa
wataweza kufufuliwa kutoka kwa wafu wakati yesu na wenzake watakapotawala wakiwa wa falme katika ile miaka 
ufu
 wewe piaunaweza kuwa na tumaini hilo hakika kwamba ikiwautakufa kabla ya ile miaka elfu moja kuanza utafufuli wa
tumaini hilo halikatishi tamaa
rom
 li naweza kukuimarisha sasa na kuongeza shangwe yakoya kumtumikia mungu
lakini kuna mambo menginetunayoweza kujifunza kutokana na wakorintho sura a k am ai ai a
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa yesu alikuwa mtu wa kwanza kwenda mbinguni
mdo
 baadhi ya wanafunzi wake ambao wangeungananaye walitia ndani tomasi yakobo lidia yohana maria na paulo
ukurasa wa ndugu amefiwa na mke wake mpendwa ambaye walimtumikia ye hova pamoja kwa miaka mingi
anatumaini kwamba mke wake atafufuliwa naye anaendelea kumtumikiayehova kwa ushikamanifu
ungejibuje ni jambo gani li nalokuthibitishiakwamba yesu ali fufuliwa kwa nini kufufuli wa kwa yesu nijambo muhimusana kwetu andiko la wako rintho sura ya linaimarishajeimani yako katikaufufuo wimbo uzima wa milele umeahidiwa makala ya wafu watafufuliwaje kifo uko wapi ushindi wako kifo uko wapi mchomo wako kor
wimbo aw au muhtasari sehemu ya pili ya wakorintho sura ya inazungumzia kuhusu ufufuo hasa ule wa wakristo watiwa mafuta
hatahivyo yale ambayo paulo aliandika yanawahusu pia ko ndoo wengine
makala hii itaonyesha jinsi tumaini la ufu f ol ak ij it is an ak patia sababu ya kutazamia wakati ujao
 mnara wa mlinziwatu wengi wanaomtumikia yehova sasa wana tu maini la kuishi milele duniani
hata hivyo wakristo watiwa mafuta waliobaki wana tumaini la kufufuliwaili wakaishi mbinguni
wakristo hao waliotiwa mafutawanatazamia kwa hamu kujua jinsi maisha yao yataka vyokuwa wakati ujao lakini vipi kuhusu wale waliona tumaini la kuishi duniani kama tutakavyoona ufu fuo wa kimbingu utawaletea pia baraka wale walio na tumaini la kuishi milele duniani
hivyo haidhuru tu maini letu ni la kimbingu au la kidunia tunapaswa ku pendezwa na ufufuo wa kimbingu
 mungu aliwaongoza kwa roho baadhi ya wanafu nzi wa yesu katika karne ya kwanza waandikie kuhu su tumaini la kimbingu
mtume yohana alieleza hivi sasa sisi ni watoto wa mungu lakini bado haijafunu liwa jinsi tutakavyokuwa
tunajua kwamba atakapo funuliwa tutakuwa kama yeye
 yoh
 hivyo wakristo watiwa mafuta hawajui jinsi watakavyokuwa watakapofufuliwa wakiwa na miili ya kiroho
hata hi vyo watamwona yehova kihalisi watakapopokea thawa bu yao
biblia haifunui habari zote kuhusu ufufuow ak i ah m ep oa ahabari fulani kuhusu ufufuo huo
wakristo watiwa mafuta watakuwa pamoja na kristo atakapokuwa akia ngamiza serikali yote na mamlaka yote na nguvu zote
kwa nini wakristo wote wanapaswa kupendezwa na ufufuo wa kimbingu desemba hilo linatia ndani adui wa mwisho kifo
mwishowe yesu pamoja na watawala wenzake atajitiisha yeye mwenyewe pamoja na vitu vyote kwa yehova
 kor
 huo utakuwa wakati mzuri kwelikweli imani ya paulo katika ufufuo ilimsaidia avumilie majaribu mbalimbali
soma wakorintho 
aliwaambia hivi wakorintho ninakabili kifo kilasiku
pia paulo aliandika hivi nimepigana na wanya ma wa mwituni huko efeso
huenda alikuwa akizungu mzia jinsi alivyopigana kihalisi na wanyama kwenyeuwanja huko efeso
 kor
 au labda alikuwa akirejelea upinzani kutoka kwa wayahudi na watu wengine waliokuwa kama wanyama wa mwituni
 k r
 v ev p oa k an ah ik a
h ah a ak ana mtazamo mzuri kuhusu wakati ujao
 kor
 tunaishi katika nyakati zilizo hatari
baadhi ya ndugu zetu wametendewa vitendo vya uhalifu
wengi ne wanaishi maeneo yenye vita ambako hakuna usala ma wa kutosha
na bado wengine wanamtumikia yeho va kwenye nchi ambazo kazi ya kuhubiri imewekewa makala ya maswali kutoka kwa wasomaji katika toleo hili inazungu mzia maneno ya paulo yanayopatikana kwenye wakorintho 
kama andiko la wakorintho linavyoonyesha imani ya paulo katika ufufuo ilimsaidia kufanya nini 
tumaini la ufufuo limewaimarishaje wakristo leo tazama picha kwenye jalada
 mnara wa mlinzivizuizi au hata kupigwa marufuku na wanafanya hivyo licha ya kwamba wanahatarisha maisha yao au uhuru wao
licha ya hilo ndugu na dada hao wote wanaende lea kumwabudu yehova na kutuwekea sote kielelezo ki zuri
hawaogopi kwa sababu wanajua kwamba hataikiwa watapoteza uhai wao wa sasa yehova anaahidikuwapa jambo bora zaidi wakati ujao
 paulo aliwaonya ndugu zake kuhusu mtazamo huu hatari ambao baadhi ya watu walikuwa nao ikiwawafu hawatafufuliwa acheni tule na tunywe kwa maa na kesho tutakufa
ukweli ni kwamba mtazamo huoulikuwepo hata kabla ya siku za paulo
huenda alikuwa akinukuu andiko la isaya ambalo linazungumzia mtazamo wa waisraeli
badala ya kumkaribia mungu walifuatia maisha ya starehe
kwa ujumla mtazamo wawaisraeli hao ulikuwa ponda raha kufa kwaja mtaza mo ambao ni wa kawaida hata katika siku zetu
hata hi vyo matokeo mabaya yaliyolipata taifa la israeli ya meandikwa kwenye biblia
 nya
 ni wazi kujua ukweli kwamba yehova anaweza ku fufua wafu kunapaswa kuongoza jinsi tunavyochaguamarafiki
akina ndugu huko korintho walihitaji kuepu ka kushirikiana na wale ambao walikataa fundisho la 
ni mtazamo gani hatari unaoweza kudhoofisha imani yetu kati ka ufufuo 
tumaini la ufufuo linapaswa kutuongoza jinsi gani tunapocha gua marafiki desemba ufufuo
kuna somo kwetu leo matokeo hayawezi kuwa mazuri ikiwa tutachagua kushirikiana kwa ukawaida nawale ambao wanafikiria tu kuponda raha na hawafikiriimaisha yao ya wakati ujao
kushirikiana na watu kamahao kunaweza kupotosha mtazamo na tabia za mkristo wa kweli
isitoshe kufanya hivyo kunaweza kumwo ngoza mkristo huyo kwenye mtindo wa maisha ambaounatia ndani jambo ambalo mungu anachukia yaani dhambi
hivyo paulo alitoa himizo hili kwa uthabiti amkeni kwa njia ya uadilifu na msiwe na mazoea ya kufanya dhambi
 kor
watakuwa na mwili wa aina gani soma wakorintho 
huenda mtu aliye taka kupanda shaka kuhusu tumaini la ufufuo angeu liza wafu watafufuliwaje itakuwa vyema tukichu nguza jibu la paulo kwa sababu watu wengi leo wana maoni yao binafsi kuhusu maisha baada ya kifo
laki ni biblia inafundisha nini mtu anapokufa mwili wake huoza
lakini yule ali yefanyiza ulimwengu ambao haukuwepo anaweza ku mfufua mtu huyo na kumpa mwili unaofaa
mwa
 paulo alitumia mfano kuonyesha kwamba mu ngu hangehitaji kumrudishia mtu mwili uleule
fikiria 
kama andiko la wakorintho linavyoonyesha huenda baadhi ya watu waliuliza swali gani kuhusu ufufuo 
ni mfano gani unaoweza kutusaidia kuelewa ufufuo wa kimbi ngu mnara wa mlinzikuhusu mbegu ya mmea fulani
mbegu ambayo ime pandwa ardhini huchipuka na kuwa mmea mpya
mmeahuo mpya ni tofauti kabisa na mbegu ndogo iliyopa ndwa
paulo alitumia ulinganisho huo kuonyesha kwa mba muumba wetu anaweza kutokeza mwili kama ana vyopenda
 soma wakorintho 
paulo alionyesha kwamba kuna uumbaji wa aina tofauti tofauti
kwamfano kuna miili tofauti tofauti ya nyama kama vile yang ombe ndege na samaki
alisema kwamba angani tunaona tofauti kati ya jua na mwezi
na alisema kwa 
andiko la wakorintho linasema nini kuhusu tofauti za miili desemba m a am ah an an an ek utukufu
naam hata kama hatuwezi kuona tofautihizo kati ya nyota kwa macho yetu kuna zile ambazowanasayansi huziita nyota nyekundu zilizo kubwa mno mbilikimo weupe na nyota za njano kama vile jua letu
pia paulo alisema kwamba kuna miili ya mbinguni namiili ya duniani
alimaanisha nini alimaanisha kwa mba duniani tuna miili ya nyama lakini mbinguni kuna miili ya roho kama ile ambayo malaika wanayo
 paulo aliendelea kusema hivi ndivyo ilivyo ku husu ufufuo wa wafu
hupandwa katika uharibifu 
w ew ak am iw an am iw aina gani kwa kutumia mfano wa mbegu na mmea paulo alifafanuakwamba munguanaweza kuwapatiamwili unaofaa walewanaofufuliwa tazama fungu la mnara wa mlinzihufufuliwa katika kutoweza kuharibika
bila shaka mwanadamu anapokufa mwili wake huoza nao unaru di kuwa mavumbi
mwa
 basi inawezekanajekwamba mwili unafufuliwa katika kutoweza kuhari bika paulo hakuwa akizungumza kuhusu wanadamu waliofufuliwa ili waishi duniani kama vile wale walio fufuliwa na eliya elisha na yesu
paulo alikuwa akire jelea mtu aliyefufuliwa akiwa na mwili wa mbinguni yaani mwili wa roho
 kor
 yesu alipokuwa duniani alikuwa na mwili wa nya ma
lakini alipofufuliwa akawa roho inayowapa watu uhai na alirudi mbinguni
vivyo hivyo wakristo wa liotiwa mafuta watafufuliwa wakiwa na mwili unaowe za kuishi mbinguni
paulo alieleza hivi kama vile ambavyo tumeuchukua mfano wa yule aliyeumbwa kwa mavumbi vivyo hivyo pia tutauchukua mfano wa yulewa mbinguni
 kor
 ni muhimu kukumbuka kwamba yesu hakufufuli wa akiwa na mwili wa kibinadamu
paulo alipokuwa aki malizia mazungumzo yake alieleza sababu aliposema nyama na damu haviwezi kuurithi ufalme wa mungu mbinguni
 kor
 mitume na wakristo wengine waliotiwa mafuta hangefufuliwa kwenda mbinguni wa kiwa na miili inayoweza kuharibika ya nyama na damu
wangeanza kufufuliwa lini paulo alisema kwamba ufu 
yesu alipitia badiliko gani alipofufuliwa na wakristo watiwa mafuta wanapitiaje hali inayofanana na hiyo desemba fuo wao ungetukia baadaye haungetukia mara tu baa da ya wao kufa
kufikia wakati ambapo paulo aliandika wakorintho tayari baadhi ya mitume kama vile mtu me yakobo walikuwa wamelala usingizi katika kifo
mdo
 baadaye mitume wengine na wakristo watiwa mafuta wangelala usingizi katika kifo
 kor
ushindi dhidi ya kifo yesu na paulo walizungumzia wakati ujao wa pe kee katika historia wakati wa kuwapo kwa kristo
ka tika kipindi hicho cha kuwapo kwa kristo kungeku wa na vita matetemeko ya ardhi magonjwa hatari na mambo mengine mabaya yanayotukia ulimwenguni
tumeona unabii huo wa biblia ukitimia tangu mwaka wa 
bado kungekuwa na sehemu nyingine yenye kutokeza ya ishara hiyo
yesu alisema kwamba habari ay au ew am uu ai riwa katika dunia yote inayokaliwa ili kuwa ushahidi am ay n an ou em o
 p oa ak aw iw a wapo kwa bwana ungekuwa pia wakati wa kufufuliwa kwa wakristo waliotiwa mafuta ambao walikuwa wa melala usingizi katika kifo
 the
 kor
ni mambo gani ambayo yangetukia wakati wa kuwapo kwa yesu mnara wa mlinzi leo wakristo watiwa mafuta wanapomaliza mwe ndo wao wa kidunia wanafufuliwa papo hapo kwendambinguni
hilo linathibitishwa na maneno ya paulokwenye wakorintho hatutalala usingi zi katika kifo sisi sote bali sote tutabadilishwa kwamuda mfupi kufumba na kufumbua jicho wakati wa ta rumbeta ya mwisho
maneno hayo ya paulo yanatimi 
ni nini hutukia wakristo watiwa mafuta wanapokufa wakati wa kuwapo kwa kristo wale ambao wanabadilishwa kufumba na kufumbua jicho watashiriki pamoja na yesu katika kuyavunjavunja mataifa tazama fungu la desemba zwa sasa wakati wa ufufuo wao ndugu hao wa kristo watakuwa na shangwe kubwa watakuwa pamoja nabwana sikuzote
 the
 biblia inatueleza kuhusu kazi ambayo wale wata kaobadilishwa kufumba na kufumbua jicho wataifa nya huko mbinguni
yesu aliwaambia hivi yule ataka yeshinda na kushika matendo yangu mpaka mwisho nitampa mamlaka juu ya mataifa kama vile nilivyopo kea kutoka kwa baba yangu naye atawachunga watu kwa fimbo ya chuma hivi kwamba watavunjwa vipande vipande kama vyombo vya udongo
ufu
 watamfuata kamanda wao kutimiza kazi iliyo mbele yao yaani kuyachunga mataifa kwa fimbo ya chuma
ufu
 ni wazi kwamba wakristo watiwa mafuta wataku wa washindi dhidi ya kifo
 kor
 ufufuo wao utawapa fursa ya kushiriki ushindi dhidi ya uovu ulioe nea duniani kote wakati wa vita inayokuja ya har ma gedoni
mamilioni ya wakristo wengine wanaume kwa wanawake watatoka katika ile dhiki kuu na kuingia kwenye ulimwengu mpya
ufu
 wale watakaoo koka hapa duniani watashuhudia ushindi mwingine dhi di ya kifo yaani ufufuo wa mabilioni ya watu walioku fa zamani
wazia shangwe itakayokuwapo wakati wa 
ni kazi gani inayowasubiri wale ambao kufumba na kufumbua jicho watabadilishwa 
watu wengi watapataje ushindi dhidi ya kifo t oh ol au o
 n aw ea ow tathibitika kuwa washikamanifu kabisa kwa yehova wa takuwa washindi hata dhidi ya kifo walichorithi kutokakwa adamu
nao wataweza kuishi milele
 kila mkristo aliye hai leo anapaswa kuthamini sana maneno yenye kufariji kuhusu ufufuo ambayopaulo aliwaandikia wakorintho
tuna kila sababu ya ak at ih ol ap ol ak na mengi ya kufanya sasa katika kazi ya bwana
soma wakorintho 
ikiwa tutashiriki katika kazi hiyo kwa ushikamanifu na kwa bidii tunaweza ku tarajia wakati ujao wenye shangwe nyingi
wakati huoujao utakuwa mzuri ajabu kuliko kitu chochote tuna choweza kuwazia
kwa hakika tutajithibitishia kwamba kazi yetu haikuwa ya bure kuhusiana na bwana
andiko la wakorintho linatutia moyo tufanye nini sasa ungejibuje tumaini la ufufuo linapaswa kutu saidiaje tunapoka bili hatari mbali mbali wale ambao watabadilishwa kufumba na ku fumbua jicho wa tasaidiana na kri sto kufanya nini kwa nini shauri linalopatikanakatika andiko la w linatufaa leo wimbo aw am makala ya yehova huwaokoa waliovunjika moyo yehova yuko karibu na wale waliovunjika moyo huwaokoa waliovunjika moyo
zab
 maelezo ya chini
wimbo baba yangu mungu wangu rafiki yangu muhtasari yosefu naomi na ruthu mlawi fulani na mtume petro wa lipitia hali zenye kuvunja moyo
katika makala hii tutaonajinsi yehova alivyowafariji na kuwaimarisha
pia tutachu n am ot ak ak an am oy on ak an aj im ua an ok ahuruma
 mnara wa mlinzihuenda nyakati nyingine tukatafakari kuhusu ukweli wa kwamba maisha ni mafupi na jinsi siku zetu zilivyo jaa taabu
ayu
 hivyo inaeleweka kwamba pindikwa pindi sisi huvunjika moyo
watumishi wengi wa ye hova wa nyakati za zamani walihisi hivyo pia
wengi ne hata walitaka kufa
 fal
 ayu
 lakini tena na tena yehova mungu waliye mtumaini aliwafariji na kuwaimarisha
masimulizi yaoyaliandikwa ili kutufariji na kutufundisha
rom
 katika makala hii tutazungumzia baadhi ya watu mishi wa yehova ambao walivumilia majaribu yenye kuvunja moyo
nao ni yosefu mwana wa yakobo mja n en in ar ub im ew m ia ka zaburi ya na mtume petro
yehova aliwaimari shaje na tunaweza kujifunza mambo gani kutokana na mifano yao majibu ya maswali hayo yanatuhakiki shia kwamba yehova yuko karibu na wale waliovunji ka moyo na huwaokoa waliovunjika moyo
zab
 maelezo ya chini
yosefu alivumilia ukatili na ukosefu wa haki yosefu alikuwa na umri wa miaka hivi alipoota ndoto mbili zilizotoka kwa mungu
ndoto hizo zilio nyesha kwamba siku moja yosefu angekuwa mtu muhi 
an ik am ah 
yosefu alipatwa na nini alipokuwa kijana desemba mu angeheshimiwa katika familia yao
mwa
 lakini muda mfupi tu baada ya yosefu kuota ndotohizo maisha yake yalibadilika kabisa
badala ya kumpaheshima ndugu zake walimuuza utumwani
mwishowealijikuta katika nyumba ya ofisa mmisri aliyeitwa po tifa
mwa
 ndani ya muda mfupi sana mai sha ya yosefu yalibadilika kutoka kuwa mwana anaye pendwa sana na baba yake hadi kuwa mtumwa wa haliy ac iw ao fi am iw am oy am eh omisri
mwa
 kisha matatizo ya yosefu yakaongezeka hata zai di
mke wa potifa alimshtaki yosefu kwa uwongo kwa mba alitaka kumbaka
bila hata kufanya uchunguzi washtaka hilo potifa alimtupa yosefu gerezani na alifu ngwa katika vyuma
mwa
 zab
 wazia jinsi kijana yosefu alivyohisi aliposhtakiwa kwa uwongo kwamba alitaka kumbaka mke wa potifa
na fi kiria jinsi ambavyo huenda madai hayo yangelileteasuto jina la yehova
hapana shaka kwamba yosefu ali kuwa na sababu ya kuvunjika moyo a am an ab em y hakuwa na uhuru wa kwenda mahali popote alipotaka na mambo ambayo angeweza kufanya yalidhibitiwa
ninini kilichomsaidia kuwa na usawaziko badala ya ku kazia fikira mambo ambayo hangeweza kutimiza ali fanya kwa bidii kazi aliyokuwa amepewa
zaidi ya yote 
yosefu alifanya nini ili asivunjike moyo mnara wa mlinzialiendelea kumwona yehova kuwa mtu muhimu zaidi maishani mwake
kwa sababu hiyo yehova alibariki kila kitu ambacho yosefu alifanya
mwa
 huenda yosefu alitiwa moyo pia kwa kutafakari ndoto za kinabii alizokuwa ameota mapema
ndoto hizo zilionyesha kuwa angeiona familia yake tena na kwamba maisha yake yangekuja kuwa mazuri
na ndi vyo ilivyokuwa
yosefu alipokuwa na umri wa miaka hivi ndoto zake za kinabii zilianza kutimizwa kwa njia ya pekee mwa
 somo kwetu
simulizi la yosefu linatukumbusha kwamba ulimwenguni kuna ukatili na kwamba watu watatutendea isivyo haki
hata mwamini mwenzetu anaweza kutuumiza
lakini ikiwa tutamwona yehova kuwa mwamba au kimbilio letu hatutavunjika moyo au kuacha kumtumikia
zab
 soma petro 
kumbuka pia kwamba huenda yosefu alikuwa na umri wa miaka hivi yehova alipoanza kushughulika ek an ay ap e
n iw ik ay aa watumaini watumishi wake vijana
leo vijana wengi ni kama yosefu
wao pia wana imani katika yehova
baa dhi yao wamefungwa gerezani isivyo haki kwa sababu wameendelea kuwa washikamanifu kwa mungu
zab
huenda yosefu alifarijiwa jinsi gani na ndoto zake 
kulingana na petro ni nini kitakachotusaidia kuvumilia majaribu desemba wanawake wawili waliolemewa na huzuni kwa sababu ya njaa kali naomi na familia yake wa liondoka nyumbani kwao huko yuda na kwenda kuishi wakiwa wakaaji wageni katika eneo la moabu
wakiwahuko elimeleki mume wa naomi alikufa na kumwacha na wana wao wawili
baada ya muda wana hao wawi li walioa wanawake wamoabu ruthu na orpa
mia ka kumi hivi baadaye wana wa naomi walikufa bila kuwa na watoto
rut
 wazia jinsi wanawake hao watatu walivyolemewa na huzuni bila shaka ruthu naorpa wangeweza kuolewa tena
hata hivyo ni nani ambaye angemtunza naomi ambaye alikuwa anazeeka naomi alikuwa ameshuka moyo sana hivi kwamba pi ndi fulani alisema hivi msiniite naomi
niiteni mara kwa maana mweza yote amefanya maisha yawe ma chungu sana kwangu
akiwa amevunjika moyo nao mi aliamua kurudi bethlehemu na ruthu alienda pa moja naye
rut
 suluhisho la matatizo ya naomi lilikuwa upendo mshikamanifu
kwa mfano ruthu alimwonyesha upe ndo mshikamanifu naomi kwa kushikamana naye
soma ruthu 
wakiwa bethlehemu alifa ak iy ak as ik ab ik aa iy en 
n in ar uw an an 
kulingana na ruthu ruthu alimtia moyo naomi jinsi gani n i
m on ik ab ay am am mwanamke huyo kijana alijipatia sifa nzuri
rut
 yehova alikuwa amewapa waisraeli sheria iliyoo nyesha huruma iliyowasaidia watu wenye uhitaji kamavile naomi na ruthu
aliwaambia watu wake kwambawanapovuna mazao wasivune kwenye ukingo wa ma 
yehova aliwaonyeshaje upendo watu wenye uhitaji kama vile naomi na ruthu mungu aliwathibitishia naomi na ruthu kwamba anaweza kuwasaidia waabudu wake washinde hisia za kuvunjika moyo na huzuni
je anaweza kukusaidia vivyo hivyo wewe pia tazama fungu la hadi desemba shamba yao ili maskini waweze kukusanya masalio
 h n in ar uh ikuwa ombaomba ili kupata chakula
wangeweza kupa ta chakula kwa njia ambayo haikuwavunjia heshima
 mmiliki wa shamba ambalo ruthu alikuwa akiku sanya nafaka alikuwa mwanamume tajiri aliyeitwa boa zi
aliguswa moyo sana na ushikamanifu na upendo ambao ruthu alimwonyesha naomi mama mkwe wake hivi kwamba aliamua kukomboa urithi wa familia yao na kumchukua ruthu awe mke wake
rut
 boa zi na ruthu walipata mtoto waliyemwita obedi naye ak ab uy am ed i
 wazia shangwe aliyokuwa nayo naomi alipombe ba obedi mtoto mchanga na kumshukuru yehova kutoka moyoni lakini naomi na ruthu watajionea mambo mazuri hata zaidi wakati ujao
wakati wa ufu fuo watajua kwamba obedi alikuwa babu ya masihi aliyeahidiwa yesu kristo somo kwetu
tunapopitia majaribu tunaweza ku am a uh ak am o
h ah ni suluhisho la matatizo yetu
nyakati kama hizo tunapaswa kumtumaini kabisa baba yetu wa mbi nguni na kukaa karibu na waabudu wenzetu
ni kweli kwamba huenda yehova asiondoe jaribu letu
boazi aliwapaje naomi na ruthu sababu ya kushangilia 
tunajifunza nini kutokana na simulizi la naomi na ruthu kwa mfano hakumrudishia naomi mume na watoto wake waliokufa
lakini atatusaidia kukabiliana na ma tatizo yetu labda kupitia matendo ya upendo mshika manifu yanayoonyeshwa na familia yetu ya kiroho
met
mlawi ambaye karibu ajikwae mwandikaji wa zaburi ya alikuwa mlawi
hivyo alikuwa na pendeleo la kutumikia kwenye mahali paibada pa yehova
licha ya hilo pindi fulani maishani mwake hata yeye alivunjika moyo
kwa nini alianza kuwaonea wivu waovu na wenye kiburi si kwa sababuya uovu wao bali kwa sababu ya ufanisi wao
zab
 ni kana kwamba walikuwa na kila kitu utajiri maisha mazuri na hawakuwa na mahangaiko
yale yaliyoonekana kuwa mafanikio yalimvunja moyosana mtunga zaburi hivi kwamba alisema kwa haki ka nimeusafisha moyo wangu bure na kunawa mikono yangu katika ukosefu wa hatia
ni wazi kwamba aliku wa katika hatari kubwa sana ya kiroho
 soma zaburi 
mlawi aliingia ma hali patakatifu pa mungu penye utukufu
akiwa huko inaelekea akiwa kati ya waabudu wenzake aliweza ku changanua hali yake kwa utulivu kwa kina na kwa 
kwa nini mlawi fulani alivunjika moyo sana 
k an az i m ia az hiyo alishindaje hisia za kuvunjika moyo mnara wa mlinzidesemba sala
matokeo ni kwamba alianza kuona njia yake ya kufikiri imepotoka na kwamba alikuwa ameanza kute mbea kwenye njia hatari ambayo ingeharibu uhusiano wake pamoja na yehova
pia alitambua kwamba wao vu wako kwenye ardhi yenye utelezi na watafikia mwisho wao unaotisha
ili afaulu kushinda wivu na hisia za kuvunjika moyo mlawi huyo aliyeandika za buri alihitaji kuona mambo kama yehova anavyoyao na
alipofanya hivyo kwa mara nyingine tena alikuwa na amani na akawa mwenye furaha
alisema hivi isi pokuwa yehova tu sitamani chochote duniani
mwandikaji wa zaburi alikuwa karibu kujikwaa kwa sababu ya yale yaliyoonekana kuwa ni mafanikio ya watu ambao hawamtumikii yehova
inaweza kutokea hivyo kwetu pia tazama fungu la hadi mnara wa mlinzi somo kwetu
acheni tusiwaonee wivu kamwe watu waovu wanaoonekana kana kwamba wamefanikiwa
furaha yao ni ya kijuu juu na ni ya muda mfupi na wa kati wao ujao hautadumu milele
mhu
 iki wa tutawaonea wivu tunaweza kuvunjika moyo na tu naweza kupoteza hali yetu nzuri ya kiroho
hivyo ukijikuta unawaonea wivu watu waovu wanaoonekanakana kwamba wamefanikiwa fanya kama mlawi alivyo fanya
tii ushauri wa mungu wenye upendo na ushiri kiane na wale ambao wanafanya mapenzi ya yehova
unapompenda yehova kuliko kitu kingine chochote af ay ak i
n au ik en ai yoongoza kwenye uzima ulio wa kweli
 tim
udhaifu wa petro ulimvunja moyo mtume petro alikuwa mwanamume mwenye bidii lakini pia pindi nyingine alitenda bila kufikiri na kunanyakati ambazo hakusita kueleza hisia zake mara moja
m on ik p if ia aa uk amambo ambayo baadaye alijutia
kwa mfano yesu ali p am ew ek aa an ak petro alimkemea na kumwambia hivi hutapatwa ka mwe na mambo hayo
mt
 lakini yesu ali mrekebisha petro
kikundi cha watu kilipokuja ku m ay p oa ab ak fi a 
tunaweza kujifunza nini kutoka kwa mlawi fulani 
petro alikuwa na sababu zipi za kuvunjika moyo desemba s om aw ak im u
 k mara nyingine tena yesu alimrekebisha mtume huyo
isitoshe petro alijigamba kwamba hata ikiwa mitumewengine watakwazika kuhusiana na kristo yeye ha ngefanya hivyo kamwe mt
 lakini kujiamini huko kupita kiasi kulisababisha awaogope wanadamu na petro akamkana bwana wake mara tatu
akiwa amevunjika moyo sana petro alienda nje akalia kwa uchungu
mt
 lazima alijiuliza ikiwa kunasiku yesu atamsamehe
tunaweza kupata msaada au kuwasaidia wengine kwa kutafakari kuhusu jinsi ambavyo petro alishinda hisia za kuvunjika moyo na kuendelea kukazia fikira utumishi wake kwa mungu tazama fungu la hadi mnara wa mlinzi hata hivyo petro hakujiruhusu alemewe na kuvu njika moyo
baada ya kujikwaa alisimama tena na baadaye aliendelea kumtumikia yehova pamoja na mi tume wengine
yoh
 mdo
 ni nini ki lichomsaidia asimame tena kwanza awali yesu alisa li kwamba imani ya petro isidhoofike naye alimhimizapetro arudi na kuwaimarisha ndugu zake
yehova aliji bu sala hiyo ya yesu ya kutoka moyoni
baadaye yesu alimtokea petro kibinafsi na bila shaka alimtia moyo
luka kor
 baada ya mitumekujaribu kuvua samaki usiku kucha bila mafanikio yesu aliwatokea
pindi hiyo yesu alimpa petro fursa ya kuonyesha kama kweli anampenda sana
yesu aliku wa amemsamehe rafiki yake mpendwa na alimkabidhikazi nyingine
yoh
 somo kwetu
njia ambayo yesu alishughulika na petro inaonyesha rehema ya yesu naye anamwiga baba yake kikamilifu
hivyo tunapokosea hatupaswikujihukumu kwamba yehova hatatusamehe
tunapa swa kukumbuka kwamba shetani anataka tuhisi hi vyo
badala ya kuhisi hivyo acheni tujitahidi kujiona na kuwaona wale wanaotukosea kama baba yetu wambinguni mwenye huruma na upendo anavyotuona
soma zaburi 
yesu alimsaidiaje petro kushinda hisia za kuvunjika moyo 
andiko la zaburi linatufundisha nini kuhusu jinsi yehova anavyotuona tunapotenda dhambi mfano wa yosefu naomi na ruthu mlawi fulani na petro unatuhakikishia kwamba yehova yuko kari bu na wale waliovunjika moyo
zab
 nyakatinyingine anaruhusu tupatwe na majaribu na tupatwena hali zenye kuvunja moyo
hata hivyo tunapofaulukuvumilia majaribu hayo kwa msaada wa yehova ima n iy ui a
 p t
 k am ainayofuata tutachunguza zaidi jinsi yehova anavyo wategemeza washikamanifu wake ambao wamevunjikamoyo labda kwa sababu ya kutokamilika kwao au kwasababu ya hali ngumu wanazopitia
tutachunguza nini katika makala inayofuata cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa naomi ruthu na orpa walihuzuni ka na kuvunjika moyo kwa sababu ya vifo vya wenzi wao
baadaye ruthuna naomi walishangilia pamoja na boazi baada ya obedi kuzaliwa
unapovunjika moyo unaweza kuimarishwaje aj iy aa yosefu na pia naomi na ruthu mlawi fulani petro wimbo yehova nguvu yetu makala ya jinsi unavyoweza kushinda hisia zakuvunjika moyo mtupie yehova mzigo wako naye atakutegemeza
zab
wimbo mtupie yehova mzigo wako muhtasari if is is eh am o
k am ah tutazungumzia mambo hususa tunayoweza kufanya tuna povunjika moyo
kama tutakavyoona kwa msaada way at ak ah az ak am o
desemba kila siku tunapata matatizo na kushughulika nayo ka diri tunavyoweza
lakini je hukubali kwamba tunawezakushughulikia matatizo yetu vizuri zaidi wakati hatuja vunjika moyo hivyo tunapaswa kuona hisia za kuvunji ka moyo kama mwizi anayeweza kutunyang anya uhaki ka wetu ujasiri wetu na shangwe yetu
methali na maelezo ya chini yanasema ukivunjika moyo nyakati zataabu nguvu zako zitakuwa chache
naam kuvunjika moyo kunaweza kumaliza nguvu tunazohitaji ili tushinde matatizo tunayokabiliana nayo maishani kwa mafanikio
 kuna mambo mengi yanayoweza kutuvunja moyo yanaweza kutokana na hali zetu sisi wenyewe au mambo yanayotuzunguka
huenda hali hizo zikatia nda ni makosa yetu wenyewe udhaifu wetu na matatizo ya afya
pia zinaweza kutia ndani kutopata mgawo tunao tamani katika utumishi wa yehova au eneo letu la kuhu biri linapoonekana kuwa halina matokeo
katika maka la hii tutachunguza mambo tunayoweza kufanya ilikukabiliana na hisia za kuvunjika moyo
tunapokabiliana na udhaifu na makosa yetu ni rahisi kwetu kusitawisha maoni yasiyo na 
kuvunjika moyo kunaweza kutuathirije 
ni mambo gani yanayoweza kutufanya tuvunjike moyo na tuta chunguza nini katika makala hii 
n in ik ak ak an am iy kuhusu makosa yetu mnara wa mlinziusawaziko kuhusu udhaifu fulani tulio nao na makosa yetu
hivyo huenda tukahisi kwamba kwa sababu ya ma pungufu yetu yehova hatatukaribisha kwenye ulimwe ngu wake mpya
mtazamo kama huo unaweza kuwa ha tari sana
tunapaswa kuyaonaje makosa yetu biblia inafunua kwamba wanadamu wote wamefanya dhambi isipokuwa yesu kristo
rom
 mtungaji wa bibliahatafuti makosa wala hatarajii ukamilifu kutoka kwetu
badala yake yeye ni baba mwenye upendo anayetaka kutusaidia
pia yeye ni mwenye subira
anaona jitihadaambazo tunafanya ili kupambana na udhaifu wetu mba limbali na kushinda maoni yasiyo na usawaziko ambayo tunayo kujihusu naye yuko tayari kutusaidia
rom
 f am ow ad hn am a
 alipokuwa mtoto mara nyingi deborah alitendewa kwa njia isiyona upendo na hilo lilimfanya awe na maoni yasiyofaa ku jihusu
alipongezwa mara chache sana
hivyo akasi tawisha maoni mabaya kujihusu
alipofanya makosa madogo madogo alijihisi hafai kitu
maria alikuwa natatizo kama hilo pia
hivyo alipambana na hisia za ku jiona kuwa mtu asiyefaa kitu
hata baada ya kupata kwe li alihisi hakustahili kulibeba jina la mungu licha ya hayo dada hao wawili hawakuacha kumtu baadhi ya majina yamebadilishwa
an a y a k an id az uw ih at an ah az ak am desemba mikia yehova
kwa nini sababu moja ni kwamba wali mtupia yehova mizigo yao kupitia sala za kutoka moyo ni
zab
 mwishowe walikubali kwamba baba yetuwa mbinguni mwenye upendo anajua jinsi hali tulizopi tia maishani na maoni yasiyofaa tuliyo nayo kujihusu ya navyoweza kutuathiri
lakini pia anaona mambo mazuri yaliyo moyoni mwetu sifa ambazo huenda sisi wenyewehatuzioni
soma yohana 
 huenda mtu anayepambana ili kushinda tabia fulani mbaya iliyokita mizizi akajikuta akirudia kosa hilo nakuvunjika moyo
bila shaka ni kawaida kuhisi hatia kwa 
huenda mtu akahisije ikiwa atarudia kosa ambalo aliwahi kufa nya awali yehova anajua mambo mazuri tuliyofanya wakati uliopita na pia mambo mazuri tunayofanya sasa tazama fungu la mnara wa mlinzikadiri fulani tunapofanya dhambi
 kor
 hata hi vyo hatupaswi kuhisi hatia kupita kiasi na kujihukumu vikali na kufikiri hivi mimi sifai kitu
yehova hawezi ku nisamehe kamwe
mtazamo huo usiofaa hauna msingikatika kweli na unaweza kufanya tuache kumtumikia ye hova
kumbuka jambo tulilosoma kwenye methali nguvu zetu zitakuwa chache tunapovunjika moyo
ba dala yake nyoosha mambo kati yako na yehova kwa ku m ak as an ak ar ay e
 y aa ak au uk in aunajitahidi kubadilika atakusamehe
pia waone wazee wa kutaniko
kwa subira watakusaidia urudie tena hali nzuri ya kiroho
yak
 jean luc mzee wa kutaniko kutoka nchini ufaran sa huwaambia hivi wale wanaopambana na udhaifu fu lani mtu mwadilifu machoni pa yehova si yule amba y eh ik b in im ua am ay na sikuzote hutubu
rom
 hivyo usijihuku mu vikali ikiwa unapambana na udhaifu fulani
kumbu ka kwamba hatuwezi kuwa na msimamo wa uadilifu mbe le za mungu kwa jitihada zetu wenyewe
sote tunahitajifadhili zisizostahiliwa za mungu kupitia dhabihu ya fi dia
efe
 yoh
 tunaweza kuwaendea ndugu na dada zetu ambao ni 
kwa nini hatupaswi kuvunjika moyo ikiwa ni vigumu kwetu kufa nya yaliyo sawa 
tunapovunjika moyo tunaweza kupata msaada kutoka kwa nani desemba familia yetu ya kiroho ili tutiwe moyo wanaweza kutusi kiliza tunapohitaji mtu wa kuzungumza naye na kutufa riji kwa maneno yanayoweza kutuchangamsha moyo
met
 the
 joy dada kutoka nchini nige ria ambaye amepambana na hisia za kuvunjika moyoanasema hivi ningekuwa wapi bila ndugu na dadazangu ndugu na dada zangu ni uthibitisho kwamba yehova anajibu sala zangu
hata nimejifunza kutoka kwao jinsi ya kuwatia moyo wengine ambao wamevunji ka moyo
hata hivyo tunahitaji kukumbuka kwamba sinyakati zote ndugu na dada zetu watajua ni wakati ganitunahitaji kitia moyo
hivyo huenda tukahitaji kuchu kua hatua ya kwanza kwa kumfikia mkristo mkomavu nak ak at im a
tunapopambana na matatizo ya afya mwombe yehova msaada
tunapokuwa wagonjwa na hasa ikiwa tunapambana na ugonjwa wa kudumu hue nda ikawa vigumu kwetu kuwa na maoni yanayofaa ku husu hali yetu
ingawa yehova hatuponyi kimuujiza kwa sasa anatufariji na anaweza kutupatia nguvu tunazohi taji ili kuvumilia
soma zaburi 
kwa mfa no huenda akawachochea wakristo wenzetu watusaidietunapohitaji msaada wa kufanya kazi fulani za nyumba ni au kufanya ununuzi
anaweza kuwachochea ndu gu zetu wasali pamoja nasi
au anaweza kutukumbu sha mawazo yenye kufariji yanayopatikana katika neno 
andiko la zaburi na linatutia moyo jinsi gani mnara wa mlinzilake kama vile tumaini zuri la uhai mkamilifu usio na magonjwa wala maumivu katika ulimwengu mpya unao kuja
rom
 isang anayeishi nchini nigeria alipata aksidenti iliyosababisha apooze
daktari wake alimwambia kwa mba hatatembea tena kamwe
isang anasema hivi ni livunjika moyo na kupondeka roho
lakini je aliende lea kuwa na hisia hizo hapana ni nini kilichomsaidia isang anaeleza hivi mimi na mke wangu hatujaacha ka mwe kusali kwa yehova na kujifunza neno lake
pia tu liazimia kuhesabu baraka zetu kutia ndani tumaini letu la uzima katika ulimwengu mpya wa mungu
 cindy dada anayeishi nchini mexico aligunduliwa kuwa ana ugonjwa uliohatarisha maisha yake
alikabilia naje na hali hiyo alipokuwa akipata matibabu alijiwe kea lengo la kutoa ushahidi kila siku
aliandika hivi kwa kufanya hivyo niliweza kukazia fikira mambo me ngine badala ya upasuaji maumivu au jinsi nilivyohisi vibaya sana
niliamua kufanya hivi nilipokuwa na ma zungumzo pamoja na madaktari au wauguzi ningewauli za kuhusu familia zao
kisha ningewauliza kwa nini wali chagua kufanya kazi hiyo ngumu baada ya hapo ilikuwa ik an ih iz ia oh az oy o
b iy ow ak ah aj mbo la kawaida kwa mgonjwa kuwauliza unaendeleaje 
k an ii gh ak in ah az ak am baada ya kupata aksidenti 
cindy alipataje shangwe alipokuwa mgonjwa sana na wengi wao walinishukuru kwa kuwaonyesha kwamba ninawajali
baadhi yao hata walinipa anwani au namba zao za simu
hivyo katika kipindi hiki kigumu maishanimwangu yehova amenipa shangwe kubwa sana ya moyo ni ambayo imenishangaza hata mimi met
 huenda wagonjwa au wazee wazee wakavunjika moyo kwa sababu hawawezi kufanya mengi katika hudu ma
licha ya hilo wengi wao wameweza kutoa ushahidi mzuri
nchini marekani dada anayeitwa laurel alila zimika kulala ndani ya mashine ya chuma iliyomsaidiakupumua kwa miaka laurel alikabiliana na kansa upasuaji mbalimbali mkubwa na magonjwa ya kudumu 
baadhi ya ndugu na dada ambao ni wagonjwa au wazee ew ek ik ah n aw am ogani hata wale ambao wana matatizo ya afya wanaweza kupata matokeo mazuri na shangwe wanaposhiriki katika huduma tazama fungu la hadi mnara wa mlinziya ngozi
lakini hata changamoto hizo kubwa haziku mnyamazisha
aliwatolea ushahidi wauguzi na wahudu uw ew aa aa ow fi an ik e
matokeo yakawaje aliwasaidia angalau watu kupataujuzi sahihi wa biblia richard mzee wa kutaniko kutoka nchini ufaransa ana pendekezo zuri kwa wale ambao hawawezi kutoka nyumbani au walio kwenye makao ya kuwatunza walio zeeka
anasema hivi ninawapendekezea kwamba wa weke machapisho mahali ambapo watu wanaweza kuyao na
watu wanapopita wanaweza kuvutiwa na kuulizamaswali
mazungumzo hayo yanaweza kuwatia moyon un ad az ua oh it ak in mba kwa nyumba
wale ambao hawawezi kutoka nyu mbani wanaweza pia kushiriki katika huduma kwa kua ndika barua na kuhubiri kwa njia ya simu
tusipopata pendeleo tunalotamani kwa sababu ya umri afya au hali nyingine huenda tusiweze kupata mgawo au pendeleo fulani kutanikoniau kwenye mzunguko
ikiwa tunapitia hali kama hiyo tunaweza kujifunza kutokana na mfano wa mfalme dau di
alipoambiwa kwamba hakuwa amechaguliwa kujengahekalu la mungu jambo ambalo daudi alitamani sana unaweza kusoma simulizi la maisha la laurel nisbet kwenye toleo la amkeni j i 
mfalme daudi alituwekea mfano gani wa pekee desemba kufanya alimuunga mkono kabisa yule ambaye mungu alimchagua kutimiza mgawo huo
daudi hata alichangiakwa ukarimu ili kufanikisha mradi huo
huo ni mfano mzuri sana wa kuiga sam
 nya
 kwa sababu ya matatizo ya afya hugues ndugu ku toka nchini ufaransa aliacha kutumikia akiwa mzee wa n ah ak ah ak in za nyumbani
anaandika hivi mwanzoni nilijiona sifai na nilivunjika moyo sana
lakini baada ya muda nilio na umuhimu wa kuikubali hali yangu na nikaanza kupa ta shangwe kwa kumtumikia yehova kulingana na hali yangu ya sasa
nimeazimia kutokufa moyo
kama gideo ni na wale wanaume mia tatu waliokuwa pamoja naye ambao walikuwa wamechoka nitaendelea kupamba na amu
 malaika waaminifu ni mfano mzuri
wakati wa uta wala wa mfalme ahabu yehova aliwaomba malaika watoe mapendekezo ya jinsi ya kumdanganya mfalme huyo mwovu
malaika kadhaa walitoa mapendekezo la kini mungu alimchagua malaika mmoja na kumwambia kwamba pendekezo lake litafanikiwa
 fal
 je malaika wengine walivunjika moyo labda wakifikirihivi kwa nini nilijisumbua hatuna sababu ya kuami ni hivyo
malaika wana unyenyekevu wa kweli na wana taka heshima zote zimwendee yehova
amu
 ufu
hugues alishindaje hisia za kuvunjika moyo 
t ak an ik an am ow am mnara wa mlinzi k ap ot on ol ak aj al am ngu na kuutangaza ufalme wake
tunaweza kupata mga wo fulani au kuupoteza lakini si migawo yetu ina yotufanya tuwe wenye thamani machoni pa mungu
tunapokuwa wenye kiasi na wanyenyekevu ndipo tuna pokuwa wenye thamani kwelikweli machoni pa yehovana kwa ndugu na dada zetu
hivyo msihi yehova akusai die ili uendelee kuwa na sifa ya unyenyekevu na kiasi
ta fakari kuhusu mifano mingi mizuri iliyoandikwa katikan ol y aw uw as ay au na kiasi
kwa hiari watumikie ndugu na dada zako kwa njia yoyote unayoweza
zab
 pet
tunapokuwa katika eneo linaloonekana kuwa halina matokeo mazuri je nyakati fulani umewahi kuvunjika moyo kwa sa babu eneo lenu linaonekana kuwa halina matokeo mazu ri au kwa sababu ni watu wachache wanaopatikana nyu mbani katika hali kama hiyo tunaweza kufanya nini ilikudumisha au kuongeza shangwe yetu baadhi ya mape ndekezo yameorodheshwa katika sanduku njia za ku ah ay o
p n im uk an am mo unaofaa kuhusu huduma
hilo linahusisha nini kazia fikira kutangaza jina la mungu na ufalme wake
tunapaswa kufanya nini ikiwa tunahisi tumeshuka moyo kwa sababu hatujapata pendeleo fulani la utumishi tunalotamani 
unaweza kupataje shangwe katika huduma yako hata ikiwa ol ul ak ah am om desemba watembelee watu saa ambazo kuna uwezekano mkubwa zaidi kwamba watakuwa nyumbani
 nenda maeneo ambayo watu wanawezakupatikana kama vile sokoni kwenyebustani au vituo vya usafiri
 fikiria kuhusu kushiriki katika njia mbalimbaliza utumishi kama vile kuandika barua kuhubirib n an an ez au iw ahadharani
 sitawisha uwezo mzuri wa kuanzishamazungumzo
 jifunze kutumia vifaa vya kidijitali vizuri
 ikiwa kuna gazeti au broshua iliyoandaliwakwa ajili ya kikundi fulani cha watu watafutewatu hao kwenye eneo lenu
 vuka na uingie kwenye maeneo ambayohayajahubiriwa kwa ukawaida au ambayoyana matokeo mazuri zaidi labda kwakujifunza lugha mpya
njia za kuboresha huduma yakoyesu alisema waziwazi kwamba ni watu wachache wa takaoipata barabara inayoongoza kwenye uzima
mt
 tunapokuwa katika huduma tuna pendeleo lakufanya kazi pamoja na yehova yesu na malaika
mt
 kor ufu
 yehova anawavutakwake wale wanaostahili
yoh
 hivyo ikiwa mtu haitikii vizuri ujumbe wetu kwa sasa huenda akasikiliza wakati ujao tutakapomtembelea
 tunaweza kujifunza mambo mengi kutoka kwa na bii yeremia
alipewa mgawo kwenye eneo gumu sana
watu walimtukana na kumdhihaki siku nzima
soma yeremia 
pindi fulani alivunjika moyo sana hivi kwamba alitaka kukata tamaa
lakini hakufanya hivyo
kwa nini neno la yehova lilikuwa kama moto unao waka ndani ya yeremia naye hangeweza kulizuia ndaniyake hivyo ndivyo ilivyo kwetu pia tunapolijaza nenola mungu kwenye akili na mioyo yetu
hiyo ni sababu nyingine inayotufanya tusome na kutafakari biblia kila siku
matokeo ni kwamba shangwe yetu itaendelea kuo ngezeka na huenda tukawa na matokeo mazuri zaidi ka tika huduma yetu
yer
 deborah dada aliyetajwa awali anasema hivi hi sia za kuvunjika moyo zinaweza kuwa silaha yenye ngu vu ambayo shetani huitumia
lakini yehova mungu 
andiko la yeremia linatufundisha nini kuhusu jinsi ya an ah az ak am 
tunaweza kushindaje pambano dhidi ya hisia za kuvunjika moyo haidhuru chanzo chake mnara wa mlinziana nguvu nyingi kuliko shetani na silaha zake zote
hi vyo unapovunjika moyo kwa sababu yoyote ile toa dua kwa yehova ukimwomba msaada wake
atakusaidia ku kabiliana na hisia za kuvunjika moyo zinazotokana na udhaifu fulani ulio nao na makosa uliyofanya
ataku tegemeza unapokuwa mgonjwa
atakusaidia udumishe maoni yaliyosawazika kuhusu migawo ya utumishi
naye atakusaidia uwe na maoni yanayofaa kuhusu huduma yako
zaidi ya yote mmiminie baba yako wa mbinguni mahangaiko yako
kwa msaada wake utaweza kushindapambano dhidi ya hisia za kuvunjika moyo
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa dada mkristo alivunjika moyo kwa muda fulani lakini anatafakari kuhusu utumishi aliofanya wakati uliopitana kusali kwa yehova
ana uhakika kwamba yehova anakumbuka yale aliyofanya wakati uliopita na anayofanya sasa
maandiko yafuatayo yanaweza kutusaidiaje kushinda hisia za kuvunjika moyo y a zaburi yeremia wimbo tafadhali sikiliza sala angu mnara wa mlinzi hapana biblia wala vitabu vya historia havionyeshi kwamba jambo hilo lilitendeka
jinsi ambavyo mstari huo umetafsiriwa katika biblia nyingi umewafanya baadhi ya watu wafikiri kwambakatika siku za paulo ubatizo wa maji ulifanywa kwa nia ba ya watu waliokufa
kwa mfano kama hakuna ufu fuo je watu wale wanaobatizwa kwa ajili ya wafu wana tumainia kupata nini biblia habari njema
hata hivyo ona maelezo yafuatayo ya wasomi wawili wa biblia
dkt
gregory lockwood alisema wazo la kwa mba ubatizo ulifanywa kwa niaba ya watu ambao tayariwamekufa linarejelea aina ya ubatizo ambao kulinganana uchunguzi uliofanywa haujawahi kutajwa kwenye vita bu vya historia au biblia
vilevile profesa gordon d
feealiandika hivi hakuna tukio lolote la awali la kihistoriaau katika biblia kuhusu ubatizo wa aina hiyo
agano ji pya halitaji kabisa kuhusu jambo hilo haitajwi popotemaswali kutoka kwa wasomaji je maneno ya mtume paulo yanayopatikana kwenye wakorintho yanamaanishakwamba baadhi ya wakristo wa wakati huowalibatizwa kwa niaba ya wafu kwamba ubatizo huo ulifanywa kwenye makanisa yoyote mengine wala jamii yoyote ya wakristo waothodoksi kati ka karne zilizofuata punde tu baada ya mitume kufa
biblia inasema kwamba wafuasi wa yesu walipaswa kufanya wanafunzi kutoka kwa watu wa mataifa yote wakiwabatiza na kuwafundisha kushika mambo yote aliyokuwa amewaamuru
mt
 kabla ya mtu kuwa mwanafunzi aliyebatizwa alihitaji kujifunza kumwamini na kumtii yehova na mwana wake
mtu ambaye tayari alikuwa amekufa na kuzikwa kaburini ha ngeweza kufanya hivyo wala mkristo aliyehai hangewe ak ah ok an ay e
 y h
 k r
basi paulo alikuwa akimaanisha nini baadhi ya wakorintho walikuwa wakisema kwamba wafu hawatafufuliwa
 kor
 paulo alipinga maoni hayo
jinsi gani alisema kwamba alikabili kifo kila siku
lakini licha ya kupitia hali zenye hatari alikuwa na uhaki ka kwamba baada ya kifo angefufuliwa akiwa kiumbe wa roho mwenye nguvu kama ilivyokuwa kwa yesu
 kor
wakorintho walihitaji kuelewa kwamba kuwa wakristo watiwa mafuta kulimaanisha kwamba wangekabili maja ribu kila siku na kufa kabla ya kuweza kufufuliwa
ku batizwa katika kristo kulitia ndani kubatizwa katika kifo chake
rom
 ubatizo wao wa mfano ungewaongoza kwenye njia ya maisha ambayo mwishowe wangekufa ki halisi na kufufuliwa kwenda mbinguni
desemba mnara wa mlinzibaada ya zaidi ya miaka miwili tangu esu alipobatizwa katika maji aliwaambia hivi mitume wake wawili ubati zo ninaobatizwa mtabatizwa
marko pindihiyo esu hakuwa akibatizwa kwenye maji
alimaanishakwamba maisha yake ya utimilifu yangeongoza kwenyekifo chake halisi
paulo aliandika kwamba wakristowatiwa mafuta wangeteseka pamoja ili waweze pia kutu kuzwa pamoja
rom
 kor
 hivyo waopia wangekufa ili wafufuliwe na kwenda kuishi mbinguni
kwa hiyo maneno ya paulo yanaweza kutafsiriwa hivi kwa usahihi kama sivyo watafanya nini wale wanaoba tizwa kwa kusudi la kuwa wafu ikiwa wafu hawatafufuli wa kamwe kwa nini basi wanabatizwa kwa kusudi lakuwa hivyo kwa kweli mstari huo haumaanishi hivyo
badala yake unarejelea mtu ambaye anaanguka katika maana ya kwa mba anakabili matatizo au changamoto tena na tena na ambaye anainuka tena katika maana ya kwamba anayashi nda matatizo hayo
methali inasema mwadilifu anaweza kuanguka mara saba lakini atainuka tena
je andiko hilo linarejelea mtu ambaye anaangukakatika dhambi tena na tena lakini anasamehewa na mungu desemba acheni tuchunguze muktadha wa andiko hilo unaosema hivi usivizie kwa uovu karibu na makao ya mtu mwadilifu usiharibu mahali pake pa kupumzikia
kwa maana mwadili fu anaweza kuanguka mara saba lakini atainuka tena laki ni waovu watakwazwa na msiba
adui yako akianguka usi shangilie na akijikwaa usiruhusu moyo wako uwe na shangwe
met
baadhi ya watu wanafikiri kwamba mstari wa unazu ngumzia mtu ambaye anaanguka katika dhambi lakini ana rudisha uhusiano wake mzuri pamoja na mungu
makasisi wawili waingereza waliandika kwamba wahubiri wa zama ni na wa sasa wamelitumia sana andiko hilo kwa njia hiyo
makasisi hao waliongezea kusema kuwa maoni hayo yana maanisha kwamba mwanamume mwema anaweza kua nguka katika dhambi nzito lakini hapotezi kamwe upe ndo wake kwa mungu na anainuka tena kwa kutubu kilamara anapoanguka
maoni kama hayo yanaweza kumvutia mtu ambaye hataki kupambana ili asifanye dhambi
anawe za kufikiri kwamba hata ikiwa atafanya dhambi tena na tena sikuzote mungu atamsamehe
lakini kihalisi mstari wa haumaanishi hivyo
neno la kiebrania linalotafsiriwa kuanguka na akiangu k em iw a n a l ak ak an i
l ak ak ak mfano ng ombe dume kuanguka barabarani mtu kuanguka kutoka kwenye paa au kijiwe kuanguka chini
kum
 o
 n oh op al ak ak an ay am no kama ifuatavyo yehova huongoza hatua za mtu njia ya mnara wa mlinzimtu huyo inapompendeza yeye
hata akianguka hataangu shwa chini kabisa kwa maana yehova anaushika mkono wake na kumtegemeza
zab
 met
hata hivyo ona jambo ambalo profesa edward h
plu mptre anasema neno la kiebrania linalotafsiriwa kua nguka halitumiwi kamwe kumaanisha kuanguka katikadhambi
hivyo msomi mwingine anaufafanua mstari huowa kwa njia hii ingekuwa ubatili na kazi ya bure kuwate ndea watu wa mungu kwa njia mbaya kwa sababu wao huo koka lakini sivyo ilivyo kwa watu waovu naam badala ya kuzungumzia kuanguka katika maana ya kimaadili yaani kuanguka katika dhambi methali inarejelea kupatwa na matatizo au hali ngumu zinazoweza kutokea tena na tena
katika mfumo huu mwovu wa mambo mtu mwadilifu anaweza kukabili matatizo ya kiafya au mata tizo mengine
hata anaweza kukabili mateso makali kutokakwa serikali
lakini anaweza kutumaini kwamba mungu ata mtegemeza na atamsaidia kukabiliana na hali hiyo naye atafanikiwa
jiulize hivi je sijajionea mara kwa mara jinsi ambavyo mambo huwaendea vyema watumishi wa mungu kwa nini tunahakikishiwa kwamba yehova huwategemezawote wanaoanguka na kuwainua juu wote walioinama chini
zab
mtu mwadilifu hafurahi wengine wanapopata matatizo
badala yake anafurahi kujua kwamba mambo yatawae ndea vyema wale wanaomwogopa mungu wa kweli kwa sa babu wanamwogopa
mhu
 ayu
 zab
desemba unahisije unapopokea barua yenye kutia moyo kutoka kwa rafiki yako mpendwa mwanafunzi mkristo timotheo ab ak ah ok ak am ep ambayo sasa inajulikana kama barua ya pili kwa timo theo
bila shaka timotheo alitamani kuketi kwenye eneo tulivu ili aweze kusoma kile ambacho rafiki yake mpe ndwa alitaka kumweleza
huenda timotheo alikuwa akifi kiri hivi paulo anaendeleaje je ana ushauri wowote ambao angependa kunipa kuhusu jinsi ya kushughulikia migawo yangu je barua hii inaweza kunisaidia nifani kiwe katika huduma yangu ya kikristo na niwasaidie we ngine kama tutakavyoona timotheo alipata majibu ya maswali hayo na mambo mengine katika barua hiyo ye nye thamani
lakini kwa sasa acheni tukazie fikirajitoe kwa moyo wako wote kwenye mgawo wako mnara wa mlinzimambo machache muhimu yanayopatikana katika barua hiyo yatakayotusaidia
ninaendelea kuvumilia mambo yote oa ak am oy am iy barua hiyo angeweza kutambua mara moja uhusianowa karibu uliokuwepo kati yake na paulo
paulo alimwitatimotheo kwa hisia mtoto mpendwa
 tim
 inga w ah at oa an au iw am at ni hivi alipopokea barua hiyo karibu mwaka wa w
tayari alikuwa mzee mkristo mwenye uzoefu
alikuwaameshirikiana na paulo kwa zaidi ya miaka kumi na ali kuwa amejifunza mambo mengi
ni lazima timotheo alitiwa moyo sana kujua kwamba paulo alikuwa akivumilia majaribu kwa uaminifu
pauloalikuwa mfungwa huko roma na angeuawa baada yamuda mfupi
 tim
 timotheo angewe za kuona ujasiri wa paulo kupitia maneno haya ninae ndelea kuvumilia mambo yote
 tim
 kama ti motheo sisi pia tunaweza kuimarishwa na uvumilivu wapaulo
ichochee kama moto ile zawadi paulo alimhimiza timotheo auone mgawo wake katika utumishi wa mungu kuwa ni wenye thamani sana
pauloalimwambia timotheo aichochee kama moto zawadi ya mungu iliyokuwa ndani yake
 tim
 paulo alitumiadesemba neno la kigiriki kha sohri sma linalotafsiriwa kuwa zawadi
kimsingi neno hilo la kigiriki linarejelea zawadi ya bure na isiyostahiliwa kitu ambacho mtu anakipata au kupe wa bila kufanyia kazi
timotheo alipokea zawadi hiyo ali pochaguliwa kulitumikia kutaniko kwa njia ya pekee
 tim
timotheo alihitaji kufanya nini na zawadi hiyo ali pokuwa akisoma maneno uichochee kama moto huenda alikumbuka ukweli huu kwamba nyakati nyingi ne moto unaotumika nyumbani huishia kuwa makaa ya nayowaka moto
makaa hayo yalihitaji kuchochewa ilikutoa miale ya moto na joto zaidi
kamusi moja inase ma kwamba kitenzi cha kigiriki ambacho paulo alitu mia a na zo py re soho kinamaanisha kuwasha upya moto kuuchochea kuupepea moto na hivyo kwa njia ya mfa no kilimaanisha kusisimkia kazi fulani
hivyo paulo ali kuwa akimshauri hivi timotheo jitoe kwa moyo wako wote kwenye mgawo wako tunaweza kuona kwamba leo pia tunahitaji kufanya vivyo hivyo yaani kujitahidikwa bidii kwenye utumishi wetu
linda amana hii nzuri alipoendelea kusoma barua hiyo kutoka kwa rafiki yake mpendwa timotheo alikutana na maneno mengineambayo yangemsaidia kuwa na mafanikio katika hudu ma yake
paulo aliandika hivi linda amana hii nzurikupitia roho takatifu inayokaa ndani yetu
 tim
 mnara wa mlinziamana hiyo ilikuwa nini timotheo alikuwa amekabidhi wa nini katika mstari uliotangulia paulo alirejelea maneno yenye manufaa yaani kweli inayopatikanakwenye maandiko
 tim
 akiwa mhudumu mkri sto timotheo alipaswa kuihubiri ile kweli ndani na nje ya kutaniko
 tim
 pia timotheo alikuwa ame wekwa rasmi kuwa mzee ili kulichunga kundi la mungu
 pet
 timotheo angeweza kulinda amana aliyope wa yaani kweli aliyopaswa kufundisha kwa kutegemearoho takatifu ya yehova na neno lake
 tim
leo sisi pia tumekabidhiwa kweli ambayo tunashiriki na wengine katika huduma ya kikristo
mt
 tunaweza kuendelea kuithamini amana hii ya pekee kwak ak uk as an ak az az ak an ol am u
 t m
 pia huenda tukawa na mgawo mwinginewa kutumikia tukiwa wazee waliowekwa rasmi au kutu m ak au iw aw iw e
a ak ah oinapaswa kutusaidia tuwe wanyenyekevu na kutambuakwamba tunapaswa kumtegemea mungu
hivyo tuna weza kulinda amana yetu kwa kuithamini na kumtege mea yehova atusaidie kuitunza
mambo hayo wakabidhi wanaume waaminifu migawo ambayo timotheo alipokea haikumhusu yeye peke yake
wengine walihusika pia
hiyo ndiyo sababu paulo alimhimiza timotheo hivi mambo uliyosikia kuto desemba ka kwangu uwakabidhi wanaume waaminifu ambao watastahili vya kutosha kuwafundisha wengine
 tim
 naam timotheo alihitaji kujifunza na kisha kushirikim oa an an uz ew o
n im kwamba waangalizi wote kwenye makutaniko ya kikristo leo wajitahidi kufanya vivyo hivyo
mwangalizi mzuri simtu mwenye wivu anayeficha ujuzi alio nao kuhusu kazifulani
badala yake anawafundisha wengine ili waweze ak ih o
h ik aw am iz au kufanya kazi hiyo kwa uwezo mkubwa zaidi kulikoyeye
hivyo mwangalizi huyo hatawafundisha tu mamboya msingi ya kazi hiyo
anataka wale anaowazoeza wa sitawishe uwezo mzuri wa kufanya maamuzi na wawe na utambuzi yaani wakue kiroho
kwa njia hiyo wanau me hao waaminifu ambao amewafundisha watathibitika kuwa wenye faida kubwa zaidi kwa kutaniko
hapana shaka kwamba timotheo aliithamini sana ba rua hiyo yenye kuchochea aliyoipokea kutoka kwa paulo
tunaweza kumwazia akipitia mara kwa mara ushaurihuo wenye thamani na kutafakari kuhusu jinsi anavyo w ak ak an ab ak am oy e
sisi pia tungependa kutumia ushauri huo
jinsi gani tunaweza kujitahidi kuichochea kama moto zawadi yetu kulinda amana yetu na kuwakabidhi wengine ujuzi na uzoefu tulio nao
kwa njia hiyo tutaweza kutimiza kika mili huduma yetu kama paulo alivyomwambia timo theo
 tim
wlp 
 sw the watchtower issn december is published by watch tower bible and tract society of new york inc
harold l
corkern pres ident mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch tower bible and tract society of southafrica npc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
 december vol
 no
 swahili gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwakutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
picha kwenye jalada familia inayoishi kwenye eneo ambalo kazi yetu ya kikristo imewekewav ii ak ai ah uw an ai it ik am uamewaandalia mambo mema ya wakati ujao tazama makala ya fungu la cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya februari tumaini la ufufuo ni hakika cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya februari wafu watafufuliwaje cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya februari ah aw am cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya februari jinsi unavyoweza kushinda hisia za kuvunjika moyo cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maswali kutoka kwa wasomaji cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr jitoe kwa moyo wako wote kwenye mgawo wako tembelea tovuti ya jw
org katika kiswahili au tumia alama hii kuifungua s novemba chapa kubwa makala za funzo januar makala ya jinsi ya kuwasaidia wengine washike amri za kristo basi nendeni mkafanye wanafunzi na kuwafundisha kushika mambo yote niliyowaamuru
mt
wimbo sikiliza tii upate baraka muhtasari yesu aliwaamuru wafuasi wake wafanye wanafunzi na ku wafundisha kushika mambo yote aliyokuwa amewaamu ru
makala hii inazungumzia jinsi tunavyoweza kufuatamaagizo ya yesu
habari tutakayozungumzia inategemeakwa kadiri fulani makala iliyochapishwa katika gazeti lam aw am la julai ukurasa wa 
baada ya yesu kufufuliwa kutoka kwa wafu aliwatokea wanafunzi wake waliokuwa wamekusanyika huko galila ya
alikuwa na jambo fulani muhimu la kuwaambia
ja mbo gani hilo maneno yake yanapatikana kwenye ma thayo 
soma
 amri ya yesu ya kufanya wanafunzi inamhusu kila mtumishi wa mungu leo
hivyo acheni tuchunguze maswali matatu yanayohusiana na mgawo ambao yesuametupatia
kwanza tunahitaji kufanya jambo gani li ngine zaidi ya kuwafundisha wanafunzi wapya matakwaya mungu pili wahubiri wote kutanikoni wanaweza ku changiaje ukuzi wa kiroho wa mwanafunzi wa biblia tatu tunaweza kuwasaidiaje waamini wenzetu wasiote nda waanze tena kushiriki katika kazi ya kufanya wana funzi wafundishe kushika amri za kristo maagizo ya yesu yako wazi
ni lazima tuwafundishe watu mambo ambayo aliamuru
hata hivyo tunapaswa kukumbuka jambo fulani muhimu
yesu hakusema wa fundishe mambo yote niliyowaamuru
badala yake ali sema wafundishe kushika mambo yote niliyowaamu ru
ili tufuate mwongozo huo hususa tunapomfundisha 
yesu aliwaamuru wanafunzi wake wafanye nini kwenye mathayo 
tutachunguza maswali gani 
amri ya yesu ilitia ndani maagizo gani hususa novemba mwanafunzi wetu wa biblia hatutamfundisha tu bali pia tutamwongoza
mdo
 kwa nini tunahitaji ku fanya hivyo kushika amri fulani kunamaanisha kuitii
ili kufa fanua jinsi tunavyoweza kumfundisha mtu kushika au kutii mambo ambayo kristo aliamuru fikiria mfano ufuatao
mwalimu wa udereva anawafundishaje wanafu nzi wake kushika sheria za barabarani kwanza mwali mu anaweza kuanza kuwafundisha sheria za barabarani wakiwa darasani
hata hivyo ili kuwafundisha wanafu nzi wake jinsi ya kutii sheria hizo anahitaji kuchukuahatua nyingine
anahitaji kuwa pamoja na wanafunzi hao ili kuwaongoza wanapokuwa wakiendesha barabara ni huku wakijaribu kufanyia kazi mambo waliyojifunza
ak an ik an am oh tunapojifunza biblia na wengine tunawafundisha mambo ambayo mungu anataka tufanye
hata hivyo ni lazima tufanye mengi zaidi
ni lazima tuwafundishe wa nafunzi wetu wa biblia kutumia maishani mwao mambo wanayojifunza
soma yohana yohana 
kupitia mfano wetu tunaweza kuwaonyesha wanafunzi wetu jinsi ya kutumia kweli wanazojifunza katika bibliawanapokuwa shuleni kazini au wakati wa tafrija
tu 
kushika amri fulani kunamaanisha nini toa mfano
a kulingana na yohana na yohana tunahitaji kuwa fundisha nini wanafunzi wa biblia b toa mifano ya jinsi tunavyo weza kuwapa mwongozo wanafunzi wetu
mnara wa mlinzinaweza kuwasimulia jambo fulani lililotukia maishani mwetu ili kuwaonyesha jinsi ambavyo kutumia mwongo zo wa biblia kulitulinda au jinsi kulivyotusaidia kufanyauamuzi fulani wa hekima
tunapokuwa na wanafunziwetu tunaweza kusali kwa yehova na kumwomba awao ngoze kwa roho yake takatifu
yoh
 kuwafundisha wengine kushika amri za yesu kuna husisha nini tunahitaji kuwasaidia wanafunzi wetu wabiblia wasitawishe tamaa ya kufanya wanafunzi
huendawazo la kushiriki katika kazi ya kuhubiri likawaogope sha baadhi ya wanafunzi
hivyo tunahitaji kuwa na su bira tunapowapa mwongozo utakaowasaidia kuboresha uelewaji wao wa biblia hatua kwa hatua utakaogusa mioyo yao na kuwachochea kutenda
tunaweza kutu mia mbinu gani ili kuwasaidia wanafunzi wetu wa bib lia wasitawishe tamaa ya kuwahubiria wengine habarinjema tunaweza kumuuliza mwanafunzi wetu maswali kama haya kukubali ujumbe wa ufalme kumeyafanya je maisha yako yawe bora zaidi je unafikiri kwambawatu wengine wanahitaji kusikia ujumbe huo unawezakufanya nini ili kuwasaidia met
 mt
 mwonyeshe mwanafunzi trakti ambazo ni sehemu ya sa nduku letu la vifaa vya kufundishia na umpe nafasi ya 
kuwafundisha wengine kushika amri za yesu kunahusisha nini 
tunaweza kumsaidiaje mwanafunzi asitawishe tamaa ya kuwa hubiria wengine habari njema novemba mnara wa mlinzikuchagua zile anazofikiri kwamba zitawavutia ndugu rafiki na wafanyakazi wenzake
mpe mwanafunzi wako idadi kadhaa ya trakti hizo
fanya pamoja naye mazoe zi ya jinsi ya kutoa trakti hizo kwa busara
bila shaka baada ya mwanafunzi wetu kukubaliwa kuwa mhubiriambaye hajabatizwa tutahitaji kuhubiri pamoja naye ilik an ak a
 l a 
jinsi kutaniko linavyowasaidia wanafunzi wafanye maendeleo kumbuka kwamba yesu alituagiza tuwafundishe we ngine kushika mambo yote aliyoamuru
bila shaka mambo aliyoagiza yanatia ndani amri mbili zilizo kuuzaidi yaani kumpenda mungu na kumpenda jirani nazote kwa pamoja zinahusiana kwa ukaribu sana na kaziya kuhubiri na kufanya wanafunzi
mt
 zina husianaje na kazi ya kuhubiri sababu moja kuu inayo tuchochea kushiriki katika kazi ya kuhubiri ni upendo ow uk am un aj iz u
i akwamba huenda baadhi ya wanafunzi wa biblia wakao gopa kushiriki katika kazi ya kuhubiri
lakini tunawezakuwahakikishia wanafunzi hao kwamba kwa msaada wayehova hatua kwa hatua wanaweza kuacha kuwaogopawanadamu
zab
 met
 sanduku linaloa mbatana na makala hii linafafanua hatua tunazowe 
kwa nini ni muhimu wanafunzi wetu wasitawishe upendo wenye kina kwa mungu na jirani pia tazama sanduku jinsi ya kuwasai dia wanafunzi wetu wa biblia waongeze upendo wao kwa mungu
novemba za kuchukua ili kumsaidia mwanafunzi wetu akuze upe ndo wake kwa mungu
pia kutaniko linaweza kufanyanini ili kuwasaidia wanafunzi wapya wampende zaidimungu na jirani zao fikiria tena mfano wa mwanafunzi wa udereva
mwanafunzi huyo anajifunza kwa njia gani anapokuwa anaendesha gari huku mwalimu wake akiwa kando yake ni kwa kumsikiliza mwalimu wake na kwa kuwatazamamadereva wengine walio makini
kwa mfano mwalimuanaweza kumwonyesha dereva mwingine ambaye kwa fadhili anasimama ili kuruhusu magari mengine yaingie kwenye barabara kuu
au anaweza kumwonyesha dere va mwingine ambaye anapunguza mwangaza wa taa zakeili madereva wengine waweze kuona vizuri wanapopi shana naye
mifano kama hiyo inaweza kumfundisha mwanafunzi mambo muhimu anayoweza kutumia ana poendesha gari
 vivyo hivyo mwanafunzi wa biblia anayeanza ku tembea katika njia ya uzima hajifunzi tu kutoka kwa mwalimu wake bali pia kutokana na mifano mizuri ya watumishi wengine wa yehova
hivyo basi nini kitaka chowasaidia sana wanafunzi wa biblia wafanye maende leo ya kiroho ni kuhudhuria mikutano yetu ya kikri o
k an k as um ow ak 
ni kwa njia gani nyingine mwanafunzi wa udereva anaweza kuji funza masomo muhimu 
ni jambo gani litakalomsaidia mwanafunzi wa biblia kufanya maendeleo ya kiroho watie moyo wajisomee watie moyo wanafunzi wa biblia wa some ah ak ad ac tu kila siku
wapatie nakala ya ratibaya kusoma biblia
tazama ratiba yakusoma biblia inayoweza kuchapi shwa
kwenye jw
org tafuta kwenyemafundisho ya biblia vifaa vya kujifunzia biblia
watie moyo wa tazame video za utangulizi wa vitabu vya biblia na uwaonyeshe mahaliambapo video hizo zinapatikanakatika tovuti yetu
wasaidie watafakari wasaidie wanafunzi wa biblia watafa kari neno la mungu
ukitumia sehemu a iw an ol am i yo kwenye kurasa za mwanzoni za taf siri ya ulimwengu mpya w ejinsi ya kuwasaidia wanafunzi wetuwa biblia waongezeupendo wao kwamungu mnara wa mlinzinovemba s il a ek az di unaposoma biblia fafanua jinsimaswali manne yaliyoorodheshwahapo yanavyoweza kuwasaidia wata fakari
ili kuwaonyesha jinsi ya kutu mia maswali hayo someni sehemufulani ya biblia pamoja na kisha mjibupamoja maswali hayo manne
tunapo wafundisha wanafunzi njia hiyo wata weza kutafuta hazina za kiroho we nyewe na hilo litawapa shangwe nakuwasaidia wamkaribie yehova zaidi
wafundishe jinsi ya kusali wafundishe wanafunzi wa biblia jinsiyakusali kwa yehova na uwasaidie kufahamu mambo wanayoweza kutajakatika sala
tumia maandiko kama vilezaburi na yohana ilikuwaeleza kwa nini ni muhimu sanakusali kwa yehova
taja mambo husu sa unaposali kabla na baada ya funzola biblia
unaposali taja mambo yana yoonyesha upendo ulio nao kwa mwa nafunzi wako wa biblia
sala zetuzinazotoka moyoni zinapoonyeshaupendo wetu kwa yehova zitamcho chea mwanafunzi asali kwa mungu ki binafsi kutoka moyoni
sala kama hizozitamsaidia asitawishe tamaa ya ku m iy an ak aa iz ak o
 mnara wa mlinziunaotolewa kwenye mikutano utaongeza ujuzi wao utaimarisha imani yao na kuwasaidia wakuze upendowao kwa mungu
mdo
 zaidi ya hayo kwe nye mikutano mwalimu wa biblia anaweza kumtambuli sha mwanafunzi kwa ndugu na dada ambao huendawana hali zinazofanana na zake
wanafunzi wanaweza am om iy an un ad aw upendo wa kikristo
fikiria hali zifuatazo
 mama anayejifunza biblia na kulea watoto akiwa peke yake anamwona dada mkristo anayepitia hali kama yake
mwanafunzi huyo anaguswa sana moyo kuona ji tihada za dada huyo za kuja na watoto wake wadogo kwenye jumba la ufalme
mwanafunzi anayepambana ili aache kuvuta sigara anafahamiana na mhubiri aliye kuwa na tatizo kama lake lakini alifaulu kulishinda
mhubiri anamwambia mwanafunzi huyo kwamba ka diri upendo wake kumwelekea yehova ulivyokua ndi vyo alivyochochewa kutii amri za mungu
 kor
 flp
 baada ya kumsikiliza mhubiri huyo akielezahistoria yake mwanafunzi anapata uhakika zaidi ndugu huyo anapomhakikishia hivi wewe pia unaweza kua cha
binti anayejifunza biblia anamwona dada kijanaambaye ni wazi kwamba anafurahia maisha akiwa shahi di
mwanafunzi huyo anapomwona dada kijana akiwa na furaha sikuzote anatamani kujua kwa nini dada huyo ni mwenye furaha hivyo
mwanafunzi anaweza kuona mifano gani kutanikoni na mifano oi ak an am og ik novemba mwanafunzi wa biblia anapowafahamu wahubiri waaminifu wenye hali mbalimbali anajifunza kutokanana mfano wao mzuri maana ya kushika amri ya yesu ya kumpenda mungu na jirani
yoh
 tim
 pia kama ilivyotajwa mapema mwanafunzi wa biblia anaweza kujifunza kutoka kwa wahubiri ambao wanaka biliana na changamoto kama zile anazokabili
mwanafu nzi anajifunza kutokana na mifano hiyo kwamba ma badiliko anayohitaji kufanya ili kuwa mwanafunzi wa kristo yanawezekana
kum
 kila mtu kutaniko ni anaweza kuchangia kwa njia mbalimbali maendeleoya kiroho ya mwanafunzi wa biblia
mt
 wewe bi iu aj ag ii ik am ow wa biblia wanaokuja kwenye mikutano wasaidie wasiotenda waanze kuhubiri tena tunataka kuwasaidia ndugu na dada zetu wasiote nda waanze tena kushiriki katika kutimiza amri ya yesu ya kufanya wanafunzi
namna ambavyo yesu aliwate ndea mtume wake waliovunjika moyo inaonyesha jinsi tunavyoweza kufanya vivyo hivyo leo
 mwishoni mwa huduma ya yesu hapa duniani wa kati kifo chake kilipokuwa kikikaribia mitume wake 
k an it ak ak ak am ak ia jukumu fulani katika kuwasaidia wanafunzi wa biblia 
ua em ew ew aw moyo mnara wa mlinzi wote walimwacha na kukikimbia
marko yoh
 yesu aliwatendeaje mitume wake pindi wali povunjika moyo muda mfupi baada ya kufufuliwa yesu aliwaambia hivi baadhi ya wafuasi wake msiogope ne ndeni mkawajulishe ndugu zangu kwamba nimefufuli wa
mt
 a yesu hakukatishwa tamaa na mitume wake
ingawa walikuwa wamemwacha bado aliendelea kuwaita ndugu zangu
kama yehova yesu alikuwa mwenye rehema na mwenye kusamehe
 fal
 sisi pia tunawajali sana wale ambao wameacha ku shiriki katika kazi ya kuhubiri
wao ni ndugu na dadazetu na tunawapenda bado tunakumbuka kazi yenye upendo ambayo waamini wenzetu walifanya wakati ulio pita na baadhi yao huenda walifanya hivyo kwa mia ka mingi
ebr
 tunawakosa sana luka kama yesu tunaweza kuonyeshaje kwamba tunawajali sana waalike kwenye mikutano kwa uchangamfu
njia moja ambayo yesu aliwatia moyo mitume waliovunjika moyo ni kwa kuwaalika kwenye mkutano
mt
 b kor
 vivyo hivyo leo tunaweza kuwatia moyo wahubiri wasiotenda wahudhurie mikutano ikiwa hawa f ih o
t ak ah at 
tunahisije kuhusu wale ambao wameacha kushiriki katika hu duma 
tunaweza kuonyeshaje kwamba tunawajali ndugu na dada zetu wasiotenda novemba mara kadhaa kabla hawajaanza kuhudhuria
bila shaka yesu alifurahi sana wanafunzi wake walipokubali mwali ko wake
linganisha mathayo na luka 
 wakaribishe kwa uchangamfu mikutanoni
y ua wafanya wanafunzi wake wajihisi huru walipokutana naye alichukua hatua ya kwanza kuzungumza nao
mt
 tutatendaje ikiwa ndugu asiyetenda atafikak ej al au t ak ah aya kwanza kwa kumkaribisha kwa uchangamfu
mwa nzoni huenda tukaogopa kwamba hatutajua cha kuse ma
lakini tunaweza kumwambia jinsi tulivyofurahi ku mwona bila kumwaibisha
 watie moyo kwa unyoofu
inaelekea wanafunzi wa yesu walihisi hawangeweza kutimiza utume wa kuhubiriulimwenguni pote
yesu aliwatia moyo wafuasi wake kwakusema nipo pamoja nanyi sikuzote
mt
 je maneno hayo yaliwasaidia wanafunzi wake ndiyo
baa da ya muda mfupi walikuwa wakishiriki kwa bidii katika kufundisha na kutangaza habari njema
mdo
 wahubiri wasiotenda pia wanahitaji kutiwa moyo
hue nda wakaogopa kuanza kuhubiri tena
tunaweza kuwa tia moyo kwamba hawahitaji kuanza kuhubiri wakiwapekee yao
wakiwa tayari tunaweza kuandamana nao katika huduma
bila shaka watathamini msaada wetu 
tunapaswa kutendaje ndugu au dada asiyetenda anapohudhu ria mkutano 
tunaweza kuwatiaje moyo wahubiri wasiotenda mnara wa mlinziwanapoanza tena kuhubiri habari njema
tunapowaona na kuwatendea wahubiri wasiotenda kama ndugu na dada zetu tutapata matokeo mazuri sana katika kutani ko letu
tunataka kuimaliza kazi tuliyokabidhiwa tunapaswa kuendelea kushiriki katika kazi ya kufa nya wanafunzi hadi lini hadi mwisho wa umalizio wa mfumo huu wa mambo
mt
 tazama kamusi umalizio wa mfumo wa mambo
je tutafaulu kuhu biri na kufanya wanafunzi hadi wakati huo ufike tu meazimia kufanya hivyo tunafurahi kutumia muda nguvu na mali zetu ili kuwatafuta wale walio na mwele ou ak aa iy au aw am e
 tunapofanya hivyo tunafuata mfano wa yesu
alisema hivi chakula changu ni kufanya mapenzi ya yule aliye nituma na kuimaliza kazi yake
y oh
 hiyo pia ni tamaa yetu ya kutoka moyoni
tunataka kukami lisha kazi tuliyokabidhiwa
yoh
 na tunataka we ngine kutia ndani wahubiri wasiotenda wavumilie pa moja nasi katika kufanya kazi hii
mt
 ni wazi kwamba si rahisi kutimiza kazi ambayo yesu alituamuru tufanye
hata hivyo hatufanyi kazihiyo tukiwa peke yetu
yesu aliahidi kwamba atakuwa 
tunatamani nini kutoka moyoni na kwa nini 
kulingana na wafilipi kwa nini tunaweza kutimiza kazi ambayo yesu alituamuru tuifanye pamoja nasi
tunaufanya mgawo wa kufanya wanafunzi tukiwa wafanyakazi wenzi wa mungu na kwa kushiri kiana kristo
 kor
 kor
 hivyo tunaweza kuitimiza
inafurahisha sana na ni pendeleo kubwa ku fanya mgawo huo na kuwasaidia wengine wafanye hivyo pia soma wafilipi 
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa dada anayeongoza funzo la biblia anamweleza mwanafunzi wake hatua za kuchukua ili aongeze upendowake kwa mungu
baadaye mwanafunzi anatumia mapendekezo matatualiyopewa na mwalimu wake wa biblia
kuwasaidiaje wa nafunzi wa bibliawashike amri zayesu kuwatiaje moyo wanafunzi wa bib lia wanaohudhuriamikutano kuwasaidiaje wale wasiotenda waa nze tena kuhu biri wimbo wafundishe kusimama imara makala ya uwe jasiri yehova ni msaidizi wako sitakuacha wala kukutupa kamwe
ebr
wimbo msiwaogope muhtasari katika makala hii tutazungumzia njia tatu ambazo yehova alimsaidia mtume paulo kuvumilia matatizo
kuchunguzajinsi ambavyo ehova alithibitika kuwa msaidizi wakatiuliopita kutaimarisha uhakika wetu kwamba atatusaidialeo tunapokabili matatizo
novemba je umewahi kuhisi kwamba uko peke yako na kwa mba hakuna mtu wa kukusaidia kukabiliana na matatizounayopitia watu wengi wamewahi kuhisi hivyo kutiandani watumishi waaminifu wa yehova
 fal
 ikiwa utapitia hali kama hiyo kumbuka ahadi hii ya ye hova sitakuacha wala kukutupa kamwe
hivyo tuna weza kusema hivi kwa uhakika yehova ni msaidiziwangu sitaogopa
ebr
 mtume paulo aliwaa ndikia maneno hayo waamini wenzake huko yudea kari bu mwaka wa w
maneno yake yanatukumbushamambo ambayo mtunga zaburi aliandika kwenye zabu ri 
soma
 kama ilivyokuwa kwa mtunga zaburi paulo alijua kwamba yehova alikuwa msaidizi wake kwa sababu yamambo aliyojionea maishani
kwa mfano miaka miwilikabla ya kuandika barua yake kwa waebrania pau lo aliokoka dhoruba kali alipokuwa akisafiri baharini
mdo
 katika safari hiyo yote na kipindi ki lichotangulia safari hiyo yehova alithibitika kuwa msai d iw ap ok an am i
t an atatu kati ya hizo
yehova alimsaidia paulo kupitia yesuna malaika watu wenye mamlaka na waabudu wenzake
k am oh ok am ay ap k taimarisha tumaini letu katika ahadi ya mungu kwambaatajibu sala zetu za kuomba msaada
ni nini kitakachotufariji tunapohisi kwamba tuko peke yetu au tu melemewa na matatizo zaburi 
tutachunguza nini katika makala hii na kwa nini mnara wa mlinzimsaada kutoka kwa yesu na malaika paulo alihitaji msaada
karibu mwaka wa w
umati ulimkokota nje ya hekalu huko yerusalemu na ku jaribu kumuua
siku iliyofuata maadui wa paulo waliku wa karibu kumrarua rarua alipokuwa mbele ya san hedrini
mdo
 wakati huo huenda paulo alijiuliza nitaweza kuvumilia hali hii hadi lini paulo alipata msaada gani usiku uliofuata bwa na yaani yesu alisimama kando yake na kumwambia jipe moyo kwa maana kama vile ambavyo umekuwaukitoa ushahidi kamili kunihusu katika yerusalemu ndi vyo utakavyotoa ushahidi huko roma pia
mdo
 alitiwa moyo kwa wakati unaofaa yesu alimpongeza paulo kwa ushahidi ambao alikuwa ametoa huko yeru salemu
na aliahidi kwamba paulo atafika salama roma ambako pia angetoa ushahidi
baada ya kupata uhakiki sho huo lazima paulo alihisi akiwa salama kama mtotoaliyebebwa mikononi mwa baba yake
 paulo alikabili changamoto gani nyingine miaka miwili hivi baada ya matukio hayo huko yerusalemu paulo alikuwa amepanda meli iliyokuwa ikielekea italia wakati meli hiyo ilipopigwa na dhoruba kali hivi kwa 
huenda paulo alijiuliza swali gani na kwa nini 
yehova alimtumiaje yesu kumsaidia paulo 
yehova alimsaidiaje paulo kupitia malaika tazama picha kwe nye jalada
novemba mba mabaharia na abiria walifikiri kwamba wangekufa
hata hivyo paulo hakuogopa
kwa nini aliwaambia hivi wale waliokuwa ndani ya meli usiku huu malaikaw am ua em in im iy en aa en mtolea utumishi mtakatifu alisimama kando yangu aka sema usiogope paulo
utasimama mbele ya kaisari na tazama mungu amekupa wale wote wanaosafiri pa moja nawe
yehova alikuwa amemtumia malaika kuru dia ahadi ambayo hapo awali alikuwa amempa paulo ku pitia yesu
na kwa kweli paulo alifika roma
mdo
 sisi tunapata msaada gani yesu atatutegemeza kama alivyofanya kwa paulo
kwa mfano yesu anawaa hidi hivi wale wote wanaomfuata mimi nipo pamojananyi sikuzote mpaka umalizio wa mfumo wa mambo
mt
 maneno ya yesu yanaweza kutuimarisha
kwa nini kwa sababu nyakati nyingine ni vigumu kwetu kuvumilia
kwa mfano tunapofiwa na mpendwa wetu ni lazima tuvumilie maumivu hayo si kwa siku chachetu bali huenda tutahitaji kuvumilia maumivu hayo kwamiaka mingi
wengine wanalazimika kukabiliana na ma tatizo yanayotokana na uzee
na bado kuna siku amba zo wengine wanalemewa na hisia za kushuka moyo
hata hivyo tunapata nguvu za kuendelea kuvumilia kwasababu tunajua kwamba yesu yupo pamoja nasi si kuzote hata zile siku ngumu zaidi maishani mwetu
mt
ni ahadi gani ya yesu inayoweza kutuimarisha na kwa nini mnara wa mlinzi neno la mungu linatuhakikishia kwamba yehova anatusaidia kupitia malaika wake
ebr
 kwamfano malaika wanatutegemeza na kutuongoza tu napowahubiria habari njema ya ufalme watu wa kila taifa na kabila na lugha
mt
 soma ufu nuo 
msaada kutoka kwa wenye mamlaka paulo alipata msaada gani katika mwaka wa w
yesu alimhakikishia paulo kwamba angefi ka roma
hata hivyo baadhi ya wayahudi huko yeru salemu walipanga njama ya kumshambulia paulo na kumuua
klaudio lisia kamanda wa jeshi la roma ali poambiwa kuhusu njama hiyo alimsaidia paulo
bila ku kawia klaudio alimpeleka paulo kaisaria huku akiwaanalindwa na wanajeshi wengi wakipitia barabara yenye urefu wa kilomita hivi kutoka yerusalemu
akiwa huko kaisaria gavana feliksi aliamuru kwamba paulo awekwe chini ya ulinzi katika jumba la kifalme la hero de
wayahudi waliotaka kumuua paulo wasingeweza kumuua akiwa huko
mdo
 miaka miwili baadaye bado paulo alikuwa chini ya ulinzi huko kaisaria
festo alikuwa amechukua mahali pa feliksi akiwa gavana mpya
wayahudi walimsihi festo 
kulingana na ufunuo yehova anatusaidiaje leo 
yehova alimsaidiaje paulo kupitia kamanda wa jeshi 
gavana festo alimsaidiaje paulo novemba ampeleke paulo yerusalemu ili akahukumiwe lakini fe sto alikataa
huenda gavana huyo alijua kwamba waya hudi walikuwa wanapanga kumvizia paulo na kumuua barabarani
mdo
 baadaye kesi ya paulo iliendeshwa akiwa kaisaria
kwa kuwa festo alitaka kukubaliwa na wayahudi ali muuliza paulo hivi je ungependa kupanda kwenda yerusalemu ukahukumiwe huko mbele yangu paulo alijua kwamba huenda angeuawa yerusalemu na pia ali jua jambo la kufanya ili aokoe uhai wake afike roma 
gavana festo alifanya nini paulo alipomwomba akahukumiwe na kaisari malaika wanatutegemeza na kutuongoza tunaposhiriki katika kazi ya kuhubiri tazama fungu la mnara wa mlinzina kutimiza huduma yake
alisema hivi ninakata ru faa kwa kaisari
baada ya kuzumgumza na baraza la washauri festo alimwambia hivi paulo umekata rufaa kwa kaisari nawe utaenda kwa kaisari
uamuzi wa fe sto wa kumpeleka paulo roma ulimwokoa paulo kuto ka kwa maadui wake
baada ya muda mfupi paulo ange kuwa roma mbali kabisa na wayahudi ambao walikuwa wanataka kumuua
mdo
 paulo alipokuwa akisubiri kuanza safari yake ya kwenda italia huenda alitafakari kwa makini onyo ambalo nabii isaya aliongozwa na roho kuwapa wale wa liompinga yehova fanyeni mpango lakini utavunjwa semeni mnachotaka lakini hakitafanikiwa kwa maana mungu yuko pamoja nasi isa
 paulo alijua kwa mba mungu angemsaidia na jambo hilo lazima lilimwi marisha sana alipokabili majaribu yaliyokuwa mbele yake
 katika mwaka wa w
paulo alianza safari yake ya kuelekea roma
kwa sababu alikuwa mfungwa aliwe kwa chini ya uangalizi wa ofisa wa jeshi mroma aliyei twa yulio
kuanzia wakati huo na kuendelea yulio ali kuwa na mamlaka ya kufanya maisha ya paulo yawemagumu au yawe rahisi
yulio angetumiaje mamlaka 
huenda paulo alitafakari maneno gani yenye kutia moyo yaliyo an an ii 
yulio alimtendeaje paulo na huenda hilo lilimfanya paulo ata mbue nini novemba yake siku iliyofuata walipofika kituo chao cha kwanza yulio alimtendea paulo kwa fadhili na kumruhusu ae nde kwa rafiki zake
baadaye yulio hata aliokoa uhaiwa paulo
jinsi gani wanajeshi walitaka kuwaua wafu ngwa wote waliokuwa kwenye meli lakini yulio aliwa zuia
kwa nini alikuwa ameazimia kumfikisha paulosalama
inaelekea paulo alitambua kwamba yehova ali kuwa anamtumia ofisa huyo mwenye fadhili ili kumsai dia na kumlinda
mdo
 sisi tunapata msaada gani yehova anaweza kuitu mia roho yake takatifu yenye nguvu kuwafanya watu we nye mamlaka watende kulingana na mapenzi yake ikiwa 
yehova anaweza kuwatumiaje watu wenye mamlaka kama alivyofanya wakati uliopita leo yehova anaweza kuwachochea wenye mamlaka wawalinde watumishi wake tazama fungu la na mnara wa mlinzihilo linapatana na kusudi lake
mfalme sulemani alia ndika hivi moyo wa mfalme ni kama vijito vya maji mkononi kwa yehova
yeye huuelekeza mahali popoteanapopenda
met
 methali hiyo inamaanishanini wanadamu wanaweza kuchimba mfereji ili kuyafa nya maji ya kijito yaelekee mahali wanakotaka
vivyo hi vyo yehova anaweza kuitumia roho yake kuelekeza ma wazo ya watawala yapatane na kusudi lake
jambo hilolinapotokea watu wenye mamlaka huchochewa kufanyamaamuzi yatakayowanufaisha watu wa mungu
linga ae a 
 tunaweza kufanya nini tunaweza kusali kwa ajili ya wafalme na wote wenye mamlaka pindi wanapo hitaji kufanya maamuzi ambayo yanaweza kuathiri mai s an ah ay uy ak o
 t m
 m zo ya chini neh
 kama wakristo wa karne ya kwanza walivyofanya sisi pia tunasali kwa bidii kwa mu ngu kwa ajili ya ndugu na dada zetu ambao wako gere zani
soma matendo ebr
 zaidi ya hilo tunaweza kusali kwa ajili ya walinzi wa gereza wanaowa simamia ndugu na dada zetu
tunaweza kumsihi yeho va aelekeze mawazo ya watu kama hao ili wachochewekutenda kama yulio na kuwatendea waamini wenze tu waliofungwa gerezani kwa fadhili za kibinadamu
mdo
 maelezo ya chini
k an am o t ak ik aa iy aa nani novemba msaada kutoka kwa waamini wenzetu paulo alipata msaada gani wakati wa safari yake kuelekea roma paulo alipokea tena na tena msaa da ambao yehova aliandaa kupitia waabudu wenzake
acheni tuchunguze baadhi ya mifano hiyo
 marafiki wawili wa paulo walio waaminifu arista rko na luka waliamua kusafiri pamoja naye kwenda roma
 w au iw ok ah ii iw en paulo ingawa inaelekea hakuna hata mmoja wao aliye hakikishiwa kibinafsi na yesu kwamba angefika roma
walikuja kutambua baadaye wakati wa safari yao yenyemsukosuko kwamba wangefika salama
hivyo arista rko na luka walipopanda meli huko kaisaria ni lazimapaulo alisali kutoka moyoni kwa yehova akimshukurukwa msaada alioandaa kupitia waabudu hao wenzakew eu i
 wakati wa safari yake paulo alisaidiwa na waabudu wenzake mara kadhaa
kwa mfano katika bandari ya jijila sidoni yulio alimruhusu paulo aende kwa rafiki zakeakatunzwe nao
na baadaye katika jiji la puteoli pau lo na wenzake walikutana na akina ndugu wakawasihi awali aristarko na luka walikuwa wameandamana na paulo kwenye safari zake
pia wanaume hao washikamanifu walibaki pamoja na pau lo alipokuwa mfungwa huko roma
mdo
 kol
yehova alimsaidiaje paulo kupitia aristarko na luka 
yehova alimsaidiaje paulo kupitia waamini wenzake mnara wa mlinziwakae pamoja nao kwa siku saba
akina ndugu katika maeneo hayo walipokuwa wakishughulikia mahitaji yapaulo na rafiki zake bila shaka aliwafanya wenyeji wakewashangilie sana kwa kuwasimulia mambo yenye kuje nga
linganisha matendo 
baada ya ziara hiyo yenye kutia moyo paulo na waandamani wake waliende an as i
 kadiri paulo alivyokaribia kufika roma ni lazima alitafakari kuhusu maneno haya aliyoliandikia kutanikolililokuwa katika jiji hilo miaka mitatu iliyopita kwa miaka mingi nimetamani kuja kwenu
rom
 hata hivyo hakutarajia kwamba angeenda huko akiwamfungwa
wazia jinsi alivyotiwa moyo alipowaona akinandugu kutoka roma wakiwa wanamsubiri barabarani ili kumsalimu paulo alipowaona akamshukuru mungu na kujipa moyo
mdo
 ona kwamba paulo ali mshukuru mungu alipowaona akina ndugu
kwa nini kwa sababu kwa mara nyingine tena paulo aliona yeho va akimsaidia kupitia waamini wenzake
 tunaweza kufanya nini je unamfahamu ndugu au dada katika kutaniko lako ambaye anateseka kwa saba bu ya ugonjwa au kwa sababu anapitia hali nyingi ne ngumu maishani au huenda wamepoteza mpendwa wao katika kifo
tukifahamu kwamba kuna mtu fulani 
ni nini kilichomchochea paulo amshukuru mungu na kujipa moyo 
kama inavyotajwa kwenye petro yehova anaweza kutu tumiaje ili kuwasaidia wale walio na uhitaji anayehitaji msaada tunaweza kumwomba yehova atu saidie kusema au kufanya jambo fulani la fadhili na upe ndo
huenda maneno na matendo yetu yakawa ndiyo ki tia moyo ambacho ndugu au dada yetu anahitaji
soma p o 
 wale tunaowasaidia wanaweza kuamini am an et ak aa iy ay i yosema sitakuacha wala kukutupa kamwe inawahusuwao pia
je hilo halingekufanya uwe mwenye shangwe kama ilivyokuwa katika kisa cha paulo na waanda mani wake sisi pia tunakumbana na dhoruba kali katika tazama gazeti la mnara wa mlinzi la januari ukurasa wa fungu la 
k an it ak ak au an im wangu kama paulo tunapokea msaada kutoka kwa yehova kupitia waamini wenzetu tazama fungu la na safari yetu ya maisha
wakati huohuo tunajua kwamba tunaweza kuwa na ujasiri kwa sababu yehova yuko pa moja nasi
anatusaidia kupitia yesu na malaika
pia iki wa inapatana na kusudi lake yehova anaweza kutusaidiakupitia watu wenye mamlaka
na kama ambavyo wengiwetu tumejionea kibinafsi yehova huitumia roho yaketakatifu kuichochea mioyo ya ndugu na dada zetu ili wa tusaidie
hivyo kama paulo tuna sababu nzuri ya kuse ma hivi kwa uhakika yehova ni msaidizi wangu sitao gopa
mwanadamu atanifanya nini ebr
ungejibuje tunapata msaada gani kutoka kwayesu na ma la ka tunaweza kutaja nini katika salazetu kuwahusu wenye mamlaka tunaweza kuwa saidiaje waaminiwenzetu ambaowana uhitaji wimbo atakupa nguvu makala ya je utaendelea kurekebishwa upya mwishowe akina ndugu endeleeni kushangilia kurekebishwa upya
 kor
wimbo hii ndiyo njia muhtasari huenda isiwe rahisi kwa baadhi yetu kufanya mabadiliko katika njia yetu ya kufikiri mtazamo wetu na matendoyetu
makala hii itazungumzia kwa nini tunahitaji kufanyamabadiliko na jinsi tunavyoweza kuendelea kudumisha shangwe yetu tunapofanya mabadiliko hayo
 mnara wa mlinzisisi sote tuko safarini
mahali tunakoelekea au lengo n ik ik au um ac iy au awenye upendo wa yehova
kila siku tunajitahidi kufua ta njia inayoongoza kwenye uhai
lakini kama yesu ali vyosema barabara hiyo ina nafasi ndogo na nyakatinyingine si rahisi kuifuata
soma mathayo 
sisi si wakamilifu na ni rahisi kwetu kuiacha barabarahiyo
gal
 ili tuendelee kubaki kwenye barabara yenye nafasi ndogo inayoongoza kwenye uzima ni lazima tuwe taya r ik au an ay uy ak fi m ow na matendo yetu
mtume paulo aliwatia moyo wakristo waliokuwa wakiishi korintho waendelee kurekebishwaupya
 kor
 ushauri huo unatuhusu sisi pia
katika makala hii tutazungumzia jinsi biblia inavyo w ak ak au ah az n aj nsi wakristo wenzetu wakomavu wanavyoweza kutu saidia tubaki katika njia ya uzima
pia tutachunguzamambo yanayoweza kufanya isiwe rahisi kufuata mwo ngozo tunaopewa na tengenezo la yehova
tutaona ji nsi unyenyekevu unavyoweza kutusaidia kufanya ma badiliko bila kupoteza shangwe yetu ya kumtumikia yehova
k an am o k an it ak ak mba tupo safarini 
tutachunguza nini katika makala hii tazama pia sanduku unyenyekevu hutusaidia kurekebisha upya hatua zetu
novemba liruhusu neno la mungu likurekebishe tunapojitahidi kuchunguza mawazo na hisia zetu tunakabili changamoto
moyo wetu ni wenye hila na hilo linaweza kufanya iwe vigumu kwetu kujua utatuo ngoza kufanya nini
yer
 ni rahisi kwetu kujida nganya kwa mawazo ya uwongo
yak
 hivyo ni lazima tutumie neno la mungu kujichunguza
neno la mungu linafunua jinsi tulivyo kwa ndani fikira namakusudio yaliyo ndani kabisa ya moyo wetu
ebr
 k an ay am n ol am un ik mashine ya eksirei inayotuwezesha kuona kilicho ndani ya moyo wetu
lakini ni lazima tuwe wanyenyekevu iki wa tunataka kunufaika kutokana na ushauri tunaopata katika biblia au kutoka kwa wawakilishi wa mungu
 mfano wa mfalme sauli unaonyesha kile kinachowe za kutokea ikiwa tutakosa unyenyekevu
sauli alikuwa na kiburi sana hivi kwamba hangekubali hata ndani ya moyo wake mwenyewe kwamba mawazo na matendoyake yalihitaji kurekebishwa
zab
 hab
 jambo hilo lilionekana wazi yehova alipompa sauli maagizo hususa kuhusu mambo aliyopaswa kufanya baada ya kuwashinda waamaleki
hata hivyo sauli ha kumtii yehova
na nabii samweli alipomwambia kuhusu kosa lake sauli hakukubali kwamba amekosea
badala 
neno la mungu linaweza kukusaidiaje 
ni jambo gani linaloonyesha kwamba mfalme sauli alikuja kuwa na kiburi mnara wa mlinziyake alijaribu kujitetea kwa kupunguza uzito wa kosa lake la kutotii na kuwatupia wengine lawama
 sam
 mapema sauli alikuwa ameonyesha mtazamokama huo
 sam
 inasikitisha kwamba saulialiruhusu moyo wake uwe na kiburi
hakurekebisha njiayake ya kufikiri hivyo yehova alimkaripia na kumkataa
 ili tujifunze kutokana na mfano wa sauli ni vema tukajiuliza maswali haya ninaposoma shauri kutokakatika neno la mungu je ninatafuta visingizio vya ku totumia shauri hilo je ninapunguza uzito wa kosa ni nalofanya je ninamtupia lawama mtu mwingine iki wa jibu letu ni ndiyo kwa swali lolote kati ya hayo nilazima turekebishe njia yetu ya kufikiri na mtazamo wetu
la sivyo moyo wetu unaweza kuwa na kiburi sana hivi kwamba yehova atakataa tusiwe rafiki zake
yak
 ona tofauti iliyopo kati ya mfalme sauli na mrithi wake mfalme daudi mwanamume aliyependezwa na sheria ya yehova
zab
 daudi alijua kwambayehova huwaokoa walio wanyenyekevu lakini huwapi nga wenye kiburi
 sam
 hivyo daudi aliruhu su sheria ya mungu irekebishe njia yake ya kufikiri
aliandika hivi nitamsifu yehova ambaye amenipaushauri
hata wakati wa usiku mawazo yangu ya ndanikabisa hunirekebisha
zab
t ak an ik an am ow as 
fafanua tofauti iliyopo kati ya mfalme sauli na mfalme daudi
novemba ikiwa sisi ni wanyenyekevu tutaruhusu neno la mu ngu lirekebishe mawazo yetu mabaya kabla hayajatuo ngoza kufanya mambo mabaya
neno la mungu litaku wa kama sauti inayotuambia hii ndiyo njia
tembeenindani yake
itatuonya tutakapokuwa tumetoka kwenye njia iwe tumeenda kushoto au kulia
isa
 tuki msikiliza yehova tutajinufaisha kwa njia mbalimbali
isa
 kwa mfano tutaepuka aibu ya kusahihishwana mtu mwingine
na tutamkaribia zaidi yehova kwa sa babu tunatambua kwamba anatutendea kama watoto wapendwa
ebr
 t ak an ol am uk ak o
soma yakobo 
wengi wetu tunatumia kioo kila asubuhi kabla ya kuondoka nyumbani
hivyo tuna weza kuona marekebisho tunayohitaji kufanya kabla wengine hawajayaona
vivyo hivyo tunaposoma neno la mungu kila siku tutaona namna mbalimbali tunazo weza kurekebisha njia yetu ya kufikiri na mtazamowetu
wengi wanaona inafaa kusoma andiko la siku kila asubuhi kabla hawajaondoka nyumbani
wanaruhu su mambo wanayosoma yarekebishe njia yao ya kufi kiri
kisha siku hiyo nzima wanatafuta njia ambazowanaweza kutumia shauri walilopata katika neno la mu ngu
zaidi ya hilo ni lazima tuwe na ratiba ya kujifunza 
tutafanya nini ikiwa sisi ni wanyenyekevu 
kama inavyotajwa kwenye yakobo tunaweza kutumiaje neno la mungu kama kioo unyenyekevu hutusaidia kurekebisha upyahatua zetu neno la mungu neno la mungu hutuonya tunapokengeuka na kuiacha njia
ikiwa sisi ni wanyenyekevu tutaruhusu neno la mungulirekebishe njia yetu yakufikiri iliyopotoka tazama fungu la wakristo wakomavu huenda mkristo mwenzetu aliye mkomavu akatuonya kwa fadhili
je tunashukuru kwamba rafikiy ua an au iw akuzungumza nasi waziwazi tazama fungu la tengenezo la yehova tengenezo la mungu linatuandalia machapisho video na mikutanoinayotusaidia kutumiamashauri yaliyo katika nenola mungu
nyakati nyingine baraza linaloongoza hubadilijinsi kazi yetu inavyopangwa tazama fungu la novemba inayotia ndani kusoma na kutafakari neno la mungu kila siku
huenda hilo likaonekana kuwa jambo rahisi lakini ni mojawapo ya mambo muhimu zaidi tunayowe za kufanya ili tuendelee kubaki katika barabara yenyenafasi ndogo inayoongoza kwenye uzima
wasikilize wakristo wakomavu je umewahi kutembea kwenye njia iliyokuwa ina kupeleka mbali na yehova zab
 ikiwa rafikiyako au mkristo mkomavu alipata ujasiri wa kukureke bisha je ulimsikiliza na kutumia ushauri wake ikiwa ndivyo ulifanya jambo linalofaa na bila shaka unashu kuru sana kwamba rafiki yako alikuonya
met
 neno la mungu linatukumbusha hivi majeraha yanayosababishwa na rafiki ni ya uaminifu
met
 maneno hayo yanamaanisha nini fikiria mfano huu w ak au ak ab ay em imengi na kisha simu inakukengeusha
unaanza kuvukabarabara bila kutazama magari
halafu ghafla rafikiyako anakushika mkono na kukuvuta nyuma
anakushi ka kwa nguvu hivi kwamba anakuumiza mkono lakinikwa kufanya hivyo anakuokoa usigongwe na gari
hatakama utakuwa na maumivu kwa siku kadhaa je utaka sirika kwa sababu rafiki yako alikuvuta kwa nguvu bila 
ni wakati gani ambapo huenda rafiki yako akahitaji kukurekebi sha 
unapaswa kuitikiaje ikiwa rafiki yako atakurekebisha mnara wa mlinzishaka la utathamini sana msaada wake
vivyo hivyo ikiwa rafiki yako atakuonya kwamba maneno au mate ndo yako hayapatani na viwango vya uadilifu vya mu ngu mwanzoni unaweza kuumia
hata hivyo usikasiri ke au kukwazika kwa sababu alikushauri
huo utakuwaujinga
mhu
 badala yake shukuru kwamba rafiki yako alikuwa na ujasiri wa kuzungumza nawe
 kwa nini mtu anaweza kukataa shauri zuri kutoka kwa rafiki mwenye upendo kwa sababu ya kiburi
watu wenye kiburi hupenda masikio yao yafurahishwe
wa naacha kuisikiliza ile kweli
 tim
 wanajio na kuwa bora kuliko wengine na wanaona maoni yaondiyo ya maana zaidi
hata hivyo mtume paulo aliandi ka hivi mtu akifikiri yeye ni kitu wakati yeye si kitu anajidanganya mwenyewe
gal
 mfalme sulema ni alifafanua jambo hilo vizuri sana
aliandika hivi niafadhali mtoto maskini lakini mwenye hekima kulikomfalme mzee lakini mpumbavu ambaye hana tena ufa hamu wa kutosha wa kutii onyo
mhu
 fikiria mfano ambao mtume petro alituwekea ali an am ep om ez aw u
soma wagalatia 
petro angeweza kumkasirikia paulo ikiwa angekazia njia na mahali ambapo paulo alitoa 
kwa nini mtu anaweza kukataa shauri zuri kutoka kwa rafiki yake 
t an ik an am ou an am ep kama inavyotajwa kwenye wagalatia novemba shauri hilo
lakini petro alikuwa na hekima
alikubali shauri na hakuweka kinyongo dhidi ya paulo
isito she baadaye petro alimwita paulo ndugu mpendwa
 pet
 ikiwa pindi fulani utahisi kwamba unahitaji ku mshauri rafiki yako unapaswa kukumbuka mambo gani kabla ya kuzungumza na rafiki yako jiulize je mimi ni mwadilifu kupita kiasi mhu
 mtualiye mwadilifu kupita kiasi anawahukumu wengine si 
t ak am og it as k ay ak as jiulize je kweli shauri hili linahitajika unapotoa shauri mwonyeshe waziwazi tatizo t an ol am iga huruma ya yesu tazama fungu la mnara wa mlinzikulingana na viwango vya yehova bali kulingana na viwango vyake mwenyewe na huenda asiwe na rehema
i ab ay ak au ab ou ik zungumza na rafiki yako mwonyeshe waziwazi tatizo na utumie maswali ya maoni ili kumsaidia atambue kosalake
hakikisha kwamba yale unayosema yanategemea maandiko ukikumbuka kwamba rafiki yako atatoa he uk ay an as ik o
 t ah kima inayopatikana katika neno la mungu na unapo toa shauri iga huruma ya yesu
met
 mt
 kwa nini kwa sababu yehova atashughulika nasi kwa njia ileile tunayoshughulika na wengine
yak
fuata mwongozo unaotolewa na tengenezo la mungu yehova anatuongoza katika barabara ya uzima ku pitia sehemu ya kidunia ya tengenezo lake ambalo linaa ndaa video machapisho na mikutano inayotusaidia sisisote kutumia shauri linalopatikana katika neno la mu ngu
mambo hayo yanategemea kabisa maandiko
bara za linaloongoza linategemea roho takatifu linapoamua njia bora zaidi ya kutimiza kazi ya kuhubiri
hata hivyo mara kwa mara baraza linaloongoza hupitia tena maa muzi yake kuhusu jinsi kazi ya kuhubiri inavyofanywa
kwa nini kwa sababu tamasha ya ulimwengu huu ina badilika na ni lazima tengenezo la mungu libadilike kulingana na hali mpya
 kor
tengenezo la mungu linatuandalia nini novemba bila shaka sisi huwa tayari kufuata mwongozo unaotegemea biblia tunaopokea kuhusu mafundisho na viwango vya maadili
lakini tunaitikiaje wakati tenge nezo la mungu linapofanya mabadiliko yanayoathiri se hemu nyingine za maisha yetu kwa mfano katikamiaka ya karibuni gharama za kujenga na kudumishasehemu za ibada zimeongezeka sana
hivyo baraza li naloongoza limeelekeza kwamba majumba ya ufalmeyatumike kikamili
kutokana na marekebisho hayo baa dhi ya makutaniko yameunganishwa na majumba yaufalme kuuzwa
pesa zinazopatikana zinasaidia kuje nga majumba katika maeneo ambayo yana uhitaji mku bwa zaidi
ikiwa unaishi eneo ambalo majumba ya ufal me yanauzwa na makutaniko yanaunganishwa huendaikawa vigumu kuzoea hali hiyo mpya
sasa baadhi yaw iw ik fi iu im uz ii ik hudhuria mikutano
huenda wengine ambao walifanyakazi kwa bidii ili kujenga au kudumisha jumba la ufal me wakashangaa kwa nini jumba hilo linauzwa
huenda wakahisi kwamba muda na jitihada zao zimepotea bure
licha ya hayo wanaunga mkono mpango huo mpya nawanapaswa kupongezwa
 tutadumisha shangwe yetu ikiwa tunakumbuka kwamba kazi yote tunavyofanya ni kwa ajili ya yehovana kwamba yeye ndiye anayeongoza tengenezo lake
baadhi ya wahubiri wamekabili changamoto gani 
kutumia shauri linalopatikana kwenye wakolosai kuta tusaidiaje kudumisha shangwe yetu mnara wa mlinzi soma wakolosai 
mfalme daudi alituwekea mfano mzuri alipotoa mchango ili kujenga hekalu
ali sema hivi mimi ni nani na watu wangu ni nani hivikwamba tukutolee matoleo haya ya hiari kwa maanakila kitu kinatoka kwako nasi tumekupa vitu vinavyo toka mkononi mwako mwenyewe
 nya
 tuna potoa mchango sisi pia tunampa yehova vitu vinavyo toka mkononi mwake mwenyewe
hata hivyo yehova anathamini muda nguvu na mali tunazotoa ili kutege meza kazi anayotaka ifanywe
 kor
baki kwenye barabara yenye nafasi ndogo i ik ik eb ay en in oi yoongoza kwenye uzima ni lazima sisi sote tufuate ha tua za yesu kwa ukaribu
 pet
 ukiona kwa mba unahitaji kurekebisha upya hatua zako usivunjikemoyo
kwa kweli huenda hiyo ikawa ishara nzuri ina yoonyesha kwamba unataka kufuata mwongozo wa ye hova
kumbuka kwamba tukiwa wanadamu wasio waka milifu yehova hatarajii tuige mfano wa yesu kikamilifukwa sasa
 acheni sisi sote tukazie fikira wakati ujao na tuwe tayari kurekebisha njia yetu ya kufikiri mtazamo wetu 
kwa nini hupaswi kuvunjika moyo ikiwa unahisi kwamba unahi ik au ah az 
ni lazima tufanye nini ili tufikie lengo letu na matendo yetu
met
 luka na tuendelee kuwa wanyenyekevu tuendelee kushangilia na kure kebishwa upya
 kor
 ikiwa tutafanya hivyo mungu wa upendo na amani atakuwa pamoja nasi
na hatutafika tu tunakoelekea bali pia tutafurahia safa ri yetu
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa ndugu kijana anaposimulia jambo lililotokea baada ya kufanya uamuzi mbaya ndugu mwenye umri mku bwa kulia anasikiliza kwa utulivu ili kuona ikiwa anahitaji kutoa shauri fulani
unyenyekevu utatusaidiaje kurekebisha njia yetu ya kufikirina matendo yetu kukubali kurekebi shwa na wengine kufuata mwo ngozo unaotole wa na tengenezola mungu wimbo kutembea kwa utimilifu makala ya tazama mbele moja kwa moja kwenye wakati ujao macho yako yanapaswa kutazama mbele moja kwa moja naam yakaze macho yako moja kwa moja mbele yako
met
wimbo nuru katika ulimwengu wenye giza muhtasari si vibaya kukumbuka mambo ya wakati uliopita
lakini hatutaki kufikiria sana mambo yaliyopita hivi kwambatushindwe kufurahia kikamili mambo ya wakati huu au tusahau mambo yatakayotokea wakati ujao
makala hii inazungumzia mitego mitatu inayoweza kutufanya tuka zie fikira kupita kiasi mambo yaliyopita
tutachunguza kanuni za biblia na mifano ya kisasa ambayo inawezakutusaidia tuepuke kunaswa katika mitego hiyo
novemba fikiria visa vifuatavyo
dada mkristo mwenye umri mku bwa anatafakari mambo mazuri aliyofurahia wakati uliopi ta
hata ingawa kwa sasa maisha yake yana changamoto anaendelea kufanya yote anayoweza ili kumtumikia yeho va
 kor
 kila siku anajiwazia akiwa na wapendwawake wakiisha pamoja katika ulimwengu mpya ulioahidiwa
dada mwingine anakumbuka kwamba aliumizwa na mwa mini mwenzake lakini anaamua kutoweka kinyongo
kol
 ndugu anakumbuka makosa yake ya wakati uliopita lakini anakazia fikira kuendelea kuwa mwaminifu kwa ye hova
zab
 wakristo hao watatu wana hali gani zinazofanana wote wanakumbuka mambo yaliyotukia wakati uliopita la kini hawakazii fikira kupita kiasi mambo hayo
badala yake wanatazama mbele moja kwa moja kwenye wakati ujao
soma methali 
 k an in im u am em ak am kwenye wakati ujao kama vile tu ambavyo mtu hawezi ku tembea kwenye mstari ulionyooka ikiwa anatazama nyumamara kwa mara hatuwezi kusonga mbele kwenye utumishi 
tunaweza kutumiaje ushauri tunaopata kwenye methali toa mfano
k an it i am em ak am k wakati ujao mnara wa mlinziwa yehova ikiwa tunakazia fikira tena na tena mambo ya wakati uliopita
luka 
 katika makala hii tutazungumzia mitego mitatu inayo ak at efi ak ak im oy ta
 nayo ni kutamani maisha yetu ya zamani ku weka kinyongo na kuhisi hatia kupita kiasi
katika kilahali tutaona jinsi ambavyo kanuni za biblia zinaweza ku tusaidia tusikazie fikira mambo ya nyuma bali tujinyoo she kuelekea mambo yaliyo mbele
flp
mtego wa kutamani maisha yetu ya zamani soma mhubiri 
ona kwamba mstari huu hausemi kwamba ni vibaya kujiuliza mbona siku za zamani ziliku wanzuri kumbukumbu nzuri ni zawadi kutoka kwa ye hova
badala yake mstari huo unasema usiulize mbonasiku za zamani zilikuwa bora kuliko hizi kwa maneno mengine mtego ni kulinganisha hali zetu za zamani na haliz uz as n ak fi am ak as ak ak un ik baya
mstari huo unasomeka hivi kwenye tafsiri nyingine usiulize kwa nini nyakati za kale zilikua bora kuliko za sasa huulizi hivyo kwa kutumia hekima
 ufafanuzi wa maneno katika makala hii maneno kukazia fikira kupita kiasi mambo yaliyopita yanamaanisha kuendelea kutafakari kuhusu wakati wetu uliopita yaani kuuzungumzia tena na tena kuku mbuka sana maisha yaliyopita au kufikiria kwamba maisha yalikuwa mazuri zaidi wakati huo kuliko sasa
tutachunguza nini katika makala hii 
mhubiri inatuonya kuhusu mtego gani k an is ij ol ah ak ak fi ak mba maisha yetu yalikuwa bora zaidi wakati uliopita kuta mani maisha yetu ya zamani kunaweza kutufanya tuku mbuke tu mambo mazuri ya wakati uliopita
au kunawezakutufanya tupuuze hali ngumu tulizokuwa tukipitia
fikiriamfano wa waisraeli wa kale
baada ya kuondoka misri wali sahau haraka sana jinsi maisha yalivyokuwa magumu nchi ni humo
isitoshe walikazia fikira chakula kizuri walicho furahia huko
walisema hivi tunakumbuka sana samakiwa bure tuliokuwa tukila nchini misri pamoja na matango matikiti vitunguu vya majani vitunguu maji na vitunguu saumu hes
 lakini je ni kweli kwamba chakula 
kwa nini si jambo la hekima kuendelea kufikiri kwamba maisha yetu yalikuwa mazuri zaidi wakati uliopita toa mfano
waisraeli walifanya kosa gani baada ya kuondoka misri tazama fungu la mnara wa mlinziwalichokuwa wanakula kilikuwa cha bure hapana
wais raeli walilipia gharama kubwa sana wakati huo walikuwa wakikandamizwa sana wakiwa watumwa nchini misri
kut
 licha ya hilo baadaye walisahau kuhusu hali ngumu walizokuwa wamepitia na wakatamani mambo ya wakati uliopita
walichagua kukazia fikira maisha yaliyo pita ambayo walidhani yalikuwa mazuri badala ya kukaziafikira mambo mazuri ambayo yehova alikuwa tu ameto ka kuwafanyia
yehova hakupendezwa na mtazamo wao
hes
 tunaweza kuepukaje kunaswa na mtego wa kutamani maisha yetu ya zamani fikiria mfano wa dada ambaye alia nza kutumikia katika betheli ya brooklyn mwaka wa 
miaka kadhaa baadaye alifunga ndoa na mwanabethelimwenzake nao waliendelea kutumikia hapo kwa miaka mi ngi
hata hivyo katika mwaka wa mume wake alianza kuugua
dada huyo alisema kwamba mume wake alipota mbua kuwa alikaribia kufa alimpa ushauri mzuri ambaoungemsaidia kukabiliana na ujane
mume wake alimwambia hivi tumekuwa na ndoa yenye furaha
wengi hawapati fu raha kama hiyo katika ndoa
lakini pia alimsihi hivi usiendelee kukazia fikira kupita kiasi mambo yaliyopita ingawa utakuwa na kumbukumbu hizo
utapona kadiri siku zinavyosonga
usiwe mwenye uchungu na kujisikitikia
ak au af an ab ah ok mbukumbu ni zawadi ambazo mungu ametupatia
je hu kubali kwamba huo ulikuwa ushauri mzuri 
ni nini kilichomsaidia dada mmoja aepuke mtego wa kutamani maisha yake ya zamani novemba dada yetu alifuata ushauri wa mume wake
alimtumi kia yehova kwa uaminifu hadi alipokufa akiwa na umri wamiaka 
miaka michache kabla ya kifo chake alisema hivi ninapokumbuka miaka ambayo nimemtumikia yehova katika utumishi wa wakati wote ninaweza kuse ma kwamba maisha yangu yamekuwa yenye kuridhisha
kwa nini alieleza hivi jambo linalofanya maisha yawe yenye kuridhisha ni undugu wetu mzuri na tumaini la kui shi na ndugu na dada zetu katika paradiso duniani tuki mtumikia milele muumba wetu mkuu mungu wa pekee wa kweli yehova
 huo ni mfano mzuri sana wa mtu aliyeta zama mbele moja kwa moja kwenye wakati ujao ow ak ak soma mambo ya walawi 
mara nyingi ni vigu mu kutoweka kinyongo ikiwa mtu aliyetukosea ni mwabu du mwenzetu rafiki wa karibu au mtu wetu wa ukoo
kwa mfano dada fulani alishtakiwa kimakosa na mwabudu mwenzake kwamba alimwibia pesa
baadaye dada aliyeku wa amemshtaki mwenzake alimwomba msamaha lakini dada aliyekuwa ameshtakiwa kimakosa alishindwa kuacha kufikiria jambo hilo
je umewahi kuhisi hivyo hata kama hujawahi kukabiliana na hali iliyo sawa na hiyo inaelekea tazama gazeti la mnara wa mlinzi la julai ukurasa wa 
dada yetu alinufaikaje kwa kutokazia fikira kupita kiasi mambo yaliyopita 
kama andiko la mambo ya walawi linavyoonyesha ni wa kati gani ambapo huenda ikawa vigumu kumsamehe mtu aliyetuko sea mnara wa mlinziwengi wetu tumewahi kumwekea mtu kinyongo na kuhisi kwamba hatuwezi kamwe kumsamehe yule aliyetukosea
 ni nini kinachoweza kutusaidia tunapohisi tumemwe kea mtu kinyongo ni lazima tukumbuke kwamba yehovaanaona kila kitu
anaona kila jambo tunalopitia kutia nda ni ukosefu wowote wa haki tunaotendewa
ebr
 anaumia tunapoteseka
isa
 na anaahidi kwambamwishowe ataondoa madhara yoyote tunayopata kwa saba bu ya kutendewa isivyo haki
ufu
 pia tungependa kukumbuka kwamba tunapowasame he wengine tunajinufaisha sisi wenyewe
hivyo ndivyo dada aliyekuwa ameshtakiwa kimakosa alivyokuja kuta mbua
baada ya muda dada huyo aliweza kusamehe
alita mbua kwamba tunapowasamehe wengine yehova anatu samehe pia
mt
 hakupuuza au kupunguza uzito wa jambo ambalo mwamini mwenzake alikuwa amefanya bali alichagua kusamehe
matokeo ni kwamba dada yetu aliku wa na furaha zaidi na aliweza kukazia fikira utumishi wakekwa yehova
mtego wa kuhisi hatia kupita kiasi soma yohana 
sisi sote huhisi hatia nyakati fulani
kwa mfano baadhi ya watu huhisi hatia kwa saba bu ya mambo waliyofanya kabla hawajajifunza kweli
we ngine wanahisi hatia kwa sababu ya makosa waliyofanya 
n in ik ak at it am uk nyongo 
tunajinufaishaje sisi wenyewe tunapowasamehe wengine 
andiko la yohana linatufundisha nini novemba baada ya kubatizwa
kuhisi hatia ni jambo la kawaida
rom
 bila shaka tungependa kufanya yaliyo sawa
lakini sisi sote hujikwaa mara nyingi
yak
 rom
 ingawa hatufurahii kuhisi hatia hisia hizo zinawe za kuwa na faida
kwa nini kwa sababu hisia za hatia zina weza kutuchochea turekebishe njia yetu na kuzimia kuto rudia tena makosa yetu
ebr
 kwa upande mwingine tunaweza kuhisi hatia kupita kiasi yaani kuendelea kuhisi hatia hata baada ya kutubu na baada ya yehova kutuonyesha kwamba ametusamehe
kuhisi hatia kwa njia hiyo kunaweza kutuletea madhara
zab
 jinsi gani fikiria mfano wa dadam aa an ah az ah ak an ad 
kwa nini tunahitaji kujilinda dhidi ya mtego wa kuhisi hatia ku pita kiasi kutamani maisha yetu ya zamani kuweka kinyongo ih ak ak ini nini kinachoweza kutuzuia kutazama mbele moja kwamoja kwenye wakati ujao tazama fungu la na mnara wa mlinzializofanya wakati uliopita
anasema hivi nilihisi kwamba sihitaji kujitoa kwa bidii zaidi katika utumishi wa yehovakwa sababu inaelekea sitaokolewa
huenda wengi wetu tu kahisi kama dada yetu alivyohisi
ni muhimu sana tujilinde dhidi ya mtego wa kuhisi hatia kupita kiasi
zaidi ya hayo hebu fikiria jinsi shetani atakavyofurahi ikiwa tutakata ta maa hata ingawa yehova ametusamehe linganisha wa korintho 
 hata hivyo huenda bado tukajiuliza ninawezaje kuwa na uhakika kwamba yehova amenisamehe ikiwa unajiuliza swali hilo jambo hilo linaonyesha kwamba yeho va anaweza kukusamehe
miaka mingi iliyopita gazeti mna ra wa mlinzi lilisema hivi tunaweza kujikuta tukijikwaa na kuanguka mara nyingi juu ya tabia fulani mbaya ambayo imekita sana kwenye mtindo wetu wa maisha ya zamanikuliko tulivyokuwa tumetambua usikate tamaa
usika te kauli kwamba umetenda dhambi isiyoweza kusameheka
hivyo ndivyo shetani anavyotaka ufikiri
jambo la kwa mba una huzuni na umejikasirikia ni uthibitisho kwamba hujaenda mbali sana
usichoke kumgeukia mungu kwa unyenyekevu na kwa bidii ukitafuta msamaha na usafisha ji na msaada wake
mwendee kama vile mtoto humwe ndea baba yake anapokuwa na matatizo hata iwe ni mara ngapi juu ya udhaifu uleule na kwa neema yehova ataku saidia kwa sababu ya fadhili zake zisizostahiliwa
 tazama gazeti la mnara wa mlinzi la desemba ukurasa wa 
tunawezaje kuwa na uhakika kwa mba yehova anataka kutusa mehe novemba watu wengi wa yehova wamepata faraja kwa kutambua kwamba yehova amewasamehe
kwa mfano ndugu mmoja alichochewa na simulizi lililochapishwa katika mfululizo wamakala biblia inabadili maisha
katika makala hiyo d am aa ak ak as uy am aa fanya wakati uliopita ilikuwa vigumu kwake kuamini kwa mba yehova angeweza kumpenda
aliendelea kupambanana hisia hizo miaka mingi baada ya kubatizwa
hata hivyo baada ya kutafakari kuhusu fidia alianza kuona mambo kwa njia tofauti
 simulizi hilo lilimsaidiaje ndugu huyo aliandika hivi nilipokua kijana nilikuwa nikipambana na uraibu wa ku tazama ponografia
hivi karibuni nilianza tena kutazamaponografia
niliomba msaada kutoka kwa wazee wakristona nimefanya maendeleo katika kushinda tatizo langu
wa zee wamenisaidia niamini kwamba mungu ananipenda na anataka kunisamehe
hata hivyo bado nyakati nyingineninahisi sifai kana kwamba yehova hawezi kunipenda
kusoma simulizi la dada huyo kumenisaidia sana
sasa ninatambua kuwa ninapofikiri kwamba mungu hawezi ku nisamehe ni kana kwamba ninasema dhabihu ya mwanawake haitoshi kufunika dhambi zangu
nimekata makalahiyo ili niweze kuisoma na kutafakari wakati wowote nina pohisi kwamba yehova hanipendi
 tazama gazeti la mnara wa mlinzi la agosti ukurasa wa 
baadhi ya watu wamehisije walipotambua kwamba yehova amewasamehe masimulizi kama haya yanatukumbusha kuhusu mtu me paulo
kabla ya kuwa mkristo alifanya dhambi nyinginzito
paulo alikumbuka mambo aliyofanya awali lakini hakuyakazia fikira kupita kiasi
 tim
 aliiona fi ak az iy ak ik aa iy e
 h vyo paulo aliepuka mtego wa kuhisi hatia kupita kiasi na alianza kukazia fikira kumpa yehova kilicho bora zaidi kua nzia wakati huo na kuendelea
kazia fikira wakati ujao tumejifunza nini baada ya kuchunguza mitego iliyozu ngumziwa katika makala hii kumbukumbu nzuri ni ba raka kutoka kwa yehova lakini hata maisha yetu yawe yali kuwa mazuri kadiri gani wakati uliopita wakati wetu ujao 
mtume paulo aliepukaje kunaswa na mtego wa kuhisi hatia ku pita kiasi 
tumejifunza nini katika makala hii acheni tuazimie kukazia fikira wakati ujao tazama fungu la na katika ulimwengu mpya utakuwa bora zaidi
 wengine wanaweza kutuumiza lakini tunapochagua kusamehe tuta weza kusonga mbele
 kuhisi hatia kupita kiasi kunawe za kutuzuia kumtumikia yehova kwa shangwe
hivyo kamapaulo tunahitaji kuamini kwamba yehova ametusamehe
 tuna tarajio la kuishi milele
katika ulimwengu mpya wa mungu hatutasumbuliwa na hisia za majuto kuhusuwakati uliopita
biblia inasema hivi kuhusu wakati ujao mambo ya zamani hayataingia tena akilini
isa
 hebu fikiria baadhi yetu umri umesonga tukiwa katika utu mishi wa yehova lakini katika ulimwengu mpya tutakuwa vi jana tena
ayu
 hivyo basi acheni tuazimie kutoka zia fikira kupita kiasi mambo yaliyopita
badala yake achenitutazamie wakati ujao na kukazia fikira mambo mazuri ya liyo mbele yetu 
tunajuaje kwamba katika ulimwengu mpya hatutasumbuliwa na az am ok um oy cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa kutamani maisha yetu ya zamani kuwe ka kinyongo na kuhisi hatia kupita kias ni kama mizigo mizito tunayokokota inayotuzuia tusiendelee kusonga mbele katika njia ya uzima
ukurasa wa baada ya kuacha kukokota hisia hizo zilizo kama mizigo mizito tunakuwa nafuraha tunajihisi huru na tunapata nguvu mpya
kisha tutaweza kutazamam ek ew iu o
ni nini kinachoweza kutusaidia kuepuka mtengo wa kutamani maisha yetu ya zamani kuweka kinyongo kuhisi hatia kupita kiasi wimbo kushikilia tumaini letu mnara wa mlinziidadi kubwa ya ndugu na dada ambao awali walihama kutoka katika nchi walizozaliwa na kwenda nchi za ma gharibi wamerudi katika nchi zao
wakichochewa na upendo wao kwa yehova na kwa wanadamu wenzao wamehamia kwenye maeneo yaliyo na uhitaji mkubwa wa wahubiri wa ufalme
mt
 wamedhabi hu mambo gani na wamepata baraka gani ili kupata jibu acheni tukazie fikira nchi ya kamerun huko afrika magharibi
mahali sahihi kwa ajili ya kuvua mwaka wa ndugu anayeitwa on esime alihama kutoka nchi aliyozaliwa ya kamerun
kwa miaka ameishi katika nchi ya kigeni
siku moja akiwa kwenye mkutano wa kutaniko alisikia mfano kuhusu kazi ya ku hubiri
msemaji alisema hivi ikiwa marafiki wawili wa likuwa wanavua kwenye maeneo tofauti na mmoja wao alikuwa akivua samaki wengi zaidi kuliko mwingine je yule ambaye alikuwa anavua samaki wachache hataha mia eneo ambalo samaki wengi wanapatikana yehova huwabariki wale wanaorudi katika nchiwalizozaliwamfano huo ulimchochea on esime afikirie kurudi kwe nye eneo la uvuvi wa kiroho lenye matokeo zaidi nchinikamerun ili awasaidie wahubiri wenyeji
lakini alikuwana wasiwasi
je angeweza kuzoea kuishi tena kame r nb ay ak in iz an ek am ay eh ili kuona kama atafaulu on esime alitembelea kamerun kwa miezi sita
kisha mwaka wa aliamua kuishim ak am an ik n
on esime anasimulia hivi nilihitaji kuzoea hali ya hewa ya joto na hali mpya ya maisha
kwenye jumba la ufalme nilihitaji kuzoea tena kuketi kwenye mabenchi
kisha anasema hivi huku akitabasamu lakini kadirinilivyokazia zaidi programu ndivyo kumbukumbu ya vitivyenye kustarehesha ilivyopotea
mwaka wa on esime alimwoa g eraldine ambaye alikuwa amerudi kamerun baada ya kuishi ufa ransa kwa miaka tisa
wenzi hao wa ndoa walipata ba raka gani kwa kutanguliza utendaji wa kitheokrasi mai shani on esime anasema hivi tulihudhuria shule ya on esime na g eraldine mnara wa mlinziw iw au et aw in at betheli
mwaka uliopita wanafunzi wa biblia katika kutaniko letu walibatizwa
sasa ninahisi kwamba niko mahali sahihi kwa ajili ya kuvua
marko g era ldine anaongezea hivi nimepata baraka nyingi zaidi kuliko nilivyotarajia
shangwe ya kupata watoto wa kiroho judith alikuwa amehamia marekani lakini alitamani ak ah ay e
a ah aw kuondoka ulipofika baada ya kuitembelea familia ya ngu nchini kamerun nililia kwa sababu nilihitaji kuwaa cha watu ambao nilikuwa nimeanza kujifunza biblia pa moja nao
hata hivyo judith alisita kuhamia kamerun
an ak iy em am oa oi mwezesha kulipia gharama za matibabu ya baba yake ambaye alikuwa anaishi kamerun
hata hivyo kwa ku mtumaini yehova alihamia kamerun
anakiri kwamba anakosa baadhi ya vitu alivyokuwa anafurahia alipoku wa akiishi marekani
alisali kwa yehova ili amsaidie ku zoea hali mpya na aliimarishwa na kitia moyo alichopa ak ak am iw am on am ew e
akikumbuka wakati huo judith anasema hivi ka tika kipindi cha miaka mitatu nilifurahia kupata watoto wanne wa kiroho
judith alianza kutumikia akiwa pai nia wa pekee
leo anaandamana na mume wake sam castel k ak iy ak am o
l ii ek ab ay aj j hn af ay enovemba walifaulu kupata hospitali nje ya nchi iliyokuwa tayari kufadhili matibabu ya upasuaji wa baba yake
inape n ak au iu a
wanajionea utegemezo wa yehova ndugu anayeitwa victor alihamia kanada
baada ya kusoma makala katika gazeti la aw am iliyozu ngumzia elimu ya juu alitafakari kuhusu masomo yake
aliacha kusoma chuo kikuu naye akaanza kusoma ma somo ya ufundi ya muda mfupi
anaeleza hivi hilolilinisaidia kupata kazi haraka na kufanya kazi amba yo nilitamani kuifanya kwa muda mrefu yaani upainia
baadaye victor alimwoa caroline n aw kamerun
wakiwa huko walitembelea ofisi ya tawi nawakatiwa moyo kufikiria uwezekano wa kutumikia nchi ni kamerun
victor anasema hivi hatukuwa na saba bu yoyote ya kukataa na kwa kuwa tulikuwa tumera hisisha maisha yetu tulikubali mwaliko huo
ingawajudith na sam castel mnara wa mlinzic ea an am of iy ak w an am oy ak a
victor na caroline walianza kutumikia wakiwa mapai nia wa kawaida ili kuwasaidia watu waliopendezwa wa l ak ah ay as i
k am fulani walijitegemeza kupitia pesa walizokuwa wame tunza
baadaye walirudi kanada ili kufanya kazi kwamiezi michache jambo linalowawezesha kurudi tenakamerun na kuendelea na upainia
walipata barakagani walihudhuria shule ya waeneza injili wa ufalme wakatumikia wakiwa mapainia wa pekee na sasa wa natumikia wakiwa watumishi wa ujenzi
victor anasemahivi kuacha maisha tuliyoyazoea kulituruhusu tujio nee utegemezo wa yehova
shangwe ya kuwasaidia watu wajiweke wakfu kwa yehova mwaka wa alain mwanafunzi wa chuo kikuu nchini ujerumani alisoma trakti yenye kichwa vijana mtatumiaje maisha yenu habari alizosoma zilimcho chea kujiwekea malengo mapya
mwaka wa ali hudhuria shule ya mazoezi ya kihuduma na kupewa ow ak an ik n ia a
nchini kamerun alipata kazi aliyokuwa akifanya kwa saa chache
baadaye alipata kazi yenye mshaharamzuri lakini alikuwa na wasiwasi kwamba ingemfanya atumie muda mchache zaidi katika huduma
hivyo ali novemba poalikwa atumikie akiwa painia wa pekee alikubali bila kusita
mwajiri wake alimwambia angemwongezeamshahara lakini alain alishikamana na uamuzi wake
baadaye alain alimwoa st ephanie aliyekuwa ameishi kwa miaka mingi nchini ufaransa
st ephanie alikabili changamoto gani alipohamia kamerun st ephanie anaeleza hivi nilikuwa na mizio pamoja na matatizo mengine madogo madogo ya afya lakinin ak am uk au an an ta nafuu
wenzi hao wa ndoa walithawabishwa kwauvumilivu wao
alein anasimulia hivi tulipoenda ku hubiri kwenye kijiji fulani cha mbali kinachoitwa kat e tulikutana na watu kadhaa waliotaka kujifunza biblia
baadaye tuliweza kujifunza nao biblia kwa kutumiasimu
wawili kati ya wanafunzi hao walibatizwa na kiku ndi cha wahubiri kikaanzishwa
st ephanie anaongezea hivi hakuna shangwe kubwa inayoweza kulinganishwana shangwe ya kuwasaidia watu wajiweke wakfu kway a
k ak ah at as eh omara nyingi
leo alain na st ephanie wanazungukia makutaniko
tulifanya kile tulichopaswa kufanya gis elealibatizwa alipokuwa anasomea udaktari nchi ni italia
alivutiwa na maisha rahisi ambayo wenzi wandoa mapainia waliomfundisha biblia walikuwa wakii shi na alitaka kufanya mengi zaidi katika huduma
 mnara wa mlinzi mambo unayoweza kutarajia uwe tayari kukabiliana mikazo na vivunja moyo kutoka kwa watu wa familia na marafiki wenye nia nzuri
mtegemeeyehova
ala in unaweza kujitayarishaje ninahisi sijawahi kusali mara nyingi hivi maishani
gis ele nilitunza pesa ili nisimtegemee mtu mwingine kifedha
g eraldine nilifanya kikamili uchunguzi wa afya yangu
st ephanie unaweza kujitegemezaje mwanzoni nilitumia pesa nilizokuwa nimetunza
kisha nikaanza kufundisha kwenye shule ya sekondari na baadayenilijifunza jinsi ya kutengeneza na kuuza sabuni
g eraldine tuliongeza kipato chetu kwa kutengeneza peremende za maziwa na kuzipeleka kwenye maduka
gis ele nilifanya kazi ya kutafsiri hati mtandaoni
on esime unaweza kudumishaje usalama wako nilichagua nyumba yenye ulinzi mzuri na iliyo karibu na akina ndugu na dada
g eraldinewalifanikiwaje ikiwa unafikiria kurudi kwenye nchi uliyozaliwa ona mambo yaliyowasaidia ndugu na dadawaliotajwa kwenye makala hii
novemba sikuzote mimi huwa na mwandamani ninapokuwa katika huduma
gis ele sitoki nje usiku nikiwa peke yangu
pia sionyeshi hadharani vitu vyangu vyenye thamani
st ephanie sikuwaeleza watu kwamba nimetoka nje ya nchi na ili nichangamane vizuri na watu nilifanya mambo kama waowalivyofanya
judith unaweza kufanya nini ili uendelee kuwa na furaha na mwenye matokeo katika huduma tulijifunza kuzoea hali
tulijikumbusha kwa nini tulikuja ak afi am om ik ae ol u
nilihitaji kujifunza kuridhika
alaina
st ephanie na alain b
l eonce na gis ele c
caroline na victorab c mnara wa mlinzihivyo gis ele alianza kutumikia akiwa painia wa kawai da huku akimalizia masomo yake
gis ele alikuwa anatamani kufanya mengi zaidi katika utumishi wa yehova nchini kamerun lakini alikuwa nawasiwasi
anasema hivi nilihitaji kukubali kupotezak ic ak in ii an ak an am r fi in aw uw af aw aw in ihumo
licha ya hayo mwezi wa mei gis ele alirudi kuishi kamerun
baadaye aliolewa na l eonce na ofisi ya tawi nchini kamerun ikapendekeza kwamba wahamieayos mji uliokuwa na uhitaji wa wahubiri wa ufalme
maisha yalikuwaje huko ayos gis ele anaeleza hivi an ih an au ek am am ina tusingeweza kuchaji simu zetu
muda mwingi hatu ngeweza kutumia simu zetu
nilijifunza kupikia jiko lak n at ak am ik at in at iu uwakati hakukuwa na watu we ngi kwenye chemchemi ya maji
wenzi hao walikabilianaje na hali hiyo gis ele anasema hivi roho takatifu ya yehova mwenzi wan aa k am on ap ik ap iu zo wa kifedha kutoka kwa watu wa familia na marafikini mambo yaliyotusaidia wakati huo
je gis ele anafurahi kwamba alirudi nchini kwao anasema hivi ndiyo bila shaka yoyote mwanzoni ku likuwa na hali ngumu na tulivunjika moyo lakini tulipo shinda mambo hayo yote mimi na mume wangu tulio n ak at ak et ak a
novemba tayari tulijua utamaduni na njia ya kufikiri ya watu
walijihisi huru zaidi kuzungumza nasi kuliko wageni hivyo mazungumzo yetu yalikuwa na matokeo mazurizaidi
alain tuliweza kusafiri kwa urahisi zaidi na kutembelea maeneo ambayo wageni hawakuweza kufika kirahisi
st ephaniefaida za kutumikia kwenye nchi uliyozaliwa tunamtumaini yehova na tunahisi tuko karibu naye zai di
l eonce na gis ele walihudhuria shule ya waeneza injili wa ufalme na sasa wanatumikia wakiwa mapainia wa pekee wa muda
kama wavuvi wanaokabiliana na hali mbalimbali kwa ujasiri ili wavue samaki wengi wale wanaorudi kwenye nchi walizozaliwa wanajidhabihu kwa hiari ili wawasai die watu wenye mioyo minyoofu wanaokubali ujumbe au e
b as y aa aw ri hao wenye bidii kwa upendo walioonyesha kwa ajiliya jina lake
neh
 ebr
 ikiwa unaishi katika nchi ya kigeni na kuna uhitaji wa wahubiri katika nchi uliyozaliwa je unaweza kurudi ukifanya hivyo yehovaatakubariki
met
wlp 
 sw the watchtower issn november is published by watch tower bible and tract society of new york inc
harold l
corkern pres ident mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch tower bible and tract society of southafrica npc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
 november vol
 no
 swahili gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwakutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
picha kwenye jalada wakati wa dhoruba kali baharini malaika anamhakikishia paulo kwamba kila mtukwenye meli ataokoka safiri hiyo yenye hatari tazama makala ya fungu la cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya januari jinsi ya kuwasaidia wengine washike amri za kristo cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya januari uwe jasiri yehova ni msaidizi wako cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya januari je utaendelea kurekebishwa upya cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya januari am em ak am k ew iu cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr yehova huwabariki wale wanaorudi katika nchi walizozaliwa tembelea tovuti ya jw
org katika kiswahili au tumia alama hii kuifungua s oktoba chapa kubwa makala za funzo a i makala ya jinsi ya kumsaidia mwanafunzi wa bibliaafikie hatua ya ubatizo sehemu ya kwanza ninyi ni barua ya kristo ambayo tuliandika tukiwa wahudumu
 kor
wimbo kufundisha neno la mungu muhtasari kumfundisha mtu jambo fulani kunamaanisha kumsaidia afikiri ahisi au atende kwa njia mpya au kwa njia tofauti
andiko letu la mwaka wa mathayo limetuku mbusha umuhimu wa kujifunza pamoja na watu na kuwafu ndisha jinsi ya kuwa wanafunzi waliobatizwa wa yesu kristo
katika makala hii na ile inayofuata tutaona jinsi tunavyowe za kuboresha uwezo wetu wa kufanya kazi hii muhimu sana
unahisije unapomwona mwanafunzi wa biblia kutoka katika eneo la kutaniko lenu akibatizwa bila shakamoyo wako unashangilia
mt
 na ikiwa wewe ndi ye uliyejifunza naye unasisimuka sana unapomwona akibatizwa the
 wanafunzi wapya walioba tizwa ni barua nzuri zinazowapendekeza wale walio jifunza nao na pia kutaniko zima
soma wakori ntho 
 inapendeza kuona kwamba kwa miaka minne iliyo pita kwa wastani mafunzo ya biblia hivi ya meripotiwa kila mwezi ulimwenguni pote
katika kipindi hichohicho kwa wastani wanafunzi zaidi ya wa libatizwa kila mwaka na kuwa mashahidi wa yehova nawanafunzi wapya wa kristo
tunaweza kuwasaidiaje we ngi zaidi kati ya mamilioni hayo ya wanafunzi wa bib lia wafikie hatua ya ubatizo maadamu yehova anao nyesha subira kwa kuwapa watu wakati na fursa ya kuwa wanafunzi wa kristo tungependa kufanya yote ufafanuzi wa maneno ikiwa unazungumza na watu kuhusu bib lia kwa ukawaida na kwa mpangilio hususa hilo linamaanisha kwamba unaongoza funzo la biblia
funzo hilo linaweza kuripotiwa wakati li meongozwa mara mbili baada ya kumwonyesha mwanafunzi jinsi yakujifunza na ikiwa kuna sababu ya kuamini kwamba mtu huyo atae ndelea kujifunza
andiko la wakorintho linatusaidiaje kuthamini pendeleo letu la kumsaidia mwanafunzi wa biblia afikie hatua ya ubatizo tazama picha kwenye jalada
a tunapaswa kutafakari kuhusu swali gani muhimu na kwa nini b funzo la biblia ni nini tazama maelezo ya chini
oktoba tunayoweza kuwasaidia wafanye maendeleo na kubati zwa haraka iwezekanavyo
wakati uliobaki ni mfupi sana kor
 a pet
 ili kutimiza kazi muhimu na yenye uharaka ya kufa nya wanafunzi baraza linaloongoza liliziomba ofisi zatawi zitathmini jinsi tunavyoweza kuwasaidia wanafunzi wengi zaidi wa biblia wafanye maendeleo na kufikia ha tua ya ubatizo
katika makala hii na ile inayofuata tu taona mambo tunayoweza kujifunza kutoka kwa mapai nia wamishonari na waangalizi wa mzunguko wenye uzoefu
 met
 wanaeleza mambo ambayo walimu wa biblia na wanafunzi wao wanaweza kufanyaili funzo la biblia liwe lenye matokeo zaidi
katika maka la hii tutachunguza mambo matano ambayo kila mwa nafunzi wa biblia anahitaji kufanya ili afanye maendeleo na kufikia hatua ya ubatizo
jifunzeni kila juma n un ad az uw iw am oy biblia wakiwa wamesimama kwenye mlango wa mwe nye nyumba
ingawa huo ni mwanzo mzuri tunapotaka makala hizi zinatia ndani mapendekezo kutoka kwenye mfululizo kuongoza mafunzo ya biblia yenye maendeleo unaopatikana kwenyehuduma yetu ya ufalme ya julai hadi mei 
tutajifunza nini katika makala hii kuhusu kuongoza mafunzo ya biblia 
tunapaswa kutambua nini kuhusu mafunzo ya biblia yanayoo ngozwa mlangoni mnara wa mlinzioktoba kuwasaidia wasitawishe upendezi katika biblia kwa ka am oh on im in ah ay nywe kila juma
ili kusitawisha upendezi zaidi baadhi yandugu na dada humwomba mtu anayependezwa awapa tie habari zitakazowasaidia kuwasiliana naye na ki ah in ew ol ak ok as ua uujumbe mfupi kabla ya kumtembelea tena
huenda ma zungumzo hayo ya pindi kwa pindi yakaendelea kwa mie zi kadhaa bila kuwa funzo la biblia linalofanya maende leo
je kweli mwanafunzi wa biblia atafanya maendeleona kufikia kujiweka wakfu na kubatizwa ikiwa hatumii muda na jitihada nyingi zaidi ili kujifunza neno la mu ngu hapana
 pindi moja yesu alitoa mfano ili kuonyesha gharama zinazohusika mtu anapotaka kuwa mwanafunzi 
kulingana na luka yesu alikazia jambo gani linalowe za kutusaidia katika kazi ya kufanya wanafunzi muulize mwanafunzi wako ikiwa mnaweza kuketi ili kujifunza biblia tazama fungu la hadi mnara wa mlinziwake
alizungumza kuhusu mtu anayetaka kujenga mna ra na kuhusu mfalme anayetaka kwenda kupigana vita
yesu alisema kwamba yule anayetaka kujenga lazima aketi kwanza na kuhesabu gharama ili akamilishe mna ah on ak an il am e ik an ak fikiri ili kuona ikiwa wanajeshi wake wanaweza kutimiza kile wanachokusudia kufanya
al a 
vivyo hivyo yesu alijua kwamba mtu aliyetaka kuwa mwanafunzi wake alipaswa kuchanganua kwa uangalifu sana kile kinachomaanishwa na kuwa mfuasi wake
kwasababu hiyo tunahitaji kuwatia moyo wanafunzi wetu wa biblia wajifunze nasi kila juma
tunaweza kufanyaje hivyo anza kwa kutumia muda mrefu zaidi unapoongoza mafunzo ya biblia ya mlangoni
badala ya kuzungumzia andiko moja tu kila unapomtembelea labda unaweza ku zungumzia maandiko mawili
mwenye nyumba atakapo hisi yuko tayari kwa ajili ya mazungumzo marefu zaidi mwulize ikiwa kuna mahali ambapo mnaweza kuketi pa moja na kuendeleza mazungumzo
jibu la mwenye nyu mba litafunua jinsi anavyothamini funzo hilo la biblia
ili kumsaidia afanye maendeleo haraka unaweza ku muuliza ikiwa anaweza kuwa tayari kujifunza mara mbi li kwa juma
hata hivyo unahitaji kufanya mengi zaidiy ak am am aa um am ik aj a
huenda tukahitaji kufanya nini ili tuongoze mafunzo ya biblia ye nye matokeo oktoba jitayarishe kwa ajili ya kila kipindi cha funzo ukiwa mwalimu unahitaji kujitayarisha vizuri kwa ajili ya kila kipindi cha funzo
unaweza kuanza kwakusoma habari mtakayojifunza na maandiko yaliyopo
av im om u
f ak ak uc somo vichwa vidogo maswali maandiko yaliyoandikwa soma picha na video zozote ambazo huenda zika kusaidia kufafanua habari mtakayozungumzia
kisha huku ukimfikiria mwanafunzi wako tafakari mapema ji nsi utakavyofafanua habari hiyo kwa njia rahisi na iliyo wazi ili mwanafunzi wako aweze kuielewa na kuitumia kwa urahisi
neh
 met
 a
 unapojitayarisha sali kwa yehova kuhusu mwanafu nzi wako na mahitaji yake
mwombe yehova akusaidie umfundishe mwanafunzi wako biblia kwa njia itakayou fikia moyo wake
soma wakolosai 
fikiria mapema mambo ambayo huenda ikawa vigumu kwa mwanafunzi wako kuyaelewa au kuyakubali
kumbuka kwamba lengo lako ni kumsaidia afikie hatua ya ubatizo
 tunatumaini kwamba kwa kujifunza biblia kwa uka waida mwanafunzi atathamini mambo ambayo yehova 
mwalimu anaweza kujitayarishaje vizuri kwa ajili ya kila kipindi cha funzo 
maneno ya mtume paulo kwenye wakolosai yanatufundi sha nini kuhusu kusali kwa ajili ya wanafunzi wetu wa biblia 
mwalimu anaweza kumsaidiaje mwanafunzi wake ajitayarishe aa iy af e a
n ay uw an aa ak am iz i
mt
 ili anufaike kikamili kutokana na funzo mwanafunzi anahitaji kukazia fikira mambo anayojifu nza
ili kumsaidia afanye hivyo mweleze jinsi ilivyo mu himu kwake kujitayarisha kwa ajili ya kila kipindi cha funzo kwa kupitia mapema somo mtakalojifunza na ku tafakari jinsi habari hiyo inavyomhusu
unaweza ku msaidiaje kwa kujitayarisha pamoja na mwanafunzi ilikumwonyesha jinsi anavyoweza kujitayarisha kwa ajili yafunzo
 mweleze jinsi anavyoweza kupata majibu ya ak am ay am n am ej ia kuweka alama kwenye maneno makuu kunaweza ku msaidia kukumbuka majibu
kisha mwombe ajibu kwamaneno yake mwenyewe
anapofanya hivyo utaweza kutambua anaelewa kwa kadiri gani mambo mnayojifu tazama video ya dakika nne yenye kichwa kuwafundisha wanafunzi wetu kujitayarisha
kwenye jw library nenda kwenye midia miku tano na huduma yetu kuboresha ustadi wetu
jitayarishe vizuri kwa ajili ya funzo la biblia na mwonyeshe mwanafunzi wako jinsi ya kujitayarisha tazama fungu la hadi oktoba nza
hata hivyo kuna jambo lingine ambalo unaweza kumtia moyo mwanafunzi wako afanye
mfundishe kuwasiliana na yehova kila siku zaidi ya kujifunza na mwalimu wake kila juma mwanafunzi atafaidika kwa kufanya mambo fulani yeye mwenyewe kila siku
anahitaji kuwasiliana na yehova
jinsi gani kwa kumsikiliza yehova na kuzungumza naye
anaweza kumsikiliza mungu kwa kusoma biblia kila siku
 z b
 m ej iy ak mia ratiba ya kusoma biblia inayoweza kuchapishwa iliyo kwenye na bila shaka ili kumsaidia afai dike zaidi na usomaji wake wa biblia mtie moyo atafaka ri kuhusu mambo ambayo biblia inamfundisha kuhusuyehova na jinsi anavyoweza kutumia mambo anayojifu nza maishani mwake
mdo
 yak
 mtie moyo mwanafunzi wako azungumze na yehova kwa kusali kila siku
sali kutoka moyoni mwanzoni na mwishoni mwa kila kipindi cha funzo na umtaje mwana funzi wako katika sala hizo
anaposikiliza sala hizo nenda kwenye mafundisho ya biblia vifaa vya kujifunzia biblia
kwa nini ni muhimu kusoma biblia kila siku na tunahitaji kufa nya nini ili tufaidike kikamili na usomaji wa biblia 
mwanafunzi anaweza kujifunza jinsi gani kusali kwa njia sahihi ak an in im uk ek ik ay ak au atajifunza kusali kutoka moyoni na kwa unyoofu akiele keza sala zake kwa yehova mungu kupitia jina la yesu o
 y h
 w aj ia ok ma biblia kila siku kumsikiliza yehova na kusali kuzu ngumza na yehova kutavyomsaidia mwanafunzi wako amkaribie mungu hata zaidi yak
 kusitawisha ma zoea hayo kutamsaidia mwanafunzi wako afanye mae ndeleo na ajiweke wakfu na kubatizwa
ni jambo gani li ngine litakalomsaidia msaidie asitawishe uhusiano wa kibinafsi pamoja na yehova mambo ambayo mwanafunzi wa biblia anajifunza katika funzo lake la biblia hayapaswi kuingia akilini tu bali yanapaswa kumgusa moyo pia
kwa nini kwa saba bu moyo wetu unaotia ndani tamaa na hisia zetu hutu ak ah a
y ua ah az na akili na ambazo ziliwavutia watu
lakini pia watu wa limfuata kwa sababu aligusa mioyo yao
luka mwanafunzi wako anahitaji kumwona yehova aki wa mtu halisi ambaye anaweza kusitawisha uhusiano wa karibu pamoja naye na kumwona akiwa baba yake mu ngu wake na rafiki yake
zab
 wakati wa fu nzo msaidie mwanafunzi wako akazie uangalifu sifa nzuri za mungu wetu
kut
 pet
 haidhuru habari mnayozungumzia kazia sifa za utu wa 
mwalimu anaweza kumsaidiaje mwanafunzi asitawishe uhusia no wa kibinafsi pamoja na yehova mnara wa mlinziyehova
msaidie mwanafunzi wako athamini sifa nzuri za yehova kama vile upendo fadhili na huruma yake
yesu alisema kwamba amri ya kwanza na iliyo kuu zai di ni mpende yehova mungu wako
mt
 ji tahidi kuwasaidia wanafunzi wako wasitawishe moyonimwao upendo wenye kina kumwelekea mungu
 u an am iw m eh sia zako za ndani kabisa kumwelekea yehova
kwa kufa ah h au am iw oa mbue kwamba yeye pia anahitaji kusitawisha uhusianowa kibinafsi pamoja na mungu na kujifunza kumpe nda
zab
 kwa mfano je kuna sentensi yoyotekwenye chapisho la kujifunzia au kwenye andiko fu lani inayofunua jambo fulani kumhusu yehova kamav eu h h a un uz 
toa mfano wa jinsi ya kumsaidia mwanafunzi wa biblia ajifunze kuhusu sifa nzuri za utu wa yehova
mfundishe mwanafunzi wako jinsi ya kuwasiliana na yehova tazama fungu la na oktoba mnara wa mlinziinagusa moyo wako mtajie mwanafunzi wako jambo hilo na umwambie kwamba hilo ni kati ya mambo me ngi yanayokufanya umpende baba yetu wa mbinguni
kuna jambo lingine ambalo kila mwanafunzi wa bibliaanahitaji kufanya ili afikie hatua ya ubatizo
mtie moyo ahudhurie mikutano ya kutaniko sote tungependa wanafunzi wetu wa biblia wafanye maendeleo na kubatizwa
njia moja muhimu tunayoweza kuwasaidia ni kwa kuwatia moyo wahudhurie mikutanoya kutaniko
walimu wenye uzoefu wanasema kwambawanafunzi wanaoanza kuhudhuria mikutano mapema wanafanya maendeleo haraka zaidi
zab
 baadhi ya walimu huwaambia wanafunzi wao kwamba watapatanusu ya elimu yao ya biblia kutoka kwenye funzo lao na nusu nyingine kwenye mikutano
soma waebra nia pamoja na mwanafunzi wako na umweleze faida atakazopata ikiwa atahudhuria mikutano
mwo nyeshe video ni nini hutendeka katika jumba la ufalme msaidie mwanafunzi wako aione mikutano kuwa sehemu muhimu ya maisha yake
 kwenye jw library nenda kwenye midia mikutano na huduma yetu vifaa vya huduma
andiko la waebrania linatuambia jambo gani kuhusu mikutano ambalo litamsaidia mwanafunzi wa biblia afanye mae ndeleo ya kiroho oktoba unaweza kufanya nini ikiwa mwanafunzi wako haja hudhuria mkutano wowote au hahudhurii mikutano kwaukawaida msimulie kwa shauku jambo fulani ulilojifu nza kwenye mkutano wa hivi karibuni
hilo litamcho chea zaidi kuliko kumwalika tu kwenye mikutano
mpegazeti la mnara wa mlinzi aud il ah an am shaambalo linatumiwa kwenye mikutano
mwonyeshe habari itakayozungumziwa kwenye mkutano unaofuatan am en is ug ii az i
m oambayo mwanafunzi wako atajionea katika mkutanowake wa kwanza yatapita mambo yoyote ambayo ame wahi kujionea kwenye mikusanyiko mingine ya kidini
 kor
 atakutana na watu ambao anawezakuiga mfano wao mzuri na ambao watamsaidia kufanyamaendeleo
tunaweza kufanya nini ili kumtia moyo mwanafunzi ahudhurie mikutano kwa ukawaida mtie moyo mwanafunzi wako aanze kuhudhuria mikutano mapema iwezekanavyo tazama fungu la na tunaweza kuwasaidiaje wanafunzi wa biblia wafikie hatua ya ubatizo tunaweza kumsaidia kila mwanafunziachukue kwa uzito funzo lake kwa kumtia moyo ajifu nze kila juma na kujitayarisha kwa ajili ya kila kipindicha funzo
pia tungependa kumtia moyo awasilianena yehova kila siku na kusitawisha uhusiano wa kibi nafsi pamoja naye
tungependa kumchochea mwanafu nzi wetu ahudhurie mikutano ya kutaniko
tazamasanduku mambo ambayo mwanafunzi anahitaji ku fanya ili afikie hatua ya ubatizo kwenye ukurasawa 
hata hivyo kama makala inayofuata itakavyoe leza kuna mambo mengine matano ambayo mwalimuwa biblia anaweza kufanya ili kumsaidia mwanafunzi afi kie hatua ya ubatizo
tunahitaji kufanya nini ili kuwasaidia wanafunzi wa biblia kufi kia hatua ya ubatizo na tutajifunza nini katika makala inayofuata umejifunza nini tunaweza kufanya nini ili mazungu m oy ab at nayofanya mla ngoni yawe yenyematokeo zaidi tunaweza kuwa fundishaje wana funzi wawasilianena yehova kilasiku na kwa ninihilo ni muhimu tunaweza kuwa tiaje moyo wana funzi wa bibliawahudhurie miku tano ya kutaniko wimbo unahisije oktoba ajifunze kila juma awe tayari kutenga wakati na kufanya jitihadaili ajifunze kwa ukawaida ikiwezekana ajifunze mara mbili kwa juma ajitayarishe kwa ajili ya kila kipindi cha funzo asome mapema habari mtakayojifunza aweke alama kwenye maneno makuu ambayoyanajibu maswali ya funzo afikirie jinsi anavyoweza kutumia mambo anayojifunza awasiliane na yehova kila siku amsikilize yehova kwa kusoma biblia kila siku atafakari kuhusu mambo ambayo biblia inafundishakumhusu yehova azungumze na yehova kwa kusali kila sikuasitawishe uhusiano wa kibinafsi pamojana yehova amwone yehova kuwa mtu halisi athamini sifa nzuri za utu wa yehova ajifunze kumpenda yehova kutoka moyoni ahudhurie mikutano ya kutaniko aelewe kwamba mikutano ni sehemu ya programuya kujifunza biblia aelewe faida anazoweza kupata kwa kuhudhuriamikutano ashirikiane na watu wengine ambao anawezakuiga mfano wao mzurimambo ambayo mwanafunzi anahitaji kufanya ili afikie hatua ya ubatizo mnara wa mlinzitumia biblia kufundisha o as ay ak ak kutozungumza kupita kiasi waombe walimu wenye uzoefu wakusaidie kuboresha ufundishajiwako fundisha kwa shauku na usadikisho mwanafunzi anapaswa kuona kwamba unapenda kweli za biblia msimulie kuhusu mifano ya wale ambao walitumia mambowaliyojifunza mtie moyo mwanafunzi wako awaeleze wengine mamboanayojifunza mtie moyo mwanafunzi wako atafute marafikikutanikoni mwonyeshe kwamba unapendezwa naye kibinafsi mtambulishe kwa wengine ambao wanaweza kumsaidia asitawisheuhusiano wa karibu na yehova msaidie ahisi kwamba yeye ni sehemu ya kutanikokazia lengo la kujiweka wakfu na kubatizwa hatua kwa hatua msaidie mwanafunzi afikie hatuaya ubatizo mpongeze mwanafunzi kwa ukawaida na kumtia moyo pindi kwa pindi tathmini maendeleoya mwanafunzi wako tafuta ishara zinazofunua tamaa yake ya kumtumikiayehova ikiwa hafanyi maendeleo zungumzia jambo hilopamoja naye kwa fadhililakini waziwazimambo ambayo mwalimu anahitaji kufanya ili am ia fi eh ay au makala ya jinsi ya kumsaidia mwanafunzi wa bibliaafikie hatua ya ubatizo sehemu ya pili jiangalie daima wewe mwenyewe na kufundisha kwako
 tim
wimbo nuru katika ulimwengu wenye giza muhtasari am oy ab at ap ol ak wasaidia watu wajifunze jinsi yehova anavyotaka wafikiri wahisi na kutenda
makala hii itatufafanulia zaidi jinsitunavyoweza kuboresha ustadi wetu wa kufundisha
 mnara wa mlinzikazi ya kufanya wanafunzi inaokoa uhai tunajua je yesu alipotoa amri inayopatikana kwenye mathayo a ah m ew f i m a
t an ik uu mu wa kubatizwa ikiwa tunataka kuishi milele ni lazima tubatizwe
yule anayetaka kubatizwa ni lazima aaminikwamba wokovu unawezekana tu kwa sababu yesu ali kufa kifo cha kidhabihu naye alifufuliwa
hiyo ndiyo sa babu mtume petro aliwaambia hivi wakristo wenzake ubatizo unawaokoa ninyi sasa kupitia ufufuo wa yesu kristo
 pet
 hivyo mwanafunzi mpya wa kristo anapobatizwa anajiweka kwenye njia itakayo mwongoza kwenye uzima wa milele
 ili kufanya wanafunzi tunahitaji kusitawisha ustadi wa kufundisha
soma timotheo 
kwa nini as uy ua uh m nye wanafunzi mkiwafundisha
mtume paulo ali sema endelea kufanya kazi hiyo kwa maana ukifanya hivyo utajiokoa wewe mwenyewe na wale wanaokusiki liza pia
hivyo paulo alikuwa na sababu nzuri alipose ma angalia daima kufundisha kwako
 tim
 kwa kuwa kufundisha kunahusiana moja kwa mojana kufanya wanafunzi tungependa ufundishaji wetu uwe bora kabisa
tunajuaje kwamba kazi ya kufanya wanafunzi inaokoa uhai 
andiko la timotheo linasema tunapaswa kuwa walimu wa aina gani oktoba tunawafundisha kwa ukawaida mamilioni ya watu kweli zinazopatikana kwenye biblia
lakini kama tuli vyoona katika makala iliyotangulia tunataka kujua jinsitunavyoweza kuwasaidia wengi kati ya watu hao wawewanafunzi wa kristo waliobatizwa
katika makala hii tutachunguza mambo mengine matano ambayo kilamwalimu anahitaji kufanya ili kumsaidia mwanafunziafanye maendeleo na kufikia hatua ya ubatizo
tumia biblia unapofundisha tunapenda mambo tunayofundisha kutoka katika neno la mungu
hivyo huenda tukashawishika kuzu ngumza kwa kirefu kuhusu mambo tunayopenda
hatahivyo iwe tunaongoza funzo la mnara wa mlinzi f la biblia la kutaniko au funzo la biblia la nyumbani yule anayeongoza hapaswi kuzungumza kupita kiasi
iliatumie biblia kwa njia nzuri anapofundisha mwalimuanapaswa kuwa na sifa ya kujizuia ili asifafanue kila kituanachojua kuhusu habari au mstari fulani wa biblia
yoh
 linganisha ujuzi wa biblia uliokuwa naowakati ulipobatizwa na ujuzi ulio nao sasa
inaelekea tazama makala epuka mitego hii unapoongoza funzo la biblia kwenye daftari la mkutano wa huduma na maisha la septemba 
katika makala hii tutachunguza nini kuhusu kuongoza mafunzo ya biblia 
kwa nini ni lazima mwalimu awe na sifa ya kujizuia anapoongo za funzo la biblia tazama pia maelezo ya chini
 mnara wa mlinziwakati huo ulijua tu mafundisho ya msingi
ebr
 ilikuchukua miaka mingi kujifunza mambo unayojua sasa kwa hiyo usijaribu kumfundisha mwanafunzi mpyakila kitu kwa wakati mmoja
 tunataka mwanafunzi wetu aelewe kwamba mambo anayojifunza yanatoka katika neno la mungu lililoongo zwa kwa roho takatifu
soma wathesalonike 
tunaweza kufanyaje hivyo mtie moyo mwanafunzi azu ngumzie mambo anayojifunza
badala ya sikuzote ku mfafanulia maana ya mistari ya biblia mwombe akuele ze jinsi anavyoelewa baadhi ya mistari hiyo
msaidiemwanafunzi aone jinsi neno la mungu linavyomhusuyeye binafsi
muulize maswali ya maoni na maswali ya 
a kulingana na wathesalonike tunataka mwanafunzi wetu aelewe nini anapojifunza b tunaweza kumtiaje moyo mwa nafunzi azungumzie mambo anayojifunza mwombe mwalimu mwenye uzoefu akusaidie kuboresha ustadi wako wa kutumia biblia unapofundisha tazama fungu la hadi oktoba takayomsaidia kufikiri ili aeleze jinsi anavyofikiri na kuhisi kuhusu maandiko anayosoma
luka kwa mfano unaweza kumuuliza hivi andiko hili lime ek am oy as az ay haya uliyojifunza kutoka katika biblia yanaweza ku kusaidiaje unahisije kuhusu mambo uliyojifunza met
 jambo muhimu zaidi si wingi wa mamboambayo mwanafunzi anajua bali ni kwa kiwango gani anapenda na kutumia mambo anayojua
 unapoongoza funzo la biblia je wewe huandama na na wahubiri ambao ni walimu wenye uzoefu ikiwa unafanya hivyo unaweza kuwauliza maoni yao kuhusu jinsi unavyoongoza funzo hilo na ikiwa unatumia biblia vizuri unapofundisha
ni lazima uwe mnyenyekevu iki wa unataka kuboresha ustadi wako wa kufundisha
li nganisha matendo 
baada ya hapo muulize mhubiri huyo ikiwa anafikiri kwamba mwanafunzi anae lewa kweli anazojifunza
pia unaweza kumwomba mhu biri huyohuyo aongoze funzo hilo ikiwa hautakuwepok aj am aa uz i
j oh ol am nzi ajifunze kwa ukawaida na litamsaidia aone umuhimu wa funzo lake
usihisi kamwe kwamba hilo ni funzo lako tu na hakuna mtu mwingine anayeweza kuliongo za
isitoshe ungependa mwanafunzi wako afaidike naaendelee kujifunza mengi zaidi kuhusu kweli
k an ih ai ak an am um eu fu kwenye funzo letu la biblia fundisha kwa shauku na usadikisho mwanafunzi wako anahitaji kuona shauku na usadi kisho wako kuhusu kweli zinazopatikana katika biblia
 the
 kisha inaelekea atafurahia zaidi mamboambayo anajifunza
ikifaa mweleze jinsi ambavyo kui shi kulingana na kanuni za biblia kumekusaidia wewe bi nafsi
halafu atatambua kwamba biblia ina miongozohususa ambayo inaweza kumnufaisha yeye pia
 mnapojifunza biblia mwambie mwanafunzi wako kuhusu mifano ya watu halisi ambao walikabili changa moto kama zake na wakafaulu kuzishinda
unawezakuandama na mtu fulani kutanikoni ambaye mfano 
ni nini kitakachomsaidia mwanafunzi afurahie mambo anayoji funza 
unaweza kufanya jambo gani lingine ili kumsaidia mwanafunzi wako na kwa nini ufanye hivyo msimulie mwanafunzi wako kuhusu mifano halisi ya watu ili kumsaidia aelewe jinsi ya kutumia kanuni za biblia tazama fungu la hadi oktoba wake unaweza kumnufaisha mwanafunzi wako
au una weza kutafuta simulizi lenye kutia moyo kwenye jw
orgkatika mfululizo biblia inabadili maisha
 makala na video kama hizo zitamsaidia mwanafunzi wako aone he kima ya kutumia kanuni za biblia maishani mwake
 ikiwa mwanafunzi wa biblia amefunga ndoa je mwenzi wake pia anajifunza ikiwa sivyo mkaribishemwenzi wake kwenye funzo
mtie moyo mwanafunziwako ashiriki mambo anayojifunza na watu wa familiayake na marafiki
yoh
 jinsi gani unawezakumuuliza hivi unaweza kuwafafanuliaje watu wa fa milia yako kweli hii au unaweza kutumia andiko gani ili kumthibitishia rafiki yako jambo hili kwa kufa nya hivyo utakuwa ukimzoeza mwanafunzi wako kuwamwalimu
kisha atakapostahili ataweza kuanza kushiri ki katika huduma akiwa mhubiri ambaye hajabatizwa
unaweza kumuuliza mwanafunzi ikiwa anamjua mtu ye yote ambaye angependa kujifunza biblia
ikiwa kuna ye yote anayemjua wasiliana na mtu huyo mara moja nakumpendekezea funzo la biblia
mwonyeshe video ni nini hutendeka kwenye funzo la biblia nenda kwenye kutuhusu masimulizi
 kwenye jw library nenda kwenye midia mikutano na huduma yetu vifaa vya huduma
unaweza kumtiaje moyo mwanafunzi ashiriki mambo anayojifu ap an aw uw af an am fi mnara wa mlinzimtie moyo mwanafunzi atafute marafiki kutanikoni ni lazima mwalimu apendezwe kibinafsi na mwana funzi wake
amwone kuwa ndugu au dada yake mtaraji wa wa kiroho
soma wathesalonike 
si rahisi kwao kuwaacha marafiki zao ulimwenguni na kufanyamabadiliko yanayohitajika ili kumtumikia yehova
tuna hitaji kuwasaidia kupata marafiki wa kweli kutanikoni
mfanye mwanafunzi wako awe rafiki yako kwa kutumia wakati pamoja naye si wakati wa funzo tu bali pia kati ka pindi nyingine
tunapompigia simu kumwandikiaujumbe mfupi au kumtembelea kifupi wakati ambao siwa funzo tutaonyesha kwamba tunamjali kikweli
 kuna msemo usemao kijiji chote kinahitajika ili kumlea mtoto vizuri
kwa maneno mengine tunawezakusema kutaniko lote linahusika ili kufanya mwanafu nzi wa kristo
hiyo ndiyo sababu walimu wa biblia we nye matokeo huwatambulisha wanafunzi wao kwa we ngine kutanikoni wanaoweza kuwasaidia wamkaribieyehova zaidi
kisha wanafunzi wanaweza kufurahia ku shirikiana na watu wa mungu ambao wanaweza kuwa saidia kiroho na kihisia
tungependa kila mwanafunziahisi kwamba yeye ni sehemu ya kutaniko na ya familia yetu ya kiroho
tunataka avutiwe na undugu wetu wa ki 
kama inavyoonyesha kwenye wathesalonike mwalimu anaweza kuigaje mfano wa paulo 
tungependa wanafunzi wetu wapate nini kutanikoni na kwa nini oktoba kristo wenye upendo mchangamfu
kisha itakuwa rahi si zaidi kwake kuacha kushirikiana kwa ukaribu na watuambao hawamsaidii kumpenda yehova
met
 ikiwa rafiki zake wa awali wataacha kushirikiana naye atajua kwamba anaweza kupata marafiki wa kweli kati ka tengenezo la yehova
marko pet
kazia lengo la kujiweka wakfu na kubatizwa uwe ukizungumza waziwazi na mwanafunzi wako kuhusu umuhimu wa kujiweka wakfu na kubatizwa
tunapoongoza funzo la biblia lengo letu ni kumsai dia mtu awe mwanafunzi wa kristo aliyebatizwa
baa da ya kujifunza naye kwa ukawaida kwa miezi micha che na hasa baada ya kuanza kuhudhuria mikutano 
kwa nini tunapaswa kuzungumza na mwanafunzi wetu kuhusu kujiweka wakfu na kubatizwa mtie moyo mwanafunzi atafute marafiki kutanikoni tazama fungu la na mnara wa mlinzimwanafunzi anapaswa kuelewa kwamba kusudi la kuji funza biblia ni kumsaidia aanze kumtumikiayehova aki wa mmoja wa mashahidi wake
 hatua kwa hatua mwanafunzi mnyoofu wa biblia anaweza kufikia lengo la kubatizwa kwanza mwanafu nzi anaanza kumjua na kumpenda yehova na kujengaimani katika yehova
yoh
 kisha mwanafu nzi anaanzisha uhusiano na yehova na anaanza kushiri kiana na kutaniko
ebr
 yak
 hala fu mwanafunzi anaacha mazoea mabaya na kutubudhambi zake
mdo
 wakati huohuo imani yakeinamchochea awaambie wengine kweli anazojifunza
mwanafunzi anafanya hatua gani anapofanya maendeleo ili afi kie hatua ya ubatizo hatua kwa hatua mwanafunzi mnyoofu wa biblia anaweza kufikia lengo la kubatizwa tazama fungu la na oktoba kor
 kisha anajiweka wakfu kwa yehova na kuonyesha kwamba amejiweka wakfu kwa kubatizwa
 pet
 na hiyo ni siku yenye shangwe sana kwa kila mtu kadiri mwanafunzi anavyochukua hatua ab ay an ek al ol m kwa ukawaida na kumtia moyo aendelee kusonga mbele
pindi kwa pindi tathmini maendeleo ya mwanafunzi tunahitaji kuwa wenye subira tunapomsaidia mwa nafunzi afanye maendeleo ili afikie hatua ya kujiweka wakfu na kubatizwa
lakini wakati utafika ambapo tuta hitaji kujua ikiwa ana tamaa ya kumtumikia yehova mu ngu
je unaona ishara zinazoonyesha kwamba mwana funzi anajitahidi kutii amri za yesu au anataka tu kujifunza mambo yanayopendeza kutoka katika biblia mara kwa mara changanua maendeleo ambayo mwanafunzi wako anafanya
kwa mfano je anaele za hisia zake kumhusu yehova je anasali kwa ye hova zab
 je anafurahia kusoma biblia zab
 je anahudhuria mikutano kwa uka b
 j a am oy te katika mtindo wake wa maisha zab
 je ameanza kuwaeleza watu wa familia na marafiki mambo 
mwalimu anaweza kutathmini maendeleo ya mwanafunzi jinsi gani 
ni mambo gani yatakayomsaidia mwalimu kutambua kwamba mwanafunzi anafanya maendeleo mnara wa mlinzianayojifunza zab
 jambo muhimu hata zaidi je anataka kuwa shahidi wa yehova zab
 ikiwa mwanafunzi wa biblia hafanyi maendeleo katika lolotekati ya mambo hayo kwa busara jaribu kujua sababu nakisha zungumzia jambo hilo pamoja naye kwa fadhili la kini waziwazi
 pindi kwa pindi tathmini ikiwa unapaswa kuende lea kujifunza na mtu
jiulize hivi je mwanafunzi haji tayarishi kwa ajili ya funzo je hataki kuhudhuria mi kutano je bado ana mazoea mabaya je bado nimshiriki wa dini ya uwongo ikiwa jibu ni ndiyo kue ndelea kujifunza na mtu kama huyo ni kama kujaribukumfundisha kuogelea mtu ambaye hataki hata kugu sa maji ikiwa mwanafunzi hathamini kutoka moyoni mambo anayojifunza na hayuko tayari kufanya mabadi liko kwa nini uendelee kujifunza naye tunachukua kwa uzito jukumu letu la kufanya wa nafunzi na tungependa kuwasaidia wanafunzi wetu wabiblia wafikie hatua ya ubatizo
hiyo ndiyo sababu tuta fundisha kwa kutumia biblia na kwa usadikisho
tutawa tazama makala upendo na uthamini wetu kwa yehova hutucho chea kubatizwa na je uko tayari kubatizwa katika gazeti la mnara wa mlinzi la machi 
ni mambo gani yanayoweza kukusaidia kujua ikiwa unapaswa kusitisha funzo la biblia 
kulingana na timotheo ni lazima walimu wote wa biblia wafanye nini tia moyo wanafunzi wetu watafute marafiki kutanikoni
tutakazia lengo la kujiweka wakfu na kubatizwa huku pindi kwa pindi tukitathmini maendeleo ya mwanafunzi
tazama sanduku mambo ambayo mwalimu anahitajikufanya ili kumsaidia mwanafunzi afikie hatua ya uba tizo kwenye ukurasa wa 
tunafurahi kwamba tuna weza kushiriki katika kazi hii inayookoa uhai achenituazimie kufanya yote tuwezayo ili kuongoza mafunzoya biblia yanayofanya maendeleo na kufikia hatua yaubatizo
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa muda fulani baada ya funzo dada mwenye uzoefu anamsaidia dada aliyekuwa akiongoza funzo atambuejinsi anavyoweza kuepuka kuzungumza kupita kiasi wakati wa funzo
ukurasa wa wakati wa funzo mwanafunzi anajifunza jinsi ya kuwa mke bora
baadaye anamwambia mume wake mambo ambayo amejifu nza
ukurasa wa mwanafunzi na mume wake wanafurahia ushirika katika nyumba ya mmoja wa marafiki aliokutana nao jumba la ufalme
umejifunza nini k an in il mwalimu awe nasifa ya kujizuiaanapoongoza fu nzo la biblia unaweza kuwa saidiaje wanafunziwa biblia wawe nauhusiano wa kari bu pamoja na we ngine kutanikoni kwa nini hatupa swi kusita kukazialengo la kujiwekawakfu na kuba tizwa wimbo wafundishe kusimama imara makala ya yehova analiongoza tengenezo lake si kwa jeshi wala si kwa nguvu bali kwa roho yangu asema yehova wa majeshi
zek
wimbo sisi ni wa nani muhtasari je unasadiki kwamba yehova analiongoza tengenezo lake leo katika makala hii tutachunguza jinsi yehovaalivyoliongoza kutaniko la kikristo la mapema na jinsianavyoendelea kuwaongoza watu wake leo
oktoba je umebatizwa ikiwa ndivyo umeonyesha imani yako kwa yehova hadharani na utayari wako wa ku m ap an at ol e
 bila shaka imani yako kwa yehova lazima iendelee kukua
na unahitaji kuendelea kuimarisha uhakika wako kwa mba yehova analitumia tengenezo lake leo
 leo yehova analiongoza tengenezo lake kwa njia inayofunua sifa zake kusudi lake na viwango vyake
acheni tuchunguze sifa tatu za yehova zinazoonye shwa na tengenezo lake
 kwanza mungu hana ubaguzi
mdo
 upendo ulimchochea yehova kumtoa mwana wakeawe fidia kwa ajili ya wote
 tim
 yoh
 yehova huwatumia watu wake kuwahubiria habari njema wote watakaosikiliza na hivyo kuwasaidia we ngi iwezekanavyo wafaidike kutokana na fidia
pili yehova ni mungu mwenye utaratibu na wa amani
 kor
 hivyo tunatarajia kwamba waabu du wake wanamtumikia wakiwa kikundi chenye uta ratibu na amani
tatu yehova ni mfundishaji mkuu
isa
 hivyo tengenezo lake linajitahidi ufafanuzi wa maneno tengenezo la yehova la ulimwengu mzima lina sehemu ya kimbingu na sehemu ya kidunia
katika makala hii neno tengenezo linarejelea sehemu ya kidunia
ni lazima wakristo waliobatizwa waendelee kufanya nini 
yehova analiongozaje tengenezo lake leo toa mifano
 mnara wa mlinzisana kutumia neno lake lililoongozwa na roho kufu ndisha kutanikoni na katika huduma ya hadharani
wakristo wa kutaniko la mapema waliigaje sifa hizotatu za utu wa yehova watu wa yehova wanaigajesifa hizo katika nyakati zetu na roho takatifu inawe za kukusaidiaje unapomtumikia yehova pamoja natengenezo lake mungu hana ubaguzi katika karne ya kwanza
ujumbe ambao yesu ali hubiri uliwapa wanadamu wote tumaini
luka aliwaamuru wafuasi wake waendeleze kazi aliyokuwaameanzisha yaani kutoa ushahidi mpaka sehemuya mbali zaidi ya dunia
soma matendo 
bila shaka wasingeweza kufanya kazi hiyo kwa nguvu zao wenyewe
wangehitaji roho takatifu yaani msaidi zi ambaye yesu alikuwa amewaahidi
yoh
 zek
 wafuasi wa yesu walipokea roho takatifu siku ya pentekoste ya mwaka wa w
kwa msaa da wa roho hiyo mara moja walianza kuhubiri nakwa muda mfupi maelfu ya watu walikubali habarinjema
mdo
 upinzani ulipotokea wa nafunzi hawakushindwa na woga bali walimwomba 
kama inavyotajwa kwenye matendo yesu aliwaamuru wa fuasi wake wafanye nini nao wangepokea msaada gani 
roho takatifu iliwasaidia wafuasi wa yesu kwa njia gani oktoba mungu ili awasaidie
walisali hivi wawezeshe wa tumwa wako waendelee kutangaza neno lako kwa uja siri wote
kisha walijazwa roho takatifu na kuende l a an ol am uk au i
 pia wanafunzi wa yesu walikabili changamoto nyingine
kwa mfano kulikuwa na nakala chache zamaandiko
hawakuwa na machapisho ya kujifunziakama tuliyo nayo leo
na walihitaji kuwahubiria watu waliozungumza lugha nyingi tofauti
licha ya cha ngamoto hizo zote wanafunzi hao wenye bidii wali fanya jambo ambalo lilionekana kana kwamba hali wezekani katika kipindi cha miaka thelathini hivi walikuwa wamehubiri habari njema katika uumbajiwote chini ya mbingu
kol
 katika siku zetu
yehova anaendelea kuwaongoza na kuwaimarisha watu wake
bila shaka kwa se hemu kubwa mwongozo unakuja kupitia neno la ul an ar o
k ab at ma kuhusu huduma ya yesu na amri yake kwambawafuasi wake waendelee kufanya kazi aliyoianzisha
mt
 tangu julai gazeti hili lilisema sisi hatukuitwa wala kutiwa mafuta tupokee heshi ma na kukusanya mali bali kutumika na kutumiki shwa na kuhubiri habari njema
kijitabu kwa wale 
zaidi ya miaka iliyopita watumishi wa yehova walijuaje kile ambacho mungu alitaka wafanye nao waliitikiaje mnara wa mlinziwaliokabidhiwa kazi cha kiingereza kilichochapi shwa mwaka wa kilisema hivi kazi inaonekana kuwa nyingi sana lakini ni kazi ya bwana na kwa nguvu zake tutaifanya
naam kama wakristo wa mapema kwa ujasiri ndugu hao walijimimina wenye we katika kazi wakiwa na uhakika kwamba roho taka tifu ingewasaidia kuwahubiria watu wa namna zote
ak an au ah o
 tengenezo la yehova limetumia vifaa bora kabisa vinavyopatikana ili kueneza habari njema
vifaa hi vyo vinatia ndani machapisho sinema ya photo dra ma of creation gramafoni magari yenye vipaza sau ti vipindi vya redio na hivi karibuni kompyuta naintaneti
pia tengenezo la yehova linatafsiri habari 
tengenezo la yehova limetumia mbinu gani ili kuendeleza kazi ya kuhubiri tengenezo la yehova limetumia vifaa boravinavyopatikana ilikutangaza habarinjema tazama fungu la na na
 ufalme wa mungu ninini na
 unaweza kukabiliana na mkazo jinsi gani oktoba katika lugha nyingi zaidi kuliko wakati mwingine wo wote kwa nini ili watu wa namna zote waweze ku sikia habari njema katika lugha zao wenyewe
yehova hana ubaguzi alitabiri kwamba habari njema zinge a ak at an ak an al an aw u
ufu
 anataka ujumbe wa ufalme uwafikie watu wote
 l iv ik uw ua os ir ik fi kia kwa sababu labda wanaishi kwenye majengo ye nye ulinzi mkali ili kuwafikia watu wengi zaidi kama hao tengenezo la yehova liliamua kuanzisha njia nyi ngine mbalimbali za kuhubiri hadharani
kwa mfano mwaka wa baraza linaloongoza liliidhinisha matumizi ya vigari na meza za machapisho nchini ufaransa na baadaye katika maeneo mengine pia
matokeo yalikuwa mazuri
katika mwaka wa mnara wa mlinziprogramu mpya ilianzishwa nchini marekani kwenye mojawapo ya maeneo yenye shughuli nyingi sanajijini new york
katika mwaka wa kwanza vitabu na magazeti yaligawanywa
na watu waliomba kujifunza biblia ni wazi kwambaroho takatifu ilikuwa ikitegemeza kazi hiyo
hivyo baraza linaloongoza liliidhinisha matumizi ya vigariulimwenguni pote
 unachoweza kufanya
tumia kikamili mazoezi ambayo yehova anaandaa kupitia mikutano ya kikri sto
hubiri kwa ukawaida na kikundi chako cha utu mishi
ukifanya hivyo utaboresha njia yako ya kuhu biri na kufundisha na kutiwa moyo na mfano mzuriwa wengine
endelea kuhubiri licha ya changamoto
kama tu andiko letu la msingi linavyotukumbusha hatutimizi mapenzi ya mungu kwa nguvu zetu wenye we bali kupitia roho takatifu
zek
 kwa maana tunafanya kazi ya mungu
yehova ni mungu mwenye utaratibu na wa amani katika karne ya kwanza
baraza linaloongoza huko yerusalemu lilifanya kazi kwa umoja ili kudu 
tunaweza kufanya nini ili kuboresha huduma yetu 
baraza linaloongoza la karne ya kwanza lilifanyaje kazi kwa umoja ili kudumisha utaratibu na amani miongoni mwa watu wa mungu oktoba misha utaratibu na amani miongoni mwa watu wa u
 k am s al at alilipojitokeza mwaka wa w
hivi baraza li naloongoza chini ya mwongozo wa roho takatifu lilizungumzia jambo hilo
kiwa kutaniko lingeende lea kuwa na mgawanyiko kuhusu jambo hilo kaziya kuhubiri ingeathirika
ingawa walikuwa wayahu di mitume na wanaume wazee hawakuathiriwa na utamaduni wa kiyahudi wala na wale waliokuwa wa kiushikilia sana utamaduni huo
badala yake wali chunguza neno la mungu na kutafuta mwongozo waroho takatifu
mdo
 matokeo ya kawaje yehova alibariki uamuzi wao amani na umo av n ak iy ak ii am e
 katika siku zetu
tengenezo la yehova limewasai dia watu wake kudumisha utaratibu na amani mio ngoni mwao
tangu mwaka wa gazeti zion s watch tower and herald of christ s presence la no vemba lilikuwa na makala yenye kichwa kwa uzuri na kwa utaratibu kilichotegemea wakori ntho 
makala hiyo ilisema mitume walikuwana mengi ya kusema kwa kanisa la mapema ku husu utaratibun is ak ak ik 
ni nini kinachoonyesha kwamba leo tengenezo la yehova lina utaratibu na amani mnara wa mlinziuangalifu mambo yaliyoandikwa zamani ili kutufu ndisha
rom
 naam tamaa ileile ya kuwa nautaratibu na amani iliyoonyeshwa na wakristo wamapema inaonekana katika tengenezo la yehova leo
kwa mfano ikiwa utahudhuria funzo la mnara wa mlinzi katika kutaniko lingine hata katika nchi nyi ngine unajua jinsi funzo hilo litakavyoongozwa nani makala gani itakayozungumziwa
mara moja utaji hisi uko nyumbani ni roho ya mungu pekee inayo weza kutokeza umoja huo wenye thamani
sef
 maelezo ya chini
 unachoweza kufanya
yehova anataka watu wake wadumishe roho ya umoja katika kifungo cha muu ngano cha amani
efe
 hivyo jiulize je ni nachangia amani na umoja kutanikoni je ninawatiiwale wanaoongoza je wengine wanaweza kunitege mea hasa ikiwa nina majukumu kutanikoni je nina fanya mambo kwa wakati niko tayari kusaidia nanina tamaa ya kuwatumikia wengine soma yako bo 
ikiwa unahisi unahitaji kuboresha lolote kati ya mambo hayo mwombe yehova akupe roho yake takatifu
kadiri unavyoiruhusu ifinyange utuwako na iongoze matendo yako ndivyo ndugu na dada zako watakavyokupenda na kukuthamini
tukiwa na andiko la yakobo akilini tunapaswa kujiuliza maswali gani oktoba yehova anatufundisha na kutupatia vifaa tunavyohitaji katika karne ya kwanza
yehova anapenda sana kuwaelimisha watu wake
zab
 anataka wa mjue wampende na waishi milele wakiwa wato to wake wapendwa
mambo hayo yote hayange wezekana ikiwa tusingepata elimu anayotuandalia
yoh
 yehova alilitumia kutaniko la kikristo la ey ak ak aw uw e
soma wakolosai 
msaidizi ambaye yesu aliwaa hidi yaani roho takatifu iliwasaidia kwa njia ku bwa
yoh
 iliwasaidia wanafunzi kuelewa zai di neno la mungu na kuwakumbusha mambo mengiambayo yesu alisema na kutenda kama ambavyo baadaye yaliandikwa kwenye vitabu vya injili
ujuzihuo uliimarisha imani ya wakristo wa mapema na pia upendo wao kwa mungu kwa mwana wake na kati yao wenyewe
 katika siku zetu
yehova alitabiri kwamba katika siku za mwisho watu wa mataifa yote wangemimini ka kwenye mlima wake wa mfano ili wafundishwe njia 
kulingana na wakolosai yehova aliwaelimishaje watu wake katika karne ya kwanza 
umejionea yehova akitimiza jinsi gani ahadi yake inayopatikana katika andiko la isaya mnara wa mlinzizake
soma isaya 
tunashuhudia unabii huo ukitimizwa
ibada safi imeinuliwa juu zaidi kuliko ibada nyingine zote za uwongo
na yehova anaa ndaa karamu bora sana ya kiroho isa
 kupi tia mtumwa mwaminifu na mwenye busara yeho va hatuandalii tu chakula kingi bali pia anatuandaliachakula cha aina mbalimbali kinachotia ndani maka la hotuba vibonzo na video mbalimbali
mt
 tunahisi kama alivyohisi elihu rafiki ya ayubu ali yesema hivi kwa usahihi ni nani aliye mfundishajikama mungu ayu
acha kweli ikite mizizi moyoni mwako na uitumie maishani mwako tazama fungu la oktoba unachoweza kufanya
roho takatifu itakusaidia utumie maishani mambo unayojifunza katika neno lamungu
unaweza kusali hivi kama mtunga zaburi nifundishe ee yehova kuhusu njia yako
nitate mbea katika kweli yako
unganisha moyo wangu ili niliogope jina lako
zab
 endelea kujilishachakula cha kiroho ambacho yehova anaandaa kupi tia neno lake na tengenezo lake
hapana shaka kwa mba lengo lako si tu kupata ujuzi
ungependa kweli ikite mizizi moyoni mwako na uitumie maishanimwako
roho ya yehova inaweza kukusaidia ufanyehivyo
pia ungependa kuwatia moyo ndugu na dada zako
ebr
 kwa nini kwa sababu wao ni familia yako ya kiroho
mwombe yehova akupe rohoyake ili ikusaidie kutoa maelezo ya kutoka moyoni na kufanya migawo yako kadiri uwezavyo kwenye miku tano ya kikristo
kwa njia hizo unamwonyesha yeho va na mwana wake kwamba unawapenda kondoo wao wenye thamani
yoh
 hivi karibuni tengenezo pekee litakalobaki du niani ni lile linaloongozwa na roho ya mungu
hi vyo shirikiana kwa bidii na tengenezo la yehova
waonyeshe watu upendo wa mungu usio na ubaguzi 
unaweza kufanya nini ili ukue kiroho 
unaweza kuonyeshaje kwamba unaliunga mkono tengenezo la yehova kwa uaminifu kwa kuwahubiria wale wote unaokutana nao
uwe mwenye amani kwa kuendeleza umoja kutanikoni
namsikilize mfundishaji wako mkuu kwa kujilisha kika mili katika karamu yake ya kiroho anayoandaa
ki sha wakati ulimwengu wa shetani unapofikia mwishowake hutakuwa na hofu
badala yake utasimamaimara kati ya wale wanaomtumikia yehova kwa ushi kamanifu pamoja na tengenezo lake
cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa baada ya kutazama video na kuwaona wengine wanaotumikia katika nchi zilizo na uhitaji mkubwawa wahubiri dada ambaye ni painia anachochewa kuiga mfano wao
baada ya muda anafikia lengo lake la kutumikia katika nchi yenyeu im aw aw i
tengenezo layehova linatusaidiaje kuwahubiria watu wa namna zote kutumikia pamoja tukiwa kikundichenye utaratibuna amani kufaidika na elimu inayotokakwa mungu wimbo tumaini nguvu na uhakika wetu makala ya je watamtumikia yehova watakapokuwa watu wazima yesu akaendelea kukua na kupata hekima zaidi pia akazidi kupata kibali cha mungu na wanadamu
luka 
wimbo watoto amana kutoka kwa mungu muhtasari wazazi wakristo wangependa watoto wao wawe na fura ha na wamtumikie yehova watakapokuwa watu wazima
ni maamuzi gani ambayo wazazi wanaweza kufanya iliwawasaidie watoto wao kufikia lengo hilo vijana wakri sto wanahitaji kufanya maamuzi gani ili wapate mafanikioy ak im m ah ii um ih o
 mnara wa mlinzimara nyingi maamuzi ambayo wazazi hufanya huwaa thiri watoto wao kwa miaka mingi
ikiwa wazazi wata fanya maamuzi mabaya yanaweza kuwasababishia wa toto wao matatizo
lakini ikiwa watafanya maamuzi kwa hekima watawapa watoto wao fursa nzuri zaidi ya kuwa na maisha yenye furaha
bila shaka ni lazima wa toto pia wafanye maamuzi mazuri
uamuzi bora zaidi ambao mtu anaweza kufanya ni kumtumikia yehova baba yetu wa mbinguni mwenye upendo
zab
 wazazi wa yesu walikuwa wameazimia kuwasaidia watoto wao wamtumikie yehova na maamuzi waliyofa n ay ak ak ay ak wa jambo muhimu zaidi maishani mwao
luka kama wazazi wake yesu alifanya maamuzi ma zuri ambayo yalimsaidia kutimiza jukumu lake katikak il ay a
 y ua ak am naume mwenye fadhili mshikamanifu na jasiri
mzazi yeyote anayempenda yehova angefurahia na kujivuniakuwa na mwana kama huyo
 katika makala hii tutajibu maswali yafuatayo ye hova alifanya maamuzi gani mazuri kwa ajili ya yesu wazazi wakristo wanaweza kujifunza mambo gani ku tokana na maamuzi ambayo wazazi wa yesu walifanya na vijana wakristo wanaweza kujifunza nini kutokana na maamuzi ambayo yesu alifanya 
ni uamuzi gani ulio bora zaidi ambao mtu anaweza kufanya 
yesu na wazazi wake walifanya maamuzi gani mazuri 
tutajibu maswali gani katika makala hii oktoba jifunze kutoka kwa yehova yehova alimchagulia yesu wazazi bora
mt
 luka maneno ya maria ya kutoka mo yoni yaliyoandikwa katika biblia yanafunua upendowake wenye kina kwa yehova na neno lake
luka na namna ambavyo yosefu aliitikia mwongo zo wa yehova inaonyesha jinsi ambavyo alimwogopamungu na alitaka kumpendeza
mt
 ona kwamba yehova hakumchagulia yesu wazazi waliokuwa matajiri
dhabihu ambayo yosefu na mariawalitoa inaonyesha kwamba walikuwa maskini
luka huenda yosefu alikuwa na karakana ndogo kando ya nyumba yake huko nazareti ambako alifanya kazi yauseremala
ni wazi kwamba walikuwa na maisha rahisi hasa kadiri familia ilivyoongezeka ukubwa na kufikia angalau watoto saba
mt
 yehova alimlinda yesu kutokana na hatari fulani lakini hakumkinga mwana wake kutokana na matatizo yote
mt
 kwa mfano yesu alihitaji kushughu lika na watu wa ukoo ambao hawakumwamini
wazia ji nsi yesu alivyovunjika moyo kuwa na watu wa familia yake ambao mwanzoni hawakukubali kwamba yeye ni masihi
marko yoh
 pia kuna uwezekanomkubwa kwamba yesu alihitaji kukabiliana na huzuniya kifo cha yosefu baba yake wa kambo
huenda kifo 
yehova alifanya uamuzi gani muhimu kwa ajili ya mwana wake 
yehova aliruhusu mwana wake apitie mambo gani mnara wa mlinzicha yosefu kilimaanisha kwamba yesu akiwa mwana mkubwa alihitaji kuchukua jukumu la kusimamia bia shara ya familia
marko alipoendelea kukua yesualijifunza jinsi ya kuhanga ikia hali njema ya familia
bila shaka alihitaji kufanya kazi kwa bidii ili kuwatege meza
hivyo alielewa uchovu ambao mtu huhisi baada ya kufanya kazi siku nzima
 i an in iw iw an an am ak ta watoto jiulizeni hivi je sisi ni watu wanyenyeke vu na wa kiroho ambao yehova angependa kuwakabi dhi uhai mpya wenye thamani zab
 ikiwawewe ni mzazi jiulize hivi je ninawafundisha watotowangu umuhimu wa kufanya kazi kwa bidii mhu
 je ninafanya yote niwezayo kuwalinda wato to wangu dhidi ya hatari za kimwili na za kiadili amba zo huenda wakakumbuna nazo katika ulimwengu washetani met
 huwezi kuwakinga watoto wakokutokana na changamoto zote ambazo huenda wakaka bili
hilo ni jambo lisilowezekana
lakini hatua kwa ha tua na kwa upendo unaweza kuwatayarisha ili waweze kukabiliana na hali halisi za maisha kwa kuwafundishajinsi ya kutegemea ushauri wa neno la mungu
soma methali 
kwa mfano ikiwa mtu wa ukoo ataa cha kumtumikia yehova wasaidie watoto wako kujifu nza kutoka katika neno la mungu kwa nini ni muhimu 
a ni maswali gani yatakayowasaidia wenzi wa ndoa kuwalea watoto wao vizuri b methali inaweza kuwasaidiaje wazazi kuwazoeza watoto wao sana waendelea kubaki washikamanifu kwa yehova
zab
 au ikiwa mtafiwa na mpendwa wenu wao nyeshe watoto wako jinsi ya kutumia neno la mu ngu kukabiliana na huzuni na kupata amani ya akili
 kor
 tim
jifunze kutoka kwa yosefu na maria yosefu na maria walimsaidia yesu awe mtu mzima mwenye kibali cha yehova walifuata mwongozo ambao yehova aliwapa wazazi
soma kumbukumbu la tora ti 
yosefu na maria walimpenda sana yehova na lengo lao kuu lilikuwa kuwatia moyo watoto wao wasi tawishe upendo wa aina hiyohiyo
kulingana na kumbukumbu la torati yosefu na maria wa lihitaji kufanya nini wazazi waandaeni watoto wenu ili waweze kukabiliana na hali halisi za maisha kwa kuwafundisha jinsi ya kutegemea ushauri wa neno la mungu tazama fungu la mnara wa mlinzi y un am aw ak ar an ri ya kiroho wakiwa familia
hapana shaka kwamba kilajuma walihudhuria mikutano katika sinagogi huko na zareti na pia pasaka ya kila mwaka huko yerusalemu
luka huenda walitumia pindi hizo walizo safiri kwenda yerusalemu kumfundisha yesu na watotowao wengine kuhusu historia ya watu wa yehova
nahuenda wakiwa njiani walitembelea maeneo yanayota jwa katika maandiko
kadiri familia ilivyoongezeka ni wazi kwamba haikuwa rahisi kwa yosefu na maria ku dumisha ratiba nzuri ya kiroho
lakini kazi yao haiku wa ya bure kwa kuwa walitanguliza ibada ya yehovamaishani familia yao ilikuwa na hali nzuri ya kiroho
 wazazi wanaomwogopa mungu wanaweza kujifu nza nini kutoka kwa yosefu na maria jambo muhimuzaidi wafundishe watoto wako kwa maneno na kupitia matendo kwamba unampenda sana yehova
tambua kwamba zawadi kubwa zaidi unayoweza kuwapa ni ku wasaidia wampende yehova
mojawapo ya mambo ye nye thamani unayoweza kuwafundisha ni jinsi ya ku dumisha ratiba nzuri ya kiroho ya kujifunza kusali kuhudhuria mikutano na kushiriki katika huduma
 tim
 bila shaka ni lazima uwaandalie watotowako vitu vya kimwili wanavyohitaji
 tim
 laki ni kumbuka kwamba uhusiano wa karibu ambao wato 
yosefu na maria walifanya maamuzi gani muhimu 
wazazi wakristo wanaweza kujifunza nini kutoka kwa yosefu na maria oktoba to wako wanao pamoja na yehova ndio utakaowasaidia kuokoka mwisho wa mfumo huu wa mambo na kuingiakatika ulimwengu mpya wa mungu na si vitu vya ki mwili walivyo navyo
 e
 t m
 inatia moyo sana kuona wazazi wengi wakristo ambao wamefanya maamuzi mazuri ya kiroho kwa aji li ya familia zao wanaabudu pamoja kwa ukawaida
 tazama kitabu hatimaye ibada safi ya yehova yarudishwa ukurasa wa fungu la 
a shauri linalopatikana kwenye timotheo linawa saidiaje wazazi kufanya maamuzi mazuri wanapowalea watotowao b familia yako inaweza kufikiria kujiwekea malengo gani nahuenda mtapata baraka gani tazama sanduku mtajiwekea male ngo gani inatia moyo kuona wazazi wakristo wakifanya maamuzi mazuri ya kiroho kwa ajili ya familia zao tazama fungu la mnara wa mlinziwanahudhuria mikutano ya kutaniko na makusanyiko
na wanashiriki katika utumishi wa shambani
baadhi ya ah az ak ak ik ee ol silohubiriwa kwa ukawaida
wengine hutembelea be theli au kushiriki katika miradi ya ujenzi ya kitheokra si
ni lazima familia zinazoshiriki katika utendaji huo zijidhabihu kifedha na huenda wakakabili changamotombalimbali
lakini kwa kweli faida wanazopata zina watajirisha kiroho
soma timotheo 
wato to wanaolelewa katika familia hizo mara nyingi huende lea kufuata ratiba nzuri waliyojifunza nao hawana majuto yoyote met
jifunze kutoka kwa yesu baba wa kimbingu wa yesu hufanya maamuzi mazuri sikuzote na wazazi wake wa duniani walifa nya maamuzi mazuri pia
hata hivyo kadiri yesu ali vyoendelea kukua alifanya maamuzi yake mwenyewe
gal
 kama tu ilivyo kwetu yeye pia alikuwa na za wadi ya uhuru wa kuchagua
angeweza kuamua kucha gua mapendezi yake ya kibinafsi maishani
badala yakufanya hivyo aliamua kudumisha uhusiano mzuri tazama sanduku siwezi kuwazia kuwa na wazazi bora kuliko hawa kwenye gazeti la amkeni la oktoba ukurasa wa na makala yenye kichwa barua ya pekee kwa wazazi wao kwenye gazeti laamkeni machi ukurasa 
kwa nini yesu alihitaji kufanya nini alipokuwa akikua oktoba pamoja na yehova
yoh
 mfano wake mzuri una weza kuwasaidiaje vijana leo mwanzoni mwa maisha yake akiwa mwanadamu yesu alichagua kujitiisha kwa wazazi wake
kamwe ha kupinga mwongozo wa wazazi wake akifikiri kwambayeye alijua mambo mengi kuliko wao
badala yake alie ndelea kuwatii
luka bila shaka yesu alichukua jukumu lake akiwa mwana wa kwanza
hapana shakakwamba alijifunza kwa bidii kutoka kwa baba yake wakambo jinsi ya kufanya kazi ambayo ingemsaidia kuite gemeza familia yao
yesu alifanya uamuzi gani muhimu alipokuwa angali kijana kufanya upainia msaidizi mkiwa familia wakati wa ziara ya mwangalizi wa mzunguko kwenda kuhubiri kwenye eneo lisilohubiriwa kwa ukawaida kwa juma moja kujitolea kufanya kazi kwenye jumba la ufalme au jumba la kusanyiko kutembelea ofisi ya tawi ya eneo lenumtajiwekea malengo gani mnara wa mlinzi inaelekea wazazi wa yesu walimweleza kuhusu ali vyozaliwa kimuujiza na mambo ambayo wajumbe wamungu walisema kumhusu
luka yesuhakuridhika tu na mambo aliyoelezwa bali alijifunzapia maandiko kibinafsi
tunajuaje kwamba yesu aliku wa mwanafunzi mzuri wa neno la mungu kwa sababu alipokuwa angali mvulana walimu huko yerusalemu walishangazwa na majibu yake na uwezo wake wa kue lewa
luka akiwa na umri wa miaka tu tayari yesu alikuwa amejithibitishia kwamba yehova alikuwa baba yake
luka 
tunajuaje kwamba yesu alikuwa mwanafunzi mzuri wa neno la mungu vijana msikatae kamwe mwongozo wa wazazi wenu tazama fungu la oktoba yesu alipoelewa jukumu lake katika kusudi la yeho va aliamua kukubali mgawo wake
yoh
 ali j ak aa an aw uw n an il alitafakari jambo hilo kwa uzito
hata hivyo alicha gua kujitiisha kwa yehova
yesu alipobatizwa mwaka wa w
jambo kuu maishani mwake lilikuwa ku fanya mambo ambayo yehova alitaka afanye
ebr
 hata alipokuwa anakufa kwenye mti wa mate so yesu hakukengeuka kamwe na kuacha kufanya ma penzi ya baba yake
yoh
 tii wazazi wako
kama ilivyokuwa kwa yosefu na maria wazazi wako si wakamilifu
hata hivyo yehova amewapa wazazi wako mgawo wa kukulinda kuzoeza na kukuongoza
ikiwa utathamini ushauri wao na ku heshimu mamlaka yao mambo yatakuendea vema
efe
 chagua ni nani utakayemtumikia
unahitaji kujithi bitishia mwenyewe yehova ni nani kusudi lake linahu sisha nini na jinsi mapenzi yake yanavyohusiana na maisha yako
rom
 kisha utaweza kufanya ua muzi muhimu zaidi maishani mwako yaani uamuzi wa kumtumikia yehova
soma yoshua mhu
yesu alionyeshaje kwamba alichagua kufanya mapenzi ya ye hova 
watoto wanajifunza jambo gani kutoka kwa yesu 
kulingana na yoshua vijana wanahitaji kufanya uamuzi gani wa kibinafsi mnara wa mlinziikiwa utadumisha ratiba ya kusoma na kujifunza biblia kwa ukawaida upendo wako kwa yehova utaendelea ku an ai iy ok ai ai az i
 chagua kutanguliza mapenzi ya yehova maishani mwako
ulimwengu wa shetani unatuahidi kwamba iki wa tukitumia vipawa vyetu kujinufaisha tutakuwa nafuraha
lakini ukweli ni kwamba wale wanaokazia fiki ra malengo ya kimwili wanajichoma wenyewe kila ma hali kwa maumivu mengi
 tim
 kwa upande mwingine ikiwa utamsikiliza yehova na kuchagua ku tanguliza mapenzi yake utafanikiwa maishani nawe utatenda kwa hekima
yos
utachagua kufanya nini wazazi fanyeni yote mnayoweza kuwasaidia wato to wenu wamtumikie yehova
mtegemeeni yeye naye atawasaidia kufanya maamuzi mazuri
met
 ku mbukeni kwamba watoto wenu watachochewa zaidi ku pitia mambo mnayofanya kuliko mambo mnayosema
hivyo fanyeni maamuzi yatakayowapa watoto wenu fursa nzuri zaidi ya kupata kibali cha yehova
 vijana wazazi wenu wanaweza kuwasaidia mfanye im im im u
l in ij uy 
ni lazima vijana wafanye uamuzi gani na matokeo yatakuwa nini 
ni lazima wazazi wakumbuke nini 
vijana watapata baraka gani ikiwa watachagua kumtumikia ye hova kufanya maamuzi yatakayowasaidia kupata kibali cha mungu
hivyo mwigeni yesu na mchague kumtumikiababa yenu wa mbinguni mwenye upendo
mkifanya hi vyo maisha yenu yatakuwa yenye shughuli nyingi ye nye kuthawabisha na yenye kusisimua
 tim
 na wakati ujao mtakuwa na maisha bora kabisa amba yo hamjapata kuyaona cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr maelezo ya picha ukurasa wa ni lazima maria alimfundisha kijana yesu kumpenda sana yehova
vivyo hivyo leo akina mama wana weza kuwafundisha watoto wao wampende yehova
ukurasa wa lazima yosefu alichukulia kwa uzito kwenda kwenye sinagogi pamojafamilia yake
leo akina baba wanaweza kuchukulia kwa uzito kuhudhu ria mikutano ya kutaniko pamoja na familia zao
ukurasa wa yesu alijifunza stadi za kazi kutoka kwa baba yake
leo vijana wanaweza kuji funza stadi za kazi kutoka kwa baba zao
ungejibuje wazazi wakristo wanaweza kujifu nza nini kutokanana maamuziambayo yehova yosefu na mariawalifanya kumhu su yesu vijana wakristo wanaweza kujifu nza nini kutokanana maamuziambayo yesualifanya umejionea baraka gani kwa kuta nguliza mapenziya yehova mai shani mwako wimbo mwabudu yehova ujanani mnara wa mlinziyehova aliwaimarisha wahubiri hao wenye bidii
mwaka huo idadi ya makolpota au mapainia iliongezeka kuto ka hadi 
na kwa mara ya kwanza wafanyakazi wa darasa au wahubiri zaidi ya waliripoti utendaji wao makao makuu
yehova aliwabariki kwa kuwa na ongezeko kubwa sana
waonyesha bidii ya pekee machi joseph f
rutherford ambaye alikuwa akiongoza miongoni mwa wanafunzi wa biblia wakati huo alizungumzia kichwa mamilioni wanaoishi sasa hawataku fa kamwe
wanafunzi wa biblia walifanya juu chini ili ku waalika watu kwenye tukio hilo
walikodi ukumbi mkubwa ji jini new york na kugawa mialiko hivi
idadi ya watu waliohudhuria ilizidi matarajio ya wanafunzi hao
wahudhuriaji zaidi ya walijaza kabisa ukumbihuo na watu wengine zaidi ya walikosa nafasi na hi miaka mia moja iliyopita kuanzia mwanzoni mwa mwaka wa watu wa yehova walikuwa na hamu kubwa ya kufanya kazi iliyokuwa mbele yao
mwaka wa walichaguamaneno haya kuwa andiko lao la mwaka bwana ninguvu zangu na wimbo
zab
 union version
oktoba vyo wakazuiwa kuingia
gazeti la aw am liliuita mkutano huo mojawapo ya mikutano iliyofanikiwa zaidi ku wahi kufanywa na wanafunzi wa biblia
wanafunzi wa biblia walikuja kujulikana sana kwa ku tangaza kwamba mamilioni wanaoishi sasa hawatakufa ka mwe
wakati huo hawakuelewa kwamba ujumbe wa ufalmeulihitaji kutangazwa kwa kiwango kikubwa zaidi
ingawa hi vyo bidii yao ilikuwa ya pekee
ida olmstead ambaye alia ak am om aw a a hivi tulijua kwamba wanadamu wote wangefurahia baraka kubwa wakati ujao na hatungeacha kamwe kuwaambia ha bari hii njema watu tuliokutana nao katika huduma
waanza kazi ya uchapishaji ili kuhakikisha kwamba chakula cha kiroho kinapatikana akina ndugu katika betheli walianza kuchapisha baadhi ya machapisho wao wenyewe
walinunua mtambo na kuufu nga katika jengo la kukodi lililokuwa huko myrtle avenue n wy k un am oy ab i
leo pelle na walter kessler walianza utumishi wa betheli januari 
walter anakumbuka hivi tulipowasili msima mizi wa kiwanda cha uchapishaji alituangalia na kusema hivi mna saa moja na nusu kabla ya chakula cha mchana
hivyo akatupatia kazi ya kubeba makatoni ya vitabu kutoka chumba cha ardhini
leo anakumbuka jambo lililotukia siku iliyofuata kazi yetu ilikuwa kusafisha ukuta kwenye ghorofa ya chini
iliku wa kazi yenye kuchafua sana kuliko kazi zote nilizowahi mnara wa mlinzikufanya
lakini ilikuwa kazi ya bwana na hilo lilifanya iwe kazi yenye kuridhisha
iy am am aw am ulikuwa uki chapishwa na wahudumu wenye bidii waliokuwa wamejitolea
nakala za toleo la mnara wa mlinzi la februari zilichapishwa katika mashine ya kuchapisha iliyokuwa kwenye ghorofa ya kwanza
wakati huohuo kwenye chumba cha chini ya ardhi akina ndugu walifunga mashine ya kuchapisha wali yoiita meli ya kivita
kuanzia toleo la aw am la apri li walianza pia kuchapisha gazeti the golden age
bila shaka yehova alibariki jitihada za wafanyakazi hao wa liojitolea
tukae pamoja kwa amani watu washikamanifu wa yehova walikuwa wakifurahia ute im an au am ip a
h ah b iy aw iw ab aw at ow iw ak ndi kigumu kilichoanza mwaka wa hadi 
wangewe za kusaidiwaje gazeti la mnara wa mlinzi la aprili lilikuwa na ki chwa tukae pamoja kwa amani
liliwahimiza hivi kwa upe n ah ak am um er oy ab ayuko tayari kusahau mambo ya nyuma kukaa pamojak au an ak ak am im au shwa
ilikuwa kazi ya bwana na hilo lilifanya iwe kazi yenye kuridhisha watu wengi waliitikia vizuri maneno hayo yenye fadhili
if iw an aw ah ak alilikuwa jambo lisilofaa kutoshiriki katika kazi ya kuhubiriambayo wengine walikuwa wakifanya kwa zaidi ya mwaka au at ik ah tena kamwe
wafanyakazi hao wote ambao walianza ute ndaji wao upya walikuwa na mengi ya kufanya mbele yao
wasambaza kitabu zg juni wanafunzi wa biblia walianza kusambaza kitabu zg ambacho ni toleo la kitabu the finished mys tery chenye jalada la karatasi
nakala nyingi za kitabu sohkitabu the finished mystery kilikuwa buku la saba la mfululizo wa vi tabu studies in the scriptures
kitabu zgkilikuwa toleo lenye jalada la karatasi kilichochapisha kama toleo la mnara wa mlinzi la machi 
herufi z ilirejelea zion s watch tower na herufi g ambayo ni herufi ya saba katika mpangilio wa alfabeti ilirejelea buku la saba
gazeti lililokuwa na tangazo la hotuba mamilioni wanaoishi sasa hawatakufa kamwe b
mashine iliyotumiwa kuchapisha gazeti mnara wa mlinzi ab mnara wa mlinzihicho zilikuwa zimehifadhiwa kilipokuwa kimepigwa marufu ku mwaka wa 
wafanyakazi wote wa darasa si makolpota pekee walia likwa kushiriki katika kazi hiyo ya usambazaji
edmundhooper anasema hivi kila mtu aliyejitoa aliyebatizwa ku toka katika kila darasa na ambaye anaweza kushiriki ana paswa kufanya hivyo kwa hiari
acheni hii iwe kauli mbiu ya kila mmoja wetu kwa sasa jambo hili moja ndilo nitakaloli fanya yaani kutoa kitabu zg
edmund hooper anakumbu ka kwamba kampeni hiyo iliwapatia wengi fursa ya kuhubirin ak an ak am ay ak am i
a ngezea kusema hivi tulianza kuelewa kikamili mambo ambayo yaliyohusika katika kazi ambayo ingefanywa kwakiasi kikubwa kuliko matarajio yetu yote
kupanga upya kazi barani ulaya kwa kuwa ilikuwa vigumu kuwasiliana na wanafunzi wa biblia katika nchi nyingine wakati wa vita vya kwanza vya ulimwengu ndugu rutherford alitaka kuwatia moyo ndugu hao na kupanga upya kazi ya kuhubiri
hivyo ago s i y en an uw ew ew az andefu nchini uingereza bara la ulaya na mashariki ya kati
rutherford alipotembelea uingereza wanafunzi wa biblia walifanya makusanyiko matatu na mikutano ya watu wote
jumla ya watu waliohudhuria ilikadiriwa kuwa watu 
likielezea ziara hiyo gazeti la mnara wa mlinzi lilisema aki an uw an ak am o
w aw n ak au on au ih az n ah ol w aw en af an am om ii an ah ioktoba c def c
joseph f
rutherford na wengine wakati wa safari yao huko ulaya d
ndugu rutherford akiwa misrie
bango lenye tangazo la hotuba iliyotolewa kwenye ukumbi waroyal albert hall huko london f
p ay ae am na ap isq soh department of corrections records f california state archives mnara wa mlinziilipata shangwe
akiwa paris kwa mara nyingine tena ndu gu rutherford alizungumzia kichwa mamilioni wanaoishisasa hawatakufa kamwe
hotuba ilipoanza ukumbi ulikuwa umejaa kabisa
watu waliomba kupata habari zaidi
katika majuma yaliyofuata baadhi ya akina ndugu walite mbelea miji ya athens cairo na jerusalem
ili kufuatia upe ndezi uliopatikana katika maeneo hayo ndugu rutherford alianzisha depo ya machapisho katika mji wa ramallah ka ribu na jerusalem
kisha alirudi ulaya na kuanzisha ofisi ya ulaya ya kati na kufanya mipango ili machapisho yaanze ku chapishwa hapo
wafunua ukosefu wa haki am aw a w iw ab aw toleo na
 la the golden age ambalo lilikuwa toleo la pekee lililofunua mateso ambayo wanafunzi wa biblia wali am aw a 
i em iy ak ai aa i nya kazi usiku na mchana ili kuchapisha nakala zaidi ya mi lioni nne za gazeti hilo
wasomaji wa gazeti hilo walijifunza kuhusu kisa cha pekee ae am n
d am na ak ah os bernardino california
machi yeye na ndugu wata e
h e
s n ae
s w ria kikusanyiko kidogo cha wanafunzi wa biblia
mwanamume mmoja aliyehudhuria hakuwa hapo ili kujifu nza biblia
baadaye alitoa ushahidi huu nilienda kwenye mkutano huo kwa mwongozo wa mwendesha mashtaka wa serikali
nilihudhuria mkutano huo kwa lengo la kutafutaoktoba ushahidi
alipata ushahidi aliokuwa akitafuta yaani naka la ya kitabu the finished mystery
siku chache baadaye dada martin na wale ndugu watatu walikamatwa
walihuku miwa kuwa wamevunja sheria ya ujasusi kwa kusambaza na kala za kitabu kilichopigwa marufuku
emma na rafiki zake walikutwa na hatia nao wakahukumi wa miaka mitatu gerezani
mei walianza kutumikiakifungo chao baada ya rufaa zao zote kukataliwa
lakini baa da ya muda mfupi mambo yalibadilika na kuwa mazuri zaidi
juni ndugu rutherford alisimulia kisa chao katika kusanyiko huko san francisco
wahudhuriaji walichu kizwa na jinsi wakristo hao walivyotendewa hivyo wakamtu mia rais wa marekani ujumbe wa telegramu
waliandika hivi tunaiona hukumu ya bi
martin chini ya sheria ya ujasusi kuwa si ya haki kitendo cha maofisa wa serikali uk am az ao fi iz ok ab i
m t nn ak ak ak id iy ei ia eg ik aj ol ek as a
mara moja siku iliyofuata rais woodrow wilson alibatilisha kifungo cha dada martin na ndugu hamm sonnenburg na stevens
kifungo chao kisicho cha haki kilikuwa kimekwisha
mwaka wa ulipokaribia kwisha wanafunzi wa biblia walikuwa na mengi ya kufurahia
kazi kwenye makao ma kuu iliendelea kupanuka na kuliko wakati mwingine wowote walikuwa wakitangaza kwamba ufalme wa mungu ndio sulu hisho la matatizo ya wanadamu
mt
 mwaka uliofua ta wa ungekuwa mwaka mzuri hata zaidi wa kutangaza kweli za ufalme
wlp 
 sw the watchtower issn october is published by watch tower bible and tract society of new york inc
harold l
corkern pres ident mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch tower bible and tract society of southafrica npc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
 october vol
 no
 swahili gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwakutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
picha kwenye jalada je kuna jambo lolote lenye kusisimua zaidi kwa kutaniko zima kulikokumwona mwanafunzi wa biblia ambaye wanampenda akibatizwa tazama makala ya fungu la cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya desemba jinsi ya kumsaidia mwanafunzi wa biblia afikie hatua ya ubatizo sehemu ya kwanza cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya desemba jinsi ya kumsaidia mwanafunzi wa biblia afikie hatua ya ubatizo sehemu ya pili cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya desemba yehova analiongoza tengenezo lake cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr makala ya desemba januari je watamtumikia yehova watakapokuwa watu wazima cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr cr am am ai tembelea tovuti ya jw
org katika kiswahili au tumia alama hii kuifungua smwanzo utangulizi neno mwanzo linatokana na neno la kiyunani genesis ambalo maana yake ni asili chimbuko au chanzo ambalo ndilo jina lililopewa kitabu hiki na watafsir wa agano la kale la kiyunani lijulikanalo kama septuagint
katika karne ya tatu kabla ya kristo
ingawa kitabu hiki cha mwanzo ki naanza kuelezea uumbaji wa vitu vyote mtazamo mkubwa ni uumbaji wa mwanadamu
kitabu hiki kinael eza mwanzo wa ulimwengu mwanzo wa mwanadamu yaani mwanamke na mwanamume mwanz wa dhambi ya mwanadamu mwanzo wa ahadi na mipango ya mungu ya wokovu na uhusiano wa kipekee kati ya abrahamu na mungu
kitabu kinaelezea juu ya watu mahsusi wa mungu na mipango yake katika maisha yao
baadhi ya watu hawa ni adamu na eva wanadamu wa kwanza kabisa kuumbwa noa abr ahamu isaki yakobo yose fu na ndugu zake na wengine wengi
mwanzo ni kitabu cha kwanza miongoni mwa vile vitabu vinavyoitwa vitabu vitano vya mose vilivyoko mwanzoni mwa biblia
vitabu hivi vinaitwa pia vitabu vya sheria kwa sababu ndi po palipoandikwa maagizo na sheria za mungu kwa watu wa israe li
kitabu hiki cha mwanzo kama ki tabu cha utangulizi ka tika habari za mungu kuendelea kujifunua mwenyewe katika jamaaa ya wanadamu jambo hili ni la muhimu sana
katika kitabu hiki ndiko tunapopata ahadi ya kwanza kabisa ya ukombozi wa mwanadamu aliyeanguka
uzao wa mwanamke utakuponda kichwa 
mwanzo kinaelezea jinsi ilivyoto kea hadi israeli wakafanyika watu maalum wa mungu
wazo kuu kueleza uumbaji anguko ukombozi wa uzao wa mwanadamu kw njia ya yesu kristo
katika maeneo haya ndipo ulipo ufunuo wote wa ki mungu na kweli yote katika maandiko
kitabu hiki ni kama kitalu cha mbegu cha biblia nzima hivyo ni muhimu sana kuwa na uelewa sahihi wa kila sehem u
mwanzo ndio msingi ambako ufunuo wote wa ki mungu ulipo na ambako umejengwa
kila msingi mkuu wa imani katika maandiko mizizi yake iko katika mwanzo kama asili kitu kam ili au mfano au ufunuo wa halisi
mwandishi mose
kuna uwezekano mkubwa kwamba mwanzo ambacho ni mojawapo ya vile vitabu vitano viliandikwa na mose isipokuwa sura ya mwisho ya kitabu cha kumbuk umbu la torati inayoelezeajuu ya kifo cha mose
mahali sehemu ambayo kwa sasa inaitwa mashariki ya kati
wahusika wakuu adamu eva kaini abeli enoki noa abrahamu sara loti isaki rebeka yakobo yosefu na ndugu zake
tarehe kitabu hiki kiliandikwa k
mgawanyo kuumbwa kwa ulimwengu duni a mwanadamu
 anguko la mwanadamu na matokeo ya dhambi
 habari za noa
 kutawanywa kwa mataifa
 maisha ya abraham u
 isaki na familia yake
 yakobo na wanawe
 maisha ya yosefu
 siku hapo mwanzo mungu aliumba mbingu na dunia
 sasa sita za uumbaji na sabato dunia ilikuwa haina umbo tena ilikuwa tupu giza lilikuwa juu ya uso wa vilindi vya maji naye roho wa mungu alikuwa ametanda juu ya maji
 mungu akasema iwepo nuru nayo nuru ikawepo
 mungu akaona ya kuwa nuru ni njema ndipo mungu akatenganisha nuru na giza
 mungu akaiita nuru mchana na giza akaliita usiku
ikawa jioni ikawa asubuhi siku ya kwanza
 mungu akasema iwepo nafasi kati ya maji igawe maji na maji
 kwa hiyo mungu akafanya nafasi na akatenganisha maji yaliyo chini ya hiyo nafasi na maji yaliyo juu yake
ikawa hivyo
 mungu akaiita hiyo nafasi anga
ikawa jioni ikawa asubuhi siku ya pili
 mungu akasema maji yaliyopo chini ya anga na yakusanyike mahali pamoja pawepo na nchi kavu
ikawa hivyo
 mungu akaiita nchi kavu ardhi nalo lile kusanyiko la maji akaliita bahari
mungu akaona kuwa ni vema
 kisha mungu akasema ardhi na itoe mimea miche itoayo mbegu miti juu ya nchi itoayo matunda yenye mbegu ndani yake kila mmea kuli ngana na aina zake mbalimbali
ikawa hivyo
 ardhi ikachipua mimea mimea itoayo mbegu kulingana na aina zake na miti itoayo matunda yenye mbegu kulingana na aina zake
mungu akaona ya kuwa hili ni jema
 ikawa jioni ikawa asubuhi siku ya tatu
 mungu akasema iwepo mianga kwenye nafasi ya anga ili it enganishe mchana na usiku nayo iwe alama ya kutambulisha majira mbali mbali siku na miaka nayo iwe ndiyo mianga kweny nafasi ya anga itoe nuru juu ya dunia
ikawa hivyo
 mungu akafanya mianga miwili mikubwa
mwanga mkubwa utawale mchana na mwanga mdogo utawale usiku
pia mungu akafanya nyota
 mungu akaiweka katika nafasi ya anga iangaze dunia itawale mchana na usiku na ikatenganishe nuru na giza
mungu akaona kuwa hili ni jema
 ikawa jioni ikawa asubuhi siku ya nne
 mungu akasema kuwepo na viumbe hai tele a sasa ina maana kwamba mungu anatengeneza upya ulimwengu ulioharibiwa wakati wa uasi wa lusifa
kwenye maji ndege waruke juu ya dunia katika nafasi ya anga
 kwa hiyo mungu akaumba viumbe wakubwa wa baharini na kila kiumbe hai kiendacho majini kulingana na aina zake na kila ndege mwenye mabawa kulingana na aina yake
mungu akaona kuwa hili ni jema
 mungu akavibariki akasema zaeni mkaongezeke mkayajaze maji ya bahari nao ndege waongezeke katika dunia
 ikawa jioni ikawa asubuhi siku ya tano
 mungu akasema ardhi na itoe viumbe hai kulingana na aina zake wanyama wa kufugwa viumbe vitambaavyo ardhini na wanyama pori kila mnyama kulingana na aina yake
ikawa hivyo
 mungu akafanya wanyama pori kulingana na aina zake wanyama wafugwao kulingana na aina zake na viumbe vyote vitambaavyo juu ya ardhi kulingana na aina zake
mungu akaona kuwa hili ni jema
ndipo mungu akasem a tufanye mtu kwa mfano wetu kwa sura yetu wakatawale juu ya samaki wa baharini na ndege wa angani juu ya mifugo juu ya dunia yote na juu ya viumbe wote watambaao juu ya nchi
 kwa hiyo mungu alimwumba mtu kwa mfano wake mwenyewe kwa mfano wa mungu alimwumba mwanaume na mwanamke aliwaumba
mungu akawabariki na akawaambia zaeni na mkaongezeke mkaijaze tena duniab na kuitiisha
mkatawale samaki wa baharini ndege wa angani na kila kiumbe hai kiendacho juu ya ardhi
kisha mungu akasema nimewapa kila mche utoao mbegu juu ya uso wa dunia yote na kila mti wenye matunda yenye mbegu ndani yake
vitakuwa kwa ajili ya chakula chenu cha wanyama wote wa dunia ndege wote wa angani na viumbe vyote viendavyo juu ya ardhi
kila kiumbe chenye pumzi ya uhai ninawapa kila mche wa kijani kuwa chakula
ikawa hivyo
 mungu akatazama vyote alivyoumba na ilikuwa vizuri sana
ikawa jioni ikawa asubuhi siku ya sita
b mkaijaze tena dunia hapa ina maana mungu anawabariki wanadamu ili wakaijaze tena dunia baada ya maangamizi kutokana na uasi wa lusifa
mwanzo kwa hiyo mbingu na dunia zikakamilika pamoja na vyote vilivyomo
 katika siku ya saba mungu alikuwa amekamilisha kazi aliyokuwa akiifanya hivyo siku ya saba akapumzika kutoka kazi zake zote
 mungu akaibariki siku ya saba akaifanya takatifu kwa sababu katika siku hiyo alipumzika kutoka kazi zote za kuumba alizokuwa amefanya
adamu na eva haya ndiyo maelezo ya mbingu na dunia wakati zilipoumbwa
bwana mungu alipoziumba mbingu na dunia hapakuwepo na mche wa shambani uliokuwa umejitokeza ardhini wala hapakuwepo na mmea wa shamba uliokuwa umeota kwa kuwa bwana mungu likuwa hajanyeshea mvua juu ya nchi na hapakuwepo mtu wa kuilima ardhi lakini umande ulitokeza kutoka ardhini na kunyesha uso wote wa nchi bwana mungu alimwuumba mtu kutoka mavumbi ya ardhi akampulizia pumzi ya uhai puani mwake mtu akawa kiumbe hai
 basi bwana mungu alikuwa ameotesha bustani upande wa mashar iki katika eden huko akamweka huyo mtu aliyemwumba
 bwana mungu akafanya aina zote za miti ziote kutoka ardhini miti yenye kupendeza macho na mizuri kwa chakula
katikati ya bustani ulikuwepo mti wa uzima na mti wa ujuzi wa mema na mabaya
 mto wa kunyeshea bustani ulitiririka toka edeni kuanzia hapa ukag awanyika kuwa mito minne
 mto wa kwanza uliitwa pishoni nao huzunguka nchi yote ya havila ambako kuna dhahabu
 dhahabu ya nchi hiyo ni nzuri lulu na vito shohamu pia hupatikana huko
 jina la mto wa pili ni gihoni ambao huzunguka nchi yote ya kushi
 jina la mto wa tatu ni tigrisi unaopita mashariki ya ashuru
mto wa nne ni eufrati
 bwana mungu akamchukua huyo mtu akamweka kwenye bustani ya edeni ailime na kuitunza
 bwana mungu akamwagiza huyo mtu akamwambia uko huru kula matunda ya mti wo wote katika bustani lakini kamwe usile matunda ya mti wa ujuzi wa mema na mabaya kwa maana siku utakapokula matunda yake hakika utakufa
 bwana mungu akasema si vema huyu mtu awe peke yake
nitamfanyia msaidizi wa kumfaa
 basi bwana mungu alikuwa amefanyiza kutoka katika ardhi anyama wote wa porini na ndege wote wa angani
akawaleta kwa huyu mtu aone atawaitaje nalo jina lo lote alilokiita kila kiumbe hai likawa ndilo jina lake
 hivyo adamu akawapa majina wanyama wote wa kufugwa ndege wa angani na wanyama wote wa porini
lakini kwa adamu hakupatikana msaidizi wa kumfaa
 hivyo bwana mungu akamfanya adamu kulala usingizi mzito naye alipokuwa amelala akachukua moja ya mbavu zake akapafunika mahali pale kwa nyama
 kisha bwana mungu akamfanya mwanamke kutoka kwenye ule ubavu aliouc hukua kutoka kwa huyo mwanaume akamleta huyo mwanamke kwa huyo mwanaume
 huyo mwanaume akasema huyu sasa ni mfupa wa mifupa yangu na nyama ya nyama yangu ataitwa mwanamke kwa kuwa alitolewa katika mwanaume
 kwa sababu hii mwanaume atamwacha baba yake na mama yake na kuambatana na mkewe nao watakuwa mwili mmoja
 adamu na mkewe wote wawili walikuwa uchi wala hawakuona aibu
ang basi nyoka alikuwa mwerevu kuliko wanyama wote wa porini ambao bwana mungu aliowafanya
nyoka akamwambia mwanamke ati kweli mungu alisema kamwe msile matunda ya mti wo wote wa bustanini uko la mwanadamu mwanamke akamjibu nyoka tunaweza kula matunda ya miti iliyoko bustanini lakini mungu alisema kamwe ms ile tunda la mti ulio katikati ya bustani wala msiguse kabisa la sivyo mtakufa
 lakini nyoka akamwambia mwanamke hakika hamtakufa
 kwa maana mungu anajua ya kuwa wakati mtakapoyala macho yenu yatafumbuliwa nanyi mtakuwa kama mungu mkijua mema na mabaya
 mwanamke alipoona ya kuwa tunda la mti huo lilikuwa zuri kwa chakula na la kupendeza macho tena linatamanika kwa kujipatia hekima basi akachuma katika matunda yake akala pia akampa mumewe aliyekuwa pamoja naye naye akala
 ndipo macho yao wote wawili mwanzo yakafumbuliwa wakajiona kwamba walikuwa uchi hivyo wakashona majani ya mtini wakajifunika
 ndipo yule mwanamume na mkewe waliposikia sauti ya bwana mungu alipokuwa akitembea bustanini wakati wa utulivu wa jioni wakajificha kutoka mbele za bwana mungu katikati ya miti ya bustani
 lakini bwana mungu akamwita adamu uko wapi naye akajibu nilikusikia katika bustani nikaogopa kwa sababu nilikuwa uchi hivyo nikajificha
 mungu akamwuliza ni nani aliyekuambia yakuwa ulikuwa uchi je umekula matunda ya mti niliokuamuru usile adamu akasema huyu mwanamke uliyenipa awe pamoja nami ndiye aliyenipa sehemu ya tunda kutoka kwenye huo mti nami nikala
 ndipo bwana mungu akamwuliza mwanamke ni nini hi li ambalo umelifanya mwanamke akajibu n yoka alinidanganya nami nikala
 hivyo bwana mungu akamwambia nyoka kwa kuwa umefanya hili umelaaniwa kuliko wanyama wote wa kufugwa na wa porini utatambaa kwa tumbo lako na kula mavumbi siku zote za maisha yako
 nami nitaweka uadui kati yako na huyo mwanamke na kati ya uzao wako na wake huo atakuponda kichwa nawe utamgonga kisigino
 kwa mwanamke akasema nitakuzidishia sana utungu wakati wa kuzaa kwako kwa utungu utazaa watoto tamaa yako itakuwa kwa mumeo naye atakutawala
 kwa adamu akasema kwa sababu umemsikiliza mke wako na ukala kutoka kwenye mti niliokuamuru msile tunda lake ardhi imelaaniwa kwa sababu yako kwa kazi ngumu utakula chakula kitokacho humo siku zote za maisha yako
 itazaa miiba na mibaruti kwa ajili yako nawe utakula mimea ya shambani
 kwa jasho la uso wako utakula chakula chako hadi utakaporudi ardhini kwa kuwa ulitwaliwa kutoka humo kwa kuwa wewe mavumbi na mavumbini wewe utarudi
 adamu akamwita mkew eva kwa kuwa atakuwa mama wa wote walio hai
 bwana mungu akawatengenezea adamu na mkewe mavazi ya ngozi akawavika
 kisha bwana mungu akasema sasa mtu huyu amekuwa kama mmoja wetu kwa kujua mema na mabaya
sharti asiruhusiwe kunyoosha mkono wake na kuchuma pia kutoka katika mti wa uzima akala naye akaishi milele
 hivyo bwana mungu akamfukuzia mbali kutoka bustani ya edeni akalime ardhi ambamo alitolewa
 baada ya kumfukuzia mbali adamu mungu akaweka makerubi mashariki ya bustani ya edeni pamoja na upanga wa moto ukimulika huku na huko kulinda njia ya kuuendea mti wa uzima
kain adamu akakutana kimwili na mkewe eva akapata mimba akamzaa kaini
eva akasema kwa msaada wa bwana nimemzaa mwanaume
 baadaye akamzaa abeli ndugu yake
na abeli basi abeli akawa mfugaji na kaini akawa mkulima
 baada ya muda kaini akaleta baadhi ya mazao ya shamba kama sadaka kwa bwana
 lakini abeli akaleta fungu nono kutoka katika baadhi ya wazaliwa wa kwanza wa mifugo yake
bwana akamkubali abeli pamoja na sadaka yake lakini mungu hakumkubali kaini pamoja na sadaka yake
kwa hiyo kaini akakasirika sana uso wake ukawa na huzuni
 kisha bwana akamwambia kaini kwa nini umekasirika kwa nini uso wako una huzuni ukifanya lililo sawa hutakubalika lakini usipofanya lililo sawa dhambi inakuvizia mlangoni mwako inakutamani wewe lakini inakupasa uishinde
 basi kaini akamwambia ndugu yake abeli twende shambani
walipokuwa shambani kaini akamshambulia abeli ndugu yake akamwua
kisha bwana akamwuliza kaini ndugu yako abeli yuko wapi akamjibu sijui je mimi ni mlinzi wa ndugu yangu bwana akasema umefanya nini sikiliza damu ya ndugu yako inanililia mimi mwanzo kutoka ardhini
 sasa umelaaniwa na umehamishwa kutoka katika ardhi ambayo imefungua kinywa chake na kupokea damu ya ndugu yako kutoka mkononi mwako
 utakapoilima ardhi haitakupa tena mazao yake
utakuwa mtu wa kutangatanga duniani asiye na utulivu
 kaini akamwambia bwana adhabu yangu ni zaidi ya niwezavyo kustahimili
 leo unanifukuza kutoka katika nchi nami nitafichwa mbali na uwepo wako
nitakuwa mtu wa kutangatanga asiyetulia duniani na ye yote anionaye ataniua
 lakini bwana akamwambia la sivyo ikiwa mtu ye yote atamwua kaini atalipizwa kisasi mara saba zaidi
kisha bwana akamwekea kaini alama ili mtu yeyote ambaye angemwona asimwue
 kwa hiyo kaini akaondoka mbele za bwana akaenda kuishi katika nchi ya nodi iliyoko mashariki ya edeni
 kaini akakutana kimwili na mkewe naye akapata mimba na akamzaa enoki
wakati huo kaini alikuwa anajenga mji akauita enoki jina la mtoto wake
 enoki akamzaa iradi iradi akamzaa mehuyaeli mehuyaeli akamzaa methushaeli na methushaeli akamzaa lameki
 lameki alioa wanawake wawili mmoja aliitwa ada na mwingine sila
 ada akamzaa yabali ambaye ni baba wa wale walioishi katika mahema na kufuga wanyama
 kaka yake aliitwa yubali alikuwa baba wa wote wachezao zeze na filimbi
 pia sila alikuwa na mtoto wa kiume aliyeitwa tubali kaini ambaye alifua vifaa vya aina mbalimbali vya shaba na chuma
naama alikuwa dada wa tubali kaini
 lameki akawaambia wake zake ada na sila nisikilizeni mimi wake wa lamek sikieni maneno yangu
nimemwua mtu kwa kunijeruhi kijana mdogo kwa kuniumiza kama kaini atalipizwa kisasi mara saba basi lameki itakuwa mara sabini na saba
 adamu akakutana kimwili na mke wake tena akamzaa mwana akamwita seti akisema mungu amenijalia mwana mwingine badala ya abeli kwa kuwa kaini alimwua
 pia seti akamzaa mwana akamwita enoshi
wakati huo watu wakaanza kuliitia jina la bwana
kutoka adamu hadi noa hii ni orodha iliyoandikwa ya vizazi vya adamu
wakati mungu alipomuumba adamu alimfanya kwa sura ya mungu
 aliwaumba mwanamume na mwanamke akawabariki
walipokwisha kuumbwa akawaita mwanadamu
 adamu alipokuwa ameishi miaka alikuwa na mwana aliyekuwa na sura yake mwenye kufanana naye
akamwita sethi
 baada ya sethi kuzaliwa adamu aliishi miaka akawa na watoto wengine wa kiume na wa kike
 adam aliishi jumla ya miaka ndipo akafa
 sethi alipokuwa ameishi miaka akamzaa enoshi
 baada ya kumzaa enoshi sethi aliishi miaka akawa na watoto wengine wa kiume na wa kike
 sethi aliishi jumla ya miaka ndipo akafa
 enoshi alipokuwa ameshi miaka tisini akamzaa kenani
 baada ya kumzaa kenani enoshi aliishi miaka naye alikuwa na watoto wengine wa kiume na wa kike
 enoshi aliishi jumla ya miaka ndipo akafa
 kenani alipokuwa amei shi miaka sabini akamzaa mahalaleli
 baada ya kumzaa mahalaleli kenani aliishi miaka akawa na watoto wengine wa kiume na wa kike
 kenani aliishi jumla miaka ndipo akafa
 mahalaleli alipokuwa am eishi miaka sitini na mitano akamzaa yaredi
 baada ya kumzaa yaredi mahalaleli alii shi miaka akawa na watoto wengine wa kiume na wa kike
 mahalaleli aliishi juml ya miaka ndipo akafa
 yaredi alipokuwa ameishi miaka akamzaa enoki
 baada ya kumzaa enoki yaredi aliishi miaka naye akawa na watoto wengine wa kiume na wa kike
 yaredi aliishi jumla ya miaka ndipo akafa
 enoki alipokuwa ameishi miaka sitini na mitano akamzaa methusela
 baada ya kumzaa methusela enoki alit embea na mungu miaka na akawa na watoto wengine wa kiume na wa kike
 enoki aliishi jumla ya miaka 
 enoki akatembea na mungu kisha akatoweka kwa sababu mungu alimchukua
 mathusela alipokuwa ameishi miaka alimzaa lameki
 baada ya kumzaa lameki methusela aliishi miaka akawa na watoto mwanzo wengine wa kiume na wa kike
 methusela aliishi jumla ya miaka ndipo akafa
 lameki alipokuwa ameishi miaka alimzaa mwana
 akamwita jina lake noa akasema yeye ndiye atakayetufariji katika kazi na maumivu makali ya mikono yetu yaliyosababishwa na ardhi iliyolaaniwa na bwana
 baada ya noa kuzaliwa lameki aliishi miaka akawa na watoto wengine wa kiume na wa kike
 aliishi jumla ya miaka ndipo akafa
 baada ya noa kuishi miaka aliwazaa shemu hamu na yafethi
sababu za gharika watu walipoanza kuongezeka idadi katika uso wa dunia na watoto wa kike wakazaliwa kwao wana wa mungu wakawaona kuwa hao binti za wanad amu walikuwa wazuri wa sura wakaoa ye yote miongoni mwao waliyemchagua
 ndipo bwana akasema roho yangu haitakaa ndani ya mwanadamu milele kwa kuwa yeye ni wa kufa siku zake zitakuwa miaka 
wanefili walikuwako duniani siku hizo pia na baadaye hao walizaliwa na binti za watu wakati wana wa mungu walipoingia kwao na kuzaa nao
wanefili walik uwa mashujaa na watu waliojulikana wa zamani hizo
bwana akaona jinsi ambavyo uovu wa mwanadamu umekuwa mkubwa duniani na ya kuwa kila mwelekeo wa mawazo ya moyo wake wakati wote ulikuwa mbaya tu
 bwana akasikitika kwamba alimwumba mwanadamu duniani moyo wa mungu ukajaa masikitiko
 kwa hiyo bwana akasema nitamfutilia mbali mwanadamu niyemwumba kutoka kwenye uso wa dunia wanadamu na wanyama pamoja na viumbe vitambaavyo na ndege wa angani
kwa maana nasikitika kwa kuwaumba
 lakini noa akapata kibali machoni pa bwana
 hivi ndivyo vizazi vya noa
noa alikuwa mtu wa hak i asiye na lawama miongoni mwa watu wa wakati wake tena alitembea na mungu
 noa alikuwa na wana watatu shemu hamu na yafethi
 wakati huu dunia ilikuwa imejaa uharibifu na jeuri machoni pa mungu
 mungu akaona jinsi dunia ilivyoharibika kwa maana watu wote duniani walikuwa wameharibu njia zao
 kwa hiyo mungu akamwambia noa nitawaangamiza watu wote kwa kuwa dunia imejaa jeuri kwa sababu yao
hakika mimi nitaangamiza watu pamoja na dunia
 kwa hiyo jitengenezee safina kubwa kwa mbao za mvinje tengeneza vyumba ndani yake na uipake lami ndani na nje
 hivi ndivyo utakavyoitengeneza safina iwe na urefu wa dhiraa upana wake dhiraa hamsini na kimo chake dhiraa thelathinia
 itengenezee paa na umalizie safina kwa kuacha nafasi ya dhiraa moja juu
weka mlango ubavuni mwa safina na uifanye ya ghorofa ya chini ya kati na ya juu
 nitaleta gharika ya maji juu ya nchi ili kuharibu uhai wote chini ya mbingu kila kiumbe chenye pumzi ya uhai ndani yake
kila kitu juu ya nchi kitaangamia
 lakini mimi nitaweka agano langu na wewe nawe utaingia ndani ya safina wewe pamoja na mke wako wanao na wake zao
 utaingiza ndani ya safina kila aina ya kiumbe hai wawili wawili wa kiume na wa kike ili kuwahifadhi hai pamoja na wewe
 wawili wa kila aina ya ndege wa kila aina ya mnyama na wa kila aina ya kita mbaacho ardhini watakuja kwako ili wahifadhiwe hai
 utachukua kila aina ya chakula kitakacholiwa na ukiweke akiba kama chakula kwa ajili yako na yao
 noa akafanya kila kitu sawasawa kama vile mungu alivyomwamuru
gharika ndipo bwana akamwambia noa ingia katika safina wewe na jamaa yako yote kwa sababu katika kizazi hiki nimeona ya kuwa wewe ni mwenye haki
 uchukue wanyama saba waliosafi wa kila aina wa kiume na wa kike na wanyama wawili wawili wa kila aina walionajisi wa kiume na wa kike
 pia uchukue ndege saba waliosafi wa kila aina wa kiume na wa kike ili kuhifadhi aina zao mbalimbali katika dunia yote
 siku saba tangu sasa nitaleta mvua juu ya nchi kwa siku arobaini mchana na usiku nami nitafutilia mbali kutoka katika uso wa nchi kila kiumbe hai nilichokiumba
 noa akafanya yote kama bwana alivyomwamuru
 noa alikuwa na miaka gharika ilipokuja juu ya dunia
 noa na mkewe na wanawe na wake zao wakaingia katika safina ili waepuke ile gharika
 jozi ya wanyama wa sio najisi na walio najisi ndege na viumbe vitambaavyo wa kiume a dhiraa ni sawa na meta dhiraa ni sawa na mita na dhiraa ni sawa na mita 
dhiraa ni kama sentimita 
 mwanzo na wa kike walikuja kwa noa wakaingia katika safina kama mungu alivyomwamuru noa
 baada ya siku zile saba maji ya gharika yakaja juu ya dunia
 katika siku ya kumi na saba ya mwezi wa pili mwaka wa wa kuishi kwake noa siku hiyo ndipo chemchemi zote hata zilizo chini sana ya ardhi zilibubujika kwa nguvu na malango ya mafuriko ya mbinguni yakafunguliwa
 mvua ikanyesha juu ya nchi siku arobaini mchana na usiku
 siku hiyo noa na mkewe na wanawe shemu hamu na yafethi pamoja na wake zao wakaingia katika ile safina
 nao walikuwa pamoja na kila mnyama wa mwituni kufuatana na aina yake wanyama wote wafugwao kufuatana na aina zao ki la kiumbe kitambaacho juu ya ardhi kwa aina ya ke kila ndege kufuatana na aina yake kila kiumbe chenye mabawa
 viumbe vyote vyenye pum zi ya uhai ndani yake vikaja kwa noa viwili viwili vikaingia katika safina
 wanyama walioingia katika safina walikuwa wa kiume na wa kike wa kila kiumbe chenye uhai kama mungu alivyomwamuru noa ndipo bwana akamfungia ndani
 kwa siku arobaini mafuriko yaliendelea kujaa duniani na maji ya livyozidi kuongezeka yaliinua safina juu sana kutoka kwenye uso wa nchi
 maji yakajaa na kuongezeka sana juu ya nchi na safina ikaelea juu ya uso wa maji
 maji yakazidi kujaa juu ya nchi yakaifunika milima yote mirefu chini ya mbingu yote
 maji yakaendelea kujaa yakaifunika milima kwa kina cha zaidi ya dhiraa kumi na tano b
 kila kiumbe hai kitambaacho juu ya nchi kikaangamia ndege wanyama wa kufugwa wanyama pori viumbe vyote juu ya nchi na wanadamu wote
 kila kiumbe juu ya nchi kavu chenye pumzi ya uhai kikafa
 kila kitu chenye uhai juu ya uso wa nchi kilifutiliwa bali watu wanyama viumbe vitambaavyo na ndege warukao angani wakafutiliwa mbali toka duniani
waliobaki ni noa peke yake na wale waliokuwa pamoja naye ndani ya safina
 maji yakaifunika dunia kwa siku 
mwisho wa gharika mungu akamkumbuka noa na wanyama wote wa porini na wa kufugwa waliokuwa b dhiraa kumi na tano ni kama mita saba
dhiraa moja ni kama sentimita 
naye ndani ya safina akatuma upepo ukavuma katika dunia nayo maji yakaondoka
 zile chemchemi zilizo chini sa na ya ardhi pamoja na malango ya mafuriko ya mbinguni yakawa yamefungwa nayo mvua ikawa imekoma kunyesha kutoka angani
 maji yakaendelea kupungua taratibu katika nchi
kunako mwisho wa siku ya maji yalikuwa yamepungua katika siku ya kumi na saba ya mwezi wa saba safina ikatua katika milima ya ararati
 maji yakaendelea kupungua hadi mwezi wa kumi na siku ya kwanza ya mwez wa kumi vilele vya milima vikaonekana
 baada ya siku arobai ni noa akafungua dirisha alilokuwa amelifanya katika safina na akamtoa kunguru akawa akiruka kwenda na kurudi mpaka maji yalipokwisha kukauka juu ya nchi
 kisha akamtoa hua ili aone kama maji yameondoka juu ya uso wa ardhi
 lakini hua hakupata mahali pa kutua kwa kuwa maji yalienea juu ya uso wa dunia yote kwa hiyo akarudi kwa noa ndani ya safina
noa akanyoosha mkono akamchukua yule hua akamrudisha ndani ya safina
 noa akangojea siku saba zaidi kisha akamtoa tena hua kutoka katika safina
 wakati hua aliporejea kwa noa jioni alikuwa amechukua katika mdomo wake jani bichi la mzeituni lil ilochumwa wakati ule ule ndipo noa akajua ya kuwa maji yameondoka juu ya uso wa dunia
 akangojea siku saba zaidi na akamtuma tena hua lakini wakati huu hua hakurudi tena kwa noa
 katika siku ya kwanza ya mwezi wa kwanza ya mwaka wa kuishi kwake noa maji yalikuwa yamekauka duniani
kisha noa akafungua mlango wa safina akaona ya kuwa uso wa ardhi ulikuwa umekauka
 katika siku ya ishirini na saba ya mwezi wa pili dunia ilikuwa imekauka kabisa
 ndipo mungu akamwambia noa toka ndani ya safina wewe na mkeo na wanao na wake zao
 utoe nje kila aina ya kiumbe hai aliye pamoja nawe ndege wanyama na viumbe vyote vitambaavyo juu ya ardhi ili wakazae na kuongezeka na kuijaza tena dunia
 kwa hiyo noa akatoka nje pamoja na mkewe wanawe na wake zao
 wanyama wote na viumbe vyote vitambaavyo juu ya ardhi na ndege wote kila kitu kien dacho juu ya nchi aina moja baada ya nyingine vikatoka katika safina kila aina ya kiumbe kimoja baada ya kingine
mwanzo noa atoa dhabihu kisha noa akamjengea bwana madhabahu akachukua baadhi ya wale wanyama wote wasio naj isi na ndege wasio najisi akatoa sadaka ya kuteketezwa juu ya madhabahu
 bwana akasikia harufu nzuri ya kupendeza naye akasema moyoni mwake kamwe sitailaani tena ardhi kwa sababu ya mwanadamu hata ingawaje kila mwelekeo wa moyo wake ni mbaya tangu ujana
kamwe sitaangamiza tena viumbe hai vyote kama nilivyofanya
 kwa muda dunia idumupo wakati wa kupanda na wa kuvuna wakati wa baridi na wa joto wakati wa kiangazi na wa masika mchana na usiku kamwe havitakoma
mungu aweka agano na noa ndipo mungu akambariki noa na wanawe akiwaambia zaeni mkaongezeke kwa idadi na mkaijaze tenaa dunia
 wanyama wote wa duniani ndege wote wa angani kila kiumbe kitambaacho juu ya ardhi na samaki wote wa baharini wamekabidhiwa mikononi mwenu nao watawaogopa na kuwahofu
 kila kitu chenye uhai kiendacho kitakuwa chakula chenu
kama vile nilivyowapa mimea mbalimbali sasa nawapa kila kitu
 lakini kamwe msile nyama ambayo bado ina damu ya uhai wake kwa maana damu ni uhai
 hakika damu ya uhai wenu nitadai
nitadai kutoka kwa kila mnyama
kutoka kwa kila mwanadamu pia nitadai kwa ajili ya uhai wa mtu mwenzake
 yeyote amwagaye damu ya mwanadamu damu yake itamwagwa na mwanadamu kwa kuwa katika mfano wa mungu mungu alimwumba mwanadamu
 kuhusu ninyi zaeni mwongezeke kwa wingi mzidi katika dunia na kuijaza
 ndipo mungu akamwambia noa na wanawe pamoja naye sasa mimi ninaweka agano langu nanyi pamoja na uzao wenu baada yenu pia na kila kiumbe hai kilichokuwa a mkaijaze tena dunia hapa ina maana mungu anambariki noa na wanawe ili waongezeke wakaijaze tena dunia iliyoangamizwa na gharika
ona pia mwa
 pamoja nanyi ndege wanyama wa kufugwa na wanyama wote wa porini wale wote waliotoka katika safina pamoja nanyi kila kiumbe hai duniani
 ninaweka agano nanyi kamwe uhai hautafutwa tena kwa gharika kamwe haitakuwepo tena gharika ya kuangamiza dunia
 mungu akasema hii ni ishara ya agano ninalofanya kati yangu na ninyi na kila kiumbe hai kilicho pamoja nanyi agano kwa vizazi vyote vijavyo nimeweka upinde wangu wa mvua mawinguni nao utakuwa ishara ya agano nifanyalo kati angu na dunia
 wakati wowote ninapotanda mawingu juu ya dunia na upinde wa mvua ukijitokeza mawinguni nitakumbuka agano langu kati yangu na ni nyi na viumbe vyote vilivyo hai vya kila aina
kamwe maji hayatakuwa tena gharika ya kuangamiza uhai wote
 wakati wo wote upinde wa mvua unapotokea mawinguni ni tauona na kukumbuka agano la milele kati ya mungu na viumbe vyote vilivyo hai vya kila aina duniani
 hivyo mungu akamwambia noa hii ndiyo ishara ya agano ambalo nimelifanya kati yangu na viumbe vyote vilivyo hai duniani
wana wa noa wana wa noa waliotoka ndani ya safina ni shemu hamu na yafethi
hamu ndiye aliyekuwa baba wa kanaani
 hawa ndio waliokuwa wana watatu wa noa kutokana nao watu walienea katika dunia
 noa akawa mkulima akawa mtu wa kwanza kupanda mizabibu
 alipokunywa huo mvinyo wake akalewa na akalala uchi kwenye hema lake
 hamu baba wa kanaani akauona uchi wa baba yake na kuwaeleza ndugu zake wawili waliokuwa nje
 lakini shemu na yafethi wakachukua nguo wakait anda mabegani mwao wote wawili kisha wakaenda kinyumenyume wakaufunika uchi wa baba yao
nyuso zao zilielekea upande mwingi ne ili wasiuone uchi wa baba yao
 noa alipolevuka kutoka kwenye mvinyo wake na kujua lile ambalo mwanae mdogo kuliko wote alilokuwa amemtendea akasema alaaniwe kanaani atakuwa mtumwa wa chini sana kuliko watumwa wote kwa ndugu zake
 pia akasema mwanzo abarikiwe bwana mungu wa shemu kanaani na awe mtumwa wa shemu
 mungu na apanue mipaka ya yafethi yafethi na aishi katika mahema ya shemu kanaani na awe mtumwa wake
 baada ya gharika noa aliishi miaka 
 noa alikuwa na jumla ya miaka ndipo akafa
mataifa hawa ndio wazao wa noa shemu hamu na yafethi ambao walizaa wana baada ya gharika
yaliyotokana na noa wazao wa yafethi wana wa yafethi walikuwa gomeri magogu madai yavani tubali mesheki na tirasi
wana wa gomeri walikuwa ashkenazi rifathi na togarma
 wana wa yavani walikuwa elisha tarshishi kitimu na rodanimu
 kutokana na hawa mataifa ya pwani yalienea katika nchi zao kwa koo zao katika mataifa yao kila moja kwa lugha yake lenyewe
wazao wa hamu wana wa hamu walikuwa kushi misria puti na kanaani
 wana wa kushi walikuwa seba havila sabta raama na sabteka
wana wa raama walikuwa sheba na dedani
 kushi alikuwa baba yake nimrodi akakua akawa mtu shujaa mwenye nguvu duniani
 alikuwa mwindaji hodar mbele za bwana
ndiyo sababu watu husema kama nimrodi hodari wa kuwinda mbele za bwana
 vituo vyake vya kwanza katika ufalme wake vilikuwa babeli ereki akadi na kalne katika shinari
 kutoka katika nchi ile alikwenda ashuru ambako alijenga ninawi rehoboth iri kala na reseni iliyo kati ya ninawi na kala huo ndio mji mkubwa
 misri alikuwa baba wa waludi wanami walehabi wanaftuhi wapathrusi wakasluhi ambao wafilisti walitokana nao a misri hapa ina maana misraimu ambaye alikuwa mwana wa hamu
ona pia mstari 
na wakaftori
 kanaani alikuwa baba wa sidoni mzaliwa wake wa kwanza hethi wayebusi waamori wagirgashi wahivi waarki wasini waarvadi wasemari na wahamathi
baadaye koo za mkanaani zilitawanyika na mipaka ya kanaani ilienea kutoka sidoni kuelekea gerari hadi gaza kisha kuelekea sodoma gomora adma na seboimu hadi kufikia lasha
 hawa ni wana wa hamu kwa koo zao na lugha zao katika nchi zao na mataifa yao
uzao wa shemu shemu ambaye ni ndugu mkubwa wa yafethi kwake kulizaliwa wana pia
shemu alikuwa baba wa wana wote wa eberi
 wana wa shemu walikuwa elamu ashuru arfaks adi ludi na aramu
 wana wa aramu walikuwa usi huli getheri na mashi
 arfaksadi alikuwa baba wa sela naye sela akamzaa eberi
 eberi akazaa wana wawili mmoja aliitwa pelegi kwa kuwa katika wakati wake ndipo dunia ilipogawanyika nduguye aliitwa yoktani
 yoktani alikuwa baba wa almodadi shelefu hasarmawethi yera hadoramu uzali dikla obali abimaeli seba ofiri havila na yobabi
hawa wote walikuwa wana wa yoktani
 nchi waliyoishi ilienea toka mesha kuelekea sefari kwenye nchi ya vilima iliyoko mashariki
 hao ndio wana wa shem kwa koo zao na lugha zao katika nchi zao na mataifa yao
 hizi ndizo koo za wana wa noa kufuatana na vizazi vyao katika mataifa yao
kutokana na hawa mataifa yalienea duniani kote baada ya gharika
mnara wa babeli wakati huo dunia yote ilikuwa na lugha moja na msemo mmoja
 watu walipoelekea upande wa ma shariki wakafika kwenye tambarare katika nchi ya shinaria nao wakaishi huko
 wakasemezana wao kwa wao njoni tufyatue matofali na tuyachome vizuri kwa a shinari ndio babeli mwanzo moto
walitumia matofali badala ya mawe na lami kwa ajili ya kulinganishia hayo matofali
 ndipo wakasema njoni tujijengee mji wenye mnara ambao utafika hadi mb inguni ili tujipatie jina tusije tukatawanyika usoni pa dunia yote
 lakini bwana akashuka ili auone mji na mnara waliokuwa wa naujenga wanadamu
 kama taifa moja wa naozungumza lugha moja wameanza kufanya hili basi hakuna lo lote watakalopanga kufanya ambalo halitawezekana kwao
 njoni tushuke tuvuruge lugha yao ili wasielewane wao kwa wao
 hivyo bwana akawatawanya kutoka mahali pale kwenda katika dunia yote nao wakaacha kuujenga huo mji
 ndiyo maana pakaitwa babeli kwa sababu hapo ndipo bwana alipoivuruga lugha ya dunia nzima
kutoka hapo bwana akawatawanya katika uso wa dunia yote
shemu hadi abramu hivi ndivyo vizazi vya shemu
miaka miwili baada ya gharika shemu alipokuwa na miaka akamzaa arfaksadi
 baada ya kumzaa arfaksadi shemu aliishi miaka akazaa watoto wengine wa kiume na wa kike
 wakati arfaksadi alipokuwa na miaka thelathini na mitano akamzaa sela
 baada ya arfaksadi kumzaa shela aliishi miaka akazaa watoto wengine wa kiume na wa kike
 shela alipokuwa na miaka thelathini akamzaa eberi
 shela baada ya kumzaa eberi aliishi miaka na akazaa watoto wengine wa kiume na wa kike
 eberi alipokuwa na miaka thelathini na minne akamzaa pelegi
 baada ya eberi kumzaa pelegi aliishi miaka na akazaa watoto wengine wa kiume na wa kike
 pelegi alipokuwa na miaka thelathini akamzaa reu
 baada ya pelegi kumzaa reu aliishi miaka na akazaa watoto wengine wa kiume na wa kike
 reu alipokuwa na miaka thelathini na miwili akamzaa serugi
 baada ya reu kumzaa serugi aliishi miaka na akazaa watoto wengine wa kiume na wa kike
 serugi alipokuwa na miaka thelathini akamzaa nahori
 baada ya serugi kumzaa nahori aliishi miaka akazaa watoto wengine wa kiume na wa kike
 nahori alipokuwa na miaka ishirini na tisa akamzaa tera
 baada ya nahori kumzaa tera aliishi miaka na akazaa watoto wengine wa kiume na wa kike
 tera alipokuwa na miaka sabini akamzaa abramu nahori na harani
wazao wa tera hawa ndio wazao wa tera
tera aliwazaa abramu nahori na harani
harani akamzaa loti
 tera alipokuwa bado hai harani akafa huko uru ya wakaldayo nchi alimozaliwa
 abramu na nahori walioa
mke wa abramu aliitwa sarai na mke wa nahori aliitwa milka milka na iska walikuwa watoto wa harani
 sarai alikuwa tasa hakuwa na watoto
 tera akamchukua abramu mwanawe loti mwana wa mwanawe harani na sarai mkwewe mke wa abramu mwanawe wakatoka kwa pamoja katika uru ya wakaldayo kwenda nchi ya kanaani
lakini walipofika harani wakaishi huko
 tera alikufa huko harani akiwa na miaka 
wito bwana akawa amemwambia abramu ondoka katika nchi yako waache watu wako na nyumba ya baba yako uende mpaka nchi nitakayokuonyesha
abramu mimi nitakufanya taifa kubwa na nitakubariki nitalikuza jina lako nawe utakuwa baraka
 nitawabariki wale wanaokubariki yeyote akulaaniye nitamlaani na kupitia kwako mataifa yote duniani yatabarikiwa
 hivyo abramu akaondoka kama bwana alivyokuwa amemwambia naye loti akaondoka naye
wakati abramu alipoitwa aondoke harani alikuwa na miaka sabini na mitano
 abramu akamchukua sarai mkewe pamoja na loti mwana wa ndugu yake mali zote walizokuwa nazo pamoja na watu aliokuwa amewapata huko harani wakasafiri mpaka nchi ya kanaani wakafika huko
abramu akasafiri katika nchi hiyo akafika huko shekemu mahali penye mti wa mwaloni ulioko more
wakati huo wakanaani walikuwa wanaishi katika nchi hiyo
 bwana akamtokea abramu akamwambia nitawapa uzao wako nchi hii
hivyo ha pa abramu akamjengea bwana madhabahu ambaye alikuwa amemtokea
 mwanzo kutoka huko abramu akasafiri kuelekea kwenye vilima mashariki ya betheli naye akapiga hema huko beth eli ikiwa upande wa magharibi na ai upande wa mashariki
huko alimjengea bwana madhabahu na akaliitia jina la bwana
 kisha abramu akasafiri kuelekea upande wa negebu
 basi loti ambaye alikuwa anafuatana na abramu alikuwa pia na makundi ya mbuzi kondoo ng ombe na mahema
 lakini nchi haikuwatosha kukaa pamoja kwa ajili ya wingi wa mali zao
 ukazuka ugomvi kati ya wachunga mifugo wa abramu na wale wa loti
wakati huo wakanaani na waperezi ndiyo waliokuwa wenyeji wa nchi hiyo
abramu katika nchi ya misri basi kulikuwapo na njaa katika nchi naye abramu akashuka kwenda misri kukaa huko kwa muda kwa maana njaa ilikuwa kali
 alipokuwa karibu kuingia misri akamwambia sarai mkewe ninajua ya kwamba wewe ni mwanamke mzuri wa sura
 wakati wamisri watakapokuona watasema huyu ni mke wake
ndipo wataniua lakini wewe watakuacha hai
 sema wewe ni dada yangu ili nitendewe mema kwa ajili yako na maisha yangu yatahifadhiwa kwa sababu yako
 abramu alipoingia misri wamisri wakamwona sarai kuwa ni mwanamke mzuri sana wa sura
 maafisa wa farao walipomwona wakamsifia kwa farao ndipo sarai akachukuliwa kwend kwenye jumba lake la kifalme
 kwa ajili ya sarai farao akamtendea abramu mema akapata kondoo ng ombe punda ngamia na watumishi wa kiume na wa kike
 lakini bwana akamwadhibu farao na nyumba yake kwa maradhi ya kufisha kwa sababu ya kumchukua sarai mke wa abramu
 ndipo farao akamwita abramu akamwuliza umenifanyia nini kwa nini hukuniambia ni mke wako kwa nini ulisema yeye ni dada yangu hata nikamchukua kuwa mke wangu sasa basi mke wako huyu hapa
mchukue uende zako kisha farao akawapa watu wake amri kuhusu abramu wakamsindikiza pamoja na mke wake na kila alichokuwa nacho
abramu na loti watengana hivyo abramu akakwea kutoka misri kwenda negebu yeye na mkewe na kila kitu alichokuwa nacho pia loti akaenda pamoja naye
 wakati huo abramu alikuwa tajiri sana wa mifugo fedha na dhahabu
 kutoka negebu akapita mahali hadi mahali hadi akafika bethel i mahali hapo ambapo mwanzoni alipiga hema lake kati ya betheli na ai hapo ambapo alikuwa amejenga madhahahu ya kwanza
huko abramu akaliitia jina la bwana
 hivyo abramu akamwambia loti pasiwepo na ugomvi wo wote kati yangu na wewe wala kati ya wa chungaji wangu na wako kwa kuwa sisi ni ndugu
 je nchi yote haiko mbele yako tutengane
kama ukielekea kushoto nitakwenda kulia kama ukielekea kulia mimi nitakwenda kushoto
 loti akatazama akaona lile bonde lote la yordani kuwa lilikuwa na maji tele kama bustani ya bwana kama nchi ya misri kuelekea soari
hii ilikuwa kabla bwana hajaharibu sodoma na gomora
 hivyo loti akajichagulia bonde lote la yordani akaelekea upande wa mashariki
watu hao wawili wakatengana abramu akaishi katika nchi ya kanaani wakati loti aliishi miongoni mwa miji ya ile bonde na kupiga mahema yake karibu na sodoma
 basi watu wa sodoma walikuwa waovu wakifanya sana dhambi dhidi ya bwana
 baada ya loti kuondoka bwana akamwambia abramu ukiwa hapo ulipo inua macho yako utazame kaskazini na kusini mashariki na magharibi
 nchi yote unayoiona nitakupa wewe na uzao wako hata milele
 nitaufanya uzao wako uwe mwingi kama mavumbi ya nchi hivyo kama kuna yeyote awezaye kuhesabu mavumbi basi uzao wako utahesabika
 ondoka tembea katika marefu na mapana ya nchi kwa maana ninakupa wewe
 basi abramu akaondoa mahema yake akaenda kuishi karibu na mialoni ya mamre huko hebroni huko akamjengea bwana madhabahu
abram wakati huu amrafeli mfalme wa shinari arioko mfalme wa elasari kedorlaoma mfalme wa elamu na tidali mfalme wa goimu kwa pamoja walikwenda kupigana vita dhidi ya bera mfalme wa sodoma birsha mfalme wa gomora shinabu mfalme wa edma shemeberi mfalme wa seboimu na mfalme wa bela yaani soari
 hawa wote waliotajwa mwishoni waliunganisha majeshi yao kutoka amwokoa loti mwanzo bonde la sidimu yaan bahari ya chumvi
 walikuwa wametawaliwa na mfalme kedorlaoma kwa miaka kumi na miwili lakini mwaka wa kumi na tatu waliasi
 mnamo mwaka wa kumi na nne mfalme kedorlaoma na wafalme waliojiunga naye walikwenda kupigana na kuwashinda warefai katika ashtarothkanaimu wazuzi katika hamu waemi katika shawe kiriathaimu na wahori katika nchi ya kilima cha seiri hadi el parani karibu na jangwa
 kisha wakarudi wakaenda enmisfati yaani kadeshi wakashinda nchi yote ya waamaleki pamoja na waamori waliokuwa wakiishi hasason tamari
 ndipo mfalme wa sodoma mfalme wa gomora mfalme wa adma mfalme wa seboimu na mfalme wa bela yaani soari wakatoka kupanga majeshi yao kwenye bonde la sidimu dhidi ya kedorlaoma mfalme wa elamu tidali mfalme wa goimu amrafeli mfalme wa shinari na arioko mfalme wa el asari yaani wafalme wanne dhidi ya wafalme watano
 basi bonde la sidimu lilikuwa limejaa mashimo ya lami wafalme wa sodoma na wa gomora walipokimbia baadhi ya watu walitumbukia huko na wengine wakakimbilia vilimani
 wale wafalme wanne wakateka mali yote ya sodoma na gomora pamoja na vyakula vyao vyote kisha wakaenda zao
 pia walimteka loti mwana wa ndugu yake abramu pamoja na mali zake kwa kuwa alikuwa akiishi sodoma
 mtu mmoja aliyekuwa ametoroka akaja kumpa abramu mwebrania aarifa
sasa abramu alikuwa anaishi karibu na mialoni ya mamre mwamori aliyekuwa ndugu yake eshkoli na aneri ambao wote wali kuwa wameungana na abramu
 abramu alipopata habari kwamba jamaa yake amechukuliwa mateka akawaita watu wa nyumbani mwake waliokuwa wamefunzwa wakawafuatilia hadi dani
 wakati wa usiku abramu aliwagawa watu wake katika vikosi ili awashambul ie na akawafuatilia akiwafukuza hadi hoba kaskazini ya dameski
 akarudisha mali zote na akamrudisha loti jamaa yake na mali zake pamoja na wanawake na watu wengine
 abramu aliporudi baada ya kumshinda mfalme kedorlaoma na wale wafalme waliojiunga naye mfalme wa sodoma akatoka kwenda kumlaki katika bonde la shawe yaani bonde la mfalme
 ndipo melkizedeki mfalme wa salemu alipoleta mkate na divai
alikuwa kuhani wa mungu aliye juu sana akambariki abramu akisema abarikiwe abramu na mungu aliye juu sana muumba wa mbingu na nchi
 abarikiwe mungu aliye juu sana ambaye amewaweka adui zako mkononi mwako
ndipo abramu akampa melkizedeki sehemu ya kumi ya kila kitu
 mfalme wa sodoma akamwambia abramu nipe hao watu na hizo mali uchukue wewe mwenyewe
 lakini abramu akamwambia mfalme wa sodoma nimeinua mkono wangu kwa bwana mungu aliye juu sana muumba wa mbingu na dunia na nimeapa kwamba sitapokea kitu chochote kilicho chako hata kama ni uzi au gidamu ya kiatu ili kamwe usije ukasema nimemtajirisha abramu
 sitapokea cho chote ila kile tu watu wangu walichokula na sehemu ambayo ni fungu la watu waliokwenda pamoja nami ambao ni aneri eshkoli na mamre
wao na wapewe fungu lao
agano la mungu na abramu baada ya jambo hili neno la bwana likamjia abramu katika maono usiogope abramu
mimi ni ngao yako na thawabu yako kubwa sana
 lakini abramu akasema ee bwana mwenyezi utanipa nini na mimi sina hata mtoto na atakayerithi nyumba yangu ni huyu eliezeri mdameski abramu akasema hukunipa watoto hivyo mtumishi katika nyumba yangu ndiye atakuwa mrithi wangu
 ndipo neno la bwana lilipomjia mtu huyu hatakuwa mrithi wako bali mwana atakayetoka katika viuno vyako mwenyewe ndiye atakayekuwa mrithi wako
 akamtoa nje na kusema tazama juu kuelekea mbinguni na uhesabu nyota kama hakika utaweza kuzihesabu
ndipo akamwambia hivyo ndivyo uzao wako utakavyokuwa
 abramu akamwamini bwana naye kwake hili likahesabiwa kuwa haki
 pia akamwambia mimi ndimi bwana niliyekutoa toka uru ya wakaldayo nikupe nchi mwanzo hii uimiliki
 lakini abramu akasema ee bwana mwenyezi nitawezaje kujua kwamba nitapata kuimiliki ndipo bwana akamwambia niletee mtamba wa ng ombe buzi na kondoo mume kila mmoja wa miaka mitatu pamoja na hua na kinda la njiwa
 abramu akamletea hivi vyote akampasua kila mnyama vipande viwili akavipanga kila kimoja kuelekea mwenzake lakini hata hivyo ndege hakuwapasua vipande viwili
 kisha ndege walao nyama wakatua juu ya mizoga lakini abramu akawafukuza
 wakati jua lilipokuwa linatua abramu akashikwa na usingizi mz ito giza nene na la kutisha likaja juu yake
 kisha bwana akamwambia ujue hakika kwamba wazao wako watakuwa wageni kwenye nchi ambayo si yao wenyewe nao watakuwa watumwa na watateswa kwa miaka mia nne
 lakini nitaliadhibu taifa lile wanaolitumikia kama watumwa hatimaye watatoka huko na mali nyingi
 wewe hata hivyo utakwenda kwa baba zako kwa amani na kuzikwa katika uzee mwema
 katika kizazi cha nne wazao wako watarudi hapa kwa aana dhambi ya waamori bado haijafikia kipimo kilichojaa
 wakati jua lilipokuwa limeshatua na giza limeingia tanuru la moshi na mwali wa moto unaowaka vikatokea na kupita kati ya vile vipande vya nyama
 siku hiyo bwana akafanya agano na abramu na kumwambia nitawapa wazao wako nchi hii kuanzia mto wa misri hadi mto ule mkubwa eufrati yaani nchi ya wakeni wakenizi wakadmoni wahiti waperizi warefai waamori wakanaani wagirgashi na wayebusi
na ishmaeli agari basi sarai mkewe abramu alikuwa hajamzalia watoto
lakini alikuwa na mtumishi wa kike mmi sri jina lake hagari hivyo sarai akamwambia abramu bwana amenizuilia kupata wa toto
nenda ukakutane kimwili na mtumishi wangu wa kike huenda nitaweza kupata watoto kupitia kwake
abramu akakubaliana na lile sarai alilosema
 hivyo baada ya abramu kuishi katika nchi ya kanaani miaka kumi sarai akamchukua a mto wa misri hapa ina maana wadi el arish kwenye mpaka wa kusini wa yuda
mtumishi wake wa kike wa kimisri hagari na kumpa mumewe awe mke wake
 akakutana kimwili na hagari naye akapata mimba
hagari alipojua kuwa ana mimba alianza kumdharau sarai
 ndipo sarai akamwambia abramu unawajibika na manyanyaso ninayoyapata
nilimweka mtumishi wangu mikononi mwako sasa kw vile anajua kwamba ana mimba ananidharau mimi
bwana na aamue kati yako na mimi
abramu akamwambia mtumishi wako yuko mikononi mwako
mtendee lolote unalofikiri ni bora zaidi
ndipo sarai akamtesa hagari hivyo akamtoroka
 malaika wa bwana akamkuta hagari karibu na chemchemi huko jangwani ilikuwa chemchemi ile iliyokuwa kando ya barabara iendayo shuri
 malaika akamwambia hagari mtumishi wa sarai umetokea wapi na unakwenda wapi akamjibu ninamkimbia bibi yangu sarai
 ndipo malaika wa bwana akamwambia rudi kwa bibi yako ukajishushe chini yake
 malaika akaendelea akasema nitazidisha wazao wako kwamba watakuwa wengi mno wasiohesabika
 pia malaika wa bwana akamwambia wewe sasa una mimba nawe utamzaa mwana
utamwita jina lake ishmaeli a kwa sababu bwana amesikia juu ya huzuni yako
 atakuwa punda mwitu katikati ya wanadamu mkono wake utakuwa dhidi ya kila mtu na mkono wa kila mtu dhidi yake naye ataishi kwa uhasama na ndugu zake wote
 akampa bwana aliyezungumza naye jina hili wewe ndiwe mungu unionaye mimi
kwa maana alisema sasa nimemwona yeye anayeniona mimi
 ndiyo sababu kisima kile kikaitwa beer lahai roib bado kipo huko hata leo kati ya kadeshi na beredi
 hivyo hagari akamzalia abramu mwana naye abramu akamwita huyo mwana hagari aliyemzalia ishmaeli
 abramu alikuwa na umri wa miaka themanini na sita wakati hagari alipomzalia ishmaeli
a ishmaeli maana yake mungu husikia
b beer lahai roi maana yake yeye aliye hai anionaye mimi
 mwanzo agano la tohara abramu alipokuwa na miaka tisini na tisa bwana akamtokea akamwambia mimi ndimi mungu mwenye nguvu enenda mbele zangu na uishi kwa unyofu
 nami nitafanya agano langu kati yangu na wewe nami nitakuzidisha sana sana
 abramu akaanguka kifudifudi naye mungu akamwambia kwa upande wangu hili ndilo agano langu na wewe wewe utakuwa baba wa mataifa mengi
 jina lako hutaitwa tena abramu bali jina lako litakuwa abrahamua kwa maana nimekufanya wewe baba wa mataifa mengi
 nitakufanya uwe na uzao mwingi sana kwako yatatoka mataifa nao wafalme watatoka kwako
 nitalithibitisha agano langu kama agano la milele kati yangu na wewe na wazao wako baada yako na vizazi vijavyo niwe mungu wako na mungu wa wazao wako
 nchi yote ya kanaani unakoishi sasa kama mgeni nitakupa kuwa milki yako mile le na uzao wako nami nitakuwa mungu wao
 ndipo mungu akamwambia abrahamu kwa upande wako lazima ushike agano langu wewe na wazao wako kwa ajili ya vizazi vijavyo
 hili ni agano langu na wewe pamoja na wazao wako baada yako agano mtakalolishika kila mwanaume miongoni mwenu atatahiriwa
 mtafanyiwa tohara na hii itakuwa ni alama ya agano kati yangu na ninyi
 kwa vizazi vijavyo kila mwanaume miongoni mwenu mwenye siku nane ni lazima atahiriwe pamoja na watakaozaliwa nyumbani mwako au walionunuliwa kwa fedha kutoka kwa mgeni wale ambao sio watoto wako
 awe amezaliwa nyumbani mwako au amenunuliwa kwa fedha yako ni lazima watahiriwe
agano langu katika mwili wako litakuwa ni agano la milele
 kila mwanaume asiyetahiriwa ambaye hajapata tohara ya mwilini atatengwa na watu wake amelivunja agano langu
 pia bwana akamwambia abrahamu kwa upande wa sarai mkeo hutamwita tena sarai bali jina lake litakuwa sara
 nitambariki na hakika nitakupatia mwana kwake
nitambariki na kwamba atakuwa mama wa mataifa wafalme wa mataifa watatoka kwake
 abrahamu akaanguka kifudifudi akacheka na kusema moyoni mwake je mtu wa miaka a abrahamu maana yake baba wa watu wengi
mia moja aweza kuzaa mwana je sara atazaa mtoto katika umri wa miaka tisini abrahamu akamwambia mungu laiti ishmaeli naye angeshiriki baraka yako ndipo mungu akasema ndiyo lakini mkeo sara atakuzalia wewe mwana nawe utamwita jina lake isaki b
nitalithibitisha agano langu naye kama agano la milele kwa ajili yake na wazao wake baada yake
 kwa upande wa ishmaeli nimekusikia hakika nitambariki nitamfanya awe na uzao mwingi na nitaongeza sana idadi yake
atakuw baba wa watawala kumi na wawili nami nitamfanya awe taifa kubwa
 lakini agano langu nitalithibitisha kwa isaki ambaye sara atakuzalia mwaka ujao majira kama haya
 wakati alipomaliza kuzungumza na abrahamu mungu akapanda juu akaondoka kwa abrahamu
 siku ile ile abrahamu akamchukua ishmaeli mwanawe na wote waliozaliwa nyumbani mwake pamoja na walionunuliwa kwa fedha zake kila mwanaume wa nyumbani mwake akawatahiri kama mungu alivyomwagiza
 abrahamu alikuwa na umri wa miaka tisini na tisa alipotahiriwa naye ishmaeli mwanawe alitahiri wa akiwa na umri wa miaka kumi na mitatu
 abrahamu na ishmaeli mwanawe walitahiriwa siku ile ile kila mwanaume nyumbani mwa abrahamu pamoja na wote waliozaliwa nyumbani mwake au aliyenunuliwa kutoka kwa mgeni alitahiriwa pamoja naye
wageni watatu bwana akamtokea abrahamu karibu na mialoni ya mamre wakati alipokuwa ameketi kwenye ingilio la hema lake wakati wa adhuhuri
 abrahamu akainua macho akaona watu watatu wamesimama karibu naye
alipowaona aliharakisha kutoka kwenye ingilio la hema lake kuwalaki na kuwasujudia hadi nchi
 akasema kama nimepata kibali machoni penu ee bwana wangu usimpite mtumishi wako
 acha yaletwe maji kidogo kisha ninyi nyote mnawe miguu yenu na mpumzike chini ya mti huu
 niruhusuni niwapatie chakula kidogo mle ili mpate nguvu mwen delee na safari yenu kwa kuwa mmekuja kwa mtumishi wenu
nao wakamjibu vema sana fanya kama unavyosema
b isaki maana yake hucheka
 mwanzo hivyo abrahamu akaharakisha akaingia hemani kwa sara
akasema chukua vipimo vitatu vya unga laini haraka ukande na uoke mikate
 kisha akakimbia kwenda kwenye kundi akachagua ndama mzuri laini na akampa mtumishi ambaye aliharakisha kumtayarisha
 kisha akaleta jibini maziwa na nyama ya yule ndama iliyoandaliwa ak aviweka mbele ya wageni
walipokuwa waki la alisimama karibu nao chini ya mti
 wakamwuliza yuko wapi sara mkeo akasema yuko huko ndani ya hema
 kisha bwana akasema hakika nitakurudia tena majira kama haya mwakani na sara mkeo atakuwa ana mwana
sara alikuwa akiwasikiliza kwenye ingilio la hema lililokuwa nyuma yake
 abrahamu na sara walikuwa wazee tena waliosogea miaka naye sara alikwishakom katika desturi ya wanawake
 hivyo sara akacheka kimoyomoyo alipokuwa akiwaza baada ya mimi kuwa mkongwe hivi na bwana wangu amezeeka je nitaweza kufurahia jambo hili ndipo bwana akamwambia abrahamu kwa nini sara amecheka na kusema kweli nitazaa mtoto nami sasa ni mzee je kuna jambo lo lote gumu lisilowezekana kwa bwana nitakurudia mwakani majira kama haya naye sara atakuwa na mwana
 sara akaogopa kwa kuwa alidanganya na kusema mimi sikucheka
lakini bwana akasema ndiyo ulicheka abrahamu aiombea sodoma wakati watu hao waliposimama ili waondoke walielekeza nyuso zao sodoma abrahamu akawatoa kitambo kidogo ili awasindikize
 ndipo bwana akasema je nimfiche abrahamu jambo ninalokusudia kufanya hakika abrahamu atakuwa taifa kubwa na lenye nguvu kupitia kwake mataifa yote ya dunia yatabarikiwa
 kwa maana nimemchagua yeye ili kwamba aongoze watoto wake na jamaa yake kumtii bwana wawe waadilifu na kutenda haki ili bwana atimize ahadi yake kwa abrahamu
 basi bwana akasema kilio dhidi ya sodoma na gomora ni kikubwa sana na dhambi yao inasikitisha sana kwamba nitashuka nione kama waliyoyatenda ni mabaya kiasi cha kilio kilichonifikia
kama sivyo nitajua
 basi wale watu wakageuka wakaenda kuelekea sodoma lakini abrahamu akabaki amesimama mbele za bwana
 ndipo abrahamu akamsogelea akasema je utawaangamiza wenye haki na waovu je ikiwa watakuwepo watu wenye haki hamsini katika mji huo hivi kweli utauangamiza na wala hutauacha kwa ajili ya hao watu hamsini wenye haki waliomo ndani yake hilo na liwe mbali nawe kufanya jambo kama hilo kuwaua wenye haki pamoja na waovu kuwatendea wenye haki sawasawa na waovu
iwe mbali nawe je mwamuzi wa dunia yote hatafanya lililo sawa bwana akasema kama nikipata watu hamsini wenye haki katika mji wa sodoma nitausamehe huo mji wote kwa ajili yao
 kisha abrahamu akasema tena sasa kwa kuwa nimekuwa na ujasiri wa kuzungumza na bwana ingawa mimi si kitu bali ni mavumbi na majivu je kama hesabu ya wenye haki imepungua watano katika hamsini utauangamiza huo mji wote kwa ajili ya hao watano waliopungua bwana akamwambia kama nikiwakuta huko watu arobaini na watano sitauangamiza
 abrahamu akazungumza naye kwa mara nyingine je kama huko watapatikana watu arobaini tu akamjibu kwa ajili ya hao arobaini sitauangamiza
 ndipo akasema bwana na asikasirike lakini niruhusu nizungumze
je kama huko watakuwepo thelathini tu akajibu sitapaangamiza ikiwa nitawakuta huko watu thelathini
 abrahamu akasema sasa kwa kuwa nimekuwa na ujasiri sana kuzungumza na bwana je kama wakipatikana huko watu ishirini tu bwana akajibu kwa ajili ya hao ishirini sitauangamiza
 abrahamu akasema bwana na asikasirike lakini niruhusu nizungumze tena mara moja tu
itakuwaje kama watapatikana huko watu kumi tu bwana akajibu kwa ajili ya hao kumi sitauangamiza
 bwana alipomaliza kuzungumza na abrahamu akaondoka na ye abrahamu akarudi nyumbani kwake
kuang malaika wale wawili wakafika sodoma wakati wa jioni naye loti alikuwa amizwa kwa sodoma na gomora mwanzo ameketi kwenye lango la mji
wakati alipowaona aliondoka kwenda kuwalaki na kuwasujudia hadi chini
 akasema bwana zangu tafadhali karibuni kwenye nyumba ya mtumishi wenu
mnaweza kunawa miguu na kulala hapa kisha asubuhi na mapema mwendelee na safari yenu
wakamjibu la hasha tutalala hapa nje uwanjani
lakini akasisitiza kwa nguvu kwamba waingie pamoja naye nyumbani kwake
akawandalia chakula mi kate isiyotiwa chachu nao wakala
 kabla hawajaenda kulala watu wote kutoka kila sehem ya mji wa sodoma vijana kwa wazee waliizunguka nyumba
 wakamwita loti wakisema wako wapi wale watu ambao walikuja kwako jioni hii watoe nje kwetu ili tuweze kuwalawiti
 loti akatoka nje kuonana nao akaufunga mlango nyuma yake akasema la hasha rafiki zangu
msifanye jambo hili ovu
 tazama ninao binti wawili am bao kamwe hawajakutana kimwili na mwanaume
acha niwatoe nje kwenu nanyi mnaweza kuwafanyia lolote mnalotaka
lakini msiwafanyie cho chote watu hawa kwa sababu wako kwenye ulinzi chini ya dari langu
 wakamjibu tuondokee mbali
wakaendelea kusema huyu mtu alikuja hapa kama mgeni na sasa anataka kuwa mwamuzi wetu tutakutenda vibaya kuliko wao
waliendelea kumlazimisha loti na kusonga mbele ili kuvunja mlango
 lakini watu wale waliokuwa ndani wakanyoosha mkono wakamvuta loti ndani ya nyumba na kufunga mlango
 kisha wakawapiga kwa upofu wale watu waliokuwa mlangoni mwa ile nyumba vijana kwa wazee hivyo hawakuweza kuupata mlango
 wale watu wawili wakamwambia loti una mtu mwingine yeyote hapa wakwe zako wana au binti ama yeyote mwingine aliye wako katika mji huu waondoe hapa kwa sababu tunapaangamiza mahali hapa
kilio kwa bwana dhidi ya watu wa hapa ni kikubwa kiasi kwamba ametutuma kupaangamiza
 kwa hiyo loti alitoka ili kuzungumza na wakwe zake waliokuwa wamewaposa binti zake
akawaambia fanyeni haraka kuondoka mahali hapa kwa kuwa bwana ni karibu kuangamiza mji huu lakini wakwe zake walifikiri kwamba alikuwa akitania
 kunako mapambazuko malaika wakawahimiza loti wakamwambia fanya haraka mchukue mke wako na binti zako wawili walioko hapa vinginevyo utaangamizwa wakati mji utakapoadhibiwa
 alipositasita wale watu wakamshika mkono wake na mikono ya mke wake na binti zake wawili na kuwaongoz salama nje ya mji kwa kuwa bwana alikuwa na huruma kwao
 mara walipokwisha kuwatoa nje mmoja wao akawaambia mkimbie kwa usalama wenu msitazame nyuma wala msisimame popote katika tambarare kimbili eni milimani ama sivyo mtaangamizwa lakini loti akawaji bu la hasha bwana zangu tafadhalini mtumishi wenu amepata kibali mbele ya macho yenu nanyi mmeonyesha wema mkubwa kwangu kwa kuokoa maisha yangu
lakini siwezi ku kimbilia milimani janga hili litanikumba nami nitakufa
 tazama hapa kuna mji karibu wa kuki mbilia nao ni mdogo
niruhusuni nikimbilie hum o ni mdogo sana ama sivyo ndipo maisha yangu yatasalimika
 akamwambia vema sana nitalikubali hili ombi pia sitauangamiz mji ulioutaja
 lakini ukimbilie huko haraka kwa sababu sitaweza kufanya lolote mpaka ufike huko
ndiyo maana mji huo ukaitwa soaria
 wakati loti alipofika soari jua lilikuwa limechomoza katika nchi
 ndipo bwana akanyesha moto wa kiberiti juu ya sodoma na gomora uliotoka mbinguni kwa bwana
 hivyo akaiteketeza miji ile na eneo lote la tambarare pamoja na wote waliokuwa wanaishi katika miji pia mimea yote katika nchi
 lakini mke wa loti akatazama nyuma akawa nguzo ya chumvi
 asubuhi na mapema siku iliyofuata abrahamu akaamka na ku rudi mahali pale aliposimama mbele za bwana
 akatazama upande wa sodoma na gomora kuelekea nchi yote ya tambarare akaona moshi mzito ukipanda kutoka kwenye nchi kama moshi utokao kwenye tanuru
 kwa hiyo mungu alip oiangamiza miji ya tambarare alimkumbuka abrahamu akamtoa loti kutoka kwenye lile janga lililoharibu miji ile ambamo loti alikuwa ameishi
loti na binti zake loti na binti zake wa wili waliondoka soari na kufanya makao yao kule milimani kwa maana aliogopa kukaa soari
yeye na binti zake a soari maana yake samehe
mwanzo wawili waliishi katika pango
 siku moja binti mkubwa akamwambia yule mdogo baba yetu ni mzee na hakuna mwanaume mahali hapa atakayekutana na sisi kimwili kama ilivyo desturi ya mahali pote duniani
 tumnyweshe baba yetu mvinyo kisha tukutane naye kimwili ili tuhifadhi uzao wetu kupitia baba yetu
 usiku ule walimnywesha baba yao mvinyo alipolewa binti yake mkubwa akaingia na kukutana naye kimwili
baba yao hakujua wakati binti yake alipoingia kulala naye wala alipotoka
 siku iliyofuata binti mkubwa akamwambia yule mdogo usiku uliopita mimi nilikutana kimwili na baba yangu
tu mnyweshe divai tena usiku huu nawe ukutane naye kimwili ili tuweze kuhifadhi uzao wetu kupitia baba yetu
 kwa hiyo wakamnywesha baba yao mvinyo tena usiku ule naye binti yake mdogo akaingia akakutana naye kimwili
kwa mara nyingine baba yao hakujua binti yake alipolala naye wala alipoondoka
 hivyo binti wawili wa loti wakapata mimba kwa baba yao
 binti mkubwa akamzaa mwana akamwita jina lake moabu ndio baba wa wamoabu hata leo
 binti mdogo naye pia akamzaa mwana naye akamwita benami ndiye baba wa waamoni hata leo
abrahamu na abimeleki basi abrahamu akaendelea mbele kutoka huko hadi nchi ya negebu na akaishi kati ya kadeshi na shuri
kwa muda mfupi alikaa gerari kama mgeni huko abrahamu akasema kuhusu sara mkewe huyu ni dada yangu
kisha abimeleki mfalme wa gerari akatuma sara aletwe naye akamchukua
 lakini mungu akamjia abimeleki katika ndoto wakati wa usiku na kumwambia wewe ni kama mfu kwa sababu ya huyu mwanamke uliyemchukua yeye ni mke wa mtu
 wakati huo abimeleki alikuwa bado hajamsogelea kwa hiyo akasema je bwana utaliharibu taifa lisilo na hatia hakusema kwangu huyu ni dada yangu naye sara pia hakusema huyu ni kaka yangu nimefanya haya kwa dhamiri njema na mikono safi
 kisha mungu akamwambia katika ndoto ndiyo najua ya kwamba umefanya haya kwa dhamiri safi kwa hiyo nimekuzuia usinitende dhambi
ndiyo sababu sikukuacha umguse
 sasa umrudishe huyo mke wa mtu kwa maana ni nabii naye atakuombea nawe utaishi
lakini kama hukumrudisha ujue kwa hakika kuwa wewe na watu wako wote mtakufa
 kesho yake asubuhi na mapema abimeleki akawaita maafisa wake wote baada ya kuwaambia yote yaliyotokea waliogopa sana
 kisha abimeleki akamwita abrahamu na kumwambia wewe umetufanyia nini nimekukosea nini hata ukaleta hatia kubwa namna hii juu yangu na ufalme wangu umenifanyia mambo ambayo hayakupasa kufanyika
 abimeleki akamwuliza abrahamu ulikuwa na kusudi gani kufanya hivi abrahamu akajibu niliwaza kwamba hakika hakuna hofu ya mungu mahali hapa nao wataniua kwa sababu ya mke wangu
 pamoja na hayo ni kweli kwamba yeye ni dada yangu binti wa ba ba yangu ingawa si mtoto wa mama yangu basi akawa mke wangu
 wakati bwana aliponifanya nisafiri mbali na nyumbani mwa baba yangu nilimwambia hivi ndivyo utakavyoonyesha pendo lako kwangu kila mahali tutakapokwenda kuhusu mimi sema huyu ni kaka yangu
 kisha abimeleki akatwaa kondoo na ng ombe na watumwa wa kiume na wa kike akampa abrahamu akamrudisha sara kwa mumewe
 abimeleki akasema nchi yangu iko mbele yako ishi popote unapotaka
 akamwambia sara ninampa kaka yako shekeli elfu moja za fedh a
hii ni kufidia kosa lililofanyika dhidi yako mbele ya wote walio pamoja nawe haki yako imethibitishwa kabisa
 kisha abrahamu akamwomba mungu naye mungu akamponya abim eleki mke wake na watumwa wake wa kike kwamba waweze kupata watoto tena kwa kuwa bwana alikuwa ameyafunga matumbo ya wote katika nyumba ya abimeleki kwa sababu ya mke wa abrahamu
kuzaliwa kwa isaki wakati huu bwana akamrehemu sara kama alivyokuwa amesema naye bwana akamtendea sara kile alichokuwa ameahidi
 sara akapata mimba akamzalia abrahamu mwana katika uzee wake majira yale ya mungu aliomwahidi
 abrahamu akamwita isakia yule mwana ambaye sara alimzalia
 isaki alipokuwa na umri wa siku nane abrahamu akamtahiri kama mungu alivyomwamuru
a isaki maana yake hucheka
 mwanzo abrahamu alikuwa na mi aka wakati isaki mwanawe alipozaliwa
 sara akasema mungu ameniletea kicheko kila mmoja atakayesikia jambo hili atacheka pamoja nami
 akaongeza kusema nani angemwambia abrahamu kuwa sara angenyonyesha watoto tena nimemzalia mwana katika uzee wake
hagari na ishimaeli wafukuzwa mtoto akakua akaachishwa kunyonya na siku hiyo abrahamu alif anya sherehe kubwa
 lakini sara aliona ku wa mwana ambaye hagari mmisri aliyemzalia abrahamu alikuwa anadhihaki sara akamwambia abrahamu mwondoe mwanamke huyu mtumwa na mwanawe kwa kuwa mwana wa mwanamke mtumwa kamwe hatashiriki urithi pamoja na mwanangu isaki
 jambo hili lilimhuzunisha sana abrahamu kwa sababu lilimhusu mwanawe
 lakini mungu akamwambia usihuzunike hivyo kwa sababu ya kijana na mtumishi wako wa kike
sikiliza lolote sara analokuambia kwa sababu uzao wako utahesabiwa kupitia isaki
 nitamfanya huyu mwana wa mtumishi wako wa kike kuwa taifa pia kwa sababu naye ni uzao wako
 kesho yake asubuhi na mapema abrahamu akachukua chakula na kiriba cha maji akampa hagari
akaviweka mabegani mwa hagari akamwondoa pamoja na kijana
akashika njia akatangatanga katika jangwa la beersheba
 maji yalipokwisha kwenye kiriba akamwacha kijana chini ya mojawapo ya vichaka
 kisha akajiendea zake akaketi karibu umbali wa kutupa mshale akawaza siwezi kumwangalia kijana akifa
ikawa alipokuwa ameketi pale karibu akaanza kulia kwa huzuni
 mungu akamsikia kijana akilia malaika wa mungu akamwita hagari kutoka mbinguni na kumwambia kuna nini hagari usiogope mungu amesikia kijana analia akiwa amelala pale
 mwinue kijana na umshike mkono kwa maana nitamfanya kuwa taifa kubwa
 ndipo mungu akamfumbua hagari macho yake naye akaona kisima cha maji
hivyo akaenda akajaza kiriba maji na kumpa kijana anywe
 mungu akawa pamoja na huyu kijana alipokuwa akiendelea kukua
aliishi jangwani na akawa mpiga upinde
 alipokuwa akiishi katika jangwa la parani mama yake akampatia mke kutoka misri
mapatano katika beersheba wakati huo abimeleki na fikoli mkuu wa majeshi yake wakamwam bia abrahamu mungu yu pamoja nawe katika kila kitu unachofanya
 sasa niapie hapa mbele za mungu kwamba hutanitenda hila mimi watoto wangu wala wazao wangu
nitendee mimi na nchi ambayo unaishi kama mgeni wema ule ule ambao nimekutendea
 abrahamu akasema ninaapa hivyo
 ndipo abrahamu akalalamika kwa abimeleki kuhusu kisima cha maji ambacho watumishi wa abimeleki walikuwa wamekinyang anya
 lakini abimeleki akasema sijui ni nani ambaye amefanya hili
hukuniambia leo tu ndipo ninasikia habari zake
 hivyo abrahamu akaleta kondoo na ngo mbe akampa abimeleki nao watu hawa wawili wakafanya mapatano
 abrahamu akatenga kondoo wake aba kutoka kwenye kundi abimeleki akamwuliza abrahamu ni nini maana ya hawa kondoo wake saba uliowatenga peke yao abrahamu akamjibu upokee hawa kondoo wake saba kutoka mkononi mwangu kama ushahidi kuwa nilichimba kisima hiki
 hivyo mahali pale pakaitwa beersheba kwa sababu watu wawili waliapiana hapo
 baada ya mapatano kufanyika huko beersheba abimeleki na fikoli mkuu wa majeshi yake wakarudi katika nchi ya wafilisti
 abrahamu akapanda mti wa mkwaju huko beersheba na hapo akaliitia jina la bwana mungu wa milele
 naye abrahamu akakaa katika nchi ya wafilisti kwa muda mrefu
kujua baadaye mungu akamjaribu abrahamu
akamwambia abrahamu abrahamu uthabiti wa abrahamu akajibu mimi hapa
kisha mungu akamwambia umchukue mwanao mwana wako wa pekee isaki umpendaye uende katika nchi ya moria
mtoe huko kama sadaka ya kuteketezwa juu ya mlima mmojwapo nitakaokuambia
abrahamu akaamka asubuhi na mapema siku iliyofuata akamta yarisha punda wake
akawachukua watumishi wake wawili pamoja na isaki mwanawe
baada ya kuchanja kuni za kutosha kwa ajili ya hiyo sadaka ya kuteketezwa akaondoka kuelekea mahali mwanzo mungu alipokuwa amemwambia
 siku ya tatu abrahamu akainua macho akapaona mahali pale kwa mbali
 akawaambia watumishi wake kaeni hapa pamoja na punda wakati mimi na kijana tunakwenda kule
tutakwenda kuabudu na kisha tutawarudia
abrahamu akachukua kuni kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa akamtwika isaki mwanawe yeye mwenyewe akachukua moto na kisu
walipokuwa wakienda pamoja isaki akanena akamwambia baba yake abrahamu baba yangu abrahamu akaitika mimi hapa mwanangu
isaki akasema moto na kuni zipo je yuko wapi mwanakondoo kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa abrahamu akajibu mwanangu mungu mwenyewe atajipatia mwana kondoo kwa ajili ya hiyo sadaka
nao hawa wawili wakaendelea mbele pamoja
walipofika mahali pale alipokuwa ameambiwa na mungu abrahamu akajenga madhabahu hapo akaziweka kuni juu yake
akamfunga isaki mwanawe na akamlaza kwenye madhabahu juu ya zile kuni
 kisha akanyoosha mkono wake na akachukua kisu ili amchinje mwanawe
 lakini malaika wa bwana akamwita kutoka mbinguni akamwambia abraham u abrahamu akajibu mimi hapa
 akamwambia usimdhuru kijana wala usimtendee jambo lolote
sasa ninajua kwamba unamcha mungu kwa sababu hukunizuilia mwanao mwana wako wa pekee
 abrahamu akainua macho yake akaona kondoo mume amenaswa pembe zake nyuma yake katika kichaka
akaenda akamchukua huyo kondoo mume akamtoa awe sadaka ya kuteketezwa badala ya mwanawe
 abrahamu akapaita mahali pale yehova yirea yaani bwana atatupatia
mpaka siku ya leo inasemekana katik mlima wa bwana itapatikana
 basi malaika wa bwana akamwita abrahamu kutoka mbinguni mara ya pili akasema ninaapa kwa nafsi yangu asema bwana kwamba kwa sababu umefanya hili na hukunizuilia mwanao mwana wako wa pekee hakika nitakubariki na nitauzidisha uzao wako kama nyota za angani na kama mchanga ulioko a yehova yire maana yake bwana atatupatia
pwani
wazao wako watamiliki miji ya adui zao kupitia uzao wako mataifa yote duniani yatabarikiwa kwa sababu umenitii
 ndipo abrahamu akawarudia watumishi wake wakaondoka wakaenda wote pamoja mpaka beer sheba
abrahamu akaishi huko beer sheba
wana wa nahori baada ya muda abrahamu akaambiwa milka pia amepata watoto amemzalia ndugu yako nahori wana usi mzaliwa wake wa kwanza buzi nduguye kemueli baba wa aramu kesedi hazo pildashi yidlafu na bethueli
 bethueli akamzaa rebeka
milka alimzalia nahori nduguye abrahamu hao wana wanane
 suria wake nahori aliyeitwa reuma pia alikuwa na wana teba gahamu tahashi na maaka
kifo ch sara aliishi akawa na umri wa miaka mia na ishirini na saba
 sara akafa huko kiriathi arba yaani hebroni katika nchi ya kanaani abrahamu akamwombolezea na kumlilia sara
sara ndipo abrahamu akainuka kutoka pale penye maiti ya mke wa ke
akazungumza na wahiti akasema mimi ni mpitaji na mgeni miongoni mwenu
niuzieni sehemu ya ardhi yenu ili niweze kumzika maiti wangu
wahiti wakamjibu abrahamu bwana tusikilize
wewe ni mtawala mkuu sana miongoni mwetu
zika maiti wako katika kaburi unalolipenda kati ya maka buri yetu
hakuna mtu wa kwetu atakayekuzuia kaburi lake ili kuzika maiti wako
 abrahamu akainuka na akasujudu mbele ya wenyeji wa nchi yaani wahiti
 akawaambia kama mnaniruhusu kumzik maiti wangu basi nisikilizeni mkamsihi efroni mwana wa sohari kwa niaba yangu ili aniuzie pango la makpela lililo mali yake nalo liko mwisho wa shamba lake
mwambieni aniuzie kwa bei kamili atakayosema ili liwe mahali pangu pa kuzikia miongoni mwenu
 efroni mhiti alikuw ameketi miongoni mwa watu wake akamjibu abrahamu mbele ya wahiti wote waliokuwepo katika lango la mji
 la hasha bwana wangu nisikilize nakupa shamba pia nakupa pango lililomo ndani yake
nakupa mbele ya watu wangu
uzike maiti wako
 mwanzo abrahamu akasujudu tena mbele ya wenyeji wa nchi akamwambia efroni wale watu wakiwa wanasikia tafadhali nisikilize
nitakulipa fedha za hilo shamba
kubali kuzipokea ili niweze kumzika maiti wangu
 efroni akamjibu abrahamu nisikilize bwana wangu thamani ya ardhi hiyo ni shekeli za fedha a lakini hiyo ni nini kati yako na mimi mzike maiti wako
 abrahamu akakubali masharti ya efroni akampimia ile fedha aliyotaja masikioni mwa wahiti shekeli za fedha kulingana na viwango vya uzito vilivyokuwa vikitumika wakati huo na wafanya biashara
 hivyo shamba la efroni huko makpela karibu na mamre yaani shamba pamoja na pango lililokuwamo nayo miti yote iliyokuwemo ndani ya mipaka ya shamba hilo vilikabidhiwa kwa abrahamu kuwa mali yake mbele ya wahiti wote waliokuwa wamekuja kwenye lango la mji
 baada ya hayo abrahamu akamzika sara mkewe kwenye pang ndani ya shamba la makpela karibu na mamre huko hebroni katika nchi ya kanaani
 hivyo wahiti wakamkabidhi abrahamu shamba pamoja na pango lililokuwa humo kuwa mahali pa kuzikia
isaki na rebeka wakati huu abrahamu alikuwa mzee na mwenye miaka mingi bwana alikuwa amembariki katika kila njia
 akamwambia mtumishi wake mkuu wa vitu vyote katika nyumba yake yule aliyekuwa msimamizi wa vitu vyote alivyokuwa navyo weka mkono wako chini ya paja langu ninataka uape kwa bwana mungu wa mbingu na mungu wa nchi kwamba hutamtwalia mwanangu mke kutoka katika binti za wakanaani ambao ninaishi miongoni mwao bali utakwenda katika nchi yangu na jamaa zangu umpatie isaki mwanangu mke
 yule mtumishi akamwuliza je kama huyo mwanamke atakataa kuja nam katika nchi hii je nimpeleke mwanao katika hiyo nchi uliyotoka abrahamu akasema hakikisha kwamba hutamrudisha mwanangu huko
 bwana mungu wa mbingu aliyenitoa nyumbani kwa baba yangu na nchi yangu niliyozaliwa na aliyesema nami na akaniahidi kwa kiapo akisema nitawapa watoto wako nchi hii a shekeli za fedha ni sawa na kilo 
atatuma malaika wake akutangulie ili umpatie mwanangu mke kutoka huko
 kama huyo mwanamke asipokubali kufuatana nawe basi utafunguliwa kutoka kiapo nilichokuapisha
ila usimrudishe mwanangu huko
 basi yule mtumishi akaweka mkono wa ke chini ya paja la bwana wake abraham akamwapia kuhusu shauri hili
 ndipo huyo mtumishi akachukua ngamia kumi miongoni mwa ngamia za bwana wake akaondoka akachukua aina zote za vitu vizuri kutoka kwa bwana wake
akaelekea aram naharaimu na kushika njia kwenda mji wa nahori
 akawapigisha ngamia magoti karibu na kisima cha maji nje ya mji ilikuwa inaelekea jioni wakati ambapo wanawake wanakuja kuteka maji
 kisha akaomba ee bwana mungu wa bwana wangu abrahamu ni patie ushindi leo uonyeshe huruma kwa bwana wangu abrahamu
 tazama nimesimama karibu na kisima hiki cha maji nao binti za watu wa mji huu wanakuja kuteka maji
 basi na iwe hivi nitakapomwambia binti mmojawapo tafadhali tua mtungi wako nipate kunywa maji naye akisema kunywa nitawanywesha na ngamia wako pia
basi na awe ndiye uliyemchagua kwa ajili ya mtumishi wako isaki
kwa hili nitajua umemhurumia bwana wangu
 ikawa kabla hajamaliza kuomba rebeka akatokea akiwa na mtungi begani mwake
alikuwa binti wa bethueli
bethueli alikuwa mwana wa milka aliyekuwa mke wa nahori ndugu wa abrahamu
 huyu msichana alikuwa mzuri sana wa sura bikira ambaye hakuna mtu aliyekuwa amekutana naye kimwili
aliteremka kisimani akajaza mtungi wake akapanda juu
 ndipo yule mtumishi akaharakisha kukutana naye akamwambia tafadhali nipe maji kidogo katika mtungi wako
 yule msichana akasema kunywa bwana wangu
akashusha kwa haraka mtungi mkononi mwake na akampa akanywa
 baada ya kumpa yule mtumishi yale maji akamwambia nitateka ma ji kwa ajili ya ngamia zako pia mpaka wote watosheke
 akafanya haraka kumimina maji kwenye birika ya kunyweshea wanyama akakimbia kisimani kuteka maji mengine na akateka ya kuwatosha ngamia wake wote
 pasipo kusema neno yule a aramu naharaimu maana yake ni mesopotania ya kaskazini magharibi
 mwanzo lisho tena kuna nafasi kwa ajili sha nyumbani kwa jamaa za alia nyumba na iwe a
mtumishi akamtazama kwa makini aone kama bwana ameifanikisha safari yake au la
 ikawa ngamia walipokwisha kunywa wote yule mtumishi akampa huyo msichana pete ya puani ya dhahabu yenye uzito wa beka mojab na bangili mbili za dh ahabu zenye uzito wa shekeli kumic
 kisha akamwuliza wewe ni binti wa nani tafadhali uniambie je kuna nafasi katika nyumba ya baba yako tutakapoweza kulala yule msichana akamjibu mimi ni binti wa bethueli mwana wa milka aliyemzalia nahori
 akaendelea kusema kwetu kuna majani mengi na mayenu kulala
 yule mtumishi akasujudu na kumwabudu bwana akisema atukuzwe bwana mungu wa bwana wangu abrahamu ambaye hakuondoa wema na uaminifu wake kwa bwana wangu
mimi nami bwana ameniongoza safarini akanifiki bwana wangu
 yule msichana akakimbia akawaeleza watu wa nyumbani mwa mama yake kuhusu mambo haya
 rebeka alikuwa na kaka aliyeitwa labani huyo akaharakisha kukutana na yule mtumishi kule kisimani
 mara alipoiona ile pete puani na bangi li mikononi mwa dada yake na kusikia yale maneno rebeka aliyoambiwa na huyo mtumishi alimwendea huyo mtumishi akamkuta amesimama karibu na ngamia wake pale karibu na kisima
 akamwambia karibu nyumbani wewe uliyebarikiwa na bwana kwa nini unasimama huko nje mimi nimekuandmahali kwa ajili ya ngamia
 hivyo yule mtumis hi akaenda nyumbani mizigo ikaondolewa juu ya ngamia
majani na malisho yakaletwa kwa ajili ya ngamia na maji kwa ajili yake na watu wake ili kunawa miguu
 ndipo chakula kikaandaliwa kwa ajili yake lakini akasema sitakula mpaka nimewaambia yale niliyo nayo ya kusem labani akasema basi tuambie
 hivyo akasema mimi ni mtumishi wa abrahamu
 bwana amembariki sana bwana wangu amekuwa tajir i
amempa kondoo na ng ombe fedha na dhahabu watumishi wa kiume na wa kike ngamia na punda
 sara mkewe bwana wangu amem zalia mwana katika wenyewe ukamtwalie ti ana amemchagulia nikamwambia tafadhali unipe maji nikanywa bethueli mwana mniambie ili niweze kujua ukuambia jambo lolote baya au jema
 rebeka b beka moja ya dhahabu ni sawa na gramu 
c shekeli kumi za dhahabu ni sawa na gramu 
uzee wake naye amempa kila kitu alichokuwa nacho
 naye bwana wangu ameniapisha na akasema kamwe usimtwalie mwanangu mke katika binti za wakanaani ambao ninaishi katika nchi yao ila uende mpaka kwa jamaa ya baba yangu na ukoo wangu mwanangu mke huko
 kisha nikamwuliza bwana wangu je kama huyo mwanamke hatakubali kurudi nami akanijibu bwana ambaye nimetembea mbele zake atatuma malaika wake pamoja nawe na kuifanikisha safari yako ili uweze kupata mke kwa ajili ya mwanangu katika ukoo wangu na kutoka katika jamaa ya baba yangu
 kisha utakapokwenda kwenye ukoo wangu utakuwa umefunguliwa kutoka katika kiapo changu hata kama wakikataa kukupa huyo bin utakuwa umefunguliwa ku toka kiapo changu
 nilipokuja kisimani leo nilisema ee bwana mungu wa bwa na wangu abrahamu ikikupendeza naomba uifanikishe safari niliyoijia
 tazama ninasimama kando ya kisima hiki kama mwanamwali akija kuteka maji nami nikimwambia taf adhali niruhusu ninywe maji kidogo kutoka kwenye mtungi wako naye kama akiniambia kunywa nami nitateka maji kwa ajili ya ngamia wako pia basi huyo awe ndiye mke ambaye bw mwana wa bwana wangu
 kabla sijamaliza kuomba moyoni mwangu rebeka akatok ea amebeba mtungi begani mwake
akashuka kisimani akateka maji nam ninywe
 akafanya haraka kushusha mtungi wake begani na kusema kunywa na nitawanywesha ngamia wako pia bas akawanywesha na ngamia pia
 nikamwuliza wewe ni binti wa nani akasema mimi ni bi nti wa wa nahori milka aliyemzalia
ndipo nilipotia pete puani mwake na bangili mikononi mwake nikasujudu na nikamwabudu bwana
nikamtukuza bwana mungu wa bwana wangu abrahamu liyeniongoza katika njia sahihi ili nimtwa lie mwana na bwana wangu mke katika jamaa zake
 ikiwa mtaonyesha wema na uaminifu kwa bwana wangu mniambie la sivyo njia ya kugeukia
 labani na bethueli wakajibu jambo hili limetoka kwa bwana hatuwezi mwanzo yuko hapa mchukue na uende awe mke wa mwana wa bwana wako sawasawa na bwana alivyoongoza
 ikawa huyo mtumishi wa abrahamu aliposikia waliyosema alisujudu mpaka nchi mbele ya bwana
 ndipo huyo mtumishi akatoa vitu vilivyoteng enezwa kwa dhahabu na kwa fedha pamoja na mavazi akampa rebeka pia akawapa zawadi za thamani kubwa nduguye na mamaye
 kisha yeye na wale watu waliokuwa pamoja naye wakala wakanywa na kulala pale pale
walipoamka asubuhi yule mtumishi akasema nipeni ruhusa nirudi kwa bwana wangu
 lakini ndugu yake rebeka pamoja na mama yake wakajibu acha binti akae kwetu siku kumi au zaidi ndipo mwondoke
 lakini yule mtumishi akawaambia msinicheleweshe kwa kuwa bwana amefanikisha safari yangu nipeni ruhusa nirudi kwa bwana wangu
 ndipo wakasema acha tumwite huyo binti tumwulize tusikie atakavyosema
 kwa hiyo wakamwita rebeka na kumwuliza je utakwenda na mtu huyu akasema nitakwenda
 hivyo wakamwaga ndugu yao rebeka aondoke pamoja na mjakaz wake mtumishi wa abrahamu na watu wake
 wakambariki rebeka wakamwambia ndugu yetu uwe wewe kumi elfu mara elfu nyingi nao wazao wako wamiliki malango ya adui zao
 rebeka na vijakazi wake wakajiandaa wakapanda ngamia zao wa kafuatana na yule mtu
hivyo yule mtumishi akamchukua rebeka akaondoka
 basi isaki alikuwa ametoka beer lahai roi kwa kuwa alikuwa anaishi nchi ya negebu
 isaki akatoka kwenda shambani kutafakari wakati wa jioni alipoinua macho yake akaona ngamia wanakuja
 rebeka pia akainua macho akamwona isaki
akashuka kutoka kwenye ngamia wake na akamwuliza yule mtumishi ni nani mtu yule aliye kule shambani anayekuja kutulaki yule mtumishi akajib u huyu ndiye bwana wangu
hivyo rebeka akachukua shela yake akajifunika
 kisha yule mtumishi akamweleza isaki mambo yote aliyoyatenda
 ndipo isaki akamwingiza rebeka katika hema la sara mama yake isaki akamchukua rebeka hivyo akawa mke wake isaki akampenda akafarijika baada ya kifo cha mama yake
kifo ch abrahamu alioa mke mwingine ambaye jina lake aliitwa ketura
 huyu alimzalia zimrani yokshani medani midiani ishbaki na shua
 yokshani alikuwa baba wa sheba na dedani wazao wa dedani walikuwa waashuri waletushi na waleumi
 wana wa midiani walikuwa efa eferi hanoki abida na eldaa
hawa wote walikuwa uzao wa ketura
abrahamu abrahamu akamwachia isaki kila kitu alichokuwa nacho
 lakini alipokuwa bado hai akawapa watoto wa masuria wake zawadi kisha akawaondoa waende kuishi pande za mashariki mbali na mwanawe isaki
 kwa jumla abrahamu aliishi miaka mia moja sabini na mitano
 ndipo abrahamu akapumua pumzi ya mwisho na akafa mwenye umri mzuri akiwa mzee ameshiba siku akakusanywa pamoja na watu wake
 watoto wake isaki na ishmaeli wakamzika katika pango la makpela karibu na mamre katika shamba lililokuwa la efroni mwana wa sohari mhiti shamba ambalo abrahamu alilinunua kwa wahiti
hapo ndipo abrahamu alipozikwa pamoja na mkewe sara
 baada ya kifo cha abrahamu mungu akambariki mwanawe isaki ambaye baadaye aliishi karibu na beer lahoi roi
wana wa ishmaeli hivi ndivyo vizazi vya ishmaeli mtoto wa abrahamu ambaye mjakazi wake sara hagari mmisri alimzalia abrahamu
 haya ndiyo majina ya wana wa ishmaeli yaliyoorodheshwa kulingana na jinsi walivyozaliwa mzaliwa wa kwanza wa ishmaeli ni nebayothi akafuatia kedari adbeeli mibsamu mishma duma masa hadadi tema yeturi nafishi na kedema
 hawa walikuwa wana wa ishmae li na haya ni majina ya viongozi wa makabila kumi na mawili kulingana na makao yao na kambi zao
 kwa jumla ishmaeli aliishi miaka mia thelathini na saba
akapumua pumzi ya mwisho akafa naye akakusanywa pamoja na watu wake
 wazao wa ishmaeli waliishi kuanz ia nchi ya havila hadi shuri karibu na mpak wa misri unapoelekea ashuri
hao waliishi kwa uhasama na ndugu mwanzo zao wote
 hivi ndivyo vizazi vya isaki mwana wa abrahamu
abrahamu akamzaa isaki isaki alikuwa na umri wa miaka arobaini alipomwoa rebeka binti bethueli mwaramu kutoka padan aramu nduguye labani mwaramu
 isaki akamwomba bwana kwa ajili ya mke wake kwa sababu alikuwa tasa
bwana akajibu maombi yake na rebeka mkewe akapata mimba
 watoto wakashindana tumboni mwake akasema kwa nini haya yanatokea kwangu kwa hiyo akaenda kumwuliza bwana
 bwana akamjibu mataifa mawili yamo tumboni mwako na mataifa hayo mawili kutoka ndani yako watatenganishwa mmoja atakuwa na nguvu zaidi kuliko mwingine na mkubwa atamtumikia mdogo
 wakati wake wa kujifungua ulipotimia walikuwepo mapacha wa kiume tumboni mwake
 wa kwanza kuzaliwa alikuwa mwekundu mwili wake wote ulikuwa kama mtu aliyevaa vazi lenye nywele wakamwita jina lake esau a
 baadaye ndugu yake akatoka mkono wake ulikuwa umemshika esau kisigino akaitwa jina lake yakobob
isaki alikuwa mwenye miaka sitini rebeka alipowazaa
 watoto wakakua esau alikuwa mwindaji hodari mtu wa mbugani wakati yakobo alikuwa mtu mkimya mwenye kukaa nyumbani
 isaki ambaye alikuwa anapendel ea zaidi nyama za porini alimpenda esau bali rebeka alimpenda yakobo
 siku moja yakobo alipika mchuzi wa dengu esau akarudi kutoka porini akiwa na njaa kali
 akamwambia yakobo haraka nipe huo mchuzi mwekundu nina njaa kali sana hii ndiyo sababu pia aliitwa edomu c
 yakobo akamjibu niuzie kwanza haki yako ya mzaliwa wa kwanza
a esau maana yake mwenye nywele nyingi
b yakobo maana yake ashikaye kisigino atwaaye mahali pa mwingine mdanganyaji mwenye hila mwerevu mlaghai mjanja
 edomu maana yake mwekundu
 esau akasema tazama mimi niko karibu ya kufa itanifaa nini haki ya mzaliwa wa kwanza yakobo akamwambia niapie kwanza
hivyo esau akamwapia akamwuzia yakobo haki yake ya kuzaliwa
 ndipo yakobo akampa esau mkate na ule mchuzi wa dengu
akala na kunywa kisha akainuka akaenda zake
kwa hiyo esau alidharau haki yake ya mzaliwa wa kwanza
isaki basi njaa kubwa ikawa katika nchi hiyo kuliko ile njaa iliyotangulia iliyotokea wakati wa abrahamu
isaki akamwendea abimeleki mfalme wa wafilisti huko gerari
 bwana akamtokea isaki akamwambia usiende misri bali ukae katika nchi nitakayokuambia
 kaa katika nchi hii kwa kitambo mimi nitakuwa pamoja na wewe na nitakubariki
kwa maana nitakupa wewe na uzao wako nchi hizi zote na nitatimiza kiapo nilichomwapia abrahamu baba yako
 nitafanya wazao wako kuwa wengi kama nyota za angani nami nitawapa nchi hizi zote na kutokana na uzao wako mataifa yote yatabarikiwa kwa sababu abrahamu alinitii mimi akatunza kanuni zangu na maagizo yangu amri zangu pamoja na sheria zangu
 hivyo isaki akaishi huko gerari
abimeleki watu wa mahali pale walipomwuliza habari za mke wake akasema huyu ni dada yangu kwa sababu aliogopa kusema huyu ni mke wangu
alifikiri watu wa mahali pale wataweza kumwua kwa sababu ya rebeka kwa kuwa alikuwa mzuri wa sura
 wakati isaki alipokuwa amekaa huko siku nyingi abimeleki mfalme wa wafilisti akachungulia dirishani akaona jinsi isaki alivyomkumbatia rebeka mke wake
 abimeleki akamwita isaki akamwambia hakika huyu ni mke wako mbona uliniambia huyu ni dada yangu isaki akamjibu kwa sababu nilifikiri ningeweza kuuawa kwa sababu yake
 ndipo abimeleki akamjibu ni nini hiki ulichotufanyia ingewez ekana mtu ye yote akawa amekutana kimwili na mke wako nawe ungeleta hatia juu yetu
 hivyo abimeleki akat oa amri kwa watu wote akisema yeyote atakayemnyanyasa mtu huyu au mkewe hakika atauawa
 isaki akapanda mazao katika nchi hiyo mwanzo kwa mwaka uo huo akavuna mara mia kwa sababu bwana alimbariki
 isaki akawa tajiri mali zake zikaendel ea kuongezeka mpaka akawa tajiri sana
 akawa na kondoo ng ombe na watumishi wengi sana kiasi kwamba wafilisti wakamwonea wivu
 kwa hiyo visima vyote vilivyochimbwa na watumishi wakati wa abrahamu baba yake wafilisti wakavifukia wakavijaza udongo
 ndipo abimeleki akamwambia isaki ondoka kwetu kwa maana umetuzidi nguvu sana
 basi isaki akatoka huko akajenga kambi katika bonde la gerari akaishi huko
 ndipo isaki akavichimbua tena vile visima vya maji ambavyo vilichimbwa siku zile za abrahamu baba yake ambavyo wafilisti walivifukia baada ya kufa abrahamu akavipa majina yale yale ambayo baba yake alikuwa amevipa
 watumishi wa isaki wakachimba katika lile bonde wakagundua huko kisima chenye maji safi
 lakini wachungaji wa gerari wakagombana na wachungaji wa isaki wakisema maji haya ni yetu ndipo akakiita kile kisima eseki a kwa sababu waligombana naye
 kisha wakachimba kisima kingine lakini hata hicho pia wakakigombania akakiita sitnab
 akaondoka huko akachimba kisima kingine wala hakuna yeyote aliyekigombania
akakiita rehobothic akisema sasa bwana ametufanyia nafasi nasi tutasitawi katika nchi
 kutoka pale akaenda beer sheba
 usiku ule bwana akamtokea akamwambia mimi ndimi mungu wa ab rahamu baba yako
usiogope kwa maana mimi niko pamoja nawe nitakubariki na kuongeza idadi ya wazao wako kwa ajili ya abrahamu mtumishi wangu
 isaki akajenga madhababu huko akaliitia jina la bwana
akapiga hema lake huko watumishi wake wakachimba kisima
 wakati huo abimeleki alikuwa amemjia kutoka gerari akifuatana na ahuzathi mshauri wake pamoja na fikoli jemadari wa majeshi yake
 isaki akawauliza mbona mmekuja kwangu na ninyi mlinichukia na kunifukuza wakamjibu tuliona wazi kuwa bwana alikuwa pamoja nawe kwa hiyo tukasema inabidi kuwe na kiapo cha mapatano kati yetu kati yetu na wewe
na tufanye mkataba pamoja nawe kwamba hutatudhuru kama jinsi nasi a eseki maana yake hapa ni ugomvi
b sitna maana yake upinzani c rehobothi maana yake hapa ni mungu ametufanyia
hatukuwanyanyasa bali tuliwatendea mema wakati wote na kuwaondoa kwetu kwa amani
tena sasa umebarikiwa na bwana
 basi isaki akawaandalia karamu nao wakala na kunywa
 kesho yake asubuhi na mapema wakaapizana wao kwa wao
kisha isaki akawaruhusu waende zao wakamwacha isaki kwa amani
 siku hiyo watumishi wa isaki wakaja wakampa habari kuhusu kisima walichokuwa wamekichimba wakamwambia tumepata maji naye akakiita shibad mpaka leo mji huo unaitwa beer shebae
 esau alipokuwa na umri wa miaka arobaini akamwoa yudithi binti beeri mhiti kisha akamwoa basemathi binti eloni mhiti
 hawa walikuwa chanzo cha huzuni ya isaki na rebeka
yakobo anaipata baraka ya isaki isaki alipokuwa mzee na macho yake yalipokuwa yamekosa nguvu asiweze kuona tena akamwita esau mwanawe mkubwa akamwambia mwanangu
akajibu mimi hapa
 isaki akasema mimi sasa ni mzee na sijui siku ya kifo changu
 sasa basi chukua silaha zako podo na upinde uende nyikani ukawinde nyama pori kwa ajili yangu
 uniandalie aina ya chakula kitamu nikipendacho uniletee nile ili niweze kukubariki kabla sijafa
 basi rebeka alikuwa akisikiliza isaki alipokuwa akizungumza na mwanawe esau
esau alipoondoka kwenda nyikani kuwinda nyama pori na kuleta rebeka akamwambia yakobo mwanawe tazama nimemsikia baba yako akimwambia ndugu yako esau niletee mawindo kisha ukanian dalie chakula kitamu nile ili niweze kukubariki mbele za bwana kabla sijafa
 sasa mwanangu nisikilize kwa makini na ufanye yale ninayokuambia nenda sasa katika kundi ukaniletee wana mbuzi wawili wazuri ili niandalie chakula kitamu kwa ajili ya baba yako kama vile anavyotaka
 kisha umpelekee baba yako ale ili apate kukubariki kabla hajafa
 yakobo akamwambia rebeka mama yake d shiba maana yake ni saba kwa kiebrania
e beer sheba maana yake ni kisima cha wale saba yaani wale kondoo saba ambao abrahamu aliwatoa kama ushahidi kati yake na abimeleki
 mwanzo lakini ndugu yangu es au ana nywele mwilini mimi nina ngozi nyororo
 itakuwaje kama baba yangu akinigusa itaonekana kwake kama niliyemfanyia ujanja na kuleta laana juu yangu badala ya baraka
 mama yake akamwambia mwanangu laana na iwe juu yangu
fanya tu ninalokuambia nenda ukaniletee hao wanambuzi
 kwa hiyo alikwenda akawaleta akampa mama yake akaandaa chakula kitamu kama vile alivyotaka baba yake
 kisha rebeka akachukua nguo nzuri za esau mwanawe wa kwanza alizokuwa nazo nyumbani akamvika yakobo mwanawe mdogo
 pia akamfunika mikononi na sehemu laini ya shingo kwa ngozi za mbuzi
 hatimaye akampa yakobo hicho chakula kitamu pamoja na mkate aliouoka
 akamwendea baba yake akasema baba yangu
akajibu naam mwanangu wewe ni nani yakobo akamwambia baba yake mimi ni esau mzaliwa wako wa kwanza
nimefanya kama ulivyoniambia
tafadhali uketi ule sehemu ya mawindo yangu ili uweze kunibariki
 isaki akamwuliza mwanawe
umepataje haraka namna hii mwanangu akajibu bwana mungu wako amenifanikisha
 kisha isaki akamwambia yakobo mwanangu tafadhali sogea karibu nami ili nikupapase nione kama hakika ndiwe esau mwanangu au la
 yakobo akasogea karibu na baba yake isaki ambaye alimpapasa na kusema sauti ni ya yakobo bali mikono ni ya esau
 hakumtambua kwa sababu mikono yake ilikuwa na nywele kama ya ndugu yake esau kwa hiyo akambariki
 akamwuliza hivi kweli wewe ni mwanangu esau akajibu mimi ndiye
 kisha akasema mwanangu niletee sehemu ya mawindo ya ko nile ili nipate kukubariki
yakobo akamletea naye akala akamletea na divai akanywa
 kisha isaki baba yake akamwambia njoo hapa mwanangu unibusu
 kwa hiyo akamwendea akambusu
isaki aliposikia harufu ya nguo zake akambariki akasema aha harufu ya mwanangu ni kama harufu ya shamba ambalo bwana amelibariki
 mungu na akupe umande kutoka mbinguni na utajiri wa duniani wingi wa nafaka na divai mpya
 mataifa na yakutumikie na mataifa yakusujudie
uwe bwana juu ya ndugu zako wana wa mama yako wakusujudie
walaaniwe wale wakulaanio nao wale wakubarikio wabarikiwe
 baada ya isaki kumaliza kumbariki na baada tu ya yakobo uondoka kwa baba yake ndugu yake esau akaingia kutoka mawindoni
 naye pia akaandaa chakula kitamu akamletea baba yake
kisha akamwambia baba yangu keti ule sehemu ya mawindo yangu ili upate kunibariki
 isaki baba yake akamwuliza wewe ni nani akajibu mimi ni mwanao mzaliwa wako wa kwanza esau
 isaki akatetemeka kwa nguvu sana akasema alikuwa nani basi ambaye aliwinda mawindo akaniletea nili kula kabla tu hujaja na nikambariki naye hakika atabarikiwa esau aliposikia maneno haya ya baba yake akalia sauti kubwa na ya uchungu na kumwambia baba yake ni bariki mimi mimi pia baba yangu lakini akasema ndugu yako amekuja kwa udanganyifu na akachukua baraka yako
 esau akasema si ndiyo sababu anaitwa yakobo amenidanganya mara hizi mbili alichukua haki yangu ya kuzaliwa na sasa amechukua baraka yangu kisha akauliza hukubakiza hata baraka moja kwa ajili yangu isaki akamjibu esau nimemfanya yeye kuwa bwana juu yako pia nimewafanya ndugu zako wote kuwa watumishi wake nimemtegemeza kwa nafaka na divai mpya
sasa nitaweza kukufanyia nini mwanangu esau akamwambia baba yake je baba yangu una baraka moja tu unibariki mimi pia baba yangu kisha esau akalia kwa sauti kubwa
 baba yake isaki akamjibu akamwambia makao yako yatakuwa mbali na utajiri wa dunia mbali na umande wa mbinguni juu
mwanzo utaishi kwa upanga nawe utamtumikia ndugu yako lakini wakati utakapokuwa umejikomboa utatupa nira yake kutoka shingoni mwako
yakobo anakimbilia kwa labani esau akawa na kinyongo dhidi ya yakobo kwa ajili ya baraka ambazo baba yake alikuwa amembariki
akasema moy oni mwake siku za kuomboleza kwa ajili ya baba yangu zimekaribia ndipo nitamwua ndugu yangu yakobo
 rebeka alipokwisha kuambiwa yale aliyoyasema esau mwanawe mkubwa alimwita yakobo mwanawe mdogo akamwambia ndugu yako esau anajifariji kwa wazo la kukuua
 sasa basi mwanangu fanya nisemalo kimbilia haraka kwa labani ndugu yangu kule harani
 ukae naye kwa muda mpaka ghahabu ya ndugu yako itulie
 wakati ndugu yako atakapokuwa hana hasira nawe tena na amesahau uliyomtendea ni takupelekea ujumbe urudi
kwa nini niwapoteze wote wawili kwa siku moja kisha rebeka akamwambia isaki nimechukia kuishi kwa sababu ya hawa wanawake wa kihiti
ikiwa yakobo ataoa mke miongoni mwa wanawake wa nchi hii wanawake wa kihiti kama hawa sitakuwa na faida kuendelea kuishi
basi isaki akamwita yakobo akambariki akamwamuru akisema usioe mwanamke wa kikanaani
 nenda mara moja mpaka padan aram kwenye nyumba ya bethueli baba wa mama yako
uchukue mke kati ya binti za labani amba ye ni ndugu wa mama yako
 mungu mwenyezi na akubariki uwe na uzao uongezeke idadi ya ko upate kuwa jamii kubwa ya watu
 na akupe wewe na uzao wako baraka aliyopewa abraham u upate kumiliki nchi unayoishi sasa kama mgeni nchi ambayo mungu alimpa abrahamu
 kisha isaki akamuaga yakobo naye akaenda padan aram kwa labani mwana wa bethueli mwaramu ndugu wa rebeka aliyekuwa mama wa yakobo na esau
 sasa esau akajua kuwa isaki amembariki yakobo na kumtuma kwenda padan aram ili achukue mke huko na kw amba alipombariki alimwamuru akisema usioe mke katika binti za wakanaani tena kwamba yakobo amewatii baba yake na mama yake naye amekwenda padan aram
 esau akatambua jinsi ambavyo baba yake isaki anavyo wachukia binti za wakanaani ndipo akaenda kwa ishmaeli akamwoa mahalati ndugu wa nebayothi na binti wa ishmaeli mwana wa abrahamu kuongezea wale wake wengine aliokuwa nao
ndoto ya yakobo huko betheli yakobo akatoka beer sheba kwenda harani
 alipofika mahali fu lani akalala hapo kwa sababu jua ilikuwa limetua
akachukua jiwe moja la mahali pale akaliweka chini ya kichwa chake akajinyoosha akalala usingizi
 akaota ndoto ambayo aliona ngazi imesimamishwa juu ya ardhi ncha yake ikiwa imefika mbinguni na malaika wa mungu wa kawa wakipanda na kushuka juu yake
 juu yake alisimama bwana akasema mimi ni bwana mungu wa baba yako abrahamu na mungu wa isaki
nchi ambayo umelala juu yake nitakupa wewe na uzao wako
 uzao wako utakuwa kama mavumbi ya nchi nawe utaenea upande wa magharibi na mashariki kaskazini na kusini
kupitia wewe na uzao wako mataifa yote ya duniani yatabarikiwa
 niko pamoja nawe nami nitakulinda kila uendako na nitakurudisha katika nchi hii
sitakuacha mpaka nitakapofanya hayo niliyokuahidi
 yakobo alipoamka kutoka usingizini akawaza hakika bwan yuko mahali hapa wala mimi sikujua
 kwa hiyo akaogopa akasema mahali hapa panatisha kama nini bila shaka hapa ndipo nyumba ya mungu ilipo hili ni lango la mbinguni
 asubuhi yake na mapema yakobo akalichukua lile jiwe aliloliweka chini ya kichwa chake akalisimamisha kama nguzo na kumimina mafuta juu yake
 mahali pale akapaita bethelia ingawa mji ule hapo kwanza uliitwa luzu
 kisha yakobo akaweka nadhiri akisema kama mungu akiwa pamoja nami na kunilinda katika safari niendayo akinipa chakula nile na nguo nivae na nirudi salama nyumbani kwa baba yangu hapo ndipo bwana atakuwa mungu wangu nalo jiwe hili nililolisimamisha kama nguzo litakuwa nyumba ya mungu na katika yote utakayonipa nitakutolea wewe sehemu moja ya kumi
a betheli maana yake nyumba ya mungu mwanzo yakobo awasili padan aramu kisha yakobo akaendelea na safari yake na akafika kwenye nchi za mataifa ya mashariki
 huko akaona kisima katika shamba pamoja na makundi matatu ya kondoo yamelala karibu na kisima hicho kwa sababu walikuwa wanakunywa maji kutoka kwenye kisimani hicho
jiwe lililokuwa mdomoni mwa kisima lilikuwa kubwa
 wakati kondoo wanapokuwa wamekusanyika hapo wachungaji huvingirisha jiwe hilo kutoka kwenye mdomo wa kisima na kunywesha kondoo
kisha hulirudisha jiwe mahali pake juu ya mdomo wa kisima
 yakobo aliwauliza wachungaji ndugu zangu ninyi mmetoka wapi wakamjibu tumetoka harani
 aliwaambia je mnamjua labani mjukuu wa nahori wakamjibu ndiyo tunamfahamu
 kisha yakobo akawauliza je yeye ni mzima wakasema ndiyo ni mzima na hapa yu aja raheli binti yake akiwa na kondoo
 akasema tazama jua bado liko juu si wakati wa kukusanya kondoo
nywesheni kondoo na mwarudishe malishoni
 walijibu haiwezekani mpaka kondoo wote wakusanyike na jiwe liwe limevingirishwa kutoka mdomo wa kisima
ndipo tutanywesha kondoo
 alipokuwa akizungumza nao raheli akaja pamoja na kondoo wa baba yake kwa maana alikuwa mchunga kondoo
 yakobo alipomwona raheli binti labani ndugu wa mama yake pamoja na kondoo wa labani alikwenda na kulivingirisha jiwe kutoka mdomoni mwa kisima na kuwanywesha kondoo wa mjomba wake
 kisha yakobo akambusu raheli na akaanza kulia kwa sauti
 alikuwa amemwambia raheli kuwa yeye alikuwa ja maa ya baba yake na kwamba ni mwana wa ebeka
basi raheli alikimbia na kumweleza baba yake
 mara labani aliposikia habari kuhusu yakobo mwana wa ndugu yake aliharakisha kwenda kumlaki
akamkumbatia na kumbusu halafu akamleta nyumbani kwake kisha yakobo akamwambia mambo yote
 ndipo labani akamwambia wewe ni nyama yangu na damu yangu mwenyewe
yakobo awaoa lea na raheli baada ya yakobo kukaa kwa labani mwezi mzima labani akamwambia kwa vile wewe ni jamaa yangu ndiyo uni fanyie kazi bila ujira niambie ujira wako utakuwa nini
 labani alikuwa na binti wawili binti mkubwa aliitwa lea na binti mdogo aliitwa raheli
 lea alikuwa na macho dhaifu lakini raheli alikuwa na umbo la kupendeza na mzuri wa sura
 yakobo akampenda raheli akamwambia labani nitakutimikia kwa miaka saba kwa ajili ya kumpata raheli binti yako mdogo
 labani akasema ni bora zaidi nikupe raheli kuliko kumpa mtu mwingine yeyote
kaa pamoja na mimi hapa
 kwa hiyo yakobo akatumika miaka saba ili ku mpata raheli lakini ilionekana kwake kama siku chache tu kwa sababu ya upendo wake kwa raheli
 ndipo yakobo akamwambia labani nipe mke wangu
muda wangu umekamilika nami nataka nikutane naye kimwili
 basi labani akaalika watu wote wa mahali pale na akafanya karamu
 lakini ilipofika jioni akamchukua lea binti yake akampa yakobo naye yakobo akakutana naye kimwili
 naye labani akamtoa zilpa mtumishi wake wa kike kuwa mtumishi wa binti yake
 kesho yake asubuhi yakobo akagundua kuwa amepewa lea basi yakobo akamwambia labani ni jambo gani hili ulilonitendea nilikutumikia kwa ajili ya raheli sivyo kwa nini umenidanganya labani akajibu si desturi yetu kumwoza binti mdogo kabla ya kumwoza binti mkubwa
 maliza juma la arusi ya binti huyu kisha pia nitakupa huyu binti mdogo kwa kutumika miaka mingine saba
 naye yakobo akafanya hivyo
akamaliza juma na lea kisha labani akampa raheli binti yake kuwa mke wake
 labani akamtoa bilha mtumishi wake wa kike kwa raheli ili kuwa mtumishi wake
 pia yakobo akakutana na raheli kimwili naye akampenda raheli zaidi kuliko lea
yakobo akamtumikia labani kwa miaka mingine saba
wana wa yakobo bwana alipoona kwamba lea hapendwi akampa watoto lakini raheli alikuwa tasa
 lea akapata mimba akazaa mwana
akamwita reubenia kwa maana alisema ni kwa sababu a reubeni maana yake ona mwana kwa maana yehova ameangalia taabu yake
 mwanzo bwana ameona huzuni yangu
hakika mume wangu sasa atanipenda
 akapata tena mimba naye alipozaa mwana akasema kwa sababu bwana alisikia kwamba sipendwi amenipa tena huyu mwana
kwa hiyo akamwita simeoni b
 akapata tena mimba naye alipozaa mwana akasema sasa afadhali mume wangu ataambatana na mimi kwa sababu nimemzalia wana watatu
kwa hiyo akamwita lawic
 akapata tena mimba naye alipozaa mwana akasema wakati huu nitamsifu bwana
kwa hiyo akamwita yudad
kisha akaacha kuzaa watoto
raheli alipoona hamzalii yakobo watoto akamwonea ndugu yake wivu
hivyo akamwambia yakobo nipe watoto la sivyo nitakufa yakobo akamkasirikia akamwambia je mimi ni badala ya mungu ambaye amekuzuia usizae watoto ndipo raheli akamwambia hapa yupo bilha mtumishi wangu wa kike
kutana naye kimwili ili aweze kunizalia watoto na kwa kupitia yeye mimi pia niweze kuwa na uzao
 hivyo raheli akampa yakobo bilha awe mke wake
yakobo akakutana naye kimwili akapata mimba naye akamzalia mwana
 ndipo raheli akasema mungu amenipatia haki yangu amesikiliza maombi yangu na kunipa mwana
kwa sababu hiyo akamwita dani a
 bilha mtumishi wa kike wa raheli akapata mimba tena akamzalia yakobo mwana wa pili
 ndipo raheli akasema nilikuwa na mashindano makubwa na ndugu yangu nami nimeshinda
kwa hiyo akamwita naftalib
 lea alipoona kuwa amekoma kuzaa watoto alimchukua mtumishi wake wa kike zilpa naye akampa yakobo awe mke wake
 mtumishi wa lea yaani zilpa akamzalia yakobo mwana
 ndipo lea akasema hii ni bahati nzuri iliyoje kwa hiyo akamwita gadi
 mtumishi wa kike wa lea akamzalia yakobo mwana wa pili
 ndipo lea aliposema b simeoni maana yake anasikia kwa sababu bwana alisikia kwamba sipendwi kama raheli ataungana nami
c lawi maana yake nimeunganishwa mume wangu d yuda maana yake sifa nitamsifu yehova
a dani maana yake anahukumu mungu amenipatia haki angu
b naftali maana yake nimeshindana nami nimeshinda
jinsi gani nilivyo na furaha wanawake wataniita furaha
kwa hiyo akamwita asheri c
 wakati wa kuvuna ngano reubeni akaenda shambani akakuta tunguja ambazo alizileta kwa lea mama yake
raheli akamwambia lea tafadhali nakuomba unipe baadhi ya tunguja za mwanao
 lakini lea akamwambia haikukutosha kumtwaa mume wangu je utachukua na tunguja za mwanangu pia raheli akasema vema sana
yakobo atakutana nawe kimwili leo usiku kwa malipo ya tunguja za mwanao
 kwa hiyo yakobo alipokuja kutoka shambani jioni ile lea akaenda kumlaki akamwambia lazima ukutane nami kimwili
nimekukodisha kwa tunguja za mwanangu
kwa hiyo akakutana naye kimwili usiku ule
 mungu akamsikiliza lea naye akapata mimba akamzalia yakobo mwana wa tano
 ndipo lea akasema mungu amenizawadia kwa kumpa mume wangu mtumishi wangu wa kike
kwa hiyo akamwita isakari d
 lea akapata mimba tena akamzalia yakobo mwana wa sita
 ndipo lea aliposema mungu amenizawadia kwa zawadi ya thamani sana
wakati huu mume wangu ataniheshimu kwa sababu nimemzalia wana sita
kwa hiyo akamwita zabuloni e
 baadaye akamzaa mtoto wa kike akamwita dinaf
 ndipo mungu akamkumbuka raheli akasikia maombi yake na akafungua tumbo lake
 akapata mimba na akamzaa mwana na kusema mungu ameniondolea aibu yangu
 akamwita yosefug na kusema bwana na anipe mwana mwingine
makundi ya yakobo yaongezeka baada ya raheli kumzaa yosefu yakobo akamwambia labani nipe ruhusa nirudi katika nchi yangu
 nipe wake zangu na watoto ambao nimetumika kuwapata nami niende zangu
unajua ni kazi kiasi gani ambayo nimekufanyia
c asheri maana yake furaha
d isakari maana yake zawadi yaani mungu amenizawadia
e zabuloni maana yake heshima alisema sasa mume wangu ataniheshimu na kuishi nami
f dina maana yake tetea haki mungu amenitetea katika mashindano yangu
 yosefu maana yake yeye na aongeze mungu na aniongezee
 mwanzo lakini labani akamwambia ikiwa nimepata kibali machoni pako tafadhali ukae
nimegundua kwa njia ya uaguzi kwamba bwana amenibariki kwa sababu yako
 akaongeza kumwambia taja ujira wa ko nami nitakulipa
 yakobo akamwambia unajua jinsi ambavyo nimekutumikia na jinsi ambavyo wanyama wako walivyolish wa vizuri chini ya uangalizi wangu
 kidogo ulichokuwa nacho kabla sijaja kimeongezeka sana naye bwana amekubariki popote nilipokuwa
lakini sasa ni lini nitashughulikia mambo ya nyumba yangu mwenyewe labani akamwuliza nikupe nini yakobo akamjibu usinipe chochote lakini kama utanifanyia jambo hili moja nitaendelea kuchunga na kuyaangalia makundi yako
 niruhusu nipite katika makundi yako yote leo niondoe humo kila kondoo mwenye mabakabaka au madoadoa kila mwana kondoo mweusi na kila mbuzi mwenye madoadoa au mabakabaka
hawa watakuwa ujira wangu
 uadilifu wangu utanishuhudia siku zijazo kila utakapochunguza ujira ambao umenilipa mimi
mbuzi ye yote wangu ambaye hana mabakabaka wala adoadoa au mwanakondoo ambaye si mweusi atahesabika ameibwa
 labani akasema ninakubali na iwe kama ulivyosema
 siku ile ile yakobo akawaondoa beberu wote waliokuwa na mistari au madoadoa na mbuzi wake wote wa liokuwa na mistari au madoadoa wote waliokuwa na alama nyeupe juu yao na wanak ondoo weusi wote akawaweka chini ya uangalizi wa wanawe
 kisha labani akamwacha yakobo kwa mwendo wa safari ya siku tatu kati yake na yakobo wakati yakobo akiendelea kuchunga lile kundi la labani lililobaki
 hata hivyo yakobo akachukua fito mbichi zilizokatwa wakati huo huo za miti ya mlubna mlozi na mwaramoni akazibambua ili mistari myeupe ionekane katika fito hizo
 kisha akaweka fito alizozib ambua kwenye mabirika yote ya kunyweshea mifugo ili ziwe mbele ya makundi walipokuja kunywa maji
wanyama walipokuja kunywa maji hali wakiwa wanahitaji mbegu wakapandwa hizo fito zikiwa mbele yao wanyama waliopata mimba mbele ya hizo fito walizaa wanyama wenye mistari madoadoa na mabakabaka
 yakobo akawatenga wadogo wa kundi peke yao lakini akazielekeza nyuso za hao waliobaki kwenye wale wenye mistari na weusi waliokuwa mali ya labani
hivyo akatenga makundi yake mwenyewe na wala hakuwachanganya na wanyama wa labani
 kila mara wanyama wenye nguvu walipohitaji mbegu yakobo aliweka zile fito kwenye mabirika mbele ya hao wanyama ili wapandwe karibu na hizo fito lakini ikiwa wanyama walikuwa wadhaifu hakuziweka hizo fito
hivyo wanyama dhaifu wakawa wa labani na wanyama wenye nguvu wakawa wa yakobo
 kwa njia hii yakobo akastawi sana tena akawa na makundi makubwa watumishi wa kike na wa kiume na ngamia na punda
yakobo akimbia kutoka kwa labani yakobo akawasikia wana wa labani wakisema yakobo amechukua kila kitu kilichokuwa cha baba yetu naye amepata utajiri huu wote kutokana na vile vilivyokuwa mali ya baba yetu
 yakobo akatambua kwamba moyo wa labani kwake haukuwa kama ulivyokuwa mwanzo
 ndipo bwana akamwambia yakobo rudi katika nchi ya baba zako na kwa watu wako nami nitakuwa pamoja nawe
 hivyo yakobo akatuma ujumbe kwa raheli na lea waje machungani yalikokuwa makundi yake
 akawaambia naona moyo wa baba yenu kwangu sivyo kama ulivyokuwa mwanzoni lakini mungu wa baba yangu amekuwa pamoja nami
 mnajua kwamba nimemtumikia baba yenu kwa nguvu zangu zote hata hivyo baba yenu amenidanganya kwa kubadilisha ujira wangu mara kumi
hata hivyo mungu hakumruhusu kunidhuru
 kama alisema wenye madoadoa watakuwa ujira wako basi makundi yote yalizaa wenye madoadoa kama alisema wenye mistari watakuwa ujira wako basi makundi yote ya lizaa wenye mistari
 hivyo mungu amechukua mifugo ya baba yenu na amenipa mimi
 wakati fulani majira ya kuzaliana niliota ndoto ambayo niliinua macho na kuona kwamba wale mabeberu walioku wa wakipanda kundi walikuwa wa mistari madoadoa na mabakabaka
 malaika wa mungu akaniambia katika ndoto yakobo
nikamjibu mimi hapa akasema inua macho yako uone wale mabeberu wote wanaopanda kundi wana mistari madoadoa au mabakabaka kwa maana nimeona yale yote ambayo labani amekuwa akikutendea
 mimi ndiye mungu wa betheli ulikomiminia ile nguz mafuta na pale mahali mwanzo uliponiwekea nadhiri
sasa ondoka katika nchi hii mara moja urudi katika nchi uliyozaliwa
 ndipo raheli na lea wakajibu je bado tu tunalo fungu lo lote katika urithi wa nyumba ya baba yetu je yeye hatuhesabu sisi kama wageni sio kwamba ametuuza tu bali ametumia hata na vile viliv yolipwa kwa ajili yetu
 hakika utajiri wote ambao mungu ameuchukua kutoka kwa baba yetu ni mali yetu na watoto wetu
hivyo fanya lo lote lile mungu alilokuambia
 ndipo yakobo akawapandisha watoto wake na wake zake juu ya ngamia naye akawaswaga wanyama wote mbele yake pamoja na vitu vyote alivyokuwa amechuma huko padan aram kwenda kwa baba yake isaki katika nchi ya kanaani
 labani alipokuwa amekwenda kukata kondoo wake manyoya raheli aliiba miungu ya nyumba ya baba yake
 zaidi ya hayo yakobo alimdanganya labani mwaramu kwa kutokumwambia kwamba anakimbia
 hivyo akakimbia pamoja na vitu vyote alivyokuwa navyo na kuvuka mto eufrati akaelekea nchi ya vilima katika gileadi
labani amfuatilia yakobo siku ya tatu labani akaambiwa kwamba yakobo amekimbia
 akichukua jamaa zake akamfuatia yakobo kwa siku saba na kumkuta kwenye nchi ya vilima katika gileadi
 ndipo mungu akamjia labani mwaramu katika ndoto usiku na kumwambia jihadhari usiseme neno lo lote kwa yakobo liwe zuri au baya
 yakobo alikuwa amepiga hema lake katika nchi ya vilima katika gileadi wakati labani alipomkuta labani na jamaa yake wakapiga kambi huko pia
 ndipo labani akamwambia yakobo umefanya ni ni umenidanganya na umewachukua binti zangu kama mateka katika vita
 kwa nini ulikimbia kwa siri na kunidanganya kwa nini hukuniambia ili nikuage kwa furaha na nyimbo za matari na vinubi hata hukuniruhusu niwabusu wajukuu zangu na kuwaaga binti zangu
umefanya kitu cha kipumbavu
 nina uwezo wa kukudhuru lakini usiku uliopita mungu wa baba yako alisema nami akaniambia j ihadhari usiseme neno lolote kwa yakabo liwe zuri au baya
 sasa umeondoka kwa sababu umetamani kurudi nyumbani kwa baba yako
lakini kwa nini umeiba miungu yangu yakobo akamjibu labani niliogopa kwa sababu nilifikiri ungeweza kuninyang anya binti zako kwa nguvu
 lakini kama ukimkuta ye yote aliye na miungu yako hataishi
mbele ya jamaa yetu angalia mwenyewe uone kama kuna cho chote chako hapa nilicho nacho kama kipo kichukue
basi yakobo hakujua kwamba raheli alikuwa ameiba hiyo miungu
 kwa hiyo labani akaingia ndani ya hema la yakobo na ndani ya hema la lea na ndani ya hema la watumishi wawili wa kike lakini hakukuta cho chote
baadaye alipotoka katika hema la lea akaingia hema la raheli
 basi raheli ndiye aliyekuwa amechukua ile miungu ya nyumbani kwao na kuiw eka katika matandiko ya ngamia na kukalia
labani akatafuta kila mahali kwenye hema lakini hakupata cho chote
 raheli akamwambia baba yake usikasirike bwana wa ngu kwa kuwa siwezi kusimama ukiwepo niko katika hedhi
labani akatafuta lakini hakuweza kuipata miungu ya nyumbani kwake
 yakobo akakasirika na kumshutumu labani akisema uhalifu wangu ni nini akamwuliza labani ni dhambi gani niliyofanya hata unaniwinda sasa kwa kuwa umepekua vitu vyangu vyote umepata nini kilicho cha nyumbani mwako kiwe ke hapa mbele ya jamaa yako na yangu nao waamue kati yetu sisi wawili
 mpaka sasa nimekuwa pamoja nawe miaka ishirini
kondoo wako na mbuzi wako hawajaharibu mimba wala sijala kondoo waume kutoka katika makundi yako
 sikukuletea mfugo aliyeraruliwa na wa nyama pori nilibeba hasara mimi mwenyewe
tena ulinidai malipo kwa cho chote kilichoibwa mchana au usiku
 hii ndiyo iliyokuwa hal yangu niliumia kwa joto la mchana na barid usiku pia usingizi ulinipaa
 ilikuwa hivi kwa miaka ile ishirini niliyokuwa nyumbani kwako
nilikutumikia miaka ile kumi na minne kwa ajili ya binti zako wawili miaka sita kwa ajili ya makundi yako nawe ulibadilisha ujira wangu mara kumi
 kama mungu wa baba yangu mu ngu wa abrahamu na hofu ya isaki hakuwa pamoja nami hakika ungenifukuza mikono mitupu
lakini mungu ameona taabu yangu na kazi ngumu ya mikono yangu naye usiku uli opita amekukemea
 labani akamjibu yakobo wanawake hawa ni binti zangu watoto hawa ni watoto wangu na makundi haya ni makundi yangu
vyote unavyoviona ni vyangu
lakini hata hivyo ninaweza kufanya nini kuhusu hawa binti zangu mwanzo au kuhusu watoto waliowazaa njoo sasa na tufanye agano wewe na mimi na liwe kama shahidi kati yetu
 hivyo yakobo akachukua jiwe akalisimamisha kama nguzo
 akawaambia jamaa yake kusanyeni mawe
hivyo wakachukua mawe na kuyakusanya yakawa lundo wakala chakula hap karibu na hilo lundo
 labani akaliita yegarsahaduthaa na yakobo akaliita galeedib
 labani akasema lundo hili ni shahidi kati yako na mimi leo
ndiyo maana likaitwa galeedi
 pia liliitwa mispac kwa sababu alisema bwana na aweke ulinzi kati yako na mimi wakati kila mmoja akiwa mbali na mwingine
 kama ukiwatenda mabaya binti zangu au ukioa wake we ngine zaidi ya binti zangu hata ingawa haku na hata mmoja aliye pamoja nasi kumbuka kwamba mungu ni shahidi kati yako na mimi
 pia labani akamwambia yakobo hili ndilo lundo na hii ndiyo nguzo niliyoisimamisha kati yako na mimi
 lundo hili ni shahidi na nguzo hii ni shahidi kwam ba sitavuka lundo hili kuja upande wako kukudhuru nawe kwamba hutavuka lundo hili na nguzo hii kuja upande wangu kunidhuru
 mungu wa abrahamu na mungu wa nahori mungu wa baba zao aamue kati yetu
hivyo yakobo akaapa kwa jina la hofu ya baba yake isaki
 yakobo akatoa dhabihu juu ya kilima na akawaalika jamaa zake kula chakula
baada ya kula wakalala huko
 kesho yake asubuh na mapema labani akawabusu wajukuu zake binti zake na kuwabariki
kisha akaondoka akarudi nyumbani
yakobo yakobo pia akaondoka akaenda zake malaika wa mungu wakakutana naye
 yakobo alipowaona akasema hii ni kambi ya mungu kwa hiyo akapaita mahali pale mahanaimu ajiandaa kukutana na esau a
 yakobo akatuma wajumbe kumtangulia kwa esau ndugu yake huko seiri katika nchi ya edomu
 akawaagiza akisema hili ndilo mtakalomwambia bwana wangu esau mtumishi wako yakobo anasema nimekuwa nikiishi a yegarsahadutha maana yake ni lundo la ushahidi kwa kiaramu
b galeedi maana yake ni lundo la ushahidi kwa kiebrania
c mispa maana yake mnara wa ulinzi
a mahanaimu maana yake kambi mbili
pamoja na labani na ni mekuwako huko mpaka sasa
 ninao ng ombe na punda kondoo na mbuzi watumishi wa kiume na wa kike
sasa ninatuma ujumbe huu kw bwana wangu ili nipate kibali machoni pako
 wajumbe waliporudi kwa yakobo wakamwambia tulikwenda kuonana na ndugu yako esau naye sasa anakuja kukulaki akifuatana na wanaume mia nne
 kwa hofu kuu na huzuni yakobo akagawanya watu alioku wa nao katika makundi mawili pia akagawanya makundi ya kondoo na mbuzi ya vile vile ng ombe na ngamia
 yakobo alifikiri kama esau akija na kusham bulia kundi moja kundi lililobaki litaweza likanusurika
 ndipo yakobo akaomba ee mungu wa baba yangu abrahamu mungu wa baba yangu isaki ee bwana ambaye uliniambia rudi katika nchi yako na jamaa yako nami nitakufanya ustawi mimi sistahili fadhili na uaminifu wako wote ulio nitendea mimi mtumishi wako
nilikuwa na fimbo tu mkononi mwangu nilipovuka mto huu wa yordani lakini sasa ninayo makundi mawili
 nakuomba uniokoe na mkono wa ndugu yan gu esau kwa maana ninaogopa kuwa atakuja kunishambulia pia mama pamoja na watoto wao
 lakini umeshasema hakika nitakufanya ustawi na kuufanya uzao wako kuwa mwingi kama mchanga wa baharin ambao hauwezi kuhesabika akalala pale usiku ule miongoni mwa vitu alivyokuwa navyo akachagua zawadi kwa ajili ya esau ndugu yake mbuzi waume ishirini na mbuzi wake kondoo waume ishirini na kondoo wake 
 ngamia wake thelathini pamoja na ndama zao ng ombe wake arobaini na mafahali kumi punda wake ishirini na punda waume kumi
 akaviweka chini ya uangalizi wa watumishi wake kila kundi peke yake na kuwaambia nitangulieni na kuacha nafasi kati ya makundi
 akamwagiza yule aliyetangulia kuwa ndugu yangu esau atakapokutana nawe na kukuuliza wewe ni wa nani unakwenda wapi wanyama hawa wote mbele yako ni mali ya nani ndipo utakaposema ni mali ya mtumishi wako yakobo
ni zawadi ambazo zimetumwa kwa bwana wangu esau naye anakuja nyuma yetu
 akamwagiza pia yule mtumishi wa kundi la pili la tatu na yale mengine yote yaliyofuata akiwaambia mtamwamb ia esau maneno hayo mwanzo hayo mtakapokutana naye
 hakikisheni mmesema mtumishi wako yakobo anakuja nyuma yetu
kwa kuwa alifikiri nitaweza kumtuliza kwa zawadi hizi ninazotanguliza hatimaye nitakapomwona huenda atanikubali
 kwa hiyo zawadi za yakobo zilitangulia mbele yake lakini yeye mw enyewe alilala kambini usiku ule
yakobo ashindana mweleka na mungu usiku ule yakobo akaamka akawachukua wake zake wawili watumishi wake wawili wa kike na wanawe kumi na mmoja na akavuka kivuko cha yaboki
 baada ya kuwavusha ng ambo ya kijito alivusha pia mali zake zote
 kwa hiyo yakobo akaachwa peke yake na mtu mmoja akashikana naye mweleka mpaka mapambazuko
 yule mtu alipoona kuwa hawezi kumshinda aligusa kiungio cha nyonga ya yakobo kwa hiyo nyonga yake ikateguka wakati alipokuwa akishikana mweleka na yule mtu
 ndipo yule mtu akasema niache niende kwa kuwa ni mapambazuko
lakini yakobo akaji bu sitakuacha uende usiponibariki
 yule mtu akamwuliza jina lako nani akajibu yakobo
 ndipo yule mtu akasema jina lako halitakuwa tena yakobo bali israelib kwa sababu umeshindana na mungu na watu pia nawe umeshinda
 yakobo akasema tafadhali niambie jina lako
lakini akajibu kwa nini kuniuliza jina langu ndipo akambariki huko
 kwa hiyo yakobo ak apaita mahali pale penielic akasema ni kwa sababu nimemwona mungu uso kwa uso na bado maisha yangu yameokoka
 jua lilikuwa linachomoza yakobo alipoondoka penueli naye alikuwa akichechemea kwa sababu ya nyonga yake
 kwa hiyo mpaka leo wa israeli hawali mshipa ulioungana na kiungio cha nyonga kwa sababu kiungio cha nyonga ya yakobo kiliteguliwa karibu na mshipa huo
b israeli maana yake yeye ashindanaye na mungu
c penieli maana yake uso wa mungu ambalo ni sawa na penueli kwa kiebrania
yakobo akutana na esau yakobo akainua macho akamwona esau akija na watu wake mia nne kwa hiyo akawagawanya watoto kati ya lea raheli na wale watumishi wake wawili wa kike
 akawaweka wale watumishi wa kike na watoto wao mbele lea na watoto wake wakafuata raheli na yosefu wakaja nyuma
 yeye mwenyewe akatangulia mbele na kusujudu mara saba alipomkaribia ndugu yake
 lakini esau akamkimbilia yakobo kumlaki na kumkumbatia akamwangukia shingoni na kumbusu
nao wakalia
 esau akainua macho akawaona wale wanawake na watoto
akauliza hawa uliofuatana nao ni nani yakobo akamjibu ni watoto ambao mungu amempa mtumishi wako kwa neema
 kisha wale watumishi wa kike na watoto wao wakakaribia na kusujudu
 kisha lea na watoto wake wakaja na kusujudu
mwisho wa wote wakaja yosefu na raheli nao pia wakasujudu
 esau akauliza una maana gani kuhusu makundi hayo yote niliyokutana nayo akasema ni ili kupata kibali machoni pako bwana wangu
 lakini esau akamwambia ndugu yangu tayari nina wingi wa ma li
ulivyo navyo viwe vyako mwenyewe
 yakobo akasema la hasha tafadhali kama nimepata kibali machoni pako upokee zawadi hii kutoka kwangu
kwa maana kuuona uso wako ni kama kuuona uso wa mungu kwa kuwa umenipokea kwa takabali kubwa
 tafadhali ukubali zawadi iliyoletwa kwako kwa kuwa mungu amenineemesha na ninavyo vyote ninavyohitaji
kwa sababu yakobo alisisitiza ndipo esau akasema na tuendelee na safari nitakuwa pamoja nawe
 lakini yakobo akamwambia bwana wangu unajua kwamba watoto ni wachanga na kwamba ni lazima nitunze hawa kondoo wake na ng ombe wanaonyonyesha
wakipelekwa kwa haraka hata kama ni kwa siku moja tu wanyama wote watakufa
 hivyo bwana wangu umtangulie mtumishi wako wakati mimi nikija polepole kwa mwendo wa makundi yaliyo mbele yangu na mwendo wa watoto mpaka nifike kwa bwana wangu huko seiri
 esau akamwambia basi na niwaache baadhi ya watu wangu pamoja nawe
yakobo akauliza lakini kwa nini ufanye hivyo niache tu nipate kibali machoni pa bwana mwanzo wangu
 hivyo siku hiyo esau akashika njia akarudi seiri
 pamoja na hayo yakobo akaenda sukothi mahali alipojijengea makazi kwa ajili yake na mabanda kwa ajili ya mifugo yake
hii ndiyo sababu sehemu ile inaitwa sukothia
 baada ya yakobo kutoka padan aramu alifika salama katika mji wa shekemu huko kanaani na kuweka kambi yake karibu na mji
 akanunua kiwanja kutoka kwa wana wa hamori baba wa shekemu kwa bei ya vipande mia vya fedha ambapo alipiga hema lake
 pale akajenga madhabahu na kupaita el elohe israelib
dina basi dina binti wa yakobo aliyezaliwa na lea akatoka nje kuwatembelea wanawake wa nchi ile
 ikawa shekemu mwana wa hamori mhivi mtawala wa eneo lile alipomwona akamc hukua na kumnajisi
 moyo wake ukavutwa sana kwa dina binti yakobo akampenda huyu msicha na na akazungumza naye kwa kumbembeleza
 shekemu akamwambia baba yake hamori nipatie msichana huyu awe mke wangu
washekemu yakobo aliposikia kwam ba binti yake dina amenajisiwa wanawe walikuwa mashambani wakichunga mifugo yake kwa hiyo akalinyamazia jambo hilo mpaka waliporudi nyumbani
 kisha hamori baba yake shekemu akaenda kuzungumza na yakobo
 basi wana wa yakobo walikuwa wamerudi kutoka mashambani mara tu waliposikia kilichotokea
walikuwa wamejawa na huzuni na ghadhabu kwa sababu shekemu likuwa amefanya jambo la aibu katika israeli kwa kukutana kimwili na binti wa yakobo kitu ambacho hakingepasa kufanyika
 lakini hamori akawaambia moyo wa mwanangu shekemu umeelekea kwa binti yenu
tafadhali mpeni awe mke wake
 oaneni na sisi tupeni binti zenu nanyi mchukue binti zetu
 mwaweza kuishi kati kati yetu nchi ni wazi kwenu
ishini ndani yake fanyeni biashara humu na mjipatie mali
 kisha shekemu akamwambia baba yake dina pamoja na ndugu zake na nipate kibali a sukothi maana yake vibanda
b el elohe israeli maana yake mungu mungu wa israeli au mwenye nguvu ni mungu wa israeli
machoni penu nami nitawapa chochote mtakachosema
 niambieni kiasi cha mahari na zawadi nitakayoileta hata iwe kubwa kiasi gani nami nitawalipa chochote mtakachodai
nipeni tu huyu msichana awe mke wangu
 kwa sababu ndugu yao dina alikuwa amenajisiwa wana wa yakobo wakajibu kwa udanganyifu walipozungumza na shekemu pamoja na baba yake hamori
 wakawaambia hatuwezi kufanya jambo kama hili hatuwezi kumtoa dada yetu kwa mtu ambaye hakutahiriwa
hiyo itakuwa aibu kwetu
 tutakuruhusu kwa sharti moja tu kwamba mtakuwa kama sisi kw kuwatahiri wanaume wenu wote
 kisha tutawapa binti zetu na sisi tutawachukua binti zenu
tutaishi kwenu na tutakuwa watu wamoja nanyi
 lakini mkikataa kutahiriwa tutamchukua ndugu yetu na kuondoka
 pendekezo lao likawa jema kwa hamori na shekemu mwanawe
 kijana mdogo ambaye alikuwa ameheshimiwa kati ya wote walioishi nyumbani mwa baba yake hakupoteza muda kufanya waliyoyasema kwa sababu alikuwa amependezwa sana na binti yakobo
 kwa hiyo hamori na shekemu mwanawe walikwenda kwenye lango la mji kuzungumza na wenzao wa mjini
 wakasema hawa watu ni marafiki kwetu tuwaruhusu waishi katika nchi yetu na kufanya biashara ndani yake nchi ina nafasi tele kwa ajili yao
tunaweza kuoa binti zao
nao wanaweza kuoa binti zetu
 lakini watu hao watakuwa tayari kukubali kuishi nasi kama watu wamoja nao kwa sharti kwamba wanaume wetu watahiriwe kama wao
 je si mifugo yao mali zao na wanyama wao wengine wote watakuwa wetu basi na tuwape kibali nao wataishi miongoni mwetu
 wanaume wote waliotoka nje ya lango la mji walikubaliana na hamori na mwanae shekemu na kila mwanaume katika mji ule alitahiriwa
 baada ya siku tatu wa kati wote wakiwa wangali katika maumivu wana wawili wa yakobo yaani simeoni na lawi ndugu zake dina wakachukua panga zao nakuvamia mji ambao haukutazamia vita wakaua kila mwanaume
 wakawaua hamori na mwanawe shekemu kwa upanga kisha wakamchukua dina kutoka nyumba ya shekemu na kuondoka
 wana wa yakobo walipita juu ya maiti na katika kuteka nyara mji ule ambamo dada yao mwanzo alikuwa amenajisiwa
 wakachukua kondoo na mbuzi ng ombe punda na kila kitu kilichokuwa chao ndani ya mji ule na mashambani
 walichukua utajiri wao wote pamoja na wanawake na watoto wao wakachukua nyara kila kitu ndani ya nyumba zao
 kisha yakobo akawaambia simeoni na lawi mmeleta taabu kwangu kwa kunifanya ninuke kama uvundo kwa wakanaani na waperizi watu waishio katika nchi hii
sisi ni wachache kama wakiunganisha nguvu zao dhidi yangu na kunishambulia mimi na nyumba yangu tutaangamizwa
 lakini wakamjibu je ilikuwa vema kumtendea dada yetu kama kahaba yakob kisha mungu akamwambia yakobo panda uende bethel ukakae huko na ukamjengee mungu madhabahu huko yeye aliyekutokea ulipokuwa unamkimbia esau ndugu yako
arudi betheli hivyo yakobo akawaambia watu wa nyumbani mwake pamoja na wote waliokuwa naye iondoeni miungu ya kigeni ile iliyoko kati kati yenu jitakaseni na mkabadilishe nguo zenu
 kisha njoni twende betheli mahali nitakapomjengea mungu madhabahu aliyenijibu katika siku ya shida yangu ambaye amekuwa pamoja nami po pote nilipokwenda
 kwa hiyo wakampa yakobo miungu yote ya kigeni waliyokuwa nayo pamoja na pete zilizokuwa masikioni mwao yakobo akavizika chini ya mti wa mwaloni huko shekemu
 kisha wakaondoka na hofu ya mungu ikawapata miji yote iliyowazunguka kwa hiyo hakuna aliyewafuatia
 yakobo na watu wote waliokuwa pamoja naye wakafika luzu ndio betheli katika nchi ya kanaani
 huko akajenga madhabahu na akapaita mahali pale el bethelia kwa sababu mahali pale ndipo mungu alipojifunua kwake alipokuwa akimkimbia ndugu yake
 wakati huu debora mlezi wa rebeka akafa na akazikwa chini ya mti wa mwaloni ulioko chini ya betheli
kwa hiyo pakaitwa alon bakuthi b
 baada ya yakobo kurudi kutoka padan aramu mungu alimtokea tena na kumbariki
 mungu akamwambia jina lako ni yakobo lakini hutaitwa tena yako bo jina lako litakuwa israeli
kwa hiyo akamwita israeli
a el betheli maana yake mungu wa betheli
b alon bakuthi maana yake mwaloni wa kilio
 mungu akamwambia mimi ndimi mungu mwenye nguvu ukazae na kuongezeka
taifa na jamii ya mataifa itatoka kwako nao wafalme watatoka viunoni mwako
 nchi niliyowapa abrahamu na isaki nakupa wewe pia nami nitawapa wazao wako baada yako
 kisha mungu akapanda juu kutoka kwake mahali pale alipozungumza naye
 yakobo akasimamisha nguzo ya jiwe mahali pale mungu al ipozungumza naye akamimina sadaka ya kinywaji juu yake pia akamimina mafuta juu yake
 yakobo akapaita mahali pale mungu lipozungumza naye bethelic
vifo vya raheli na isaki kisha wakaondoka betheli
walipokuwa umbali fulani kabla ya kufika efratha raheli akaanza kusikia uchungu na alipata shida kuu
 alipokuwa katika shida hii katika kujifungua mkunga akamwambia usiogope kwa sababu umempata mwana mwingine
 hapo alipopumua pumzi yake ya mwisho kwa maana alikuwa akifa akamwita mwanawe benoni d
lakini babaye akamwita benyaminie
 kwa hiyo raheli akafa akazikwa kando ya njia iendayo efrath ndio bethlehemu
 juu ya kaburi lake yakobo akasimamisha nguzo ambayo mpaka leo inatambulisha kaburi la raheli
 israeli akaendelea tena na safari yake na kupiga hema mbele ya ederi
 wakati israeli alipokuwa akiishi katika nchi ile reubeni mwanawe alikutana kimwili na suria wa baba yake aitwaye bilha israeli akasikia jambo hili
yakobo alikuwa na wana kumi na wawili wana wa lea walikuwa reubeni mzaliwa wa kwanza wa yakobo simeoni lawi yuda isikari na zabuloni
 wana wa raheli walikuwa yosefu na benyamini
 wana waliozaliwa na bil ha mtumishi wa kike wa raheli walikuwa dani na naftali
 wana waliozaliwa na zilpa mtumishi wa kike wa lea walikuwa gadi na asheri
c betheli maana yake nyumba ya mungu
d benoni maana yake mwana wa mkono wangu wa kuume
e benyamini maana yake mwana wa mkono wangu wa kuume
 mwanzo hawa walikuwa wana wa yakobo waliozaliwa kwake ak iwa padan aramu
 yakobo akarudi nyumbani kwa baba yake isaki huko mamre karibu na kiriath arba yaani hebroni ambapo walikuwa wameishi abrahamu na isaki
 isaki aliishi miaka 
 kisha isaki akafa akiwa mzee wa miaka mingi
basi wanawe esau na yakobo wakamzika
wazao hivi ndivyo vizazi vya esau yaani edomu
wa esau esau akaoa wake kutoka miongoni mwa wanawake wa kanaani ada binti wa eloni mhiti oholibama binti wa ana na mjukuu wa kike wa sibeoni mhivi pia akaoa basemathi binti wa ishmaeli na dada yake nebayothi
 ada akamzalia esau elifasi basemathi akamzaa reueli oholibama akamzaa yeushi yalami na kora
hawa ndio wana wa esau waliozaliwa kwake huko kanaani
 esau akawachukua wake zake watoto wake wa kiume na wa kike na wote wa nyumbani mwake mifugo yake pamoja na wanyama wake wengine wote na mali yake yote ambayo alikuwa amei pata akiwa kanaani akahamia katika nchi iliyo mbali na yakobo ndugu yake
 mali zao zilikuwa nyingi sana kiasi kwamba haikuwa rahisi wao kuishi pamoja nchi waliyokuwa wakiishi isingewatosha wote kwa ajili ya mifugo yao
 kwa hiyo esau ambaye ni edomu aliishi katika nchi ya kilima huko seiri
 hawa ndio wazao wa esau baba wa waedomu katika nchi ya kilima cha seiri
 haya ndiyo majina ya wana wa esau elifazi mwana wa esau ambaye mkewe ada alimzalia na reueli mwana wa esau ambaye mkewe basemathi alimzalia
 wana wa elifazi ni temani omari sefo gatamu na kenazi
 elifazi mwana wa esau alikuwa pia na suria aliyeitwa timna ambaye alimzalia amaleki
hawa waliokuwa wajukuu wa ada mke wa esau
 wana wa reueli ni nahathi zera shama na miza
hawa ndio waliokuwa wajukuu wa basemathi mkewe esau
 wana wa oholibama mkewe esau binti ana aliye mjukuu wa sibeoni aliyemzalia esau ni yeushi yalamu na kora
 hawa ndio waliokuwa wakuu miongoni mwa wazao wa esau
wakuu wa wana wa elifazi mzaliwa wa kwanza wa esau ni temani omari sefo kenazi kora gatamu na amaleki
hawa ndio waliokuwa wakuu waliotoka kwa elifazi huko edomu waliokuwa wajukuu wa kiume wa ada
 wakuu wa wana wa re ueli mwana wa esau ni nathani zera shama na miza
hawa ndio wakuu waliotoka kwa reueli huko edomu waliokuwa wajukuu wa kiume wa basemathi mkewe esau
 wakuu wa wana wa esau ambao mkewe oholibama alimzalia ni yeushi yalamu na kora
hawa ndio wakuu waliotoka kwa mke wa esau oholibama binti ana
 hawa ndio waliokuwa wana wa esau ndiye edomu na hawa ndio waliokuwa wakuu wao
 hawa ndio walikuwa wa na wa seiri mhori waliokuwa wakiishi katika nchi ile lotani shobali sibeoni ana dishoni eseri na dishani
hawa ndio wana wa seiri huko edomu waliokuwa wakuu walitoka kwa wahori
 wana wa lotani walikuwa hori na homamu
timna alikuwa dada yake lotani
 wana wa shobali walikuwa alvani manahathi ebali shefo na onamu
 wana wa sibeoni walikuwa aiya na ana
huyu ana ndiye aliyegundua chemchemi ya maji moto jangwani alipokuwa akichunga pu nda za sibeoni baba yake
 watoto wa ana walikuwa dishoni na oholibama binti wa ana
 wana wa dishoni walikuwa hemdani eshbani ithrani na kerani
 wana wa ezeri walikuwa bilhani zaavani na akani
 wana wa dishani walikuwa usi na arani hawa ndio waliokuwa wakuu wa wahori lotani shobali sibeoni ana dishoni mwanzo ezeri na dishani
ha wa ndio walikuwa wakuu wa wahori kufuatana na makundi yao katika nchi ya seiri
watawala wa edomu wafuatao ni wafalme waliotawala edomu kabla ya mfalme yeyote wa israeli kutawala bela mwana wa beiri alikuwa mfalme wa edomu
mji wake uliitwa dinhaba
 bela alipokufa nafasi yake ya ufalme ikashikwa na yobabu mw anawe zera kutoka bosra
 yobabu alipokufa hushamu kutoka nchi ya watemani akatawala baada yake
 hushamu alipokufa hadadi mwana wa bedadi ambaye alikuwa ameshinda midiani katika nchi ya moabu akatawala baada yake
mji wake uliitwa avithi
 hadadi alipokufa samla kutoka masreka akawa mfalme baada yake
 samla alipokufa hauli kutoka rehoboti ng ambo ya mto eufr ati akatawala baada yake
 shauli alipokufa baal hanani mwana wa akbori alitawala badala yake
 baal hanani mwana wa akbori alipokufa hadadi akatawala baada yake
mji wake uliitwa pau mke wake aliitwa mehetabeli binti matredi binti me zahabu
 hawa ndio wakuu waliotokana na esau kwa jina kufuatana na koo zao na nchi zao timna alva yethethi oholibama ela pinoni kenazi femani mibsari magdieli na iramu
hawa walikuwa ndio wakuu wa edomu kufuatana na makazi yao katika nchi waliyoimiliki
huyu ndiye aliyekuwa esau baba wa waedomu
ndoto za yosefu yakobo akaishi kanaani katika nchi ambayo baba yake alikuwa ameishi
zifuatazo ni habari za yakobo
yosefu kijana wa miaka kumi na saba alikuwa akichunga makund ya kondoo na mbuzi pamoja na ndugu zake wa mama wengine yaani wana wa bilha na wa na wa zilpa wake za baba yake naye akawa ak imletea baba yake taarifa mbaya kuhusu hao ndugu zake
 basi israeli akampenda yosefu kuliko ye yote miongoni mwa kaka zake kwani ni mwanawe wa uzeeni akamshonea joho lililorembwa vizuri sana
 ndugu zake walipoona kwamba baba yao anampenda yosefu kuliko ye yote mwingine miongoni mwao walimchukia na hawakusema naye neno lo lote jema
 yosefu akaota ndoto naye alipowaeleza ndugu zake wakamchukia zaidi
 akawaambia sikilizeni ndoto niliyoota tulikuwa tukifunga miganda ya nafaka sham bani ghafla mganda wangu ukasimama wima wakati miganda yenu ilizunguka na kuuinamia
 ndugu zake wakamwambia wewe unakusudia kututawala hivi kweli wewe utatutawala sisi wak aongeza kumchukia zaidi kwa sababu ya ndoto yake pamoja na yale aliyowaambia
 kisha akaota ndoto nyingine akawaambia ndugu zake akisema sikilizeni nimeota ndoto nyingine wakati huu jua mwezi na nyota kumi na moja zilikuwa zinanisujudia
 alipomwambia baba yake pamoja na ndugu zake baba yake akamkemea akisema ni ndoto gani hii uliyoota hivi kweli mama yako na mimi na dugu zako tutakuja kukusujudia wewe hadi nchi ndugu zake wakamwonea wivu lakini baba yake akaliweka jambo hilo moyoni
yosefu anauzwa na ndugu ake basi ndugu zake walikuwa wamekwenda kuchunga makundi ya baba yao karibu na shekemu naye israeli akamwambia yosefu kama ujuavyo ndugu zako wanachunga makundi huko karibu na shekemu
njoo nitakutuma kwao
yosefu akajibu vema sana niko tayari
 kwa hiyo akamwambia nenda uone kama mambo yote ni salama kwa ndugu zako na makundi kisha uniletee habari
ndipo akamtuma yosefu kutoka bonde la hebroni
yosefu alipofika shekemu mtu mmoja akamkuta akizunguka zunguka mashambani na akamwuliza unatafuta nini akajibu ninawatafuta ndugu zangu
unaweza kuniambia wanachunga wapi makundi yao yule mtu akajibu wamehama hapa nimesikia wakisema twende dothani
kwa hiyo yosefu akawafuatilia ndugu zake na kuwakuta karibu na dothani
 ndugu zake walipomwona akiwa mbali kabla hajawafikia mwanzo wakapanga shauri baya la kumwua
 wakaambiana yule mwota ndoto anakuja njoni sasa tumwue na kumtupa katika shimo mojawapo na tuseme kwamba mnyama mkali amemrarua
kisha tutaona matokeo ya ndoto zake
 reubeni aliposikia jambo hili akajaribu kumwokoa kutoka mikononi mwao akasema tusiutoe uhai wake tusimwage damu yo yote
mtupeni katika shimo li liloko hapa jangwani lakini msimguse
reubeni alisema hivyo ili amwokoe kutoka mikononi mwao kisha amrudishe nyumbani kwa baba yake
 kwa hiyo yosefu alipowafikia ndugu zake walimvua lile joho lake lile joho lililorembwa vizuri alilokuwa amevaa
 kisha wakamchukua wakamtupa katika shimo
wakati huo shimo lilikuwa tupu halikuwa na maji ndani yake
 walipokaa ili wale hakula chao wakainua macho wakaona msafara wa waishmaeli ukija kutoka gileadi
ngamia wao walikuwa wamepakizwa mizigo ya vikolezo uvumba na manemane nao walikuwa njiani kuvipeleka misri
 yuda akawaambia ndugu zake tutafaidi nini ikiwa tutamwua ndugu yetu na kuificha damu yake njoni tumwuze kwa hawa waishmaeli tusimguse kwa kuwa hata hivyo yeye ni ndugu yetu nyama yetu na damu yetu wenyewe
ndugu zake wakakubali
 kwa hiyo wale wafanya biashara wamidiani walipofika pale ndugu zake wakamtoa yosefu kutoka kwenye lile shimo na kumwuza kwa shekeli ishirini za fedha kwa wale waishimaeli ambao walimpeleka misri
 rubeni aliporudi kutazama kwenye lile shimo na kuona kwamba yosefu hayupo alirarua nguo zake
 akawarudia ndugu zake na kusema kijana hayuko mle nielekee wapi sasa kisha wakalichukua lile joho la yosefu wakachinja mbuzi na ku lichovya katika damu
 wakalichukua lile joho lililorembwa vizuri na kulipeleka kwa baba yao na kusema tumeliokota hili joho
uchunguze uone kama ni la mwanao
 baba yao akalitambua akasema hili ni joho la mwanangu mnyama mkali amemrarua
hakika yosefu ameraruliwa vipande vipande
 kisha yakobo akararua nguo zake akavaa nguo ya gunia na kumwombolezea a shekeli ishirini ni sawa na kilo 
mwanawe kwa siku nyingi
 wanawe wote na binti zake wakaja kumfariji lakini hakukubali kufarijiwa
akasema hapana nitamwombolezea mwana ngu mpaka nimfikie kaburini
kwa hiyo baba yake akaendelea kumlilia
 wakati ule ule wamidiani wakamwuza yosefu huko misri kwa potifa mmojawapo wa maafisa wa farao mkuu wa ulinzi
yuda na tamari wakati ule yuda akawaacha ndugu zake akaenda kuishi na hira mwadulami
 huko yuda akakutana na binti wa kikanaani aitwaye shua akamwoa na akakutana naye kimwili akapata mimba akamzaa mwana ambaye alimwita eri
 akapata mimba tena akamzaa mwana na kumwita onani
 akamzaa mwana mwingine tena akamwita shela
huyu alimzalia mahali paitwapo kezibu
yuda akampatia eri mzaliwa wake wa kwanza mke aitwaye tamari
 lakini eri mzaliwa wa kwanza wa yuda alikuwa mwovu machoni pa bwana kwa hiyo bwana akamwua
 kisha yuda akamwambia onani kutana kimwili na mke wa ndugu yako na utimize wajibu wako kwake kama mke wa ndugu yako ili umpatie ndugu yako uzao
 lakini onani alijua kwamba uzao haungekuwa wake kwa hiyo kila alipokutana kimwili na mke wa ndugu yake alimwaga chini mbegu za kiume ili asimpatie ndugu yake uzao
 alichofanya kilikuwa kiovu machoni pa bwana hivyo pia bwana akamwua onani
 kisha yuda akamwambia tamari mkwewe ishi kama mjane nyumbani mwa baba yako mpaka mwanangu shela atakapokua
kwa maana alifikiri a ngeweza kufa pia kama ndugu zake
kwa hiyo tamari alikwenda kuishi nyumbani kwa baba yake
 baada ya muda mrefu mke wa yuda binti wa shua akafariki
baada ya msiba yuda alikwenda timna kwa watu waliokuwa wakikata kondoo wake manyoya naye alifuatana na rafiki yake hira mwadulami
 tamari alipoambiwa baba mkwe wako yuko njiani kwenda timna kukata kondoo wake manyoya alivua mavazi yake ya ujane akajifunika kwa shela li asifahamike akaketi kwenye mlango wa enaimu ambao upo njiani kuelekea timna
akafanya hivyo kwa sababu aliona kwamba ingawa shela amekua lakini mwanzo alikuwa hajakabidhiwa kwake kuwa mkewe
 yuda alipomwona alifik iri ni kahaba kwa sababu alikuwa amefunika uso wake
 pasipo kutambua kwamba alikuwa mkwe wake akamwendea kando ya njia na kumwambia njoo sasa nikutane na wewe kimwili
yule mkwewe akamwuliza utanipa nini nikikutana nawe kimwili akamwambia nitakutumia mwanambuzi kutoka kundi langu
akamwuliza utanipa kitu chochote kama amana mpaka utakapompeleka akamwuliza nikupe amana gani akamjibu pete yako na kamba yake pamoja na fimbo iliyo mkononi mwako
kwa hiyo akampa vitu hivyo kisha akakutana naye kimwili naye akapata mimba yake
 tamari akaondoka akavua shela yake akavaa tena nguo zake za ujane
 wakati ule ule yuda akamtuma rafiki yake mwadulami apeleke yule mwanambuzi ili arudishiwe amana yake kutoka kwa yule mwanamke lakini yule rafiki yake hakumkuta yule mwanamke
 akawauliza watu wanaoishi mahali pale yuko wapi yule kahaba aliyekuwa kando ya barabara hapa enaimu wakamjibu hajawahi kuwepo mwanamke yeyote kahaba hapa
 kwa hiyo akamrudia yuda na kumwambia sikumpata
zaidi ya hayo watu wanaoishi mahali pale walisema hapakuwahi kuwepo mwanamke yeyote kahaba hapa
 kisha yuda akasema mwache avichukue vitu hivyo ama sivyo tutakuwa kichekesho
hata hivyo nilimpelekea mwanambuzi lakini hukumkuta
 baada ya miezi mitatu yuda akaambiwa tamari mkweo ana hatia ya kuwa kahaba na matokeo yake ana mimba
yuda akasema mtaoeni nje na achomwe moto hadi afe alipokuwa akitolewa nje akatuma ujumbe kwa baba mkwe wake kusema nina mimba ya mtu mwenye vitu hivi akaongeza kusema angalia kama utatambua kwamba pete hii na kamba yake pamoja na fimbo hii ni vya nani
 yuda akavitambua na kusema yeye ana haki kuliko mimi kwa kuwa sikumkabidhi kwa mwanangu shela ili awe mkewe
tangu hapo hakukutana naye kimwili tena
 wakati ulipofika wa kujifungua kukawa na wana mapacha tumboni mwake
 alipokuwa akijifungua mmoja akatoa mkono wake nje kwa hiyo muuguzi akachukua uzi mwekundu na kuufunga mkononi mwa yule mtoto akasema huyu ametoka kwanza
 lakini alipourudisha mkono wake ndugu yake akaanza kutoka naye akasema hivi ndivyo ulivyotoka kwa nguvu akaitwa peresi
 kisha ndugu yake aliyekuwa na uzi mwekundu mkononi akatoka naye akaitwa zera
yosefu na mke wa potifa wakati huu yosefu alikuwa amechukuliwa mpaka misri
mmisri aliyeitwa potifa aliyekuwa mmojawapo wa maafisa wa farao mkuu wa ulinzi akamnunua yosefu kutoka kwa waishimaeli waliomleta misri
 bwana alikuwa pamoja na yosefu naye akastawi yosefu akaishi nyumbani kwa bwana wake mmisri
 potifa alipoona kuwa bwana alikuwa pamoja na yosefu na kwamba bwana alimfanikisha kwa kila kitu alichokifanya yosefu alipata kibali machoni pa potifa akamfanya mhudumu wake
potifa akamweka kuwa msimamizi wa nyumba yake naye akamkabidhi kuwa mwangalizi wa kila kitu alichokuwa nacho
 kuanzia wakati huo potifa alipomweka yosefu kuwa msimamizi wa nyumba na mali zake zote alizokuwa nazo bwana aliibariki nyumba ya potifa kwa sababu ya yosefu
baraka ya bwana ilikuwa juu ya kila kitu alichokuwa nacho potifa nyumbani na shambani
 kwa hiyo potifa akamwachia yosefu uangalizi wa kila kitu alichokuwa nacho yosefu alipokuwa katika uongozi potifa hakuwa na sababu ya kujishughulisha na kitu chochote isipokuwa chakula alichokula
yosefu alikuwa mwenye umbo zuri na sura ya kuvutia baada ya kitambo mke wa potifa akamtamani yosefu akamwambia njoo ukutane nami kimwili lakini yosefu akakataa
akamwambia yule mwanamke mimi nikiwa katika uongozi bwana wangu hahusiki na kitu ch ochote katika nyumba hii kila kitu alicho nacho amenikabidhi
 hapa nyumbani hakuna aliye mkuu kuliko mimi
bwana wangu hakunizuilia kitu chochote isipokuwa wewe kwa kuwa wewe ni mke wake
nitawezaje basi kufanya uovu huu na kutenda dhambi dhidi ya mungu ingawa yule mwanamke aliendelea kumshawishi yosefu siku baada ya siku yosefu alikataa kukutana naye kimwili wala kukaa karibu naye
 siku moja yosefu akaingia ndani ya mwanzo nyumba kufanya kazi zake wala hapakuwepo na mfanyakazi yeyote ndani ya nyumba
 mke wa potifa akashika vazi alilokuwa amevaa yosefu akamwambia njoo tukutane kimwili lakini yosefu akaacha vazi lake mkononi mwa huyo mwanamke akatoka nje ya nyumba akikimbia
 wakati yule mwanamke alipoona kwamba yosefu amemwachia vazi lake mkononi na kukimbilia nje ya nyumba akawaita watumishi wake wa nyumbani akawaambia tazameni huyu mwebrania ameletwa hapa kutudhihaki aliingia hapa ndani ili akutane nami kimwili lakini nikapiga kelele
 aliposikia kelele za kuomba msaada akaacha vazi lake kando yangu akakimbilia nje
 yule mwanamke akaliweka lile vazi karibu naye mpaka potifa al iporudi nyumbani
 ndipo akamweleza kisa hiki akisema yule mtumwa wa kiebrania uliyetuletea linijia ili kunidhihaki
 lakini mara nilipopiga kelele kuomba msaada akaliacha vazi lake kando yangu akakimbia nje ya nyumba
 wakati potifa aliposikia kisa hiki mkewe alichomweleza akisema hivi ndivyo mtumwa wako alivyonitenda
hasira ya potifa ikawaka
 potifa akamchukua yosefu na kumweka gerezani mahali ambapo wahalifu wa mfalme walikuwa wamefungwa
lakini wakati yosefu alipokuwa huko gerezani bwana alikuwa pamoja naye akamhurumia na kump kibali mbele ya msimamizi wa gereza
 kwa hiyo msimamizi wa gereza akamweka yosefu awe mkuu wa wafungwa pamoja na kusimamia yote ambayo yalitendeka mle gerezani
 msimamizi wa gereza hakujishughulisha tena na kitu chochote kilichokuwa chini ya uangalizi wa yosefu kwa sababu bwana alikuwa pamoja na yosefu akimfanikisha kwa kila alichofanya
mnyweshaji na mwokaji baada ya muda mnyweshaji na mwokaji wa mfalme wa misri wakamkosea bwana wao mfalme wa misri
 farao akawakasirikia hawa maafisa wake wawili mnyweshaji mkuu na mwokaji mkuu akawaweka chini ya ulinzi katika nyumba ya mkuu wa kikosi cha ulinzi katika gereza lile lile alimofungwa yosefu
 mkuu wa kikosi cha ulinzi akawakabidhi kwa yosefu naye akawahudumia
walipokuwa wamekaa chini ya ulinzi kwa muda kila mmoja wa hao wawili yaani mnyweshaji na mwokaji wa mfalme wa misri waliokuwa wamewekwa gerezani waliota ndoto usiku mmoja na kila ndoto ilikuwa na maana yake tofauti
 yosefu alipowajia asubuhi yake akawaona kwamba walikuwa na huzuni
 ndipo yosefu akawauliza maofisa hao wa farao waliokuwa chini ya ulinzi pamoja naye nyumbani mwa bwana wake akasema mbona nyuso zenu zimejaa huzuni leo wakamjibu sisi sote tuliota ndoto lakini hakuna mtu yeyote wa kuzifasiri
ndipo yosefu akawaambia je kufasiri ndoto si kazi ya mungu niambieni ndoto zenu
 basi mkuu wa wanyweshaji akamweleza yosefu ndoto yake
akamwambia katika ndoto yangu niliona mzabibu mbele yangu nao mzabibu ulikuwa na matawi matatu
mara tu ulipoanza kuchipua maua yalichanua na vishada vyake vikawa zabibu zilizoiva
 kikombe cha farao kilikuwa mkononi mwangu nikazitwaa zabibu nikazikamua katika kikombe cha farao na nikaweka kikombe mkononi mwake
 yosefu akamwambia hii ndiyo maana yake matawi matatu ni siku tatu
 katika siku hizi tatu farao atakutoa gerezani na kukuweka tena kwenye nafasi yako nawe utaweka kikombe cha farao mikononi mwake kama vile ulivyokuwa unafanya ulipokuwa mnyweshaji wake
 lakini wakati mambo yatakapokuwia mazuri unikumbuke unifanyie wema useme mema juu yangu kwa farao ili niondoke huku gerezani
 kwa maana nilichukuliwa kwa nguvu kutoka nchi ya waebrania na hata hapa nilipo sikufanya lolote linalostahili niwekwe gerezani
 yule mwokaji mkuu alipoona kuwa yosefu amefasiri ikiwa na maan nzuri akamwambia yosefu mimi pia nili ota ndoto kichwani mwangu kulikuwepo vikapu vitatu vya mikate
 katika kikapu cha juu kulikuwa na aina zote za vyakula vilivyookwa kwa jili ya farao lakini ndege walikuwa wakivila kutoka kwenye kikapu nilichokuwa nimebeba kichwani
 yosefu akamwambia hii ndiyo maana yake vikapu vitatu ni siku tatu
 katika siku hizi tatu farao atakata kichwa chako na kukutundika juu ya mti
nao ndege watakula nyama ya mwili wako
 mnamo siku ya tatu ilikuwa kumbukumbu ya kuzaliwa kwa farao akawaandalia maafisa wake wote karamu
akawatoa gerezani mnyweshaji mkuu na mwokaji mkuu akawaweka mwanzo mbele ya maafisa wake ndipo akamrudisha mnyweshaji kwenye nafasi yake ili aweke kikombe mikononi mwa farao tena lakini akamwangika yule mwokaji mkuu sawasawa na jinsi yosefu alivyowaambi katika tafsiri yake
 pamoja na hayo mnyweshaji mkuu hakumkumbuka yosefu bali alimsahau
ndoto za farao baada ya miaka miwili kamili kupita farao aliota ndoto alikuwa amesimama kando ya mto nile wakati ng ombe saba wazuri na wanono walitokea mtoni wakajilisha kwenye manyasi
 baada yao ng o mbe wengine saba wabaya na waliokonda wakatokea mtoni nile wakasimama ando ya wale wanono ukingoni mwa mto
 wale ng ombe wabaya na waliokonda wakawala wale saba wazuri na wanono
kisha farao akaamka
 farao akaingia usingizi ni tena akaota ndoto ya pili akaona masuke saba ya nafaka yenye afya na mazuri yanakua katika bua moja
 baadaye masuke mengine saba yakachipua yakiwa membamba yaliyonyaushwa na upepo wa mashariki
 masuke yale membamba yakameza yale masuke saba yenye afya na yaliyojaa
basi farao akaamka kutoka usingizini kumbe ilikuwa ndoto
 asubuhi yake alifadhaika akilini hivyo akawaita waaguzi wote pamoja na watu wenye busara wa misri
walipokuja farao akawaeleza ndoto zake lakini haku na hata mmoja aliyeweza kumfasiria
 ndipo mnyweshaji mkuu alipomwambia farao leo nimekumbushwa kuhusu kosa langu
 wakati fulani farao aliwakasirikia watumishi wake akanifunga mimi na mwokaji mkuu katika nyumba ya mkuu wa ulinzi
 kila mmoja wetu aliota ndoto katika usiku mmoja na kila ndoto ilikuwa na aana yake tofauti
 basi kijana wa kiebrania alik uwa pamoja nasi huko alikuwa mtumishi wa mkuu wa kikosi cha ulinzi
tulimweleza ndoto zetu naye akatufasiria akitupa kila mtu tafsiri ya ndoto yake
 nayo mambo yakawa sawa kabisa na jinsi alivyotufasiria ndoto zetu
mimi nilirudishwa kazini mwangu na huyo mtu mwingine akaangikwa
 basi farao akatuma yosefu aitwe naye akatolewa kifungoni haraka
baada ya kunyoa na kubadilisha nguo za ke akaenda mbele ya farao
 farao akamwambia yosefu nimeota ndoto wala hakuna mtu hata mmoja anayeweza kuifasiri
lakini nimesikia ikisemwa kwa habari yako kwamba unapoelezwa ndoto waweza kuifasiri
 yosefu akamjibu farao siwezi kuifasiri lakini mungu atampa farao jibu analolihitaji
 kisha farao akamwambia yosefu katika ndoto yangu nilikuwa nimesimama ukingoni mwa mto nile nikawaona ng ombe saba wazuri na wanono wakijitokeza kutoka mtoni wakaja kujilisha kwenye manyasi
 baada ya hao ng ombe wengine saba wakatokea wadhaifu wabaya sana na waliokonda
kamwe sikuwahi kuona ng ombe wabaya jinsi hiyo katika nchi yote ya misri
 hao ng ombe waliokonda na wabaya sana wakawala wale ng ombe saba walionona waliojitokeza kwanza
 lakini hata baada ya kuwala hakuna mtu ambaye angeweza kusema kwamba wamekula bado walionekana wabaya kama mwanzoni
kisha nikaamka kutoka usingizini
 pia katika ndoto zangu niliona masuke saba ya nafaka yamejaa na mazuri yanakua katika bua moja
 baada ya hayo masuke mengine saba yakachipua yaliyonyauka membamba na yamekaushwa na upepo wa mashariki
 yale masuke membamba ya nafaka yakayameza yale masuke saba mazuri yaliyojaa nafaka
nimewaeleza wa aguzi wala hakuna ye yote aliyeweza kunifasiria
 ndipo yosefu akamwambia farao ndoto za farao ni ndoto iyo hiyo moja mungu amemfunulia farao jam bo analokusudia kufanya karibuni
 ng ombe saba wazuri ni miaka saba nayo masuke saba mazuri yaliyojaa nafaka ni miaka saba ni ndoto iyo hiyo moja
 ng ombe saba waliokonda na wabaya wale waliojitokeza baadaye ni miaka saba vivyo hivyo masuke saba ya ngano yaliyodhoofika na kukaushwa na upepo wa mashariki ni miaka saba ya njaa
 ni kama vile nilivyomwambia farao mungu amemwonyesha farao jambo analokusudia kufanya karibuni
 miaka saba ya neema inakuja katika nchi yote ya misri lakini itafuata miaka saba ya njaa
ndipo neema yote ya misri itasahaulika na njaa itaikumba nchi
 neema iliyokuwa katika nchi haitakumbukwa kwa sababu njaa itakayof uata itakuwa kali mno
 sababu ya ndoto kumjia farao kwa namna mbili ni kwamba jambo hilo mungu ameshaamua kwa hakika naye mungu atalifanya karibuni
 basi sasa farao na atafute mtu mwenye akili na hekima ili amweke kuwa msimamizi wa mwanzo nchi ya misri
 farao na aweke wenye amri nchini kote wakusanye moja ya tano ya mavuno ya misri katika miaka hii saba ya neema
 wakusanye chakula chote katika miaka hii saba ya neema inayokuja na kuhifadhi nafaka chini ya mamlaka ya farao iwe akiba ya chakula katika miji
 chakula hiki kitakuwa akiba ya tahadhari kwa ajili ya nchi ili kitumike katika ile miaka saba ya njaa itakayokuja misri ili nchi isiharibiwe na njaa
 mpango huu ulionekana mzuri kwa farao na kwa maafisa wake wote
 hivyo farao akawauliza je tunaweza kumpata yeyote kama mtu huyu ambaye roho wa mungu yumo ndani yake ndipo farao akamwambia yosefu maadam mungu amekufunulia yote haya hakuna mwingine yeyote mwenye akili na hekima kama wewe
 wewe utakuwa msimamizi wa jumba lang la kifalme na watu wangu wote watatii amri za ko
ni kuhusu kiti cha ufalme tu nitakuwa mkuu kuliko wewe
yosefu msimamizi wa misri kwa hiyo farao akamwambia yosefu sasa nakuweka uwe msimamizi wa nchi yote ya misri
 ndipo farao akaivua pete yake ya mhuri kutoka kidoleni mwake na kuivalisha katika kidole cha yosefu
akamvika majoho mazuri ya kitani safi na mkufu wa dhahabu shingoni mwake
 akampandisha katika gari lake la farasi kama msaidizi wake watu wakatangulia wakishangilia wakisema achieni njia ndivyo farao alivyomweka yosefu kuwa msimamizi wa nchi yote ya misri
 kisha farao akamwambia yosefu mimi ni farao lakini pasipo neno lako hakuna mtu mwenye ruhusa kuinua mkono au mguu katika nchi yote ya misri
 farao akamwita yosefu safenath panea pia akampa asenathi binti potifera kuhani wa mji wa oni kuwa mke wake
ndipo yosefu akaitembelea nchi yote ya misri
 yosefu alikuwa na miaka thelathini alipoingia katika utumis hi wa farao mfalme wa misri
naye yosefu akatoka mbele ya farao akasafiri katika nchi yote ya misri
 katika ile miaka saba ya neema nchi ilizaa mazao kwa wingi sana
 yosefu akakusanya chakula chote kilichozalishwa katika ile miaka saba ya neema nchini misri akakihifadhi katika ghala za miji
katika kila mji kulihifadhiwa chakula kilichozalishwa katika mashamba yaliyouzunguka mji huo
 yosefu alihifadhi nafaka nyingi mfano wa mchanga wa bahari ilikuwa nyingi mno kiasi kwamba walishindwa kuweka kumbukumbu kwa sababu akiba ilizidi sana kupita kipimo
 kabla ya miaka ya njaa kuanza asenathi binti potifera kuhani wa mji wa oni alikuwa amemzalia yosefu wana wawili wa kiume
 yosefu akamwita mzaliwa wake wa kwanza manase akisema n kwa sababu mungu amenifanya nisahau taabu zangu zote pamoja na jamaa yote ya nyumba ya baba yangu
 mwana wa pili akamwita efraimu akisema ni kwa sababu mungu amenistawisha katika nchi ya mateso yangu
 ile miaka saba ya neema huko misri ikaisha nayo miaka ile saba ya njaa ikaanza sawasawa na alivyosema yosefu
kulikuwa na njaa katika nchi nyingine zote bali katika nchi yote ya misri kulikuwa na chakula
 wakati nchi yote ya misri ilipopatwa na njaa watu wakamlilia farao ili awape chakul a
ndipo farao alipowaagiza wamisri wo te akisema nendeni kwa yosefu nanyi mfanye anachowaambia
 wakati njaa ilipokuwa imeenea katika nchi yote yosefu akafungua ghala za vyakula na kuwauzia wamisri nafaka kwa sababu njaa ilikuwa kali mno katika nchi yote ya misri
 pia nchi nyingine zote zilikuja misri kununua nafaka kutoka kwa yosefu kwa sababu njaa ilikuwa kali mno duniani kote
ndugu wakati yokobo alipofahamu kuwa kuna nafaka huko misri akawaambia wanawe mbona mnakaa tu hapa mnatazamana akaendelea kuwaambia nimesikia kuwa huko misri kuna nafaka
teremkeni huko mkanunue chakula kwa ajili yetu ili tuweze kuishi wala tusife
za yosefu waenda misri ndipo wale ndugu kumi wa yosefu wakateremka huko misri kununua nafaka
 lakini yakobo hakumtuma benyamini ndugu yake yosefu pamoja na wengine kwa sababu aliogopa asije akapatwa na madhara
 hivyo wana wa israeli walik uwa miongoni mwa wale waliokwenda misri kununu nafaka kwani njaa ilikuwa katika nchi ya kanaani pia
 wakati huo yosefu alikuwa mtawala wa nchi ya misri naye alikuwa ndiye aliyewauzia watu wote nafaka
kwa hiyo wakati ndugu zake yosefu walipofika wa kamsujudia hadi nyuso zao zikagusa ardhi
 mara yosefu alipowaona ndugu zake akawatambua lakini akajifanya mwanzo mgeni na kuzungumza nao kwa ukali akiwauliza ninyi mnatoka wapi wakamjibu tumetoka katika nchi ya kanaani kuja kununua chakula
 ingawa yosefu aliwatambua ndugu zake wao hawakumtambua
 ndipo yosefu alipokumbuka ndoto zake kuwahusu wao akawaambia ninyi ni wapelelezi mmekuja kuangalia mahali ambapo nchi yetu haina ulinzi
 wakamjibu sivyo bwana wangu
watumishi wako wamekuja kununua chakula
 sisi sote ni wana wa baba mmoja
watumishi wako ni watu waaminifu wala sio wapelelezi
 akawaambia la hasha mmekuja kuangalia mahali ambapo nchi yetu haina ulinzi
 lakini wakamjibu watumishi wako walikuwa kumi na wawili wana wa mtu mmoja ambaye anaishi katika nchi ya kanaani
sasa mdogo wetu wa mwisho upo na baba yetu na mwingine alikufa
 yosefu akawaambia ni sawa kabisa kama nilivyowaambia ninyi ni wapelelezi na hivi ndivyo mtakavyojaribiwa hakika kama farao aishivyo hamtaondoka mahali hapa mpaka ndugu yenu mdogo aje hapa
 tumeni mmoja wenu akamlete huyo ndugu yenu wengine mtawekwa gerezani ili maneno yenu yajaribiwe kuona kama mnasema kweli
la sivyo hakika kama farao aishivyo ninyi ni wapelelezi akawaweka wote chini ya ulinzi kwa siku tatu
 siku ya tatu yosefu akawaambia fanyeni hili nanyi mtaishi kwa maana namwogopa mungu ikiwa ninyi ni watu waaminifu mmoja wa ndugu zenu na abaki kifungoni nanyi wengi ne pelekeni nafaka kwa jamaa yenu wanaoteseka kwa njaa
 lakini ni lazima mniletee ndugu yenu mdogo hapa ili maneno yenu yathibitike na kwamba msife
wakakubali kufanya hivyo
 wakaambiana wao kwa wao hakika tunaadhibiwa kwa sababu ya ndugu yetu
tuliona jinsi alivyohuzun ika alipokuwa anatusihi kuponya maisha yake lakini hatukumsikiliza hiyo ndiyo sababu dhiki hii imetupata
 reubeni akawajibu sikuwaambieni msitende dhambi dhidi ya kijana lakini hamkunisikiliza sasa ni lazima tuadhibiwe kwa ajili ya damu yake
 hawakujua kuwa yosefu angewaelewa kwa sababu alitumia mkalimani
 yosefu akajitenga nao akaanza kulia kisha akawarudia na kuzungumza nao tena
akataka simeoni akamatwe na kufungwa mbele yao
 yosefu akatoa amri ya kujaza magunia yao nafaka na kuweka fedha ya kila mmoja ndani ya gunia lake kisha wapewe mahitaji ya njiani
baada ya kufanyiwa hayo yote wakapakiza nafaka juu ya punda zao wakaondoka
 walipofika mahali pa kulala huko njiani mmoja wao akaf ungua gunia lake ili amlishe punda wake ak akuta fedha yake kwenye mdomo wa gunia lake
 akawaambia ndugu zake fedha yangu imerudishwa
iko ndani ya gunia langu
mioyo yao ikazimia ki la mmoja akamgeukia mwenzake wakitetemeka wakaulizana ni nini hiki mungu alichotufanyia walipofika kwa yakobo baba yao katika nchi ya kanaani wakamweleza mambo yote yaliyowapata
wakasema huyo mtu ambaye ndiye bwana katika nchi hiyo alisema nasi kwa ukali akatutendea kana kwamba sisi tulikuwa tunaipeleleza nchi
 lakini tulimwambia sisi ni watu waaminifu sio wapelelezi
 tulizaliwa ndugu kumi na wawili wana wa baba mmoja
mmoja alikufa na mdogo wetu wa mwisho yupo na baba yetu huko kanaani
 ndipo huyo mtu aliye bwana katika nchi hiyo alipotuambia hivi ndivyo nitafahamu kuwa ninyi ni watu waaminif u mwacheni mmoja wa ndugu zenu pamoja nami hapa kisha nendeni mpeleke chakula kwa ajili ya jamaa yenu inayoteseka kwa njaa
 lakini mleteni huyo ndugu yenu mdogo kwangu ndi po nitajua kuwa ninyi sio wapelelezi ila ni watu waaminifu
kisha nitamrudisha ndugu yenu nanyi mtaweza kufanya biashara kati ka nchi hii
 walipokuwa wanamimin nafaka kutoka kwenye magunia yao ndani ya gunia la kila mtu kulikuwa na mfuko wa fedha wakati wao na baba yao walipoona mifuko ya fedha wakaogopa
 yakobo baba yao akawaambia ninyi mmenipokonya watoto wangu
yosefu hayupo na simeoni hayupo tena na sasa mnataka kumchukua benyamini
kila kitu ni kinyume yangu ndipo reubeni akamwambia baba yake waweza kuwauwa wanangu wote wawili ikiwa sitamrudisha benyamin kwako
mkabidhi benyamini katika ua ngalizi wangu nami nitamrudisha
 lakini yakobo akasema mwanangu hatashuka huko pamoja nanyi ndugu yake mwanzo amekufa naye ndiye peke yake aliyebaki
ikiwa atapatwa na madhara katika safari mnayoiendea mtashus ha kichwa changu chenye mvi kaburini kwa masikitiko
safari ya pili ya kwenda misri wakati huu njaa ilikuwa bado ni kali mno katika nchi
 hivyo wakati walipokuwa wamemaliza kula nafaka yote waliyoileta kutoka misri yakobo baba yao akawaambia rudini misri mkatununulie chakula kingine zaidi
 lakini yuda akamwambia mtu yule alituonya kwa msisitizo hamtauona uso wangu tena mpaka mje na ndugu yenu
 kama utakubali ndugu yetu aende pamoja nasi tutakwenda kuwanunulia chakula
 lakini ikiwa hutamruhusu aende hatut akwenda kwa sababu mtu yule alituambia hamtauona uso wangu tena mpaka mje pamoja na ndugu yenu
 israeli akauliza kwa nini mkaniletea taabu hii kwa kumwambia yule mtu mlikuwa na ndugu mwingine wakamjibu yule mtu alituhoji kwa undani sana habari zetu na za jamaa yetu
alituuliza je baba yenu bado yunga li hai je mnaye ndugu mwingine sisi tulimjibu maswali yake tu
tungewezaje kujua kwamba angesema mleteni mdogo wenu hapa ndipo yuda akamwambia baba yake israeli mtume kijana pamoja nami nasi tutaondoka mara ili sisi na wewe pamoja na watoto wetu tuweze kuishi wala tusife
 mimi mwenyewe nitakuhakikishia usalama wake mimi mwenyewe nitawajibika kumrudisha
ikiwa sitamrudisha kwako na kumweka mbele yako nitakuwa mwenye lawama mbele yako maisha yangu yote
 hakika kama hatukuchelewa kuondoka tungekuwa tumekwenda na kurudi mara mbili
 basi baba yao israeli akawaambia kama ni lazima iwe hivyo basi fanyeni hivi wekeni baadhi ya mazao bora ya nchi katika mifuko yenu na mpelekeeni yule mtu kama zawadi zeri kidogo asali kidogo vikolezo manemane kungu na lozi
 chukueni fedha mara mbili kwa kuwa mtazirudisha zile fedha zilizowekwa midomoni mwa magunia yenu
labda ziliwekwa kwa makosa
 mchukueni ndugu yenu pia mrudi kwa huyo mtu mara moja
 naye mungu mwenye nguvu awajalie ni rehema mbele ya huyo mtu ili apate kuwaachieni yule ndugu yenu na benyamini mweze ku rudi pamoja
kwangu mimi kama nikufiwa nimefiwa
 basi hao watu wakazichukua zile zawadi na zile fedha mara mbili pamoja na benyamini
wakafanya haraka kwenda misri na walipofika wakajionyesha kwa yosefu
 yosefu alipomwona benyamini pamoja nao akamwambia msimamizi wa nyumba yake wachukue watu hawa nyumbani kwangu mchinje mnyama na kuandalia chakula kwa kuwa watakula chakula cha mchana pamoja nami
 yule msimamizi akafanya kama yosefu alivyomwambia na akawachukua wale watu nyumbani kwa yosefu
 basi watu hao wakaogopa walipopele kwa nyumbani kwa yosefu
wakafikiri tumeletwa hapa kwa ajili ya zile fedha zilizorudishwa katika magunia yetu mara ile ya kwanza
anataka kutushambulia na kutushinda atuchukue sisi kama watumwa na atwae hawa punda zetu
 hivyo wakamwendea msimamizi wa nyumba wa yosefu na kuzungumza naye kwenye ingilio la nyumbani
 wakasema tafadhali bwana tulikuja hapa mara ya kwanza kununua chakula
 lakini mahali pale tulipotua wakati wa jioni tulifungua magunia yetu na kila mmoja wetu akakuta fedha zake kwenye mdomo wa gunia lake kiasi kile kile tulicholeta
kwa hiyo tumezirudisha
 pia tumeleta fedha nyingine kwa ajili ya kununulia chakula
hatujui ni nani aliziweka fedha hizo katika magunia yetu
 akawaambia vema msiogope
mungu wenu mungu wa baba yenu amewapa ninyi hazina katika magunia yenu mimi nilipokea fedha yenu
ndipo akawaletea simeoni
 msimamizi akawapeleka wale watu katika nyumba ya yosefu akawapa maji ya kunawa miguu na kuwapa punda wao majani
 wakaandaa zawadi zao ili wampe yosefu wakati atakapofika adhuhuri kwa kuwa walikuwa wamesikia kwamba watakula chakula huko
 yosefu alipokuja nyumbani walimkabidhi zile zawadi walizokuw nazo ambazo walikuwa wamezileta mle nyumbani nao wakamsujudia hadi nchi
 akawauliza kuhusu hali yao kisha akawaambia yule baba yenu mzee mliyeniambia habari zake yu hali gani je bado yu hai wakamjibu mtumishi wako baba yetu bado anaishi na ni mzim a
kisha wakainama chini kumpa heshima
 mwanzo alipotazama na kumwona benyamini ndugu yake mwana wa mama yake hasa akauliza je huyu ndiye ndugu yenu wa mwisho ambaye mlinieleza habari zake ndipo akasema mungu na akufadhili mwanangu
 akiwa ameguswa sana kwa kumwona ndugu yake yosefu akatoka nje kwa haraka na kutafuta mahali pa kulilia
akaingia kwenye chumba chake cha pekee na kulilia humo
 baada ya kunawa uso wake akatoka nje na huku akajizuia akasema pakueni chakula
 wakampakulia yosefu peke yake ndugu zake peke yao na wamisri waliokula pamoja naye peke yao kwa sababu wamisri wasingeweza kula pamoja na waebrania kwa maana ilikuwa ni chukizo kwa wamisri
 watu hao walikuwa wameketi mbele yake kwa mfuatano wa umri wao kuanzia mzaliwa wa kwanza hadi mzaliwa wa mwisho wakatazamana wao kwa wao kwa mshangao
 wakati walipopelekewa sehemu ya chakula kutoka mezani mwa yosefu sehemu ya benyamini ilikuwa mara tano zaidi ya sehemu ya wale wengine
kwa hiyo wakanywa na kufurahi pamoja naye
kikombe cha fedha ndani ya gunia kisha yosefu akampa yule msimamizi wa nyumbani mwake maagizo haya jaza magunia ya watu hawa kiasi cha chakula ambacho wanaweza kuchukua na uweke fedha ya kila mtu kwenye mdomo wa gunia lake
 kisha weka kikombe changu kile cha fedha kwenye mdomo wa gunia la yule mdogo wa wote pamoja na fedha zake ambazo angenunulia nafaka yake
naye akafanya kama yosefu alivyosema
 kulipopambazuka hao watu wakaruhusiwa kuondoka pamoja na punda zao
 kabla hawajafika mbali kutoka mjini yosefu akamwambia mtumishi wake wafuatilie wale watu mara moja utakapowakuta waambie kwa nini mmelipiza wema kwa ubaya je kikombe hiki sicho an achonywea bwana wangu pia hukitumia kwa kutabiri mambo yajayo hili ni jambo ovu mlilolitenda
 alipowafikia akarudia maneno haya kwao
 lakini wakamwambia mtumishi kwa nini bwana wangu anasema maneno kama haya liwe mbali na watumishi wako wasije wakafanya jambo kama hilo hata hivyo tulikurudishia zile fedha kutoka nchi ya anaani ambazo tulizikuta kwenye midomo ya magunia yetu
hivyo kwa nini tuibe fedha au hahabu kutoka nyumbani kwa bwana wako ikiwa ye yote miongoni mwa watumishi wako atapatik ana nacho auwawe na sisi wengine tutakuwa watumwa wa bwana wangu
 akajibu vema sana na iwe kama msemavyo
yeyote atakayekutwa nacho atakuwa mtumwa wangu lakini ninyi wengine mtakuwa hamna lawama
 kila mmoja wao akafanya haraka kushusha gunia lake chini na kulifungua
 ndipo msimamizi akaendelea kutafuta akianzia kwa mkubwa wa wote na akaishia kwa mdogo wa wote
basi kikombe kikapatikana katika gunia la benyamini
 kwa jambo hili wakararua nguo zao
ndipo wote wakapakiza mizigo yao juu ya punda zao na kurudi mjini
 yosefu alikuwa bado yuko nyumbani mwake wakati yuda na kaka zake walipoingia wote wakajitupa chini mbele yake
 yosefu akawaambia ni jambo gani hili mlilolifanya hamjui kuwa mtu kama mimi anaweza kufahamu mambo kwa njia ya kutabiri yuda akajibu tutaweza kusema nini kwa bwana wangu tutaweza kuzungumza nini tutawezaje kuthibitisha kwamba hatuna hatia mungu amefunua hatia ya watumishi wako
sasa sisi tu watumwa wa bwana wangu sisi wenyewe pamoja na yu le aliyepatikana na kikombe
 lakini yosefu alisema liwe mbali nami kufanya jambo kama hili mtu yule tu aliyekutwa na kikombe ndiye atakayekuwa mtumwa wangu
ninyi weng ine rudini kwa baba yenu kwa amani
 ndipo yuda akamwendea na kumwambia tafadhali bwana wangu mruhusu mtumishi wako aseme neno kwa bwana wangu
usimkasirikie mtumishi wako ingawa wewe ni sawa na farao mwenyewe
 bwana wangu aliwauliza watumishi wake mnaye baba au ndugu nasi tukakujibu tunaye baba yetu ambaye ni mzee pia yupo mwanawe mdogo aliyezaliwa katika uzee wake
ndugu yake amekufa na huyu mdogo ndiye mwana pekee kwa mama yake aliyebaki naye baba yake anampenda
 ndipo ulipowaambia watumishi wako mleteni kwangu ili ni weze kumwona kwa macho yangu mwenyewe
 nasi tukamwambia bwana wangu kijana hawezi kumwacha baba yake akimwacha baba yake atakufa
 lakini ukawaambia watumishi wako ndugu yenu mdogo asiposhuka pamoja nanyi hamtauona mwanzo uso wangu tena
 tuliporudi nyumbani kwa mtumwa wako baba yangu tulimwambia lile bwana wangu alilokuwa amesema
 ndipo baba yetu aliposema rudini misri mkanunue chakula kingine
 lakini tukamwambia hatuwezi kushuka misri mpaka ndugu yetu mdogo awe pamoja nasi ndipo tutakapokwenda
hatutaweza kuuona uso wa yule mtu mpaka ndugu yetu mdogo awe pamoja nasi
 mtumwa wako baba yangu alituambia mnajua mke wangu alin izalia wana wawili
 mmojawapo alipotea nami nikasema hakika ameraruliwa vipande vipa nde
nami sijamwona tangu wakati huo
 ikiwa mtaniondolea huyu tena na akapatwa na madhara mtashusha kichwa changu chenye mvi kaburini nikiwa mwenye huzuni
 hivyo sasa kama kijana hatakuwa pamoja nasi nitakaporudi kwa mtumishi wako baba yangu na kama baba yangu ambaye maisha yake yamefungamanishwa na uhai wa kijana huyu akiona kijana hayupo nasi atakufa
watumishi wako watashusha kichwa chenye mvi cha baba yetu kaburini kwa huzuni
 mtumwa wako alimhakikishia baba yangu usalama wa kijana
nikamwambia kama sikumrudisha kwako nitakuwa mwenye lawama mbele yako baba yangu maisha yangu yote sasa basi tafadhali mruhusu mtumishi abaki hapa kama mtumwa wa bwana wangu badala ya kijana naye kijana umruhusu arudi na ndugu zake
 ninawezaje kurudi kwa baba yangu kama kijana hatakuwa pamoja nami la hasha usiniache nikaone huzuni ile itakayompata baba yangu
yosefu anajitambulisha hapo yosefu hakuweza kujizuia zaidi mbele ya wote waliokuwa wamesimama karibu naye akapaza sauti akasema mwondoeni kila mtu mbele yangu kwa hiyo hapakuwepo mt ye yote pamoja na yosefu alipojitambulisha kwa ndugu zake
 naye akalia kwa sauti kubw kiasi kwamba wamisri walimsikia hata watu wa nyumbani mwa farao wakapata hizo habari
 yosefu akawaambia ndugu zake mimi ni yosefu je baba yangu angali hai bado lakini ndugu zake hawakuweza kumjibu kwa sababu walipatwa na hofu kuu mbele yake
 ndipo yosefu akawaambia ndugu zake sogeeni karibu nami
waliposogea akasema mimi ni ndugu yenu yosefu yule ambaye mlimwuza misri sasa msihuzunike wala msijichukie wenyewe kwa kuniuza huku kwa sababu ilikuwa ni ili kuokoa maisha ya watu ndiyo sababu mungu al inituma niwatangulie ninyi
 kwa miaka miwili sasa imekuwepo njaa katika nchi pia kwa miaka mitano ijayo hapatakuwepo kulima wala kuvuna
 lakini mungu alinitanguliza mbel yenu ili kuhifadhi kwa ajili yenu mabaki ka tika nchi na kuokoa maisha yenu kwa wokovu mkuu
 kwa hiyo basi si niny mlionileta huku bali ni mungu
alinifanya kuwa baba kwa farao bwana wa watu wa nyumbani mwake wote na mtawala wa misri yote
 sasa rudini haraka kwa baba yangu na mwambieni hili ndilo mwanao yosefu asemalo mungu amenifanya mimi kuwa bwana wa misri yote
sh uka uje kwangu wala usikawie
 nawe utaishi katika nchi ya gosheni na kuwa karibu nami wewe watoto wako na wajukuu wako makundi yako ya kondoo mbuzi na ng ombe pamoja na vyote ulivyo navyo
 nitawatunza huko kwa sababu bado iko miaka mingine mitano inayokuja ya njaa
vinginevyo wewe na nyumba yako na wote ulionao mtakuwa fukara
 mnaweza kujionea enyewe hata ndugu yangu benyamini kwamba hakika ni mimi ninayezungumza nanyi
 mwambieni baba yangu juu ya heshima yote niliyopewa huku misri na kuhusu kila kitu mlichokiona
mleteni baba yangu huku haraka
 ndipo akamkumbatia benyamini ndugu yake na kulia naye benyamini akamkumbatia akilia
 pia akawabusu ndugu zake wote huku akilia
baada ya hayo ndugu zake wakazungumza naye
 habari zilipofika kwenye jumba la kifalme la farao kwamba ndugu zake yosefu wamefika farao na maafisa wake wote wakafurahi
 farao akamwambia yosefu waambie ndugu zako fanyeni hivi pakieni wanyama wenu mrudi mpaka nchi ya kanaani mkamlete baba yenu na jamaa zenu kwangu
nitawapa sehemu nzuri sana ya nchi ya misri nanyi mtafurahia unono wa nchi
 mnaagizwa pia kuwaambia fanyeni hivi chukueni magari ya kukokotwa kutoka misri kwa ajili ya watoto wenu na wake zenu mkamchukue baba yenu mje
 msijali kamwe kuhusu mali zenu kwa sababu mema yote ya misri yatakuwa yenu
 hivyo wana wa israeli wakafanya hivi
 mwanzo yosefu akawapa magari ya kukokotwa kama farao alivyoagiza pia ak awapa mahitaji kwa ajili ya safari yao
 kila mmoja mavazi mapya lakini benyamini akampa shekeli mia tatu za fedha na jozi tano za nguo hivi ndivyo vitu alivyotuma kwa baba yake punda kumi waliochukua vitu vizuri vya misri punda wake kumi waliobeba nafaka mikate na mahitaji mengine ya safari
 akaagana na ndugu zake walipokuwa wakiondoka akawaambia msigombane njiani basi wakatoka misri na kufika kwa baba yao yakobo katika nchi ya kanaani
 wakamwambia baba yao yosefu angali hai ukweli ni kwamba yeye ndiye mtawala wa misri yote
yakobo akapigwa na bumbuwazi hakuwasadiki
 lakini walipokwisha kumweleza kila kitu ambacho yosefu alikuwa amewaambia na alipoona magari ya kukokotwa yosefu aliyokuwa amempelekea ya kumchukua aende misri roho ya baba yao yakobo ikahuishwa
 ndipo israeli akasema nimesadiki mwanangu yosefu bado yu hai
nitakwenda nikamwone kabla sijafa
yakobo aenda misri hivyo israeli akaondoka na vyote vilivyokuwa mali yake naye alipofika beer sheba akamtolea dhabihu mungu wa isaki baba yake
 mungu akanena na israeli katika maono usiku na kusema yakobo yakobo akajibu mimi hapa
 mungu akamwambia mimi ndimi mungu wa baba yako usiogope kushuka misri kwa maana huko nitakufanya taifa kubwa
 nitashuka misri pamoja nawe nami hakika nitakurudisha tena kanaani
mikono ya yosefu mwenyewe ndiyo itakayofunga macho yako
 ndipo yakobo akaondoka beer sheba nao wana wa israeli wakamchukua baba yao yakobo na watoto wao na wake zao katika magari ya kukokotwa yale farao aliyokuwa amempelekea kumsafirisha
 wakachukua pia mifugo yao na mali walizokuwa wamezipata kanaani yakobo na uzao wake wote wakashuka misri
 akawachukua wanawe na binti zake wajukuu wake wa kiume na wa kike yaani uzao wake wote mpaka misri
haya ndiyo majina ya wana wa israeli yakobo na wazao wake waliokwenda misri reubeni mzaliwa wa kwanza wa yakobo
 wana wa reubeni ni hanoki palu hesroni na karmi
 wana wa simeoni ni yemueli yemimi ohadi yakini sohari na shauli mwana wa mwanamke mkanaani
 wana wa lawi ni gershoni kohathi na merari
 wana wa yuda ni eri onani shela peresi na zera
lakini eri na onani walifariki katika nchi ya kanaani
wana wa perisi ni hesroni na hamuli
 wana wa isakiri ni tola puva yashubu na shimroni
 wana wa zabuloni ni seredi eloni na yaleeli
 hawa ndio wana wa lea aliomzalia yakobo huko padan aramu pamoja na binti yake dina
jumla ya wanawe na binti zake walikuwa thelathini na watatu
 wana wa gadi ni sefoni hagi shuni esboni eri arodi na areli
 wana wa asheri ni imna ishva ishvi na beria
dada yao alikuwa sera
wana wa beria ni heberi na malkieli
 hawa ndio watoto zilpa aliomzalia yakobo ambao labani alimpa binti yake lea jumla yao walikuwa kumi na sita
 wana wa raheli mke wa yakobo ni yosefu na benyamini
 huko misri asenathi binti wa potifera aliyekuwa kuhani wa mji wa oni alimzalia yosefu wana wawili manase na efraimu
 wana wa benyamini ni bela bekeri ashbeli gera naamani ehi roshi mupimu hupimu na ardi
 hawa ndio wana wa raheli aliomzalia yakobo jumla yao ni kumi na wanne
 mwana wa dani ni hushimu
 wana wa naftali ni yasieli guni yeseri na shilemu
 hawa walikuwa wana wa bilha aliomzalia yakobo ambaye labani alikuwa amempa raheli binti yake jumla yao walikuwa saba
 mwanzo wote waliokwenda misri pamoja na yakobo ambao walikuwa wazao wake hasa pasipo kuhesabu wakwe zake walikuwa watu sitini na sita
 pamoja na wana wawili waliozaliwa na yosefu huko misri jumla yote ya jamaa ya yakobo waliokwenda misri walikuwa sabini
 basi yakobo akamtanguliza yuda aende kwa yosefu ili amwelekeze njia ya gosheni
walipofika nchi ya gosheni gari kubwa zuri la yosefu liliandaliwa naye akaenda gosheni kumlaki baba yake israeli
mara yosefu alipofika mbele yake alimkumbatia baba yake akalia kwa muda mrefu
 israeli akamwambia yosefu sasa niko tayari kufa kwa kuwa nimejionea mwenyewe kwamba bado uko hai
 ndipo yosefu akawaambia ndugu zake na watu wa nyumbani mwa baba yake nitapanda kwa farao na kumwam bia ndugu zangu na watu wa nyumbani mwa baba yangu ambao walikuwa wakiishi katika nchi ya kanaani wamekuja kwangu
 watu hao ni wachunga mifugo huchunga mifugo wamekuja na makundi ya kondoo mbuzi na ng ombe pamoja na kila kitu walichonacho
 farao atakapowaita na kuwaulizeni kazi yenu ni nini mjibuni watumwa wako wamekuwa wachunga mifugo tangu ujana wetu mpaka sasa kama baba zetu walivyofanya
ndipo mtakaporuhusiwa kukaa katika nchi ya gosheni kwa kuwa wachunga mifugo wote ni chukizo kwa wamisri
yakobo yosefu akaenda na kumwambia farao baba yangu na ndugu zangu wamekuja kutoka nchi ya kanaani wakiwa na makundi yao ya kondoo mbuzi na ng ombe pamoja na kila kitu walichonacho nao sasa wapo huko gosheni
 akachagua ndugu zake watano na kuwaonyesha kwa farao
ambariki farao farao akawauliza hao ndugu zake kazi yenu ni nini wakamjibu watumishi wako ni wachunga mifugo kama vile baba zetu walivyokuwa
 pia wakamwambia tumekuja kukaa huku kwa muda mfupi kwa sababu njaa ni kali huko kanaani na mifugo ya watumishi wako haina malisho
kwa hiyo sasa tafadhali uruhusu watumishi wako wakae huko gosheni
 farao akamwambia yosefu baba yako na ndugu zako wamekuja kwako nayo nchi ya misri ipo mbele yako uwakalishe baba yako na ndugu zako katika sehemu iliyo bora kupita zote katika nchi
na waishi gosheni
kama unamfahamu ye yote miongoni mwao mwenye uwezo maalum waweke wawe wasimamizi wa mifugo yangu
 ndipo yosefu akamleta yakobo baba yake na kumtambulisha mbele ya farao
baada ya yakobo kumbariki farao farao akamwuliza je una umri gani naye yakobo akamwambia farao siku za miaka ya kusafiri kwan gu ni miaka 
miaka yangu imekuwa michache na ya taabu wala haikufikia miaka ya kusafiri ya baba zangu
 kisha yakobo akambariki farao naye akaondoka mbele ya uso wake
 ndipo yosefu akawakalisha baba yake na ndugu zake katika nchi ya misri na kuwapa milki katika sehemu bora sana ya nchi wilaya ya ramesesi kama farao alivyoelekeza
 pia yosefu akampa baba yake na ndugu zake na wote wa nyumbani mwa baba yake vyakula kwa kulingana na hesabu ya watoto wao
uongozi wa yosefu wakati wa njaa hata hivyo hapakuwepo chakula katika sehemu yote kwa kuwa njaa ilikuwa kali sana misri na kanaani zote zikaharibiwa kwa sababu ya njaa
 yosefu akakusanya fedha zote zilizopatikana kutoka katika mauzo ya nafaka huko misri na kanaani akazileta kwenye jumba la kifalme la farao
 fedha za watu wa misri na kanaani zilipokwisha wamisri wote wakamjia yosefu na kumwambia tupatie chakula
kwa nini tufe mbele ya macho yako fedha zetu zimekwisha
 yosefu akawaambia basi leteni mifugo yenu nitawauzia chakula kwa kubadilisha na mifugo yenu kwa kuwa fedha zenu zimekwisha
 kwa hiyo wakaleta mifugo yao kwa yosefu naye akawapa chakula kwa kubadilishana na farasi zao kondoo na mbuzi zao ng ombe na punda za o
katika mwaka huo wote yosefu akawapa chakula kwa kubadilishana na mifugo yao yote
 mwaka ule ulipokwisha wakamjia mwaka uliofuata na kumwambia hatuwezi kuficha ukweli mbele ya bwana wetu kwamba kwa kuwa fedha zetu zimekwisha na wanyama wetu ni mali yako sasa hakuna chochote kilichosalia kwa ajili ya bwana wetu isipokuwa miili yetu na ardhi yetu
 kwa nini tuangamie mbele ya mwanzo macho yako sisi pamoja na nchi yetu utununue sisi pamoja na ardhi yetu ili kubadilishana kwa chakula
nasi pamoja na nchi yetu tutakuwa watumwa wa farao
tupe sisi mbegu ili tuweze kuishi wala tusife nchi yetu isije ikawa ukiwa
 kwa hiyo yosefu akamnunulia farao nchi yote ya misri
wamisri mmoja baada ya mwingine waliuza mashamba yao kwa sababu njaa ilikuwa kali sana kwao
nchi ikawa mali ya farao yosefu akawafanya watu watumike kama watumwa kuanzia upande mmoja wa misri hadi upande mwingine
 hata hivyo hakununua nchi ya makuhani kwa sababu walikuwa wanapata mgao wao wa kawaida kutoka kwa farao nao walikuwa na chakula cha kuwatosha kutokana na mgao waliopewa na farao
hii ndiyo sababu hawakuuza ardhi yao
 yosefu akawaambia watu kwa vile nimewanunua ninyi pamoja na nchi yenu leo kuwa mali ya farao hapa kuna mbegu kwa ajili yenu ili mweze kuziotesha
 lakini wakati mazao yatakapokuwa tayari mpeni farao sehemu moja ya tano
sehemu hizo nne zitakazobaki mtaziweka kama mbegu kwa ajili ya mashamba na kwa ajili ya chakula chenu wenyewe na cha watu wa nyumbani mwenu na watoto wenu
 wakamwambia umeokoa maisha yetu basi na tupate kibali mbele ya macho ya bwana wetu tutakuwa watumwa wa farao
 basi yosefu akaiweka iwe sheria kuhusu nchi ya misri ambayo inatumika mpaka leo kwamba sehemu moja ya tano ya mazao ni mali ya farao
ni nchi ya makuhani tu ambayo haikuwa ya farao
 basi waisraeli wakaishi misri katika nchi ya gosheni
wakapata mali huko wakastawi na kuongezeka kwa wingi sana
 yakobo akaishi misri miaka kumi na saba nayo miaka ya maisha yake ilikuwa 
 wakati ulipokaribia wa israeli kufa akamwita mwanawe yosefu na kumwambia kama nimepata kibali machoni pake weka mkono wako chini ya paja la ngu na uniahidi kuwa utanifanyia fadhili na uamin ifu
usinizike misri lakini nitakapopumzika na babu zangu unichukue kutoka misri ukanizike walipozikwa
yosefu akamwambia nitafanya kama unavyosema
 akamwambia niapie ndipo yosefu akamwapia naye israeli akaabudu akijiegemeza kwenye mchago wa kitanda chake
manase na efraimu baada ya muda yosefu akaambiwa kwamba baba yako ni mgonjwa
kwa hiyo akawachukua wanawe wawili manase na efraimu pamoja naye
 yakobo alipoambiwa mwanao yosefu amekujia kukuona israeli akakusanya nguvu zake akaketi kitandani
 yakobo akamwambia yosefu mungu mwenye nguvu alinitokea huko luzu katika nchi ya kanaani huko akanibariki naye akaniambia nitakufanya ustawi na kuongezeka hesabu yako nitakufanya kuwa jamii ya mataifa nami nitakupa nchi hii uimiliki milele wewe na wazao wako baada yako
 sasa basi wanao wawili waliozaliwa kwako huku misri kabla sijaja hapa kwako watahesabiwa kuwa ni wangu efraimu na manase watakuwa wangu kama vile rubeni na simeoni walivyo wangu
 lakini watoto utakaowazaa baada yao watakuwa wako
katika nchi watakayoirithi watatambuliwa kwa jina la ndugu zao
 nilipokuwa ninarudi kutoka padani katika huzuni yangu raheli alifariki katika nchi ya kanaani tulipokuwa tungali tukisafiri tukiwa karibu kufika efratha
kwa hiyo nilimzika huko kando ya njia iendayo efratha
yaani bethlehemu
 wakati israeli alipowaona wana wa yosefu akauliza hawa ni nani yosefu akamjibu baba yake hao ni wana ambao mungu amenipa nikiwa huku
ndipo israeli akasema walete kwangu ili niwabariki
 basi macho ya israeli yalikuwa hayaoni vizuri kwa sababu ya uzee naye aliona kwa shida
kwa hiyo yosefu akawaleta wanawe karibu na baba yake israeli akawabusu na akawakumbatia
 israeli akamwambia yosefu kamwe sikutazamia kuuona uso wako tena sasa mungu ameniruhusu kuwaona watoto wako pia
 ndipo yosefu akawaondoa wanawe magotini mwa israeli naye akasujudu hadi nchi
 yosefu akachukua wale wana wawili efraimu kwenye mkono wake wa kuume akimwelekeza kwenye mkono wa kushoto wa israeli na manase katika mkono wake wa kushoto akimwelekeza kwenye mkono wa kuume wa israeli akawaleta karibu na babu yao
 lakini israeli akaupeleka mkono wake wa kuume akauweka juu ya kichwa cha efraimu ingawa alikuwa ndiye mdogo na mkono wake wa kushoto akaukatisha akauweka juu ya kichwa mwanzo cha manase ingawa manase alikuwa ndiye mzaliwa wa kwanza
 ndipo akambariki yosefu akisema mungu ambaye baba zangu abrahamu na isaki walimtii mungu ambaye amekuwa mchungaji wa maisha yangu yote mpaka leo hii malaika ambaye aliniokoa kutoka katika madhara yote yeye na awabariki vijana hawa
na waitwe kwa jina langu na kwa majina ya baba zangu abrahamu na isaki wao na waongezeke kwa wingi katika dunia
 yosefu alipoona baba yake akiweka mkono wa kuume juu ya kichwa cha efraimu hakupendezwa kwa hiyo akauchukua mkono wa baba yake kutoka kichwa cha efraimu na kuuweka juu ya kichwa cha manase
 yosefu akamwambia hapana baba yangu huyu ndiye mzaliwa wa kwanza uweke mkono wako wa kuume juu ya kichwa chake
 lakini baba yake akakataa akasema ninajua mwanangu ninajua
yeye pia atakuwa taifa naye pia atakuwa mkuu
hata hivyo ndugu yake mdogo atakuwa mkuu kuliko yeye nao wazao wake watakuwa kundi la mataifa
 akawabarikia siku ile na kusema kwa jina lenu israeli watatamka baraka hii mungu na awafanye kama efraimu na manase
kwa hiyo akamtanguliza efraimu mbele ya manase
 ndipo israeli akamwambia yosefu mimi ninakaribia kufa lakini mungu atakuwa pamoja nanyi na atawarudisha katika nchi ya baba zenu
 kwako wewe kama aliye juu ya ndugu zako ninakupa sehemu moja zaidi ya ndugu zako lile eneo nililoteka kwa waamori kwa upanga wangu na upinde wangu
yakobo abariki wanawe ndipo yakobo akawaita wanawe na kusema kusanyikeni kunizunguka ili niweze kuwaambia lile litakalowatokea siku zijazo
 kusanyikeni na msikilize enyi wana wa yakobo msikilizeni baba yenu israeli
 reubeni wewe ni mzaliwa wangu wa kwanza nguvu zangu tunda la kwanza la nguvu zangu umepita kwa heshima umepita kwa uwezo
 usiyezuiwa kama maji basi hutakuwa mkuu tena kwa kuwa ulipanda kwenye kitanda cha baba yako kwenye kitanda changu na kukinajisi
 simeoni na lawi ni wana ndugu panga zao ni silaha za jeuri
mimi na nisiingie katika baraza lao nami nisiunganike katika kusanyiko lao kwa kuwa wamewaua watu katika hasira yao walikata mishipa ya miguu ya mafahali kama walivyopenda
 hasira yao na ilaaniwe kwa kuwa ni kali mno nayo ghadhabu yao ni ya ukatili nitawatawanya katika yakobo na kuwasambaza katika israeli
 yuda ndugu zako watakusifu mkono wako utakuwa shingoni mwa adui zako
wana wa baba yako watakusujudia
 ee yuda wewe ni mwana simba unarudi toka mawindoni mwanangu
kama simba hunyemelea na kulala chini kama simba jike nani athubutuye kumwamsha fimbo ya ufalme haitaondoka kwa yuda wala fimbo ya mtawala kati ya miguu yake hadi aje yeye ambaye milki ni yake ambaye utii wa mataifa ni wake
 atamfunga punda wake katika mzabibu naye mwana punda wake kwenye tawi lililo bora zaidi atafua mavazi yake katika divai majoho yake katika damu ya mizabibu
 macho yake yatakuwa mekundu kwa divai meno yake yatakuwa meupe kwa maziwa
 zabuloni ataishi pwani ya bahari na kuwa bandari za kuegesha meli mpaka wake utapanuka kuelekea sidoni
 isakari ni punda mwenye nguvu ambaye amelala kati ya mizigo yake
 mwanzo aonapo palivyo pazuri mahali pake pa kupumzika na jinsi nchi yake inavyopendeza atainamisha bega lake kwenye mzigo na kujitolea kwa ajili ya kazi ngumu
 dani atahukumu watu wake kwa haki kama mmoja wa makabila ya israeli dani atakuwa nyoka kando ya barabara nyoka mwenye sumu kando ya njia yule aumaye visigino vya farasi ili yule ampandaye aanguke chali
 ee bwana nautafuta wokovu wako
 gadi atashambuliwa ghafula na kundi la washambuliaji lakini yeye atawageukia na kuwashinda kabisa
 chakula cha asheri kitakuwa kinono naye atatoa chakula kitamu kimfaacho mfalme
 naftali ni kulungu jike aliyeachiwa huru azaaye watoto wazuri
 yosefu ni mzabibu uzaao mzabibu uzaao ulio kando ya chemchemi ambao matawi yake hutanda ukutani
 kwa uchungu wapiga mshale walimshambulia wakampiga mshale kwa ukatili
 lakini upinde wake ulibaki imara mikono yake ikatiwa nguvu na mkono wa mwenye nguvu wa yakobo kwa sababu ya mchungaji mwamba wa israeli kwa sababu ya mungu wa baba yako anayekusaidia kwa sababu ya mwenye nguvu yeye anayekubariki kwa baraka za mbinguni juu baraka za kilindi kilichoko chini baraka za matitini na za tumbo la uzazi
 baraka za baba yako ni kubwa kuliko baraka za milima ya kale nyingi kuliko vilima vya kale
baraka hizo zote na zikae juu ya kichwa cha yosefu juu ya paji la mwana wa kifalme miongoni mwa ndugu zake
 benyamini ni mbwa mwitu mlafi mwenye njaa kuu asubuhi hurarua mawindo yake jioni hugawa nyara
 haya yote ndiyo makabila kumi na mawili ya israeli na hivi ndivyo baba yao alivyowaambia alipowabar iki akimpa kila mmoja baraka inayomfaa
kifo cha yakobo ndipo alipowapa maelekezo haya mimi niko karibu kukusanywa kwa watu wangu
mnizike pamoja na baba zangu kwenye pango katika shamba la efroni mhiti pango lililoko katika shamba la makp ela karibu na mamre huko kanaani ambalo abrahamu alinunua kwa ajili ya mahali pa kuzikia kutoka kwa efroni mhiti pamoja na shamba
 huko ndiko abrahamu na sara mkewe walikozikwa huko akazikwa isaki na rebeka mkewe na huko nilimzika lea
 shamba hilo na pango lililoko ndani yake lilinunuliwa kutoka kwa wahiti
 baada ya yakobo kumaliza kutoa maelekezo hayo kwa wanawe akarudisha miguu yake kitandani akapumua pumzi ya mwisho na akakusanywa kwa watu wake
basi yosefu akamwangukia baba yake akalilia juu yake na akambusu
 ndipo yosefu akawaagiza matabibu waliokuwa wakimhudumia wamtie baba yake israeli dawa ili asioze wakafanya hivyo kwa siku arobaini kwa maana ndio muda uliotakiwa wa kutia dawa
nao wamisri wakamwombolezea yakobo kwa siku sabini
 siku za kumwombolezea zilipokwisha yosefu akawaambia washauri wa farao kama nimepata kibali machoni penu semeni na farao kwa ajili yangu
mwambieni baba yangu aliniapisha na kuniambia mimi nipo karibu kufa unizike katika kaburi lile nililochimba kwa ajili yangu mwenyewe katika nchi ya kanaani
sasa nakuomba uniruhusu niende kumzika baba yangu nami nitarudi
 farao akasema panda uende kumzika baba yako kama alivyokuapiza kufanya
 hivyo yosefu akapanda kwenda kumzika baba yake maafisa wote wa farao wakaenda pamoja naye watu mashuhuri wa baraza lake na watu mashuhuri wote wa misri
 hawa ni mbali na watu wote wa nyumbani kwa yosefu na ndugu zake na wale wote wa nyumbani mwa baba yake
ni watoto wao makundi yao ya mwanzo kifo cha yosefu kondoo mbuzi na ng ombe tu waliobakia katika nchi ya gosheni
 magari makubwa na wapanda farasi pia walipanda pamoja naye
likawa kundi kubwa sana
 walipofika kwenye sakafu ya kupuria nafaka ya atadi karibu na yordani wakalia kwa sauti na kwa uchungu huko yosefu akapumzika kwa siku saba kumwombolezea baba yake
 wakanaani walioishi huko walipoona maombolezo yaliyofanyika ka tika sakafu ile ya kupuria ya atadi wakasema wamisri wanafanya maombolezo makubwa kwa hiyo mahali pale karibu na yo rdani pakaitwa abel mizraimua
 hivyo wana wa yakobo wakafanya kama baba yao alivyowaagiza wakamchukua mpaka nchi ya kanaani wakamzika kwenye pango katika shamba la makpela karibu na mamre ambalo abrahamu alilinunua kutoka kwa efroni mhiti pamoja na shamba liwe mahali pa kuzikia
 baada ya yosefu kumzika baba yake akarudi misri pamoja na ndugu zake na wale wote waliokuwa wamekwenda naye kumzika baba yake
yosefu awaondolea ndugu zake mashaka ndugu zake yosefu walipoona kwamba baba yao amekufa wakasema itakuwaje kama yosefu ataweka kinyongo dhidi yetu na kutulipa mabaya yote tuliyomtendea kwa hiyo wakampelekea yosefu ujumbe wakasema kabla baba yako hajafa aliacha maagizo haya hili ndilo mtakalomwambia yosefu ninakuomba uwasamehe ndugu zako dhambi na mabaya kwa vile wa livyokutenda vibaya
sasa tafadhali samehe dhambi za watumishi wa mungu wa baba yako
uj umbe huu ulipomfikia yosefu akalia
 ndipo ndugu zake wakaja na kujitupa chini mbele yake
wakasema sisi ni watumwa wako
 lakini yosefu akawaambia msiogope
je mimi ni badala ya mungu mlikusudia kunidhuru lakini mungu alikusudia mema ili litimie hili linalofanyika sasa kuokoa maisha ya watu wengi
 hivyo basi msiogope
mimi nitawatunza ninyi nyote pamoja na watoto wenu
akawahakikishia na kusema nao kwa wema
a abel mizraimu maana yake maombolezo ya wamisri
 yosefu akakaa katika nchi ya misri yeye pamoja na jamaa yote ya baba yake
akaishi miaka naye akaona kizazi cha tatu cha watoto wa efraimu
pia akaona watoto wa makiri mwana wa manase wakawekwa magotini mwa yosefu walipozaliwa
 ndipo yosefu akawaambia ndugu zake mimi ninakaribia kufa
lakini kwa hakika mungu atawasaidia na kuwachukueni kutoka nchi hii na kuwapeleka katika nchi aliyomwahidi kwa kiapo abrahamu isaki na yakobo
 naye yosefu akawaapisha wana wa israeli na kuwaambia hakika mungu atawasai dia nanyi ni lazima mhakikishe mmepandisha mifupa yangu kutoka mahali hapa
 kwa hiyo yosefu akafa akiwa na umri wa miaka 
baada ya kumtia dawa ili asioze akawekwa kwenye jeneza huko misri
 kutoka utangulizi jina la kitabu hiki cha pili katika vile vitabu vinavyoitwa vitabu vitano vya mose linatokana na jina kililopewa na watafsir wa agano la kale la kiyunani septuagint likimaanisha kutoka kuhama au kuondoka
linatokana na ajabu moja kubwa katika zile alizozifanya mungu katika uhusiano wake na watu wake waisraeli katika agano la kale kuwatoa utumwani na kuwaondoa utumwani katika nchi ya misri
huu ni mwujiza mkubwa katika historia ya waisraeli kwa jambo hili alilofanya mungu uliwatoa kwa uweza wako mkuu na kwa mkono wenye nguvu
nao wamisri watajua kuwa mimi ndimi bwana nitakapounyosha mkono wangu dhidi ya misri na kuwatoa waisraeli watoke humo 
kitabu cha kutoka kinaendeleza habari za wazao wa mababa wakuu ambao kwa sasa wanaitwa waisraeli
habari za waisraeli zilianza na abrahamu katika kitabu cha mwanzo mwa
mkazo maalum umewekwa kwenye hali ya waisraeli huko misri walipokabiliwa na utumwa na kutendewa jeuri kulinganisha na hali nzuri waliyokuwa nayo wakati wa yosefu
kutokana na hali hiyo mungu alimchagua mose kwa kazi maalum kuwaokoa waisraeli kutoka utumwani misri kuwaongoza na kuwaingiza katika nchi ya kanaani ambayo mungu alikuwa amewaahidi baba zao
mose alijulishwa ukweli kwamba mungu wa baba zao alikuwa karibu kuingilia kati ili kuwaokoa waisraeli kutoka kwenye utawala wa farao
yale yaliyotukia baadaye kwa wamisri na kwa waisraeli pia katika yale mapigo kumi yalitimia wakati wa kutoka
mungu alionyesha nguvu zake kwa waisraeli na kwa wamisri katika yale mapigo kumi
pigo la mwisho lilisababisha waisraeli waruhusiwe kuondoka misri
kabla ya waisraeli ku ondoka misri waliadhimisha sikukuu ya pasaka
kuanzishwa kwa pasaka na kuadhimishwa kila mwaka kulifanyika ili ku vikumbusha vizazi vijavyo ukombozi huu wa mwujiza kutoka katika utumwa wa misri
tukio hili linafanyika katika historia iliyofuata baadaye na kuandikwa katika vitabu vya israeli kama mfano wa hali ya juu kabisa wa mwingilio wa mungu kwa ajili ya watu wake
waisraeli walianza safari yao wakiwa wanalindwa na kuon gozwa na mungu katika nguzo ya wingu wakati wa mchana na nguzo ya moto wakati wa usiku
mose aliwaongoza wakavuka bahari ya shamu bahari ya mafunjo au bahari nyekundu baada ya mungu kuigawa wakapiga hema jangwani chini ya mlima sinai kwa muda wa mwaka mmoja
hapa ndipo mungu alipofanya agano lake na waisraeli na kuwapa sheria za kuwaongoza jinsi watakavyoishi na kumwabudu kwani hapa ndipo mose alipopewa ufunuo mkuu wa mungu akipewa kiini na asili ya dini ya kiisraeli
kubadilishwa kwa waisraeli waliokuwa watumwa kwa zaidi ya miaka kuwa taifa huru linalojitegemea chini ya uongozi wa mose ni moja ya miujiza mikubwa kabisa katika nyakati za agano la kale
yale mapigo kumi na kule kutoka kwao mungu alimtafsiria mose kwa njia ya ufunuo
wazo kuu kutolewa utumwani kuanzishwa kwa pasaka kuongozwa na mungu kuingia kwenye agano na mungu na kuanzishwa kwa uhusiano baina ya israeli na mungu agano kulisababisha israeli litambuliwe kuwa taifa takatifu
kwa njia ya kumwabudu mungu kwa moyo wote na utii kwake israeli ilipaswa kuonyesha kielelezo kuwa wao ni watu wa mungu
mungu aliwapa watu wake amri kumi sanduku la agano makuhani hema ya ibada ili kuwafanya wawe na maisha ambayo yangedhihirisha kwamba wao ni watu wa mungu kweli kweli na vitu hivyo viwaongoze katika lengo hilo
jambo muhimu ni kwamba kitabu cha kutoka kinaelezea miujiza mingi kuliko kitabu kingine cho chote katika agano la kale
kinafahamika kwa kuwa na amri kumi
wahusika wakuu yakobo israeli na wanawe yosefu bint farao mose aroni miri amu yethro farao na wamisr i yoshua na bezaleli
mose ni mhusika mkuu aliyetumiwa na mungu kuwaokoa waisraeli na kuwa kiongozi wao kwa muda wa miaka arobaini
mwandishi mwandishi wa kitabu hiki ni mose
ingawa alikuwa mtu dhaifu mungu kwa uweza wake mwenyewe alimpa uwezo mkubwa wa kutenda miujiza na kuongoza
mahali jangwani wakati waisraeli wanatangatanga mahali fulani katika gh uba ya sinai
mgawanyo mose kiongozi aliyechaguliwa na mungu
 ugumu wa farao na matokeo yake
 kuanzishwa kwa pasaka na pigo la mwisho kutoka misri mpaka mlima sinai
 agano la mungu na amri zake
 hema ya ibada
 kutoka waisraeli waonewa haya ndiyo majina ya wana wa israeli ambao walikwenda misr na yakobo kila mmoja akiwa pamoja na jamaa yake reubeni simeoni lawi na yuda isakari zabuloni na benyamini dani na naftali gadi na asheri
 wazao wote wa yakobo walikuwa watu sabini yosefu alikuwa tayari yuko misri
 basi yosefu na kaka zake wote na kizazi kile chote walikufa lakini waisraeli walikuwa wamezaana na kuongezeka sana idadi yao ikawa kubwa mno kwa hiyo wakaijaza nchi
 kisha mfalme mpya ambaye hakufahamu habari za yosefu aliitawala misri
 akawaambia watu wake tazameni waisraeli wamekuwa wengi mno kwa idadi kuliko sisi
 njoni ni lazima tuwashughulikie kwa uangalifu la sivyo watazidi kuwa wengi zaidi na ikiwa patatokea vita watajiunga na adui zetu kupigana dhidi yetu na kuondoka katika nchi hii
 basi wamisri wakaweka wasimamizi waliokuwa watumwa kuwasimamia na kuwatesa waisraeli kwa kazi ngumu wakajenga miji ya pithomu na ramesesi ya kuweka akiba ya farao
 lakini walivyozidi kuteswa ndivyo walivyozidi kuongezeka na kuenea katika nchi wamisri wakawaogopa waisraeli kwa hiyo wakawatumikisha kwa ukatili
 wakafanya maisha ya waisraeli kuwa machungu kwa kufanya kazi ngumu ya kutengeneza lami na kufyatua matofali walifanya kazi zote za mashambani na katika kazi zao zote ngumu wamisri waliwatumia waisraeli kwa ukatili
 mfalme wa misri akawaambia wakunga wa kimisri waliowazalisha wanawake wa kiebrania ambao majina yao ni shifra na pua mtakapowazalisha wanawake wa kiebrania wanapojifungua chunguzeni ikiwa ni mtoto wa kiume mwueni lakini ikiwa ni msichana mwacheni aishi
 lakini hao wakunga walimcha mungu na hawakufanya kile mfalme wa misri alichowaambia kufanya bali wakawaacha watoto wa kiume waishi
 ndipo mfalme wa misri akawaita hao wakunga akawauliza kwa nini mmefanya hivi mbona mmeacha watoto wa kiume waishi wakunga wakamjibu farao wanawake wa kiebrania ni tofauti na wanawake wa kimisri wao wana nguvu nao hujifungua watoto kabla wakunga hawajafika
 kwa hiyo mungu akawatendea mema wakunga hao
waisraeli wakaongezeka na kuendelea kuwa wengi zaidi
 kwa vile hao wakunga walimcha mung u mungu akawajalia kuwa na jamaa zao wenyewe
 kisha farao akatoa agizo hili kwa watu wake wote kila mtoto wa kiume atakayezaliwa kwa waebrania lazima atupwe katika mto nile bali kila mtoto wa kike aachwe aishi
kuzaliwa kwa mose basi mtu mmoja wa nyumba ya lawi akaoa mwanamke mlawi mwanamke huyo akapata mimba akazaa mtoto wa kiume
alipoona mtoto huyo ni mzuri akamficha kwa miezi mitatu
 lakini alipoona hawezi kumficha zaidi akamtengenezea kisafina cha matete akakipaka lami
kisha akamweka huyo mtoto ndani yake akakificha katikati ya matete kando ya ukingo wa mto nile
 dada wa huyo mtoto akasimama mbali ili kuona kitakachompata mtoto
 ndipo binti farao akat elemka mtoni nile kuoga nao wahudumu wake wakawa wanatembea ukingoni mwa mto
binti mfalme akaona kisafina katikati ya manyasi akamtuma mmoja wa mtumwa wake wa kike kukichukua
 alifungua kisafina akaona mtoto ndani yake
mtoto alikuwa akilia akamhurumia
akasema huyu ni mmoja wa watoto wa kiebrania
ndipo dada wa huyo mtoto akamwuliza binti farao je niende nikakutafutie mmoja wa wanawake wa kiebrania akulelee huyu mtoto binti farao akamjibu ndiyo nenda
yule msichana akaenda akamleta mama wa mtoto
 binti farao akamwambia mchukue huyu mtoto unisaidie kumlea nami ni takulipa
basi yule mwanamke akamchukua mtoto na kumlea
 mtoto alipokua akampel eka kwa binti farao naye akawa mwanawe
akamwita jina lake mose akisema nilimtoa kwenye maji
mose akimbilia midiani siku moja baada ya mose kukua akaondoka kwenda walikokuwa watu wake akachunguza jinsi walivyokuwa wakifanya kazi ngumu
akamwona mmisri akimpiga mwebrania mmojawapo wa watu wake
 mose akatazama huku na huko asione mtu ye yote akamwua yule mmisri akamficha mchangani
 kesho yake akatoka akaona waebrania wawili wakipigana
akamwuliza yu le aliyekosa mbona unampiga mwebrania mwenzako yule mtu akamjibu ni nani aliyekuweka wewe kuwa mtawala na mwamuzi juu yetu je kutoka unataka kuniua kama ulivyomwua yule mmisri ndipo mose akaogopa na kuwaza jambo lile nililofanya lazima limefahamika
 farao aliposikia jambo hili alijaribu kumwua mose lakini mo se akamkimbia farao na kwenda kuishi katika nchi ya midiani akaketi kando ya kisima
 kuhani wa midiani alikuwa na binti saba nao wakaja kisimani ili kuchota maji na kujaza hori kwa ajili ya kunyweshea mifugo ya baba yao
 baadhi ya wachungaji wakaja wakawafukuza hao wasichana
ndipo mose akainuka akawasaidia na kunywesha mifugo yao
 hao wasichana waliporudi nyumbani kwa reueli baba yao akawau liza imekuwaje leo mmerudi mapema hivyo wakamjibu mmisri mmoja alituokoa kutoka mikononi mwa wachungaji
pia mtu huyo alituchotea maji na kunywesha mifugo
 akawauliza binti zake yuko wapi mbona mmemwacha mkaribisheni ale chakula
 mose akakubali kukaa kwa huyo mtu ambaye alimpa mose binti yake aliyeitwa sipora amwoe
 sipora alizaa mtoto wa kiume naye mose akamwita gershomu akisema nimekuwa mgeni katika nchi ya kigeni
 baada ya muda mrefu mfalme wa misri akafa
waisraeli wakalia kwa huzuni katika utumwa wao walilia na kilio chao cha kutaka msaada kwa ajili ya utum wa kikamfikia mungu
 mungu akasikia kilio chao cha huzuni akakumbuka agano alilofanya na abrahamu pamoja na isaki na yakobo
 kwa hiyo mungu akawaangalia waisr aeli na kuwahurumia
mose na kichaka kinachowaka moto basi mose alikuwa anachunga mifugo ya yethro mkwewe kuhani wa midiani
mose akapeleka mifugo mbali nyuma ya jangwa naye akafika horebu mlima wa mungu
 huko malaika wa bwana akamtokea mose katika mwali wa moto kutoka katika kichaka
mose akaona hilo ingawa kile kichaka kilikuwa kinawaka moto kilikuwa hakiteketei
 ndipo mose akawaza nitageuka sasa nione kitu hiki cha ajabu nami nione ni kwa nini kichaka hiki hakiteketei
 bwana alipoona kuwa amegeuka ili aone mungu akamwita kutoka ndani ya kile kichaka mose mose naye mose akajibu mimi hapa
 mungu akamwambia usikaribie zaidi
vua viatu vyako kwa maana mahali unaposimama ni ardhi takatifu
 kisha akamwambia mimi ni mungu wa baba yako mungu wa abrahamu mungu wa isaki na mungu wa yakobo
katika jambo hili mose akafunika uso wake kwa sababu aliogopa kumtazama mungu
 bwana akamwambia hakika nimeona mateso ya watu wangu ka tika misri
nimesikia kilio chao kwa sababu ya wasimamizi wao nami naguswa na mateso yao
 basi nimeshuka niwaokoe kutoka mkono wa wamisri niwatoe na kuwapandisha kutoka katika nchi hiyo niwapeleke katika nchi nzuri na kubwa nchi itiririkayo maziwa na asali nchi ya wakanaani wahiti waamori waperizi wahivi na wayebusi
 sasa kilio cha waisraeli kimenifikia nami nimeona jinsi wamisri wanavyowatesa
 basi sasa nenda
ninakutuma kwa farao ili kuwatoa watu wangu waisraeli kutoka misri
 lakini mose akamwamb ia mungu mimi ni nani hata niende kwa farao kuwatoa waisraeli nchini misri naye mungu akasema mimi nitakuwa pamoja nawe
hii itakuwa ishara kwako kwamba ni mimi nimekutuma hapo utakapokuwa umewatoa watu misr i mtamwabudu mungu katika mlima huu
 mose akamwambia mungu ikiwa nitawaendea waisraeli na kuwaambia mungu wa baba zenu amenituma kwenu nao wakiniuliza jina lake ni nani nitawaambia nini mungu akamwambia mose mimi niko ambaye niko
hivyo nd ivyo utakavyowaambia waisraeli mimi niko amenituma kwenu
 vile vile mungu akamwambia mose waambie waisraeli bwana mungu wa baba zenu mungu wa abrahamu mungu wa isaki na mungu wa yakobo amenit uma kwenu
hili ndilo jina langu milele jina ambalo mtanikumbuka kwalo kutoka kizazi hadi kizazi
 nenda ukawakusanye wazee wa israeli uwaambie bwana mungu wa baba zenu mungu wa abrahamu isaki na yakobo alinitokea akaniambia nimewatazama nami nimeona mliyofanyiwa katika misri
 nami nimeahidi kuwapandisha ku toka katika mateso yenu katika nchi ya misri niwapeleke nchi ya wakanaani wahiti waamori waperizi wahivi na wayebusi nchi itiririkayo maziwa na asali
 wazee wa israeli watakusikiliza
kisha wewe na wazee mtakwenda kwa mfalme wa misri na kumwambia bwana mungu wa waebrania ametutokea
tu ruhusu tuende safari kutoka ya siku tatu huko jangwani kutoa dhabihu kwa bwana mungu wetu
 lakini nafahamu kwamba mfalme wa misri hatawaruhusu kwenda mpaka mkono wenye nguvu umlazimishe
 kwa hiyo nitaunyoosha mkono wangu na kuwapiga wamisri kwa maajabu yote nitakayofanya miongoni mwao
baada ya hayo atawaruhusu mwondoke
 nami nitawapa hawa watu upendeleo mbele ya wamisri kwa hiyo mtakapoondoka nchini hamtaondoka mikono mitupu
 kila mwanamke mwisraeli atamwomba jirani yake mmisri na mwanamke ye yote anayeishi nyumbani kwake ampe vyombo vya fedha dhahabu na nguo ambavyo mtawavika wana wenu na binti zenu
hivyo mtawateka nyara wamisri
ishara za mose mose akamjibu itakuwaje kama hawataniamini au kunisikiliza waseme bwana hakukutokea ndipo bwana akamwambia ni nini hicho kilicho mkononi mwako akajibu fimbo
 bwana akasema itupe chini
mose akaitupa chini hiyo fimbo nayo ikawa nyoka naye akaikimbia
 kisha bwana akamwambia nyoosha mkono wako uikamate mkiani
basi mose akanyoosha mkono akamkamata yule nyoka nayo ikabadilika tena kuwa fimbo mkononi mwake
 bwana akasema hivi ndivyo waisraeli watakavyoamini kuwa bwana mungu wa baba zao mungu wa abrahamu mungu wa isaki na mungu wa yakobo amekutokea wewe
 kisha bwana akamwambia weka mkono wako ndani ya joho lako
basi mose akaweka mkono wake ndani ya joho lake naye alipoutoa ulikuwa na ukoma mweupe kama theluji
mungu akamwambia sasa urudishe tena huo mkono ndani ya joho lako
basi mose akaurudisha mkono wake ndani ya joho lake na alipoutoa ulikuwa mzima kama sehemu zingine za mwili wake
 ndipo bwana akamwambia kama hawatakuamini wewe au kutojali ishara ya kwanza wataamini ishara ya pili
 lakini kama hawataamini ishara hizi mbili au hawatawasikiliza ninyi chukua kiasi cha maji kutoka mto nile uyamim ine juu ya ardhi kavu
maji mtakayotoa mtoni yatakuwa damu juu ya ardhi
 mose akamwambia bwana ee bwana kamwe sijapata kuwa msemaji kwa ufasaha wakati uliopita wa la tangu ulipoanza kuzungumza na mtumishi wako
ulimi wangu ni mzito kuzungumza
 bwana akamwambia ni nani aliyempa mwandamu kinywa ni nani aliyemfanya mtu kuwa kiziwi au bubu ni nani anayempa mtu kuona au upofu je si mimi bwana sasa nenda nitakusaidia kusema nami nitakufundisha jambo la kusema
 lakini mose akasema ee bwana tafadhali mtume mtu mwingine kufanya kazi hiyo
 ndipo hasira ya bwan ikawaka dhidi ya mose akamwambia vipi kuhusu ndugu yako aroni mlawi ninajua yeye anaweza kuzungumza vizuri
naye yuko tayari njiani kukulaki na moyo wake utafurahi wakati atakapokuona
 utazungumza naye na kuweka maneno kinywani mwake
nitawasaidia ninyi wawili kusema nami nitawafundisha jambo la kufanya
 aroni ataongea na watu badala yako na itakuwa kwamba yeye amekuwa kinywa chako nawe utakuwa kama mungu kwake
 lakini chukua fimbo hii mkononi mwako ili uweze kuitumia kufanya ishara hizo za ajabu
mose anarudi misri kisha mose akarudi kwa yethro mkwewe akamwambia niruhusu nirudi kwa watu wangu misri kuona kama yuko hata mmoja wao ambaye bado anaishi
yethro akamwambia nenda nami nakutakia mema
 basi bwana alikuwa amemwambia mose huko midiani rudi misri kwa maana watu wote waliotaka kukuua wamekufa
 basi mose akamchukua mkewe na wanawe akawapandisha juu ya pu nda na kuanza safari kurudi misri
naye akaichukua ile fimbo ya mungu mkononi mwake
 bwana akamwambia mose utakaporudi misri hakikisha kwamba utafanya mbele ya farao maajabu yote ni liyokupa uwezo wa kuyafanya
lakini nitafanya moyo wake kuwa mgumu ili kwamba asiw aruhusu watu waende
 kisha mwambie farao hili ndilo asemalo bwana israeli ni mwanangu mzaliwa wa kwanza nami nilikuambia ruhusu mwanangu aondoke ili aweze kuniabudu mimi
lakini ukakataa kumruhusu kwenda basi nitaua mwana wako mzaliwa wa kwanza
kutoka mose alipokuwa mahali pa kulala wageni akiwa njiani kurudi mi sri bwana akakutana naye akataka kumwua
 lakini sipora akachukua jiwe gumu akakata govi la mwanawe na kugusa nalo miguu ya mose
sipora akasema hakika wewe ni bwana arusi wa damu kwangu
 sipora alipomwita mose bwana arusi wa damu alikuwa anamaanisha ile tohara
baada ya hayo bwana akamwacha
 bwana akamwambia aroni nenda jangwani ukamlaki mose
basi akakutana na mose kwenye mlima wa mungu akambusu
 kisha mose akamwambia aroni kila kitu bwana alichomtuma kusema vile vile habari za ishara na maajabu lizokuwa amemwamuru kufanya
 mose na aroni wakawakusanya wazee wote wa waisraeli naye aroni akawaambia kila kitu bwana alichokuwa amemwambia mose
pia akafanya ishara mbele ya watu nao wakaamini
nao waliposikia kuwa bwana anajishughulisha nao na kwamba ameona mateso yao walisujudu na kuabudu
baadaye mose na aroni wakaenda kwa farao wakamwambia hili ndilo asemalo bwana mungu wa israe li waruhusu watu wangu waende ili waweze kunifanyia sikukuu huko jangwani
 farao akasema huyo bwana ni nani hata nimtii na kuruhusu israeli waende
simjui huyo bwana wala sitawaruhusu israeli waende
 ndipo mose na aroni wakasema mungu wa waebrania amekutana nasi
sasa turuhusu tuwe na safari ya siku tatu ya jangwani ili tukamtolee bwana mun gu wetu dhabihu la sivyo aweza kutupiga sisi kwa tauni au kwa upanga
 lakini mfalme wa misri akasema mbona ninyi mose na aroni mnawachukua watu waache kazi zao rudini kwenye kazi zenu kisha farao akasema tazama sasa watu hawa ni wengi nanyi mnawazuia kufanya kazi
siku iyo hiyo farao akatoa amri hii kwa viongozi wa watumwa na wasimamizi wa watu akawaambia tangu sasa msiwape hawa watu nyasi za kutengenezea matofali
wao wakusanye nyasi zao wenyewe
 lakini watakeni kutengeneza matofali kiasi kile kile cha mwanzo kiwango kisipung uzwe
wao ni wavivu ndiyo sababu wanalia wakisema turuhusiwe twende kumtolea mungu wetu dhabihu
 fanyeni kazi kuwa ngumu zaidi kwa watu hao ili kwamba wakazane na kazi na kuacha kusikiliza uongo
 basi viongozi wa watumwa na wasimamizi wakaenda kuwaambia watu hivi ndivyo farao asemavyo sitawapa tena nyasi
 nendeni mkatafute nyasi weny ewe po pote mnapoweza kuzipata lakini kazi yenu haitapunguzwa hata kidogo
 basi watu wakatawanyika kote nchini misri kukusanya mabua ya kutumia badala ya nyasi
 viongozi wa watumwa wakasisitiza wakisema timizeni kazi mnayotakiwa kwa kila siku kama wakati ule mlipokuwa mkipewa nyasi
 wasimamizi wa kiisraeli waliochaguliwa na viongozi wa watumwa wa farao waliwapiga na kuwauliza kwa nini hamkutimiza kiwango chenu cha kutengeneza matofali jana na leo kama mwanzoni ndipo wasimamizi wa kiisraeli wakaenda kumlilia farao wakisema mbona umewatendea watumishi wako hivi watumishi wako hawapewi nyasi hata hivyo tumeambiwa tengenezeni matofali watumishi wako wanapigwa lakini kosa ni la watu wako wenyewe
 farao akasema ninyi ni wavivu ndiyo sababu mnasema turuhusu twende tukamtolee bwana dhabihu
 sasa nendeni kazini
hamtapewa nyasi zo zote nanyi ni lazima mtengeneze matofali
 wasimamizi wa kiisraeli walitambua kuwa wako taabuni walipoambiwa hamtakiwi kupunguza idadi ya matofali mliotakiwa kutengeneza kila siku
 walipoondoka kwa farao wakawakuta mo se na aroni wakingojea kukutana nao wakawaambia mose na aroni bwana na awaangalie awahukumu ninyi mmetufanya tunuke kwa farao na maafisa wake nanyi mmeweka upanga mkononi mwao ili kutuua sisi
mungu anaahidi ukombozi mose akarudi kwa bwana na kumwambia ee bwana mbona umewaletea watu hawa taabu kwa nini basi ukanituma mimi tangu nilipomwendea farao kuzungumza naye kwa jina lako amewapatisha taabu watu hawa nawe kamwe hujawakomboa watu wako
kisha bwana akamwambia mose sasa utaona kitu nitakachomfanyia farao kwa kutoka sababu ya mkono wangu wenye nguvu atawaachia watu waend e kwa sababu ya mkono wangu wenye nguvu atawafukuza waondoke nchini mwake
 pia mungu akamwambia mose mimi ndimi bwana
 nilimtokea abrahamu isaki na yakobo kama mungu mwenyezi ingawa sikuwajulisha jina langu yehova a mimi mwenyewe sikujitambulisha kwao
 pia niliweka agano langu nao kuwapa nchi ya kanaani ambako waliishi kama wageni
 zaidi ya hayo nimesikia kilio cha huz uni cha waisraeli ambao wamisri wamewatia utumwani nami nimelikumbuka agano langu
 kwa hiyo waambie waisraeli mimi ndimi bwana nitawatoa mtoke katika kongwa la wamisri
nitawaweka huru mtoke katika kuwa watumwa wao nami nitawakomboa kwa mkono ulionyooshwa pamoja na matendo makuu ya hukumu
 nitawatwaa mwe watu wangu mwenyewe nami nitakuwa mungu wenu
ndipo mtajua kuwa mimi ndimi bwana mungu wenu niliyewatoa chini ya kongwa la wamisri
 nami nitawaleta mpaka nchi niliyoapa kwa mkono ulioinuliwa kumpa abr ahamu isaki na yakobo
nitawapa iwe milki yenu
mimi ndimi bwana
 mose akawaarifu waisraeli jambo hili lakini hawakumsikiliza kwa sababu ya maumivu makuu ya moyoni na utumwa wa kikatili
 ndipo bwana akamwambia mose nenda mwambie farao mfalme wa misri awaachie waisraeli waondoke nchini mwake
 lakini mose akamwambia bwana ikiwa waisraeli hawatanisikiliza kwa nini yeye farao anisikilize mimi ambaye huzungumza kwa kigugumizi orodha ya jamaa ya mose na aroni ndipo bwana akanena na mose na aroni kuhusu waisraeli na farao mfalme wa misri naye akawaamuru wawatoe waisraeli kutoka misri
 hawa walikuwa wakuu wa jamaa zao wana wa reubeni mzaliwa wa kwanza wa kiume wa israeli walikuwa hanoki palu hesroni na karmi
hawa walikuwa ndio koo za reubeni
 wana wa simeoni walikuwa yemueli yamini ohadi yakini sohari na shauli mwana wa mwanamke mkanaani
hawa walikuwa ndio koo za simeoni
 haya yalikuwa ndiyo majina ya wana wa lawi kufuatana na orodha zao gershoni kohathi na merari
lawi aliishi miaka 
 wana wa gershoni kwa koo walikuwa libni na shimei
 wana wa kohathi walikuwa amramu ishari hebroni na uzieli
kohathi aliishi miaka 
 wana wa merari walikuwa mahli na mushi
hizi ndizo zilizokuwa koo za lawi kufuatana na orodha zao
 amramu akamwoa yokobedi shangazi yake ambaye alimzalia aroni na mose
amramu aliishi miaka 
 wana wa ishari walikuwa kora nefegi na zikri
 wana wa uzieli walikuwa mishaeli elisafani na sithri
 aroni akamwoa elisheba binti wa aminadabu ndugu yake nashoni naye akamzalia nadabu ab ihu eleazari na ithamari
 wana wa kora walikuwa asiri elkana na abiasafu
hawa walikuwa ndio koo za kora
 eleazari mwana wa aroni akamwoa mmoja wa binti za putieli naye akamzalia finehasi
hawa walikuwa ndio wakuu wa jamaa za walawi ukoo kwa ukoo
 hawa walikuwa aroni na mose wale wale ambao bwana aliwaambia watoeni waisraeli katika nchi ya misri kwa vikosi vyao
 ndio hao hao waliozungumza na far ao mfalme wa misri kuhusu kuwatoa waisraeli misri
ilikuwa ni huyo mose na huyo aroni
aroni kuzungumza badala ya mose bwana aliponena na mose huko misri akamwambia mimi ndimi bwana
mwambie farao mfalme wa misri kila kitu nikuambiacho
 lakini mose akamwambia bwana kwa kuwa mimi huzungumza kwa kigugumizi farao atanisikiliza mimi kisha bwana akamwambia mose tazama nimekufanya kuwa kama mungu kwa farao naye aroni huyo ndugu yako atakuwa nabii wako
 utasema kila kitu kutoka nitakachokuagiza naye aroni ndugu yako atamwambia farao awaachie waisraeli watoke katika nchi yake
 lakini nitaufanya moyo wa farao kuwa mgumu hata ingawa nitazidisha ishara na maajabu katika misri hatawasikiliza
kisha nitaupeleka mkono wangu juu ya misri na kwa matendo makuu ya hukumu nitavitoa vikundi vyangu watu wangu waisraeli
 nao wamisri watajua kuwa mimi ndimi bwana nitakapounyosha mkono wangu dhidi ya misri na kuwatoa waisraeli watoke humo
 mose na aroni wakafanya sawasawa kama vile bwana alivyowaagiza
 mose alikuwa na umri wa miaka themanini na aroni alikuwa na umri wa miaka themanini na mitatu walipozungumza na farao
fimbo ya aroni yawa nyoka bwana akamwambia mose na aroni farao atakapowaambia fanyeni mwujiza basi mwambie aroni chukua fimbo yako na uitupe chini mbele ya farao nayo fimbo itakuwa nyoka
 ndipo mose na aroni wakaenda kwa farao wakafanya sawasawa kama vile bwana alivyoagiza
aroni akaitupa ile fimbo yake chini mbele ya farao na maafisa wake nayo ikawa nyoka
 farao naye akawaita watu wenye maarifa na wachawi na waganga wa kimisri nao wakafanya vivyo hivyo kwa siri ya uganga wao
 kila mmoja alitupa fimbo yake chini nayo ikawa nyoka
lakini fimbo ya aroni ikazimeza zile fimbo zao
 hata hivyo moyo wa farao ukawa mgumu naye hakuwasikiliza mose na aroni sawasawa kama vile bwana alivyokuwa amesema
pigo la kwanza damu kisha bwana akamwambia mose moyo wa farao ni mgumu anakataa kuwaachia watu kuondoka
 nenda kwa farao asubuhi wakati anapokwenda mtoni
ungoje ukingoni mwa nile ili kuonana naye nawe uchukue mkononi mwako fimbo ile iliyobad ilishwa kuwa nyoka
 kisha umwambie bwana mungu wa waebrania amenituma nikuambie uwaachie watu wangu waende ili wapate kuniabudu jangwani
lakini hadi sasa hujasikiliza
 hili ndilo bwana asemalo kwa hili utajua kuwa mimi ndimi bwana fimbo iliyo mkononi mwangu nitapiga nayo maji ya nile nayo yatabadilika kuwa damu
 samaki waliopo katika mto nile watakufa nao mto utanuka vibaya wamisri hawataweza kunywa hayo maji yake
 bwana akamwambia mose mwambie aroni chukua ile fimbo yako unyoshe mkono wako juu ya maji ya misr i juu ya chemchemi na mifereji juu ya madimbwi na mabwawa yote navyo vitabadilika kuwa damu
damu itakuwa kila mahali katika misr i hata kwenye vyombo vya miti na vya mawe
 mose na aroni wakafanya kama vile bwana alivyokuwa amewaagiza
akainua fimbo yake machoni pa farao na maafisa wake na kuyapiga maji ya mto nile na maji yote yakabadilika kuwa damu
 samaki katika mto nile wakafa nao mto ukanuka vibaya sana kiasi kwamba wamisri hawakuweza kunywa maji yake
damu ilikuwa kila mahali katika nchi ya misri
 lakini waganga wa misri kwa kutumia siri ya uganga wao wakafanya vivyo hivyo nao moyo wa farao ukawa mgumu hakuwasikiliza mose na aroni kama vile bwana alivyokuwa amesema
 badala yake akageuka akaenda kwenye jumba lake la kifalme wala hakulitia hili moyoni
 nao wamisri wote wakachimba kando kando ya mto nile kupata maji ya kunywa kwa sababu hawakuweza kunywa maji ya mto
pigo la pili vyura zilipita siku saba baada ya bwana kuyapiga maji ya mto nile
ndipo bwana akamwambia mose nenda kwa farao ukamwambie hili ndilo asemalo bwana waachie watu wangu waende ili wapate kuniabudu
 kama ukikataa kuwaruhusu kuondoka basi nitaipiga nchi yako yote kwa kuwaletea vyura
 mto nile utafurika vyura
watakuja kwenye ju mba lako la kifalme na katika chumba chako cha kulala na kitandani mwako katika nyumba za maafisa wako na kwa watu wako vyura hao wataingia katika meko yenu na kwenye vyombo vya kukandia unga
 vyura watapanda juu yako juu ya watu wako na maafisa wako wote
 ndipo bwana akamwambia mose mwambie aroni nyosha mkono wako ukiwa na ile fimbo yako juu ya vijito mifereji na madimbwi fanya vyura waje juu ya nchi ya misri
 ndipo aroni akaunyosha mkono wake juu ya maji ya misri nao vyura wakatokea na kuifunika nchi
 lakini waganga wakafanya vivyo hivyo kwa siri ya uganga wao nao pia kutoka wakafanya vyura kuja juu ya nchi ya misri
 ndipo farao akamwita mose na aroni na kusema mwombeni bwana awaondoe vyura kutoka kwangu na kwa watu wangu nami nitawaachia watu we nu waende kumtolea bwana dhabihu
 mose akamwambia farao ninakupa heshima ya kuamua ni wakati gani wa kukuombea wewe maafisa wako na watu wako ili kwamba vyura watoke kwenu na kwenye nyumba zenu
isipokuwa wa le walio katika mto nile
 farao akasema kesho
mose akamjibu itakuwa kama unavyosema ili upate ku jua kwamba hakuna ye yote kama bwana mungu wetu
 vyura wataondoka kwako na katika nyumba zako kwa maafisa wako na kwa watu wako ila watabakia katika mto nile tu
 baada ya mose na aroni kuondoka kwa farao mose akamlilia bwana kuhusu vyura aliokuwa amewaleta kwa farao
 naye bwana akafanya lile mose alil omwomba
vyura wafia ndani ya nyumba viwanjani na mashambani
wakayakusanya malundo nchi nzima ikanuka
 lakini farao alipoona pametokea nafuu akaushupaza moyo wake na hakuwasikiliza mose na aroni kama ile bwana alivyokuwa amesema
pigo la tatu chawa ndipo bwana akamwamba mose mwambie aroni nyosh fimbo yako uyapige mavumbi ya ardhi nayo nchi yote ya misri mavumbi yatakuwa viroboto
 wakafanya hivyo aroni aliponyosha mkono wake wenye fimbo na kuyapiga mavumbi ya nchi viroboto wakawajia watu na wanyama
mavumbi yote katika nchi ya misri yakawa viroboto
 lakini waganga walipojaribu kutengeneza viroboto kwa siri ya uganga wao hawakuweza
nao chawa walikuwa juu ya watu na wanyama
 waganga wale wakamwambia farao hiki ni kidole cha mungu
lakini moyo wa farao ukawa mgumu naye hakuwasikiliza kama vile bwana alivyosema
pigo la nne mainzi kisha bwana akamwambia mose amka mapema asubuhi na usim ame mbele ya farao wakati anapokwenda mtoni nawe umwambie hili ndilo bwana asemalo waachie watu wangu waende il wapate kuniabudu
 kama hutawaachia watu wangu waondoke nitakupelekea makundi ya mainzi juu yako kwa maafisa wako kwa watu wako na kwenye nyumba zenu
nyumba za wamisri zitajazwa mainzi hata na ardhi yote ya misri
 lakini siku ile nitafanya kitu tofauti katika nchi ya gosheni ambapo watu wangu wanaishi hapatakuwepo na makundi ya mainzi ili mpate kujua kwamba mimi bwana niko katika nchi hii
 nitaweka tofauti kati ya watu wangu na watu wenu
ishara hii ya ajabu itatokea kesho
 naye bwana akafanya hiyo
makundi makubwa ya mainzi yalimiminika katika jumba la kifalme la farao na katika nyumba za maafisa wake pia nchi yote ya misri ikaharibiwa na mainzi
 ndipo farao akamwita mose na aroni na kuwaambia nendeni mkamtolee mungu wenu dhabihu katika nchi hii
 lakini mose akamwambia hilo halitakuwa sawa
dhab ihu tutakazomtolea bwana mungu wetu zitakuwa chukizo kwa wamisri
kama tukitoa dhabihu ambazo ni chukizo mbele yao je hawatatupiga mawe ni lazima twende mwendo wa siku tatu mpaka tufike jangwani ili tumtolee bwana mungu wetu dhabihu kama alivyotuagiza
 farao akamwambia nitawaruhusu mwende kumtolea bwana mungu wenu dhabihu huko jangwani lakini hamna ruhusa kwenda mbali sana
sasa mniombee
 mose akajibu mara tu nitakapoondoka nitamwomba bwana na kesho mainzi yataondoka kwa farao kwa maafisa wake na kwa watu wake
hakikisha tu kwamba farao hatatenda kwa udanganyifu tena kwa kutokuwaachia watu waende kumtolea bwana dhabihu
 ndipo mose akamwacha farao na kumwomba bwana naye bwana akafanya lile mose alilomwomba
mainzi yakaondoka kwa farao kwa maofisa wa ke na kwa watu wake wala hakuna hata inzi aliyebakia
 lakini wakati huu pia farao akaushupaza moyo wake wala hakuwaruhusu waisraeli waondoke
pigo la tano vifo vya mifugo ndipo bwana akamwambia mose nenda kwa farao ukamwambie hili ndilo bwana mungu wa waebrania asemalo waachie watu wangu waende ili wapate kuniabudu
 kama ukikataa kuwaachia waende nawe ukiendelea kuwashikilia mkono wa kutoka bwana utaleta pigo baya kwa mifugo yako juu ya farasi wako punda ngamia ng ombe wako kondoo na mbuzi
 lakini bwana ataweka tofauti kati ya mifugo ya israeli na ile ya misri kwamba hakuna mnyama wa mwisraeli atakayekufa
 bwana akaweka wakati na kusema kesho bwana atalitenda hili katika nchi
 siku iliyofuata bwana akalitenda mifugo yote ya wamisri ikafa laki ni hakuna hata mnyama mmoja wa wana wa israeli iliyekufa
 farao akatuma watu kuchunguza nao wakakuta kuwa hakuna hata mnyama mmoja wa waisraeli aliyekufa
lakini moyo wa farao haukukubali kuwaachia watu waende
pigo la sita majipu kisha bwana akamwambia mose na aroni chukueni majivu ya tanuru naye mose ayarushe angani mbele ya farao
 yatakuwa vumbi jepesi juu ya nchi yote ya misri pia yatatokea majipu yenye kufura juu ya watu na wanyama katika nchi yote
 basi wakachukua majivu kwenye tanuru na kusimama mbele ya farao
mose akayarusha hewani nayo majipu yenye kufura yakatokea miilini mwa watu na wanyama
 waganga hawakuweza kusimama mbele ya mose kwa sababu ya majipu yale yaliyokuwa miilini mwao na juu ya miili ya wamisri wote
 lakini bwana akaufanya moyo wa farao kuwa mgumu naye hakuwasikiliza mose na aroni sawasawa kama vile bwana alivyokuwa amemwambia mose
pigo la saba mvua ya mawe kisha bwana akamwambia mose amka mapema asubuhi usimame mbele ya farao umwambie hili ndilo asemalo bwana mungu wa waebrania waachie watu wangu waende ili kwamba waweze kuniabudu au wakati huu nitaleta mapigo yangu yenye nguvu dhidi yako maafisa wako na watu wako ili upate kujua kuwa hakuna mwingine kama mimi katika dunia yote
 kwa kuwa mpaka sasa ningelikuwa nimenyoosha mkono wangu na kukupiga wewe na watu wako kwa pigo ambalo lingekufutilia mbali juu ya nchi
 lakini nimekuacha wewe uwepo kwa kusudi hili hasa ili nipate kukuonyesha uwezo wangu na ili jina langu lipate kutangazwa katika dunia yote
 bado unaendelea kujiinua juu ya watu wangu wala hutaki kuwaachia waende
 kwa hiyo kesho wakati kama huu nitale ta mvua mbaya sana ya mawe ambayo haijapata kunyesha katika nchi ya misri tangu siku ilipoumbwa mpaka leo
 sasa toa amri urudishe wanyama wote watoke malishoni na cho chote ambacho kipo mashambani waje mpaka mahali pa usalama kwa sababu mvua ya mawe itanyesha juu ya kila mtu na kila mnyama ambaye hajaletwa ndani ambao bado wako nj mashambani nao watakufa
 wale maofisa wa farao ambao waliliogopa neno la bwana wakafanya haraka kuwaleta watumwa wao na mifugo yao ndani
 lakini wale waliopuuza neno la bwana wakawaacha watumwa wao na mifugo yao shambani
 ndipo bwana akamwambia mose nyosha mkono wako kuelekea angani ili kwamba mvua ya mawe inyeshe juu ya misri yote juu ya watu wanyama na juu ya kila kitu kiotacho katika mashamba ya misri
 mose alipoinyosha fimbo yake kuelekea angani bwana akatuma ngur umo na mvua ya mawe umeme wa radi ulimulika hadi nchi
kwa hiyo bwana akanyesha mvua ya mawe juu ya nchi ya misri mvua ya mawe ikanyesha na radi ikamulika pote
ikawa dhoruba ya kutisha ambayo haijakuwako katika nchi ya misri tangu nchi hiyo iwe taifa
 mvua ya mawe ikaharibu kila kitu katika nchi ya misri kilichokuwa katika mashamba watu na wany ama ikaharibu kila kitu kinachoota mashambani na kuvunja kila mti
 mahali pekee ambapo mvua ya mawe haikunyesha ni nchi ya gosheni ambako waisraeli waliishi
 ndipo farao akawaita mose na aroni akawaambia wakati huu nimetenda dhambi
bwana ni mwenye haki mimi na watu wangu ni wakosaji
 mwombeni bwana kwa kuwa tumepata ngurumo na mvua za mawe za kututosha nitawaachia mwondoke hamtahitaji kungoja zaidi
 mose akamjibu nit akapokuwa nimetoka nje ya mji nitanyoosha mikono yangu juu kumwomba bwana
ngurumo zitakoma na hapatakuwepo mvua ya mawe tena ili upate kujua kuwa nchi ni mali ya bwana
 lakini ninajua kuwa wewe na maafisa wako bado hamumwogopi bwana mungu
 kitani na shayiri vilih aribiwa kwa kuwa shayiri ilikuwa na masuke na kitani ilikuwa katika kutoa maua
 hata hivyo ngano na jamii nyingine ya ngano hazikuharibiwa kwa sababu kutoka zilikuwa hazijakomaa bado
 kisha mose akaondoka kwa farao akaenda nje ya mji
mose akanyoosha mikono yake kuelekea kwa bwana ngurumo na mvua ya mawe vikakoma mvua haikuendelea tena kunyesha nchini
 farao alipoona kwamba mvua ya mawe na ngurumo zimekoma akafanya dhambi tena
ye ye na maafisa wake wakafanya mioyo yao kuwa migumu
 kwa hiyo moyo wa farao ukawa mgumu wala hakuwaachia waisraeli waende kama vile bwana alivyokuwa amesema kupitia mose
pigo la nane nzige ndipo bwana akamwambia mose nenda kwa farao kwa kuwa nimeufanya moyo wake kuwa mgumu na mioyo ya maafisa wake li kwamba nipate kutenda ishara hizi zangu za ajabu miongoni mwao ili upate kuwaeleza watoto wako na wajukuu wako jinsi nilivyowatendea wamisri kwa ukali na jinsi nilivyofanya ishara zangu miongoni mwao nanyi mpate kujua kuwa mimi ndimi bwana
 kwa hiyo mose na aroni wakaenda kwa farao na kumwambia h ili ndilo bwana mungu wa waebrania asemalo utaendelea hata lini kukataa kunyenyekea mbele yangu waachie watu wangu waende ili wapate kuniabudu
 kama ukikataa kuwaachia waende kesho nitaleta nzige katika nchi yako
 nao watafunika uso wa ardhi hata usionekana
watatafuna mabaki machache yaliyobakizwa baada ya ile mvua ya mawe yaani pamoja na kila mti unaoota katika mashamba yenu
 nzige hao watajaza nyumba zako za maafisa wako wote na za wamisri wote
jambo ambalo baba zenu wala babu zenu haw ajapata kuona tangu siku ile walipoanza kuishi katika nc hi hii mpaka leo hii
ndipo mose akageuka na kumwacha farao
 maafisa wa farao wakamwambia mpaka lini huyu mtu atakuwa tanzi kwetu waachei hao watu waende zao ili wapate kumwabudu bwana mungu wao
je bado hutambui kuwa misri imeangamia ndipo mose na aroni wakaletwa kwa farao
farao akaw aambia nendeni mkamwabudu bwana mungu wenu
lakini ni nani hasa watakaokwenda mose akajibu tutak wenda na vijana wetu na wazee pamoja na wana wetu na binti zetu pia pamoja na kondoo zetu ng ombe mbuzi farasi na punda kwa sababu tutaadhimisha sikukuu kwa bwana
 farao akasema bwana awe pamoja nanyi kama nikiwaruhusu mwondoke pamoja na wanawake zenu na watoto wenu ni wazi kwamba mna makusudi mabaya
 la hasha wanaume peke yao na waende wakamwabudu bwana kwa kuwa hilo ndilo mmekuwa mkiomba
kwa hiyo mose na aroni wakaondolewa mbele ya farao
 basi bwana akamwambia mose nyosha mkono wako juu ya misri ili kundi la nzige liweze kuingia juu ya nchi na kutafuna kila kitu kiotacho katika mashamba na kila kitu kilichosazwa na ile mvua ya mawe
 kwa hiyo mose akanyoosha fimbo yake juu ya misri bwan akauleta upepo wa mashariki ukavuma katika nchi yote mchana wote na usiku kucha kufikia asubuhi upepo ukawa umeleta nzige
 wakaivamia misri yote na kukaa kila eneo la nchi kwa wingi
kamwe hapajapata kuwepo pigo la nzige kama hilo wala halitakuwepo tena
 wakafunika ardhi yote mpaka ardhi ikawa nyeusi
wakatafuna kile chote kilichokuwa kimebakizwa na ile mvua ya mawe kila kitu kiotacho mashambani pamoja na matunda kwenye miti
hakuna kitu cho chote cha kijani kilichosalia ka tika miti au mmea katika nchi yote ya misri
 farao akawaita mose na aroni kwa haraka na kuwaambia nimet enda dhambi dhidi ya bwana mungu wenu na dhidi yenu pia
 sasa unisamehe dhambi yangu mara moja tena na umwombe bwana mungu wako aondoe pigo hili baya kwangu
 kisha mose akaondoka kwa farao akamwomba bwana
 naye bwana akaugeuza upepo ukavuma kutoka magharibi wenye nguvu nyingi ambao uliwaondoa wale nzige na kuwapeleka kwenye bahari ya shamu
hakuna nzige hata mmoja aliyebaki po pote katika nchi ya misri
 lakini bwana akaufanya moyo wa farao kuwa mgumu wala hakuwaachia waisraeli waondoke
pigo la tisa giza kisha bwana akamwambia mose nyosha mkono wako kuelekea angani ili giza litande katika nchi ya mi sri giza ambalo watu wanaweza kulipapasa na kulihisi
 kwa hiyo mose akaunyosha mkono wake kuelekea angani na giza nene likafunika pote katika nchi ya misri kwa muda wa siku tatu
 hakuna mtu ye yote aliyeweza kumwona mwenzake wala kuondoka mahali alipokuw kwa muda wa siku kutoka tatu
lakini wasraeli wote walikuwa na mwanga katika maeneo yao waliyokuwa wanaishi
 ndipo farao akamwita mose na kusema nendeni mkamwabudu bwana
hata wanawake na watoto wenu mwaweza kwenda nao pia lakini kondoo mbuzi na ng ombe wenu waacheni
 lakini mose akasema huna budi kuturuhusu tuwe na dhabihu na sadaka za kuteketezwa za kutoa mbele za bwana mungu wetu
 sisi ni lazima tuondoke na mifugo yetu pia wala hakuna ukwato utakaoachwa nyuma
inatupasa kutumia baadhi ya hiyo mifugo katika kumwabudu bwana mu ngu wetu kwa kuwa mpaka tutakapofika huko hatutakuwa tumefahamu ni nini tutakachotumia katika kumwabudu bwana
 lakini bwana akaufanya moyo wa farao kuwa mgumu hakuwa radhi kuwaachia waondoke
 farao akamwambia mose ondoka mbele yangu hakikisha kuwa hutakuja mbele yangu tena siku ile utakapouona uso wangu utakufa
 mose akamjibu iwe kama ulivyosema kamwe sitauona uso wako tena
pigo la basi bwana alikuwa amemwambia mose nitaleta pigo moja zaidi kwa farao na katika nchi ya misri
baada ya hilo atawaacha mwondoke hapa na atakapofanya hivyo atawafukuza mtoke kabisa
 waambie watu wote waume kwa wake wawaombe majirani zao vitu vya fedha na vya dhahabu
 bwana akawafanya wamisri wawe na moyo wa ukarimu kwa waisraeli naye mose mwenyewe akaheshimiwa sana na maafisa wa farao na watu wote katika nchi ya misri
kumi kuuawa wazaliwa wa kwanza kwa hiyo mose akasema hili ndilo bwana asemalo pa napo usiku wa manane mimi nitapita katika nchi yote ya misri
 kila mwanamume kifungua mimba katika misri atakufa kuanzia mzaliwa wa kwanza wa kiume wa farao aketiye penye kiti cha ufalme hadi mzaliwa wa kwanza wa kiume wa mtumwa wa kike anayesaga nafaka kw jiwe pamoja na kila mzaliwa wa kwanza wa mifugo
 patakuwepo kilio kikubwa katika nchi yote ya misri kilio kibaya ambacho hakijakuwepo wala kamwe hakitakuwepo tena
 lakini miongoni mwa waisraeli hakuna hata mbwa atakayembwekea mwanadamu wala mnyama ye yote
ndipo mtakapojua kuwa bwana huweka tofauti kati ya misri na israeli
 maafisa hawa wako wote watanijia wakisujudu mbele yangu wakisema ondoka wewe pamoja na watu wako wote wanaokufuata baada ya haya nitaondoka
kisha mose huku akiwa amewaka hasira akamwacha farao
 bwana alikuwa amemwambia mose farao atakataa kukusikiliz a ili maajabu yangu yapate kuongezeka katika nchi ya misri
 mose na aroni wakafanya maajabu haya yote mbele ya farao lakini bwana akaufanya moyo wa farao kuwa mgumu wala hakuwaachia waisraeli waondoke katika nchi yake
pasaka bwana akamwambia mose na aroni katika nchi ya misri mwezi huu utakuwa mwanzo wa miezi kwenu yaani mwezi wa kwanza wa mwaka wenu
 iambie jumuiya yote ya israeli kwamba ka tika siku ya kumi ya mwezi huu kila mtu atatwaa mwana kondoo mmoja kwa ajili ya familia yake mmoja kwa kila nyumba
 ikiwa nyumba yo yote ina watu wachache wasioweza kumaliza huyo mwana kondoo mzima nyumba hiyo itabidi ishirikiane na nyumba ya jirani wa karibu baada ya kuzingatia idadi ya watu waliomo
mtaangalia ni kiasi gani cha nyama ki tahitajika kulingana na mahitaji ya kila mtu
 wanyama mtakaowachagua lazima wawe wa kiume wa umri wa mwaka mmoja wasio kuwa na dosari mwaweza kuwachukua kati ya kondoo au mbuzi
 tunzeni wanyama hao mpaka siku ya kumi na nne ya mwezi ambapo lazima watu wa jumuiya yote ya israel wachinje wanyama hao wakati wa jioni
 ndipo watakapochukua baadhi ya hiyo damu na kuipaka kwenye vizingiti na miimo ya milango ya ny umba ambamo watakula wanakondoo hao
 usiku huo huo watakula nyama iliyookwa kwenye moto pamoja na mboga chungu za majani na mikate isiyotiwa chachu
 msile nyama mbichi wala iliyochemshwa lakini iwe imeokwa kwenye moto kichwa miguu na nyama zake za ndani
 msibakize nyama yo yote mpaka asubuhi nazo kama zitabakia mp aka asubuhi lazima mziteketeze kwa moto
 hivi ndivyo mtakavyokula mtajifunga mikanda viunoni mtakuwa mmevaa viatu vyenu miguuni na fimbo zenu mkononi mwenu
mle kwa haraka hii ni pasaka ya bwana
 usiku uo huo nitapita katika nchi yote ya misri na kumwua kila mzaliwa wa kwanza wa kutoka wanadamu na wa wanyama nami nitaihukumu miungu yote ya misri
mimi ndimi bwana
 damu itakuwa ishara kwa ajili yenu ya kuonyesha nyumba ambazo mtakuwamo nami nitakapoiona damu nitapi ta juu yenu
hakuna pigo la uharibifu litakalowagusa ninyi nitakapoipiga misri
 siku hii itakuwa kumbukumbu kwenu
mtaiadhimisha kuwa sikukuu kwa bwana katika vizazi vyenu vyote mtaishika kuwa amri ya kudumu
 kwa siku saba mtakula mikate isiyotiwa chachu
katika siku ya kwanza mtaondoa chachu yote ndani ya nyumba zenu kwa maana ye yote atakayekula cho chote chenye chachu kuanzia siku ya kwanza hadi ya saba lazima akatiliwe mbali kutoka katika israeli
 katika siku ya kwanza mwe na kusanyiko takatifu na kusanyiko ji ngine katika siku ya saba
katika siku hizo msifanye kazi kamwe isipokuwa kutayarisha chakula cha kila mmoja hilo ndilo tu mtakalofanya
 mtaadhimisha sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu kwa sababu hiyo ndiyo siku ile niliyovitoa vikosi vyenu kutoka misri
mtaiadhimisha siku hii kwa vizazi vyenu vyote kuwa amri ya kudumu
 katika mwezi wa kwanza mtakula mikate isiyotiwa chachu kuanzia jioni ya siku ya kumi na nne hadi jioni ya siku ya ishirini na moja
 kwa muda wa siku saba isionekane chachu yo yote katika nyumba zenu
ye yote alaye cho chote chenye chachu ndani yake lazima akatiliwe mbali kutoka katika jumuiya ya israeli akiwa ni mgeni au mzawa
 msile cho chote kilichotiwa chachu
po pote muishipo ni lazima mle mikate isiyotiwa chachu
 ndipo mose akawaita wazee wote wa israeli na kuwaambia nendeni mara moja mkachague wanyama kwa ajili ya jamaa zenu mkachinje mwana kondoo wa pasaka
 chukueni kitawi cha hisopo kichovyeni kwenye damu iliyopo kwenye sinia na kuipaka baadhi ya hiyo damu kwenye vizingiti na kwenye miimo yote miwili ya milango
mtu ye yote asitoke nje ya mlango wa nyumba yake mpaka asubuhi
 bwana apitapo katika nchi yote kuwapiga wamisri ataiona damu juu ya vizingiti na kwenye miimo ya mila ngo naye atapita juu wala hatamruhusu mwangam izi kuingia katika nyumba zenu na kuwapiga ninyi
 shikeni maagizo haya kuwa kanuni ya kudumu kwenu na kwa jili ya wazao wenu
 mtakapoingia katika nchi bwana atakayowapa kama alivyoahidi shikeni desturi hii
 watoto wenu watakapowauliza sikukuu hii ina maana gani kwenu basi waambieni hii ni dhabihu ya pa saka kwa bwana ambaye alipita juu ya nyumba za wa israeli katika nchi ya misri na hakudhuru nyumba zetu alipowapiga wamisri
ndipo watu wa israeli waliposujudu na kuabudu
 waisraeli wakafanya kama vile bwana alivyomwagiza mose na aroni
 ilipofika usiku wa manane bwana akawapiga wazaliwa wa kwanza wote katika misri kuanzia mzaliwa wa kwanza wa farao mrithi wa kiti cha ufalme hadi mzaliwa wa kwanza wa mfungwa aliyekuwa gerezani na wazaliwa wa kwanza wa mifugo yote pia
 farao na maafisa wake wote na wamisri wote wakaamka usiku na kulikuwa na kilio kikubwa katika nchi ya misri kwa kuwa haikuwepo nyumba ambayo hakufa mtu
kutoka wakati huo farao akawaita mose na aroni na kuwaambia ondokeni tokeni katika watu wangu ninyi pamoja na waisraeli nendeni mkamwabudu bwana kama mlivyoomba
 chukueni makundi yenu ya kondoo na mbuzi pamoja na ng ombe kama mlivyosema nanyi mwende zenu
nanyi pia mnibarikini
 wamisri wakawahimiza waisraeli waondoke kwa haraka na uacha nchi yao
kwa kuwa walisema la sivyo tutakufa wote hivyo watu wakachuk ua donge lao la unga kabla ya kutiwa chachu wakaweka ndani ya mabakuli ya kukandia waka yaviringisha katika vitambaa na kuyabeba mabegani mwao
 waisraeli wakafanya kama mose alivyowaelekeza nao wakawaomba wamisri wawapatie vitu vya fedha dhahabu na nguo
 basi bwana alikuwa amewafanya wamisri kuwa wakarimu kwa hawa watu wakawapatia waisraeli vile walivyotaka kwao kwa hiyo wakawateka nyara wamisri
 waisraeli wakasafiri kutoka ramesesi mpaka sukothi
walikuw epo wanaume wapatao waendao kwa mi guu bila kuhesabu wanawake na watoto
 watu wengine wengi wakafuatana nao pamoja na makundi makubwa ya mifugo wakiwemo kondoo mbuzi na ng ombe
 wakatengeneza maandazi yasiyotiwa chachu kwa ule unga uliokandwa waliokuwa wameutoa misr i donge hilo la unga halikuwa limetiwa chachu kwa kuwa walikuwa wameondolewa misri kwa haraka nao kutoka hawakuwa na muda wa kuandaa chakula chao
 waisraeli walikuwa wameishi misri kwa muda wa miaka 
 ilikuwa ni siku ya mwisho ya hiyo miaka vikosi vyote vya bwana vilipokuwa vimeondoka misri
 kwa sababu bwana aliutenga usiku ule ili kuwatoa waisraeli katika nchi ya misri katika usiku huu waisraeli wote wanapaswa kuadhimisha kwa kukesha ili kumheshimu bwana katika vizazi vijavyo
 bwana akamwambia mose na aroni haya ndiyo masharti kwa ajili ya pasaka mgeni hataruhusiwa kula pasaka
 mtumwa ye yote ambaye mmemnunua aweza kuila kama mmemtahiri lakini kibarua ye yote au msafiri haruhusiwi kula
 sharti iliwe ndani ya nyumba msichukue nyama yo yote nje ya nyumba hiyo
msiuvunje mfupa wo wote
 jumuiya yote ya israeli ni lazima waiadhimishe pasaka hiyo
 mgeni aishiye miongoni mwenu ambaye anataka kuadhimisha pasaka ya bwana ni lazima wanaume wote waliomo nyumbani mwake wawe wametahiriwa ndipo aweze kushiriki kama mzawa
mwanaume ye yote asiyetahiriwa haruhusiwi kuila
 sheria iyo hiyo itamuhusu mzawa na mgeni anayeishi miongoni mwenu
 waisraeli wote walifanya kama vile bwana alivyomwagiza mose na aroni
 siku ile ile bwana akawatoa wais raeli katika nchi ya misri kwa vikosi vyao
kuwekwa wakfu kwa wazaliwa wa kwanza bwana akamwambia mose niwekeeni wakfu kila mzaliwa wa kwanza wa kiume
kila mtoto wa kwanza aliye kifungua tumbo miongoni mw waisraeli ni mali yangu akiwa wa mwanadamu au wa mnyama
 ndipo mose akawaambia watu ikumbukeni siku hii siku ambayo mlitoka katika nchi ya misri katika nchi ya utumwa kwa sababu bwana aliwatoa humo kwa mkono wenye nguvu
msile cho chote kilichotiwa chachu
 leo katika mwezi wa abibua mnatoka
 bwana atakapokuleta katika nchi ya wakanaani wahiti waam ori wahivi na wayebusi nchi aliyowaapia baba zako kukupa nchi itiririkayo maziwa na asali utaiadhimisha sikukuu hii katika mwezi huu kwa siku saba utakula mikate isiyotiwa chachu na katika siku a abibu hili ni jina la mwezi wa nne ambao ndio mwezi wa kwanza kwa wayahudi
ya saba utamfanyia bwana sikukuu
 kwa muda wa siku saba utakula mikate isiyotiwa chachu pasionekane kitu cho chote kilicho na chachu miongoni mwako wala chachu yo yote isionekane po pote ndani ya mipaka yako
 siku ile utamwambia mwanao nafanya hivi kwa sababu ya jambo ambal bwana alinitendea nilipotoka katika nchi ya misri
 adhimisho hili litakuwa kama alama kwenye mkono wako na ukumbusho katika paji lako la uso kwamba sheria ya bwana inapaswa iwe kinywani mwako
kwa kuwa bwana alikutoa katika nchi ya misri kwa mkono wake wenye nguvu
 ni lazima uishike amri hii kwa wakati uliopangwa mwaka baada ya mwaka
 baada ya bwana kukuingiza katika nchi ya wakanaani na kukupa nchi hiyo kama alivyokuahidi kwa kiapo na kwa baba zako inakupasa kumtolea bwana mzaliwa wa kwanza wa kila tumbo
wazaliwa wote wa kwanza wa kiume wa mifugo yako ni mali ya bwana
 kila mzaliwa wa kwanza wa punda utamkomboa kwa mwana kondoo lakini kama hukumkomboa utamvunja shingo yake
kila mzaliwa wa kwanza mwanaume miongoni mwa wana wenu utamkomboa
 katika siku zijazo mwanao akikuuliza hii ina maana gani mwambie kwa mkono wenye nguvu bwana alitutoa katika nchi ya misri kutoka nchi ya utumwa
 farao alipokataa kwa ukaidi kuturuhusu kuondoka bwana aliua kila mzaliwa wa kwanza wa wamisri mwanadamu na wa mnyama
hii ndiyo sababu ninatoa dhabihu kwa bwana mzaliwa wa kwanza wa kiume wa kila tu mbo na kumkomboa kila mzaliwa wa kwanza wa wana wangu
 jambo hili litakuwa kama is hara kwenye mkono wako na kama alama kwenye paji la uso wako kwamba bwana alikutoa katika nchi ya misri kwa mkono wake wenye nguvu
kuvuka bahari farao alipowaachia wa tu waende mungu hakuwaongoza kufuata njia ipitiayo katika nchi ya wafilisti ingawa njia hi yo ilikuwa fupi zaidi
kwa maana mungu alisema wakikabiliana na vita wanaweza kubadili mawazo yao na kurudi misri
 kwa hiyo mungu akawaongoza watu kupitia njia ya kuzun guka kupitia jangwani kuelekea bahari ya shamu
waisraeli walipanda kutoka katika nchi ya misri wakiwa wamejiandaa kwa vita
 mose akachukua mifupa ya yosefu kwa kutoka sababu yosefu alikuwa amewaapisha wana wa israeli
alikuwa amewaambia hakika mungu atakuja kuwasaidia nanyi ni lazima mwiichukue mifupa yangu mwende nayo kutoka mahali hapa
 baada ya waisraeli kuondoka sukothi wakapiga kambi huko ethamu ukingoni mwa jangwa
 wakati wa mchana bwana aliwatangulia kwa nguz ya wingu kuwaongoza katika njia yao na wakati wa usiku aliwatangulia kwa nguzo ya moto kuwaangazia ili waweze kusafiri mchana au usiku
 ile nguzo ya wingu wakati wa mchana au ile nguzo ya moto wakati wa usiku haikuondoka mahali pake mbele ya watu
kuvuka bahari ya shamu ndipo bwana akamwambia mose waambie waisraeli wageuke nyuma na wapige kambi karibu na pi hahirothi kati ya migdoli na bahari
wat apiga kambi kando ya bahari mkabala na baal sefoni
 farao atafikiri kwamba hao waisrae li wanatangatanga katika nchi kwa kuchanganyikiwa nalo jangwa limewafungia
 nami nitaufanya moyo wa farao mgumu naye atawafuatilia
lakini nitajipatia utukufu kwa ajili yangu mwenyewe kupitia farao na jeshi lake lote nao wamisri watajua kuwa mimi ndimi bwana
kwa hiyo waisraeli wakafanya hivyo
 mfalme wa misri alipoambiwa kuwa waisraeli wamekimbia farao na maafisa wake wakabadili nia zao kuhusu waisraeli wakasema tumefanya nini tumewaachia waisraeli waende zao na tumeukosa utumishi wao kwa hiyo akaandaliwa gari lake la vita naye akaenda pamoja na jeshi lake
 akachukua magari bora mia sita pamoja na magari mengine yote ya misri pamoja na maofisa wa magari hayo yote
 bwana akaufanya mgumu moyo wa farao mfalme wa misri kwa hiyo akawafuatia waisraeli waliokuwa wakiondoka misri kwa ujasiri
 wamisri farasi wote wa farao na magari ya vita wapanda farasi na vikosi vya askari wakawafuatia wa israeli wakawakuta karibu na pi hahirothi mkabala na baal sefoni walipokuwa wamepiga kambi kando ya bahari
 farao alipokaribia waisraeli wakainua macho yao wakawaona wamisri wakija nyuma yao
wakashikwa na hofu wakamlilia bwana
 wakamwambia mose je ni kwamba hayakuweko makaburi huko misri hata umetuleta tufe huku jang wani umetufanyia nini kututoa misri hatukukuambia tulipokuwa huko misri tuache tuwatumikie wamisri ingekuwa vema zaidi kwetu kuwatumikia wamisri kuliko kufa jangwani mose akawajibu waisraeli msiogope
simameni imara nanyi mtauona wokovu bwana atakaowapatia leo
hao wamisri mnaowaona leo kamwe hamtawaona tena
 bwana atawapigania ninyi nanyi mnatakiwa kutulia tu
 ndipo bwana akamwambia mose kwa nini wewe unanililia waambie waisraeli waendelee mbele
 inua fimbo yako na unyoshe mkono wako juu ya bahari ili kuyagawa maji hivyo kwamba wais raeli wapate kupita mahali pakavu baharini
 nitaifanya mioyo ya wamisri kuwa migumu kusudi waingie baharini wakiwafuatia
nami nitajipatia utukufu kupitia farao pamoja na jeshi lake lote kupitia magari yake ya vita na wapanda farasi wake
 nao wamisri watajua kwamba mimi ndimi bwana nitakapojipatia utukufu kupitia farao magari yake ya vita na wapanda farasi wake
 ndipo malaika wa mungu aliyekuwa akisafiri mbele ya jeshi la israeli akaondoka akakaa nyuma yao
pia ile nguzo ya wingu ikaondoka hapo mbele yao na kusimama nyuma ikakaa kati ya majeshi ya misri na israeli
usiku kucha wingu likalileta giza upande mmoja na nuru kwa upande mwingine kwa hiyo hakuna aliyemkaribia mwenzake usiku kucha
 ndipo mose akanyosha mkono wake juu ya bahari naye bwana akayasukuma maji ya bahari nyuma kwa upepo mkali wa mashariki usiku ule wote na kupafanya nchi kavu
maji yakagawanyika nao waisraeli wakapita baharini mahali pakavu maji yakiwa ukuta upande wao wa kuume na upande wao wa kushoto
 wamisri wakawafuatia pamoja na farasi wote wa farao magari ya vita na wapanda farasi ndani ya bahari
 karibia mapambazuko bwana akaliangalia jeshi la wamisri kutoka katika ile nguzo ya moto na ya wingu akalifadhaisha
 mungu akayaondoa magurudumu ya magari yao kwa hivyo wakayaendesha kwa shida
nao wamisri wakasema tuachane na waisraeli bwana anawapigania dhidi ya misri
wafuatiliaji wazama ndipo bwana akamwambia mose nyosha mkono wako juu ya bahari ili maji kutoka yarudiane yawafunike wamisri magari yao ya vita na wapanda farasi wao
 mose akanyosha mkono wake juu ya bahari wakati wa mapambazuko bahari ikarudiana na kuwa kama kawaida
wamisri wakajaribu kuyakimbia maji lakini bwana akawasukumia ndani ya bahari
 maji yakarudiana na kuyafunika magari ya vita na wapanda farasi pamoja na jeshi lote la farao lililokuwa limewafuata waisraeli ndani ya bahari
hakuna hata mmoja wao aliyenusurika
 lakini waisraeli wakapita baharini mahali pakavu ukiwepo ukuta wa maji upande wao wa kuume na upande wao wa kushoto
 siku ile bwana akawaokoa waisraeli kutoka mikononi mwa wamisri nao waisraeli wakawaona wamisri wamelala ufuoni mwa bahari wakiwa wamekufa
 basi waisraeli walipoona uwezo mkubwa bwana aliodhihirisha dhidi ya wamisri watu wakamwogopa bwana na wakaweka tumaini lao kwake na kwa mose mtumishi wake
wimbo ndipo mose na waisraeli wakamwimbia bwana wimbo huu wa mose na miriamu nitamwimbia bwana kwa kuwa ametukuzwa sana
farasi na mpanda farasi amewatosa baharini
 bwana ni nguvu zangu na wimbo wangu amekuwa wokovu wangu
yeye ni mungu wangu nami nitamsifu mungu wa baba yangu nami nitamtukuza
 bwana ni shujaa wa vita bwana ndilo jina lake
 magari ya vita ya farao na jeshi lake amewatosa baharini
maafisa wa farao walio bora sana wamezamishwa katika bahari ya shamu
 maji yenye kina yamewafunika wamezama mpaka vilindini kama jiwe
 mkono wako wa kuume ee bwana ulitukuka kwa uweza
mkono wako wa kuume ee bwana ukamponda adui
 katika ukuu wa utukufu wako ukawaangusha chini wale waliokupinga
uliachia hasira yako kali ikawateketeza kama kapi
 kwa pumzi ya pua zako maji yalijilundika
mawimbi ya maji yakasimama imara kama ukuta vilindi vikagandamana ndani ya moyo wa bahari
 adui alijivuna nitawafuatia nitawapata
nitagawanya nyara nitajishibisha kwa wao
nitafuta upanga wangu na mkono wangu utawaangamiza
 lakini ulipuliza kwa pumzi yako bahari ikawafunika
wakazama kama risasi kwenye maji makuu
 ni nani miongoni mwa miungu aliye kama wewe ee bwana ni nani kama wewe aliyetukuka katika utakatifu atishaye katika utukufu ukitenda maajabu uliunyosha mkono wako wa kuume na nchi ikawameza
 katika upendo wako usiokoma utawaongoza watu uliowakomboa
katika nguvu zako utawaongoza mpaka makao yako matakatifu
 mataifa watasikia na kutetemeka uchungu utawakamata watu wa filistia
 wakuu wa edomu wataogopa viongozi wa moabu watatetemeka kwa hofu watu wa kanaani watayeyuka vitisho na hofu vitawaangukia
kwa nguvu ya mkono wako watatulia kama jiwe mpaka watu wako waishe kupita ee bwana mpaka watu uliowanunua wapite
 utawaingiza na kuwapandikiza juu ya mlima wa urithi wako hapo mahali ee bwana ulipopafanya kuwa makao yako mahali patakatifu ee bwana ulipopajenga kwa mikono yako
 bwana atatawala milele na milele
 farasi wa farao magar yake ya vita na wapanda farasi wake walipoingia baharini bwana aliyarudisha maji ya bahari kutoka yakawafunika lakini wana wa israeli walipita baharini mahali pakavu
 kisha miriamu yule nabii mke ndugu yake aroni akachukua matari mkononi mwake na wanawake wote wakamfuata na matari yao wakicheza
 miriamu akawaimbia mwimbieni bwana kwa maana ametukuka sana
farasi na mpanda farasi amewatosa baharini
maji ya mara na elimu kisha mose akawaongoza israeli kutoka bahari ya shamu na kuin gia katika jangwa la shuri
kwa siku tatu walisafiri jangwani bila kupata maji
 walipofika mara hawakuweza kunywa maji yake kwa sababu yalikuwa machungu ndiyo sababu mahali hapo panaitwa mara a
 kwa hiyo watu wakamnung unikia mose wakisema tunywe nini ndipo mose akamlilia bwana naye bwana akamwonyesha kipande cha mti
akakitupa ndani ya maji nayo maji yakawa matamu
huko bwana akawapa amri na sheria na huko akawajaribu
 mungu akasema kama mkisikiliza kwa bidii sauti ya bwana mungu wenu na kuyafanya yaliyo sawa machoni pake kama mkiyatii maagizo yake na kuzishika amri zake zote sitaleta juu yenu ugonjwa wo wote niliowaletea wamisri kwa kuwa mimi ndimi bwana niwaponyaye
 kisha wakafika elimu mahali palipokuwa na chemchemi kumi na mbili na miti sabini ya mitende wakapiga kambi huko karibu na maji
mana na kware jumuiya yote ya kiisraeli ikaondoka elimu wakafika jangwa la sini lililokuwa kati ya elimu na sinai siku ya kumi na tano ya mwezi wa pili baada ya kutoka misri
 huko jangwani hiyo jumuiya yote ikamnung unikia mose na aroni
 waisraeli wakawaambia laiti tungelikufa kwa mkono wa bwana huko misri huko tuliketi tukizunguka masufuria ya nyama na tukala vyakula tulivyovitaka lakini ninyi mmetuleta huku jangwani ili mpate kuua mkutano huu wote kwa njaa
a mara maana yake ni chungu
 kisha bwana akamwambia mose nitanyesha mikate kutoka mbinguni kwa ajili yenu
watu watatoka kila siku na kukusanya kitakachowatosha kwa siku ile kwa njia hii nitawajaribu nione kama watafuata maelekezo yangu
 siku ya sita watatayarisha kile waletacho ndani nacho kitakuwa mara mbili kuliko ya kile walichokusanya kila siku
 kwa hiyo mose na aroni wakawaambia waisraeli wote jioni mtajua kwamba bwana ndiye aliyewatoa katika misri kisha asubuhi mtauona utukufu wa bwana kwa sababu amesikia manung uniko yenu dhidi yake
sisi ni nani hata mtunung unikie pia mose akasema mtajua kuwa alikuwa bwana wakati atakapowapa nyama mle ifikapo jioni na mikate yote mtakayoihitaji asubuhi kwa sababu amesikia manung uniko yenu dhidi yake
sisi ni nani hamnung uniki dhidi yetu bali dhidi ya bwana
 kisha mose akamwambia aroni iambie jumuiya yote ya waisraeli kwamba waje mbele zake bwana kwa maana amesikia manung uniko yenu
 aroni alipokuwa akizungumza na jumuiya yote ya waisraeli wakatazama kuelekea jangwani na huko wakaon utukufu wa bwana ukitokeza katika wingu
 bwana akamwambia mose nimesikia manung uniko ya waisraeli
waambie jioni mtakula nyama na asubuhi mtashiba mikate
ndipo mtajua ya kwam ba mimi ndimi bwana mungu wenu
 jioni ile kware wakaja wakaifunika kambi na asubuhi kulikuwa na tabaka la umande kuzunguka kambi
 wakati umande ulipoondoka vipande vidogo vidogo kama theluji vilionekana juu ya uso wa jangwa
 waisraeli walipoona wakaambiana hiki ni nini kwa kuwa hawakujua kilikuwa kitu gani
mose akawaambia huu ndio mkate ambao bwana amewapa mle
 hivi ndivyo bwana alivyoamuru kila mmo ja akusanye kiasi anachohitaji
chukueni pishia moja kwa kila mtu mliye naye katika hema yenu
 waisraeli wakafanya kama walivyoambiwa baadhi yao wakakusanya zaidi wengine pungufu
 nao walipopima katika pishi yule aliyekusanya zaidi hakuwa na ziada pia a pishi ni kipimo cha ujazo kwa kiebrania ni omeri ambacho ni sawa na kilo mbili
 kutoka yule aliyekusanya ki dogo hakuwa na upungufu
kila mmoja alikusanya kiasi alichohitaji
 kisha mose akawaambia mtu ye yote asibakize cho chote mpaka asubuhi
 hata hivyo wengine hawakuzingatia aliyosema mose wakahifadhi kiasi fulani mpaka asubuhi lakini kile alic hohifadhi ki kajaa mabuu na kuanza kunuka
kwa hiyo mose akawakasirikia
 kila asubuhi kila mmoja alikusanya kiasi alichohitaji na jua lilipokuwa kali iliyeyuka
 siku ya sita wakakusanya mara mbili kiasi cha pishi mbili kwa kila mtu viongozi wa jumuiya wakaja kumwuarifu mose
 mose akawaambia hivi ndivyo alivyoagiza bwana kesho itakuwa siku ya mapumziko sabato takatifu kwa bwana
kwa hiyo okeni kile mnachotaka kuoka na mchemshe kile mnachotaka kumchemsha
hifadhini cho chote kinachobaki na mkiweke mpaka asubuhi
 kwa hiyo wakavihifadhi mpaka asubuhi kama mose alivyoagiza havikunuka wala kuwa na mabuu
 mose akawaambia kuleni leo kwa sababu leo ni sabato kwa bwana
hamtapata cho chote juu ya nchi leo
 kwa siku sita mtakusanya lakini siku ya saba yaani sabato hakutakuwepo cho chote
 hata hivyo baadhi ya watu wakatoka kwenda kukusanya siku ya saba lakini hawakupata cho chote
 ndipo bwana akamwambia mose je mtaacha kushika maagizo na maelekezo yangu mpaka lini fahamuni kuwa bwana amewapa ninyi sabato ndiyo sababu katika siku ya sita amewapa mikate ya siku mbili
kila mmoja inampasa kukaa pale alipo katika siku ya saba
hata mmoja haruhusiwi kutoka
 kwa hiyo watu wakapumzika siku ya saba
 watu wa israeli wakaita ile mikate manab
ilikuwa myeupe kama mbegu za mtama na ladha yake ilikuwa kama mkate mwembamba uliotengenezwa kwa asali
 mose akasema hivi ndivyo alivyoagiza bwana chukueni pishi ya mana na kuhifadhi kwa ajili ya vizazi vijavyo ili vione mikate niliyowapa mle jangwani nilipowatoa katika nchi ya misri
 kwa hiyo mose akamwambia aroni chukua gudulia na uweke pishi moja ya mana ndani yake
kisha uweke mbele za bwana ili kihifadhiwe kwa ajili ya vizazi vijavyo
 kama bwana alivyomwagiza mose hatimaye aroni alikuja kuihifadhi ndani ya b mana maana yake mkate kutoka mbinguni
sanduku la agano
 waisraeli wakala mana kwa miaka arobaini mpaka walipofika katika nchi iliyokaliwa na watu
walikula mana mpaka walipofika mpakani mwa kanaani
 pishi mojac ni sehemu moja ya kumi ya kipimo cha efad
maji kutoka kwenye mwamba jumuiya yote ya israeli ikaondoka kutoka jangwa la sini ikisafiri kutoka sehemu moja hadi nyingine kama bwana alivyoagiza
wakapiga kambi huko refidimu lakini hapakuwa na maji ya watu kunywa
 kwa hiyo wakagombana na mose wakisema tupe maji ya kunywa
mose akajibu mbona mnagombana nami kwa nini mnamjaribu bwana lakini watu walikuwa na kiu huko wakanung unika dhidi ya mose wakisema kwa nini ulitutoa kule misri ukatuleta hapa utuue kwa kiu sisi watoto wetu na mifugo yetu kisha mose akamlilia bwana akasema niwafanyie nini watu hawa sasa wanakaribia kunipiga kwa mawe
 bwana akamjibu mose pita mbele ya watu
wachukue pamoja nawe baadhi ya wazee wa israeli ichukue mkononi mwako ile fimbo uliyopiga nayo mto nile nawe uende
 huko nitasimama mbele yako karibu na mwamba wa horebu
uupige mwamba na maji yatatoka ndani yake kwa ajili ya wa tu kunywa
kwa hiyo mose akafanya haya mbele ya wazee wa israeli
 naye akapaita mahali pale masaa na meribab kwa sababu waisrael waligombana na kumjaribu bwana wakisema je bwana yu pamoja nasi au la vita na waamaleki waamaleki wakaja na kuwashambulia waisraeli huko refidimu
 mose akamwambia yoshua chagua baadhi ya watu wetu na uende kupigana na waamaleki
kesho nitasimama juu ya kilima nikiwa na fimbo ya mungu mkononi mwangu
 kwa hiyo yoshua akapigana na waamaleki kama mose alivyomwagiza nao mose aroni na huri wakapanda juu ya kilima
 ikawa wakati wote mose alipokuwa amenyanyua mikono yake waisraeli walikuwa c pishi ni sawa na omeri ambayo ni sehemu moja ya kumi ya efa
d efa ni sawa na kilo mbili
a masa maana yake ni kujaribu
b meriba maana yake ni kugombana
 kutoka wakishinda lakini kila aliposhusha mikono yake waamaleki walishinda
 mikono ya mose ilipochoka wakachukua jiwe na kumpa alikalie
aroni na huri wakaishikilia juu mikono ya mose mmoja upande huu na mwingine upande huu
wakaitegemeza mikono yake ikabaki imeinuliwa mpaka jua lilipozama
 kwa hiyo yoshua akalishinda jeshi la aamaleki kwa upanga
 kisha bwana akamwambia mose andika mambo haya katika kitabu ili yakumbukwe na uhakikishe kwamba yoshua amesikia kwa sababu nitafuta kabisa kumbukumbu la amaleki chini ya mbingu
 mose akajenga madhabahu na kuiita yehova nisi yaani bwana ni bendera yangu
 mose akasema kwa maana mikono iliinuliwa mpaka kwenye kiti cha enzi cha bwana
bwana atakuwa na vita dhidi ya waamaleki kutoka kizazi hata kizazi
yethro basi yethro kuhani wa midiani baba mkwe wa mose akawa amesikia kila kitu mungu alichomfanyia mose na watu wake wa israeli pia jinsi bwana alivyowatoa israeli misri
amtembelea mose baada ya mose kumrudisha mkewe sipora yethro baba mkwe wake alimpokea pamoja na wanawe wawili
jina la mmoja aliitwa gershoni kwa kuwa mose alisema nimekuwa mgeni katika nchi ya kigeni
 mwingine aliitwa eliezeri kwa kuwa alisema mungu wa baba yangu alikuwa msaada wangu akaniokoa kutoka upanga wa farao
 yethro baba mkwe wa mose pamoja na wana wawili wa mose na mkewe wakamjia mose huko jangwani ahali alipokuwa amepiga kambi karibu na mlima wa mungu
 yethro alikuwa ametuma ujumbe kwake kusema mimi yethro baba mkwe wako ninakuja kwako pamoja na mke wako na wanawe wawili
 kwa hiyo mose akatoka kumlaki baba mkwe wake akainama na kumbusu
wakasalimiana kisha wakaingia hemani
 mose akamwambia baba mkwe wake kuhusu kila kitu bwana alichomfanyia farao na wamisiri kwa ajili ya israeli na pia kuhusu shida zote walizokutana nazo njiani na jinsi bwana alivyowaokoa
 yethro akafurahishwa sana kusikia juu ya mambo yote mazuri bwana aliyowatendea waisraeli katika kuwaokoa na mkono wa wamisri
 akasema sifa na ziwe kwa bwana aliyekuokoa we we kutoka mkononi mwa wamisri na farao na aliyewaokoa watu kutoka mkononi mwa wamisri
 sasa najua ya kuwa bwana ni mkuu kuliko miungu mingine yote kwa kuwa amewatendea hivi wale waliowatenda israeli kwa ujeuri
 kisha yethro baba mkwe wa mose akaleta sadaka ya kuteketezwa na dhabihu nyingine kwa mungu aroni pamoja na wazee wote wa israeli wakaja kula chakula pamoja na baba mkwe wa mose mbele za mungu
ushauri wa yethro siku iliyofuata mose akachukua nafasi yake kama hakimu wa watu nao wakasimama kumzunguka kuanzia asubuhi hadi jioni
 baba mkwe wake alipoona yote mose anayowafanyia watu akasema ni nini hiki unachowafanyia watu kwa nini wewe unakuwa mwamuzi wa watu hawa peke yako wakati watu hawa wamesimama wakikuzunguka tangu asubuhi mpaka jioni mose akamjibu kwa sababu watu wananijia kutaka mapenzi ya mungu
 kila wakiwa na shauri huletwa kwangu nami huamua kati ya mtu na mwenzake na kuwajulisha juu ya amri na sheria za mungu
 baba mkwe wa mose akamjibu unachofanya sio kizuri
 wewe pamoja na watu hawa wanaokujia mtajichosha bure
kazi ni nzito sana kwako huwezi kuibeba mwenyewe
 sasa nisikilize mimi nitakupa shauri mungu na awe pamoja nawe
yapasa wewe uwe mwakilishi wa watu mbele za mungu na ulete mashauri yao kwake
 uwafundishe amri na sheria tena uwaonyeshe namna ya kuishi na kazi zinazowapasa wao kufanya
 lakini uchague watu wenye uwezo miongoni mwa watu wote watu wanaomwogopa mungu watu waaminifu wanaochukia mali ya dhuluma uwateuwe wawe maafisa juu ya maelfu mamia hamsini na makumi
 waweke wawe waamuzi wa watu kwa wakati wote lakini waambie wakuletee kila shauri lililo gumu yale yaliyo rahisi wayaamue wao wenyewe
hii itafanya mzigo wako kuwa mwepesi kwa sababu watashirikiana nawe
 kama ukifanya hivi na ikiwa mungu ameagiza hivyo utaweza kushinda uchovu nao watu hawa wote watarudi nyumbani wameridhika
kuchaguliwa kwa waamuzi mose akamsikiliza baba mkwe wake na kutoka kufanya kila kitu alichosema
 akawachagua watu wenye uwezo kutoka israeli yote akawafanya kuwa viongozi wa watu maafisa juu ya maelfu mamia hamsini na makumi
 wakatumika kama waamuzi wa watu kwa wakati wote
mashauri magumu wakayaleta kwa mose lakini yale yaliyo rahisi wakayaamua wenyewe
 kisha mose akaagana na yethro baba mkwe wake akarudi katika nchi yake
waisraeli kwenye mlima sinai mnamo mwezi wa tatu baada ya waisraeli kuondoka misri siku kama iyo hiyo wakafika katika jangwa la sinai
 baada ya kuondoka refidimu waliingia katika jangwa la sinai na israeli wakapiga kambi pale jangwani mbele ya mlima
 kisha mose akakwea kwenda kwa mungu naye bwana akamwita kutoka kwenye ule mlima akasema hivi ndi vyo utakavyosema na nyumba ya yakobo na utakachowaambia watu wa israeli ninyi wenyewe mmeona nililofanya huko misri jinsi nilivyowabeba kwenye mbawa za tai na kuwaleta kwangu
 sasa kama mkinitii kikamilifu na kutunza agano langu basi ninyi mtakuwa mali yangu ya thamani kubwa miongoni mwa mataifa yote
ijapokuwa dunia yote ni mali yangu ninyi mtakuwa kwangu ufalme wa makuhani na taifa takatifu
haya ndiyo maneno utakayosema kwa wana wa israeli
 kwa hiyo mose akarudi akawaita wazee wa watu na kuwaambia maneno yote ambayo bwana alikuwa amemwamuru ayaseme
 watu wote wakajibu kwa pamoja tutafanya kila kitu bwana alichokisema
naye mose akarudisha majibu yao kwa bwana
 bwana akamwambia mose nitakujia katika wingu zito ili watu wanisikie nikinena nawe na kila mara wawe ke tumaini lao kwako
kisha mose akamwambia bwana yale ambayo watu walikuwa wamesema
 naye bwana akamwambia mose nenda kwa watu ukawaweke wakfu leo na kesho
waambie waf ue nguo zao na wawe tayari katika siku ya tatu kwa sababu siku hiyo bwana atashuka juu ya mlima sinai machoni pa watu wote
 weka mipaka kuzunguka mlima kwa ajili ya watu uw aambie mwe waangalifu msije mkapanda mlimani au kuugusa
ye yote atakayeugusa mlima hakika atauawa
 hakika atapigwa mawe au kupigwa mishale mkono wa mtu hautamgusa
akiwa mwanadamu au mnyama hataruhusiwa kuishi
ila tu wakati baragumu itakapopigwa kwa mfululizo ndipo watu wote watakapopanda mlimani
 baada ya mose kushuka kutoka mlimani akawaendea watu na kuwawe ka wakfu wakafua nguo zao
 kisha akawaambia watu jitayarisheni kwa ajili ya siku ya tatu mwanamume ye yote asimkaribie mwanamke
 asubuhi ya siku ya tatu kulikuwa na ngurumo na radi pamoja na wingu nene juu ya mlima na mlio mkubwa sana wa tarumbeta
kila mmoja aliyekuwa kambini akatetemeka
 kisha mose akawaongoza watu kutoka kambini kukutana na mungu nao wa kasimama chini ya mlima
 mlima sinai ulikuwa umefunikwa na moshi kwa sababu bwana akashuka juu yake katika moto
moshi wa moto huo ulipanda juu kama moshi kutoka kw enye tanuru kubwa na mlima wote ukatetemeka kwa nguvu nyingi nayo sauti ya tarumbeta ikawa kubwa zaidi na zaidi
kisha mose akazungumza na sauti ya bwana ikamjibu
 bwana akashuka juu ya mlima sinai na akamwita mose apande juu mlimani
kwa hiyo mose akapanda juu na bwana akamwambia shuka ukawaonye watu ili wasijipenyeze kutafuta kumwona bwana na wengi wao wakafa
 hata makuhani watakaomkaribia bwana ni lazima wajiweke wakfu la sivyo bwana atawaadhibu
 mose akamwambia bwana watu hawawezi kupanda mlima sinai kwa sababu wewe mwenyewe ulituonya wekeni mipaka kuuzunguka mlima na kuutenga kama patakatifu
 bwana akajibu shuka ukamlete aroni pamoja nawe
lakini makuhani pamoja na watu wasije wakalazimisha kuja kwa bwana nisije nikawaadhibu
 basi mose akashuka kwa watu na kuwaambia lile aliloambiwa
amri kumi ndipo mungu akasema maneno haya yote mimi ndimi bwana mungu wako aliyekutoa misri kutoka nchi ya utumwa
usiwe na miungu mingine ila mimi
usijifanyie sanamu ya kuchonga katika umbo la kitu cho chote kilicho juu mbinguni au duniani chini au ndani ya kutoka maji
 usivisujudie au kuviabudu kwa kuwa mimi bwana wako ni mungu mwenye wivu ninayewaadhibu watoto kwa ajili ya dhambi ya baba zao kizazi cha tatu na cha nne cha wanichukiao lakini ninaonyesha upendo kwa vizazi elfu vya wale wanipendao na kuzishika amri zangu
 usilitaje bure jina la bwana mungu wako kwa kuwa bwana hataacha kumhesabia hatia yeye alitajaye jina lake bure
 ikumbuke siku ya sabato uitakase
 kwa siku sita utafanya kazi zako zote lakini siku ya saba ni sabato kwa bwana mungu wako
siku hiyo hutafanya kazi yo yote wewe wala mwana wako au binti yako wala mt umishi wako wa kiume au wa kike wala wanyama wako wala mgeni aliye ndani ya malango yako
 kwa kuwa kwa siku sita bwana aliumba mbingu na nchi bahari na vyote vilivyomo ndani yake lakini akapumzika siku ya saba
kwa hiyo bwana akaibariki siku ya sabato na kuifanya takatifu
 waheshimu baba yako na mama yako ili upate kuishi siku nyingi katika nchi anayokupa bwana mungu wako
 usiue
 usizini
 usiibe
 usitoe ushuhuda wa uongo dhidi ya jirani yako
 usiitamani nyumba ya jirani yako
usimtamani mke wa jirani yako wala mtumishi wake wa kiume au wa kike wala ng ombe wake au punda wake wala cho chote kile alicho nacho jirani yako
 watu walipoona ngurumo na radi na kusikia mlio wa taru mbeta na kuuona mlima katika moshi walitetemeka kwa woga
wakasimama mbali na wakamwambia mose sema nasi wewe mwenyewe nasi tutakusikiliza
lakini usimwache mungu aseme nasi la sivyo tutakufa
 mose akawaambia watu msiogope mungu amekuja kuwajaribu ili kwamba hofu ya mungu iwakalie msitende dhambi
 watu wakabaki mbali wakati mose alipolisogelea lile giza nene mahali pale mungu alipokuwa
sanamu na madhabahu kisha bwana akamwambia mose waambie waisraeli hivi mmejionea wenyewe kwamba nimesema nanyi kutoka mbinguni msijifanyize miungu yo yote na kuilinganisha nami msijitengenezee miungu ya fedha wala miungu ya dhahabu
 utanitengenezea madhabahu ya udongo na juu yake utoe sadaka za kuteketezwa kwa moto na sadaka za amani kondoo zako mbuzi na ng ombe zako
po pote nitakapofanya jina langu liheshimiwe nitakuja kwenu na kuwabariki
 ikiwa unanitengenezea madhabahu ya mawe usiijenge kwa mawe ya kuchonga maana mkitumia chombo cha kuchongea mtaitia unajisi
 msitumie ngazi kupandia kwenye madhabahu yangu uchi wako usije ukadhihirika kwa chini
hizi ndizo sheria utakazoweka mbele ya waisraeli watumishi wa kiebrania kama ukimnunua mtumwa wa kiebrania atakutumikia kwa miaka sita
lakini katika mwaka wa saba atakuwa huru naye atakwenda zake pasipo kulipa cho chote
 kama akija mwenyewe atakwenda huru mwenyewe lakini kama akija na mke ataondoka pamoja naye
 kama bwana wake alimpatia mke naye akamzalia wana au binti mwanamke pamoja na watoto wake watakuwa mali ya bwana wake na huyo mwanaume ataondoka peke yake
lakini kama mtumishi akisema ninampenda bwana wangu mke wangu pamoja watoto na hataki kuwa huru ndipo bwana wake atakapolazimika kumpeleka mbele ya waamuzi
kisha atampeleka kwenye mlango au kizingiti na kutoboa sikio lake kwa shazia naye atamtumikia bwana wake maisha yake yote
 kama mtu akimwuza binti yake kuwa mtumwa hataachwa huru kama watumwa wa kiume waachiwavyo
 kama hakumpendeza bwana wake aliyemchagua huyo bwana atamwacha akombolewe
hatakuwa na haki ya kumwuza kwa wageni kwa sababu huyo bwana atakuwa amekosa uaminifu
 kama akimchagua aolewe na mwanawe ni lazima ampe haki za kuwa binti yake
 ikiwa huyo mwana aliyeozwa mtumwa mwanamke ataoa mwanamke mwingine ni lazima aendelee kumtosheleza kutoka huyo mke wa kwanza kwa chakula mavazi na haki zote za ndoa
 iwapo hatamtosheleza kwa mambo hayo matatu hu yo mke wa kwanza ataondoka na kuwa huru bila malipo yo yote ya fedha
majeraha ya mwilini ye yote ampigaye mtu na kumwua ni lazima auawe hakika
 hata hivyo kama hakumwua kwa makusudi lakini mungu akaruhusu itokee hivyo ba si atakimbilia mahali nitakapomchagulia
 lakini kama mtu akipanga na kumwua mwingine kwa makusudi mwondoe katika madhabahu yangu na kumwua
 ye yote amshambuliaye baba yake au mama yake ni lazima auawe
 ye yote amtekaye nyara mwingine akamuuza au akamweka kwake akikamatwa ni lazima auawe
 ye yote atakayem laani baba yake au mama yake ni lazima auawe
 kama watu wakigombana na mmoja akimpiga mwingine kwa ji we au kwa ngumi yake na hakufa bali akaugua na kulala kitandani yule aliyempiga ngumi hatahesabiwa kuwa na hatia kama mwenzake ataamka na kujikongoja kwa fimbo yake lakini hata hivyo ni lazima amlipe fidia ya muda wake aliopoteza na awajibike mpaka amepona kabisa
 kama mtu akimpiga mtumwa wake wa kiume au wa kike kwa fimbo na mtumwa huyo akafa papo hapo ni lazima aadhibiwe lakini ikiwa mtumwa ataamka baada ya siku moja au mbili hataadhibiwa kwa sababu yule mtumwa ni mali yake
 ikiwa watu wawili wanapigana na wakamwumiza mwanamke mja mzito naye akazaa kabla ya wakati lakini hakuna majeraha makubwa mhalifu atatozwa mali kiasi cha madai ya mume wa yule mwanamke na jinsi mahakama itakavyoamua
 lakini kukiwa na jeraha kubwa ni lazima ulipe uhai kwa uhai jicho kwa jicho jino kwa jino mkono kwa mkono mguu kwa mguu kuchomwa moto kwa kuchomwa moto jeraha kwa jeraha mchubuko kwa mchubuko
 ikiwa mtu atampi ga mtumwa mwanaume au mwanamke kwenye jicho na kuliharibu ni lazima amwache huru yule mtumwa kama fidia ya hilo jicho
 kama akimvunja jino mtumwa wa kiume au wa kike ni lazima amwache huru huyo mtumwa kwa kufidia hilo jino
 kama fahali akimwua mwanaume au mwanamke kwa kumpiga kwa pembe fahali huyo ni lazima auawe kwa kupigwa mawe na nyama yake haitaliwa
lakini mwenye fahali huyo hatawajibika
 lakini hata hivyo ikiwa huyo fahali amekuwa na tabia ya kupiga kwa pembe na mwenyewe ameonywa na hakutaka kumfungia naye akamwua mwanaume au mwanamke huyo fahali ni lazima auawe kwa mawe na mwenye fahali pia auawe
 lakini ikiwa malipo yatatakiwa kwake basi anaweza kulipa kinachodaiwa ili kuukomboa uhai wake
 sheria hii pia itatumik ikiwa fahali atampiga kwa pembe mwana au binti
 ikiwa fahali atampiga mtumwa wa kike au wa kiume mwenye fahali atalipa shek eli thelathini za fedha kwa bwana mwenye mtumwa na fahali ni lazima auawe kwa mawe
 kama mtu akiacha shimo wazi ama akachimba shimo kisha asilifukie na ng ombe au punda akatumbukia ndani yake mwenye shimo ni lazima alipe hasara iliyotokea ni lazima amlipe mwenye mnyama
mnyama aliyekufa atakuwa wake
 kama fahali wa mtu fulani atamwumiza fahali wa mtu mwingine na akafa watamwuza yule aliye hai na waga wane sawa fedha pamoja na mnyama aliyekufa
 hata hivyo kama ikifahamika kwamba fahali huyo alikuwa na tabia ya kupiga pembe na mwenyewe hakumfunga ni lazima mwenye fahal alipe mnyama kwa mnyama na mnyama aliyekufa atakuwa wake
ulinzi wa mali kama mtu akiiba maksai au kondoo na kumchinja au kumwuza ni lazima alipe ng ombe watano badala ya maksai mmoja na kondoo wanne badala ya kondoo mmoja
 kama mwizi akishikwa anavunja nyumba akapigwa hata akafa aliyemwua hana hatia ya kumwaga damu lakini jambo hilo likitokea wakati jua limechomoza huyo mtu atakuwa na hatia ya kumwaga damu
mwizi huyo sharti alip e lakini kama hana kitu lazima auzwe ili alipe kwa ajili ya wizi wake
 kama mnyama aliyeibwa akikutwa hai mikononi mwake ikiwa ni maksai au punda au kondoo lazima alipe mara mbili
 kama mtu akichunga mi fugo yake katika shamba au shamba la mizabibu na akawaachia wajilishe katika shamba la mtu mwingine ni lazima alipe vitu bora kutoka kwenye shamba lake mwenyewe au kutoka katika shamba la mizabibu
 kutoka kama moto ukiwaka na kuenea kwenye vichaka vya miiba na kuteketeza miganda ya nafaka au nafaka ambayo haijavunwa au kuteketeza shamba lote mtu yule aliyewasha moto lazima alipe
 kama mtu akimpa jir ani yake fedha au mali nyingine amtunzie na kama vikiibwa kutoka nyumba ya huyo jirani kama mwizi atashikwa lazima alipe mara mbili
 lakini mwizi asipopatikana mwenye nyumba atafika mbele ya waamuzi ili kuthibitisha kuwa hakuchukua mali ya mwenzake
 pakiwepo jambo lo lote la mali isiyo halali ikiwa ni maksai punda kondoo mavazi ama mali yo yote iliyopotea ambayo fulani atasema hii ni yangu pande zote mbili wataleta mashauri yao mb ele ya waamuzi
yule ambaye waamuzi watamwona kuwa na hatia atamlipa jirani yake mara mbili
 kama mtu akimpa jirani yake punda ng ombe kondoo au mnyama mwingine ye yote amtunzie na akifa au akijeruhiwa au akichukuliwa wakati haonekani na mtu ye yote jambo hili kati yao wawili litaamuliwa kwa kuapa kiapo mbele ya bwana kwamba huyo jirani hakuhusika na wizi wa mali ya jirani yake
mwenye mali itampasa ak ubali jambo hili na hakuna malipo yatakayohitajika
 lakini kama mnyama aliibwa kwa jirani atampasa amlipe mwenye mnyama
 kama ameraruliwa na mnyama pori ataleta mabaki ya mnyama kama ushahidi naye hatadaiwa kulipa mnyama aliyeraruliwa
 kama mtu akimwazima mnyama kutoka kwa jirani yake na kama akiumia au akafa na mwenye mnyama hayupo lazima amlipe huyo mnyama
 lakini mwenye mnyama akiwa angalipo na mnyama wake mwazimaji hatalazimika kumlipa
kama mnyama alikuwa amekodishwa fedha iliyolipwa kwa kukodisha inatosha kwa kufidia hasara
uwajibikaji wa kijamii kama mtu akimshawishi bikira ambaye hajaposwa na akilala naye lazima alipe mahari kisha atamwoa msichana huyo
 baba wa msichana akikataa kata kata kumpa huyo mtu huyo msichana wake bado ni lazima huyo mtu atalipa mahari kama inavyostahili malipo ya ubikira
 usiruhusu mwanamke mchawi aishi
 mtu ye yote aziniye na mnyama lazima auawe
 mtu awaye yote anayemtolea mungu mwingine dhabihu isipokuwa bwana lazima aangamizwe
 usimtendee mgeni vibaya au kumwonea kwa kuwa nanyi mlikuwa wageni huko misri
 usimdhulumu mjane wala yatima
 kama ukifanya hivyo nao wakinililia hakika nitasikia kilio chao
 hasira yangu itawaka nami nitawaua kwa upanga wa ke zenu watakuwa wajane na watoto wenu watakuwa yatima
 kama ukimkopesha mmojawapo wa watu wangu fedha ambaye ni mhit aji usiwe kama mtu mkopesha fedha usimtoze riba
 kama ukichukua vazi la jirani kama rehani ulirudishe kwake kabla jua kuzama kwa kuwa vazi lake ndilo pekee alilonalo la ku mfunika mwili wake
ni nini kingine atajifunika nacho atakaponililia nitasikia kwa kuwa nina huruma
 usimkufuru mungu au kulaani mtawala wa watu wako
 usiache kutoa sadaka kutoka ghala zako au mapipa yako
lazima unipe mzaliwa wa kwanza wa wana wako
 ufanye vivyo hivyo kwa ng ombe wako na kwa kondoo wako
waache wakae na mama zao kwa siku saba lakini siku ya nane unipe
 ninyi mtakuwa watu wangu watakatifu
kwa hiyo msile nyama ya mnyama aliyeraruliwa na wanyama pori mtupieni mbwa
sheria za haki na rehema usieneze habari za uongo
usimsaidie mtu mwovu kwa kuwa shahidi mwenye nia ya kudhuru wengine
 usifuate umati wa watu katika kutenda mabaya
unapotoa ushahidi kwenye mashtaka usipotoshe haki ukijumuika na umati wa watu nawe usimpendelee mtu maskini katika mashtaka yake
 kama ukikutana na maksai au punda wa adui yako anapotea hakikisha umemrudisha kwake
 ukiona punda wa mtu anayekuchukia ameanguka na mzigo wake usimwache hapo alipoangukia hakikisha kuwa umemsaidia
 usiwanyime haki watu wako walio maskini katika mashtaka yao
 ujiepushe na mashtaka ya uongo wala usimwue mtu asiye na hatia au mtu mwaminifu kwa aana sitamhesabia hana hatia yeye aliye na hatia
 usipokee rushwa kwa kuwa rushwa hupofusha wale waonao na kupinda maneno ya wenye haki
 usimwonee mgeni ninyi wenyewe mnajua jinsi mgeni anavyojisikia kwa sababu mlikuwa kutoka wageni misri
sheria za sabato kwa muda wa miaka sita mtapanda mashamba yenu na kuvuna mazao lakini katika mwaka wa saba usiilime ardhi wala kuitumia
ili watu wali maskini miongoni mwenu waweze kupata chakula kutoka kwenye hayo mashamba nao wanyama wa pori wapate chakula kwa yale mabaki watakayobakiza
utafanya hivyo katika sh amba lako la mizabibu na la mizeituni
 kwa siku sita fanya ka zi zako lakini siku ya saba usifanye kazi ili maksai wako na punda wako wapate kupumzika naye mtumwa aliyezaliwa nyumbani mw ako pamoja na mgeni wapate kustarehe
 uzingatie kutenda kila kitu nilichokuambia
usiombe kwa majina ya miungu mingine wala usiyaruhusu kusikika kinywani mwako
sikukuu tatu za mwaka mara tatu kwa mwaka utanifanyia sikukuu
 utaadhimisha sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu kwa siku saba utakula mikate isiyotiwa chachu kama nilivyokuagiza
fanya jambo hili kwa wakati uliopangwa ka tika mwezi wa abibu ndio mwezi wa nne kwa sababu katika mwezi huo ulitoka misri
mtu ye yote asije mbele yangu mikono mitupu
 utaadhimisha sikukuu ya mavuno kwa malimbuko ya mazao yako uliyopanda katika shamba lako
utaadhimisha sikukuu ya kukusanya mavuno mwishoni mwa mwaka unapokusanya mavuno yako toka shambani
 mara tatu kwa mwaka wanaume wote watakuja mbele za bwana mwenyezi
 msitoe damu ya dhabih kwangu pamoja na kitu cho chote kilicho na chachu
mafuta ya mnyama wa sadaka ya sikukuu yangu yasibakizwe mpaka asubuhi
 utaleta malimbuko bora ya ardhi yako katika nyumba ya bwana wako
usimchemshe mwana mbuzi kwa kutumia maziwa ya mama yake
malaika wa mungu kuandaa njia tazama ninamtuma malaika akutangulie mbele yako akulinde njia ni na kukuleta mpaka mahali nilipoandaa
 mtamtii na kusikiliza kile anachokisema
usiasi dhidi yake kwa maana hatakusamehe uasi wako kwa maana jina langu limo ndani yake
 kama ukitii kweli kweli kile asemacho na kufanya yote nisemayo nitakuwa adui wa adui za ko nitawapinga wale wakupingao
 malaika wangu atatangulia mbele yako na kukuleta katika nchi ya waamori wahiti waperizi wakanaani wahivi na wayebusi nami nitawafutilia mbali
 usiisujudie miungu yao au kuiabudu wala kufuata desturi yao
utawabomoa kabisa na kuvunja vunja mawe yao ya ibada vipande vipande
 utamwabudu bwana mungu wako na baraka zake zitakuwa juu ya vyakula vyako na maji yako
nami nitaondoa maradhi miongoni mwako hakuna atakayeharibu mimba wala atakayekuwa tasa katika nchi yako
nami nitakupa maisha makamilifu
 nitapeleka utisho wangu mbele yako na kufadhaisha kila taifa ut akalolifikia
nitafanya adui zako wote wakupe kisogo na kukimbia
 nitatanguliza manyigu mbele yako kuwafukuza wahivi wakanaani na wahiti waondoke njiani mwako
 lakini sitawafukuza kwa mara moja kwa sababu nchi itabaki ukiwa na wanyama wa pori watakuwa wengi mno kwako
 nitawafukuza kidogo kidogo mbele yako mpaka uwe umeongezeka kiasi cha kutosha kuimiliki nchi
 nitaweka mipaka ya nchi yako kuanzia bahari ya shamu hadi ahari ya wafilisti na kuanzia jangwani hadi mto eufrati
nitawatia watu wanaoishi katika nchi hizo mikononi mwako nawe utawafukuza watoke mbele yako
 usifanye agano lo lote nao wala na miungu yao
 usiwaache waishi katika nchi yako la sivyo watakusababisha utende dhambi dhidi yangu kwa sababu ibada ya miungu yao hakika itakuwa mtego kwako
agano kisha mungu akamwambia mose njoni huku juu kwa bwana wewe na aroni nadabu na abihu pamoja na wazee sabini wa israeli
mniabudu kwa mbali lakini mose peke yake ndiye atakayemkaribia bwana wengine wasije karibu
nao watu wasije wakapanda pamoja naye
lathibitishwa mose alipokwenda na kuwaambia watu maneno yote na sheria zote za bwana wakaitikia kwa sauti moja kila kitu alichosema bwana tutakifanya
 ndipo mose akaandika kutoka kila kitu bwana alichokuwa amesema
akaamka kesho yake asubuhi na mapema na kujenga madhabahu chini ya mlima na kusimamisha nguzo kumi na mbili za mawe kuwakilisha makabila kumi na mawili ya israeli
 kisha akawatuma vijana wanaume wa kiisraeli nao wakatoa sadaka za kuteketezwa na dhabihu za mafahali wachanga ku wa sadaka za amani kwa bwana
 mose akachukua nusu ya damu ya wale wanyama na kuiweka kwenye mabakuli na nusu nyingine akainyunyiza juu ya madhabahu
 kisha akachukua kile kitabu cha agano na kuwasomea watu
nao wakajibu tutafanya kila kitu alichosema bwana nasi tutatii
 ndipo mose akachukua ile damu akainyunyiza juu ya watu akasema hii ni damu ya agano ambalo bwana amefanya nanyi kufuatana na maneno haya yote
 mose na aroni nadabu na abihu pamoja na wazee sabini wa israeli wakapanda mliman i nao wakamwona mungu wa israeli
chini ya miguu yake kulikuwa na kitu kama sakafu ya mawe ya yakuti samawi iliyo safi kama anga angavu
 lakini mungu hakuinua mkono wake dhidi ya hawa viongozi wa waisraeli walimwona mungu nao wakala na kunywa
 bwana akamwambia mose panda uje kwangu huku mlimani na ukae hapa nami nitakupa vibao vya mawe vyenye sheria na amri ambazo nimeziandika ziwe mwongozo wao
 basi mose akaondoka na yoshua mtumishi wake mose akapanda juu kwenye mlima wa mungu
 mose akawaambia wazee wa israeli tungojeni hapa mpaka tutakapowarudia
aroni na huri wako pamoja nanyi na kila aliye na neno aweza kuwaendea wao
 mose alipopanda juu mlimani wingu liliufunika huo mlima nao utukufu wa bwana ukatua juu ya mlima sina i
kwa muda wa siku sita wingu lilifunika mlima na siku ya saba bwana akamwita mose kutoka katikati ya lile wingu
 kwa waisraeli ut ukufu wa bwana ulionekana kama moto uteketezao juu ya mlima
 kisha mose akaingia ndani ya lile wingu alivyokuwa akipanda mlimani
naye akakaa huko mlimani kwa muda wa siku arobaini mchana na usiku
sadaka kwa ajili ya maskani ya mungu bwana akamwambia mose waambie waisraeli waniletee sadaka
utapokea sadaka kwa aji li yangu kutoka kwa kila mtu ambaye moyo wake wapenda kutoa
 hizi ndizo sadaka utakazozipokea kutoka kwao dhahabu fedha shaba nyuzi za buluu za zambarau na za rangi nyekundu pamoja na nguo za kitani safi singa za mbuzi ngozi za kondoo waume zilizotiwa rangi nyekundu ngozi za mbuzi mbao za mshita mafuta ya mzeituni kwa ajili ya taa vikolezi kwa ajili ya mafuta ya kupaka na kwa ajili ya uvumba wenye harufu nzuri vito vya shohamu na vito vingine vya kutiwa kwenye kile kisibau na kifuko cha kifuani
 kisha amuru watengeneze mahali patakatifu kwa ajili yangu nami nitakaa miongoni mwao
 tengeneza hema hili na vyombo vyake vyote sawasawa na kielelezo nitakacho kuonyesha
sanduku la agano nao watatengeneza sanduku la mbao za mshita lenye urefu wa dhiraa mbili na nusua upana dhiraaa moja na nusub na kimo cha dhiraa moja na nusu
 utalifunika hilo sanduku kwa dhahabu safi ndani na nje na kulifanyia ukingo wa dhahabu juu yake kulizunguka
 utalitengenezea pete nne za dhahabu na kuzifunga kwenye miguu yake minne pete mbili upande mmoja na pete mbili upande mwingine
 kisha utatengeneza mipiko ya mti wa mshita na kuzifunika kwa dhahabu
 utaiingiza hiyo mipiko kwenye hizo pete zilizo katika pande mbili za hilo anduku ili kulibeba
 hiyo mipiko itabakia daima katika hizo pete za hilo sanduku hazitaondolewa
 kisha weka ndani ya hilo sanduku ushuhuda nitakaokupa
 tengeneza kiti cha rehema cha dhahabu safi chenye urefu wa dhiraa mbili na nusu na upana wa dhiraa moja na nusu
 tengeneza makerubi wawili kwa dhahabu iliyofuliwa kwenye miisho miwili ya hicho kifuniko
 tengeneza kerubi mmoja kwenye mwisho mmoja na kerubi mwingine kwenye mwisho mwingine yatengeneze makerubi yawe kitu kimoja na hicho kifuniko katika miisho hiyo miwili
 makerubi hao watakuwa wametandaza mabawa kuelekea juu yakitia kivuli hicho kifuniko
makerubi hao wataelekeana wakitazama hicho kifuniko
 weka huo ushuhuda nitakaokupa ndani ya hilo sanduku la agano na uweke hicho kifuniko juu ya hilo sanduku
 hapo juu ya hicho kifuniko kati ya a dhiraa mbili ni nusu ni kama sentimita 
 b dhiraa moja ni nusu ni kama sentimita 
 kutoka hao makerubi wawili walioko juu ya hilo sanduku la ushuhuda hapo ndipo nitakapokutana nawe na kukupa maagizo yangu kwa ajili ya waisraeli
meza ya mikate ya wonyesho tengeneza meza ya mti wa mshita yenye urefu wa dhiraa mbilic upana wa dhiraa mojad na kimo cha dhiraa moja na nusue
 ifunike hiyo meza kwa dhahabu safi kisha uifanyie ukingo wa dhahabu kuizunguka pande zote
 kisha tengeneza upapi wenye upana wa nyanda nnef na ufanyie ule upapi ukingo kuuzunguka pande zote
 tengeneza pete nne za dhahabu kwa ajili ya meza hiyo uzifungie kwenye pembe nne kwenye miguu yake minne
 pete hizo zitakuwa karibu na ukingo ule kushika ile mipiko ambayo ni ya kubebea hiyo meza
 tengeneza mipiko ya mti wa mshita uifunike dhahabu hiyo mipiko itakuwa ya kuibebea hiyo meza
 tengeneza sahani zake na masinia yake kwa dhahabu safi pamoja na bilauri na bakul zake kwa ajili ya kumiminia sadaka
 utaweka mikate ya wonyesho juu ya meza hii iwe mbele yangu daima
kinara cha taa tengeneza kinara cha taa cha dhahabu safi nacho kiwe cha kazi ya kufua tako lake na ufito wake vikombe vyake vinavyofanana na ua matovu yake na maua yake vitakuwa vya kitu kimoja
 matawi sita yatato keza kuanzia ule ufito wa katikati wa kinara cha taa matawi matatu upande mmoja na matawi matatu upande mwingine
 vikombe vitatu mfano wa maua ya mlozi yenye matovu na maua yawe katika tawi moja matovu matatu katika tawi jingine na vivyo hivyo kw matawi yote sita yaliyoanzia kwenye kinara cha taa
 juu ya kinara chenyewe vitakuwepo vikombe vinne mfano wa maua ya mlozi pamoja na matovu yake na maua yake
 tovu moja litakuwa chini ya jozi ya kwanza ya matawi yaliyoanzia kwenye kinara cha taa tovu la pili chini ya jozi ya pili nalo tovu la tatu chini ya jozi ya tatu yaani matawi sita kwa jumla
 matovu na matawi yote yatakuwa ya kitu kimoja na kile kinara cha taa vyote vitafuliwa kutoka dhahabu safi
 kisha tengeneza taa zake saba uziweke juu ya kinara hicho ili ziweze kuangaza mbele c dhiraa mbili ni kama sentimita 
d dhiraa moja ni kama sentimita 
e dhiraa moja na nusu ni kama sentimita 
f nyanda nne ni kama sentimita 
yake
 vitu vya kusawazishia vya tambi na vyano vitakuwa vya dhahabu safi
 utatumia talanta mojag ya dhahabu safi kutengeneza hicho kinara na hivi vifaa vyake vyote
 hakikisha kuwa umevitengeneza sawasawa na kile kielelezo ulichoonyeshwa kule mlimani
maskani ya mungu tengeneza hema kwa mapazia kumi ya kitani iliyosokotwa vizuri na nyuzi za buluu za zambarau na za rangi nyekundu
fundi stadi atatarizi ma kerubi kwenye mapazia hayo
 mapazia yote yatakuwa na ukubwa mmoja kila moja litakuwa na urefu wa dhiraa ishirini na nanea na upana wa dhiraa nneb
 unganisha mapazia matano kuwa kipande kimoja fanya vivyo hivyo kwa hayo mengine matano
 tengeneza vitanzi vya kitambaa cha buluu kwenye ukingo wa pazia la mwisho la kipande cha kwanza pia kipande cha mwisho cha pazia la pili ufanye vivyo hivyo
 fanya vitanzi hamsini katika pazia la mwisho la kipande cha kwanza na vitanzi hamsini vingine kwenye pazia la mwisho la kipande cha pili vitanzi vyote vielekeane
 kisha tengeneza kulabu hamsini za dhahabu ili kukaza mapazia pamoja kufanya hema liwe moja
 tengeneza mapazia kumi na moja ya singa za mbuzi kwa ajili ya kufunika hema
 mapazia hayo kumi na moja yatakuwa na kipimo cha aina moja
kila pazia litakuwa na urefu wa dhiraa thelathini na tatu na upana wa dhiraa nne
 unganisha hayo mapazia matano pamoja na hayo mengine sita pamoja
kunja hilo pazia la sita mara mbili mbele ya hema
 tengeneza vitanzi hamsini ukingoni mwa pazia la mwisho la kipande cha kwanza na vitanzi hamsini ukingoni mwa pazia la mwisho la kipande cha pili
 kisha tengeneza kulabu hamsini za shaba uziingize katika vile vitanzi hamsini ili kukaza hema kuwa kitu kimoja
 kuhusu kile kipande cha ziada cha pazia la hema nusu ya hilo pazia lililobaki litaning inizwa upande wa nyuma wa hema
 mapazia ya hema yatakuwa na urefu wa dhiraa mojad zaidi pande zote sehemu itakayobaki itaning inia pande zote za hema ili kuifunika
 tengeneza kifuniko cha hema kwa ngozi za kondoo waume zilizotiwa rangi nyekundu juu ya kifuniko hicho g talanta moja ya dhahabu ni kama kilo 
a dhiraa ishirini na nane ni kama mita 
b dhiraa nne ni kama mita 
c dhiraa thelathini na tatu ni kama mita 
d dhiraa moja ni kama sentimita 
 kutoka ufunike ngozi laini za wanyama
 tengeneza mihimili ya mti wa mshita kwa ajili ya hema
 kila mhimili uw na urefu wa dhiraa kumie na upana wake dhiraa moja na nusuf ikiwa na ndimi mbili zilizo sambamba
tengeneza mihimili yote ya hema jinsi hii
 tengeneza mihimili ishiri ni ya upande wa kusini wa hema kisha tengeneza vitako arobaini vya fedha vya ku weka chini ya hiyo mihimili vitako viwili kwa kila mhimili moja chini ya kila ulimi
 kuhusu upande mwingine yaani upande wa kaskazini wa hema tengeneza mihimili ishirini na vitako arobaini vya fedha viwili chini ya kila mhimili
 kisha tengeneza mihimili sita kwa kila mwisho yaani upande wa magharibi wa hema pia utengeneze mihimili miwili ya pembe za mwishoni
 katika pembe hizi mbili ni lazima mihimili iwe miwili kuanzia chini mpaka juu na kushikizwa kwenye pete moja yote miwili itafanana
 kwa hiyo itakuwepo mihimili minane na vitako kumi na sita vya fedha viwili chini ya kila mhimili
 pia tengeneza fito za mti wa mshita tano kwa ajili ya mihimili ya upande mmoja wa hema tano kwa ajili ya mihimili ya upande mwingine na tano kwa ajili ya mihimili ya upande wa magharibi mwishoni kabisa mwa hema
 ufito wa katikati utapenya toka mwisho huu hadi mwisho mwingine kati kati ya mihimili
 funika hiyo mihimili kwa dhahabu kisha tengeneza pete za dhahabu ambazo zitashik ilia hizo fito
pia funika fito hizo kwa dhahabu
 simamisha hema sawasawa na ramani uliyoonyeshwa kule juu mlimani
 tengeneza pazia la nyuzi za buluu za zambarau na za rangi nyekundu na kitani safi iliyosokotwa vizuri fundi stadi atarizi makerubi kwenye hayo mapazia
 litundike kwa kulabu za dhahabu kwenye nguzo nne za mti wa mshita ambazo zimefunikwa kwa dhahabu zikiwa zimesimamishwa kwenye vitako vinne vya fedha
 ning iniza pazia hilo kwenye vifungo kisha weka sanduku la ushuhuda nyuma ya pazia
pazia litatenganisha patakatifu na patakatifu pa patakatifu
 weka kifuniko cha kiti cha rehema juu ya sanduku la ushuhuda ndani ya mahali patakatifu pa patakatifu
 weka meza nje ya pazia pande wa kaskazini wa hema kisha weka kinara cha taa upande wa kusini wa hema
e dhiraa kumi ni kama mita 
f dhiraa moja na nusu ni kama sentimita 
 kwa ajili ya ango la hema tengeneza pazia la nyuzi za buluu za zambarau na za rangi nyekundu na kitani safi iliyosokotwa vizuri ambayo ni kazi ya mtarizi
 tengeneza kulabu za dhahabu kwa ajili ya hilo pazia na nguzo tano za mshita zilizofunik wa kwa dhahabu
kisha mimina vitako vitano vya shaba kwa ajili yake
madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa jenga madhabahu ya mbao za mti wa mshita kimo chake ni dhiraa tatu a itakuwa mraba urefu wake dhiraa tanob na upana wake dhiraa tano
 tengeneza upembe kwenye kila pembe ya hizo pembe nne ili kwamba zile pembe na madhabahu ziwe zimeungana na uifunike madhabahu kwa shaba
 tengeneza vyombo vyake vyote kwa shaba vyungu vyake vya kuondolea majivu sepeto zake mabakuli ya kunyunyuzia nyuma za nyama na vyombo vya kuchukulia moto
 kisha itengenezee hiyo madhabahu wavu wa shaba na tengeneza pete za shaba kwenye kila pembe nne za huo wavu
 weka wavu huo chini ya ukingo wa madhabahu ili uf ike nusu ya kimo cha madhabahu
 tengeneza mipiko ya mti wa mshita kwa ajili ya madhabahu ifunike kwa shaba
 hiyo mipiko itaingizwa kwenye zile pete ili iwe katika pande mbili za madhabahu wakati inapobebwa
 tengeneza madhabahu iwe na uvungu ndani yake ukitumia mbao
utaitengeneza sawasawa na vile ulivyoonyeshwa mlimani
ua wa kukutania tengeneza ua kwa ajili ya hema la kukutania
upande wa ku sini utakuwa na urefu wa dhiraa mia mojac na itakuwa na mapazia ya kitani iliyosokotwa vizuri pamoja na nguzo ishirini na vitako vya haba ishirini
pia kutakuwa na kulabu za fedha na tepe za fedha juu ya hizo nguzo
 upande wa kaskazin itakuwa na urefu wa dhiraa mia moja nao utakuwa na mapazia na nguzo zake ishirini na vita ko ishirini vya shaba pamoja na kulabu na tepe za fedha juu ya hizo nguzo
 upande wa magharibi wa ua wa kukutania utakuwa na upana wa dhiraa hamsinid nao utakuwa na mapazia na nguzo zake kumi na vitako vyake kumi
 upande wa mwisho wa a dhiraa tatu ni sawa na mita 
b dhiraa tano ni sawa na mita 
c dhiraa mia moja ni sawa na mita 
d dhiraa hamsini ni sawa na mita 
 kutoka mashariki jua linakotokea ua wa mkutano utakuwa na upana wa dhiraa hamsini
 mapazia yenye urefu wa dhiraa kumi na tano ambayo yatakuwa upande mmoja wa lango pamoja na nguzo tatu na vitako vitatu kutakuwepo tena na mapazia ya dhiraa kumi na tanoe kwa upande mwingine wa mlango pamoja na nguzo tatu na vitako vitatu
 kuhusu lango la kuingilia kwenye ua wa kukutania weka pazia lenye urefu wa dhiraa ishirini f la nyuzi za rangi ya buluu za zambarau na za rangi nyekundu pamoja na kitani iliyosokotwa vizuri kazi ya mtarizi
pazia hilo litashikiliwa na nguzo nne na vitako vinne
 nguzo zote zinazozungu ka ua wa kukutania zitakuwa na tepe na kulabu za fedha na vitako vya shaba
 ua wa kukutania utakuwa na urefu wa dhiraa mia mojag na upana wa dhiraa hamsinih ukiwa na mapazia ya kitani yaliyosokotwa vizuri enye urefu wa dhiraa tanoi kwenda juu na vitako vya shaba
 vyombo vingine vyote vinavyotumi ka katika maskani ya bwana kwa shughuli yo yote pamoja na vigingi vyote na hata vile vya ua wa kukutania vitakuwa vya shaba
mafuta ya kinara cha taa utawaamuru waisraeli wakuletee mafuta safi ya zeituni yaliyokamuliwa kwa ajili ya mwanga ili zile taa ziwake daima
 katika hema la kukutania nje ya pazia lililo mbele ya sanduku la ushuhuda aroni na wanawe watahakikisha kuwa taa hizo zinawaka kuanzia jioni mpaka asubuhi mbele za bwana
hili litakuwa agizo la milele miongoni mwa waisraeli kwa vizazi vyote vijavyo
mavazi ya kikuhani mtwae aroni ndugu yako aliyeletwa kwako kutoka miongoni mwa waisraeli pamoja na wanawe nadabu abihu eliazari na ithamari ili wanitumikie katika kazi ya ukuhani
 mshonee aroni ndugu yako mavazi matakatifu ili yampe ukuu na heshima
 waambie mafundi stadi wote niliowapa hekim katika shughuli hiyo wamtengenezee aroni mavazi hayo ili awekwe wakfu anitumikie katika kazi ya ukuhani
 haya ndiyo mavazi watakayoshona kifuko cha kifuani kisibau kanzu joho li lilorembwa kilemba na e dhiraa kumi na tano ni sawa na mita 
f dhiraa ishirini ni sawa na mita 
g dhiraa mia moja sawa na mita 
h dhiraa hamsini ni sawa na mita 
i dhiraa tano ni sawa na mita 
mshipi
mavazi haya yatashonwa kwa ajili ya ndugu yako aroni na wanawe ili wanitumikie katika kazi ya ukuhani
 waambie watumie dhahabu na nyuzi za rangi ya buluu za zambarau na za rangi nyekundu pamoja na kitani safi
kisibau tengeneza kisibau cha nyuzi za dhahabu za buluu za zambarau za rangi nyekundu na kitani safi iliyosokotwa kazi ya fundi stadi
 kitakuwa na vipan de viwili vya mabegani vilivyoshikizwa kwenye pembe zake mbili ili kufungia kisibau
 mshipi wa kiunoni uliotengenezwa kwa ustadi ambao ni kitu kimoja na kisibau utatengenezw kwa nyuzi za dhahabu za buluu za zambarau na za rangi nyekundu kitani safi iliyosokotwa vizuri
 chukua mawe mawili ya shohamu na uchore juu yake majina ya wana wa israeli kufuatana na walivyozaliwa majina sita katika jiwe moja na mengine sita katika jiwe jingine
 yachore majina ya wana wa israeli juu ya hayo mawe mawili kama vile sonara anavyochonga mhuri
kisha uyatie hayo mawe katika vijalizo vya dhahabu na uvifungie juu ya vipande vya mabega ya kisibau yawe kama mawe ya kumbukumbu ya wana wa israeli
aroni atavaa majina hayo mabegani mwake kama kumbukumbu mbele za bwana
 tengeneza vijalizo vya dhahabu na mikufu miwili ya dhahabu safi iliyosokotwa kama kamba na uifunge mikufu hiyo kwenye vijalizo
kifuko cha kifuani fanyiza kifuko cha kifuani kwa ajili ya kufanya maamuzi kazi ya fundi stadi
kitengeneze kama kile kisibau cha nyuzi za dhahabu buluu za zambarau na za rangi nyekundu cha kitani safi iliyosokotwa
 kitakuwa cha mraba nusu dhiraaa kila upande kikunjwe mara mbili
 kisha weka safu nne za vito vya thamani juu yake
safu ya kwanza itakuwa ya akiki yakuti manjano zabarajadi katika safu ya pili kitakuwa na almasi yakuti samawi na zumaridi safu ya tatu itakuwa na hiakintho akiki nyekundu na amethisto na safu ya nne itakuwa ya krisolitho shohamu na yaspi
yote yatiwe kwenye vijalizo vya dhahabu
 patakuwa na mawe kumi na mawili moja kwa kila jina la wana wa israeli kila a nusu dhiraa ni sawa na sentimita 
 kutoka moja lichorwe kama muhuri likiwa na jina la moja ya makabila kumi na mawili ya israeli
 kwa ajili ya kifuko cha kifuani tengeneza mikufu ya dhahabu safi iliyosokotwa kama kamba
 tengeneza pete mbili za dhahabu kwa ajili yake uzifungie kwenye pembe mbili za kifuko cha kifuani
 funga ile mikufu miwili ya dhahabu kwenye zile pete zilizo katika pembe za kifuko cha kifuani zile ncha nyingine mbili za mkufu wa dhahabu zishikamanishe kwenye vijalizo viwili vya kisibau upande wa mbele
 tengeneza pete mbili za dhahabu uzifunge kwenye ncha mbili za chini upande wa ndani wa kifuko cha kifuani karibu na kisibau
 tengeneza pete mbili zaidi za dhahabu na uzishikize mbele katika ncha za chini za vipande vya kisibau mahali kinap oungana juu ya mshipi wa kiunoni wa kisibau
 pete za kifuko cha kifuani zitafungwa pamoja na zile za kisibau kwa kamba ya buluu ili ki unganishwe na ule mshipi wa kiunoni ili kifuko ch kifuani kisitoke na kuachana na kisibau
 wakati wo wote aroni aingiapo mahali patakatifu atakuwa na yale majina ya wana wa israeli moyoni mwake juu ya kile kifuko cha kifuani cha uamuzi kama kumbukumbu ya kudumu mbele ya bwana
 pia weka urimu na thumimub ndani ya kifuko cha kifuani yawe juu ya moyo wa aroni kila mara aingiapo mbele za bwana
kwa hiyo siku zote aroni atakuwa na uwezo kufanya maamuzi kwa ajili ya wana wa israeli mbele za bwana
mavazi mengine ya kikuhani shona kanzu ya kuvalia kisibau kwa kitambaa cha buluu tupu katikati weka nafasi ya kuingizia kichwa
kutakuwa na utepe unaofanana na ukosi uliozungushwa kwenye nafasi hiyo ya shingo ili isichanike
 tengeneza makomamanga ya nyuzi za buluu za zambarau na za rangi nyekundu kuzunguka pindo la hilo joho weka pia vikengele vya dhahabu kati ya hayo makomamanga
 hivyo vikengele vya dhahabu na makomamanga vitapishana kuzunguka pindo la kanzu
 ni lazima aroni alivae anapofanya huduma
sauti ya hivyo vikengele itasikika anapoingia na kutoka katika mahali patakatifu mbele za bwana ili asije akafa
b urimu na thumimu maana yake nuru na kweli viliwekwa kwenye kifuko cha kifuani cha kisibau cha kuhani mkuu ili kujua mapenzi ya mungu kwenye mambo ya kutatanisha
 tengeneza bamba la dhahabu safi na uchore kama muhuri ju yake maneno haya takatifu kwa bwana
 lifunge hilo bamba kwa kamba ya buluu kwenye kilemba nalo ni lazima liwe mbele yakilemba
 aroni alivae bamba hilo kwenye paji la uso wake naye atachukua hatia kuhusu sadaka takatifu za waisraeli wanazoweka wakfu sadaka za aina yo yote
litakuwa kwenye paji la uso wa aroni daima ili zikubalike kwa bwana
 fuma koti la kitani safi na ufanye kilemba cha kitani safi
mshipi uwe ni kazi ya mtarizi
 watengenezee wana wa aroni makoti mishipi na kofia ili kuwapa ukuu na heshima
 baada ya kumvika aroni ndugu yako pamoja na wanawe nguo hizi watie mafuta na kuwabariki
waweke wakfu ili wanitumikie katika kazi ya ukuhani
 watengenezee nguo za ndani za kitani zitakazofunika mwili kutoka kiunoni hadi mapajani
 aroni na wanawe ni lazima wavae haya kila wanapoingia katika hema ya kukutania au wan aposogelea madhabahu wakati wa kutoa huduma mahali patakatifu ili wasije wakafanya kosa wakafa
haya yawe maagizo ya kudumu kwa aroni na vizazi vyake
kuwek hili ndilo utakalofanya ili kuwaweka wakfu makuhani ili wanitumikie mimi katika kazi ya ukuhani chukua fahali mchanga mmoja na kondoo waume wawili wasio na dosari
 kutokana na unga laini wa ngano usiotiwa chachu tengeneza mikate na maandazi yaliyokandwa kwa mafuta pamoja na mikate midogo myembamba
 viwekwe vyote ndani ya kikapu na kuvitoa pamoja na yule fahali na wale kondoo waume wawili
 kisha mlete aroni na wanawe kwenye lango la hema la kukutania na uwaoshe kwa maji
 chukua yale mavazi na umvike aroni koti joho la kisibau na kisibau chenyewe pamoja na kile kifuko cha kifuani
mfungie hicho kisibau kwa ule mshipi wa kiunoni uliosukwa kwa ustadi
 weka kilemba kichwani mwake na kuweka taji takatifu ishikamane na hicho kilemba
 chukua yale mafuta ya upako umimine juu ya kichwa chake
 walete wanawe na uwavike makoti na uwavike zile tepe za kichwani
ndipo uwafunge aroni na wanawe mishipi
ukuhani ni ao kwa agizo la kudumu
kwa njia hii utamsimika aroni na wanawe
wakfu makuhani mlete yule fahali mbele ya hema la kutoka kukutania naye aroni na wanawe wataweka mikono yao juu ya kichwa chake
 mchinje huyo fahali mbele ya bwana kwenye mlango wa hema la kukutania
 chukua sehemu ya damu ya huyo fahali na kuipaka kwenye pembe za hiyo madhabahu kwa kidole chako na damu iliyobaki uimwage sehemu ya chini ya madhabahu
 kisha chukua mafuta yote ya huyo mnyama ya sehemu za ndani yale yanayofunika ini na figo zote mbili pamoja na mafuta yake uvichome juu ya madhabahu
 lakini nyama ya huyo fahali na ngozi yake na matumbo yake utavichoma nje ya kambi
hii ni sadaka ya dhambi
 chukua mmoja wa wale kondoo mume naye aroni na wanawe wataweka mikono yao juu ya kichwa chake
 mchinje huyo kondoo mume chukua damu yake na uinyunyizie pande zote za hiyo madhabahu
 mkate huyo kondoo mume vipande vipande na usafishe sehemu za ndani pamoja na miguu ukiviweka pamoja na kichwa na vipande vingine
 kisha mteketeze huyo kondoo mzima juu ya madhabahu
hii ni sadaka ya kuteketezwa kwa bwana harufu ya kupendeza sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto
 mchukue yule kondoo mume mwingine naye aroni na wanawe waweke mikono yao juu ya kichwa chake
 mchinje chukua sehemu ya damu yake na kuipaka kwenye masikio ya aroni na wanawe kwenye vidole gumba vya mikono yao ya kuume pia kwenye vidole gumba vya miguu yao ya kuume
kisha nyunyiza hiyo damu pande zote za madhabahu
 pia chukua sehemu ya damu iliyo juu ya madhabahu na sehemu ya mafuta ya upako mnyunyizie aroni na mavazi yake pia wanawe na mavazi yao
ndipo aroni na wanawe pamoja na mavazi yao watakuwa wamewekwa wakfu
 chukua mafuta ya huyu kondoo mume mafuta ya mkia mafuta ya sehemu za ndani yale yanayofunika ini figo zote mbili na mafuta yake pamoja na paja la kulia
huyo ndiye kondoo mume kwa ajili ya kuwasimika
 kutoka kwenye kile kikapu chenye mikate isiyotiwa chachu kilic hoko mbele za bwana chukua mkate andazi lililokandwa kwa mafuta na mkate mdogo mwembamba
 viweke vitu hivi vyote mikononi mwa aroni na wanawe na uviinue mbele za bwana kuwa sadaka ya kuinuliwa
 kisha vichukue vitu hivyo kutoka mikononi mwao uviteketeze juu ya madhabahu pamoja na sadaka ya kuteketezwa kuwa harufu nzuri ya kupendeza kwa bwana sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto
 baada ya wewe kuchukua kidari cha huyo kondoo mume wa kusimikwa kwa aroni kiinue mbele za bwana kuwa sadaka ya kuinuliwa nayo itakuwa fungu lako
 weka wakfu zile sehemu za kondoo mume aliyetumika kwa kumsimika aroni na wanawe kidari kile kilic hoinuliwa na lile paja lililotolewa
 siku zote hili litakuwa fungu la kawaida kutoka kwa waisr aeli kwa ajili ya aroni na wanawe
hili ni toleo la waisraeli watakalotoa kwa bwana kutoka katika sadaka zao za amani
 mavazi matakatifu ya aroni yatakuwa ya wazao wake ili kwamba waweze kutiwa mafuta na kusimikwa wakiwa wameyavaa
 mwana atakayeingia mahali pak kuwa kuhani na kuja kwenye hema la kukutania kuhudumu katika mahali patakatifu atayavaa kwa siku saba
 chukua nyama ya huyo kondoo mume wa kuwasimika uipike kati ka mahali patakatifu
 kwenye ingilio la hema la kukutania aroni na wanawe wataila ile nyama ya huyo kondoo mume pamoja na ile mikate iliyo kwenye hicho kikapu
 watakula sadaka hizi ambazo kwa hizo upatanisho ulifanywa kwa ajili ya kusimikwa kwao na kuwekwa kwao wakfu
lakini hakuna mtu mwingine ye yote anayeruhusiwa kuvila kwa sababu ni vitakatifu
 ikiwa nyama yo yote ya huyo kondoo mume iliyotumika kwa kuwasimika au mkate wo wote umebaki mpaka asubuhi vichomwe
kamwe visiliwe kwa sababu ni vitakatifu
 hivyo utamfanyia ar oni na wanawe kila kitu kama vile nilivyokuamuru utachukua muda wa siku saba kuweka wakfu
 utatoa dhabihu ya fahali kila siku kuwa sadaka ya dhambi ili kufanya upatanisho
takasa madhabahu kwa kufanya upatanisho kwa ajili yake nayo uitie mafuta na kuiweka wakfu
 kwa muda wa siku saba fanya upatanisho kwa ajili ya madhabahu na kuiweka wakfu
nd ipo madhabahu itakuwa takatifu sana na cho chote kitakachoigusa kitakuwa kitakatifu
 kwa kawaida hiki ndicho utakachotoa juu ya madhabahu kila siku wana kondoo wawili wenye umri wa mwaka mmoja
 utamtoa mmoja asubuhi na huyo mwingine wakati wa machweo
 pamoja na mwana kondoo wa kwanza utatoa efa mojaa ya unga wa ngano laini a efa moja ni kama kilo mbili
kutoka uliochanganywa na robo ya hinib ya mafuta yaliyokamuliwa ya zeit uni pamoja na robo ya hini ya divai kuwa sadaka ya kinywaji
 huyo mwana kondoo mwingine mtoe dhabihu wakati wa machweo pamoja na sadaka za unga na za kinywaji kama vile uli vyofanya asubuhi kuwa harufu ya kupendeza sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto
 kwa vizazi vijavyo itakuwa kawaida kutoa sadaka hii ya kuteketezwa kila mara kwenye ingilio la hema la kukutania mbele ya bwana
hapo ndipo nitakapokutana na ninyi na kusema nanyi huko ndipo nitakapokutana na waisraeli nalo hema la kukutania litatakaswa na utukufu wangu
 kwa hiyo nitaliweka wakfu hema la kukutania pamoja na madhabahu nami nitamweka wakfu aroni na wanawe ili wanitumikie mimi katika kazi ya ukuhani
 ndipo nitakapofanya makao miongoni mwa waisraeli na kuwa mungu wao
 nao watajua kuwa mimi ndimi bwana mungu wao aliyewatoa misri ili nipate kufanya makao miongoni mwao
mimi ndimi bwana mungu wao
madha tengeneza madhabahu ya mti wa mshita kwa ajili ya kufukizia uvumba
 madhabahu iwe mraba urefu na upana wa dhiraa mojabahu ya kufukizia uvumba na kimo cha dhiraa mbilib pembe zake zitakuwa za kitu kimoja nayo
 funika juu ya hiyo madhabahu na pande zote na pembe zake kwa dhahabu safi na ufanyize ukingo wa dhahabu kuizunguka
 tengeneza pete mbili za dhahabu kwa ajili ya madhabahu chini ya huo ukingo nyingine mbili upan de wa pili ili kushika hiyo mipiko itumikayo wakati wa kuibeba
 tengeneza mipiko ya mti wa mshita na uifunike kwa dhahabu
 weka hiyo madhabahu mbele ya lile pazia lililo mbele ya sanduku la ushuhuda lililo mbele ya kiti cha rehema kilicho juu ya sanduku la ushuhuda mahali ambapo nitakutana nawe
 aroni itampasa kufukiza uvumba wenye harufu nzuri juu ya adhabahu kila siku asubuhi wakati anapowasha zile taa
 itampasa afukize uvumba tena wakati anapowasha taa wakati wa machweo ili uvumba ufukizwe daima mbele za bwana kwa vizazi vijavyo
 usifukize uvumba b robo ya hini ni kama lita moja
a dhiraa moja ni sawa na sentimita b dhiraa mbili ni sawa na sentimita mwingine wo wote juu ya madhabahu hii au sadaka nyingine yo yote ya kuteketezwa wala sadaka ya nafaka wala usimimine sadaka ya kinywaji juu yake
 mara moja kwa mwaka aroni atafanya upatanisho juu ya pembe za hiyo madhabahu
upatanisho huu wa mwaka lazima ufanywe kwa damu ya sadaka ya upatanisho kwa ajili ya dhambi kwa vizazi vijavyo
ni takatifu sana kwa bwana
fedha ya upatanisho naye bwana akamwambia mose utakapowahesabu waisraeli kila mmoja lazima alipe kwa bwana fidia kwa ajili ya nafsi yake wakati wa kuhesabiwa kwake
ndipo hakutakuwa na pigo uu yao unapowahesabu
 kila mmoja anayekwe nda upande wa wale waliokwisha hesabiwa atatoa nusu shekelic kulingana na shekeli ya mahali patakatifu ambayo ina uzito wa gera ishirini d
hii nusu shekeli ni sadaka kwa bwana
 wote wale wanaovuka wenye umri wa miaka ishirini au zaidi watatoa sadaka kwa bwana
 matajiri hawatalipa zaidi ya nusu shekeli nao maskini hawatatoa pungufu wakati mnatoa sadaka kwa bwana kwa kufanya upatanisho wa nafsi zenu
 utapokea fedha ya upatanisho kutoka kwa waisraeli na uzitumie kwa ajili ya huduma ya hema la kukutania
itakuwa ni ukumbusho kwa waisraeli mbele za bwana kufanya upatanisho kwa ajili ya nafsi zenu
sinia la kunawia kisha bwana akamwambia mose tengeneza sinia la shaba lenye kishikilio cha shaba kwa ajili ya kunawia
liweke kati ya hema la kukutania na madhabahu kisha weka maji ndani yake
 aroni na wanawe watanawa mikono na miguu yao kwa maji yatokayo katika hilo sinia
 wakati wo wote wanapoingia katika hema la kukutania watanawa kwa maji ili kwamba wasije wakafa
pia wanapokaribia madhabahu ili kuhudumu kwa kuleta sadaka zilizotolewa kwa bwana kwa moto watanawa mikono na miguu yao ili kwamba wasije wakafa
hii itakuwa ni amri ya udumu kwa ajili ya aroni na wazao wake kwa vizazi vijavyo
c nusu shekeli ni sawa na gramu 
d gera ishirini ni sawa na shekeli moja ni sawa na gramu 
 kutoka mafuta ya upako kisha bwana akamwambia mose chukua vikolezi bora vifuatavyo shekeli e za manemane ya maji shekeli f za mdalasini wenye harufu nzuri shekeli za miwa yenye harufu nzuri shekeli za aina nyingine ya mdalasini vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu pia hinig ya mafuta ya zeituni
 vikolezi hivi vitengeneze kuwa mafuta matakatifu ya upako yenye harufu nzuri kazi ya mtengeneza manukato
yatakuwa mafuta matakatifu ya upako
 kisha yatumie kupaka hilo hema la kukutania sanduku la ushuhuda meza na vifaa vyake vyote kinara cha taa na vifaa vyake vyote madhabahu ya kufukizia uvumba madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa na vyombo vyake vyote na sinia pamoja na kitako chake
 utaviweka wakfu ili viwe vitakatifu sana na kila kitakachoigusa kitakuwa kitakatifu
 mtie aroni na wanawe mafuta na uwaweke wakfu ili waweze kunitumikia katika kazi ya ukuhani
 waambie waisraeli haya yatakuwa mafuta matakatifu yangu ya upako kwa vizazi vijavyo
 usiyamimine juu ya miili ya wanadamu wala usitengeneze mafuta ya aina nyingine kwa utaratibu huu
ni mafuta matakatifu na ni lazima myaone kuwa ni matakatifu
 mtu ye yote atakayetengeneza manukato kama hayo na ye yote atakayeyamimina juu ya mtu ye yote ambaye si kuhani atakatiliwa mbali na watu wake
uvumba kisha bwana akamwambia mose chukua vikolezi vyenye harufu nzuri vifuatavyo natafi shekelethi kelbena na uvumba safi vyote vikiwa na vipimo sawa pia tengeneza mchanganyiko wa uvumba wenye harufu nzuri kazi ya mtengeneza manuka to
utiwe chumvi ili upate kuwa safi na mtakatifu
 saga baadhi yake kuwa unga na uweke mbele ya sanduku la ushuhuda ndani ya hema la kukutania mahali ambapo nitakutana nawe
itakuwa takatifu sana kwenu
 msitengeneze uvumba mwingine wo wote wa namna hii kwa ajili yenu wenyewe uoneni kuwa ni mtakatifu kwa bwana
 ye yote atakayetengeneza uvumba kama huu ili e shekeli ni sawa na kilo f shekeli ni swa na kilo g hini moja ni sawa na lita kufurahia harufu yake nzuri lazima akatiliwe mbali na watu wake
bezaleli na oholiabu ndipo bwana akamwambia mose tazama nimemchagua bezaleli mwana wa uri mwana wa huri wa kabila la yuda nami nimemjaza roho wa mungu pamoja na ustadi uwezo na maarifa katika aina zote za ufundi ili kubuni kazi za ustadi katika ufundi wa dhahabu fedha na shaba kuchonga vito vya kutia mahali kufanya kazi kwa mbao na kujishughulisha na aina zote za ufundi
 tena nimemweka oholiabu mwana wa ahisamaki wa kabila la dani ili kumsaidia
pia mafundi wote nimewapa ustadi wa kufanya kila kitu nilichokuamuru wewe hema la kukutania sanduku la ushuhuda pam oja na kiti cha rehema juu yake pia na vifaa vyote vya kwenye hema meza na vifaa vyake kinara cha taa cha dhahabu safi na vifaa vyake vyote madhabahu ya kufukizia uvumba madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa na vyombo vyake vyote sinia na kinara chake pamoja na mavazi matakatifu yaliyofumwa ya kuhani aroni na mavazi kwa ajili ya wanawe wakati waki hudumu katika kazi ya ukuhani pia mafuta ya upako na uvumba wenye harufu nzuri kwa ajili ya mahali patakatifu
watavitengeneza sawasawa kama vile nilivyokuagiza wewe
sabato kisha bwana akamwambia mose waambie waisraeli ninyi ni lazima mzishike sabato zangu
hii itakuwa ni ishara kati yangu na ninyi kwa ajili ya vizazi vijavyo ili mpate kujua kwamba mimi ndimi bwana niwafanyaye ninyi watakatifu
 mtaishika sabato kwa sababu ni takatifu kwenu
ye yote atakayeina jisi lazima auawe ye yote atakayefanya kazi siku hiyo lazima akafie mbali na watu wake
 kwa siku sita mtafanya kazi lakini siku ya saba ni sabato ya kupumzika takatifu kwa bwana
ye yote afanyaye kazi yo yote si ku ya sabato ni lazima auawe
 waisraeli wataishika sabato kuiadhimisha kwa vizazi vijavyo kuwa agano la milele
 itakuwa ishara kati yangu na waisraeli milele kwa kuwa kwa muda wa siku sita bwana aliumba mbingu na dunia na siku ya saba akaacha kufanya kazi na akapumzika
 bwana alipomaliza kusema na mose juu ya mlima sinai mungu akampa vibao viwili vya kutoka ushuhuda vya mawe vilivyoandikwa kwa kidole cha mungu
ndama ya dhahabu watu walipoona kuwa mose amekawia sana kushuka kutoka mlimani walimkusanyikia aroni na kumwambia njoo tutengenezee miungu itakayotutangulia
kwa maana huyu jamaa yetu mose aliyetupandisha kutoka misri hatujui jambo lililompata
aroni akawajibu vuen vipuli vya dhahabu ambavyo wake zenu wana wenu na binti zenu wamevaa mkaniletee
 kwa hiyo watu wote wakavua vipuli vyao wakavileta kwa aroni
 akavichukua vile vitu walivyomkabidhi akavifanyiza kwa kusu bu sanamu yenye umbo la ndama akaichonga kwa kutumia chombo
kisha wakasema hii ndiyo miungu yenu ee israeli iliyowapandisha kutoka misri
 aroni alipoona hili akajenga madhabahu mbele ya yule ndama na kutangaza kesho kutakuwa na sikukuu kwa bwana
 kwa hiyo siku iliyofuata watu wakaamka asubuhi na mapema na kutoa sadaka za kuteketeza na sadaka za amani
baadaye watu wakaketi kula na kunywa nao wakasimama wakajizamisha katika karamu ya ulevi na ulafi
 kisha bwana akamwambia mose shuka kwa sababu watu wako uliowatoa misri wamepotoka
 wamekuwa wepesi kugeuka na kuacha niliyowaamuru na wamejitengenezea sanamu ya kuyeyusha yenye umbo la ndama
wameisujudia na ku itolea dhabihu nao wamesema hii ndiyo miungu yenu ee israeli iliyokupandisha kutoka misri
 bwana akamwambia mose nimeona watu hawa nao ni wa tu wenye shingo ngumu
 sasa niache ili hasira yangu ipate kuwaka dhidi yao nami nipat kuwaangamiza
kisha nitakufanya wewe kuwa taifa kubwa
 lakini mose akamsihi bwana mungu wake akasema ee bwana kwa nini hasira yako iwake dhidi ya watu wako wale uliowatoa misri kwa uweza mkuu na mkono wenye nguvu kwa nini wamisri waseme ni kwa nia mbaya aliwatoa misri ili awaue milimani na kuwafuta usoni mwa dunia achilia mbali hasira yako kali waonee huruma na usilete maafa juu ya watu wako
 wakumbuke watumishi wako abrahamu isaki na isra eli ambao uliwaapia kwa nafsi yako mwenyewe nitawafanya uzao wako kuwa wengi kama nyota za angani nami nitawapa wazao wako nchi hii yote ambayo niliwaahidia nayo itakuw urithi wao milele
 kisha bwana akawaonea huruma wala hakuleta juu ya watu wake maafa aliyokuwa amekusudia
 mose akageuka akashuka kutoka mlimani akiwa na vibao viwili vya ushuhuda mikononi mwake
vilikuwa vimeandikwa pande zote mbili mbele na nyuma
 vibao hivyo vilikuwa kazi ya mungu maandishi yalikuwa mwandiko wa mungu yaliyochorwa kama muhuri juu ya vibao
 yoshua aliposikia sauti za watu wakipiga kelele akamwambia mose kuna sauti ya vita kambini
 mose akajibu si sauti ya ushindi wala si sauti ya kushindwa ni sauti ya kuimba ninayosikia
 mose alipoikaribia kambi na kuona ile ndama na ile michezo hasira yake ikawaka akatupa vile vibao vilivyo kuwa mikononi mwake akavipasua vipande vipande pale chini ya mlima
 kisha akaichukua ile ndama waliyokuwa wameitengeneza na kuichoma kwenye moto kisha akaisaga kuwa unga akainyunyiza kwenye maji na kuwafanya waisraeli wanywe
 mose akamwambia aroni watu hawa walikufanyia nini hata ukawaongoza kufanya dhambi kubwa hivyo aroni akamwambia usikasirike bwana wangu
unajua jinsi watu hawa walivyo tayari kwa maovu
 wao waliniambia tufanyie miungu itakayotuongoza
kwa kuwa huyu jamaa yetu mose aliyetupandisha kutoka misri hatufahamu yaliyompata
 kwa hiyo nikawaambia ye yote aliye na kito cho chote cha dhahabu avue
ki sha wakanipa hiyo dhahabu nami nikaitupa mo toni akatokea huyu ndama mose akaona kuwa watu wameasi kwa kuwa aroni alikuwa amewaacha waasi na kuwa kichekesho kwa adui zao
 kwa hiyo mose akasimama kwenye ingilio la kambi akasema ye yote aliye upande wa bwana aje upande wangu
walawi wote wakamjia
 ndipo alipowaambia hili ndilo bwana mungu wa israeli asemalo kila mmoja wenu ajifunge upanga wake ki unoni aende huku na huko kambi yote mwisho hadi mwisho mwingine kila mmoja amue ndugu yake na rafiki yake na jirani yake
 walawi wakafanya kama mose kutoka alivyoamuru siku ile wakafa watu wapatao 
 kisha mose akasema leo mmewekwa wakfu kwa bwana kwa kuwa mlikuwa kinyume na wana wenu wenyewe na ndugu zenu naye mungu amewabariki leo
 siku iliyofuata mose akawaambia watu mmefanya dhambi kubwa
lakini sasa nitapanda juu kwa bwan a labda nitaweza kufanya upatanisho kwa ajili ya dhambi yenu
 hivyo mose akarudi kwa bwana na kumwambia loo hawa watu wamefanya dhambi kubwa namna gan i wamejitengenezea miungu ya dhahabu
 lakini sasa nakusihi wasamehe dhambi yao la kini kama sivyo basi nifute kutoka kwenye kitabu ulichoandika
 bwana akamjibu mose ye yote aliyenitenda dhambi ndiye nitakayemfuta kutoka kwenye kitabu changu
 sasa nenda uongoze hao watu mpaka mahali nilipokuambia naye malaika wangu atakutangulia
pamoja na hayo wakati utakapofika wa mimi kuwaadhibu nitawaadhibu kwa aji li ya dhambi yao
 ndipo bwana akawapiga watu kwa ugonjwa wa tauni kwa sababu ya yale waliyoyafanya kwa ndama yule ambaye alitengenezwa na aroni
amri ya kuondoka sinai kisha bwana akamwambia mose ondoka mahali hapa wewe pamoja na hao watu uliowapandisha ku toka misri mpande mpaka nchi niliyomwahidi abrahamu isaki na yakobo kwa kiapo nikisema nitawapa wazao wenu nchi hii
 nitamtuma malaika mbele yenu naye atawafukuza wakanani waamori wahiti waperizi wahivi na wayebusi
 pandeni mwende katika nchi itiririkayo maziwa na asali
lakini mimi sitakwenda pamoja nanyi kwa sababu ninyi ni watu wenye shingo ngumu nisije nikawaangamiza njiani
 watu waliposikia habari hizo za huzuni wakaanza kuomboleza wala hakuna mtu aliyevaa mapambo yo yote
 kwa kuwa bwana alikuwa amemwambia mose waambie waisraeli ninyi ni watu wenye shingo ngumu
kama ningefuatana nanyi hata kwa muda mfupi ningewaangamiza
sasa vueni mapambo yenu nami nitaamua nitakalowatendea
 hivyo waisraeli wakavua mapa mbo yao katika mlima wa horebu
hema la kukutania basi mose alikuwa na desturi ya kuchukua hema na kulisimika nje ya kambi umbali kiasi akaliita hema la kukutania
kila aliyekuwa akiulizia shauri kwa bwana angelikwenda katika hema la kukutania nje ya kambi
 wakati wo wote mose alipokwenda kwenye hema watu wote waliinuka na kusima ma kwenye maingilio ya mahema yao wakimwangalia mose mpaka aingie kwenye hema
 kila mara mose alipoingia ndani ya hema nguzo ya wingu ingeshuka chini na kukaa kwenye ingilio wakati mungu akizungumza na mose
 kila mara watu walipoona hiyo nguzo ya wingu ikiwa imesimama kwenye ingilio la hema wote walisimama wakaabudu kila mmoja kwenye ingilio la hema lake
 bwana angezungumza na mose uso kwa uso kama vile mtu azungumzavyo na rafiki yake
kisha mose angerudi kambini lakini msaidizi wake kijana yoshua mwana wa nuni hakuondoka mle hemani
mose na utukufu wa bwana mose akamwambia bwana umekuwa ukiniambia ongoza watu hawa lakini hujanifahamisha ni nani utakayemtuma pamoja nami
umesema ninak ujua wewe kwa jina lako nawe umepata kibali mbele zangu
 ikiwa umependezwa nami nifundishe njia zako ili nipate kukujua nami nizidi kupata kibali mbele zako
kumbuka kuwa taifa hili ni watu wako
 bwana akajibu uso wangu utakwenda pamoja nawe nami nitakupa raha
 kisha mose akamwambia kama uso wako hauendi pamoja nasi usituondoe hapa
 mtu ye yote atajuaje kuwa mimi pamoja na watu wako tumepata kibali mbele zako usipokwenda pamoja nasi ni nini kingine kitakachoweza kututofautisha mimi na watu wako miongoni mwa watu wengine wote walio katika uso wa dunia bwana akamwambia mose nitakufanyia jambo lile uliloomba kwa sababu ninapendezwa nawe nami ninakujua kwa jina lako
 kisha mose akasema basi nionyeshe utukufu wako
 ndipo bwana akasema nitapitisha wema wangu wote mbele yako nami nitalitangaza jina langu bwana mbele ya uso wako
nitakuwa na rehema kwake yeye nimrehemuye pia nitakuwa na huruma kwake yeye nimhurumiaye
 lakini mungu akasema hutaweza kuuona uso wangu kwa kuwa hakuna mtu ye yote awezaye kuniona akaishi
 kutoka kisha bwana akasema kuna mahali karibu nami ambapo unaweza kusimama juu ya mwamba
 utukufu wangu unapopita nitakuweka gengeni kwenye mwamba na kukufunika kwa mkono wangu mpaka nitakapokwisha kupita
 kisha nitaondoa mkono wangu nawe utaona mgongo wangu lakini kamwe uso wangu hautaonekana
vibao vipya vya mawe bwana akamwambia mose chonga vibao viwili vya mawe kama vile vya kwanza nami nitaandika juu yake maneno yale yaliyokuwa kwenye vile vibao vya kwanza ulivyovivunja
 uwe tayari wakati wa asubuhi kisha upande juu ya mlima sinai
uje mbele zangu kukutana nami huko juu ya mlima
 mtu ye yote asije pamoja nawe wala asionekane mtu po pote juu ya mlima wala kondoo na mbuzi au ng ombe wasilishe karibu mbele ya huo mlima
 kwa hiyo mose akachonga vibao viwili vya mawe kama vile vya kwanza naye akapanda juu ya mlima sinai asubu hi na mapema kama bwana alivyokuwa amemwagiza akachukua vile vibao viwili vya mawe mikononi mwake
 kisha bwana akashuka katika wingu akasimama pamoja naye huko akalitangaza jina lake bwana
 bwana akapita mbele ya mose akitangaza bwana bwana mungu mwenye huruma na neema asiye mwepesi wa hasira mwingi wa upendo na uaminifu akidumisha upendo kwa maelfu pia akisamehe uovu uasi na dhambi lakini haachi kuadhibu mwenye hatia huwaadhibu watoto na watoto wao kwa ajili ya dhambi ya baba zao hata katika kizazi cha tatu na cha nne
 mara mose akasujudu na kuabudu
 mose akasema ee bwana kama nimepata kibali mbele zako basi bwana uende pamoja nasi
ingawa watu hawa ni wenye shingo ngumu samehe uovu wetu na dhambi yetu tuchukue kuwa urithi wako
 kisha bwana akasema tazama ninafanya agano mbele ya watu wako wote
mbele ya watu wako wote nitafanya maajabu ambayo hayajafanyika katika taifa lo lote katika ulimwengu wote
watu wale mnaoishi miongoni mwao wataona jinsi ilivyo ya kushangaza ile kazi nitakayowafanyia mimi bwana wenu
 tii yale ninayokuamuru leo
tazama nawafukuza mbele yako waamori wakanaa ni wahiti waperizi wahivi na wayebusi
 uwe mwangalifu usifanye agano na wale wanaokaa katika nchi ile unayoiendea la sivyo watakuwa mtego katikati yako
 bomoa madhabahu zao vunja mawe yao ya kuabudia na ukatekate nguzo zao za ashera
 usiabudu mungu mwingine kwa kuwa bwana ambaye ji na lake ni wivu ni mungu mwenye wivu
 uwe mwangalifu usifanye agano na wale watu wanaoishi katika nchi kwa maana wakati wanapojifanyia ukahaba kwa miungu yao na kuwatolea kafara watakualika wewe nawe utakula sadaka za matambiko yao
 unapowachagua baadhi ya binti zao kuwa wake wa wana wenu na binti hao wakajifanyia ukahaba kwa miungu yao watawaongoza wana wenu kufanya vivyo hivyo
 usijifanyie sanamu za kusubu
 utaadhimisha sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu
kwa siku saba mtakula mikate isiyotiwa chachu kama nilivyokuamuru
fanya hivi kwa wakati ulioamuriwa kati ka mwezi wa abibu ndio mwezi wa nne kwa kuwa katika mwezi huo ndipo wewe ulipotoka misri
 mzaliwa wa kwanza wa kila tumbo ni mali yangu pamoja na wazaliwa wa kwanza wote wa kiume wa mifugo yako ikiwa ni wa ng ombe au wa kondoo au mbuzi
 utakomboa mzaliwa wa kwanza wa punda kwa mwana kondoo lakini kama humkomboi utavunja shingo yake
utakomboa wazaliwa wako wa kwanza wote wa kiume
mtu ye yote asije mbele zangu mikono mitupu
 kwa siku sita utafanya kazi lakini siku ya saba utapumzika hata ikiwa ni majira ya kulima au ya kuvuna lazima upumzike
 utaadhimisha sikuku ya majuma kwa malimbuko ya mavuno ya ngano na sikukuu ya kukusanya mavuno mwishoni mwa mwaka
 mara tatu kwa mwaka wanaume wako wote watakuja mbele za bw ana mwenyezi mungu wa israeli
 nitawafukuza mataifa mbele yako na kupanua mipaka ya nc hi yako wala hakuna mtu ye yote atakayeitamani nchi yako wakati unapokwenda mara tatu kila mwaka kuonana na bwana mungu wako
 usinitolee damu ya dhabihu pamoja na kitu cho chote chenye chachu wala usibakize dhabihu yo yote ya sikukuu ya pasaka mpaka asubuhi
 kutoka leteni matunda ya kwanza yaliyo bora zaidi ya ardhi yako katika nyumba ya bwana mungu wako
usimchemshe mwana mbuzi katika maziwa ya mama yake
 kisha bwana akamwambia mose andika maneno haya kwa maana kulingana na maneno haya nimefanya agano na wewe pamoja na israeli
 mose alikuwa huko pamoja na bwana kwa siku arob aini mchana na usiku bila kula chakula wala kunywa maji
naye akaandika juu ya vibao maneno ya agano yaani zile amri kumi
mng ao wa uso wa mose mose alipotelemka kutoka mlima sinai akiwa na vile vibao viwili vya ushuhuda mikononi mwake hakujua kuwa uso wake ulikuwa uking aa kwa sababu alikuwa amezungumza na bwana
 aroni na waisraeli wote walipomwona mose kuwa uso wake unang aa waliogopa kumkaribia
 lakini mose akawaita kwa hiyo aroni na viongozi wote wa jumuiya wakarudi naye akazungumza nao
 baadaye waisraeli wote wakamkaribia naye akawapa amri zote bwana alizompa katika mlima wa sinai
 mose alipomaliza kuzungumza nao akaweka utaji kwenye uso wake
 lakini kila wakati mose alipoing ia mbele za bwana kuzungumza naye ali ondoa ule utaji mpaka alipotoka nje
naye alipotoka nje na kuwaambia waisraeli lile ambalo ameagizwa waliona kuwa uso wake unang aa
kisha mose angeliweka tena utaji juu ya uso wake mpaka alipokwenda kuzungumza na bwana
masharti ya sabato mose akakusanya jumuiya yote ya waisraeli na kuwaam bia haya ndiyo mambo ambayo bwana amewaamuru ninyi mfanye kwa siku sita mtafanya kazi lakini siku ya saba itakuwa takatifu kwenu sabato ya kupumzika kwa bwana
ye yote atakayefanya kazi yo yote siku hiyo ni lazima auawe
 msiwashe moto mahali po pote katika makazi yenu siku ya sabato
vifaa kwa ajili ya maskani mwa mungu mose akaiambia jumuiya yote ya waisraeli hili ndilo bwana aliloamuru toeni kutoka katika yale mliyo nay o sadaka kwa bwana
kila mmoja kwa moyo wa kupenda atamletea bwana sadaka ya dhahabu fedha na shaba nyuzi za rangi ya buluu za zambarau za rangi nyekundu na kitani safi singa za mbuzi ngozi za kondoo waume zilizopakwa rangi nyekundu na ngozi za mbuzi mbao za mshita mafuta ya zeituni kwa ajili ya taa vikolezi kw ajili ya mafuta ya upako pamoja na uvumba wa harufu vito vya shohamu na vi to vingine vya thamani vya kuweka kwenye kisibau na kile kifuko cha kifuani
 wote wenye ujuzi miongoni mwenu inawapasa kuja na kutengeneza kila kitu bwana alichoamuru maskani ya bwana pamoja na hema lake na kifuniko chake vibanio mihimili mataruma nguzo na vitako sanduku la agano pamoja na mipi ko yake kifuniko cha kiti cha rehema na pazia linalokizuia meza na mipiko yake pamoja na vyombo vyake vyote mikate ya wonyesho kinara cha taa kwa ajili ya mwanga pamoja na vifaa vyake vyote taa na mafuta kwa ajili ya mwanga madhabahu ya kufukiza uvumba pamoja na mipiko yake mafuta ya upako na uvumba wenye harufu nzuri pazia la mlangoni mahali pa kuingilia ndani ya maskani madhabahu ya sadaka za kuteketeza pamoja na wavu wake wa shaba mipiko yake pamoja na vyombo vyake vyote sinia la shaba pamoja na kitako chake pazia la eneo la ua pamoja na nguzo zake na vitako vyake pazia la ingilio la kwenye ua vigingi vya hema kwa ajili ya maskani pamoja na ua na kamba zake mavazi yaliyofumwa yavaliwayo wakati wa huduma ndani ya mahali patakatifu mavazi matakatifu kwa aj ili ya kuhani aroni na mavazi kwa ajili ya wanawe watakapokuwa wakihudumu katika kazi ya ukuhani
 ndipo jumuiya yote ya waisraeli ilipoondoka mbele ya mose na kila mmoja aliyependa na ambaye moyo wake ulimsukuma alikuja na kuleta sadaka kwa bwana kwa ajili ya kazi katika hema ya kukutania kwa ajili ya huduma yake yote na kwa ajili ya mavazi matakatifu
 wote waliokuwa na utayari wanaume kwa wanawake wakaja wakaleta vito vya dhahabu vya kila aina vipini vipuli pete na mapambo
wote wakatoa dhahabu zao kama sadaka ya kuinuliwa kwa bwana
 kila mmoja aliyekuwa na nyuzi za rangi ya buluu za zambarau au za rangi nyekundu au kitani safi au singa za mbuzi ngozi za kondoo waume zilizotiwa rangi nyekundu au ngozi za mbuzi wakavileta
 wale waliotoa sadaka ya fedha au shaba wakavileta kama sadaka kwa bwana na kutoka kila aliyekuwa na mti wa mshita kwa ajili ya kazi yo yote ile akauleta
 kila mwanamke aliyekuwa na ujuzi alisokota kwa mikono yake na alileta kile alichosokota nyuzi za rangi ya buluu za zambarau au za rangi nyekundu au kitani safi
 wanawake wote waliopenda na waliokuwa na ujuzi wakasokota singa za mbuzi
 viongozi wakaleta vito vya shohamu pamoja na vito vingine vya thamani kwa ajili ya kuweka kwenye kisibau na kwenye kifuko cha kifuani
 wakaleta pia viungo na mafuta ya zeituni kwa ajili ya mwanga kwa ajili ya mafuta ya upako na kwa ajili ya uvumba wenye harufu nzuri
 waisraeli wote waume kwa wake waliokuwa wanapenda wakaleta mbele za bwana kwa hiari yao wenyewe sadaka kwa ajili ya kazi yote ya bwana aliyokuwa amewaagiza kuifanya kupitia kwa mose
bezaleli na ohaliabu kisha mose akawaambia waisraeli tazameni bwana amemchagua bezaleli mwana wa uri mwana wa huri wa kabila la yuda naye amemjaza roho wa mungu na ujuzi uwezo na ustadi katika aina zote za ufundi ili kutengeneza michoro ya kitaalamu kwa ajili ya kazi za dhahabu fedha na shaba kuchonga na kuyatia mawe mahali kufanya kazi za mbao na kuhusika katika aina zote za kazi za ubunifu na ufundi
 tena amemvuvia pamoja naye utaalamu huo oholiabu mwana wa ahisamaki wa kabila la dani uwezo wa kufundisha wengine
 amewajaza ustadi wa kufanya kazi za aina zote zifanywazo na mafundi wenye kubuni watarizi kwa rangi ya buluu ya zambarau nyekundu na kitani safi au wafumaji wote walikuw mafundi na wabunifu hodari
kwa hiyo bezaleli oholiabu na kila mtu bwana aliyempa ustadi na uwezo wa kujua jinsi ya kufanya kazi zote za kujenga mahali patakatifu wataifanya hiyo kazi kama vile bwana alivyoagiza
 ndipo mose akawaita bezaleli na oholiabu na kila mtu mwenye ustadi ambaye bwana alikuwa amempa uwezo na mwenye kupenda kuja na kufanya kazi
 wakapokea kutoka kwa mose sadaka zote ambazo waisraeli walikuwa wameleta ili kuifanya kazi ya ujenzi wa mahali patakatifu
nao watu wakaendelea kuleta sadaka za hiari kila asubuhi
ikafika wakati mafundi wote wenye ujuz waliokuwa wakiifanya kazi yote ya mahali patakatifu wakasimamisha kazi zao ili kuja kumwambia mose watu wanaleta zaidi kuliko mahitaji kwa ajili ya kazi hii ambayo bwana ameagiza ifanyike
 ndipo mose akatoa agizo nao wakapeleka neno hili katika kambi yote mtu ye yote mwanaume au mwanamke asilete tena kitu cho chote kwa ajili ya sadak ya mahali patakatifu
hivyo watu wakazuili wa kuleta zaidi kwa sababu walivyokuwa navyo tayari vilitosha na kuzidi kuifanya kazi yote
maskani ya mungu watu wote wenye ustadi miongoni mwa wafanyakazi wote wakatengeneza maskani kwa mapazia kumi ya kitani iliyosokotwa vizuri na nyuzi za rangi ya buluu za zambarau na za rangi nyekundu pamoja na makerubi yaliyotariziwa juu yake na fundi stadi
 mapazia yote yalikuwa yamelingana kila moja lilikuwa na urefu wa dhiraa ishirini na nane na upana wa dhiraa nneb
 wakayaunganisha mapazia matano pamoja pia wakafanya hivyo hivyo kwa yale mengine matano
 kisha wakatengeneza vitanzi vya buluu kwenye upindo wa pazia la mwisho la kipande cha kwanza na vitanzi vingine katika pazia la mwisho la kipande cha pili
 wakatengeneza pia vitanzi hamsini katika pazia la kipande cha kwanza na vitanzi vingine hamsini mwishoni mwa pazia la pili na vitanzi vyote vikaelekeana
 kisha wakatengeneza vibanio hamsini vya dhahabu na wakavitumia kufunga na kuunganisha vile vipande viwili vya pazia pamoja ili maskani ipate kuwa kitu kimoja
 wakatengeneza mapazia kumi na moja ya singa za mbuzi kwa jili ya hema juu ya maskani
 mapazia yote kumi na moja yalikuwa yamelingana urefu wa dhiraa thelathinic na upana wa dhiraa nne
 wakaunganisha mapazia matano pamoja na yale mengine sita pamoja
 kisha wakatengeneza vitanzi hamsini kwenye upindo wa pazia la mwishoni wa kipande cha kwanza na vivyo hivyo kwenye upindo wa pazia la mwishoni la kipande cha pili
 wakatengeneza vibanio ham sini vya shaba ili kulikaza hema pamoja kuwa kitu kimoja
 kisha wakatengeneza kifuniko cha hema kwa ngozi za kondoo waume zilizotiwa rangi nyekundu na juu yake kifuniko cha ngoz laini za wanyama
a dhiraa ishirini na nane ni kama mita 
b dhiraa nne ni kama mita 
 mia mstari wa 
c dhiraa thelathini ni kama mita 
 kutoka wakatengeneza mihimili ya kusimamisha ya mti wa mshita kwa ajili ya maskani
 kila mhimili ulikuwa na urefu wa dhiraa kumid na upana wa dhiraa moja na nusue zikiwa na ndimi mbili kila moja sambamba na mwingine
wakatengeneza mihimili yote ya maskani kwa njia hii
 wakatengeneza mihimili ishirini kwa ajili ya upande wa kusini wa maskani na wakatengeneza vitako arobaini vya fedha vya kuwekwa chini yake vitako viwili kwa kila mhimili kimoja chini ya kila ulimi
 kwa upande wa kaskazini wa maskani wakatengeneza mihimili ishirini na vitako arobaini vya shaba viwili chini ya kila mhimili
 wakatengeneza mihimili sita kwa ajili ya upande wa mwisho yaani upande wa magharibi wa maskani na mihimili miwili ikatengenez wa kwa ajili ya pembe za maskani za upande wa mwisho
 katika pembe hizi mbili mihimili ya ke ilikuwa jozi moja kuanzia chini mpaka juu na vikaingizwa kwenye pete moja jozi zote mbili zilikuwa za kufanana
 kwa hiyo kulikuwa na mihimili minane na vitako kumi na sita vya fedha viwili chini ya kila kizingiti
 wakatengeneza pia mataruma kwa mti wa mshita matano kwa ajili ya mihimili ya upande mmoja wa maskani matano kwa ajili ya yale yaliyo upande mwingine na matano kwa ajili ya upande wa magharibi mwisho kabisa wa maskani
 wakatengeneza taruma la katikati likapenya katikati ya mihimili kutoka upande mmoja hadi mwingine
 wakaifunika hiyo mihimili kwa dhahabu wakatengeneza pete za dhahabu za kushikilia hayo mataruma
pia wakayafunika yale mataruma kwa dhahabu
 wakatengeneza mapazia kwa nyuzi za buluu za zambarau na za rangi nyekundu kwa kitani iliyosokotwa vizu ri yakiwa yametariziwa makerubu na fundi stadi
 wakatengeneza nguzo nne za mti wa mshita kwa ajili yake na kuzifunika kwa dhahabu
wakatengeneza kulabu za dhahabu kwa ajili yake na kusubu vitako vinne vya fedha
 kwa ajili ya ingilio la hema wakatengeneza pazia la nyuzi za rangi ya buluu za zambarau za rangi nyekundu na kitani iliyosokotwa vizuri kazi ya mtarizi pia wakatengeneza nguzo tano zenye kulabu
wakafunika ncha za ju za hizo nguzo kwa dhahabu pamoja na tepe zake pia wakatengeneza vitako vyake vitano vya shaba
d dhiraa kumi ni kama mita 
e dhiraa moja na nusu ni sawa na sentimita 
 pia 
sandu bezaleli akatengeneza sanduku kwa mbao za mshita urefu wake ulikuwa dhiraa mbili na nusuku la agano a upana wake dhiraa moja na nusu na kimo chake dhiraa moja na nusu
 akafunika kwa dhahabu safi ndani na nje na kulizungushia ukingo wa dhahabu
 akasubu pete nne za dhahabu na kuzifungia kwenye miguu yake minne pete mbili kwa upande mmoja na nyingine mbili upande mwingine
 kisha akatengeneza mipiko kwa mti wa mshita na kuzifunika kwa dhahabu
 akaiingiza ile mipiko ndani ya zile pete kwenye pande za sanduku ili kulibeba
 akatengeneza kifuniko cha upatanisho kwa dhahabu safi urefu wake dhiraa mbili na nusu na upana wake dhir aa moja na nusu
 kisha akatengeneza makerubi mawili kwenye miisho ya kile kifuniko kutokana na dhahabu iliyofuliwa
 akaweka kerubi moja mwisho huu na kerubi la pili mwisho mwingine akayafanya kuwa kitu kimoja na hicho kifuniko
 mabawa ya makerubi yalikuwa yaliyokunjuliwa uelekea juu yakitilia kifuniko uvuli
makerubi yalielekeana yakitazama kuelekea kifuniko
meza akatengeneza meza ya mbao za mshita urefu wake dhiraa mbilib upana wake dhiraa mojac na kimo chake dhiraa moja na nusud
 kisha akaifunika kwa dhahabu safi na kuitengenezea ukingo wa dhahabu kuizunguka
 pia akatengeneza upapi wenye upana wa nyanda nnee kuizunguka ile meza na kuuweka ukingo wa dhahabu juu yake
 akasubu pete nne za dhahabu kwa ajili ya ile meza na kuzifungia kwenye pembe zake nne pale penye miguu minne ya meza
 pete hizo ziliwekwa karibu na ile duara ya upapi ili kuishikilia ile mipiko iliyotumika kuibebea hiyo meza
 mipiko hiyo ya kubebea meza ilitengenezwa kwa mti wa mshita na ilikuwa imefunikwa kwa dhahabu
 vyombo vyote vya mezani vilitengenezwa kwa dhahabu safi yaani sahani zake masinia mabakuli na magudulia kwa ajili ya kumiminia sadaka za kinywaji
a dhiraa mbili na nusu ni sawa na mita 
 b dhiraa mbili ni sawa na sentimita pia mstari wa 
c dhiraa moja ni sawa na sentimita pia mstari wa 
d dhiraa moja na nusu ni sawa na sentimita 
e nyanda nne ni sawa na sentimita kutoka kinara cha taa akatengeneza kinara cha taa kwa dhahabu safi iliyofuliwa vizuri kitako chake na ufito vikombe vilivyofanana na ua matovu na maua vilikuwa vya kitu kimoja
 matawi sita yalijitokeza kwenye pande za kile kinara cha taa matatu upande mmoja na matatu upande mwingie
 vikombe vyenye muundo wa maua ya mlozi vikiwa na matovu na maua kwenye tawi moja vitatu vilikuwa kwenye tawi lililofuata na yanayofanana na matawi yote sita yalitokeza kwenye kile kinara cha taa
 juu ya kinara kulikuwepo na vikombe vinne vyenye muundo kama maua ya mlozi vikiwa na matovu yake na maua yake
 tovu moja lilikuwa chini ya jozi ya kwanza ya matawi yaliyojitokeza kwenye kinara cha taa tovu la pili chini ya jozi ya pili nalo tovu la tatu chini ya jozi ya tatu yaani jumla matawi sita
 matovu na matawi vyote vilikuwa ya kitu kimoja na kinara cha taa kikiwa kimefuliwa kwa dhahabu safi
 akatengeneza taa zake saba mikasi ya kusawazishia tambi pamoja na masinia ya dhahabu safi
 akatengeneza kinara hicho cha taa pamoja na vifaa vyake vyote kutoka kwenye talanta moja ya dhahabu safi
madhabahu ya kufukizia uvumba akatengeneza madhabahu ya kufukiza uvumba kwa mbao za mshita
ilikuwa ya mraba urefu wake dhiraa moja upana wake dhiraa moja na kimo chake dhir aa mbili pembe zake zilikuwa za kitu kimoja nayo
 sehemu ya juu ya meza pande zake zote pamoja na zile pembe zilifunikwa kwa dhahabu safi pia akazitengenezea ukingo wa dhahabu kuizunguka
 akatengeneza pete mbili za dhahabu chini ya huo ukingo mbili kila upande ili zishikilie ile mipiko iliyobebea hiyo madhabahu
 akatengeneza mipiko kwa miti ya mshita na kuifunika kwa dhahabu
 pia akatengeneza mafuta matakatifu ya upako na uvumba safi weny harufu nzuri kazi ya mtengeneza manukato
madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa akatengeneza madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa kwa mbao za mti wa mshita kimo chake dhiraa tatu a nayo ilikuwa mraba urefu wake dhiraa tanob na upana wa f talanta moja ya dhahabu ni sawa na kilo 
a dhiraa tatu ni sawa na mita 
b dhiraa tano ni sawa na mita 
dhiraa tano
 akatengeneza upembe kwenye kila pembe katika hizo pembe nne ili kwamba zile pembe na madhabahu ziwe zimeungana akafunika madhabahu kwa shaba
 akatengeneza vyombo vyake vyote kwa shaba vyungu vyake vya kuondolea majivu masepeto mabakuli ya kunyunyizia nyuma za nyama na sufuria za kuchukulia moto
 akatengeneza wavu wa shaba uwe chini ya ukingo wa madhabahu ili kwamba ufikie nusu ya kimo cha madhabahu
 akasubu pete za shaba za kushikilia ile mipiko kw ajili ya pembe nne za huo wavu wa shaba
 akatengeneza mipiko ya mti wa mshita na kuifunika kwa shaba
 akaingiza ile mipiko kwen ye zile pete ili hiyo mipiko iwe upande huu na upande huu wa madhabahu kwa ajili ya kuibeba
akaitengeneza madhabahu yenye uvungu ndani yake akitumia mbao
sinia la kunawia akatengeneza sinia la shaba na kitako chake cha shaba kutokana na vioo vya shaba vilivyotolewa na wanawake waliohudumu penye ingilio la hema ya kukutania
ua wa kukutania kisha akaten geneza ua ambao upande wa kusini ulikuwa na urefu wa dhiraa mia mojac na ulikuwa na mapazia ya kitani iliyosokotwa vizuri wenye nguzo ishirini na vitako ishirini vya shaba pia zilikuwa na kulabu za fedha na tepe za fedha juu yake
 upande wa kaskazini ulikuwa pia na urefu wa dhiraa mia moja na ulikuwa na wenye nguzo ishirini na vitako ishirini vya shaba pamoja na kulabu za fedha na tepe za fedha juu yake
 upande wa mwisho wa magharibi ulikuwa na upana wa dhiraa hamsinid na ulikuwa na mapazia pamoja na nguzo kumi na vitako kumi pamoja na kulabu za fedha na tepe za fedha juu yake
 upande wa mwisho wa mashariki linakotokea jua pia kulikuwa na upana wa dhiraa hamsini
 mapazia yenye urefu wa dhiraa kumi na tanoe yalikuwa upande mmoja wa ingilio pamoja na nguzo tatu na vitako vitatu mapazia yenye urefu wa dhiraa kumi na tano yalikuwa upande mwingine wa ingilio kuelekea kwenye ua pamoja na nguzo tatu na vitako vitatu
 mapazia yote yaliyozunguka ua c dhiraa mia moja ni sawa na mita pia mstari wa d dhiraa hamsini ni sawa na mita 
e dhiraa kumi na tano ni sawa na mita 
 kutoka yalikuwa ya kitani iliyosokotwa vizuri
 vitako vya nguzo vilikuwa vya shaba
kulabu na tepe juu ya nguzo zilikuwa za fedha ncha zake zilifunikwa kwa fedha kwa hiyo nguzo yote ya ua ilikuwa na tepe za fedha
 pazia la kwenye ingili la ua lilikuwa la kitani lililosokotwa vizuri la rangi ya buluu ya zambarau na nyekundu kazi ya mtarizi
pazia hilo lilikuwa na urefu wa dhiraa ishirini kama yale ya kwenye ua kwenda juu kwake lilikuwa dhiraa tano pakiwa na nguzo nne na vitako vinne vya shaba
kulabu zake na tepe zake zilikuwa za fedha ncha zake zilikuwa zimefunikwa kwa fedha
 vigingi vyote vya maskani vilivyozunguka ua vilikuwa vya shaba
vifaa vilivyotumika ifuatayo ni orodha ya vifaa vilivyotumika kwa ajili ya ujenzi wa maskani maskani ya ushuhuda ambavyo vilitayarishwa na walawi kama alivyoagiza mose chini ya usimamizi wa ithamari mwana wa kuhani aroni
 bezaleli mwana wa uri mwana wa huri wa kabila la yuda alifanya kila kitu bwana alichomwamuru mose akiwa pamoja na oholiabu mwana wa ahisamaki wa kabila la da ni fundi stadi wa kutia nakshi kubuni michoro mtarizi kwa rangi ya buluu ya zambarau nyekundu na kitani safi
 jumla ya dhahabu iliyopatikana kutokana na sadaka ya kuinuliwa kwa jili ya kazi ya mahali patakatifu ilikuwa na uzito wa talanta ishirini na tisa na shekeli f kulingana na shekeli ya mahali patakatifu
 fedha iliyopatikana kutokana na jumuiya ya watu waliohesabiwa ili kuwa yenye uzito wa talanta mia moja na shekeli g kulingana na shekeli ya mahali patakatifu
 kila mtu alitoa beka mojah ambayo ni sawa na nusu shekeli ya fedha kwa kazi ya mahali patakatifu kutoka kwa kila mtu aliyekuwa amehesabiwa mwenye umri wa miaka ishirini au zaidi ambao jumla yao walikuwa wanaume 
 talanta za fedha zilitumika kusubu vile vitako mia moja kwa ajili ya mahali patakatifu na mapazia vitako mia moja kwa talanta mia yaani talanta moja kwa kila kitako
 akatumia zile shekeli kutengeneza kulabu za nguz o kufunika ncha za nguzo na kutengeneza vitanzi vyake
 shaba iliyopatikana kutokana na sadaka ya kuinuliwa ilikuwa na uzito wa talanta sabini f talanta na shekeli za dhahabu ni sawa na tani moja
g talanta na shekeli za fedha ni sawa na tani 
h talanta moja ni sawa na nusu shekeli ni sawa na gramu 
na shekeli i akaitumia hiyo shaba kutengeneza vitako vya ngilio la hema la kukutania madhabahu ya shaba pamoja na ule wavu wake na vyombo vyake vyote vile vitako vya ule ua uliozunguka na vile vya ingilio na vigingi vyote vya mask ani ya bwana pamoja na ule ua uliozunguka
mavazi ya kikuhani kutokana na nyuzi za rangi ya buluu ya zambarau na nyekundu akatengeneza mavazi yaliyofumwa kwa ajili ya kuhudumu katika mahali patakatifu
pia akamshonea aroni mavazi matakatifu kama bwana alivyomwagiza mose
kisibau akatengeneza kisibau kwa nyuzi za rangi ya dhahabu ya buluu ya zambarau na nyekundu na kwa kitani iliyosokotwa vizuri
 akafua kwa nyundo vipande vyembamba vya dhahabu na kutengeneza nyuzi nyembamba ili kufuma pamoja na hizo nyuzi za rangi ya buluu ya zambarau nyekundu na kitani safi kazi ya fundi stadi
 akatengeneza vile vipande vya begani kwa ajili ya kisibau vilivyokuwa vimeshikizwa kwenye pembe zake mbili ili kiweze kufungwa
 mshipi wa kiunoni uliofumwa kwa ustadi ulifanana nacho ulikuwa kitu kimoja na hicho kisibau nao ulitengenezwa kwa nyuzi za rangi ya dhahabu ya buluu ya zambarau na nyekundu na kwa kitani iliyosokotwa vizuri kama bwana alivyomwagiza mose
 akatengeneza vito vya shohamu vilivyowekwa katika vijalizo vya dhahabu navyo vilichorwa kama muhuri vikiwa na majina ya wana wa israeli
 kisha akavifungia kwenye vipande vya begani vya kisibau ku wa mawe ya ukumbusho kwa ajili ya ana wa israeli kama bwana alivyomwagiza mose
kifuko cha kifuani akatengeneza kifuko cha kifuani kazi ya fundi stadi
akakitengeneza kama kile kisibau kwa nyuzi za rangi ya dhahabu ya buluu ya zambarau nyekundu na za kitani iliyosokotwa vizuri
 kifuko hicho kilikuwa cha mraba chenye urefu wa shibiri mojaa na upana wa shibiri moja nacho kilikunjwa mara mbili
 kifuko hicho kilipambwa kwa safu nne za vito vya thamani
i talanta na shekeli ni sawa na tani 
a shibiri moja ni sawa na sentimita 
 kutoka safu ya kwanza ilikuwa ya akiki yakuti manjano na zabarajadi safu ya pili ilikuwa ya almasi yakuti samawi na zumaridi safu ya tatu ilikuwa ya yakintho akiki nyekundu na amethisto katika safu ya nne ilikuwa ya krisolitho shohamu na yaspi
vito hivyo viliwekwa kwenye vijalizo vya dhahabu
 palikuwa na vito kumi na viwili kila kimoja kikiwa na jina mojawapo la wana wa israeli kila kito kilichorwa kama muhuri kikiwa na jina mojawapo la yale makabila kumi na mawili
 kwa kile kifuko cha kifuani akakitengenezea mikufu ya dhahabu safi mfano wa kamba
 akaitengeneza vijalizo viwili vya dhahabu na pete mbili za dhahabu na kuzifungia pete hizo kwenye pembe mbili za hicho kifuko cha kifuani
 akafunga hiyo mikufu miwili ya dhahabu kwenye hizo pete katika pembe za hicho kifuko cha kifuani zile ncha nyingine za mikufu kwenye vile vijalizo viwili akazishikamanisha na vile vipande vya begani vya kile kisibau kwa mbele
 akatengeneza pete mbili za dhahabu na kuzishikamanisha kwenye pembe mbili za hicho kifuko cha kifuani kwenye ukingo wa ndani karibu na kisibau
 kisha akatengeneza pete nyingine mbili za dhahabu na kuzishikamanis ha upande wa chini wa vipande vya begani mbel ya kile kisibau karibu na pindo juu kidogo ya mshipi wa kiunoni wa kisibau
 akafunga pete za hicho kifuko cha kifuani kwenye pete za kisibau kwa kamba ya buluu wakiiunganisha na mshipi wa kiunoni ili kifuko cha kifuani kisi je kikasogea kutoka kwenye kile kisibau kama bwana alivyomwagiza mose
mavazi mengine ya kikuhani akatengeneza joho la kisibau lote la rangi ya buluu kazi ya mfumaji
 joho hilo lilikuwa na nafasi ya shingo yeny ukosi na utepe ulishonewa kwa kuizung uka nafasi hiyo ili lisichanike
 akatengeneza makomamanga ya nyuzi za rangi ya buluu ya zambarau nyekundu na ya kitani iliyosokotwa vizuri kuzunguka pindo la hilo joho
 kisha akatengeneza njuga za dhahabu safi na kuzishikamanisha kuzunguka pindo kati ya makomamanga
 njuga hizo na makomamanga vilipitana kwa kuzunguka upindo wa joho ili livaliwe kwa kuhudumu kama bwana alivyomwagiza mose
 pia akamtengenezea aroni na wanawe makoti ya kitani safi kazi ya mfumaji kilemba cha kitani safi tepe za kichwani za kitani na nguo za ndani za kitani zilizosokotwa vizuri
 mshipi ulikuwa wa kitani iliyosokotwa vizuri ya rangi ya buluu ya zambarau na nyekundu kazi ya mtarizi kama bwana alivyomwagiza mose
 kisha akatengeneza bamba taji takatifu kwa dhahabu safi na kuchora juu yake kama mchoro juu ya mhuri mtakatifu kwa bwana
 kisha wakalifunga kwa kamba ya rangi ya buluu ili ku lishikamanisha na kile kilemba kama bwana alivyomwagiza mose
mose akagua maskani ya mungu kwa hiyo kazi yote ya maskani hema la kukutania ikakamilika
waisraeli wakafanya kila kitu sawasawa kama vile bwana alivyomwagiza mose
 ndipo wakaleta maskani kwa mose hema pamoja na vifaa vyake vyote vibanio vyake mihimili yake mataruma yake nguzo na vitako vyake kifuniko cha ngozi za kondoo waume kilichotiwa rangi nyekundu kifuniko cha ngozi laini za wanyama pazia la kufunikia sanduku la ushuhuda pamoja na mipiko yake na kiti cha rehema meza pamoja na vyombo vyake vyote na mikate ya wonyesho kinara cha taa cha dhahabu safi safu zake za taa pamoja na vifaa vyake vyote pamoja na mafuta kwa ajili ya taa madhabahu ya dhahabu mafuta ya upako uvumba wenye harufu nzuri na pazia la ingilio la hema madhabahu ya shaba pamoja na wavu wa shaba nguzo zake na vyombo vyake vyote sinia na kishikilio chake mapazia ya ua pamoja na nguzo na vitako vyake pia na mapazia kwa ajili ya ingi lio la kwenye ua kamba zake na vigingi vya hema kwa ajili ya ua vyombo vyote vilivyohitajiwa kwa ajili ya maskani hema la kukutania mavazi yaliyofumwa yanayovaliwa kwa kuhudumia mahali patakatifu mavazi matakatifu ya kuhani aroni na mavazi kwa ajili ya wanawe wakati wanapohudumu katika kazi ya ukuhani
 waisraeli walikuwa wamefanya kazi yote sawasawa vile bwana alivyokuwa amemwagiza mose
 mose akakagua kazi na kuona kuwa walikuwa wameifanya sawasawa kama vile bwana alivyokuwa ameagiza
kwa hiyo mose akawabariki
kusimika maskani ya mungu kisha bwana akamwambia mose simika maskani ya mungu yaani hema la kukutania kati ka siku ya kwanza ya mwezi wa kwanza
 weka sanduku la ushuhuda kutoka ndani yake na ulifunike kwa pazia
ingiza meza na kupanga vitu vyake ju yake
kisha ingiza kinara cha taa na uweke taa zake juu yake
 weka ile madhabahu ya dhahabu ya kufukizia uvumba mbele ya sanduku la ushuhuda kisha uweke pazia kwenye lango la maskani ya mungu
 weka madhabahu ya sadaka za kuteketezwa mbele ya lango la maskani ya mungu hema ya kukutania weka sinia kati ya hema ya kukutania na madhabahu na uweke maji ndani yake
 fanyiza ua kuzunguka maskani na uweke pazia penye ingilio la ua
chukua mafuta ya upako ipake maskani ya mungu pamoja na kila kitu kilichomo ndani yake iweke wakfu pamoja na vitu vyote vilivyomo ndani mwake nayo itakuwa takatifu
 kisha ipake mafuta hiyo madhabahu ya kuteketezea sadaka pamoja na vifaa vyake vyote weka wakfu madhabahu nayo itakuwa takatifu sana
 paka sinia mafuta pamoja na kishikilio chake na uviweke wakfu
 mlete aroni na wanawe kwenye ingilio la hema la kukutania na uwaoshe kwa maji
 kisha mvike aroni yale mavazi matakatifu umtie mafuta na kumweka wakfu ili apate kunitumikia katikati ya ukuhani
 walete wanawe na uwavike makoti
 kisha watie mafuta kama ulivyomtia baba yao ili nao pia wanitumikie katika kazi ya ukuhani
kutiwa mafuta kwao kutakuwa kwa ajili ya ukuhani utakaoendelea kwa vizazi vyote vijavyo
 mose akafanya kila kitu sawa kama vile bwana alivyomwagiza
 kwa hiyo maskani ya mungu ilisimikwa katika siku ya kwanz ya mwezi wa kwanza katika mwaka wa pili
 mose aliposimika maskani ya mungu aliweka vitako mahali pake akasimamisha mihimili akatia mataruma na kusimamisha nguzo
 kisha akalitandaza hema juu ya maskani ya mungu na kuifunika hema kama bwana alivyomwagiza
 akachukua ule ushuhuda na kuuweka ndani ya sanduku la agano akaweka ile mipiko ya kubebea sanduku na kuwe ka kiti cha rehema juu yake
 kisha akalileta sanduku ndani ya maskani ya mungu akatundika pazia ili kulifunika sanduku la ushuhuda kama bwana alivyomwagiza
 mose akaweka meza ndani ya hema la kukutania upande wa kaskazini ya maskani ya mungu nje ya pazia na kupanga mikate juu yake mbele za bwana kama bwana alivyomwagiza
 akaweka kinara cha taa ndani ya hema la kukutania mkabala na meza upande wa kusini mwa maskani ya mungu na kuziweka taa mbele ya bwana kama bwana alivyomuagiza
 mose akaweka madhabahu ya dhahabu ndani ya hema la kukutania mbele ya pazia na kufukiza uvumba wenye harufu nzuri kama bwana alivyomuagiza
 kisha akaweka pazia kwenye ingilio la maskani ya mungu
 akaweka madhabahu ya sadaka za kuteketezwa karibu na ingilio la maskani ya mungu ndani ya hema la kukutania na kutoa juu yake sadaka za kuteketezwa na sadaka za nafaka kama bwana alivyomwagiza
 akaweka sinia kati ya hema la kukutania na madhabahu akaweka maji ndani yake kwa ajili ya kunawia naye mose aroni na wanawe wakayatumia kwa kunawia mikono na miguu yao
 wakanawa kila wakati walipoingia katika hema la kukutania au walipoikaribia madhabahu kama bwana alivyomwagiza mose
 kisha mose akafanya ua kuizunguka maskani ya mungu na madhabahu pia akaweka pazia kwenye ingilio la huo ua
hivyo mose akaikamilisha kazi
utukufu wa bwana ndipo wingu likafunika hema la kukutania na utukufu wa bwana ukaijaza maskani ya mungu
 mose hakuweza kuingia ndani ya hema la kukutania kwa sababu wingu lilikuwa limetua juu ya hema nao utukufu wa bwana ukaijaza maskani ya mungu
 katika safari yote ya waisraeli kila wakati wingu lilipoinuka kutoka juu ya maskani ya mungu wangeondoka lakini kama wingu halikuinuka hawakuondoka mpaka siku lilipoinuka
 kwa hiyo wingu la bwana lilikuwa juu ya maskani mchana na moto ulikuwa katika hilo wingu wakati wa usiku machoni pa nyumba yote ya israeli siku zote za safari zao
mambo ya walawi utangulizi aroni na wanawe walikuwa wamechaguliwa na mungu kuwa ka tika nafasi ya ukuhani ili dhabihu ziweze kutolewa inavyokubalika 
maelekezo mbalim bali juu ya kanuni za kuishi maisha matakatifu zilitolewa
nyingi ya hizi kanuni huwa za maana sana kwa wasomi wa kisasa ili kufahamu maendeleo ya utamaduni wa israei yanayofanana na ya wakati ule
walawi ndio waliokuwa wamechagul iwa na mungu kuwa makuhani
aroni ni mlawi kutoka katika ukoo wa lawi
kitabu cha walawi kina amri ny ingi walizopaswa kuzitii katika kuit enda kazi hii ya ukuhani amri za kumwabudu mungu utoaji dhabihu na sadaka na jinsi ya kushu ghulikia matatizo ya kila siku kuhusu uadilifu
ingawa amri nyingi zilitolewa kw ajili ya walawi kusudi la amri zote hizo zilikuwa kuwa saidia waisraeli wote jinsi ya kumwabudu mungu na kuishi katika utakatifu kama watu wateule wa mungu
katika agano la kale mungu liamuru kutolewa kwa sadaka na dhabihu nazo zikapata maana yake kutokana na uhusiano wa agano la mungu na israeli
makusanyiko mataka tifu yaliyofanyika katika mwaka mzima yalitoa mwito kwa waisrael kufanya upya tabia na ile hali ya kutambua wajibu wao kama watu waliochaguliwa na mungu
kudumishwa kw uhusiano huu wa gano na mungu kulikuwa kwa muhimu sana kwa waisraeli
kwa njia ya kutoa sadaka na dhabihu kuliwez esha mtu binafsi au waisraeli kwa pamoja kumkaribia mara kwa mara katika kuabudu wakionyesha shukrani ao
ondoleo la dhambi lilifanyika kwa njia ya kumwaga damu wakati wanyama walipokuwa wanatolewa dhabihu ku fuatana na maelekezo yaliyokuwa yametolewa kupitia kwa mose
kutolewa kwa mwongozo wa kuishi maisha mataka tifu kulitolewa kutokana na upendo wa mungu kwetu upendo wetu kwa mungu na upendo wetu kwa weng ine
ile amri kuu ya pili isemayo mpende jirani yako kama uanavyojipenda wewe mwenyewe mat
 imetolewa kutokana na uhusiano huu
wazo kuu kitabu hiki cha tatu miongoni mw vitabu vitano vya mose kimsingi kinashughulika sana na maelekezo kuhusu kuishi maisha matakatifu na kuabudu
iweni watakatifu kwa sababu mimi ni mtakatifu 
kwa hiyo utakatifu ndilo wazo kuu la kitabu hiki ambalo limetajwa mara 
neno hili takatifu au utakatifu limetokana na neno la kiebrania qodesh
wahusika wakuu walawi mose aroni nadabu abihu eleazeri na ithamari
jambo muhimu utakatifu umetajwa mara nyingi katika kitabu hi ki kuliko kitabu kingine cho chote cha biblia
mungu anawafundisha waisraeli jinsi ya kuishi maisha matakatifu
mahali
chini ya mlima sinai wakati wa safari ya wana wa israeli
mwandishi mose kiongozi wa israeli
mgawanyo amri na maelekezo ya kutoa dhabihu na sadaka
 kuteuliwa kwa aroni na wanawe na mu ngu kuwa makuhani
 amri ili kuishi maisha matakatifu
 siku ya upatanisho
 utakatifu kimatendo
 sabato sikukuu na majira
 vitu vya kufanya ili kustahili baraka za mungu
 mambo ya walawi sad bwana akamwita mose na kusema naye kutoka kwenye hema la kukutania akamwambia sema na waisraeli na uwaambie ye yote miongoni mwenu aletapo sadaka ya mnyama kwa bwana alete mnyama kama sadaka yake kutoka kundi lake la ng ombe au la kondoo na mbuzi
aka ya kuteketezwa kama sadaka hiyo ni ya kuteketezwa kutoka kwenye kundi la ng ombe atamtoa ng ombe mume asiye na dosari
ni lazima amlete kwenye ingilio la hema la kukutania ili aweze kukubalika kwa bwana
 ataweka mkono wake juu ya kichwa cha sadaka ya kuteketezwa nayo itakubaliwa kwa niaba yake ili kufanya upatanisho kwa ajili yake
 atamchinja yule fahali mchanga mbele za bwana kisha wana wa aroni kuhani wataleta damu na kuinyunyiza pande zote za madhabahu iliyoko penye ingilio la hema la kukutania
 ataichuna hiyo sadaka ya kuteketezwa na kuikata vipande vipande
 wana wa aroni kuhani wataweka moto juu ya madhabahu na kupanga kuni juu ya huo moto
 kisha wana wa aroni kuhani watapanga vile vipande vya nyama pamoja na kichwa na mafuta ya huyo mnyama juu ya zile ku ni zinazowaka juu ya madhabahu
 ataziosha sehemu za ndani na miguu yake kwa maji naye kuhani atavichoma vyote juu ya madhabahu
hii ni sadaka ya kuteketezwa sadaka iliyotolewa kwa moto yenye harufu nzuri ya kumpendeza bwana
 kama sadaka ni ya kuteketezwa kutoka kwenye kundi la kondoo au mbuzi atamtoa mnyama mume asiye na dosari
 atamchinja upande wa kaskazini wa madhabahu mbele za bwana nao wana wa aroni kuhani watanyunyizia damu yake pande zote za madhabahu
 atamkata vipande vipande naye kuhani atavipanga pamoja na kichwa na mafuta ya mnyama juu ya zile kuni zinazowaka juu ya madhabahu
 ataosha sehemu za ndani na miguu kwa maji naye kuhani atavileta vyote na kuvichoma juu ya madhabahu
hii ni sadaka ya kuteketezwa sadaka iliyotolewa kwa moto harufu nzuri ya kumpendeza bwana
 kama sadaka ya kuteketezwa inayotolewa kwa bwana ni ndege atamtoa hua au kinda la njiwa
 kuhani atamleta kwenye madhabahu naye atamvunja shingo na kumnyofoa kichwa na kumchoma juu ya madhabahu damu yake it achuruzishwa ubavuni mwa madhabahu
 ataondoa kifuko cha chakula pamoja na uchafu wake na kuvitupa upande wa mashariki wa madhabahu mahali pale penye majivu
 atampasua na kumweka wazi katika mabawa yake lakini asimwachanishe kabisa kisha kuhani ataichoma juu ya zile kuni zinazowaka juu ya madhabahu
hii ni sadaka ya kuteketezwa sadaka iliyotolewa kwa moto harufu nzuri ya kumpendeza bwana
sad mtu ye yote aletapo sadaka ya nafaka kwa bwana sadaka yake itakuwa ya unga laini
atamimina mafuta juu yake aweke uvumba juu yake naye atapeleka kwa makuhani wana wa aron i
kuhani atachukua konzi moja iliyojaa unga laini na mafuta pamoja na uvumba wote na kuuteketeza kama sehemu ya kumbukumbu juu ya madhabahu sadaka iliyotolewa kwa moto harufu nzuri ya kumpendeza bwana
 sadaka ya nafaka iliyobaki ni ya aroni na wanawe ni sehemu ya sadaka iliyo takatifu sana iliyotolewa kwa bwana kwa moto
aka ya nafaka kama utaleta sadaka ya nafaka iliyookwa jikoni itakuwa ya unga laini maandazi yaliyotengenezwa bila kutiwa chachu yaliyochanganywa na mafuta au mikate myembamba iliyotengenezwa bila kutiwa chachu na iliyopakwa mafuta
 iwapo sadaka yako ya nafaka imeandaliwa kwenye kikaango itakuwa ni ya unga la ini uliochanganywa na mafuta na bila chachu
 ukande na kumimina mafuta juu yake hii ni sadaka ya nafaka
 kama sadaka yako ya nafaka imepikwa kwenye sufuria itatengenezwa kwa unga laini na mafuta
 ilete hiyo sadaka ya nafaka iliyotengenezwa kwa vitu hivi kwa bwana mkabidhi kuhani ambaye ataipeleka madhabahuni
 naye atatoa ile sehemu ya kumbukumbu kutoka kwenye hiyo sadaka ya nafaka na kuiteketeza juu ya madhabahu kuwa sadaka iliyotolewa kwa moto harufu nzuri ya kumpendeza bwana
 sadaka ya nafaka iliyobaki ni ya aroni na wanawe ni sehemu ya sadaka iliyo takatifu sana ya sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto
 kila sadaka ya nafaka unayoleta kwa bwana ni lazima ifanywe bila kutiwa chachu kwa kuwa huna ruhusa kuchoma chachu yo yote au asali katika sadaka itolewayo kwa bwana kwa moto
 unaweza kuzileta kwa bwana kama sadaka ya malimbuko lakini haziwezi kutolewa juu ya madhabahu kama harufu nzuri mambo ya walawi ya kupendeza
 koleza sadaka zako zote za nafaka kwa chumvi
usiache kuweka chumvi ya agano la mungu wako katika sadaka zako za nafaka weka chumvi kwenye sadaka zako zote
 kama ukileta malimbuko ya sadaka ya nafaka kwa bwana utatoa masuke yaliyopondwa ya nafaka mpya iliyookwa kwa moto
 weka mafuta na uvumba juu yake ni sadaka ya nafaka
 kuhani atateketeza ile sehemu ya kumbukumbu kutoka kwenye hiyo sadaka ya nafaka iliyopondwa kwa mafuta pamoja na uvumba wote kama sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto
sad kama sadaka ya mtu ni sadaka ya amani naye akatoa ng ombe kutoka katika kundi akiwa dum au jike atamleta huyo mbele za bwana mnyama asiye na dosari
 ataweka mkono wake juu ya kichwa cha hiyo sadaka yake na kumchinja penye ingilio la hema la kukutania
ndipo makuhani wana wa aroni watanyunyiza damu yake pande zote za madhabahu
 kutoka kwenye hiyo sadaka ya amani ataleta sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto mafuta yote ya mnyama yafunikayo sehemu za ndani am yanayoungana na hizo sehemu za ndani figo zote pamoja na mafuta yote yanayozizunguka kari bu na kiuno na yale yanayofunika ini ambayo atayaondoa pamoja na figo
 kisha wana wa aroni wataiteketeza juu ya madhabahu juu ya ile sadaka ya kuteketezwa iliyoko juu ya kuni zinazowaka kama sadaka ya kuteketezwa kwa moto harufu nzuri ya kumpendeza bwana
aka ya amani kama akitoa kondoo au mbuzi kutoka katika kundi kama sa daka ya amani kwa bwana atamtoa dume au jike asiye na dosari
 kama akimtoa mwana kondoo atamleta mbele za bwana
 ataweka mkono wake juu ya kichwa cha sadaka yake naye atamchinja mbele ya hema la kukutania
kisha wana wa aroni watanyunyiza damu yake kwenye madhabahu pande zote
 kutoka kwenye hiyo sadaka ya amani ataleta dhabihu iliyotolewa kwa bwana kwa moto mafuta yake mafuta yote ya mkia uliokatwa karibu na uti wa mgongo mafuta yote yanayofunika sehemu za ndani au yale yanayounganika nazo figo mbili pamoja na mafuta yanayozizunguka yaliyo karibu na kiuno na yale yanayofunika ini ambayo atayatoa pamoja na figo
 kuhani ataviteketeza juu ya madhabahu kama chakula sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto
 kama sadaka yake ni mbuzi ataileta mbele za bwana
 ataweka mkono wake juu ya kichwa chake na kumchinja mbele ya hema la kukutania
kisha wana wa aroni watanyunyiza damu yake kwenye madhabahu pande zote
 kutokana na ile sadaka anayotoa atatoa sadaka hii kwa bwana kwa moto mafuta yote yanayofunika sehemu za ndani na yale yanayoungana nazo figo zote mbili pamoja na mafuta yaliyo juu yake karibu na kiuno na yanayofunika ini ambayo atayaondoa pamoja na figo
 kuhani ataviteketeza juu ya madhabahu kama chakula sadaka iliyotolewa kwa moto harufu nzuri
mafuta yote ya mnyama ni ya bwana
 hii ni kanuni ya kudumu kwa vizazi vijavyo po pote muishipo
msile mafuta yo yote ya mnyama wala damu
sad bwana akamwambia mose waambie waisraeli mtu ye yote afanyapo dhambi bila kukusudia na akate nda lile lililokatazwa katika amri yo yote ya bwana aka ya dhambi ikiwa kuhani aliy etiwa mafuta amefanya dhambi na kuwaletea watu hatia lazima alete kwa bwana fahali mchanga asiye na dosari kuwa sadaka ya dhambi kwa ajili ya dhambi aliyotenda
 atamkabidhi huyo fahali kwenye ingilio la hema la kukutania mbele za bwana
ataweka mkono wake juu ya kichwa cha huyo fahali na kumchinja mbele za bwana
 kisha kuhani huyo aliyetiwa mafuta atachukua sehemu ya damu ya huyo fahali na kuileta katika hema la kukutania
 atachovya kidole chake katika hiyo damu na kuinyunyiza sehemu yake mara saba mbele za bwana mbele ya pazia la mahali patakatifu
 kisha kuhani atatia sehemu ya hiyo damu juu ya pembe za madhabahu ya kufukizia uvumba wenye harufu nzuri iliyoko mbele za bwana katika hema la kukutania
damu iliyobaki ya huyo fahali ataimwaga chini ya hiyo madhabahu ya kuteketezea sadaka kwenye ingilio la hema la kukutania
 atayaondoa mafuta yote ya fahali huyo wa sadaka ya dhambi mafuta yale yanayofunika sehemu za ndani au zile zinazounganika nazo figo zote mbili na mafuta yaliyo juu yake karibu na kiuno na yale yanayofunika ini ambayo atayaondoa pamoja na figo zote kama vile mafuta yanayoondolewa kutoka kwenye maksai mambo ya walawi aliyetolewa sadaka ya amani
kisha kuhani ataviteketeza juu ya madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa
 lakini ngozi ya huyo fahali na nyama zake zote pamoja na kichwa na miguu yake sehemu za ndani na matumbo yaani sehemu nyingine zote zili zobaki za huyo fahali lazima azitoe nje ya ka mbi mpaka mahali palipo safi kiibada ambapo majivu hutupwa naye atamchoma kwa moto juu ya kuni zilizoko juu ya lundo la majivu
 ikiwa jumuiya yote ya israeli watatenda dhambi pasipo kukusudia na kufanya lile lililokatazwa katika amri ye yote ya bwana hata kama jumuiya haifahamu juu ya jambo hilo wana hatia
 wanapotambua juu ya dhambi waliyoitenda lazima kusanyiko lilete fahali mchanga kuwa sadaka ya dhambi na kuikabidhi mbele ya hema la kukutania
 wazee wa jumuiya wataweka mikono yao juu ya kichwa cha huyo fahali aliye mbele za bwana naye fahali atachinjwa mbele za bwana
 kisha kuhani aliyetiwa mafuta ataiingiza sehemu ya damu ya huyo fahali ndani ya hema la kukutania
 atachovya kidole chake kwenye damu na kuinyunyiza mara saba mbele za bwana mbele ya hilo pazia
 atatia sehemu ya hiyo damu juu ya pembe za ile madhabahu iliyo mbele ya bwana katika hema la kukutania
damu iliyobaki ataimwaga chini ya madhabahu ya kuteketezea sadaka penye ingilio la hema la kukutania
 atayaondoa mafuta yote ya yule fahali na kuyateketeza juu ya madhabahu naye atamfanyia fahali huyu kama alivyomfanyia yule fahali mwingine wa sadaka ya dhambi
kwa njia hii kuhani atawafanyia watu upatanisho nao watasamehewa
 kisha atamchukua yule faha li nje ya kambi na kumteketeza kama alivyomteketeza yule wa kwanza
hii ni sadaka ya dhambi kwa ajili ya jumuiya
 wakati kiongozi am etenda dhambi bila kukusudia na kufanya yaliy okataliwa katika amri yo yote ya bwana mungu wake ana hatia
 atakapofahamishwa dhambi aliyotenda ni lazima alete mbuzi mume asiye na dosari kama sadaka yake
 ataweka mkono wake juu ya kichwa cha yule mbuzi na kumchinja mahali pale ambapo sadaka za kuteketezwa huchinjwa mbele za bwana
hii ni sadaka ya dhambi
 kisha kuhani atachuku sehemu ya damu ya sadaka ya dhambi kwa kidole chake na kuitia kwenye pembe za madhabahu ya sadaka ya kuteketeza na kuimwaga damu iliyobaki chini ya madhabahu
 atayateketeza mafuta yote juu ya madhabahu kama alivyoteketeza mafuta ya sadaka ya amani
kwa njia hii kuhani atafanya upatanisho wa dhambi kwa ajili ya yule mtu naye atasamehewa
 kama mtu katika jumuiya ametenda dhambi pasipo kukusudia na kufanya lile lililokatazwa katika amri yo yote ya bwana yeye ana hatia
 atakapofahamishwa dhambi yake aliyoitenda ni lazima alete mbuzi jike asiye na dosari kama sadaka yake kwa ajili ya dhambi aliyotenda
 ataweka mkono wake juu ya kichwa cha sadaka ya dhambi na kumchinjia mahali pa kuteketezea sadaka
 kisha kuhani atachukua sehemu ya ile damu kwa kidole chake na kuitia kwenye pembe za madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa na kuimwaga damu iliyobaki chini ya madhabahu
 atayaondoa mafuta yote kama vile mafuta yaondolewavyo kwenye sadaka ya amani naye kuhani atayateketeza juu ya madhabahu kama harufu nzuri ya kumpendeza bwana
kwa njia hii kuhani atafanya upatanisho kwa ajili yake naye atasamehewa
 ikiwa ataleta mwana kondoo kama sadaka yake ya dhambi atamleta jike asiye na dosari
 ataweka mkono wake juu ya kichwa cha huyo mwana kondoo na kumchinja kwa ajili ya sadaka ya dhambi mahali sadaka ya kuteketezwa ichinjiwapo
 kisha kuhani atachukua sehemu ya damu ya sadaka ya dhambi kwa kidole chake na kuitia juu ya pembe za madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa na ile damu iliyobaki ataimwag chini ya madhabahu
 ataondoa mafuta yote kama vile mafuta yaondolewavyo kutoka kwenye mwana kondoo wa sadaka ya amani naye kuhani atayateketeza juu ya madhabahu juu ya zile sadaka zilizotolewa kwa bwana kwa moto
kwa njia hii kuhani atafanya upatanisho kwa ajili yake kwa dhambi aliyoitenda naye atasamehewa
sadaka nyingine za kuondoa dhambi ikiwa mtu atakuwa ametenda dhambi kwa sababu hakusema alipotakiwa kutoa ushahidi hadharani kuhus jambo aliloona au kujua habari zake yeye anastahili adhabu
au kama mtu akigusa kitu cho chote ambacho si safi kwa kawa ida ya ibada kama ni mizoga ya wanyama pori walio najisi au ya mambo ya walawi wanyama wafugwao walio najisi au ya viumbe vitambaavyo ardhini hata kama hana habari amekuwa najisi na mwenye hatia
au kama akigusa kitu kilicho kichafu kinachotokana na binadamu kitu cho chote kile kinachoweza kumfanya aw najisi hata ikiwa hana habari juu yake at akapojua atakuwa ana hatia
au kama mtu ameapa kufanya kitu cho chote bila kufikiri kikiwa chema au kibaya kwa vyo vyote mtu aweza kuapa kwa uzembe akiwa hana habari juu yake hata kama hatambui juu yake kwa vyo vyote atakapofahamu atakuwa na hatia
wakati mtu ye yote atakapokuwa na hatia katika mojawapo ya haya lazima akiri kuwa ni kwa njia gani ametenda dhambi na kwa ajili ya adhabu ya dhambi aliyoitenda lazima alete kwa bwana kondoo jike au mbuzi kutoka kwenye kundi lake kama sadaka ya dhambi naye kuhani atafanya upatani sho kwa ajili yake kwa dhambi yake
lakini huyo mtu ka ma hataweza kumtoa mwana kondoo ataleta hua wawili au makinda wawiili wa njiwa kwa bwana kuwa adhabu kwa ajili ya dhambi yake mmoja wa hao ndege kwa ajili ya sadaka ya dhambi na wa pili kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa
 atawaleta kwa kuhani ambaye atamtoa kwanza huyo mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi
atamvunja shingo yake na kuacha kichwa chake kikining inia naye atanyunyiza sehemu ya hiyo damu ya sadaka ya dhambi kwenye pembe za madhabahu damu iliyobaki lazima ichuruzwe chini ya madhabahu
hii ni sadaka ya dhambi
 kisha kuhani atamtoa yule wa pili kama sadaka ya kuteketezwa kwa kufuata utaratibu liowekwa na kufanya upatanisho kwa ajili yake kwa dhambi aliyoitenda naye atasamehewa
 ikiwa basi hawezi kupata hua wawili au makinda mawili ya njiwa ataleta moja ya kumi ya efaa ya unga laini kwa ajili ya sadaka ya dhambi
kamwe asiweke mafuta wala uvumba juu yake kwa sababu ni sadaka ya dhambi
 atauleta kwa kuhani naye atauchukua unga huo konzi moja kama sehemu ya kumbukumbu na atauteketeza kwenye madhabahu juu ya sadaka zilizotolewa kwa bwana kwa moto
hii ni sadaka ya dhambi
 kwa njia hii kuhani atafanya upatanisho kwa jili yake kwa dhambi mojawapo ya hizi alizotenda naye a moja ya kumi ya efa ni sawa na kilo moja
atasamehewa
sadaka iliyobaki itakuwa ya kuhani kama ilivyokuwa ile sadaka ya nafaka
sadaka ya hatia bwana akamwambia mose mtu anapokiuka na kutenda dhambi pasipo kukusudia kuhusu mojawapo ya mambo matakatifu ya bwana huyo mtu ataleta kwa bwana kama adhabu kondoo mume mmoja kutoka katika kundi lake asiye na dosari na mwenye thamani halisi kifedha kulingana na shekeli ya mahali patakatif u hii ni sadaka ya hatia
 ni lazima alipe kwa yale aliyoshindwa kufanya kuhusu vitu vitakatifu kwa kuongeza sehemu moja ya tano ya thamani ile na kuitoa yote kwa kuhani ambaye atamfanyia upatanisho kwa huyo kondoo dume kama sadaka ya dhambi naye atasemehewa
 kama mtu akifanya dhambi na kufanya yale yaliyokatazwa katika mojawapo ya amri za bwana hata ikiwa hajui yeye ana hatia na anastahili adhabu
 atamletea kuhani kama sadaka ya hatia kondoo mume kutoka kundi lake kondoo asiye na dosari na mwenye thamani halisi kifedha
kwa njia hii kuhani atafanya upatanisho kwa ajili yake kwa kosa alilotenda bila kukusudia naye atasamehewa
 hii ni sadaka ya hatia amekuwa na hatia kwa kufanya kosa dhidi ya bwana
kurudisha kilichochukuliwa bwana akamwambia mose kama mtu ye yote akitenda dhambi naye si mwaminifu kwa bwana kwa kumdanganya jirani yake kuhusu kitu fu lani alichokabidhiwa au kimeachwa chini ya utunzaji wake au kimeibwa au kama akimdanganya au akiokota mali iliyopotea na akadanganya au kuapa kwa uongo au kama akitenda dhambi yo yote ambayo watu waweza kuitenda wakati akitenda dhambi hizo na kuwa mwenye hatia ni lazima arudishe kile alichokuwa amekiiba au amekichukua kwa dhuluma au alichokuwa amekabidhiwa au mali iliyokuwa imepotea akaipata au cho chote alichokuwa amekiapia kwa uongo
lazima akirudishe kikamilifu aongeze sehemu moja ya tano ya thamani yake na kumpa vyote mwenye mali siku ile anapopeleka sadaka yake ya hatia
 kisha kama adhabu lazima amletee kuhani yaani kwa bwana sadaka yake ya hatia kondoo dume kutoka katika kundi asiye na dosari na mwenye thamani kamili
 kwa njia hii kuhani atafanya mambo ya walawi upatanisho kwa ajili yake mbele za bwana naye atasamehewa kwa kosa lo lote katika mambo hayo aliyoyatenda yaliyomfanya kuwa na hatia
sadaka ya kuteketezwa bwana akamwambia mose mpe aroni na wanawe agizo hili h aya ndiyo masharti kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa sadaka ya kuteketezwa itabaki kwenye moto juu ya madhabahu usiku kucha mpaka asubuhi nao moto lazima uwe unaendelea kuwaka juu ya madhabahu
 kisha kuhani atavaa mavazi yake ya kitani pamoja na nguo za kitani za ndani kisha ataondoa majivu ya sadaka ya kuteketezwa ambayo moto umeteketeza juu ya madhabahu na kuyaweka kando ya madhabahu
 kisha atayavua mavazi haya na kuvaa mengine atachukua yale majivu nje ya kambi na kupeleka mahali palipo safi kwa kawaida ya ibada
 moto ulio juu ya madhabahu lazima uwe unaendelea kuwaka kamwe usizimike
kila asubuhi kuhani ataongeza kuni na kupanga sadaka ya kuteketezwa juu ya moto na kuteketeza mafuta ya sadaka za amani juu yake
 moto lazima uendelee kuwaka juu ya madhabahu mfululizo ka mwe usizimike
sadaka ya nafaka haya ndiyo masharti ya sadaka ya nafaka wana wa aroni wataileta mbele za bwana mbele za madhabahu
 kuhani atachukua konzi ya unga laini na mafuta pamoja na uvumba wote juu ya sadaka ya nafaka na kuteketeza sehemu ya kumbukumbu juu ya madhabahu kama harufu nzuri ya kumpendeza bwana
 aroni na wanawe watakula sehemu iliyobaki lakini italiwa bila kutiwa chachu mahali patakatifu wataila kwenye ua wa hema la kukutania
 kamwe haitaokwa na chachu nimewapa kama fungu lao la sadaka iliyotolewa kwangu kwa moto
ni takatifu sana kama vile ilivyo sadaka ya dhambi na ya hatia
 kila mwanamume mzao wa aroni aweza kuila
ni fungu lake la kawai da la sadaka zilizotolewa kwa bwana kwa moto kwa vizazi vijavyo
cho chote kinachozigusa kitakuwa kitakatifu
 tena bwana akamwambia mose hii ni sadaka ambayo aroni na wanawe wanapaswa kuleta kwa bwana siku atakapotiwa mafuta moja ya kumi ya efaa ya a moja ya kumi ya efa ni sawa na kilo moja unga laini kama sadaka ya kawaida ya nafaka nusu yake ataitoa asubuhi na nusu nyingine jioni
 iandae kwa mafuta kwenye kikaango ilete ikiwa imechanganywa vizuri na utoe hiyo sadaka ya nafaka ikiw imevunjwa vipande vipande kuwa harufu nzuri ya kumpendeza bwana
 mtoto atakayeingia mahali pake kama kuhani aliyetiwa mafuta ndiye atakayeiandaa
ni fungu la kawaida la bwana nalo litateketezwa kabisa
 kila sadaka ya nafaka ya kuhani itateketezwa kabisa kamwe haitaliwa
sadaka ya dhambi bwana akamwambia mose mwambie aroni na wanawe haya ndiyo masharti kwa ajili ya sadaka ya dhambi sadaka ya dhambi itachinjwa mbele za bwana mahali sadaka ya kuteketezwa ichinjiwapo ni takatifu sana
 kuhani anayeitoa ndiye atakayeila italiwa mahali patakatifu kati ka ua wa hema la kukutania
 cho chote kitakachogusa nyama yo yote ya hiyo sadaka kitakuwa kitakatifu na kama hiyo damu itadondokea juu ya vazi lazima uifulie mahali patakatifu
 chungu cha udongo kitakachopikiwa nyama la zima kivunjwe lakini kama imepikiwa kwenye chombo cha shaba chombo hicho kitasuguliwa na kusuuzwa kwa maji
 kila mwanaume katika familia ya kuhani aweza kula nyama hiyo ni takatifu sana
 lakini kila sadaka ya dhambi ambayo damu yake imeletwa ndani ya hema la kukutania kufanya upatanisho katika mahali patakatifu kamwe haitaliwa lazima iteketezwe
sad haya ndiyo masharti kwa ajili ya sadaka ya hatia ambayo ni takatifu sana sadaka ya hatia itac hinjiwa mahali pale ambapo sadaka ya kuteketezwa huchinjiwa damu yake itanyunyizwa pande zote za madhabahu
 mafuta yake yote yatatolewa sadaka mafuta ya mkia na mafuta yale yanayofunika sehemu za ndani figo zote mbili pamoja na mafuta yanayozizunguka yaliyo karibu na kiuno na yale yanayofunika ini ambayo yataondolewa pamoja na hizo figo
 kuhani atayateketeza juu ya madhabahu kuwa sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto
hii ni sadaka ya hatia
 mwanaume ye yote katika jamaa ya kuhani aweza kuila lakini lazima iliwe mahali patakatifu ni takatifu sana
aka ya hatia mambo ya walawi sheria hii ya sadaka ya hatia ni sawa sawa na ile ya sadaka ya dhambi nyama ya yule mnyama aliyetolewa sadaka ni ya yule kuhani anayesimamia ib ada ya upatanisho
 kuhani anayetoa sadaka ya kuteketezwa kwa ajili ya ye yote anaweza kuichukua ile ngozi ya mnyama yule aliyetolewa iwe yake
 kila sadaka ya nafaka iliyookwa jikoni au kupikwa katika sufuria au katika kikaangio itakuwa ya kuhani anayeitoa na kila sadaka ya nafaka ikiwa imechanganywa na mafuta au kavu itakuwa ya wana wa aroni nayo itagawanywa sawa
sadaka ya amani haya ndiyo masharti kwa ajili ya sadaka ya amani ambayo mtu aweza kuileta kwa bwana ikiwa mtu atatoa sadaka ya amani kwa ajili ya kuonyesha shuk rani ndipo pamoja na sadaka hii ya shukrani atatoa maandazi yasiyotiwa chachu yaliyochanganywa na mafuta mikate myembamba isiyotiwa chachu iliyopakwa mafuta maandazi ya unga laini uliokandwa vizuri na kuchanganywa na mafuta
 pamoja na sadaka hii ya amani ya shukrani ataleta sadaka ya maandazi yaliyotengenezwa kwa chachu
 ataleta moja ya kila aina ya andazi kama sadaka matoleo kwa bwana hii ni ya kuhani anayenyunyiza damu ya sadaka ya amani
 nyama ya sadaka ya amani kwa ajili ya shukrani lazima iliwe siku iyo hiyo inapotolewa hutabakiza kitu cho chote mpaka asubuhi
 lakini kama sadaka yake ni kwa ajili ya nadhiri au ni sadaka ya hi ari sadaka hiyo italiwa siku hiyo inapotolewa lakini cho chote kinachobakia kinaweza kuliwa kesho yake
 nyama yo yote ya sadaka inayobaki mpaka siku ya tatu lazima iteketezwe kwa moto
 kama nyama yo yote ya sadaka ya amani italiwa siku ya tatu bwana hataikubali
haitahesabiwa kwake huyo aliyeitoa kwa kuwa ni najisi mtu atakayekul sehemu yake yo yote atakuwa na hatia kwa uovu huo
 nyama ile inayogusa cho chote ambacho ni najisi kwa kawaida ya ibada kamwe haitaliwa ni lazima iteketezwe kwa moto
kuhusu nyama nyingine mtu ye yote aliye safi kwa kawaida ya ibada anaweza kuila
 lakini kama mtu ye yote ni najisi akila nyama yo yote ya sadaka ya amani iliyotolewa kwa bwana huyo mtu atakatiliwa mbali na watu wake
 kama mtu ye yote akigusa kitu kilicho najisi ikiwa ni uchafu wa mwanadamu au mnyama najisi au kitu cho chote kilicho najisi kitu cha kuchukiza kisha akala nyama yo yote ya sadaka ya amani iliyotolewa kwa bwana mtu huyo ni lazima akatiliwe mbali na watu wake
kula mafuta na kunywa damu kwakatazwa bwana akamwambia mose waambie waisraeli msile mafuta yo yote ya ng ombe kondoo wala mbuzi
 mafuta ya mnyama aliyekutwa amekufa au ameraruliwa na mnyama pori yanaweza kutumika kwa kazi nyingine yo yote lakini kamwe msiyale
 mtu ye yote alaye mafuta ya mnyama ambaye ametolewa sadaka kwa bwana kwa moto ni lazima akatiliwe mbali na watu wake
 po pote mtakapoishi kamwe msinywe damu ya ndege ye yote wala ya mnyama
 ikiwa mtu ye yote atakunywa damu mtu huyo lazima akatiliwe mbali na watu wake
fungu la makuhani bwana akamwambia mose waambie waisraeli mtu ye yote aletaye sadaka ya amani kwa bwana ataleta sehemu ya sadaka hiyo kama dhabihu yake kwa bwana
 kwa mikono yake mwenyewe ataileta sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto ataleta mafuta ya huyo mnyama pamoja na kidari naye atainua hicho kidari mbele za bwana kuwa sadaka ya kuinuliwa
 kuhani atayateketeza hayo mafuta juu ya madhabahu lakini kidari kitakuwa cha aroni na wanawe
 paja la kulia la sadaka zako za amani utampa kuhani kama matoleo
 mwana wa aroni atoaye damu na mafuta ya sadaka ya amani ndiye atakayepewa paja hilo la kulia kuwa fungu lake
 kutoka kwenye sadaka za amani za waisraeli mimi mungu nimepokea kidari kile ki lichoinuliwa pamoja na lile paja lililotolewa nami nimevitoa kwa kuhani aroni na wanawe kuwa fungu lao la kawaida kutoka kwa waisraeli
 hii ndiyo sehemu ya sadaka zilizotolewa kwa bwana kwa moto ambazo zilitengwa kwa ajili ya aroni na wanawe siku ile walipowekwa wakfu kumtumikia bwan katika kazi ya ukuhani
 siku ile walipotiwa mafuta bwana aliagiza kwamba waisraeli wawape hili kama fungu lao la kawaida kwa vizazi vijavyo
 basi haya ndiyo masharti kuhusu sadaka ya kuteketezwa sadaka ya nafaka sadaka ya dhambi sadaka ya hatia sadaka ya kuwekwa wakfu na sadaka ya amani ambayo bwana mambo ya walawi alimpa mose juu ya lima sinai siku ile alipowaagiza waisraeli walete sadaka zao kwa bwana katika jangwa la sinai
kuwekwa wakfu kwa aroni na wanawe bwana akamwambia mose mletee aroni na wanawe mavazi yao mafuta ya upako fahali kwa ajili ya sadaka ya dhambi kondoo waume wawili na kikapu chenye mikate iliyotengenezwa bila chachu kisha kusanya mkutano wote kwenye ingilio la hema la kukutania
 mose akafanya kama bwana alivyomwagiza mkutano ukakusanyika kwenye ingilio la hema la kukutania
mose akaliambia kusanyiko hili ndilo bwana aliloagiza lifanyike
 kisha mose akamleta aroni na wanawe mbele akawaosha kwa maji
 akamvika aroni koti akamfunga mshipi akamvika joho na kumvalisha kisibau
pia akafunga kisibau juu yake na kukifunga kiunoni mwake kwa mshipi uliosokotwa kwa ustadi
 akaweka kifuko cha ki fuani juu yake na kuweka urimu na thumimua kwenye hicho kifuko
 kisha akamvika aroni kilemba kichwani pake akaweka lile bamba la dhahabu ile taji takatifu upande wa mbele wa kilemba kama bwana alivyomwagiza mose
 ndipo mose akachukua mafuta ya upako na kuipaka maskani na kila kitu kilichokuwamo ndani yake kisha akaviweka wakfu
 akanyunyiza baadhi ya mafuta juu ya madhabahu mara saba akiipaka madhabahu mafuta na vyombo vyake vyote pamoja na sinia na kinara chake ili kuviweka wakfu
 akamimina sehemu ya hayo mafuta ya upako kichwani mwa aroni akamtia mafuta ili kumweka wakfu
 kisha akawaleta wana wa aroni mbele akawavika makoti akawafunga mishipi na kuwavika vilemba kama bwana alivyomwagiza mose
 kisha akamtoa fahali kwa ajili ya sadaka ya dhambi aroni na wana we wakaweka mikono yao juu ya kichwa chake
 mose akamchinja yule fahali na akachukua sehemu ya hiyo damu kisha kwa kidole chake akaitia kwenye pembe zote za madhabahu ili kuitakasa madhabahu
akaimwaga damu iliyobaki chini ya madhabahu kwa hiyo akaiweka wakfu ili kufanya upatanisho kwa ajili ya hiyo madhabahu
 pia mose akachukua mafuta yote yanayozunguka sehemu a urimu na thumimu maana yake nuru na kweli viliwekwa kwenye kifuko cha kifuani cha kisibau cha kuhani mkuu ili kujua mapenzi ya mungu kwenye mambo ya kutatanisha
za ndani mafuta yanayofunik ini figo zote mbili na mafuta yake na ku yateketeza juu ya madhabahu
 lakini fahali pamoja na ngozi yake na nyama yake na sehemu zake za ndani na matumbo akayateketeza nje ya kambi kama bwana alivyomwagiza mose
 kisha mose akamleta kondoo mume kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa aroni na wanawe wakaweka mikono yao juu ya kichwa chake
 ndipo mose akamchinja yule kondoo mume na kunyunyiza damu yake pande zote za ile madhabahu
 akamkata yule kondoo mume vipande vipande na kukiteketeza kichwa vile vipande na yale mafuta
 kisha akamsafisha sehemu za ndani na miguu kwa maji na kumteketeza yule kondoo mume mzima juu ya madhabahu kuwa sadaka ya kuteketezwa harufu nzuri ya kumpendez a sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto kama bwana alivyomwagiza mose
 kisha akaleta kondoo mume mwingine ndiye kondoo mume kwa ajili ya kuwaweka wakfu aroni na wanawe wakaweka mikono yao juu ya kichwa chake
 mose akamchinja yule kondoo mume na kuichukua sehemu ya damu yake na kuipaka juu ya ncha ya sikio la kuume la aroni na juu ya kido le gumba cha mkono wa kuume na juu ya kidole kikubwa cha mguu wa kuume
 pia mose akawaleta hao wana wa aroni mbele na kuipaka sehemu ya hiyo damu kwenye ncha za masikio yao ya kuume juu ya vidole gumba vya mikono ya kuume na juu ya vidole vikubwa vya miguu ya kuume
kisha akanyunyiza damu pande zote za madhabahu
 akachukua mafuta ya mnyama mafuta ya mkia mafuta yote yanayozunguka sehemu za ndani mafuta yanayofunika ini figo zote mbili pamoja na mafuta yake na paja la kulia
 kisha kutoka kwenye kikapu cha mikate iliyotengenezwa bila chachu kilichokuwa mbele za bwana akachukua andazi moja na jingine lililotengenezwa kwa mafuta na mkate mwembamba akaviweka hivi vyote juu ya mafungu ya mafuta ya mn yama na juu ya lile paja la kulia
 akaviweka hivi vyote mikononi mwa aroni na wanawe na kuviinua mbele za bwana kuwa sadaka ya kuinuliwa
 kisha mose akavichukua kutoka mikononi mwao na kuviteketeza juu ya madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa kuwa sadaka ya kuwekwa wakfu harufu nzuri ya kupendeza sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto
 kisha akachukua kidari kilicho fungu la mose la kondoo mume mambo ya walawi kwa ajili ya kuwekwa wakfu na kukiinua mbele ya bwana kama sadaka ya kuinuliwa kama bwana alivyomwagiza mose
 kisha mose akachukua sehemu ya mafuta ya upako sehemu ya damu kutoka kwenye madhabahu na kuvinyunyiza juu ya aroni na mavazi yake na juu ya wanawe na mavazi yao
kwa hiyo akamweka aroni na mavazi yake wakfu pamoja na wanawe na mavazi yao
 kisha mose akamwambia aroni na wanawe pika hiyo nyama kwenye ingilio la hema la kukutania na uile hapo pamoja na mkate kutoka kwenye kikapu cha sadaka ya kuweka wakfu kama nilivyoagiza nikisema aroni na wanawe wataila
 kisha teketeza nyama na mikate iliyobaki
 msitoke kwenye ingilio la hema la kukutania kwa muda wa siku saba mpaka siku zenu za kuwekwa wakfu ziwe zimetimia kwa kuwa muda wenu wa kuwekwa wakfu utakuwa siku saba
 lile lililofanyika leo liliagizwa na bwana ili kufanya upatanisho kwa ajili yenu
 lazima mkae kwenye ingilio la hema la kukutania mchana na usiku kwa siku saba na kufanya lile bwana analolitaka ili kwamba msife kwa kuwa hilo ndilo nililoamriwa
 kwa hiyo aroni na wanawe wakafanya kila kitu bwana alichoamuru kupitia mose
makuhani waanza huduma yao katika siku ya nane mose akawaita aroni na wanawe na wazee wa israeli
 akamwambia aroni chukua ndama mume kwa ajili ya sadaka yako ya dhambi na kondoo mume kwa sadaka yako ya kuteketezwa wote wawili wasiwe na dosari nao uwalete mbele za bwana
 kisha waambie wais raeli chukueni mbuzi mume kwa ajili ya sadaka ya dhambi ndama na mwana kondoo wote wawili wawe wa umri wa mwaka mmoja wasio na dosari kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa na maksai na kondoo mume kwa ajili ya sadaka ya amani ili kutoa dhabihu mbele za bwana pamoja na sadaka ya nafaka iliyochanganywa na mafuta
kwa kuwa leo bwana atawatokea
wakavileta vile vitu mose alivyowaagiza mbele ya hema la kuku tania nalo kusanyiko lote likakaribia na kusimama mbele za bwana
 ndipo mose akasema hili ndilo bwana alilowaagiza mlifanye ili utukufu wa bwana upate kuonekana kwenu
mose akamwambia aroni njoo madhabahuni ili utoe dhabihu yako ya sadaka ya dhambi na sadaka yako ya kuteketezwa ufanye upatanisho kwa ajili yako mwenyewe na kwa ajili ya watu kisha utoe sadaka ya upatanisho kwa ajili ya watu kamavile bwana alivyoagiza
hivyo aroni akaj madhabahuni na kumchinja yule ndama kuwa sadaka ya dhambi kwa ajili yake mwenyewe
 wanawe wakamletea damu na akachovya kidole chake katika hiyo damu akaitia kwenye pembe za madhabahu damu iliyobaki akaimwaga chini ya madhabahu
 juu ya madhabahu akateketeza mafuta figo na mafuta yanayofunika ini kutoka kwenye hiyo sadaka ya dhambi kama bwana alivyomwagiza mose nyama na ngozi akaviteketeza nje ya kambi
 kisha aroni akachinja sadaka ya kuteketezwa
wanawe wakamletea damu naye akainyunyiza pande zote za madhabahu
 wakamletea sadaka ya kuteketezwa kipande kwa kipande pamoja na kichwa naye akaviteketeza juu ya madhabahu
 akasafisha sehemu za ndani na miguu na kuviteketeza juu ya sadaka ya kuteketezwa juu ya madhabahu
 kisha aroni akaleta sadaka ile iliyokuwa kwa ajili ya watu
akachukua yule mbuzi wa sadaka ya dhambi kwa ajili ya watu akamchinja na kumtoa kwa ajili ya sadaka ya dhambi kama alivyofanya kwa ile ya kwanza
 aroni akaleta sadaka ya kuteketezwa na kuitoa kama ilivyoelekezwa
 pia akaleta sadaka ya nafaka akachukua konzi moja na kuiteketeza juu ya madhabahu pamoja na sadaka ya kuteketezwa ya asubuhi
 akachinja maksai na kondoo mume kama sadaka ya amani kwa ajili ya watu
wanawe wakampa ile damu naye akainyunyiza kwenye madhabahu pande zote
 lakini sehemu zile za mafuta ya yule maksai na kondoo mume yaani mafuta ya mkia mafuta yaliyofunika tumbo ya figo na yaliyofunika ini hivi vyote wakaviweka juu ya vidari kisha aroni akayateketeza hayo mafuta ya wanyama juu ya madhabahu
 aroni akaviinua vile vidari na paj la kulia mbele za bwana kuwa sadaka ya kuinuliwa kama mose alivyoagiza
 kisha aroni akainua mikono yake kuwaelekea watu na kuwa bariki
naye baada ya kutoa dhabihu ya sadaka ya dhambi sadaka ya kuteketezwa na sadaka ya amani akashuka chini
 kisha mose na aroni wakaingia kwenye hema la kukutania
walipotoka nje mambo ya walawi wakawabariki watu nao utukufu wa bwana ukawatokea watu wote
 moto ukaja kutoka katika uwepo wa bwana ukairamba ile sadaka ya kuteketezwa pamoja na sehemu ya mafuta yaliyokuwa juu ya madhabahu
watu wote walipoona jambo hili wa kapiga kelele kwa furaha na kusujudu
kifo cha nadabu na abihu nadabu na abihu wana wa aroni wakachukua vyetezo vyao wakaweka moto ndani yake na kuongeza uvumba kisha wakamtolea bwana moto usio halali kinyume na agizo la mungu
 hivyo moto ukaja kutoka katika uwepo wa bwana na kuwaramba nao wakafa mbele za bwana
 kisha mose akamwambia aroni hil ndilo alilonena bwana wakati aliposema miongoni mwa wale watakaonikaribia nitajionyesha kuwa mtakatifu machoni pa watu wote nitaheshimiwa
aroni akanyamaza
 mose akawaita mishaeli na elisafani wana wa uzieli mjomba wake aroni akawaambia njoni hapa itoeni miili ya binamu zenu nje ya kambi mbali na mahali patakatifu
 hivyo wakaja na kuwaondoa wakiwa wamevalia makoti yao ya ibada wakawapeleka nje ya kambi kama mose alivyoamuru
 ndipo mose akamwambia aroni pamoja na wanawe eleazari na ithamari msifunue vichwa vyenu wala msirarue mavazi yenu la sivyo mtakufa na bwana ataikasi rikia jumuiya nzima
lakini ndugu zenu nyumba yote ya israeli wanaweza kuwaombol ezea wale ambao bwana amewaangamiza kwa moto
 msitoke nje ya ingilio la hema la kukutania la sivyo mtakufa kwa sababu mafuta ya bwana ya upako yako juu yenu
kwa hiyo wakafanya kama vile mose alivyosema
 kisha bwana akamwambia aroni wewe na wanao msinywe mvinyo wala kinywaji kingine kilichochachuka wakati mwingiapo katika hema la kukutania la sivyo mtakufa
hili litakuwa agizo la kudumu kwa vizazi vijavyo
 ni lazima mtenganishe kilicho kitakatifu na kile kilicho cha kawaida kati ya yaliyo najisi na yaliyo safi lazima mwafundishe waisraeli amri zote ambazo bwana aliwapa kupitia mose
 mose akamwambia aroni pamoja na wanawe waliosalia elea zari na ithamari chukueni sadaka ya nafaka iliyobaki kutoka katika sadaka zilizotolewa kwa bwana kwa moto muile hapo kando ya madhabahu ikiwa imeandaliwa bila chachu kwa sababu ni takatifu sana
 mtaila katika mahali patakatifu kwa sababu ni fungu lenu na fungu la wana wenu la sadaka zilizotolewa kwa bwana kwa moto kwa maana hivyo ndivyo nilivyoamuriwa
 lakini wewe na wanao na binti zako mwaweza kula kidari kile kilichoinuliwa na paja lile lililotolewa
mtavila mahali safi pa kawaida ya ibada mmepewa wewe na watoto wako kuwa fungu lenu la sadaka za am ani za waisraeli
 paja lile lililotolewa na kidari kile kilichoinuliwa lazima viletwe pamoja na sehemu za mafuta ya sadaka za kuteketezwa kwa moto ili kuinuliwa mbele za bwana kama sadaka ya kui nuliwa
hili litakuwa fungu lako la kawaida na wanao kama bwana alivyoagiza
 mose alipouliza kuhusu mbuzi atolewaye kwa ajili ya sadaka ya dhambi na kukuta kwamba ameteketezwa aliw akasirikia eliazari na ithamari wana wa aroni waliobaki akawauliza kwa nini hamkula sadaka ya dhambi katika eneo la mahali patakatifu ni takatifu sana mlipewa ninyi ili kuondoa hatia ya jumuiya kwa ajili ya kuwafanyia upatanisho mbele za bwana
 kwa kuwa damu yake haikuletwa ndani ya mahali patakatifu mngemla mbuzi huyo ndani ya ma hali patakatifu kama nilivyoagiza
 aroni akamjibu mose leo wanangu wametoa sadaka zao za dhambi na sadaka zao za kuteketezwa mbele za bwana lakini mambo kama haya yamenitokea mimi
je bwana angependezwa kama ningekuwa nimekula sadaka ya dhambi leo mose aliposikia haya akaridhika
vyaku bwana akawaambia mose na aroni waambie waisraeli kati ya wanyama wote waishio juu ya nchi hawa ndio mtakaowala mwaweza kula mnyama ye yote mwenye kwato zilizogawanyika sehemu mbili na ambaye hucheua
la najisi na visivyo najisi kuna wanyama wengine ambao hucheua tu au wenye kwato zilizoga wanyika tu lakini hao kamwe msiwale
ngamia ingawa hucheua hana kwato zilizogawanyika kwa kawaida ya ibada hiyo ni najisi kwenu
 pelele ingawa hucheua lakini hana kwato zilizogawanyika huyo ni najisi mambo ya walawi kwenu
 sungura ingawa huc heua lakini hana kwato zilizogawanyika ni najisi kwenu
 naye nguruwe ingawa anazo kwato zilizogawanyika sehemu mbili lakini hacheui ni najisi kwenu
 kamwe msile nyama yao wala kugusa mizoga yao wao ni najisi kwenu
 kuhusu viumbe vyote vinavyoishi ndani ya maji ya bahari na vijito mtakula wale wote wenye mapezi na magamba
 lakini viumbe vyote ndani ya bahari au vijito visivyo na mapezi na magamba vikiwa miongoni mwa makundi au viumbe vyote ndani ya maji hivyo ni machukizo kwenu
 navyo vitakuwa machukizo kwenu
msile nyama yao nay mizoga yao itakuwa machukizo
 cho chote kinachoishi ndani ya maji ambacho hakina mapezi na magamba kitakuwa chukizo kwenu
 wafuatao ndio ndege watakaokuwa machukizo kwenu hivyo msiwale kwa sababu ni chukizo tai furukombe kipungu mwewe mwekundu aina zote za mwewe mweusi aina zote za kunguru mbuni kiruka njia dudumizi kipanga shakwe aina zote za mwewe bundi mnandi bundi mkubwa mumbi mwari mderi korongo aina zote za koikoi hudihudi na popo
 wadudu wote warukao wale watembeao kwa miguu minne watakuwa chukizo kwenu
 lakini wako viumbe wenye mabawa ambao hutembea kwa miguu minne mtakaowala wale wenye vifundo katika miguu yao ya kurukaruka juu ya ardhi
 miongoni mwa hawa mtakula nzige wa aina zote senene parare au panzi
 lakini viumbe wengine wote wenye mabawa na wenye miguu minne ni machukizo kwenu
wanyama ambao ni najisi wanyama hawa watawanajisi ninyi
ye yote agusaye mizoga yao atakuwa najisi mpaka jioni
 ye yote atakayebeba mizoga ya viumbe hawa ni lazima afue nguo zake naye atakuwa najisi mpaka jioni
 kila mnyama mwenye ukwato ulioachana lakini haukug awanyika kabisa au yule asiyecheua ni najisi kwenu ye yote atakayegusa mzoga wo wote wa hao atakuwa najisi
 miongoni mwa wanyama wote watembeao kwa miguu mi nne wale watembeao kwa vitanga vyao ni najisi kwenu ye yote atakayegusa mizoga yao atakuwa najisi mpaka jioni
 ye yote atakayebeba mizoga yao ni lazima afue nguo zake na atakuwa najisi mpaka jioni
wanyama hawa ni najisi kwenu
 kuhusu wanyama watambaao juu ya ardhi hawa ni najisi kwenu kicheche panya aina yo yote ya mijusi mikubwa guruguru kenge mijusi ya ukutani goromoe na kinyonga
 hao wote watambaao juu ya ardhi ni najisi kwenu
ye yote atakayegusa mizoga yao atakuwa najisi mpaka jioni
 ikiwa mmoja wao atakufa na kuangukia juu ya kitu fulani chombo hicho hata kikiwa cha matumizi gani kitakuwa najisi kiwe kimetengenezwa kwa mti nguo ngozi au gunia
kiweke ndani ya maji kitakuwa najisi mpaka jioni kisha kitakuwa safi tena
 ikiwa mmoja wa wanyama aliyekufa ataangukia ndani ya chungu kila kilichomo katika chungu hicho kitakuwa najisi nawe ni lazima uvunje chungu hicho
 chakula cho chote ambacho chaweza kuliwa lakini kikawa kimeingia maji kutoka kwenye chungu hicho ni najisi na kitu cho chote cha majimaji ambacho chaweza kunyweka kutoka kwenye chungu hicho ni najisi
 cho chote ambacho mzoga wa mmojawapo utaangukia kitakuwa najisi jiko au chungu cha kupikia ni lazima kivunjwe
ni najisi nawe ni lazima uvi hesabu kuwa najisi
 lakini chemchemi au kisima mahali pa kuchota maji patakuwa safi lakini ye yote atakayegusa moja ya mizoga hii ni najisi
 kama mzoga ukianguka juu ya mbegu zo zote ambazo ni za kupanda zinabaki safi
 lakini kama mbegu imetiwa maji na mzoga ukaanguka juu yake hiyo mbegu ni najisi kwenu
 kama mnyama ambaye mnaruhusiwa kumla akifa ye yote atakayeugusa mzoga wake atakuwa najisi mpaka jioni
 ye yote atakayekula sehemu ya mzoga huo ni lazima afue nguo zake naye atakuwa najisi mpaka jioni
ye yote atakayebeba mzoga huo ni lazima afue nguo zake naye atakuwa najisi mpaka jioni
 kila kiumbe kitambaacho juu ya ardhi ni chukizo kisiliwe
 msile kiumbe cho chote kitambaacho juu ya ardhi kiwe kitambaacho kwa tumbo lake au kitambaacho kwa miguu minne au kwa miguu mingi ni chukizo
 msijitie unajisi kwa cho chote katika viumbe hivi
msijitie unajisi kwa viumbe hivyo na hivyo ninyi wenyewe kuwa najisi
 mimi ndimi bwana wenu jitakaseni mwe watakatifu kwa sababu mimi ni mtakatifu
msijitie unajisi wenyewe kwa kiumbe cho chote kile ki endacho juu ya ardhi
 mimi ndimi bwana niliyewapandisha mtoke misri ili niwe mungu enu kwa hiyo iweni watakatifu kwa sababu mimi ni mtakatifu
mambo ya walawi haya ndiyo masharti kuhusu wanyama ndege kila kiumbe hai kiendacho ndani ya maji na kila kiumbe kiendacho juu ya ardhi
 ni lazima mpambanue kati ya kilicho najisi na kilicho safi kati ya viumbe hai vinavyoweza kuliwa na vile visivyoweza kuliwa
utakas bwana akamwambia mose waambie waisraeli mwanamke ambaye atapata mimba na kuzaa mtoto wa kiume atakuwa najisi kwa kawaida ya ibada kwa siku saba kama anavyokuwa najisi wakati wa siku zake za hedhi
 mvulana atatahiriwa siku ya nane
 kisha ni lazima huyo mwanamke asubiri kwa siku thelathini na tatu ndipo atakaswe kutoka damu kwake
hataruhusiwa kugusa kitu cho chote kilicho kitakatifu au kuingia mahali patakatifu mpaka siku za kutakaswa kwake zimetimia
 kama akimzaa mtoto wa kike mwanamke huyo atakuwa najisi kwa majuma mawili kama wakati wake wa hedhi
kisha atasubiri kwa siku sitini na sita ndipo atatakaswa kutoka damu kwake
baada ya kuzaa mtoto siku zake za utakaso kwa ajili ya mwana au binti zitakapotimia mwanamke huyo atamletea kuhani kwenye ingilio la hema la kukutania mwana kondoo mwenye umri wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa na kinda la njiwa au hua kwa ajili ya sadaka ya dhambi
 atavitoa mbele za bwana ili kufanya upatani sho kwa ajili yake na kisha atakuwa safi kwa desturi ya ibada kutokana na kutokwa damu kwake
haya ndiyo masharti kwa ajili ya mwanamke atakayezaa mtoto wa kiume au wa kike
 kama huyo mwanamke hana uwezo wa kumpata mwana kondoo at aleta hua wawili au makinda mawili ya njiwa moja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa na mwingine kwa ajili ya sadaka ya dhambi
kwa jia hii kuhani atafanya upatanisho kwa ajili yake naye atakuwa safi
masharti kuhusu magonjwa ya ngozi ukizayo yaamb bwana akawaambia mose na aroni iwapo mtu ye yote atakuwa na uvimbe au upele au alama nyeupe juu ya ngozi yake ambayo yaweza kuwa ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza a ni lazima aletwe kwa aroni kuhani ama kwa wanawe kuhani mmojawapo
 kuhani a ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza ambao kwa desturi ni ukoma
atachunguza hicho kidonda kilichopo juu ya ngozi yake na kama nywele za mahali palipo na kidonda zimebadilika kuwa nyeupe na ikiwa kidonda kimeingia ndani ya ngozi basi ni ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza
kuhani atakapomchunguza atamtangaza mtu huyo kuwa ni najisi kwa kawaida ya ibada
 kama alama juu ya ngozi yake ni nyeupe lakini haionekani kuwa imeingia ndani zaidi ya ngozi na nywele kwenye alama hiyo hazijageuka kuwa nyeupe kuhani atamtenga mtu huyo mahali pa pekee kwa siku saba
 siku ya saba kuhani atamchunguza na kama hakuona badiliko kwenye kile kidonda na hakijaenea juu ya ngozi atamtenga kwa siku nyingine saba
 siku ya saba kuhani atamchunguz tena na kama kidonda kimepungua na hakijaenea juu ya ngozi kuhani atamtangaz mtu huyo kuwa ni safi ni upele tu
ni lazima mtu huyo afue mavazi yake naye atakuwa safi
 lakini ikiwa ule upele utaenea juu ya ngozi yake baada ya yeye kujionyesha kwa kuhani na kutangazwa kuwa safi ni lazima aende tena kwa kuhani
 kuhani atamchunguza na kama upele umeenea kwenye ngozi atamtangaza kuwa najisi kwani ni ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza
wakati mtu ye yote ana ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza ni lazima aletwe kwa kuhani
 kuhani atamchunguza na kama kuna uvimbe mweupe juu ya ngozi amb ao umefanya nywele kuwa nyeupe na kama kuna nyama mbichi ndani ya uvimbe ni ugonjwa sugu wa ngozi na kuhani atamtangaza kuwa najisi
hatamtenga tena kwa sababu ni najisi tayari
 ikiwa ugonjwa utakuwa umeenea kwenye ngozi yake yote kwa kadiri kuhani atakavyoweza kuona kwamba umeenea kwenye ngozi yote ya huyo mgonjwa kutoka kichwani mpaka wayo kuhani atamchunguza na kama ugonjwa umeenea mwili mzima atamtangaza huyo mtu kuwa safi
kwa kuwa mwili wote umekuwa mweupe yeye ni safi
 lakini itokeapo nyama mbichi kwenye ngozi yake atakuwa najisi
 kuhani atakapoiona hiyo nyama mbichi atamtangaza mtu huyo kuwa najisi
hiyo nyama mbichi ni najisi ana ugonjwa wa kuambukiza
 hiyo nyama mbichi ikigeuka na kuwa nyeupe ni lazima amwendee kuhani
 kuhani atamchunguza kama vidonda vimekuwa vyeupe kuhani atam tangaza mgonjwa huyo kuwa safi kisha atakuwa safi
 wakati mtu ana jipu ju ya ngozi yake nalo likapona napo mahali palipokuwa na jipu mambo ya walawi pakatokea uvimbe mweupe au alama yenye wekundu na weupe ni lazima akajionyeshe kwa kuhani
 kuhani atapachunguza na kama uvimbe umezama ndani ya ngozi na nywele zimegeuka kuwa nyeupe kuhani atamtangaza mtu huyo kuwa najisi
ni ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza uliojitokeza pale jipu lilipokuwa
 lakini ikiwa wakati kuhani anapopachunguza pakawa hapana nywele nyeupe ndani yake wala hakuna shimo bali pamepungua basi kuhani atamtenga mtu huyo kwa siku saba
 kama unaenea kwenye ngozi kuhani atamtangaza kuwa najisi ni ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza
 lakini ikiwa ile alama haijabadilika wala kuenea ni kovu tu kutokana na jipu kuhani atamtangaza kuwa safi
 wakati mtu ameungua kwenye ngozi yake pakatokea alama yenye wekundu na weupe au alama nyeupe ikaonekana penye nyama mbichi pale palipoungua kuhani ataichunguza ile alama kama nywele zilizoko juu yake zimegeuka kuwa nyeupe napo pametokea shimo basi hu ni ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza ambao umet okea juu ya jeraha la moto
kuhani atamtangaza kuwa najisi ni ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza
 lakini kama kuhani akichunguza na kuona kwamba hakuna nywele nyeupe kw enye alama ile wala hakuna shimo napo pam eanza kupungua basi kuhani atamtenga kwa siku saba
 siku ya saba kuhani atamchunguza tena na kama unaenea kwenye ngozi kuhani atamtangaza kuwa najisi ni ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza
 lakini kama alama ile haikubadi lika na wala haijaenea kwenye ngozi napo pamepungua ni uvimbe kutokana na jeraha la moto na kuhani atamtangaza kuwa safi ni kovu tu kutokana na kuungua
 ikiwa mwanamum au mwanamke ana kidonda juu ya kichwa au juu ya kidevu kuhani atakichunguza kile ki donda na kama ataona kuwa kimeingia ndani na nywele zilizoko juu yake ni njano na nyembamba kuhani atamtangaza mtu huyo kuwa najisi kwani ni upele ni ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza wa kichwa au kidevu
 lakini kama kuhani akichunguza aina hii ya kidonda kikionekana kuwa hakina shimo na hakuna nywele nyeusi juu yake ndipo atakapomtenga mtu huyo kwa siku saba
 siku ya saba kuhani atachunguza kidonda kile kama upel haujaenea na hakuna nywele za manjano juu yake wala hakuna shimo lo lote mtu huyo ni lazima atanyolewa isipokuwa mahali palipo na ugonjwa naye kuhani atamtenga kwa siku nyingine saba
 siku ya saba kuhani atachunguza tena ule upele ikiwa kwamba haujaenea kwenye ngozi na hakuna shimo mahali pale kuhani atamtangaza kuwa safi
lazima afue nguo zake naye atakuwa safi
 lakini ikiwa upele utaenea juu ya ngozi baada ya kutangazwa kuwa safi kuhani atamchunguza na kama upele umeenea kwenye ngozi kuhani hana haja ya kutazama kama kuna nywele za manjano mtu huyo ni najisi
 lakini hata hivyo katika hukumu yake akiona hapa jabadilika na nywele nyeusi zimeota juu yake upele umepona
yeye si najisi na kuhani atamtangaza kuwa safi
 ikiwa mwanaume au mwanamke ana alama nyeupe juu ya ngozi yake kuhani atawachunguza kama alama hizo zina weupe uliofifia ni vipel visivyo na madhara vilivyojitokeza kwenye ngozi mtu huyo ni safi
 wakati mwanamume hana nywele naye ana upaa yeye ni safi
 ikiwa hana nywele kwenye ngozi ya kich wa chake na ana upaa tangu kwenye paji ni safi
 lakini kama ana kidonda chenye wekundu na weupe kwenye kichwa chake chenye upaa au kwenye paji la uso ni ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza unaojitokeza kichwani au kwenye paji lake la uso
 kuhani atamchunguza na kama kidonda kilichovimba juu ya kichwa chake au kwenye paji la uso ni chekundu au cheupe kama ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza mtu huyo ni mgonjwa naye ni najisi
kuhani atamtangaza kuwa najisi kwa sababu ya kidonda kwenye kichwa chake
 mtu mwenye ugonjwa kama huo wa kuambukiza ni lazima avae nguo zilizoraruka asichane nywele zake afunike sehemu ya chini ya uso wake na apige kelele najisi najisi kwa muda wote atakaokuwa na ugonjwa huo wa kuambukiza atabaki kuwa najisi ni lazima aishi peke yake ni lazima aishi nje ya kambi
masharti kuhusu upele kama vazi lo lote lina maambukizo ya upele likiwa ni vazi la sufu au kitani lo lote lililofumwa au kusokotwa likiwa la kitani au la sufu ngozi yo yote au cho chote kilichotengenezwa kwa ngozi tena kama maambukizo kwenye vazi au ngozi au lililofumwa au kusokotwa au kifaa cho chote cha ngozi ni rangi ya kijani au nyekundu huo ni upele unaoenea na ni lazima kuhani aonyeshwe
 kuhani atachunguza upele huo na mambo ya walawi kukitenga kifaa hicho kwa siku saba
 siku ya saba atakichunguza kama upele umeenea kwenye nguo au kifaa kilichofumwa au kusokotwa au ngozi kwa vyo vyote vile itumikavyo ni upele uanga mizao kifaa hicho ni najisi
 ni lazima aichome hiyo nguo ikiwa ni ya sufu ama kitani iliyof umwa ama kusokotwa ama chombo cho chote cha ngozi chenye maambukizo kwa kuwa ni upele unaoangamiza vyombo vyote ni lazima vichomwe moto
 lakini wakati kuhani atakapokichunguza na kuona kuwa ule upele haujaenea kwenye nguo iliyofumwa au kuso kotwa au vifaa vya ngozi ataagiza kwamba kifaa chenye maambukizo kisafishwe
kisha atakitenga kwa siku saba
 baada ya kifaa chenye maambukizo kusafishwa kuhani atakichunguza na kama upele hujaonyesha badiliko lo lote hata kama haujaenea ni najisi
choma kwa moto kama upele umeenea upande mmoja au mwingine
 kama kuhani ataona kuwa ile alama imefifia baada ya uoshwa basi atararua sehemu iliyo ambukizwa ya nguo au ngozi au kifaa kilichofumwa au kusokotwa
 lakini kama ikijitokeza tena kwenye nguo au kitu kilichofumwa au kusokotwa ama kifaa cha ngozi kwamba ule upele unaenea cho chote chenye upele ni lazima kichomwe kwa moto
 nguo au kitu kilichofumwa au kusokotwa au kifaa cho chote cha ngozi ambacho kimesafishwa na kuondolewa upele ni lazima kioshwe tena nacho kitakuwa safi
 haya ni masharti kuhusu maambukizo ya upele kwenye mavazi ya sufu au kitani yaliyofumwa ama kusokotwa ama kifaa cho chote cha ngozi kwa ajili ya kuvitangaza kuwa safi au najisi
kutakasa kutoka maambukizo ya magonjwa zi ya ngo bwana akamwambia mose haya ndiyo masharti yamhusuyo mtu mgonjwa wakati wa kufanyiwa ibada ya utakaso wakati aletwapo kwa kuhani kuhani atakwenda kumchunguza nje ya kambi
kama mtu huyo atakuwa amepona ugonjwa wake wa ngozi wa kuambukiza kuhani ataagiza vitu vifuatavyo viletwe kwa ajili ya mtu atakayetakaswa ndege wawili safi walio hai mti wa mwerezi kitani nyekundu na hisopo
 kisha kuhani ataagiza kwamba mmoja wa dege wale achinjwe kwenye chungu chenye maji safi
 kisha kuhani atamchukua ndege aliye hai na kumtumbukiza pamoja na mti wa mwerezi kitani nyekundu na hisopo ndani ya damu ya yule ndege aliyechinjiwa kwenye maji safi
 atamnyunyizia yule mwenye ugonjwa wa kuambukiza maji hayo mara saba na kumtangaza kuwa safi
kisha atamwachia yule ndege aliye hai aende zake kwenye mashamba
 huyo mtu atakayetakaswa ni lazima afue nguo zake anyoe nywele zake zote aoge kwa maji ndipo atakapokuwa safi kwa desturi ya ibada
baada ya hili ana weza kuingia kambini lakini ni lazima akae nje ya hema lake kwa siku saba
 siku ya saba ni lazima anyoe nywele zake zote yaani anyoe nywele za kichwa ndevu zake kope zake na nywele nyingine zote
ni lazima afue nguo zake aoge kwa maji naye atakuwa safi
 siku ya nane ni lazima alete kondoo waume wawili na kondoo mke mmoja wote wa mwaka mmoja wasio na dosari pamoja na sehemu tatu za kumi za efa moja za unga laini uliochanganywa na moja ya mafuta kwa ajili ya sadaka ya nafaka na logi mojab ya mafuta
 kuhani atakayemtangaza kuwa safi atahitaji kumkabidhi mgonjwa aliyepona pamoja na sadaka zake zote mbele za bwana katika ingilio la hema la kukutania
 kisha kuhani atamchukua mmoja wa wale kondoo waume na kumtoa kuwa sadaka ya hatia pamoja na ile logi mojac ya mafuta ataviinua mbele za bw ana kuwa sadaka ya kuinuliwa
 atamchinja huyo kondoo katika mahali patakatifu ambapo sadaka ya dhambi na ile ya kuteketezwa huchinjwa
kama ilivyo sadaka ya dhambi sadaka ya hatia ni ya kuhani nayo ni takatifu sana
 kuhani atachukua sehemu ya damu ya sadaka ya hatia na kuitia kwenye ncha ya sikio la kuume la yule atakayetakaswa kwenye kidole gumba cha mkono wa kuume na kidole kikubwa cha mguu wa kuume
 kuhani atachukua sehemu ya ile logi ya mafuta atamimina kwenye kiganja cha mkono wake mwenyewe wa kushoto atachovya kidole chake cha mkono wa kuume kwenye mafuta yaliyoko kwenye kiganja chake na kwa kidole hicho atamnyunyizia mtu yule anayetakaswa mara saba mbele za bwana
 kuhani atampaka sehemu ya mafuta yaliyobaki kiganjani kwenye ncha ya sikio la a sehemu tatu za kumi za efa moja ni sawa na kilo tatu
b logi moja ni sawa na lita 
pia mstari wa 
c angalia b pia mstari wa mambo ya walawi kuume la yule anayetakaswa kwenye kidole gumba cha mkono wa kuume na kidole kikubwa cha mguu wa kuume mahali pale pale alipompaka damu ya sadaka ya kuondoa hatia
 kuhani atayapaka mafuta yaliyobaki kwenye kiganja chake juu ya kichwa cha yule anayetakaswa na kufanya upatanisho kwa ajili yake mbele za bwana
 kisha kuhani atatoa dhabihu ya sadaka ya dhambi na kufanya upatanisho kwa ajili ya yule atakayetakaswa kutoka unajisi wake
baada ya hayo kuhani atachinja sadaka ya kuteketezwa na kuitoa juu ya madhabahu pamoja na sadaka ya nafaka ili kumfanyia upatanisho naye atakuwa safi
 hata hivyo kama ni maskini na hawezi kupata vitu hivi ni lazima achukue mwana kondoo mmoja kama sadaka ya hatia ipate kuinuliwa ili kumfanyia upatanisho pamoja na sehemu ya kumi ya efa ya unga laini uliochanganywa na logi moja ya mafuta kwa ajili ya sadaka ya nafaka na hua wawili au makinda mawili ya njiwa kile atakachoweza kupata mmoja kwa sadaka ya dhambi na mwingine kwa sadaka ya kuteketezwa
 katika siku ya nane ni lazima avilete vitu hivyo kwa kuhani kwa ajili ya kutakaswa kwake kwenye ingilio la hema la kukutania mbele za bwana
 kuhani atamchukua mwana kondoo kwa ajili ya sadaka ya hatia pamoja na ile logi ya mafuta ya kuinuliwa mbele za bwana kuwa sadaka ya kuinuliwa
 atamchinja huyo mwana kondoo kwa ajili ya sadaka ya hatia pia ataichukua sehemu ya damu yake na kuipaka kwenye ncha ya sikio la kuume la yule atakayetakaswa ataipaka pia kwenye kidole gumba cha mkono wa kuume na kidole kikubwa cha mguu wa kuume
 kuhani atamiminia sehemu ya mafuta kwenye kiganja chake cha mkono wa kushoto na kwa kidole chake cha shahada cha mkono wa kuume atamnyunyizia yule anayetakaswa yale mafuta yaliyo kwenye kiganja chake mara saba mbele za bwana
 atampaka mafuta yaliy obaki kwenye kiganja chake katika sehemu zote kama alivyompaka damu ya sadaka ya hatia yaani kwenye ncha ya sikio la kuume la yule anayetakaswa kwenye kidole gumba cha mkono wake wa kuume na kidole kikubwa cha mguu wa kuume
 kuhani atayapaka mafuta yaliyobaki katika kiganja chake kwenye kichwa ch yule anayetakaswa d sehemu moja ya efa ni sawa na lita na kufanya upatanisho kwa ajili yake mbele za bwana
 kisha atatoa dhabi hu wale hua ama yale makinda ya njiwa ambayo mtu ataweza kuwapata mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi na mwingine kuwa sadaka ya kuteketezwa pamoja na sadaka ya nafaka
kwa njia hii kuhani ataf anya upatanisho mbele za bwana kwa ajili ya yule anayetakaswa
 haya ndiyo masharti kwa mtu ye yote mwenye ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza na ambaye hana uwezo wa kutoa sadaka za kawaida kwa ajili ya kutakaswa kwake
kutakaswa upele bwana akamwambia mose na aroni mtakapoingia katika nchi ya kanaani ambayo ninawapa kuwa milki yenu nami nikaweka upele ueneao kwenye nyumba katika nchi ile ni lazima mwenye nyumba hiyo akamwambie kuhani nimeona kitu fulani kinachofanana na upele kwenye nyumba yangu
 kuhani ataagiza vitu vyote vitolewe ndani ya nyumba kabla hajaenda kuchunguza kama ina ugonjwa huo ili kitu cho chote ndani ya nyumba kisitangazwe kuwa najisi
baada ya hili kuhani ataingia ndani na kuikagua hiyo nyumba
 atachunguza upele huo katika kuta za nyumba hiyo nazo kama zina rangi ya kijani kibichi au wekundu na kuna mibonyeo ndani ya ukuta kuhani atatoka na kufunga mlango wa nyumba hiyo kwa siku saba
 siku ya saba kuhani atarudi kuikagua nyumba
kama upele umeenea juu ya kuta ataagiza kwamba mawe yote yaliyoambukizwa yaondolewe na kutupwa katika eneo lililo najisi nje ya mji
 kuta zote za ndani ya nyumba hiyo ni lazima zikwanguliwe na kifusi chake kitupwe mahali najisi nje ya mji
 kisha watachukua mawe mengine na kujenga palipobomolewa kwa udongo mpya wa mfinyanz na kuipiga nyumba hiyo lipu mpya
 ikiwa upele huo utat okea tena ndani ya ile nyumba baada ya mawe kuondolewa na nyumba kukwanguliwa na kuwekwa lipu mpya kuhani atakwenda kuikagua na kama upele umeenea ndani ya nyumba basi ni upele uharibuo nyumba hiyo ni najisi
 ni lazima ibomolewe mawe yake mbao na lipu yake vikatupwe nje ya mji mahali palipo najisi
 ye yote atakayeingia katika nyumba hiyo ikiwa imefungwa atakuw najisi mpaka jioni
 ye yote atakayelala au kula ndani ya nyumba hiyo ni lazima afue nguo zake
 lakini ikiwa kuhani atakuja kuikagua na mambo ya walawi kukuta kuwa upele hau jaenea tena baada ya nyumba kupigwa lipu ataitangaza nyumba ile kuwa safi kwa sababu upele umekwisha
 ili kuitakasa nyumba hiyo mwenye nyumba ataleta ndege wawili mti wa mwerezi kitani nyekundu na hisopo
 atamchinja mmoja wa wale ndege kwenye chungu chenye maji safi
 kisha atachukua mti wa mwerezi hisopo kitani nyekundu na ndege aliye hai na kuvitumbukiza ndani ya damu ya ndege aliyechinjwa pamoja na maji safi na kuinyunyizia nyumba ile mara saba
 ataitakasa nyumba kw damu ya yule ndege maji safi ndege aliye hai mti wa mwerezi hisopo na kitani nyekundu
 kisha atamwachia yule ndege aliye hai hur mashambani nje ya mji
kwa njia hii atafany upatanisho kwa ajili ya nyumba ile nayo itakuwa safi
 haya ndiyo masharti kuhusu aina yo yote ya ugonjwa wa ngozi wa kuambukiza mwasho wo wote upele ndani ya nguo au ndani ya nyumba kwa uvimbe vipele au kipaku king aacho kupambanua wakati kitu fulani ni safi au najisi
haya ndiyo masharti kuhusu magonjwa ya ngozi ya kuambukiza na upele
kutokwa na umajimaji usababishao unajisi bwana akawaambia mose na aroni semeni na waisraeli na mkawaambie wakati mtu ye yote anapotokwa na usaha mwilini usaha huo ni najisi
 iwe kwamba unaendelea kutiririka kutoka mwilini mwake au umeziba utamfanya kuwa najisi
hivi ndivyo usaha wake utakavyomletea unajisi kitanda cho chote atakacholala mtu mwenye kutokwa na usaha kitakuwa najisi na cho chote atakachokalia kitakuwa najisi
 ye yote atakayegusa kitanda chake ni lazima afue nguo zake na aoge kwa maji naye atakuwa najisi mpaka jioni
 ye yote atakayeketi juu ya kitu cho chote alichokalia mwenye kutokwa na usaha ni lazima afue nguo zake aoge kwa maji naye atakuwa najisi mpaka jioni
 ye yote atakayemgusa mtu mwenye kutokwa na usaha ni lazima afue nguo zake aoge kwa maji naye atakuwa najisi mpaka jioni
 ikiwa mtu mwenye kutokwa na usaha atamtemea mate mtu ye yote ambaye ni safi mtu huyo ni lazima afue nguo zake na aoge kwa maji naye atakuwa najisi mpaka jioni
 kila tandiko ambalo mtu huyo atalikalia wakati wa kupanda mnya ma litakuwa najisi na ye yote atakayegusa kitu cho chote alichokuwa amekalia atakuwa najisi mpaka jioni ye yote atakayeinua vitu hivyo ni lazima afue nguo zake na aoge kwa maji naye atakuwa najisi mpaka jioni
 ye yote atakayeguswa na mtu anayetokwa na usaha bila kunawa mikono yake kwa maji ni lazima afue nguo zake na aoge kwa maji naye atakuwa najisi mpaka jioni
 chungu cha udongo kitakachoguswa na mtu huyo ni lazima kivunjwe na kifaa cho chote cha mbao kitaoshwa kwa maji
 wakati mtu atakapotakasika kutokwa usaha kwake anapaswa kuhesabu siku saba za kawaida ya ibada ya utakaso ni lazima afue nguo zake na aoge kwa maji safi naye atatakasika
 siku ya nane atachukua hua wawili au makinda mawili ya njiwa aje mbele za bwana kwenye ingilio la hema ya kukutania na kumpa kuhani
 kuhani atavitoa dhabihu huyo mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi na huyo mwingine kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa
kwa njia hii atafanya upatanisho mbele za bwana kwa jili ya huyo mtu kwa sababu ya kutokwa usaha kwake
 wakati mtu akitok wa na shahawa ni lazima aoge mwili mzima kwa maji na atakuwa najisi mpaka jioni
 vazi lo lote ama ngozi yenye shahawa juu yake ni lazima ioshwe kwa maji na itakuwa najisi mpaka jioni
 ikiwa mtu atalala na mwanamke na kukawa na kutoka kwa shahawa ni lazima wo te waoge kwa maji nao watakuwa najisi mpaka jioni
 ikiwa mwanamke atatokwa na damu ya kawaida ya mwezi atakuw najisi kwa siku saba na ye yote atakayemgusa atakuwa najisi mpaka jioni
 cho chote atakachola lia wakati wake wa hedhi kitakuwa najisi na cho chote atakachokikalia kitakuwa najisi
 ye yote atakayegusa kitanda chake ni lazima afue nguo zake na aoge kwa maji naye atakuwa najisi mpaka jioni
 ye yote atakayegusa cho chote atakachokalia ni lazima afue nguo zake na aoge kwa maji naye atakuwa najisi mpaka jioni
 kiwe ni kitanda ama cho chote alichokuwa amekikalia ikiwa mtu ye yote atakigusa atakuwa najisi mpaka jioni
 ikiwa mwanaume atalala naye na ile damu ya mwezi ikamgusa atakuwa najisi kwa siku saba kitanda cho chote atakachokilalia huyo mwanaume kitakuwa najisi
 ikiwa mwanamke atatokwa na damu kwa siku nyingi zaidi ya siku zake za mwezi au mambo ya walawi amekuwa na damu inayoendel ea zaidi ya kipindi chake atakuwa najisi kwa kipindi chote cha shida hiyo kama ilivyokuwa katika siku za hedhi yake
 kitanda cho chote atakachokilalia huyo mwanamke wakati akiendelea kutokwa na damu kitakuwa najisi kama kilivyokuwa kitanda chake wakati wa siku zake za hedhi cho chote atakachokalia kitakuwa najisi kama wakati wake wa hedhi
 ye yote agusaye vitu hivyo atakuwa najisi ni lazima afue nguo zake na kuoga kwa maji naye atakuwa najisi mpaka jioni
 wakati atakapotakasika kutoka hedhi yake ni lazima ahesabu siku saba na baada ya hapo atakuwa safi kwa kawaida ya ibada
 siku ya nane ni lazima achukue hua wawili au makinda mawili ya njiwa na kuyaleta kwa kuhani kwenye mlango wa hema la kukutania
 kuhani atatoa dhabihu huyo mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi na hu yo mwingine kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa
kwa njia hii atafanya upatanisho kwa ajili yake mbele za bwana kwa sababu ya unajisi wa kutokwa damu kwake
 ni lazima uwatenge waisraeli kutokana na vitu ambavyo vinawafanya najisi ili wasife katika unajisi wao kwa kunajisi makao yangu ambayo yapo katikati yao
 haya ni masharti kwa ajili ya mtu mwenye kutokwa na usaha kwa ajili ya ye yote atakayetokwa na shahawa kwa ajili ya mwanamke katika siku zake za hedhi kwa ajili ya mwanaume au mwanamke atokwaye na usaha na kwa ajili ya mwanaume alalaye na mwanamke ambaye ni najisi kwa kawaida ya ibada
siku bwana akasema na mose baada ya kifo cha wana wawili wa aroni waliokufa walipokaribia mbele za bwana
 bwana akamwambia mose mwambie ndugu yako aroni asije wakati wo wote atakavyo yeye ndani ya patakatifu pa patakatifu nyuma ya pazia mbele ya kiti cha rehema kile kilichoko juu ya sanduku la agano la sivyo atakufa kwa sababu huwa ninatokea ndani ya wi ngu juu ya kile kiti cha rehema
upatanisho hivi ndivyo aroni atakavyoingia katika mahali patakatifu akiwa na fahali mchanga kwa ajili ya sadaka ya dhambi na kondoo mume kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa
 atavaa koti takatifu la kitani pamoja na nguo za ndani za kitani atafunga mshipi wa kitani kiunoni na kuvaa kilemba cha kitani
haya ni mavazi matakatifu kwa hiyo ni lazima aoge kwa maji kabla ya kuyavaa mavazi hayo
 atachukua mbuzi waume wawili kutoka kwa jumuiya ya kiisraeli kwa ajili ya sadaka ya dhambi na kondoo mume kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa
 aroni atamtoa huyo fahali kwa ajili ya sadaka yake ya dhambi ili afanye upatanisho kwa ajili yake mwenyewe na nyumba yake
 kisha atawachukua wale mbuzi waume wawili na kuwaleta mbele za bw ana kwenye ingilio la hema la kukutania
 atapiga kura kwa ajili ya hao mbuzi wawili mmoja kwa ajili ya bwana na mwingine kwa ajili ya azazelia
 aroni atamleta yule mbuzi ambaye kura ya bwana imemwangukia na kumtoa dhabihu kwa ajili ya sadaka ya dhambi
 lakini mbuzi aliyechaguliwa kwa kura kuwa wa azazeli atatolewa akiwa hai mbele za bwana atumike kwa kufanya upatanisho kwa kumwacha aende jangwani kama aliyebebeshwa dhambi
 aroni atamleta yule fahali kwa ajili ya sadaka ya dhambi yake mwenyewe ili kufanya upatanisho kwa ajili yake na nyumba yake naye atamchinja huyo fahali kwa ajili ya sadaka ya dhambi yake mwenyewe
 atachukua chetezo kilichojaa makaa yanayowaka kutoka madhabahuni mbele za bwana na konzi mbili za uvumba laini uliosagwa vizuri wenye harufu na kuvipeleka nyuma ya pazia
 ataweka uvumba juu ya moto mbele za bwana na moshi wa uvumba utafunika kile kiti cha rehema kilicho juu ya ushuhuda ili kwamba asife
 atachukua sehemu ya damu ya fahali na kwa kidole chake atanyunyiza sehemu ya mbele ya kiti cha rehema kisha atanyunyiza sehemu ya hiyo damu kwa kidole chake mara saba mbele ya kiti cha rehema
 kisha atamchinja mbuzi wa sadaka ya dhambi kwa ajili ya watu na kuichukua damu yake nyuma ya pazia aifanyie kama alivyofanya kwa damu ya fahali atanyunyiza juu ya kiti cha rehema na mbele yake
 kwa njia hii atafanya upatanisho kwa ajili ya patakatifu pa patakatifu kwa sababu ya unajisi na uasi wa waisraeli kwa dhambi zao zo zote
atafanya hivyo kwa ajili ya hema la kukutania ambalo liko miongoni mwao katikati ya unajisi wao
 mtu ye yote haruhusiwi kuwa ndani ya hema la kukutania kuanzia wakati aroni anapoingia kufanya upatanisho a azazeli hapa maana yake mbuzi wa kubebeshwa dhambi
 mambo ya walawi katika patakatifu pa patakatifu mpaka atakapotoka nje baada ya kujifanyia upatanisho yeye mwenyewe nyumba yake pamoja na jumuiya yote ya israeli
 kisha atatoka kuja kwenye madhabahu ile iliyo mbele za bwana na kufanya upatanisho kwa ajili yake
atachuk ua sehemu ya damu ya fahali na sehemu ya damu ya mbuzi na kuiweka kwenye pembe za madhabahu
 atanyunyiza baadhi ya hiyo damu juu ya madhabahu kwa kidole chake mara saba ili kuitakasa na kuiweka wakfu kutokana na unajisi wa waisraeli
 aroni atakapokuwa amemaliza kufanya upatanisho kwa ajili ya patakatifu pa patakatifu hema la kukutania na madhabahu atamleta mbele yule mbuzi aliye hai
 ataweka mikono yake miwili juu ya kichwa cha mbuzi aliye hai na kuungama juu yake uov wote na uasi wa waisraeli pamoja na dhambi zao zote kisha kuziweke juu ya kichwa cha huyo mbuzi
atamwachia huyo mbuzi ak imbilie jangwani kwa uangalizi wa mtu liyepewa wajibu huo
 yule mbuzi atachukua juu yake dhambi zao zote mpaka mahali pasipo na watu na yule mtu atamwachia akimbilie jangwani
 kisha aroni atakwenda ndani ya hema la kukutania na kuvua yale mavazi ya kitani aliyoyavaa kabla ya kuingia katika patakatifu pa patakatifu naye atayaacha pale
 ataoga kwa maji mahali patakatifu na kuvaa mavazi yake ya kawaida
kisha atatoka na kutoa dhabihu ya sadaka ya kuteketezwa kwa ajili yake na sadaka ya kuteketezwa kwa ajili ya watu ili kufanya upatanisho kwa ajili yake na kwa ajili ya watu
 pia atachoma mafuta ya mnyama wa sadaka ya dhambi juu ya madhabahu
 yule mtu anayemwachia yule mbuzi wa azazeli ni lazima af ue nguo zake na kuoga kwa maji baadaye anaweza kuingia kambini
 yule fahali na mbuzi aliyetolewa kwa ajili ya sadaka za dhambi ambao damu ao ilikuwa imeletwa patakatifu pa patakatifu kwa ajili ya kufanya upatanisho ni lazima watolewe nje ya kambi ngozi zao nyama na matumbo yake pamoja na mavi vitateketezwa kwa moto
 mtu atakayevichoma ni lazi ma afue nguo zake na aoge kwa maji baadaye ataweza kuingia kambini
 hili litakuwa agizo la kudumu kwa ajili yenu katika siku ya ku mi ya mwezi wa saba ni lazima mfunge wala msifanye kazi yo yote akiwa mzaliwa au mgeni anayeishi miongoni mwenu kwa sababu siku hii upatanisho utafanyika kwa ajili yenu ili kuwataka sa
kisha mbele ya bwana mtakuwa safi kutokana na dhambi zenu zote
 ni sabato ya mapumziko ni lazima mfunge ni agizo la kudumu
 kuhani ambaye ametiwa mafuta na kuwekwa wakfu ili kuingia mahali pa baba yake kama kuhani mkuu atafanya upatanisho
atavaa mavazi matakatifu ya kitani na kufanya upatanisho kwa ajili ya patakatifu pa patakatifu hema la kukutania na madhabahu pia kwa ajili ya makuhani pamoja na jumuiya yote ya watu
 hili litakuwa agizo la kudumu kwa ajili yenu
upatanisho utafanywa mara moja tu kwa mwaka kwa ajili ya dhambi zote za waisraeli
ndivyo ilivyofanyika kama vile bwana alivyomwamuru mose
kunywa damu kumekatazwa bwana akamwambia mose sema na aroni na wanawe pamoja na waisraeli wote uwaambie hili ndilo bwana aliloagiza mwisraeli ye yote atakayetoa dhabihu ya maksai mwana kondoo au mbuzi ndani ya kambi au nje yake badala ya kuileta kwenye ingilio la hema la kukutania ili kuileta kama sadaka kwa bwana mbele ya maskani ya bwana mtu huyo atahes abiwa kuwa na hatia ya kumwaga damu na ni lazima akatiliwe mbali na watu wake
 hii ni ili kwamba waisraeli wamletee bwana dhabihu wanazozifanya sasa mahali pa wazi mashambani
ni lazima wazilete kwa makuhani yaani kwa bwana katika ingilio la hema la kukutania na kutoa dhabihu kama sadaka za amani
 kuhani atanyunyiza damu kwenye madhabahu ya bwana katika ingilio la hema la kukutania na kuyateketeza mafuta ya hiyo dhabihu kuwa harufu nzuri ya kumpendeza bwana
 hawatatoa kamwe dhabihu zao kwa sanamu za mbuzi ambazo wamekuwa wakijifanyia nazo ukahaba
hili litakuwa agizo la kudumu kwao na kwa ajili ya vizazi vijavyo
waambie mwisraeli ye yote au mgeni ye yote anayeishi miongoni mwao atakayetoa sadaka ya kuteketezwa au dhabihu na bila kuileta kwenye ingilio la hema la kukutania ili kutoa dhabihu kwa bwana mtu huyo ni lazima akatiliwe mbali na watu wake
 mwisraeli ye yote au mgeni anayeishi miongoni mwao ambaye hunywa damu yo yote nitakuwa kinyume cha mtu huyo atakayekunywa damu na kumkatilia mbali na watu wake
 kwa kuwa uhai wa kiumbe uko ndani ya damu nami mambo ya walawi nimewapa hiyo damu ili mfanyie upatanisho kwa ajili yenu wenyewe ju ya madhabahu damu ndiyo ifanyayo upatanisho kw ajili ya maisha ya mtu
 kwa hiyo ninawaambia waisraeli hakuna hata mmoja wenu anayeruhusiwa kunywa damu wala mg eni anayeishi miongoni mwenu haruhusiwi kunywa damu
 mwisraeli ye yote au mgeni anayeishi miongoni mwenu ambaye at amwinda mnyama au ndege anayeruhusiwa ku liwa ni lazima aimwage damu na kuifunika kwa udongo kwa sababu uhai wa kila kiumbe ni katika damu yake
ndiyo sababu nimewaambia waisraeli kamwe msinywe damu ya kiumbe cho chote kwa sababu uhai wa kila kiumbe ni katika damu yake ye yote atakayekunywa damu ni lazima akatiliwe mbali
 mtu ye yote awe mzaliwa au mgeni ambaye atakula mzoga wa kitu cho chote ama kilichouawa na wanyama mwitu ni lazima afue nguo zake na aoge kwa maji naye atakuwa najisi kwa kawaida ya ibada mpaka jioni kisha atakuwa safi
 lakini kama hakufua nguo zake na kuoga atakuwa na hatia kwa kosa hilo
uhusiano wa kukutana kimwili kinyume cha sheria bwana akamwambia mose sema na waisraeli uwaambie mimi ndimi bwana wenu
 msifanye kama wafanyavyo huko misri mahali mli pokuwa mnaishi wala msifanye kama wanavyofanya katika nchi ya kanaani mahali ninap owapeleka
msifuate matendo yao
 ni lazima mzitii sheria zangu nanyi iweni waangalifu ku zifuata amri zangu
mimi ndimi bwana wenu
 mzishike amri zangu na sheria zangu kwa maana mtu anayezitii ataishi kwa hizo mimi ndimi bwana
 hakuna mtu awaye yote atakayemsogelea ndugu wa karibu ili kukutana naye kimwili
mimi ndimi bwana
 usimvunjie heshima baba yako kwa kukutana kimwili na mama yako
yeye ni mama yako usiwe na mahusiano kama hayo naye
 usikutane kimwili na mke wa baba yako hiyo itamvunjia heshima baba yako
 usikutane kimwil na dada yako wala binti wa baba yako au binti wa mama yako awe amezaliwa katika nyumba hiyo au mahali pengine
 usikutane kimwili na binti wa mwanao ama binti wa binti yako utajivunjia heshima
 usikutane kimwili na binti wa mke wa baba yako aliyezaliwa na baba yako huyo ni dada yako
 usikutane kimwili na dada wa baba yako ni ndugu wa karibu wa baba yako
 usikutane kimwili na dada wa mama yako kwa sababu ni ndugu wa mama yako wa karibu
 usimvunjie heshima ndugu wa baba yako kwa kukutana kimwili na mke wake yeye ni shangazi yako
 usikutane kimwili na mkwe wako yeye ni mke wa mwanao usiwe na mahusiano kama hayo naye
 usikutane kimwili na mke wa kaka yako utamvunjia heshima kaka yako
 usikutane kimwil na mwanamke kisha na binti yake
usikutane kimwili na binti wa mwanawe au binti wa binti yake
hao ni ndugu zake wa karibu huo ni uovu
 usimchukue dada wa mke wako kuwa mke mwenza na kukutana naye kimwili wakati bado mke wako anaishi
 usimsogelee mwanamke ili kukutana naye kimwili wakati wa unajisi wa siku zake za mwezi
 usikutane kimwili na mke wa jirani yako na kujitia naye unajisi
 usimtoe mtoto wako ye yote awe kafara kwa mungu moleki kamw usilinajisi jina la mungu wako
mimi ndimi bwana
 usikutane kimwili na mwanaume kama mtu akutanaye na mwanamke hilo ni chukizo
 usikutane kimwili na mnyama na kujitia unajisi kwake
mwanamke asijipeleke kwa mnyama ili kukutana naye kimwili huo ni upotovu
 msijitie unajisi kwa njia yo yote katika hizi kwa sababu hivi ndivyo mataifa nitakayoyafukuza mbele yenu yalivyojitia najisi
 hata nchi ikatiwa unaji si hivyo nikaiadhibu kwa dhambi zake nayo nchi ikawataapika wakazi wake
 lakini ni lazima uzitunze amri zangu na sheria zangu
mzaliwa na wageni waishio miongoni mwenu kamwe wasifanye mambo yo yote ya machukizo haya kwa kuwa mambo haya yote yalifanywa na watu walioishi katika nchi hii kabla enu na nchi ikawa najisi
 kama mkiinajisi nchi itawataapika kama ilivyowataapika mataifa yaliyowatangulia
 kila mtu atakayefanya mojawapo ya machukizo haya watu hao ni lazima wakatiliwe mbali na watu wao
 shikeni maagizo yangu wala msifuate desturi za machukizo yo yote mambo ya walawi yaliyofanywa kabla hamjafika katika nchi hii na kujitia unajisi kwa hayo
mimi ndimi bwana wako
sheria mbalimbali bwana akamwambia mose sema na kusanyiko lote la israeli na uwaambie iweni watakatifu kwa sababu mimi ni mtakatifu bwana wenu niliye mtakatifu
 kila mmoja wenu ni lazima amheshimu mama yake na baba yake pia ni lazima kuzishika sabato zangu
mimi ndimi bwana wenu
 msiabudu sanamu wala msijitengenezee miungu ya shaba
mimi ndimi bwana wenu
 mnapotoa dhabihu ya sadaka ya amani kwa bwana toeni kwa namna ambayo itakubaliwa kwa niaba yenu
 sadaka hiyo italiwa siku iyo hiyo nayoitoa au kesho yake cho chote kitakachobaki hadi siku ya tatu lazima kiteketezwe kwa moto
 kama sehemu yo yote ya sadaka hiyo italiwa siku ya tatu itakuwa si safi nayo haitakubaliwa
 ye yote atakayekula atawajibishwa kwa sababu amenajisi kitu kilicho kitakatifu kwa bwana mtu huyo lazima akatiliwe mbali na watu wake
 wakati uvunapo mavuno ya nchi yako usivune hadi kwenye mipaka ya shamba lako wala usikusanye mabaki ya mavuno yako
 usirudi mara ya pili katika shamba lako la mizabibu wala usiokote zabibu zilizoanguka chini
ziache kwa ajili ya maskini na mgeni
mimi ndimi bwana wako
 usiibe
usiseme uongo
msidanganyane
 usiape kwa uongo kwa jina langu na hivyo kulinajisi jina la mungu wako
mimi ndimi bwana
 usimdhulumu wala kumwibia jirani yako
usishikilie mshahara wa kibarua usiku kucha hadi asubuhi
 usimlaani kiziwi wala usiweke kikwazo mbele ya kipofu laki ni umche mungu wako
mimi ndimi bwana
 usipotoshe haki usionyeshe kumpendelea maskini wala upendeleo kwa mwenye cheo bali mwamulie jirani yako kwa haki
 usiende huko na huko ukieneza uchochezi miongoni mwa watu wako
usifanye kitu cho chote kile kinachohatarisha maisha ya jirani yako
mimi ndimi bwana
 usimchukie ndugu yako moyoni mwako
karipia jirani yako kwa uw azi ili usishiriki hatia yake
 usijilipizie kisasi wala kuwa na kinyongo dhidi ya mmoja wa jamaa yako lakini mpende jirani yako kama unavyojipenda wewe mwenyewe
mimi ndimi bwana mtazishika amri zangu
usiwaache wanyama wako wa kufugwa wakazaana na wengine wa aina tofauti
usipande mbegu za aina mbili katika shamba lako ambazo zinaweza kuenezeana chavua na kuchanganya ile asili yake
usivae nguo iliyofum wa kwa nyuzi za aina mbili tofauti
 kama mwanaume atakutana kimwili na mwanamke ambaye ni msichana mtumwa aliyeposwa na mwanaume mwingine lakini ambaye hajakombolewa wala hajapewa uhuru lazima iwepo adhabu
hata hivyo hawatauawa kwa sababu msichana alikuwa bado hajaachwa huru
 hata hivyo huyo mtu lazima alete kondoo mume kwenye ingilio la hema la kukutania kwa ajili ya sadaka ya hatia kwa bwana
 pamoja na kondoo mume wa sadaka ya hatia kuhani atafanya upatanisho kwa ajili yake mbele za bwana kwa ajili ya dhambi aliyotenda naye atasamehewa dhambi yake
 mtakapoingia katika hiyo nchi na kupanda aina yo yote ya mti wa matunda hesabuni matunda yake kama yaliyokatazwa
kwa miaka mitatu mtayahesabu kwamba yamekatazwa hayataliwa
 katika mwaka wa nne matunda yote ya mti huo yatakuwa matakatifu sadaka ya sifa kwa bwana
 bali katika mwaka wa tano mnaweza kula matunda ya mti huo
kwa njia hii mavuno yenu yataongezwa
mimi ndimi bwana wako
 msile nyama yo yote yenye damu ndani yake
msifanye uaguzi wala uchawi
 nywele za kichwa zisikatwe denge wala kunyoa pembe za ndevu zenu
 msichanje chale miili yenu kwa ajili ya mfu wala msijichore alama juu ya miili yenu
mimi ndimi bwana
 usimdhalilishe binti yako kwa kumfanya kahaba la sivyo nchi itageukia ukahaba na kujaa uovu
 shika sabato zangu na kuheshimu mahali pangu patakatifu
mimi ndimi bwana
 msiwaendee waaguzi wala msitafute mambo ya walawi wapunga pepo kwa maana vitawanajisi
mimi ndimi bwana mungu wako
 uwapo mbele ya mzee usimame kuonyesha heshima kwa wazee nawe umche mungu wako
mimi ndimi bwana
 wakati mgeni anaishi pamoja nawe katika nchi yako usimnyanyase
 mgeni anayeishi pamoja nawe ni lazima umtendee kama mmoja wa wazawa wa nchi yako
mpende kama unavyojipenda mwenyewe kwa maana ulikuwa mgeni katika nchi ya mi sri
mimi ndimi bwana mungu wako
 usitumie vipimo vya udanganyifu unapopima urefu kupima uzito wala kupima wingi
 tumia mizani halali mawe ya kupimia uzito halali efaa halali na hinib halali
mimi ndimi bwana wako ambaye alikutoa katika nchi ya misri
 shika amri zangu zote na sheria zangu zote nawe uzifuate
mimi ndimi bwana
adhabu kwa ajili ya dhambi bwana akamwambia mose sema na wana wa israeli mwisraeli ye yote au mgeni anayeishi katika israeli ambaye atamtoa ye yote miongoni mwa watoto wake kuwa sadaka kwa mungu moleki mtu huyo lazima auawe
watu wa jumuiya hiyo watamkatilia mbali watampiga kwa mawe
 mimi nitauelekeza uso wangu dhidi ya mtu huyo nami nitamkatilia mbali na watu wake
kwa maana kwa kumtoa mmo ja wa watoto wake kwa mungu moleki amenajisi madhabahu yangu na kulinajisi jina langu takatifu
 ikiwa watu wa jumuiya watafumba macho wakati mtu huyo anapomtoa mmoja wa watoto wake kwa mungu moleki nao wakaacha kumwua mimi nitauelekeza uso wangu dhidi ya mtu huyo pamoja na jamaa yake nami nitawakatilia mbali yeye na watu wote waliofanya ukahaba na moleki
 mimi nitauelekeza uso wangu dhidi ya mtu anayewaendea waaguzi na wenye pepo kwa kujifanyia ukahaba kwa kuwafuata hao waaguzi na wenye pepo nami nitamkatilia mbali na watu wake
 jitakaseni basi nany iweni watakatifu kwa sababu mimi ndimi bwana mungu wenu
 shikeni amri zangu na ku zifuata
mimi ndimi bwana niwafanyaye ninyi watakatifu
a efa kilikuwa kipimo cha vitu vikavu
b hini kilikuwa kipimo cha vitu majimaji
 ikiwa mtu ye yote atamlaani baba yake au mama yake lazima auawe
amemlaani baba yake au mama yake damu yake itakuwa juu ya kichwa chake mwenyewe
 ikiwa mtu atazini na mke wa mtu mwingine yaani mke wa jirani yake wazinzi hao wawili lazima wauawe
 kama mtu atakutana kimwili na mke wa baba yake hakumheshimu baba yake
mwanaume huyo na mwanamke huyo wote wauawe damu yao itakuwa juu ya vichwa vyao wenyewe
 ikiwa mtu atakutana kimwili na mke wa mwanawe lazima wote wawili wauawe
walichokifanya ni upotovu damu yao itakuwa juu ya vichwa vyao wenyewe
 kama mwanaume akikutana kimwili na mwanaume mwenzake kama vile mwanaume afanyavyo na mwanamke wanaume hao wawili wamefanya lililo chukizo sana
lazima wauawe nayo damu yao itakuwa juu ya vichwa vyao wenyewe
 ikiwa mwanaume atao binti pamoja na mama yake huo ni uovu
wote watatu ni lazima wachomwe moto ili kwamba pasiwepo na uovu katikati yenu
 kama mwanaume akikutana kimwili na mnyama ni lazima auawe pia ni lazima mnyama huyo auawe
 kama mwanamke atamsogelea mnyama kukutana naye kimwili mwueni mwanamke huyo pamoja na mnyama pia
lazima wauawe damu yao itakuwa juu ya vichwa vyao wenyewe
 ikiwa mtu anamwoa dada yake binti aliyezaliwa na baba yake au mama yake nao wakakutana kimwili ni aibu
lazima wakatiliwe mbali machoni pa watu wao
huyo mwanaume amemwaibisha dada yake hivyo atawajibika kwa ajili ya uovu huo
 ikiwa mwanaume atalala na mwanamke aliye katika hedhi yake na kukutana naye kimwili amefunua mtiririk wa hedhi yake naye huyo mwanamke amejifunua uchi wake
wote wawili lazima wakatiliwe mbali na watu wao
 usikutane kimwili na dada wa mama yako wala wa baba yako kwa maana hilo litamwaibisha jamaa wa karibu ninyi wawili mtawajibika kwa ajili ya uovu huo
 ikiwa mwanaume atakutana kimwili na shangazi yake huyo amemwaibisha mume wa huyo shangazi
nao watawajibika kwa ajili ya uovu huo nao watakufa bila kuzaa mtoto
 ikiwa mwanaume ataoa mke wa ndugu mambo ya walawi yake hili ni tendo lichafu amemwaibisha ndugu yake
nao hawatazaa mtoto
 shika amri na sheria zangu zote na kuzifuata ili kwamba katika nchi ninayowaleta kuishi isiwataapike
 kamwe msiishi kwa kufuata desturi za mataifa nitakayoyafukuza mbele yenu
kwa sababu walifanya mambo haya yote nami nikachukizwa sana nao
 lakini niliwaambia mtaimiliki nchi yao nitawapa ninyi kuwa urithi nchi inayotiririka maziwa na asali
mimi ndimi bwana wenu ambaye amewatenga kutoka katika mataifa
 kwa hiyo niny lazima mweze kutofautisha kati ya wanyama walio safi na wasio safi pia kati ya ndege wasio sa fi na walio safi
msijitie unajisi kutokana na mnyama ye yote au ndege wala kitu cho chote kitambaacho juu ya ardhi vile ambavyo nimevitenga kuwa najisi kwa ajili yenu
 mtakuwa watakatifu kwangu kwa sababu mimi bwana ni mtakatifu nami nimewatenga kutoka katika mataifa kuwa wangu mwenyewe
 mwanaume au mwanamke ambaye ni mwaguzi au mwenye kupunga pepo miongoni mwenu lazima auawe
mtawapiga kwa mawe nayo damu yao itakuwa juu ya vichwa vyao wenyewe
sheria kwa ajili ya makuhani bwana akamwambia mose sema na makuhani wana wa aroni uwaambie kwa utaratibu wa kiibada ka mwe kuhani asijitie unajisi kwa ajili ya kugusa maiti ya mtu wake ye yote isipokuwa maiti ya jamaa yake wa karibu kama vile mama yake au baba yake mwanawe au binti yake ndugu yake au dada yake asiyeolewa ambaye anamtegemea kwa kuwa hana mume kwa ajili ya hao aweza kugusa maiti na kujitia unajisi
 kamwe asijitie unajisi mwenyewe kutokana na wale watu ambao anahusiana nao kwa kuoana na hivyo kujitia unajisi
 kamwe makuhani wasinyoe nywele za vichwa vyao wala wasinyoe pembeni mwa ndevu zao au kuweka chale kwenye miili yao
 lazima wawe watakatifu kwa mungu wao na kamwe wasilinajisi jin la mungu wao
kwa sababu ndio wanaotoa sadaka za kuteketezwa kwa moto kwa bwana chakula cha mungu wao hivyo lazima wawe watakatifu
 kamwe wasioe wanawake waliojinajisi kwa ukahaba au waliopewa talaka na waume wao kwa sababu makuhani ni watakatifu kwa mungu wao
 waoneni kuwa watakatifu kwa sababu ndio wanaotoa chakula cha mungu wenu
kumbukeni kuwa ni watakatifu kwa sababu mimi bwana ni mtakatifu mimi niwafanyaye ninyi watakatifu
 ikiwa binti wa kuhani amejitia unajisi kwa kufanya ukahaba anam waibisha baba yake lazima achomwe kwa moto
 kuhani mkuu aliye miongoni mwa ndugu zake ambaye amekwisha kutiwa mafuta kwa kumiminiwa juu ya kichwa chake na ambaye amewekwa wakfu kuvaa mavazi ya ukahuni kamwe asiache nywele zake bila kufunikwa wala asirarue nguo zake
 kamwe asiingie ndani mahali penye maiti
kamwe asijitie unajisi hata kw ajili ya baba yake au mama yake wala asiondoke mahali patakatifu pa mungu wake au ku panajisi kwa sababu amewekwa wakfu kwa kupakwa mafuta ya mungu wake
mimi ndimi bwana
 mwanamke atakayemwoa ni lazima awe bikira
 kamwe asimwoe mjane au mwanamke aliyepewa talaka wala mwanamke aliyejinajisi kwa ukahaba bali atamwoa tu bikira kutoka miongoni mwa watu wake hivyo hatawatia unajisi watoto wake miongoni mwa watu wake
mimi ndimi bwana nimfanyaye mtakatifu
 bwana akamwambia mose mwambie aroni kwa vizazi vijavyo hakuna mzao wako mwenye dosari atakayekaribia kutoa chakula cha mungu wake
 hakuna mtu mwenye dosari yo yote awezaye kukaribia hakuna mtu aliye kipofu au kiwete au aliy eharibika uso au asiye na viungo kamili hakuna mtu mwenye mguu au mkono uliolemaa au mwenye kibiongo au aliyedumaa au aliye na tatizo la macho au aliye na uvimbe wenye usaha au majipu au aliyehasiwa
 hakuna mzao wa kuhani aroni mwenye kilema cho chote atakayekaribia kutoa sadaka kwa bwana ya kuteketezwa kwa moto
kama ana kilema kamwe asikaribie kutoa chakula cha mungu wake
 anaweza kula chakula kitakatifu sana cha mungu wake pia hata chakula kitakatifu lakini kwa sababu ya kilema chake kamwe asikaribie karibu na pazia wala kukaribia madhab ahu asije akanajisi mahali patakatifu pangu
mimi ndimi bwana niwafanyaye watakatifu
 basi mose akamwambia aroni jambo hili na wanawe pamoja na waisraeli wote
 mambo ya walawi matum bwana akamwambia mose mwambie aroni na wanawe kushughulikia kwa uangalifu sadaka takatifu waisraeli wanazoziwek wakfu kwangu ili wasilinajisi jina langu takatifu
mimi ndimi bwana
izi ya sadaka takatifu waambie katika vizazi vijavyo ikiwa ye yote wa wazao wako ni najisi kwa taratibu za kiibada naye akakaribia sadaka takatifu waisraeli wanazoziweka wakfu kwa bwana mtu huyo lazima akatili we mbali na uso wangu
mimi ndimi bwana
ikiwa mzao wa aroni ana ugonjwa wa ngozi unaoambukiza au anatokwa na usaha mwilini hawezi kula sadaka takatifu mpaka atakasike
vile vile atakuwa najisi ikiwa atagusa kitu cho chote kilichotiwa unajisi kwa kugusa maiti au mtu aliyetokwa na shahawa au ikiwa atagusa kitu cho chote kitambaacho hicho kimfanyacho mtu najisi au mtu ye yote awezaye kumtia unajisi unajisi uwao wote
 mtu anayegusa kitu cho chote cha aina hiyo atakuwa najisi mpaka jioni
kamwe hatakula sadaka yo yote takatifu mpaka yeye mwenyewe awe ameoga kwa maji
 wakati jua linapotua atakuwa safi na baada ya hilo anaweza kula sadaka takatifu kwa kuwa ni vyakula vyake
 kamwe asile nyama ya mzoga wala iliyoraruliwa na wanyama pori naye akatiwa unajisi kwa hilo
mimi ndimi bwana
 makuhani lazima washike maagizo yangu ili wasiwe na hatia wakafa kwa kuyadharau
mimi ndimi bwana ninayewafanya watakatifu
 hakuna mtu ye yote asiye wa jamaa ya kuhani anayeruhusiwa kula sadaka takatifu wala mgeni wa kuhani au mfanyakazi wake haruhusiwi kuila
 lakini ikiwa kuhani amenunua mtumwa kwa edha au mtumwa amezaliwa katika nyumba ya kuhani huyo mtumwa huyo aweza kula chakula cha huyo kuhani
 ikiwa binti wa kuhani ameolewa na mtu asiye kuhani binti huyo haruhusiwi kula cho chote cha matoleo matakatifu
 lakini ikiwa binti wa kuhani amekuwa mjane au amepewa talaka naye hana watoto naye akarudi kuishi na jamaa ya baba yake kama wakati wa usichana wake binti huyo anaweza kula chakula cha baba yake
hata hivyo mtu asiyeruhusiwa hawezi kula cho chote katika chakula hiki
 ikiwa mtu ye yote amekula sadaka takatifu kwa makosa lazima atoe malipo ya sadaka hiyo kwa kuhani na kuongeza sehemu moja ya tano ya thamani ya sadaka hiyo
 kamwe makuhani wasiinajisi sadaka takatifu ambayo waisraeli wameitoa kwa bwana kwa kuwaruhusu kuzila sadaka hizo takatifu na hivyo kuwaletea hatia ya kudaiwa malipo
mimi ndimi bwana niwafanyaye watakatifu
dhabihu zisizokubalika bwana akamwambia mose sema na aroni wanawe na waisraeli wote na uwaambie ikiwa mmoja wenu aliye mwisraeli au mgeni anayeishi katika nchi ya israeli atatoa matoleo kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa kwa moto kwa bwana iwe kutimiza nadhiri au kuwa sadaka ya hiari lazima mtoe mnyama mume asiye na dosari akiw ng ombe mbuzi au kondoo ili kwamba aweze kukubalika kwa niaba yako
 kamwe usitoe kitu cho chote chenye dosari kwa sababu hakitakubaliwa kwa niaba yako
 mtu ye yote aletapo sadaka ya amani kwa bwana kutoka kundi la ngo mbe au mbuzi ili kutimiza nadhiri maalum au sadaka ya hiari lazima sadaka hiyo isiw na dosari au waa ili ikubalike
 kamwe usimtolee bwana mnyama aliye kipofu aliyejeruhiwa wala aliye kilema au cho chote kilicho na uvimbe chenye upele au chenye vidonda vinavyotoka usaha
kamwe cho chote cha aina hii kisiwekwe juu ya madhabahu kuwa sadaka iliyotolewa kwa bwana ya kuteketezwa kwa moto
 pengine waweza kuamua na ukatoa sadaka ya hiari ng ombe au kondoo mwenye kilema au aliyedumaa lakini hii haitakubalika ili kuwa sadaka ya kutimiza nadhiri
 kamwe usimtolee bwana mnyama ambaye mapumbu yake yamejeruhiwa au aliyehasiwa au yaliyoraruliwa au kukatwa
kamwe usifanye katika nchi yako mwenyewe kamwe usikubali wanyama wa aina hii kutoka katika mkono wa mgeni na kuwatoa wanyama hao kuwa chakula kwa mungu wako
wanyama hao hawatakubaliwa kwa niaba yako kwa sababu wana vilema nao wana dosari
 bwana akamwambia mose wakati ndama mwana kondoo au mwana mbuzi azaliwapo atabaki na mama yake kwa siku saba
kuanzia siku ya nane na kuendelea anaweza kukubaliwa kuwa sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa kuteketezwa kwa moto
 usimchinje ng ombe na ndama wake au kondoo na kitoto chake siku moja
 unapomtolea bwana dhabihu ya shukurani itoe kwa namna ambayo itakubalika kwa niaba yako
 ni lazima iliwe siku iyo hiyo mambo ya walawi pasipo kubakiza cho chote mpaka asubuhi
mimi ndimi bwana
 shikeni maagizo yangu na kuyafuata
mimi ndimi bwana
 msilinajisi jina langu takatifu
lazima nikubalike kuwa mtakatifu kwa waisraeli
mimi ndimi bwana ninayewafanya watakatifu na niliyewatoa katika nchi ya misri niwe mungu wenu
mimi ndimi bwana
sikukuu zilizoamuriwa bwana akamwambia mose sema na waisraeli na uwaambie hizi ndizo sikukuu zangu zilizoamuriwa sikukuu zilizoamuriwa za bwana ambazo mtazitangaza kuwa makusanyiko matakatifu
sabato kuna siku sita mnazoweza kufanya kazi lakini siku ya saba ni sabato ya kupumzika siku ya kusanyiko takatifu
hamtafanya kazi yo yote po pote mnapoishi ni sabato kwa bwana
pasaka na mikate isiyotiwa chachu hizi ni sikukuu za bwana zilizoamuriwa makusanyiko matakatifu mtakayoyatangaza kwa nyakati zilizoamuriwa pasaka ya bwana huanza jioni ya siku ya kumi na nne ya mwezi wa kwanza
 siku ya kumi na tano ya mwezi huo wa kwanza sikukuu ya bwana ya mikate isiyotiwa chachu huanza kwa siku saba mtakula mikate isiyotiwa chachu
 katika siku ya kwanza mtafanya kusanyiko takatifu na msifanye kazi zenu za kawaida
 kwa siku saba mtamletea bwana sadaka ya kuteketezwa kwa moto
kwenye siku hiyo ya saba mtafanya kusanyiko takatifu na msifanye kazi zenu za kawaida
malimbuko bwana akamwambia mose sema na waisraeli na uwaambie mtakapoingia katika nchi nitakayowapa na kuvuna mazao ya nchi hiyo leteni kwa kuhani mganda wa mavuno ya kwanza ya nafaka
 naye atauinua huo mganda mbele za bwana ili ukubaliwe kwa niaba yenu kuhani ataup unga siku inayofuata sabato
 siku hiyo mtakapoinua huo mganda lazima mtoe kwa bwana dhabihu ya kuteketezwa kwa moto mwana kondoo wa mwaka mmoja asiye na dosari pamoja na sadaka ya unga laini wa nafaka sehemu mbili za kumi za efa uliochanganywa na mafuta sadaka a sehemu mbili za kumi za efa ni sawa na kilo mbili
iliyotolewa kwa bwana kwa kuteketezwa kwa moto harufu nzuri ya kupendeza na sadaka ya kinywaji robo ya hini ya divai
 kamwe msile mkate wo wote au cho chote kilichokaangwa au nafaka mpya mpaka siku ile mtakayomletea mungu sadaka hii
hili litakuwa agizo la kudumu kwa vizazi vijavyo po pote mnapoishi
sikukuu za majuma tangu siku ile iliyof uata sabato siku mliyotoa sadaka ya mganda wa kuinuliwa hesabuni majuma saba kamili
 mtahesabu mpaka siku inayofuata sabato ya saba siku hamsini ndipo mtatoa sadaka ya nafaka mpya kwa bwana
 kutoka po pote mnapoishi leteni mikate miwili iliyookwa kwa unga laini sehemu mbili za kumi za efa uliookwa wenye chachu kuwa sadaka ya kuinuliwa ya malimbuko kwa bwana
 toeni pamoja na hiyo mikate wana kondoo saba kila mmoja wa mwaka mmoja asiye na dosari ahali mchanga na kondoo waume wawili
watakuwa sadaka ya kuteketezwa kwa moto liyotolewa kwa bwana pamoja na sadaka za nafaka na sadaka za vinywaji sadaka iliyotolewa kwa moto yenye harufu nzuri ya kumpendeza bwana
 kisha toeni dhabihu mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi na wana kondoo wawili kila mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya amani
 kuhani atawainua hao wana kondoo wawili mbele za bwana kuwa sadaka ya kuinuliwa pamoja na mkate wa malimbuko
ni sadaka takatifu kwa bwana kwa ajili ya kuhani
 siku iyo hiyo mtatangaza kusanyiko takatifu na msifanye kazi zenu za kawaida
hili litakuwa agizo la kudumu kwa vizazi vijavyo po pote mnapoishi
 mnapovuna mavuno ya ardhi yenu msivune hadi mpakani mwa shamba lenu au kukusanya masazo ya mavuno yenu
hayo utayaacha kwa ajili ya maskini na mgeni
mimi ndimi bwana mungu wenu
sikukuu ya tarumbeta bwana akamwambia mose waambie waisraeli katika siku ya kwanza ya mwezi wa saba mtakuwa na siku ya mapumziko kusanyiko takatifu kwa ukumbusho pamoja na kupigwa kwa tarumbeta
 msifanye kazi zenu zo zote za kawaida lakini toeni sadaka kwa bwana iliyoteketezwa kwa moto
pia mstari wa 
b robo ya hini ni sawa na lita moja
 mambo ya walawi siku ya upatanisho bwana akamwambia mose siku ya kumi ya mwezi huu wa saba ni siku ya upatanisho
mtafanya kusanyiko takatifu mfunge nanyi mtoe sadaka kwa bwana yakuteketezwa kwa moto
 msifanye kazi siku hiyo kwa sababu ni siku ya upatanisho upatanisho unapofanyika kw ajili yenu mbele za bwana mungu wenu
 mtu ye yote ambaye hatafunga siku hiyo ni la zima akatiliwe mbali na watu wake
 mtu ye yote atakayefanya kazi siku hiyo nitamwangamiza kutoka miongoni mwa watu wake
 hamtafanya kazi kamwe
hili litakuwa agizo la kudumu kwa vizazi vijavyo po pote mnapoishi
 ni sabato ya mapumziko kwenu ninyi ni lazima mfunge
tangu jioni ya siku ya tisa ya mwez hadi jioni inayofuata mtaishika sabato yenu
sikukuu ya vibanda bwana akamwambia mose waambie waisraeli katika siku ya kumi na tano ya mwezi wa saba sikukuu ya bwana ya vibanda itaanza nayo itaadhimishwa kwa siku saba
 siku ya kwanza ni kusanyiko takatifu msifanye kazi zenu za kawaida
 kwa siku saba toeni sadaka kwa bwana za kuteketezwa kwa moto kwenye siku ya nane fanyeni kusanyiko takatifu na mtoe sadaka kwa bwana ya kuteketezwa kwa moto
ni kusanyiko la mwisho msifanye kazi zenu za kawaida
 hizi ni sikukuu za bwana zilizoamuriwa ambazo mtazitangaza kuwa makusanyiko matakatifu kwa kuleta sadaka kwa bwana za kuteketeza kwa moto
sadaka za kuteketezwa na sadaka za nafaka sadaka za vinywaji zitahitajika kila siku
 sadaka hizi ni nyongeza ya zile mnazozitoa katika sabato za bwana pia ni nyongeza ya matoleo yenu ya cho chote mlichoweka nadhiri na sadaka zenu zote za hiari mnazozitoa kwa bwana
 basi kuanzia siku ya kumi na tano ya mwezi wa saba baada ya kuvuna mazao yote ya nchi mtaadhimish sikukuu kwa bwana kwa siku saba siku ya kwanza ni mapumziko pia siku ya nane ni mapumziko
 kwenye siku ya kwanza mtachukua matunda mazuri ya miti matawi ya mitende matawi yenye majani mengi na matawi ya mirebi nanyi mtashangilia mbele za bwana wenu kwa siku saba
 mtaadhimisha siku hii kuwa sikukuu kwa bwana kwa siku saba kila mwaka
hili litakuwa agizo la kudumu kwa viza zi vijavyo iadhimisheni kwenye mwezi wa saba
 mtaishi katika vibanda kwa siku saba wazawa wote wa waisraeli wataishi katika vibanda ili wazao wenu wajue kuwa niliwafanya waisraeli waishi kwenye vibanda nilipowatoa misri
mimi ndimi bwana wenu
 kwa hiyo mose akawatangazia waisraeli sikukuu zilizoamuriwa na bwana
mafuta bwana akamwambia mose waagize waisraeli wakuletee mafuta safi yaliyokamuliwa ya zeituni kwa ajili ya mwanga ili kwamba taa ziwe zinawaka mfululizo
 nje ya pazia la ushuhuda ndani ya hema la kukutania aroni ataziwasha taa mbele za bwana kuanzia jioni hadi asubuhi kwa mfululizo
hili litakuwa agizo la kudumu kwa vizazi vijavyo
 taa zilizo juu ya kinara cha dhahabu safi mbele za bwana lazima zihudumiwe mfululizo
na mikate mbele za bwana chukua unga laini na uoke mikate kumi na miwili ukitumia sehemu mbili za kumi za efaa za unga kwa kila mkate
 iweke katika mistari miwili kila mstari mikate sita uiweke mbele za bwana juu ya meza iliyotengenezwa kwa dhahabu safi
 kando ya kila mstari weka uvumba safi kama sehemu ya ukumbusho ili kuwakilisha mikate kuwa sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa kuteketezwa kwa moto
 mikate hii itawekwa mbele za bwan kila wakati sabato baada ya sabato kwa niaba ya waisraeli kuwa agano la kudumu
 hii ni mali ya aroni na wanawe watakaoila katika mahali patakatifu kwa sababu ni sehemu takatifu sana ya fungu lao la kawaida la sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa kuteketezwa kwa moto
mwenye kukufuru apigwe mawe
 basi mwana wa mama wa kiisraeli ambaye baba yake ni mmisri alikwenda miongoni mwa waisraeli na mapigano yakatokea ndani ya kambi kati yake na mwiisraeli
 huyu mwana wa mwanamke wa kiisraeli akalikufuru ji na la bwana na kulaani kwa hiyo wakamleta kwa mose
jina la mama yake aliitwa shelomithi binti wa dibri wa kabila la dani
 nao wakamweka mahabusu mpaka mapenzi ya bwana yatakapokuwa wazi kwao
 ndipo bwana akamwambia mose mchukue huyo aliyekufuru nje ya kambi
wale a sehemu mbili za kumi za efa ni sawa na kilo mbili mambo ya walawi wote waliomsikia akikufuru wataweka mikono juu ya kichwa chake kisha kusanyiko lote litampiga mawe
 waambie waisraeli ikiwa mtu ye yote atamlaani mungu wake atakuwa na hatia kwa uovu wake ye yote atakayekufuru jina la bwana ni lazima auawe
kusanyiko lote litampiga kwa mawe
iwapo ni mgeni au mzawa atakapolikufuru jina la bwana ni lazima auawe
 kama mtu ye yote atamwua mtu mwingine ni lazima auawe
 mtu ye yote auaye mnyama wa mtu mwingine lazima afidie uhai kwa uhai
 ikiwa mtu ye yote atamjeruhi jirani yake cho chote alichomtenda naye atatendewa iwapo amemvunja mfupa atavunjwa mfupa jicho kwa jicho jino kwa jino
kama alivyomjeruhi mwenzake vivyo hivyo ndivyo atakavyojeruhiwa
 ye yote auaye mnyama wa mtu lazima alipe fidia lakini ye yote auaye mtu lazima auawe
 mtakuwa na sheria iyo hiyo kwa mgeni na kwa mzawa
mimi ndimi bwana mungu wenu
 kisha mose akasema na waisraeli nao wakamchukua yule aliyekufuru nje ya kambi na kumpiga mawe
waisraeli wakafanya kama bwana alivyomwagiza mose
mwaka wa sabato bwana akamwambia mose katika mlima sinai sema na waisraeli na uwaambie mtakapoingia katika nchi ninayowapa ninyi nchi enyewe ni lazima ishike sabato kwa ajili ya bwana
 kwa miaka sita mtapanda mazao katika mashamba yenu nanyi kwa miaka sita mtaikata mizabibu yenu matawi na kuvuna mazao yake
 lakini mwaka wa saba nchi lazima iwe na sabato ya mapumziko ni sabato kwa bwana
ms ipande mbegu katika mashamba yenu wala msikate mizabibu yenu matawi
 msivune na kuweka akiba kinachoota chenyewe wala kuvuna na kusindika zabibu ambayo hamkuhudumia mashamba yake
nchi lazima iwe na mwaka wa mapumziko
 cho chote nchi itoacho katika mwaka wa sabato kitakuwa chakula chenu wenyewe watumishi wenu wa kiume na wa kike mfanyakazi aliyeajiriwa na mkazi wa muda anayeishi miongoni mwenu vile vile malisho ya mifugo yenu na wanyama pori katika nchi yenu
cho chote nchi itakachozalisha kinaweza kuliwa
mwaka wa yubile hesabu sabato saba za miaka yaani miaka saba mara saba ili kwamba sabato saba za miaka utakuwa muda wa miaka arobaini na tisa
 ndipo tarumbeta itapigwa kila mahali katika siku ya kumi ya mwezi wa saba katika siku ya upatanisho piga tarumbeta katika nchi yako yote
 mwaka wa hamsini mtauweka wakfu na kutangaza uhuru katika nchi kwa wakazi wake wote
itakuwa ni yubile kwenu kila mmoja wenu atairudia mali ya jamaa yake na kila mmoja kurudi kwenye ukoo wake
 mwaka wa hamsini utakuwa yubile kwenu msipande wala msivune kile kiotacho chenyewe au kuvuna zabibu zisizohudumiwa
 kwa kuwa ni yubile nayo itakuwa takatifu kwenu mtakula tu kile kilichotoka moja kwa moja mashambani
 katika mwaka huu wa yubile kila mmoja atarudi kwenye mali yake mwenyewe
 ikiwa utauza ardhi kwa mmoja wa wazawa wa nchi yako au ukinunua ardhi kutoka kwake mmoja asimpunje mwingine
 utanunua ardhi kwa mzawa wa nchi yako kwa misingi ya hesabu ya miaka baada ya yubile
naye ataiuza kwako kwa misingi ya hesabu ya miaka iliyobaki kwa kuvuna mavuno
 miaka inapokuwa mingi utaongeza bei nayo miaka ikiwa michache utapunguza bei kwa sababu kile anachokuuzia kwa hakika ni hesabu ya mazao
 mmoja asimpunje mwingine bal utamcha mungu wako
mimi ndimi bwana mungu wako
 fuateni amri zangu nanyi mwe waangalifu kutii amri zangu nanyi mtaishi salama katika nchi
 kisha nchi itazaa matunda yake nanyi mtakula na kushiba na kuishi humo kwa salama
 mwaweza kuuliza tutakula nini katika mwaka wa saba ikiwa hatutapanda wala kuvuna mazao yetu nitawapelekeeni baraka ya pekee katika mwaka wa sita kwamba nchi itazalisha mazao ya kutosha kwa miaka mitatu
 iwapo mtapanda mwaka wa nane mtakula mavuno ya miaka iliy opita pia mtaendelea kuyala mazao hayo mpaka yajapo mavuno ya mwaka wa tisa
 kamwe ardhi isiuzwe kwa mkataba wa kudumu kwa sababu nchi ni mali yangu nanyi ni wageni na wapangaji wangu
 katika nchi yote mtakayoshika kuwa milki yenu ni lazima mtoe ukombozi wa ardhi
 ikiwa mmoja wa wazawa wa nchi yako amekuwa maskini na akauza baadhi ya mali a yubile ni baragumu iliyopigwa kila mwaka wa hamsini
sabato ya nchi ya kila mwaka wa hamsini uliokuwa mwaka wa ukombozi yaani kuachia huru
 mambo ya walawi yake ndugu yake wa karibu atakuja na kukomboa kile ndugu yako alichokiuza
 iwapo mtu huyo hana jamaa wa karibu wa kukomboa mali hiyo kwa ajili yake lakini yeye mwenyewe akafanikiwa na kupata njia itoshayo kuikomboa ataamua tena thamani yake kwa miaka tangu alipoiuza na kurudisha kiasi kilichobaki cha thamani kwa mtu ambaye alikuwa amemwuzia mali hiyo naye ataweza kuirudia mali yake
 lakini kama hatapata njia ya kumlipa mnunuzi ile mali aliyouza itabaki kumilikiwa na mnunuzi mpaka mwaka wa yubile
mali hiyo itarudishwa mwaka wa yubile naye anaweza kuirudia mali yake
 ikiwa mtu atauza nyumba iliyo ndani ya mji uliozungukwa kwa ukuta yeye anayo haki ya kuikomboa mwaka mmoja baada ya mauzo ya hiyo nyumba
wakati huo anaweza kuikomboa
 ikiwa haikukombolewa kabla ya mwaka mmoja kamili kupita nyumba iliyo ndani ya mji uliozungukwa kwa ukuta itakuwa mali ya kudumu ya mnunuzi na wazao wake
haitarudishwa mwaka wa yubile
 lakini nyumba zilizo vijijini bi la ya kuwa na kuta zilizozizunguka zitahesabiwa kama mashamba
zinaweza kukombolewa nazo zirudishwe katika mwaka wa yubile
 walawi siku zote wana haki ya kukomboa nyumba zao katika miji ya walawi wanayoimiliki
 kwa hiyo mali ya mlawi inaweza kukombolewa yaani nyumba iliyouzwa katika mji wo wote wanaoushikilia itarudishwa mwaka wa yubile kwa sababu nyumba zilizo katika miji ya walawi ni mali yao miongoni mwa waisraeli
 lakini nchi ya malisho iliyo mali ya miji yao kamwe isiuzwe ni milki yao ya kudumu
 ikiwa mmoja wa wazawa wa nchi yako amekuwa maskini naye akashindwa kujitegemeza mwenyewe katikati yako msaidie kama vile ambavyo ungelimsaidia mgeni au kama mkazi wa muda ili aweze kuendelea kuishi katikati yako
 usichukue riba wala faida yo yote kutoka kwake bali utamwogopa mungu wako ili kwamba mzawa wa nchi yako aweze kuendelea kuishi katikati yako
 usimkopeshe fedha ili alipe na riba wa la usimwuzie chakula kwa faida
 mimi ndimi bwana mungu wako niliyekuleta kutoka nchi ya misri nikupe nchi ya kanaani nami niwe mungu wako
 ikiwa mmoja wa wazawa wa nchi yako amekuwa maskini katikati yako naye akajiuza kwako usimfanye atumike kama mtumwa
 atatendewa kama mfanyakazi aliyeajiriwa au kama mkazi wa muda katikati yako naye atatumika mpaka mwaka wa yubile
 ndipo yeye na watoto wake wa taachiwa naye atarudi kwa watu wa ukoo wake na kwenye mali ya baba zake
 kwa sababu waisraeli ni watumishi wangu niliowaleta kutoka nchi ya misri kamwe wasiuzwe kama watumwa
 usiwatawale kwa ukatili lakini utamcha mungu wako
 watumwa wako wa kiume na wa kike watatoka katika mataifa yanayokuzunguka kutoka kwao waweza kununua watumwa
 pia waweza kununua baadhi ya wakazi wa muda wanaoishi katikati yako na jamaa ya koo zao waliozaliwa katika nchi yako nao watakuwa mali yako
 hao waweza kuwarithisha watoto wako kuwa urithi wao na wanaweza kuwafanya watumwa maisha yao yote lakini usiwatawale ndugu zako waisraeli kwa ukatili
 ikiwa mgeni au mkazi wa muda katikati yako atakuwa tajiri na mmoja wa wazawa wa nchi yako akawa maskini naye akajiuza kwa yule mgeni anayeishi katikati yako au kwa mmoja wa jamaa wa koo za wageni anayo haki ya kukombolewa baa da ya kujiuza
mmoja wa jamaa zake aweza kumkomboa mjomba wake au binamu yake au ye yote aliye ndugu wa damu katika ukoo wake aweza kumkomboa
au ikiwa atafanikiwa anaweza kujikomboa mwenyewe
 yeye na huyo aliyemnunua watahesabu muda kuanzia mwaka aliojiuza hadi mwaka wa yubile
maha li pa kuanzia bei ya kuachiwa kwake itakadiriwa na kilicholipwa kwa mfanyakazi aliyeajiriwa kwa idadi ya hiyo miaka
 ikiwa imebaki miaka mingi ni lazima atalipia ukombozi wake fungu kubw la bei iliyolipwa kumnunua yeye
 ikiwa miaka iliyobaki ni michache kufikia mwaka wa yubile atafanya hesabu yake naye atalipa malipo yanayostahili kwa ajili ya ukombozi wake
 atatendewa kama mtu wa kuajiriwa mwaka hadi mwaka lazima uone kwamba yule aliyemnunua hamtawali kwa ukatili
 hata ikiwa hakukombolewa kwa njia mojawapo ya hizi yeye na watoto wake wataachiwa katika mwaka wa yubile kwa maana waisraeli ni mali yangu kama watumishi
wao ni watumishi wangu niliowatoa kutoka nchi ya misri
mimi ndimi bwana mungu wako
thawabu ya utii msijitengenezee sanamu au kusimamisha kinyago cha kuchonga wala jiwe la kuabudia pia msijewekee jiwe mambo ya walawi lililochongwa katika nchi yenu na kusujudu mbele yake
mimi ndimi bwana mungu wenu
 zishikeni sabato zangu na kuheshimu mahali patakatifu pangu
mimi ndimi bwana
ikiwa mtafuata amri zangu na kuwa waangalifu kutii maagizo yangu nitawanyeshea mvua katika majira yake nayo ardhi itatoa mazao yake na miti ya mashambani itazaa matunda yake
 kupura nafaka kwenu kutaendelea mpaka wakati wa kuvuna zabibu pia kuvuna zabibu kutaendelea mpaka wakati wa kupanda mbegu nanyi mtakula na kushiba nanyi mtaishi salama katika nchi yenu
 nitawapa amani katika nchi mpate kulala pasipo kutiwa hofu na ye yote
nitawaondoa wanyama wakali watoke kwenye nchi nao upanga hautapita katika nchi yenu
 mtawafukuza adui zenu nanyi mtawaua kwa upanga mbele yenu
 watu wenu watano watafukuza adui mia watu wenu mia watafukuza adui nao adui zenu wataanguka kwa upanga mbele yenu
 nitawaangalia kwa upendeleo na kuwafanya mzae na kuzidisha idadi yenu nami nitalishika agano langu na ninyi
 wakati wa kuvuna mtakuwa bado mnakula mavuno yaliyohifadhiwa muda mrefu ndipo itawalazimu kuyaondoa ghalani ili mp ate nafasi ya mavuno mapya
 nitafanya makao yangu miongoni mwenu nami sitawachukia
 nitatembea katikati yenu niwe ungu wenu nanyi mtakuwa watu wangu
 mimi ndimi bwana mungu wenu niliyewatoa katika nchi ya misri ili msiendelee kuwa watumwa wa wamisri nikavunja kongwa lenu na kuwawezesha kutembea mkiwa mmeinua vichwa vyenu juu
adhabu ya kutokutii lakini kama hamtanisikiliza na kutimiza maagizo haya yote nanyi kama mtazikataa amri zangu na kuzichukia sheria zangu tena mkishindwa kutimiza amri zangu na hivyo mkavunja agano langu ndipo nitakapowafanyia hili n itawaletea juu yenu hofu ya ghafula magonjwa ya kufisha na homa itakayopofusha macho yenu na kuwaondolea uhai wenu
mtapanda mbegu bila ya mafanikio kwa sababu adui zenu wataila
 nitauelekeza uso wangu dhidi yenu il kwamba mshindwe na adui zenu wale wanaowachukia watawatawala nanyi mtakimbia ingawa hakuna mtu anayewafukuza
 kama baada ya haya yote hamtanisikiliza nitawaadhibu mara saba zaidi kwa ajili ya dhambi zenu
 nitakivunja kiburi chenu cha ukaidi na kuifanya anga lililo juu yenu liwe kama chuma na ardhi yenu kama shaba
 nguvu zenu zitatumika bila ya mafanikio kwa sababu ardhi yenu haitawazalia mazao yake wala miti ya nchi yenu haitazaa matunda yake
 kama mtaendelea kuwa na uadui nami na kukataa kunisikiliza nitawazidishia mateso yenu mara saba zaidi kama dhambi zenu zinavyostahili
 nitawatuma wanyama mwitu dhidi yenu nao watawaibieni watoto wenu watawaangamiza ng ombe wenu na kuifanya idadi yenu kuwa ndogo kwamba barabara zenu zitakuwa hazina watu
 ikiwa pamoja na mambo haya hamtakubali maonyo yangu lakini mkaendelea kuweka uadui nami mimi mwenyewe nitaweka uadui nanyi na kuwatesa kwa ajili ya dhambi zenu mara saba zaidi
 nitawaletea upanga juu yenu ili kuwapatiliza kwa kuvunja agano langu
mtakapokimbilia mijini mwenu nitatuma tauni katikati yenu nanyi mtatiwa mikononi mwa adui zenu
 nitakatilia mbali upatikanaji wa mkate wenu wanawake kumi wataoka mkate wenu katika tanuru moja nao wataugawa mkate kidogo kwa kupima
mtakula lakini hamtashiba
 kama hata baada ya haya bado hamtanisikiliza lakini mkaendelea kuweka uadui nami ndipo katika hasira yangu nitaweka uadui nanyi nami mwenyewe nitawaadhibu mara saba kwa ajili ya dhambi zenu
 mtakula nyama ya wana wenu na nyama ya binti zenu
 nitapaharibu mahali pen pa juu pa kuabudia miungu nitabomoa madhabahu zenu za kufukizia uvumba na kuzilundika maiti zenu juu ya sanamu zenu zisizo na uhai nami nitawachukia ninyi sana
 nitaifanya miji yenu kuwa magofu na kuharibu mahali patakatifu penu pa kuabudia nami sitapendezwa na harufu nzuri ya sadaka zenu
 nitaiharibu nchi ili kwamba adui zenu watakaokuja kuishi humo washangae
 nitawatawanya ninyi miongoni mwa mataifa na kuufuta upanga wangu na kuwafuatia
nchi yenu it aharibiwa nayo miji yenu itakuwa magofu
 ndipo nchi itafurahia sabato zake muda wote ule itakapokuwa ukiwa nanyi mkiwa katika nchi ya adui zenu ndipo nchi itapumzika na kufurahia sabato zake
 wakati wote nchi itakapobaki ukiwa itapumzika na kufurahia sabato zake ambazo haikuzipata mlipokuwa mnaishi humo
mambo ya walawi kwa habari ya wenzenu wale watakaobaki nitaifanya mioyo yao kuwa na hofu kuu katika nchi za adui zao kiasi kwamba sauti ya jani linalopeperushwa na upepo itawafanya wakimbie
watakimbia kana kwamba wanakimbia upanga nao wataanguka ingawa hakuna anayewafukuza
 watajikwaa mmoja juu ya mwingine kama wakimbiao upanga hata ingawa hakuna anayewafuatia
hivyo hamtaweza kusimama mbele ya adui zenu
 mtaangamia katikati ya mataifa nchi ya adui zenu itawala
 wengine wenu watakaobaki wataangamia katika nchi za adui zao kwa sababu ya dhambi zao pia kwa sababu ya dhambi za baba zao wataangamia
 lakini kama watatubu dhambi zao na dhambi za baba zao udanganyifu wao dhidi yangu na uadui wao kwangu ambao ulinifanya niwe na uadui nao hata nikawapeleka katika nchi ya adui zao kis ha mioyo yao isiyotahiriwa ikanyenyekea na kutubu dhambi yao nitakumbuka agano langu na yakobo na agano langu na isaki na agano langu na abrahamu nami nitaikumbuka nchi
 kwa kuwa wataiacha nchi ukiwa nayo itafurahia sabato zake wakati ikiwa ukiwa pasipo wao kuwepo
watalipizwa kwa ajili ya dhambi zao kwa sababu walizikataa sheria zangu na kuzichukia amri zangu
 lakini pamoja na hili wakati wakiwa katika nchi ya adui zao sitawakataa wala kuwachukia kiasi cha kuwaharibu kabisa na kuvunja agano langu nao
mimi ndimi bwana wao
 lakini kwa ajili yao nitalikumbuka agano langu na baba zao ambao niliwatoa misri mbele ya mataifa ili niwe mungu wao
mimi ndimi bwana
 hizi ndizo amri sheria pia masharti ambayo bwana alifanya kati yake mwenyewe na waisraeli katika mlima sinai kwa kupitia mose
kukomboa kile kilicho cha bwana bwana akamwambia mose sema na waisraeli na uwaambie kama mtu ye yote ataweka nadhiri maalum ili kuweka watu wakfu kwa bwana kwa kutoa kiasi cha thamani inayolingana thamani ya mwanaume mwenye kati ya umri wa miaka ishirini na miaka sitini atakombolewa kwa shekeli hamsinia za fedha kulingana na shekeli ya mahali patakatifu ikiwa ni mwanamke weka thamani yake kwa a shekeli hamsini za fedha ni sawa na gramu 
shekeli thelathinib
 kama ni mwenye umri wa miaka kati ya mitano na ishirini weka thamani ya mwanaume kuwa shekeli ishirini na mwanamke shekeli kumid
 kama ni mtu mwenye umri kati ya mwezi mmoja na miaka mitano weka thamani ya mwanaume kuwa shekeli tanoe za fedha na ile ya mwanamke kuwa shekeli tatuf za fedha
 kama ni mtu mwenye miaka sitini na zaidi weka thamani ya mwanaume kuwa shekeli kumi na tanog na mwanamke shekeli kumi
 kama mtu ye yote anayeweka nadhiri ni ma skini mno kulipa kiasi kilichowekwa atampeleka huyo mtu kwa kuhani ambaye ataweka thamani ya ke kulingana na kile mweka nadhiri anachoweza kulipa
 kama kile mtu alichokiwekea nadhiri ni mnyama anayekubalika kama sadaka kwa bwana mnyama wa namna hiyo aliyetolewa kwa bwana anakuwa mtakatifu
 mtu haruhusiwi kumbadilisha au kutoa mnyama mzuri kwa mbaya au mnyama mbaya kwa mzuri kama atatoa mnyama badala ya mwingine wanyama wote wawili yaani yule aliyetolewa na yule aliyebadiliwa huwa watakatifu
 kama alichokiwekea nadhiri ni mnyama aliye najisi kiibada yaani yule asiye kubalika kuwa sadaka kwa bwana huyo mnyama lazima aletwe kwa kuhani ambaye ataamua ubora wa mnyama huyo kama ni mzuri au mbaya
thamani yo yote atakayoweka kuhani hivyo ndivyo itakavyokuwa
 kama mwenye mnyama atapenda kumkomboa mnyama huyo lazima aongeze sehemu moja ya tano ya thamani
 kama mtu ataweka nyumba yake wakfu kama kitu kitakatifu kwa bwana kuhani ataamua ubora wa nyumba hiyo kama ni nzuri au mbaya
thamani yo yote kuhani atakayoweka basi hivyo ndivyo itakavyokuwa
 kama mtu aliyeweka nyumba yake wakfu ataikomboa lazima aon geze sehemu moja ya tano ya thamani yake nayo nyumba itakuwa tena yake
 kama mtu anaweka se hemu ya ardhi ya jamaa yake wakfu kwa bwana thamani yake itawekwa kulingana na kiasi cha mbegu inayohitajiwa kupandwa katika ardhi hiyo b shekeli thelathini za fedha ni sawa na gramu 
c shekeli ishirini za fedha ni sawa na gramu 
d shekeli kumi za fedha ni sawa na gramu 
e shekeli tano za fedha ni sawa na gramu 
f shekeli tatu za fedha ni sawa na gramu 
g shekeli kumi na tano za fedha ni sawa na gramu 
 mambo ya walawi homeri mojah ya mbegu za shayiri kwa shekeli hamsinii za fedha
 kama akiweka shamba lake wakfu katika mwaka wa yubile ile thamani iliyokwisha wekwa itakuwa iyo hiyo
 lakini kama akiweka shamba lake wakfu baada ya yubile kuhani ataweka thamani kulingana na idadi ya miaka iliyobaki kufikia mwaka unaofuata wa yubile na thamani yake iliyoamuliwa itapunguzwa
 kama mtu anayeweka wakfu shamba anataka kulikomboa lazima aongeze sehemu moja ya tano ya thamani yake nalo shamba litakuwa lake tena
 kama pengine halikomboi shamba au ka ma ameliuza kwa mtu mwingine kamwe haliwezi kukombolewa
 shamba litakapoachiwa mwaka wa yubile litakuwa takatifu kama shamba lililotolewa kwa bwana nalo litakuwa mali ya makuhani
 kama mtu akikomboa cho chote cha zaka yake lazima aongeze sehemu moja ya tano ya thamani yake
 zaka yote ya ku ndi la ng ombe au la kondoo na mbuzi kila mnyama wa kumi apitaye chini ya fimbo ya yule awachungaye atakuwa mtakatifu kwa bwana
 yule mnyama wa kumi hatachaguliwa kwa kigezo cha uzuri au ubaya naye haruhusiwi kubadiliwa
ikiwa atabadiliwa basi mnyama yule wa kwanza na huyo aliyebadiliwa wo te watahesabiwa kuwa watakatifu na haiwezekani kuwakomboa
 kama mtu ameweka wakfu kwa bwana shamba alilonunua ambalo si sehemu ya ardhi ya jamaa yake kuhani ataamua thamani yake hadi mwaka wa yubile naye huyo mtu atalazimika kulipa thamani yake siku hiyo kama kitu kitakatifu kwa bwana
 katika mwaka wa yubile shamba litarudishwa kwa mtu yule ambaye lilinunuliwa kutoka kwake yule ambaye ardhi ilikuwa mali yake
 kila thamani lazima iwekwe kulingana na hekeli ya mahali patakatifu gera ishirini kwa shekelij
 kwa vyo vyote hakuna mtu atakayeweka wakfu mzaliwa wa kwanza wa mnyama kwa kuwa mzaliwa wa kwanza tayari ni mali ya bwana awe maksai au kondoo ni wa bwana
 kama ni mmoja wa wanyama walio najisi aweza kumnunua kwa bei iliyowekwa akiongeza sehemu moja ya tano ya thamani yake
kama hatamkomboa mnyama huyo atauzwa kwa bei iliyowekwa
 haya ndiyo maagizo bwana aliyompa mose juu ya mlima sinai kwa ajili ya waisraeli
 lakini cho chote kile mtu alichonacho na kukitoa kwa bwana ikiwa ni binadamu au mnyama au ardhi ya jamaa chaweza kuuzwa au kukombolewa cho chote kilichotolewa ni kitakatifu sana kwa bwana mtu ye yote aliyetolewa ili kuangamizwa hawezi kukombolewa
mtu kama huyo lazima auawe
 zaka ya kila kitu kutoka shambani ikiwa ni nafaka kutoka kwenye ardhi au tunda kwenye miti ni mali ya bwana ni takatifu kwa bwana
h homeri moja ni sawa na efa ambazo ni sawa na kilo 
i shekeli hamsini za fedha ni sawa na gramu 
j shekeli moja ya mahali patakatifu ni sawa na gramu 
 hesabu utangulizi kitabu hiki kimepata jina lake kutokana na matukio maw ili ya kuwahesabu wana wa israeli
la kwanza huko sinai katika mwaka wa pili baada ya kutoka misri sura ya kwanza na la pili huko yordani katika mwaka wa arobaini sura ya ishirini na sita
jina la kitabu hiki kwa kiebrania bemidbar ambalo maaana yake ni huko jangwani linaelekea kueleza zaidi yale yaliyomo
kitabu hiki kinaweza kugawanywa katika sehemu tatu kuu
sehemu hii ya kwanza ya kitabu hiki inashughulika na waisraeli wa kiwa wamepiga kambi huko mlima sinai
sehemu ii ya kwanza inazungumzia uhusu wana wa israeli ule mwaka mmoja walipokuwa wamepiga hema chini ya mlima sinai
maelezo ya safari ya wana wa israeli tangu sinai kuelekea mashariki mwa bahari ya chumvi bahari mfu kutekwa kwa nchi zilizoko mashariki mwa ukingo wa yordani
sehemu hii ya pili inazungumza juu ya safari ya wana wa israeli kutoka mlima sinai paka kufika upande wa mashariki wa bahari ya chumvi bahari mfu
sehemu hii ya mwisho ya kitabu hiki inahusu maelek ezo waliyopewa wana wa israeli wakiwa huko shitimu mkabala na yeriko katika maandalizi ya kuingi na kuiteka kanaani
sehemu hii ya tatu ni juu ya maandalizi ya kuingia kuishinda ka naani na jinsi ya kuigawanya nchi
wazo kuu kitabu hiki kinaeleza juu ya utunzaji na uongozi wa ungu uvumilivu wake uasi wa watu wa mungu na matokeo yake
jambo moja lililokuwa dhahiri na ambalo limerudiwa mara kwa mara katika kitabu chote ni jinsi mkono wa mungu ulivyokuwa pamoja na wana wa israeli saa zote ili kuwahudumia na kuwapatia mahitaji yao
kwa miujiza mungu aliwapatia mana maji na kwar kwa miaka arobaini kule jangwani zaidi ya wanaume wawezao kwenda vitani pamoja na wanawake na wato to
walawi hawakuhesabiwa katika idadi hiyo kwani mungu alikuwa amemwagiza mose asiwahesabu 
wahusika wakuu mose aroni miriamu yoshua kalebu eleazari kora balaamu na balaki
mahali katika jangwa la sinai kwenye nyanda za moabu karibu yeriko mashariki ya nchi ya kanaani
mwandishi mose
kwa kuwa hesabu ni mojawapo ya vile vitabu vitano vya kwanza vya biblia basi mwandishi ni mose
tarehe muda mfupi tu kabla ya kuingia kanaani
mgawanyo maelezo ya kupiga hema na kuendelea na safari
 kutoka sinai mpaka nchi tambarare ya moabu
 balaamu balaki na israeli
 maelekezo juu ya kuishinda na kuit waa nchi ya kanaani
 hesabu bwana alisema na mose katika jangwa la sinai katika hema la mkutano siku ya kwanza ya mwezi wa pili katika mwaka wa pili baada ya waisraeli kutoka nchi ya misri akamwambia hesabu watu wa jumuiya yote ya waisraeli kwa kufuata koo zao na jaama zao ukiorodhesha kila mwanaume kwa jina lake mmoja mmoja
 wewe na aroni mtawahesabu kwa migawanyo yao wanaume wote katika israeli wenye miaka ishirini na kuendelea ambao wanaweza kutumika katika jeshi
 mwanaume mmoja kutoka kila kabila kila aliye kiongozi wa jamaa yake atawasaidia
 haya ndiyo majina ya wanaume watakaowasaidia kutoka reubeni ni elisuri mwana wa shedeuri kutoka simeoni ni shelumieli mwana wa surishadai kutoka yuda ni nashoni mwana wa aminadabu kutoka isakari ni nethaneli mwana wa suari kutoka zabuloni ni eliabu mwana wa kutoka wana wa yosefu kutoka efraimu ni elishama mwana wa amihudi kutoka manase ni gamalieli mwana wa pedasuri kutoka benyamini ni abidani mwana wa gideoni kutoka dani ni ahiezeri mwana wa amishadai kutoka asheri ni pagieli mwana wa okrani kutoka gadi ni eliasafu mwana wa deueli kutoka naftali ahira mwana wa enani
 hawa walikuwa wanaume walioteuliwa kutoka jumuiya viongozi wa makabila ya baba zao
walikuwa wakuu wa koo za israeli
 mose na aroni wakawachukua wanaume hao ambao walikuwa wamepewa majina yao wakaita jumuiya yote pamoja katika siku ya kwanza ya mwezi wa pili
watu wakaonyesha nasaba zao kwa koo zao na jamaa zao wanaume waliokuwa na miak ishirini au zaidi walioorodheshwa kwa majina mmoja mmoja kama bwana alivyomwagiza mose
hivyo aliwahesabu katika jangwa la sinai kutoka wazao wa reubeni mzaliwa wa kwanza wa kiume wa israeli wanaume wote waliokuwa na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kwa majina mmoja mmoja kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la reubeni ilikuwa watu 
 kutoka wazao wa simeoni wanaume wote waliokuwa na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi walihesabiwa na kuorodheshwa kwa majina mmoja mmoja kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la simeoni walikuwa watu 
 kutoka wazao wa gadi wanaume wote waliokuwa na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kwa majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la gadi walikuwa watu 
 kutoka wazao wa yuda wanaume wote waliokuwa na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kwa majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la yuda walikuwa watu 
 kutoka wazao wa isakari wanaume wote waliokuwa na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kwa majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la isakari walikuwa watu 
 kutoka wazao wa zabuloni waume wote waliokuwa na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kwa majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la zabuloni walikuwa watu 
 kutoka wana wa yosefu yaani efraimu na manase kutoka wazao wa efraimu wanaume wote waliokuwa na miaka ishirini hesabu au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kw majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la efraimu walikuwa watu 
 kutoka wazao wa manase wanaume wote waliokuw na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kw majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la manase walikuwa watu 
 kutoka wazao wa benyamini wanaume wote waliokuw na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kw majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la benyamini walikuwa watu 
 kutoka wazao wa dani wanaume wote waliokuw na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kw majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la dani walikuwa watu 
 kutoka wazao wa asheri wanaume wote waliokuw na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kw majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la asheri walikuwa watu 
 kutoka wazao wa naftali wanaume wote waliokuw na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi waliorodheshwa kw majina kufuatana na kumbukumbu za koo zao na jamaa zao
 idadi kutoka kabila la naftali walikuwa watu 
 hawa walikuwa wanaume waliohesabiwa na mose aroni na viongo zi kumi na wawili wa israeli kila mmoja akiwakilisha jamaa yake
 wanaume wote waisraeli waliokuwa na miaka ishirini au zaidi ambao waliweza kutumika katika jeshi la israeli wa lihesabiwa kufuatana na jamaa zao
 jumla ya hesabu yao ilikuwa watu 
 hata hivyo jamaa ya kabila la lawi hawakuhesabiwa pamoja na wengine
 bwana alikuwa amemwambia mose kamwe usihesabu kabila la lawi wala kuwaweka pamoja katika hesabu ya waisreli wengine
 badala yake waweke walawi kuwa viongozi wa maskani ya bwana ya ushuhuda pia juu ya samani zake na kila kitu kilichomo ndani yake
wao watabeb maskani ya bwana na samani zake zote wataitunza na kupiga kambi kuizunguka
 wakati wo wote maskani ya bwana inapohamishwa walawi wataifungua wakati wo wote maskani inapotakiwa kusimamishwa walawi watafanya kazi hiyo
mtu ye yote mwingine ambaye atasogea karibu nayo atauawa
 waisreli watapiga mahema yao kwa makundi makundi kila mwanaume katika kambi yake mwenyewe chini ya bendera yake
 hata hivyo walawi watapiga mahema yao kuzunguka maskani ya bwana ya ushuhuda ili ghadhabu isiipate jumuiya ya waisraeli
walawi watawajibika kwa utunzaji wa maskani ya bwana ya ushuhuda
 waisraeli walifanya yote haya sawasawa kama bwana alivyomwamuru mose
mpa bwana aliwaambia mose na aroni waisraeli watapiga kambi zao kuzunguka hema la mkutano kwa umbali fulani kutoka kwenye hema kila mwanaume chini ya alama yake pamoja na bendera ya jamaa yake
ngilio wa kambi za makabila kwa upande wa mashariki kuelekea maawio ya jua kamb ya makundi ya yuda watapiga kambi chini ya alama yao
kiongozi wa watu wa yuda ni nashoni mwana wa aminadabu
 kundi lake lina watu 
kabila la isakari watapiga kambi karibu na yuda
kiongozi wa watu wa isakari ni nethaneli mwana wa suari
 kundi lake lina watu 
kabila la zabuloni litafuata
kiongozi wa watu wa zabuloni ni eliabu mwana wa heloni
 kundi lake lina watu 
wanaume wote waliohesabiwa kuwa katika kambi ya yuda kufuatana na makundi yao walikuwa watu 
wao watatangulia kwanza kuondoka
kwa upande wa kusini kutakuwa hesabu kambi ya makundi ya reubeni chini ya alama yao
kiongozi wa watu wa reubeni ni elisuri mwana wa shedeuri
 kundi lake lina watu 
 kabila la simeoni watapiga kambi karibu na reubeni
kion gozi wa watu wa simeoni ni shelum ieli mwana wa surishadai
 kundi lake lina watu 
 kabila la gadi litafuata
kiongozi wa watu wa gadi ni eliasafu mwana wa deueli
 kundi lake lina watu 
wanaume wote waliohesabiwa kuwa katika kambi ya reubeni kufuatana na makundi yao walikuwa watu 
nao watakuwa nafasi ya pili kuondoka
 kisha hema la mkutano na kambi ya walawi vitakuwa katikati ya kambi zote
wao watasafiri kwa utaratibu ule ule kama walivyopiga kambi kila mmoja mahali pake mwenyewe chini ya alama yake
 upande wa magharibi kutakuwepo na kambi ya makundi ya efraimu chini ya alama yao
kiongozi wa watu wa efraimu ni elishama mwana wa amihudi
 kundi lake lina watu 
kabila la manase litafuata baada ya efraimu
kiongozi wa watu wa manase ni gamalieli mwana wa pedasuri
 kundi lake lina watu 
kabila la benyamin litafuata baada ya manase
kiongozi wa wa tu wa benyamini ni abidani mwana wa gideoni
 kundi lake lina watu 
 wanaume wote waliohesabiwa kuwa katika kambi ya efraimu kufuatana na makundi yao walikuwa watu 
nao watakuwa nafasi ya tatu kuondoka
 upande wa kaskazini kutakuwa na makundi ya kambi ya dani chini ya alama yao
kiongozi wa watu wa dani ni ahiezeri mwana wa amishadai
 kundi lake lina watu 
 kabila la asheri wa tapiga kambi karibu na dani
kiongozi wa watu wa asheri ni pagieli mwana wa okrani
 kundi lake lina watu 
 kabila la naftali litaf uata
kiongozi wa watu wa naftali ni ahira mwana wa enani
 kundi lake lina watu 
 wanaume wote waliohesabiwa kuwa katika kambi ya dani walikuwa 
wao watakuwa wa mwisho kuondoka chini ya alama yao
hawa ndio waisraeli waliohesabiwa kwa kufuatana na jamaa zao
wote wale waliokuwa kambini kwa makundi yao ni watu 
 hata hivyo walawi hawakuhesabiwa pamoja na waisraeli wengine kama bwana alivyomwagiza mose
 kwa hiyo waisreli wakafanya kila kitu bwana alichomwamuru mose hivyo ndivyo walivyopiga kambi chini ya alama zao pia hivyo ndivyo walivyoondoka kila mmoja akiwa na ukoo wake na jamaa yake
walawi hii ni hesabu ya jamaa ya aroni na mose kwa wakati ule bwana alipozungumza na mose katika mlima sinai
majina ya wana wa aroni yalikuwa nadabu mzaliwa wa kwanza abihu eleazari na ithamari
 hayo yalikuwa majina ya wana wa aroni makuhani wapakwa mafuta ambao walikuwa wamesimikwa kuhudumu kama makuhani
 hata hivyo nadabu na abihu walikufa mbele za bwa na wakati walipotoa sadaka kwa moto usioruhusiwa mbele zake katika jangwa la sinai
hawakuwa na wana kwa hiyo eleazari na ithamari peke yao walihudumu kama makuhani wakati wote wa maisha ya aroni baba yao
bwana akamwambia mose walete watu wa kabila la lawi mbel ya aroni kuhani ili wamsaidie
 watafanya huduma kwa ajili yake na kwa jumuiya yote katika hema la mkutano kwa kufanya kazi za maskani ya bwana
 watatunza samani zote za hema la mkutano wakitimiza wajibu wa kuhudumia waisraeli kwa kufanya kazi ya maskani ya bwana
 wakabidhi walawi kwa aroni na wanawe hao ndio waisraeli ambao anakabidhiwa kabisa kwake
 waweke aroni na wanawe kuhudumu kama makuhani mtu mwingine ye yote atakayesogelea mahali pat akatifu ni lazima auawe
 bwana akamwambia mose nimewatwaa walawi kutoka miongoni mwa waisraeli badala ya mzaliwa wa kwanza wa kiume wa kila mwanamke wa mwisraeli
walawi ni wangu kwa kuwa wazaliwa wote wa hesabu kwanza ni wangu
nili powaua wazaliwa wa kwanza huko misri nilimtenga kila mzaliwa wa kwanza katika israeli awe wangu akiwa mwanadamu au mnyama
watakuwa wangu
mimi ndimi bwana
 bwana akamwambia mose katika jangwa la sinai wahesabu walawi kwa jamaa zao na koo zao
mhesabu kila mwanaume mwenye umri wa mwezi mmoja au zaidi
 kwa hiyo mose akawahesabu kama alivyoamriwa na neno la bwana
 haya yalikuwa majina ya wana wa lawi gershoni kohathi na merari haya ndiyo yaliyokuwa majina ya koo za wagershoni libni na shimei koo za wakohathi ni amramu ishari hebroni na uzieli koo za wamerari zilikuwa ni mahli na mushi
hizi ndizo zilizokuwa koo za walawi kufuatana na jamaa zao
 kulikuwa na koo za walibni na washimei kwa gershoni hizi ndizo zilizokuwa koo za wagershoni
 idadi ya waume wote waliokuwa na mwezi mmoja au zaidi waliohesabiwa walikuwa 
 ukoo wa wagershoni walitakiwa kuweka kambi zao upande wa magharibi nyuma ya maskani ya bwana
 kiongozi wa jamaa za wagershoni alikuwa eliasafu mwana wa laeli
 katika hema la mkutano wagershoni wa likuwa na wajibu wa kutunza maskani ya bwana na hema vifuniko vyake pazia katika mlango wa kuingilia ndani ya hema la mkutano mapazia ya ua unaozunguka maskani ya bwana na madhabahu pamoja na kam ba yaani kila kinachohusika kwa matumizi yake
 kwa kohathi kulikuwepo koo za waamrami waishari wahebroni na wauzieli hizi ndizo zilizokuwa koo za wakohathi
 hesabu ya wanaume wote wenye mwezi mmoja au zaidi ilikuwa watu 
wakohathi waliwajibika kutunz mahali patakatifu
 koo za wakohathi zilitakiwa kuweka kambi zao upande wa kusini wa maskani ya bwana
 kiongozi wa jamaa za koo za wako hathi alikuwa elisafani mwana wa uzieli
 waliwajibika kutunza sanduku la agano meza kinara cha taa madhabahu na vile vyombo vya mahali patakatifu vinavyotumika kuhudumu pazia na kila kitu kinachohusika na matumizi yake
 kiongozi mkuu wa walawi alikuwa eliazari mwana wa kuhani aroni
al iwekwa juu ya wale waliowajibika kutunz mahali patakatifu
 kwa merari kulikuwa na koo za wamahli na wamushi hizi zili kuwa koo za merari
 hesabu ya waume wote wenye umri wa mwaka mmoja au zaidi waliohesabiwa walikuwa 
 kiongozi wa jamaa za koo za wamerari alikuwa surieli mwana wa abihaili hawa walitakiwa kuweka kambi zao upande wa kaskazini mwa maskani ya bwana
 wamerari waliwekwa kutunza miimo ya maskani ya bwana mataruma yake nguzo vitako na vifaa vyake vyote na kila kitu kilichohusika na matumizi yake
 pia nguzo za ua unaozunguka pamoja na vitako vyake vigingi vya hema na kamba zake
 mose aroni na wanawe walitakiwa kuweka kambi zao mashariki mwa maskani ya bwana kuelekea maawio ya jua mbele ya hema la mkutano
wao walihusika na utunzaji wa mahali patakatifu kwa niaba ya waisraeli
mtu mwingine ye yote aliyepasogelea mahali patakatifu angeuawa
 jumla ya hesabu ya walawi waliohesabiwa na mose na aroni kwa amri ya bwana kufuatana na oo pamoja na kila mwanaume mwenye mwezi mmoja au zaidi walikuwa 
 bwana akamwambia mose wahesabu wazaliwa wa kwanza wa kiume wote wa waisraeli wenye umri wa mwezi mmoja au zaidi na uorodheshe majina yao
 nitwalie walawi badala ya wazaliwa wa kwanza wa waisraeli nayo mifugo ya walawi badala ya wazaliwa wa mifugo ya waisraeli
mimi ndimi bwana
 hivyo mose akawahesabu wazaliwa wa kwanza wote wa waisraeli kama bwana alivyomwamuru
 jumla ya hesabu ya wazaliwa wa kwanza wa ume wenye umri wa mwezi mmoja au zaidi walioorodheshwa kwa majina walikuwa 
 bwana akamwambia mose watwae walawi badala ya wazaliwa wa kwanza wote wa israeli nayo mifugo ya walawi badala ya mifugo yao
walawi watakuwa wangu
mimi ndimi bwana
 ili kukomboa wazao wa kwanza wa waisraeli ambao wamezidi hesabu ya hesabu walawi kusanya shekeli tanoa kwa kila mmoja kufuatana na shekeli ya mahali patakatifu ambayo ina uzito wa gera ishirinib
 mpe aron na wanawe hizo fedha kwa ajili ya ukombozi wa idadi ya waisraeli waliozidi
 kwa hiyo mose akakusanya fedha za ukombozi kutoka kwa wale ambao hesabu yao ilizidi wale waliokombolewa na walawi
 kutokana na wazaliwa wa kwanza wa waisraeli alikusanya fedha yenye uzito wa shekeli c kufuatana na shekeli ya mahali patakatifu
 mose akampa aroni na wanawe ile fedha ya ukombozi ka ma alivyoamuriwa na neno la bwana
wakohathi bwana akawaambia mose na aroni wahesabu wakohathi walio sehemu ya walawi kwa koo zao na jamaa zao
 wahesabu wanaume wote wenye umri wa miaka thelathini hadi hamsini wanaokuja kutu mika katika kazi ya hema la mkutano
hii ndiyo kazi ya wakohathi katika hema la mkutano watatunza vitu vilivyo vitakatifu sana
 wakati kambi inapoham ishwa aroni na wanawe wataingia ndani na kushusha lile pazia la kuzuilia na kufunika nalo sanduku la ushuhuda
 kisha watafunika juu yake na ngozi ya mnyamaa na kutandaza juu yake kitambaa cha rangi ya buluu iliyokolea na kuingiza mipiko mahali pake
juu ya meza ya mikate ya wonyesho watatandaza kitambaa cha buluu na waweke sahani juu yake masinia bakuli na magudulia kwa ajili ya sadaka za kinywaji mkate ule ambao upo hapa daima ut abaki juu yake
 juu ya hivyo vitu watatandaza kitambaa chekundu na kufunika kwa ngozi laini ya mnyama na kuweka mipiko yake mahali pake
watachukua kitambaa cha buluu na kufunika kinara cha taa kilicho kwa ajili ya nuru pamoja na taa zake mikasi yake sinia zake magudulia yake yote yaliyotumika kuwekea mafuta
 kisha watakisokotea pamoja na vifaa vyake vyote katika ngozi laini ya mnyama na kukiweka kwenye jukwaa lake
a shekeli tano ni sawa na gramu 
b gera ishirini ni sawa na gramu 
c shekeli ni sawa na kg
 a ngozi ya mnyama hapa ina maana ngozi ya mnyama mwenye ngozi laini aishiye kwenye milima yenye msitu pia mst
 na juu ya madhabahu ya dhahabu watatandaza kitambaa cha buluu na kukifunika kwa ngozi laini ya mnyama na kuweka mipiko yake mahali pake
 watavichukua vyombo vyote vinavyotumika kuhudumia mahali patakatifu watavisokotea kwenye kitambaa cha buluu na kufunika kwa ngozi laini ya mnyama na kuviweka juu ya miti ya kuchukulia
 wataondoa majivu kutoka katika madhabahu ya shaba na ku tandaza kitambaa cha zambarau juu yake
 kisha wataweka vyombo vyote juu yake vinavyotumika kwa kuhudumia madhabahuni pam oja na vyombo vya kutolea moto nyuma miiko na mabakuli ya kunyunyizia juu yake wa tatandaza ngozi laini ya mnyama ya kufunika na kuweka mipiko mahali pake
 baada ya aroni na wanawe kumaliza kazi ya kufunika samani takatifu na vyombo vyake vyote watu watakapokuwa tayari kung oa kambi wakohathi watakuja kufanya kazi ya kubeba
lakini wasije wakagusa vitu vitakatifu la sivyo watakufa
wakohathi ndio watakaobeba vile vitu vilivyomo katika hema la mkutano
 eleazari mwana wa aroni kuhani ndiye atakayesimamia mafuta kwa ajili ya taa uvumba wenye harufu nzuri sadaka za kila siku za nafaka na mafuta ya upako
ndiye atakayekuwa msimamizi wa maskani yote ya bwana na kila kitu kilichomo ndani mwake pamoja na samani takatifu na vyombo vyake
 bwana akawaambia mose na aroni hakikisheni kwamba koo za kabila la wakohathi hawatengwi kutoka walawi
 ili wapate kuishi wala wasife wanapokaribia vitu vitakatifu sana uwafanyie hivi aroni na wanawe watakwenda mahali patakat ifu na kumgawia kila mtu kazi yake na kwamba ni nini atakachochukua
 lakini wakohathi hawaruhusiwi kuingia ndani ili kuangalia vitu vitakatifu hata kwa kitambo kidogo la sivyo watakufa
wagershoni bwana akamwambia mose wahesabu pia wagershoni kwa jamaa zao na koo zao
 wahesabu wanaume wote wenye umri wa miaka thelathi ni hadi hamsini ambao huja kutumika katika hema la mkutano
 hii ndiyo huduma ya koo za wagershoni wakati wanapofanya kazi na kubeba mizigo
 watabeba mapazia ya maskani
hema la hesabu mkutano kifuniko chake na kifuniko cha nje cha ngozi laini ya mnyama mapaz ia ya maingilio ya hema la mkutano mapazia ya ua unaozunguka maskani ya bwana na madhabahu pazia la maingilio kamba na vifaa vyote vinavyotumika katika huduma yake
wagershoni watafanya yote yatakiwayo kufanyika na vitu hivi
 utumishi wao wote ukiwa ni kuchukua au wa kufanya kazi nyingine utafanyika chini ya maelekezo ya aroni na wanawe
mtawapangia kama wajibu wao yote watakayoyafanya
 hii ndiyo huduma ya koo za wagershoni katika hema la mkutano
wajibu wao utakuwa chini ya maelekezo ya ithamari mwana wa kuhani aroni
wamerari wahesabu wamerari kwa koo zao na jamaa zao
 wahesabu wanaume wote kuanzia umri wa miaka thelathi ni hadi hamsini ambao watakuja kutumika katika hema la mkutano
 huu ndio wajibu wao wanapofanya huduma katika hema la mkutano kubeba miimo ya maskani yabwana mataruma yake nguzo na vitako nguzo za ua unaozunguka pamoja na vitako vyake vigingi vya hema kamba vifaa vyake vyote na kila kitu kinachohusiana na matumizi yake
kila mtu mpangie vitu maalum vya kubeba
 huu ndio utumishi wa koo za merari kama watakavyofa nya kazi katika hema la mkutano chini ya maelekezo ya ithamari mwana wa kuhani aroni
kuhesabiwa kwa koo za walawi mose aron na viongozi wa jumuiya wakawahesabu wakohathi kwa koo zao na jamaa zao
 wanaume wote kuanzia umri wa miaka thelathini hadi hamsini ambao walikuja kutumika katika hema la mkutano waliohesabiwa kwa koo zao walikuwa 
 hii ilikuwa ndiyo jumla ya wote wale wa koo za wakohathi ambao walitumika katika hema la mkutano
mose na aroni waliwahesabu kufuatana na amri ya bwana kupitia kwa mose
 wagershoni walihesabiw kwa koo zao na jamaa zao
 watu wote kuanzia umri wa miaka thelathini hadi hamsini ambao walikuja kutumika katika hema la mkutano waliohesabiwa kwa koo zao na jamaa zao walikuwa 
 hii ilikuwa ndiyo jumla ya wale wa koo za gershoni ambao walitumika katika hema la mkutano
mose na aroni waliwahesabu kufuatana na amri ya bwana
 wamerari walihesabiwa kwa koo zao na jamaa zao
 wanaume wote kuanzia umri wa miaka thelathini hadi miaka hamsini ambao walikuja kutumika katika hema la mkutano waliohesabiwa kwa koo zao walikuwa 
 hii ilikuwa ndiyo jumla ya wale wa koo za wamerari
mose na aroni waliwahesabu kufuatana na amri ya bwana kupitia kwa mose
 hivyo mose aroni na viongozi wa israeli waliwahesabu walawi wote kwa koo zao na jamaa zao
 wanaume wote wenye umri kuanzia miaka thelathini hadi hamsini waliokuja kufanya kazi ya kuhudumu na kubeba hema la mkutano walikuwa watu 
 kwa amri ya bwana kupitia mose kila mmoja aligawiwa kazi yake na kuambiwa kitu cha kubeba
hivyo ndivyo walivyohesabiwa kama bwana alivyomwamuru mose
utak bwana akamwambia mose waamuru waisraeli kumtoa nje ya kambi mtu ye yote ambaye ana ugonjwa wa ngozi uambukizaoaso wa kambi a au anayetokwa na majimaji ya aina yo yote au ambaye ni najisi kwa utaratibu wa ibada kwa sababu ya maiti
 hii itakuwa ni kwa wote yaani wanaume na wanawake watoeni nje ya kambi ili wasije wakanajisi kambi yao ambamo ninaishi miongoni mwao
 waisraeli wakafanya vile vile kama bwana alivyomwelekeza mose
malipo kwa ajili ya makosa bwana akamwambia mose waambie waisraeli wakati mwanaume au mwanamke akimkosea mwenzake kwa njia yo yote na vivyo hivyo akawa si mwaminifu kwa bwana mtu huyo ana hatia na ni lazima atubu dhambi aliyoifanya
ni lazima at oe malipo kamili kwa ajili ya kosa lake aongeze sehe mu moja ya tano juu ya malipo hayo na kutoa yote kwa mtu aliyemkosea
 lakini ikiwa mtu huyo hana jamaa ya karibu ambaye malipo yanaweza kufanywa kwa ajili ya kosa malipo yatakuwa mali ya bwana nayo ni lazima apewe kuhani pamoja na kondoo mume ambaye anatumika kufanyia upatanisho kwa ajili yake
 matoleo yote matakatifu ya waisre li wanayoleta kwa kuhani yatakuwa yake
 kila kitu cha mtu kilichowekwa a ugonjwa wa ngozi uambukizao hapa ina maana ya ukoma
 hesabu wakfu ni chake mwenyewe lakini kile atoacho kwa kuhani kitakuwa cha kuhani
jaribio kwa ajili ya mwanamke asiyemwaminifu kisha bwana akamwambia mose nena na waisraeli uwaambie ikiwa mke wa mtu amepotoka na si mwaminifu kwa mumewe kwa kukutana kimwili na mwanaume mwingine tendo hili lika fichika kwa mumewe na unajisi wake usigundulike kwa kuwa hakuna ushahidi dhidi yake naye hakukamatwa katika tendo hilo nazo hisia za wivu zikamjia mumewe na kumshuku mkewe naye mke yule ni najisi au mumewe ana wivu na akamshuku ingawa si najisi basi atampeleka mkewe kwa kuhani
huyo mume itampasa apeleke pia sadaka ya unga wa shayiri kiasi cha sehemu moja ya kumi ya efa kwa niaba ya mkewe
huyo mwanaume kamwe asimimine mafuta juu ya huo unga wala asiweke uvumba juu yake kwa sababu ni sadaka ya nafaka kwa ajili ya wivu sadaka ya ukumbusho ili kukumbushia uovu
 kuhani atamleta huyo mwanamke na kumsimamisha mbele za bwana
 kisha kuhani atachukua sehemu ya maji matakatifu ndani ya gudulia la udongo na kuchanganya na baadhi ya vumbi kutoka katika sakafu ya maskani ya bwana
 baada ya kuhani kumsimamisha huyo mwanamke mbele za bwana atazifungua nywele za huyo mwanamke na kuweka sadaka ya ukumbusho mikononi mwake ile sadaka ya nafaka kwa ajili ya wivu huku kuhani mwen yewe akishikilia yale maji machungu yaletayo laana
 kisha kuhani atamwapiza huyo mwanamke akimwambia ikiwa hakuna mwanaume mw ingine aliyekutana kimwili nawe wala huj apotoka na kuwa najisi wakati ukiwa umeolewa na mumeo maji haya machungu yaletayo laana na yasikudhuru
 lakini ikiwa umepotoka wakati ukiwa umeolewa na mume wako na umejinajisi mwenyewe kwa kukutana kimwili na mwanaume mwingine asiyekuwa mumeo hapa kuhani atamweka huyo mwanamke chini ya laana ya kiapo akisema bwana na awafanye watu wako wakulaani na kukukataa wakati bwana atakapolifanya paja lako kupooza na tumbo lako kuvimba
 maji haya b sehemu moja ya kumi ya efa ni sawa na kilo moja
yaletayo laana na yaingie ndani ya mwili wako ili tumbo lako livimbe na paja lako lipoozec
kisha mwanamke at asema amen
iwe hivyo
 kuhani ataandika laana hizi kwenye kitabu kisha atazioshea laana hizo kwenye yale maji machungu
 kuhani atamnywesha yule mwanamke yale maji machungu yaletayo laana nayo maji haya yatamwin gia na kumsababishia maumivu makali
 kuhani atachukua sadaka ya nafaka kwa ajili ya wivu kutoka mikononi mwa huyo mwanamke naye ataipunga mbele za bwana na kuileta madhabahuni
 kisha kuhani atachota sadaka ya nafaka mkono uliojaa kama sadaka ya ukumbusho na kuiteketeza juu ya madhabahu baada ya hayo atamtaka huyo mwanamke anywe yale maji
 kama amejitia unajisi na kukosa uaminifu kwa mumewe wakati anapotakiwa anywe maji yale yaletayo laana yatamwingia na kusababisha maumivu makali tumbo lake litavimba na paja lake litapooza naye atakuwa amelaaniwa miongoni mwa watu wake
 hata hivyo ikiwa huyo mwanamke hakujitia unajisi naye ni safi atasafishwa hatia na ataweza kuzaa watoto
 basi hii ndiyo sheria ya wivu mwanamke anapopotoka na kujitia unajisi wakati akiwa ameolewa na mumewe au hisia za wivu zinapomjia mwanaume kwa sababu ya kumshuku mkewe
kuhani atamfanya huyo mwanamke kusimama mbele za bwana na atatumia sheria hii yote kwa huyo mwanamke
 mume atakuwa hana hatia ya kosa lo lote bali mwanamke atayachukua matokeo ya dhambi yake
mnadhiri bwana akamwambia mose sema na waisraeli na uwaambie ikiwa mwanaume au mwanamke anataka kuweka nadhiri maalum nadhiri ya kutengwa kwa ajili ya bwana kama mnadhiri ni lazima ajitenge na mvinyo na kinywaji kingine cho chote chenye chachu na kamwe asinywe siki itokanayo na mvinyo au itokanayo na kinywaji kingine chenye chachu
kamwe asinywe maji ya zabibu wala kula zabibu mbichi au kavu
 kwa muda wote atakaokuwa mnadhiri kamwe hatakula cho chote kitokanacho na mzabibu sio mbegu wala maganda
c paja kupooza maana yake hapa ni kuwa tasa au kuharibu mimba
 hesabu kwa muda wote wa nadhiri yake ya kujitenga kwa ajili ya bwana wembe hautapita kichwani mwake
ni lazima awe mtakatifu mpaka kipindi cha kujitenga kwake kwa ajili ya bwana kiishe ni lazima aache nywele za kichwa chake zirefuke
 kwa kipindi cho chote cha kujitenga kwa ajili ya bwana hatakaribia maiti
 hata kama baba yake mwenyewe au mama au kaka au dada akifa hatajinajisi mwenyewe kwa taratibu za ibada kwa ajili yao kwa sababu ishara ya kujiweka wakfu kwake kwa mungu ipo katika kichwa chake
 kwa kipindi chote cha kujitenga kwake yeye ni wakfu kwa bwana
kama mtu ye yote akifa ghafula karibu naye atakuwa ametiwa unajisi nywele zake alizoziweka wakfu hivyo ni lazima anyoe nywele zake siku ya utakaso wake yaani siku ya saba
 kisha siku ya nane ni lazima alete hua wawili au makinda mawili ya njiwa kwa kuhani katika mlango wa hema la mkutano
 kuhani atatoa mmoja kama sadaka ya dhambi na mwingine kama sadaka ya kuteketezwa ili kufanya upatanisho kwa ajili ya ke kwa sababu ametenda dhambi kwa kuwepo mbele ya maiti
siku iyo hiyo atakiweka wakfu kichwa chake
 lazima ajitoe kabisa kwa bwana kwa kipindi cha kujitenga kwake na ni lazima atoe mwana kondoo wa mwaka mmoja kama sadaka ya hatia
siku zilizopita hazitahesabiwa kwa sababu alijitia unajisi katika siku zake za kujitenga
 basi hii ndiyo sheria kwa ajili ya mnadhiri baada ya kipindi chake ha kujitenga kupita
ataletwa kwenye ingilio la hema la mkutano
 hapo atatoa sadaka zake kwa bwana
mwana kondoo wa mwaka mmoja asiye na waa kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa kondoo mke wa mwaka mmoja asiye na waa kwa ajili ya sadaka ya dhambi kondoo mume asiye na waa kwa ajili ya sadaka ya amani pamoja na sadaka zake za nafaka na za vinywaji kikapu cha mikate isiyotiwa chachu pamoja na maandazi yaliyotengenezwa kwa unga laini uliochanganywa na mafuta na mikate myembamba iliyopakwa mafuta
 kuhani atavileta vitu hivyo mbele ya bwana na kufanya sadaka ya dhambi na sadaka ya kuteketezwa
 ataleta pia kikapu cha mikate isiyotiwa chachu na atatoa dhabihu kondoo mume kama sadaka ya amani kwa bwana pamoja na sadaka yake ya nafaka na sadaka ya kinywaji
 kisha kwenye ingi lio la hema la mkutano mnadhiri ni lazima anyoe nywele zake ambazo alikuwa ameziweka wakfu
atazichukua hizo nywele na kuziweka ndani ya moto ulio chini ya dhabihu ya sadaka ya amani
 baada ya mnadhiri kunyoa hizo nywele zake za kujitenga kwake kuhani atampa mikononi mwake bega la kondoo mume lililochemshwa andazi na mkate mwembamba kutoka kwenye kikapu vyote vikiwa vimetengenezwa bila kuwekwa chachu
 kisha kuhani atavipunga mbel za bwana kama sadaka ya kupunga ni vitakatifu na ni mali ya kuhani pamoja na kile kidari kilichopungwa na lile paja lililotolewa
aada ya hayo mnadhiri anaweza kunywa divai
 hii ndiyo sheria ya mnadhiri ambaye anaweka nadhiri kwa mato leo yake kwa bwana kufuatana na kujitenga kwake zaidi ya cho chote kile anachoweza kupata
ni lazima atimize nadhiri aliyoiweka kufuatana na sheria ya mnadhiri
baraka ya kikuhani bwana akamwambia mose mwambie aroni na wanawe hivi ndivyo mtakavyowabariki waisraeli
waambieni bwana akubariki na kukulinda bwana akuangazie nuru ya uso wake na kukufadhili bwana akugeuzie uso wake na kukupa amani
 hivyo wataliweka jina langu juu ya waisraeli nami nitawabariki
sadaka wakati wa kuweka wakfu maskani ya bwana mose alipomaliza kuisimamisha maskani ya bwana aliitia mafuta na kuiweka wakfu pamoja na samani za ke zote
pia alitia madhabahu mafuta na kuweka wakfu pamoja na vyombo vyake vyote
 ndipo viongozi wa israeli wakuu wa jamaa waliokuw viongozi wa kabila wasimamizi wa wale waliohesabiwa wakatoa sadaka
 walizileta kama matoleo yao mbele za bwana magari sita ya kukokotwa yaliyofunikwa pamoja na maksai kumi na wawili yaani maksai mmoja kutoka kwa kila kiongozi na gari moja la kukokotwa kutoka kwa ki la viongozi wawili
haya waliyaleta mbele ya maskani ya bwana
 hesabu bwana akamwambia mose vikubali vitu hivi kutoka kwao ili viweze kutumika katika kazi kwenye hema la mkutano
wapatie walawi kama kazi ya kila mtu itakavyohitaji
hivyo mose akachukua yale magari ya kukokotwa pamoja na maksai na kuwapa walawi
 aliwapa wagershoni magari mawili ya kukokotwa na maksai wanne kama walivyohitaji kwa kazi yao pia aliwapa wamerari magari manne ya kukokotwa na maksai wanane kama kazi yao ilivyohitaji
wote walikuwa chini ya maelekezo ya ithamari mwana wa kuhani aroni
 lakini mose hakuwapa wakohathi cho chote kati ya hivyo kwa sababu walitakiwa kubeba vitu vitakatifu mabegani mwao kwa kuwa walikuwa wanawajibika
 wakati madhabahu ilipotiwa mafuta viongozi walileta sadaka zao kwa ajili ya kule kuwekwa wakfu kwake na kuziweka mbele ya madhabahu
 kwa maana bwana alikuwa amemwambia mose kila siku kiongozi mmoja ataleta sadaka yake ili kuwekwa wakfu madhabahu
 yule ambaye alileta sadaka yake siku ya kwanza alikuwa nashoni mwana wa aminadabu wa kabila la yuda
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekeli a bakuli moja la fedha la kuny unyizia lenye uzito wa shekeli sabinib vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu vikiwa vimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekeli kumic lililojazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya nashoni mwana wa aminadabu
 siku ya pili yake nethaneli mwana wa suari a shekeli mia na thelathini za fedha ni kama kilo 
 mst
 b shekeli sabini za fedha ni kama gramu 
 kg mst
 c shekeli kumi za dhahabu ni kama gramu 
 kg mst
 kiongozi wa kabila la is akari alileta sadaka yake
 sadaka aliyolet ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekeli d na bakuli la fedha la kunyunyizia lenye uzito wa shekeli sabini vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikawa kimejazwa unga laini uliochanganywa na la dhahabu lenye uzito wa shekeli kumi likiwa limejazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi wa ume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya nethaneli mwana wa suari
 siku ya tatu elia bu mwana wa heloni kiongozi wa kabila la zabuloni alileta sadaka yake
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekeli e na bakuli moja la fedha la kunyunyizia lenye uzito wa shekeli sabinif vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekeli kumig likiwa limejazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi wa ume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya eliabu mwana wa heloni
 siku ya nne elisuri mwana wa shedeuri kiongozi wa kabila la reubeni alileta sadaka yake
d shekeli za fedha ni kama kilo 
 kg e shekeli za fedha ni kama kilo 
 kg pia mst
 na f shekeli sabini za fedha ni kama gramu 
 kg pia mst
 na g shekeli kumi za dhahabu ni kama gramu 
 kg pia mst
 na 
hesabu sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekeli na bakuli moja la fedha la kunyunyizia lenye uzito wa shekeli sabini vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekeli kumi lililojazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wenye mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya elisuri mwana wa shedeuri
 siku ya tano shelumieli mwana wa surishadai kiongozi wa watu wa simeoni alileta sadaka yake
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekeli na bakuli moja la fedha la kunyunyizia lenye uzito wa shekeli sabini vyote kwa ku lingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekeli kumi likiwa limejazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi pamoja na maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya shelumieli mwana wa surishadai
 siku ya sita eliasafu mwana wa deueli kiongozi wa watu wa gadi akaleta sadaka yake
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekeli na bakuli moja la fedha la kunyunyizia lenye uzito wa shekeli sabini vyote kwa ku lingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekeli kumi lililojazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya eliasafu mwana wa deueli
 siku ya saba elishama mwana wa amihudi kiongozi wa watu wa efraimu alileta sadaka yake
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekel na bakuli moja la fedha la kunyunyizia lenye uzito wa shekeli sabini vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekel kumi lililojazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya elishama mwana wa amihudi
 siku ya nane gamaliel mwana wa pedasuri kiongozi wa watu wa manase alileta sadaka yake
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekeli h na bakuli moja la fedha la kunyunyiz ia lenye uzito wa shekeli sabinii vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekeli kumij h shekeli za fedha ni kama kilo 
 pia mstari na 
i shekeli sabini za fedha ni kama gramu 
 kg pia mstari na 
j shekeli kumi za dhahabu ni kama gramu 
 kg pia mstari na hesabu lililojazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mmoja mume kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya gamalieli mwana wa pedasuri
 siku ya tisa abidani mwana wa gideoni kiongozi wa watu wa beny amini alileta sadaka yake
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekeli na bakuli moja la fedha la kunyunyizia lenye uzito wa shekeli sabini vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekeli kumi lililojazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mmoja mume kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya abidani mwana wa gideoni
 siku ya kumi ahiezeri mwana wa amishadai kiongozi wa watu wa dani alileta sadaka yake
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekeli mia moja na thelathini na bakuli moja la fedha la kunyunyizia lenye uzit wa shekeli sabini vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekeli kumi lililojazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya ahiezeri mwana wa amishadai
 siku ya kumi na moja pagieli mwana wa okrani kiongozi wa watu wa asheri alileta sadaka yake
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekel na bakuli moja la fedha la kunyunyizia lenye uzito wa shekeli sabini vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu kila kimoja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekel kumi lililojazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya pagieli mwana wa okrani
 siku ya kumi na mbili ahira mwana wa enani kiongozi wa watu wa na ftali alileta sadaka yake
 sadaka yake ilikuwa sahani moja ya fedha yenye uzito wa shekel na bakuli moja la fedha la kunyunyizia lenye uzito wa shekeli sabini vyote kulingana na shekeli ya mahali patakatifu kila moja kikiwa kimejazwa unga laini uliochanganywa na mafuta kama sadaka ya nafaka sinia moja la dhahabu lenye uzito wa shekel kumi lililojazwa uvumba fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na mwana kondoo mume mmoja wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa mbuzi mume mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi maksai wawili kondoo waume watano mbuzi waume watano na wana kondoo waume watano wa mwaka mmoja ili vitolewe dhabihu kama sadaka ya amani
hii ilikuwa ndiyo sadaka ya ahira mwana wa enani
hesabu hizi zilikuwa ndizo sada ka za viongozi wa israeli madhabahu ilipowekwa wakfu wakati ilipotiwa mafuta sahani kumi na mbili za fedha bakuli kumi na mbili za fedha za kunyunyizia na masinia kumi na mawili ya dhahabu
 kila sahani ya fedha ilikuwa na uzito wa shekeli k na kila bakuli la fedha la kunyunyizia lilikuwa na uzito wa shekeli sabinil
masinia kumi na mawili yalikuwa na uzito wa shekeli m kulingana na shekeli ya mahali patakatifu
 sahani kumi na mbili za dhahabu zilizojazwa uvumba zilikuwa na uzito wa shekeli kumin kila moja kulingana na shekeli ya mahali patakatifu
zote kwa pamoja sahani za dhahabu zilikuwa na uzito wa shekeli o
 jumla ya wanyama waliotolewa kwa jili ya sadaka ya kuteketezwa walikuwa fahali kumi na wawili wachanga kondoo waume kumi na wawili na wana kondoo waume kumi na wawili wa mwaka mmoja pamoja na sadaka zao za nafaka
mbuzi waume kumi na wawili walitolewa kwa ajili ya sadaka za dhambi
 jumla ya wanyama kwa ajili ya dhabihu ya sadaka ya amani walikuwa maksai ishirini na wanne kondoo waume sitini mbuzi waume sitini na wana kondoo waume wa mwaka mmoja sitini
hizi zilikuwa ndizo sadaka zilizoletwa kwa ajili ya kuwekwa wakfu kwa madhabahu baada ya kutiwa mafuta
 mose alipoingia kwenye hema la mkutano kuzungumza na bwana lisikia sauti ikisema naye kutoka kati ya wale makerubi wawili waliokuwa juu ya kile ki ti cha rehema juu ya sanduku la ushuhuda
mose akazungumza naye
kuwekwa kwa taa bwana akamwambia mose sema na aroni umwambie wakati utakapoziweka zile taa saba zinatak iwa kuangaza eneo lililo mbele ya kinara cha taa
aroni akafanya hivyo akaziweka zile taa ili zielekee mbele kwenye kinara cha taa kama vile bwana alivyomwamuru mose
 hivi ndivyo kinara cha taa kilivyotengenezwa kilitengenezwa kwa dhahabu iliyofuliwa kuanzia kwenye kitako chake hadi kwenye maua yake
kinara cha taa kilitengenezwa sawasawa kabisa k shekeli za fedha ni kama kilo moja na nusu 
 kg l shekeli za fedha ni kama gramu 
 kg m shekeli za fedha ni kama kilo kg n shekeli za dhahabu ni kama gramu 
 kg o shekeli za dhahabu ni kama kilo 
 kg na kielelezo ambacho bwana alikuwa amemwonyesha mose
kutengwa kwa walawi kwa ajili ya bwana bwana akamwambia mose watwae walawi kutoka miongoni mwa waisraeli wengine na uwatakase kwa kawaida ya ibada
 ili kuwatakasa fanya hivi nyunyizia maji ya utakaso juu yao kisha uwaambie wanyoe nywele kwenye mwili mzima wafue nguo zao na hivyo wajitakase wenyewe
 waambie wamchukue fahali mchanga pamoja na sadaka yake ya nafaka ya unga laini uliochanganywa na mafuta kisha utamchukua fahali mchanga wa pili kwa ajili ya sadaka ya dhambi
 walete walawi mbele ya hema la mkutano na ukusanye jumuiya yote ya waisraeli
 utawaleta walawi mbele ya bwana na waisraeli wataweka mikono yao juu ya walawi
 aroni atawaweka wala wi mbele ya bwana kama sadaka ya kupunga kutoka kwa waisraeli ili kwamba wawe tayari kuifanya kazi ya bwana
 baada ya walawi kuweka mikono yao juu ya vichwa vya hao mafahali wawili tumia mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi kwa bwana na mwingine kuwa sadaka ya kuteketezwa ili kufanya upatanisho kw ajili ya walawi
 waambie hao walawi wasimame mbele ya aroni na wanawe kisha wawatoe kama sadaka ya kupunga kwa bwana
 kwa njia hii utakuwa umewatenga walawi kutoka waisraeli wengine nao walawi watakuwa wangu
 utakapokuwa umekwisha kuwatakasa walawi na kuwatoa kama sadaka ya kupunga watakuja kufanya kazi yao katika hema la mkutano
 wao ndio waisraeli ambao watatolewa kabisa kwangu
nimewatwaa kama mali yangu mwenyewe adala ya mzaliwa wa kwanza mzaliwa wa kwanza wa kiume kutoka kwa kila mwanamke wa kiisraeli
 kila mzaliwa wa kwanza wa kiume kati ka israeli awe wa mwanadamu au mnyama ni wangu
wakati nilipowaua wazaliwa wote wa kwanza huko misri niliwatenga kwa ajili yangu mwenyewe
 nami nimewatwaa walawi badala ya wazaliwa wote wa kwanza wa kiume katika israeli
 kati ya waisraeli wote nimempa aroni na wanawe walawi kama zawadi li kufanya kazi katika hema la mkutano kwa niaba ya waisraeli na kufanya upatanisho kwa ajili yao ili pasiwepo na pigo lo lote litakalowapata waisreli wakati watakapokaribia mahali patakatifu
hesabu mose aroni na jumuiya yote ya waisraeli wakawafanyia walawi kama bwana alivyomwamuru mose
 walawi wakajitakasa wenyewe na wakafua ng uo zao
kisha aroni akawasogeza mbele za bwana kuwa sadaka ya kupunga na kufanya upatanisho kwa ajili yao ili kuwatakasa
 baada ya hayo walawi walikuja kufanya kazi yao katika hema la mkutano chini ya usimamizi wa aroni na wanawe
waliwafanyia walawi kama vile bwana alivyomwamuru mose
 bwana akamwambia mose hili linawahusu walawi wanaume wenye umri wa miaka ishirini na mitano au zaidi watakuja kushiriki katika kazi kwenye hema la mkutano lakini watakapofika umri wa miaka hamsini ni lazima waache kazi zao za kawaida wala wasiendelee
 wanaweza kuwasaidia ndugu zao kufanya wajibu wao katika hema la mkutano lakini wao wenyewe kamwe hawatafanya hiyo kazi
basi hivi ndivyo utakavyogawa wajibu kwa walawi
pasaka huko sinai bwana akasema na mose katika jangwa la sinai katika mwezi wa kwanza wa mwaka wa pili baada ya waisraeli kutoka misri
akasema waamuru waisraeli waadhimishe pasaka katika wakati ulioamuriwa
 adhimisheni wakati ulioamuriwa yaan wakati wa kuzama jua siku ya kumi na nne ya mwezi huu kufuatana na desturi zake zote na masharti yake
hivyo mose akawaambia waisraeli waiadhimishe pasaka nao wakafanya hivyo kwenye jangwa la sinai wakati wa kuzama jua siku ya kumi na nne ya mwezi wa kwanza
waisraeli wakafanya kila kitu sawasawa kama vile bwana alivyomwamuru mose
lakini baadhi yao hawakuweza kuadhimisha pasaka siku ile kwa sababu walikuwa najisi kwa tarati bu za kiibada kwa ajili ya kugusa maiti
kwa hiyo wakamwendea mose na aroni siku ile ile wakamwambia mose tumekuwa najisi kwa sababu tumegusa maiti lakini kwa nini tuzu iliwe kumtolea bwana sadaka yake pamoja na waisraeli wengine katika wakati ulioamuriwa mose akawajibu ngojeni mpaka nitafute kile bwana anachoagiza kuwahusu ninyi
ndipo bwana akamwambia mose waambie waisraeli w akati mmoja wenu au wazao wenu wanapokuwa najisi kwa sababu ya maiti au wakiwa safarini hata hivyo wanaweza kuadhimisha pasaka ya bwana
 wataiadhimisha wakati wa kuzama jua siku ya kumi na nne ya mwezi wa pili
watamla mwana kondoo pamoja na mkate usiotiwa chachu na mboga chungu
 wasibakize cho chote hadi asubuhi wala wasivunje mifupa ya mwana kondoo
wakati wana poadhimisha pasaka hawana budi kufuata masharti yote
 lakini kama mtu ni safi kwa taratibu za kiibada naye hayuko safarini asipoadhimisha pasaka mtu huyo hana budi kukatiliwa mbali na watu wake kwa sababu hakutoa sadaka ya bwana kwa wakati ulioamuriwa
mtu huyo atawajibika kubeba matokeo ya dhambi yake
 mgeni anayeishi miongoni mwenu ambaye anataka kuadhimisha pasaka ya bwana lazima afanye hivyo kwa kufuata desturi na masharti
lazima masharti yawe sawasawa kwa mgeni na mzawa
wingu la juu ya maskani ya bwana katika siku hiyo ambayo maskani ya bwana hema la us huhuda liliposimamishwa wingu liliifunika
kuanz ia jioni mpaka asubuhi wingu lililokuwa juu ya maskani lilionekana kama moto
 hivyo ndivyo lilivyoendelea kuwa wingu liliifunika wakati wa mc hana na usiku lilionekana kama moto
 wakati wo wote wingu lilipoinuka kutoka juu ya hema nao waisraeli waliondoka
mahali po pote wingu lili posimama waisraeli walipiga kambi
 kwa amri ya bwana waisraeli waliondoka na kwa amri yake walipiga kambi
kw muda wote wingu liliposimama juu ya maskani ya bwana waisraeli walibaki wamepiga kambi
 wakati wingu lilipobaki juu ya maskani ya bwana kwa muda mrefu waisraeli walitii amri ya bwana nao hawakuondoka
 wakati mwingine wingu lilikuwa juu ya maskani ya bwana kwa siku chache tu kwa amri ya bwana wangelipiga kambi na kisha kwa amri yake wangeliondoka
 wakati mwingine wingu lilikuwapo kuanzia jioni mpaka asubuhi tu lili poinuka asubuhi nao waliondoka
ikiwa ni mchana au usiku wakati wo wote wingu lilipoinuka waliondoka
 ikiwa wingu lilikaa juu ya maskani ya bwana kwa siku mbili au mwezi au mwaka waisraeli wangebaki wamepiga kambi na hawakuondoka lakini lilipoinuka wangeondoka
 kwa amri ya bwana walipiga kambi na kwa amri ya bwana waliondoka
walitii amri ya bwana kufuatana na agizo lake kupitia mose
hesabu tarum bwana akamwambia mose tengeneza tarumbeta mbili za fedha ya kufua uzitumie kwa kuita jumuiya pamoja na wakati wa kuvunja makambi ili kuondoka
 tarumbeta zote mbili zikipigwa jumuiya yote itakusanyika mbele yako katika ingilio la hema la mkutano
 kama tarumbeta moja tu ikipigwa viongozi yaani wakuu wa koo za israeli ndio watakaokusanyika mbele yako
 wakati mlio wa kujulisha hatari ukipigwa makabila yaliyo na makambi upande wa mashariki yataondoka
 ukisikika mlio wa pili wa jinsi hiyo walioko kwenye makambi ya kusini wataondoka
mlio huo wa kujulisha hatari utakuwa ishara ya kuondoka
 ili kukusanya kusanyiko piga tarumbeta zote lakini siyo kwa mlio wa kujulisha hatari
beta za fedha wana wa aroni makuhani ndio watakaopiga hizo tarumbeta
hili litakuwa agizo la kudumu kwa ajili yenu na kwa vizazi vijavyo
 wakati mtakapopigana vita katika nchi yenu wenyewe dhidi ya adu anayewaonea piga tarumbeta kwa mlio wa kujulisha hatari
ndipo utakumbukwa na bw ana mungu wenu na kuokolewa kutoka kwa adui zenu
 pia nyakati za furaha yenu yaani sikukuu zenu zilizoamriwa na sikukuu za mwezi mwandamo mtapiga tarumbeta juu ya sadaka zenu za kuteketezwa na sadaka zenu za amani nazo zitakuwa ukumbusho kwa ajili yenu mbele za mungu wenu
mimi ndimi bwana mungu wenu
waisraeli waondoka sinai katika siku ya ishirini ya mwezi wa pili wa mwaka wa pili wingu liliinuka kutoka juu ya maskani ya ushuhuda
 ndipo waisraeli wakaondoka kutoka jangwa la sinai wakasafiri kutoka sehemu moja hadi nyingine mpaka wingu lilipotua katika jangwa la parani
 waliondoka kwa mara ya kwanza kwa agizo la mungu kupitia kwa mose
 vikosi vya kambi ya yuda vilitangulia kwanza chini ya alama yao nahshoni mwana wa aminadabu alikuwa kiongozi wao
 nethaneli mwana wa suar alikuwa kiongozi wa kabila la isakari eliabu mwana wa heloni alikuwa kiongozi wa kabila la zabuloni
 ndipo maskani ya bwana ilipos hushwa nao wana wa gershoni na wana wa merari ambao waliibeba wakaondoka
 vikosi vya kambi ya reubeni vilifuata chini ya alama yao
elisuri mwana wa shedeuri alikuwa kiongozi wao
 shelumieli mwana wa surishadai aliongoza ki kosi cha kabila la simeoni naye eliasafu mwana wa deueli aliongoza kikosi cha kabila la gadi
 kisha wakohathi wakaondoka wakichukua vitu vitakatifu
maskani ya bwana ilikuwa isimamishwe kabla wao hawajafika
 vikosi vya kambi ya efraimu vilifuata chini ya alama yao
elis hama mwana wa amihudi alikuwa kiongozi wao
 gamalieli mwana wa pedasuri aliongoza kikosi cha kabila la manase naye abidani mwana wa gideoni alikuwa kiongozi wa kikosi cha kabila la benyamini
 mwishowe kama kikosi cha nyuma cha ulinzi wa vikosi vyote vi kosi vya kambi ya dani viliondoka chini ya alama yao
ahiezeri mwana wa amishadai alikuwa kiongozi wao
 pagieli mwana wa okrani aliongoza kikosi cha kabila la asheri naye ahira mwana wa enani aliongoza kikosi cha kabila la naftali
 huu ulikuwa ndio utaratibu wa kuondoka wa vikosi vya waisraeli walipokuwa wanaondoka
 basi mose akamwa mbia hobabu mwana wa reueli mmidiani mkwewe mose tunaondoka kwenda mahali ambapo bwana amesema nitawapa niny mahali hapo
twende pamoja nasi tutakutendea mema kwa maana bwana ameahidi mambo mema kwa israeli
 akajibu hapana sitakwenda nitarudi kwenye nchi yangu mwenyewe na watu wangu mwenyewe
 lakini mose akasema tafadhali usituache
wewe unajua mahali ambapo yatupasa kupiga kambi jangwani nawe unaweza kuwa macho yetu
 ikiwa utafuatana nasi tutashirikiana nawe yale mema yo yote tutakayopewa na bwana
 hivyo waliondoka kutoka mlima wa bwana nao wakasafiri kwa siku tatu
sanduku la agano la bwana liliwa tangulia kwa zile siku tatu ili kuwatafutia mahali pa kupumzika
 wingu la bwana lilikuwa juu yao wakati wa mchana walipoondoka kambini
 wakati wo wote sanduku lilipoondoka mose alisema ee bwana inuka watesi wako na watawanyike adui zako na wakimbie mbele zako
 wakati wo wote sanduku liliposimama alisema hesabu wao
ee bwana rudi kwa maelfu ya waisraeli wasiohesabika
moto kutoka kwa bwana basi watu wakalalamika kwa habari ya taabu zao masikioni mwa bwana naye alipowasikia hasira yake ikawaka
ndipo moto kutoka kwa bw ana ukawaka miongoni mwao na kuteketeza baadhi ya viunga vya kambi
 watu walipomlilia mose akamwomba bwana nao moto ukazimika
 hivyo mahali pale pakaitwa taberaa kwa sababu moto kutoka kwa bwana uliwaka miongoni kware kutoka kwa bwana umati wa mchanganyiko wa watu wenye kufanya makelele ya gh asia waliokuwa miongoni mwao walitamani sana chakula kingine waisraeli wakaanza kulia tena na kusema laiti tungekuwa na nyama tule tunakumbuka wale samaki tuliokula huko misri bila gharama pia yale matango matikiti maji mboga vitunguu na vitunguu saumu
 lakini sasa tumepoteza hamu ya chakula hatuoni kitu kingine cho chote isipokuwa hii mana mana ilifanana kama mbegu za giligilani nayo ilikuwa na rangi ya manjano iliyopauka
 hao watu walikwenda kukusanya kisha waliisaga kwa mawe ya kusagia ya mkono au kuitwanga kwenye vinu
waliipika vyunguni au kutengeneza maandazi
ladha yake ilikuwa kama kitu kilichotengenezwa kwa mafuta ya zeituni
 umande ulipoanguka ka mbini wakati wa usiku pia mana ilianguka pamoja nao
 mose akasikia watu wa kila jamaa wakilia kila mmoja kwenye mlango wa hema lake
bwana akakasirika mno naye mose akafadhaika
 akamwuliza bwana kwa nini umeleta taabu hii juu ya mtumishi wako nimekufanyia nini cha kukuchukiza hata ukaweka mzigo huu wa watu hao wote juu yangu je watu hawa wote mimi ndiye niliyewatungisha mimba je ni mimi niliyewazaa kwa nini naniambia niwachukue mikononi mwangu kama vile mlezi abebavyo mtoto mchanga hadi kwenye nchi uliyowaahidi baba zao nitapata wapi nyama kwa ajili ya watu wote hawa wanaendelea kunililia wakisema tupe nyama tule mimi siwezi kuwabeba watu hawa wote peke yangu mzigo a tabera hapa maana yake kunaungua
ni mzito sana kwangu
 kama hivi ndivyo unavyonitendea uniue sasa hivi kama nimepata kibali machoni pako usiniache nione maangamizi yangu mwenyewe
 bwana akamwambia mose niletee wazee sabini wa israeli unaowafahamu kama viongozi na maafisa miongoni mwa watu
walete katika hema la mkutano ili waweze kusimama huko pamoja nawe
 nami nitashuka na kusema nawe huko
nami nitachukua sehemu ya roho ile iliyo juu yako na kuiweka hiyo roho juu yao
wata kusaidia kubeba mzigo wa watu hao ili usije ukaubeba peke yako
 waambie hao watu jiwekeni wakfu wenyewe kwa ajili ya kesho wakati mtakapokula nyama
bwana aliwasikia mlipolia mkisema laiti tungekuwa na nyama tule tulikuwa na hali nzuri zaidi katika nchi ya misri sasa bwana atawapa nyama nanyi mtaila
 hamtaila kwa siku moja tu au siku mbili au tano kumi au siku ishirini bali kwa mwezi mzima mpaka ziwatokee puani na mtai chukia kabisa kwa kuwa mmemkataa bwana ambaye yupo miongoni mwenu nanyi mmelia mbele zake mkisema hivi kwa nini tulitoka misri lakini mose alisema mimi niko hapa miongoni mwa watu mia sita elfu wanaotembea kwa miguu nawe umesema nitawapa nyama za kula kwa mwezi mzima je wangeweza kupata ya kuwatosha hata kama makundi ya kondoo na ya ng ombe yangechinjwa kwa ajili yao je wangetosheka hata kama samaki wote wa baharini wangevuliwa kwa ajili yao bwana akamjibu mose je mkono wa bwana ni mfupi sana sasa utaona kama jambo nililolisema halitatim izwa kwa ajili yako au la
 kwa hiyo mose akatoka na kuwaambia watu lile ambalo bwa na alikuwa amesema
akawakusanya wazee wao sabini akawasimamisha kuzunguka hema
 kisha bwana akashuka katika wingu na kunena na mose naye akachukua sehemu ya roho iliyokuwa juu ya mose na kuiweka hiyo roho juu ya wale wazee sabini
roho alishuka juu yao wakatabiri lakini hawakufanya hivyo tena
 lakini watu wawili ambao majina yao ni eldadi na medadi walibaki kambini
walikuwa wameorodheshwa miongoni mwa wale wazee sabini lakini hawakutoka kwenda kwenye hema
lakini roho pia alishuka juu yao nao wakatabiri huko kambini
 mwanaume mmoja kijana alikimbia na kumwambia mose eldadi hesabu na medadi wanatabiri kambini
 yoshua mwana wa nuni ambaye alikuwa msaidizi wa mose tangu ujana wake akajibu akasema mose bwana wangu wanyamazishe lakini mose akajibu je unaona wivu kwa ajili yangu ninget amani watu wote wa bwana wangekuwa manabii na kwamba bwana angeweka roho yake juu yao ndipo mose na wale wazee wa israeli wakarudi kambini
bwana atuma kware kisha ukatokea upepo kutoka kwa bwana nao ukawaletea kware kutoka baharini
ukawaangusha kwenye eneo lote linalozunguka kambi na kujaa ardhini ki mo cha meta moja hivi kutoka ardhini kwenye eneo la umbali wa mwendo wa siku moja kila upande
 mchana kutwa na usiku kucha pamoja na siku nzima iliyofuata watu walitoka kwenda kuokota kware
hakuna mtu ye yote aliyekusanya chini ya homeri kumi b
kisha wakazianika kuzunguka kambi yote
 lakini wakati walipokuwa wakila nyama ingali bado kati ya meno yao na kabla hawajamaliza kula hasira ya bwana ikawaka dhidi ya watu naye akawapiga kwa tauni
 kwa hiyo mahali hapo pakaitwa kibroth hataavac kwa sababu huko ndiko walipowazika watu ambao walitamani sana chakula kingine
 kutoka kibroth hataava watu wakasafiri mpaka haaserothi na kukaa huko
miriamu na aroni wampinga mose miriamu na aroni walianza kuzungumza dhidi ya mose kwa sababu ya mke wake mkushi kwa kuwa alikuwa ameoa mkushi
 waliuliza je bwana amesema kupitia mose peke yake je hajasema kutupitia sisi pia bwana akasikia hili
 basi mose alikuwa mtu mnyenyekevu sana mnyenyekevu kuliko mtu mwingine ye yote katika uso wa dunia
ghafula bwana akawaa mbia mose aroni na miriamu njoni katika hema la mkutano ninyi nyote watatu
kwa hiyo wote watatu wakaenda
 kisha bwana akashuka katika nguzo ya wingu akasimam kwenye ingilio la hema akawaita aroni na miriamu
wakati wote b homeri kumi hapa ni sawa na c kibroth hataava maana yake makaburi ya wenye tamaa nyingi
wawili waliposogea mbele bwana akasema sikilizeni maneno yangu akiwapo nabii wa bwana miongoni mwenu ninajifunua kwake kwa maono ninanena naye katika ndoto
 lakini sivyo kwa mtumishi wangu mose yeye ni mwaminifu katika nyumba yangu yote
 kwake ninanena naye uso kwa uso wazi wazi wala si kwa mafumbo yeye huona umbo la bwana
kwa nini basi ninyi hamkuogopa kuzungumza kinyume cha mtumishi wangu mose hasira ya bwana ikawaka dhidi yao akawaacha
 wakati hilo wingu lili poinuka kutoka juu ya hema miriamu akawa tayari ana ukoma mweupe kama theluji
aroni akamgeukia akaona ana ukoma akamwambia mose tafadhali bwana wangu usituhesabie dhambi hii ambayo tumeifanya kwa upumbavu
 usimwache awe kama mtoto mchanga aliyezaliwa akiwa mfu ambaye nusu ya mwili wake imeharibika hapo at okapo katika tumbo la mama yake
 hivyo mose akamlilia bwana akisema ee mungu nakuomba umponye bwana akamjibu mose je kama baba yake angemtemea usoni asingeona aibu kwa siku saba mfungie nje ya kambi kwa siku saba baada ya hapo anaweza kurudishwa kambini
 kwa hiyo miriamu akafungiwa nje ya kambi kwa siku saba na watu hawakuendelea na safari mpaka aliporudishwa kambini
 baada ya hayo watu waliondoka haserothi wakapiga kambi katika jangwa la parani
kupeleleza kanaani bwana akamwambia mose watume baadhi ya watu wakaipeleleze nchi ya kanaani ambayo ninawapa waisraeli
kutoka katika kila kabila la baba zao tuma mmoja wa viongozi wao
hivyo kwa agizo la bwana mose akawatuma kutoka jangwa la parani
wote walikuwa viongozi wa waisraeli
 haya ndiyo majina yao kutoka kabila la reubeni shamua mwana hesabu wa zakuri kutoka kabila la simeoni shafati mwana wa hori kutoka kabila la yuda kalebu mwana wa yefune kutoka kabila la isakari igali mwana wa yosefu kutoka kabila la efraimu hoshea mwana wa nuni kutoka kabila la benyamini palti mwana wa rafu kutoka kabila la zabuloni gadieli mwana wa sodi kutoka kabila la manase kabila la yosefu gadi mwana wa susi kutoka kabila la dani amieli mwana wa gemali kutoka kabila la asheri sethuri mwana wa mikaeli kutoka kabila la naftali nabi mwana wa wofsi kutoka kabila la gadi geueli mwana wa maki
 haya ndiyo majina ya watu ambao mose aliwatuma kuipeleleza nchi
mose akampa hoshea mwana wa nuni jina la yoshua
 mose alipowatuma wakaipeleleze kanaani alisema p andeni kupitia negebu mwende mpaka nchi ya vilima
 mwuone nchi ni ya namna gani na kama watu waishio humo wana nguvu au dhaifu iwapo ni wachache au wengi
 kwamba wanaishi katika nchi ya namna gani je ni nzuri au mbaya wanaishi katika miji ya namna gani je haina kuta au ngome ardhi ikoje ina rutuba au la je kuna miti ndani yake au la jitahidini kadri mwezavyo kuleta baadhi ya matunda ya nchi
ulikuwa msimu wa kuiva zabibu za kwanza
 hivyo wakapanda na kuipeleleza nchi kutoka jangwa la sini hadi rehobu kuelekea lebo hamathi
 wakapanda kupitia negebu hadi wakafika hebroni mahali ambapo ahimani sheshai na talmai wazao wa anaki walipoishi
hebroni ulikuwa umejengwa miaka saba kabla ya mji wa soani ulioko misri
 walipofika katika bonde la eshkoli walivu nja tawi lililokuwa na kishada kimoja cha zabibu
wawili wao wakalichukua lile tawi kwenye mti pamoja na komamanga na tini
 eneo lile likaitwa bonde la eshkoli kwa sababu ya kile kishada cha zabibu ambacho waisraeli walikikata huko
 mwishoni mwa siku arobaini wakaru di kutoka kuipeleleza nchi
taarifa juu ya upelelezi wakarudi kwa mose aroni na jumuiya yote ya waisraeli huko kadeshi kwenye jangwa la parani
hapo ndipo walipotoa habari kwao na kwa kusanyiko lote na kuwaonyesha matunda ya hiyo nchi
 wakampa mose taarifa hii tuliingia katika nchi uliy otutuma nayo inatiririka maziwa na asali hili hapa tunda lake
 lakini watu wanaoishi huko ni wenye nguvu na miji yao ina ngome na ni mikubwa sana
huko tuliona hata wazao wa anaki
 waamaleki wanaishi negebu wahiti wayebusi na waamori wanaishi katika nchi ya vilima nao wakanaani wanaishi karibu na bahari na kando ya yordani
 kisha kalebu akawanyamazisha watu mbele ya mose na kusema imetupasa kupanda na kuimiliki nchi kwa maana hakika tunaweza kufanya hivyo
 lakini watu waliokuwa wamepanda pamoja naye wakasema hatuwezi kuwashambulia wale wa tu wana nguvu kuliko sisi
 wakaeneza taarifa mbaya miongoni mwa waisraeli kuhusu nchi waliyoipeleleza
wakasema nchi tuliyoipeleleza hula watu waishio ndani yake
watu wote tuliowaona huko ni majitu
 tuliwaona wanefili huko wazao wa anaki wanatokana na wanefili
tulijiona kama panzi machoni petu wenyewe nao ndivyo walivyotuona
watu usiku ule watu wote wa jumuiya walipaza sauti zao na kulia kwa sauti kuu
 waisraeli wote wakanung unika dhidi ya mose na aroni nalo kusanyiko lote wakawaambia laiti tungekuwa tumefia humo nchi ya misri au humu kwenye hili jangwa kwa nini bwana anatuleta katika nchi hii ili tufe kwa upanga wake zetu na watoto wetu watachukuliwa kama nyara
je isingekuwa bora kwetu kurudi misri wakasemezana wao kwa wao inatupasa kumchagu kiongozi na kurudi misri
wanaasi ndipo mose na aroni wakaanguka kifudifudi mbele ya kusanyiko lote la kiisraeli lililokusanyika hapo
 yoshua mwana wa nuni na kalebu mwana wa yefune waliokuwa miongoni mwa watu wale waliokwenda kuipeleleza nchi wakararua nguo zao wakasema na kusanyiko lote la kiisraeli wakawaambia nchi tuliyopita katikati yake na hesabu kuipeleleza ni nzuri sana sana
 ikiwa bwana anapendezwa nasi atatuongoz kuingia katika nchi ile nchi itiririkayo maziwa na asali naye atatupa nchi hiyo
 ila tu msimwasi bwana
wala msiwaogope watu wa nchi hiyo kwa sababu tutawameza
ulinzi wao umeondoka lakini bwana yupo pamoja nasi
msiwaogope
 lakini kusanyiko lote likazungumza juu ya kuwapiga kwa mawe
ndip utukufu wa bwana ukaonekana katika hema la mkutano kwa waisreali wote
 bwana akamwambia mose watu hawa watani dharau mpaka lini wataendelea kukataa ku niamini mimi mpaka lini ingawa nimetenda ishara za miujiza miongoni mwao nitawapiga kwa tauni na kuwaangamiza lakini ni takufanya wewe kuwa taifa kubwa lenye nguvu kuliko wao
 mose akamwambia bwana ndipo wamisri watasikia juu ya jambo hili kwa uweza wako uliwapandisha watu hawa kutoka miongoni mwao
 nao watawaambia wenyeji wa nchi hii jambo hili
wao tayari wameshasikia kwamba wewe ee bwana upo pamoja na watu hawa kuwa wewe ee bwan a umeonekana uso kwa uso nalo wingu lako hukaa juu yao tena wewe unawatangulia kwa nguzo ya wingu mchana na kwa nguzo ya moto usiku
 ikiwa utawaua watu hawa wote kwa mara moja mataifa ambayo yamesikia taarifa hii ku kuhusu wewe watasema bwana alishindwa ku waingiza watu hawa katika nchi aliyowaah idi kwa kiapo hivyo akawaua jangwani
 basi sasa nguvu za bwana na zionekane sawasawa na vile ulivyosema bwana si mwepesi wa hasira ni mwingi wa upendo na mwenye kusamehe dhambi na uasi
lakini haachi kumwadhibu mweny hatia huadhibu watoto kwa ajili ya hambi ya baba zao hata kizazi cha tatu na cha nne
 kwa kadri ya upendo wako mkuu usam ehe dhambi ya watu hawa kama vile ulivyowasamehe tangu wakati walipotoka misri mpaka sasa
 bwana akajibu nimewasamehe kama ulivyoomba
 hata hivyo kwa hakika kama niishivyo na kwa hakika kama utukufu wa bwana uijazavyo dunia yote hakuna hata mmoja wa watu hawa ambao waliuona utukufu wangu na ishara za miuj iza niliyotenda huko misri na huko jangwani lakini ambaye hakunitii na akanijaribu mara hizi kumi hakuna hata mmojawapo atakayeona nchi niliyowaahidi baba zao kwa kiapo
hakuna hata mmoja ambaye amenidharau atakayeiona
 lakini kwa sababu mtumishi wangu kalebu na roho ya tofauti na ananifuata kwa moyo wote nitamwingiza katika nchi aliyoiendea nao waz ao wake watairithi
 kwa kuwa waameleki na wakanaani wanaishi katika mabonde kesho geukeni mwelekee jangwani kwa kufuata nj ia iendayo bahari ya shamua
 bwana akamwambia mose na aroni jumuiya hii ovu itan ung unika dhidi yangu hadi lini nimesikia malalamiko ya hawa waisraeli wanaonung unika
 hivyo waambie hakika kama niishivyo asema bwana nitawafanyia vitu vile vile nilivyosikia mkisema kila mmoja wenu mwenye umri wa miaka ishirini au zaidi ambaye alihesabiwa na ambaye amenung unika dhid yangu miili yenu itaanguka katika jangwa hili
 hakuna hata mmoja wenu atakayeingia katika nchi niliyoapa kwa mkono ulioinuliwa kuwa makao yenu isipokuwa kalebu mwana wa yefune na yoshua mwana wa nuni
 lakini kwa watoto wenu ambao mlisema watachukuliwa kama mateka nitawaingiza humo ili waifurahie nchi ambayo ninyi mmeikataa
 lakini ninyi miili yenu itaanguka katika jangwa hili
 watoto wenu watakuwa wachungaji wa mifugo hapa kwa miaka arobaini wakiteseka kwa ajili ya kukosa uaminifu kwenu hadi mw ili wa mtu wenu wa mwisho ulale katika jangwa hili
 kwa miaka arobaini mwaka mmoja kwa ki la siku katika zile siku arobaini mlizoipelele za nchi mtateseka kwa ajili ya dhambi zenu na kujua jinsi ilivyo kunifanya mimi kuwa adui yenu
 mimi bwana nimesema hakika nitafanya mambo haya kwa jumuiya hii yote ovu ambayo imefungamana pamoja dhidi yangu
watakutana na mwisho wao katika jangwa hili hapa ndipo watafia
 hivyo watu wale ambao mose alikuwa amewatuma kuipeleleza nchi waliorudi na kuifanya jumuiya nzima kunung unika dhidi ya mose kwa kueneza taarifa mbaya kuhusu hiyo nchi watu hawa waliohusik kueneza taarifa mbaya kuhusu hiyo nchi walipigwa na kuanguka kwa tauni mbele za bwana
 miongoni mwa watu waliokwenda kuipeleleza hiyo nchi ni yoshua mwana wa nuni na kalebu mwana wa yefune peke yao waliosalia
 mose alipotoa taarifa hii kwa waisraeli wote waliomboleza kwa uchungu
 mapema a bahari ya shamu hapa ina maana bahari nyekundu au bahari ya mafunjo
hesabu asubuhi siku iliyofuata walipanda juu kuelekea kwenye nchi ya vilima virefu wakasema tumetenda dhambi tutakwea mpaka mahali bwana alipotuahidi
 lakini mose akasema kwa nini hamtii amri ya bwana jambo hili halitafanikiwa msipande juu kwa kuwa bwana hayupo pamoja nanyi
mtashindwa na adui zenu kwa kuwa waameleki na wakanaani watapambana nanyi huko
kwa sababu mmemwacha bwana hatakuwa pamoja nanyi ninyi mtaanguka kwa upanga
 hata hivyo kwa kiburi chao walipanda juu kuelekea nchi ya vilima virefu ijapokuwa mose hakutoka kambini wala sanduku la agano la bwana
 ndipo waameleki na wakanaani walioishi katika hiyo nchi ya vilima wakatelemka na kuwashambulia wakawapiga njia yote hadi horma
sadaka za nyongeza bwana akamwambia mose sema na waisraeli uwaambie baada ya ninyi kuingia katika nchi ninayowapa kama nyumbani nanyi mkitoa sadaka za kuteketezwa kwa moto kutoka katika makundi ya ng ombe au kondoo kama harufu nzuri inayompendeza bwana ikiwa ni sadaka za kuteketezwa au dhabihu kwa ajili ya nadhiri maalum ama sadaka ya hiari au sadaka ya sikukuu zenu ndipo yeye aletaye sadaka yake ataiweka mbele za bwana sadaka ya nafaka moja ya kumi ya efa ya unga laini uliochanganywa na robo ya hinib ya mafuta
 pamoja kila mwana kondoo kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa au dhabihu andaa robo ya hini ya divai kwa sadaka ya kinywaji
pamoja na kondoo mume andaa sadaka ya nafaka ya sehemu mbili za kumi za efac za unga laini uliochanganywa na theluthi moja ya hinid ya mafuta
 pamoja na theluthi moja ya hini ya divai kama sadaka ya kinywaji
vitoe kama harufu nzuri inayompendeza bwana
unapoandaa faha li mchanga kama sadaka ya kuteketezwa au dhabihu kwa ajili ya nadhiri maalum au sadaka ya amani kwa bwana leta pamoja na huyo fahali sadaka ya nafaka ya unga laini sehemu tatu za kumi za efa uliochanganywa na nusu ya hinif ya mafuta
a moja ya kumi ya efa ni kipimo cha uzito sawa na kilo moja
b robo ya hini ni kipimo cha ujazo sawa na lita moja
c sehemu mbili za kumi za efa ni sawa na kilo mbili
d theluthi ya hini ni sawa na lita moja na nusu
e sehemu tatu za kumi za efa ni sawa na kilo tatu
f nusu ya hini ni lita mbili pia utaleta nusu ya hini ya divai kama sadaka ya kinywaji
itakuwa sadaka iliyoteketezwa kwa moto harufu nzuri inayompendeza bwana
 kila fahali au kondoo mume kila mwana kondoo au mbuzi mchanga atatayarishwa kwa njia hii
 fanyeni hivi kwa jili ya kila mmoja kwa kadri ya wingi wa mtakavyoandaa
 kila mmoja ambaye ni mzawa ni lazima afanye vitu hivi kwa njia hii hapo aletapo sadaka ya kuteketezwa kwa moto kama harufu nzuri inayompendeza bwana
 kwa vizazi vijavyo wakati wo wote mgeni au mtu mwingine ye yote anayeishi miongoni mwenu aletapo sadaka ya kuteketezwa kuwa harufu nzuri ya kumpendeza bwana ni lazima afanye sawasawa kabisa na jinsi mnavyofanya ninyi
 jumuiya itakuwa na sheria hizo hizo kwenu na kwa mgeni aishiye miongoni mwenu hii ni amri ya kudumu kwa vizazi vijavyo
ninyi na mgeni mtakuwa sawa mbele za bwana sheria hizo hizo na masharti hayo hayo yatawahusu ninyi na mgeni aishiye miongoni mwenu
 bwana akamwambia mose sema na waisraeli na uwaambie mtakapoingia katika nchi ninayowapeleka nanyi mkala chakula cha nchi hiyo toeni sehemu ya chakula hicho kama sadaka kwa bwana
 toeni andazi kutoka katika malimbuko ya chakula chenu kitokacho katika ardhi na mkitoe kama sadaka kutoka katika sakafu ya kupuria nafaka
 kwa vizazi vyote vijavyo hamna budi kutoa sadaka hii kwa bwana kutoka katika malimbuko ya unga wenu
sadaka kwa ajili ya dhambi isiyo ya makusudi basi kama pasipo kukusudia umeshindwa kushika mojawapo katika amri hizi ambazo bwana alimpa mose amri yo yote ya bwana kwenu kupitia mose tangu siku ile bwana alipowapa na inaendelea hadi vizazi vyote vijavyo ikiwa hili limefanyika pasipo kukusudia bila jumuiya kuwa na habari nalo basi jumuiya yote itatoa fahali mchanga kuwa sadaka ya kuteketezwa kuwa harufu nzuri inayompendeza bwana pamoja na vilivyoamriwa yaani sadaka ya nafaka na ya kinywaji na mbuzi mume kwa ajili ya sadaka ya dhambi
 kuhani atafanya upatanisho kwa ajili ya jumuiya yote ya kiisraeli nao watasamehewa kwa kuwa haikuwa makusudi nao wamemletea bwana kwa ajili ya kosa lao sadaka iliyoteketezwa kwa moto na sadaka ya hesabu dhambi
 jumuiya yote ya kiisraeli pamoja na wageni waishio miongoni mwao watasamehewa kwa sababu watu wote walihusika katika kosa lile lisilokusudiwa
 lakini kama mtu mmoja peke yake akitenda dhambi pasipo kuku sudia ni lazima alete mbuzi mke wa mwaka mmoja kwa ajili ya sadaka ya dhambi
 kuhani atafanya upatanisho mbele za bwan kwa ajili ya yule aliyekosa kwa kufanya dhambi pasipo kukusudia wakati upatanisho utakapokuwa umefanyika kwa ajili yake atasamehewa
 sheria hiyo moja itamhusu kila mmoja ambaye ametenda dhambi pasipo kukusudia awe mzawa ama mgeni
 lakini ye yote ambaye amefanya dhambi kwa dharau awe mzawa au mgeni anamkufuru bwana naye mtu huyo ni lazima akatiliwe mbali na watu wake
 kwa sababu amelidharau neno la bwana na kuvunja amri zake mtu huyo ni lazima kwa hakika akatiliwe mbali hatia yake inabaki juu yake
mvunja sabato auawe waisraeli walipokuwa jangwani mtu mmoja alikutwa akikusanya kuni siku ya sabato
 wale waliomkuta akikusanya kuni wakamleta kwa mose aroni na kusanyiko lote nao wakamweka kifungoni kwa sababu haikufahamika kwa wazi kwamba afanyiwe nini
 ndipo bwana akamwambia mose huyo mtu ni lazima afe
kusanyiko lote lazima limpige mawe nje ya kambi
 hivyo kusanyiko likamtoa nje ya kambi na kumpiga mawe hadi akafa kama bwana alivyomwamuru mose
vifundo kwenye mavazi bwana akamwambia mose sema na waisraeli uwaambie kwa vizazi vyote vijavyo jifanyieni vifundo katika pindo za mavazi yenu vikiwa na uzi wa buluu kwenye kila kifundo
 mtakuwa mkivitazama vifundo hivyo ili mpate kukumbuka amri zote za bwana ili mpate kuzitii msije mkajitia uzinzi wenyewe kwa kuzifuata tamaa za mioyo yenu na za macho yenu
 ndipo mtakumbuka kuzitii amri zangu zote nanyi mtawekwa wakfu kwa mungu wenu
 mimi ndimi bwana mungu wenu niliyewatoa misri niwe mungu wenu
mimi ndimi bwana mungu wenu
kora kora mwana wa ishari mwana wa kohathi mwana wa lawi pamoja na baadhi ya wareubeni yaani dathani na abiramu wana wa eliabu na oni mwana wa palethi wakachukua baadhi ya watu wakainuka dhidi ya mose
pamoja nao walikuwapo wanaume wa ki israeli watu waliojulikana viongozi wa jumuiya waliokuwa wameteuliwa kuwa wakuu wa kusanyiko
 wakaja kama kikundi kuwapinga mose na aroni wakawaambia ninyi mmejitukuza sana kusanyiko hili lote ni takatifu kila mmoja wao naye bwana yu pamoja nao
kwa nini basi mmejitukuza wenyewe juu ya kusanyiko la bwana dathani na abiramu mose aliposikia jambo hili akaanguka kifudifudi
 kisha akamwambia kora na wafuasi wake wote asubuhi bwana ataonyesha ni nani aliye wake na ni nani aliye mtakatifu tena atamtaka mtu huyo aje kwake
mtu yule ambaye atamchagua atamfanya kuja karibu naye
 wewe kora na wafuasi wako wote mtafanya hivi chukueni vyetezo kesho wekeni moto na uvumba kwenye hivyo vyetezo mbele za bwana
mtu ambaye bwana atamchagua atakuwa ndiye mtakatifu
ninyi walawi mmejitukuza sana pia mose akamwambia kora enyi walawi sasa nisikilizeni
 haiwatoshi ninyi kwamba mungu wa israeli amewate ua ninyi kutoka katika kusanyiko lote la kiisraeli na kuwaleta karibu naye mpate kufanya kazi kwenye maskani ya bwana na kusimama mbele ya kusanyiko ili kuwahudumia amekuleta wewe na ndugu zako walawi mwe karibu naye lakini sasa unajaribu kupata na ukuhani pia
 wewe na wafuasi wako wote mmekusanyika pamoja kinyume cha bwana
ar oni ni nani kwamba ninyi mnung unike dhidi yake kisha mose akawaita dathani na abiramu wana wa eliabu
lakini wao wakasema sisi hatuji haitoshi tu kwam ba wewe umetuleta kutoka nchi itiririkayo maziwa na asali ili kutuua sisi jangwani nawe sasa pia unataka kuwa mkuu juu yetu zaidi ya hayo hujatuingiza katika nchi inayotiririk maziwa na asali wala hujatupa urithi wa mashamba na mashamba ya mizabibu
je utayang oa macho ya watu hawa hapana sisi hatuji ndipo mose akakasirika sana na kumwambia bwana us iikubali sadaka yao
mimi sikuchukua cho chote hata punda kutoka hesabu kwao wala sijamkosea hata mmoja wao
 mose akamwambia kora wewe na wafuasi wako wote kesho mtatokea mbele za bwana yaani wewe na hao wenzako pamoja na aroni
 kila mtu atachukua chetezo chake na kuweka uvumba ndani yake vyetezo kwa jumla na kuleta mbele za bwana
pia wewe na aroni mtaleta vyetezo vyenu
 kwa hiyo kila mtu akachukua chetezo chake akaweka moto na uvumba ndani yake na kusimama pamoja na mose na aroni kwenye mlango wa hema la mkutano
 kora alipokuwa amekusanya wafuasi wake wote kuwapinga mose na aroni kwenye mlango wa hema la mkutano utukufu wa bwana ukatokea kwa kusanyiko lote
 bwana akamwambia mose na aroni jitengeni kutoka kwenye kusanyiko hili ili nipate kuwaangamiza mara moja
 lakini mose na aroni wakaanguka kufudifudi na kulia kwa sauti wakasema ee mungu mungu wa roho za wanadamu wote utakuwa na hasira na kusany iko lote wakati ni mtu mmoja tu ametenda dhambi ndipo bwana akamwambia mose liambie kusanyiko ondokeni hapo karibu na mahema ya kora dathani na abiramu
 mose akainuka na kuwaendea dathani na abiramu nao wazee wa israeli wakafuatana naye
 mose akalionya kusanyiko sogeeni nyuma mbali na mahema ya hawa watu waovu msiguse kitu cho chote kilicho mali yao la sivyo mtafagiliwa mbali kwa sababu ya dhambi zao zote
 hivyo wakaondoka karibu na mahema ya kora dathani na abiramu
dathani na abiramu walikuwa wame toka nje nao walikuwa wamesimama pamoja na wa ke zao watoto wao na wale wanyonyao kwenye mlango wa mahema yao
 ndipo mose akasema hivi ndivyo mtakavyojua kuwa bwana amenituma kufanya mambo haya na kwamba halikuwa wazo langu
 ikiwa watu hawa watakufa kifo cha kawaida na kupatwa na yale ya kawaida yanayowapata wanadamu basi bwana hakunituma mimi
 lakini ikiwa bwana at aleta jambo jipya kabisa ardhi ikifunua kinywa chake na kuwameza wao pamoja na kila kitu kilicho mali yao nao washuke chini kaburinia wakiwa hai ndipo mtafahamu kuwa watu hawa wamemdharau bwana
a kaburi hapa maana yake ni kuzimu sheol kwa kiebrania ona pia mst
 mara mose alipomaliza kusema haya yote ardhi iliyokuwa chin yao ikapasuka nchi ikafunua kinywa chake na kuwameza wao pamoja na jamaa zao na watu wote wa kora na mali zao zote
 wakashuka chini kaburini wakiwa hai pamoja na kila kitu walichokuwa nacho nchi ikajifunika juu yao nao wakaangamia wakatoweka kutoka katika kusanyiko kutoka kilio chao waisraeli wote waliowazunguka walikimbia wakipaza sauti nchi inatumeza na sisi pia moto ukaja kutoka kwa bwana ukawateketeza wale watu waliokuwa wakifukiza uvumba
 bwana akamwambia mose mwambie eleazari mwana wa kuha ni aroni atoe vyetezo kwenye mabaki ya moto na kutawanya makaa mbali kiasi kwa maana vyetezo ni vitakatifu ni vyetezo vya watu waliofanya dhambi iliyowagharimu maisha yao
fua vyetezo hivyo kuwa bamba ili kufunika madhabahu kwa maana vimeletwa mbele za bwana na vimekuwa vitakatifu
navyo viwe ishara kwa waisraeli
 hivyo kuhani eleazari akavikusanya vile vyetezo vya shaba vilivyoletwa na wale waliokuwa wameteketezwa kwa moto naye akavifua kufunika madhabahu kama vile bwana alivyomwelekeza kupitia mose
hili lilikuwa kuwakumbusha waisraeli kwamba hakuna mtu hata mmoja isipokuwa mzao wa aroni awezaye kuja kufukiza uvumba mbele za bwana la sivyo angek uwa kama kora na wafuasi wake
 siku iliyofuata jumuiya yote ya kiisraeli wakanung unika dhidi ya mose na aroni wakisema mmewauwa watu wa bwana
 lakini wakati kusanyiko lilipokusanyika kupingana na mose na aroni na kugeuka kuelekea hema la mkutano ghafula wingu likafunika hema na utukufu wa bwana ukatokea
 ndipo mose na aroni wakaenda mbele ya hema la mkutano naye bwana akamwambia mose jitenge mbali na kusanyiko hili ili niweze kuwaangamiza mara moja
wakaanguka chini kifudifudi
 kisha mose akamwambia aroni chukua chetezo chako na uweke uvumba ndani yake pamoja na moto kutoka madhabahuni nawe uende haraka kwenye kusanyiko ili kufanya upatanisho kwa ajili yao
ghadhabu imekuja kutoka kwa bwana tauni imeanza
 hivyo aroni akafanya kama mose alivyosema hesabu akakimbilia katikati ya kusanyiko
tauni ilikuwa tayari imeanza miongoni mwa watu lakini aroni akafukiza uvumba na kufanya upatanisho kwa ajili yao
 aroni akasimama kati ya waliokuwa hai na waliokufa nayo tauni ikakoma
 lakini walikufa watu kutokana na tauni hiyo licha ya wale waliokuwa wamekufa kwa sababu ya kora
 ndipo aroni akamrudia mose kwenye mlango wa hema la mkutano kwa maana tauni ilikuwa imekoma
kuchipuka kwa fimbo ya aroni bwana akamwambia mose sema na waisraeli na ujipatie fimbo kumi na mbili kutoka kwao moja kutoka kwa kila mmoja wa viongozi wa kabila za bab zao
andika jina la kila mtu kwenye fimbo yake
 kwenye fimbo ya lawi andika jina la aroni kwa maana ni lazima iwepo fimbo moja kwa kila kiongozi kwa ajili ya kila kabila la baba zao
 ziweke hizo fimbo ndani ya hema la mkutano mbele ya sanduku la ushuhuda mahali ni kutanapo nawe
 fimbo ya mtu nitakayemchagua itachipua nami mwenyewe nitayakomesha haya manung uniko ya mara kwa mara ya waisraeli dhidi yako
hivyo mose akasema na waisraeli nao viongozi wao wakampa fimbo kumi na mbili fimbo moja kwa ajili ya ki la kabila la baba zao nayo fimbo ya aroni ikiwa miongoni mwa hizo
 mose akaziweka hizo fimbo mbele za bwana ndani ya hema la ushuhuda
siku iliyofuata mose aliingia kwenye hema la ushuhuda akaona ile fi mbo ya aroni ambayo iliwakilisha jamaa ya lawi haikuwa tu imechipua bali pia ilikuwa imetoa machipukizi kuchanua maua na kuzaa malozi
 ndipo mose akaleta zile fimbo zote kwa waisraeli wote kutoka mbele za bwana
wakaziangalia kila mtu akaichukua fimbo yake mwenyewe
 bwana akamwambia mose rudisha fimbo ya aroni mbele ya sanduku la ushuhuda ili ihifadhiwe kama al ama kwa waasi
hili litakomesha manung uniko yao dhidi yangu ili kwamba wasife
 mose akafanya sawasawa kama bwana alivyomwamuru
 waisraeli wakamwambia mose tutakufa tumepotea sote tumepotea ye yote akaribiaye maskani ya bwana atakufa
je sisi sote tutakufa wajibu wa makuhani na walawi bwana akamwambia aroni wewe wanao na jamaa ya baba yako mtawajibika kwa makosa dhidi ya mahali patakatifu wewe na wanao peke yenu ndio mtakaowajibika kwa makosa dhidi ya ukuhani
 walete walawi wenzako kutoka kabila la baba zako ili waungane nanyi na kuwasaidia wakati wewe na wanao mnapohudumu mbele ya hema la ushuhuda
 watawajibika kwenu na watafanya kazi zote za hema lakini kamwe wasisogelee vifaa vya patakatifu au madhababu la sivyo wao na ninyi mtakufa
 watajiunga nanyi na watawajibika kwa utunzaji wa hema la mkutano kazi zote kwenye hema wala hakuna mtu mwingine ye yote atakayeweza kusogea karibu hapo mlipo
mtawajibika katika utunzaji wa mahali patakatifu na madhabahu ili kwamba ghadhabu isiwaangukie waisraeli tena
 mimi mwenyewe nimewachagua walawi wenzenu kutoka miongoni mwa waisraeli kama zawadi kwenu waliowekwa wakfu kwa bwana ili kufanya kazi katika hema la mkutano
 lakini ni wewe tu na wanao mtakaoweza kutumika kama makuhani kuhusiana na kila kitu kwenye madhabahu na ndani ya pazia
ninawapa utumishi wa ukuhani kama zawadi
mtu mwingine ye yote atakayekaribia mahali patakatifu ni lazima auawe
sadaka kwa ajili ya makuhani na walawi kisha bwana akamwambia aroni mimi mwenyewe nimekuweka kuwa mwangalizi wa sadaka zote zitakazotolewa kwangu matoleo yote matakatifu waisr aeli wanayonipa ninakupa wewe na wanao kama sehemu yenu na fungu lenu la kawaida
 mtachukua sehemu ya yale matoleo matakatifu sana ambayo hayateketezwi kwa moto
kutoka katika matoleo yote wanayoniletea kama sadaka takatifu sana ziwe za nafaka au za dhambi au za makosa sehemu ile itakuwa yako na wanao
 myale kama kitu kilicho kitakatifu sana kila mwanaume atayala
ni lazima myaheshimu kama takatifu
 hiki pia ni chako cho chote kilichotengwa kutoka kwenye matoleo yote ya sadaka za kupunga za waisraeli
ninakupa wewe haya wana na binti zako kama sehemu yenu ya kawaida
kila mmoja wa nyumba yako ambaye ni safi kwa taratibu za ibada anaweza kuyala
 ninawapa mafuta ya ze ituni yaliyo bora kuliko yote na divai mpya iliyo bora kuliko zote wanayompa bwana kama malimbuko katika mavuno yao
 malimbuko yote ya nchi ambayo wanamletea bwana yata kuwa yenu
kila hesabu mmoja nyumbani kwako ambaye ni safi kwa taratibu za ibada anaweza kula
 kila kitu katika israeli ambacho kimetolewa kwa bwana ni chenu
 kila mzaliwa wa kwanza wa mwanadamu na wa mnyama ambaye ametolewa kwa bwana ni wenu
lakini ni lazima mumkomboe kila mwana mzaliwa wa kwanza na kila mzaliwa wa kwanza wa kiume wa wanyama wasio safi
 watakapokuwa na umri wa mwezi mmoja ni lazima mtawakomboa kwa bei ya ukombozi iliyowekwa kwa shekeli tanoa za fedha kulingana na shekeli ya mahali patakatifu yenye uzito wa gera ishirinib
 lakini kamwe usimkomboe mzaliwa wa kwanza wa maksai kondoo au mbuzi hawa ni watakatifu
nyunyizia damu yao juu ya madhabahu na uchome mafuta yao kama sadaka itolewayo kwa moto harufu nzuri inayompendeza bwana
 nyama zao zitakuwa chakula chenu kama ilivyokuwa kidari cha kupungwa na paja la mguu wa kulia
 cho chote kitakachotengwa kutoka katika sadaka takatifu ambazo waisraeli wanamtolea bwana ninakupa wewe wanao na binti zako kama fungu lenu la kawaida
ni agano la milele la chumvi mbele ya bwana kwako na watoto wako
 bwana akamwambia aroni hutakuwa na urithi wo wote katika nchi yao wala hutakuwa na sehemu miongoni mwao mimi ni fungu lako na urithi wako miongoni mwa waisraeli
 ninawapa walawi zaka yote katika israeli kama urithi wao kuwa kama malipo kwa kazi wanayoifanya wakati wanapohudumu katika hema la mkutano
 kuanzia sasa kamwe waisraeli wasisogelee karibu na hema la mkutano la sivyo watabeba matokeo ya dhambi zao nao watakufa
 ni walawi watakaofanya kazi katika hema la mkutano na kubeba wajibu wa makosa dhidi yake
hili ni agizo la kudumu kwa vizazi vijavyo
hawatapokea urithi wo wote miongoni mwa waisraeli
 badala yake ninawapa walawi zaka zote zinazotolewa na waisraeli kama sadaka kw bwana kuwa urithi wao
hiyo ndiyo sababu nimesema hivi kuhusu wao hawatakuwa na urithi miongoni mwa waisraeli
 bwana akamwambia mose sema na walawi na uwaambie mtakapopokea zaka a shekeli tano za fedha ni sawa na gramu ishirini ambazo ni kama gramu 
b gera ishirini ni sawa na uzito wa kama gramu 
kutoka kwa waisraeli ambayo ninawapa kama urithi wenu kutoka kwao ni lazima mtoe sehemu moja ya kumi ya hiyo zaka kama sadaka kwa bwana iwe zaka ya hiyo zaka
 sadaka yenu itahesabiwa kwenu kama naf aka kutoka katika sakafu ya kupuria au divai kutoka kwenye shinikizo la kukamulia zabibu
 kwa njia hii ninyi pia mtatoa sadaka kwa bwana kutoka katika zaka zote mtakazopokea kutoka kwa waisraeli
kutoka kwenye zaka hizi ni lazima mtoe sehemu ya bwana kwa aroni kuhani
 ni lazima mtoe kama sehemu ya bwana iliyo nzuri sana tena ile sehemu iliyo takatifu sana kuliko zote ya kile kitu mlichopewa
 waambie walawi wakati mtakapotoa sehemu zilizo bora sana itahesabiwa kwenu kama mazao ya sakafu ya kupuria nafaka au ya shinikizo la kukamulia zabibu
 ninyi na wa nyumbani mwenu mnaweza kula sehemu iliyobaki mahali po pote kwani ndio ujira wenu kwa ajili ya kazi yenu katika hema la mkutano
 kwa kutoa sehemu zake zilizo bora sana hamtakuwa na hatia katika jambo hili ndipo hamtatia unajisi sadaka takatifu za waisraeli nanyi hamtakufa
maji ya utakaso bwana akamwambia mose na aroni hivi ndivyo sheria ambayo bwana ameagiza itakavyo waambie waisraeli wakuletee mtamba mwekundu asiye na dosari wala waa na ambaye haj apata kufungwa nira
 mpeni kuhani eleazari huyo mtamba naye atatolewa nje ya kambi na kuchinjwa mbele yake huyo kuhani
 kisha kuhani eleazari atachukua baadhi ya damu yake kwenye kidole chake na kuinyunyiza mara saba kuelekea upande wa mbele ya hema la mkutano
 wakati akali akitazama mtamba huyo atateketezwa ngozi yake nyama yake damu na sehemu zake za ndani
 kuhani atachukua kuni za mti wa mwerezi hisopo na sufu nyekundu na kuvitupa kwenye huyo mtamba anayeungua
 baada ya hayo kuhani lazima afue nguo zake na aoge mwili wake kwa maji
kisha anaweza kurudi kambini lakini atakuwa najisi kwa kawaida ya ibada mpaka jioni
 mtu amchomaye huyo mtamba lazima naye pia afue nguo zake na kuoga kwa maji naye pia atakuwa najisi mpaka jioni
mtu ambaye ni safi atakusanya majivu ya mtamba huyo na kuyaweka mahali ambapo ni safi nje ya kambi kwa taratibu za kiibada
 hesabu yatahifadhiwa na jumuiya ya kiisraeli kwa matumizi katika maji ya utakaso ni kwa ajili ya kutakasa kutoka dhambini
 mtu akusanyaye majivu ya huyo mtamba ni lazima pia afue nguo zake kadhalika naye pia atakuwa najisi hadi jioni
hili litakuwa agizo la kudumu kwa waisraeli na kwa wageni wanaoishi miongoni mwao
 mtu ye yote agusaye maiti ya mtu ye yote atakuwa najisi kwa siku saba
 ni lazima ajitakase mwenyewe kwa maji katika siku ya tatu na siku ya saba ndipo atakuwa safi
lakini kama hatajitakasa mwenyewe katika siku ya tatu na ya saba hatakuwa safi
 mtu ye yote agusaye maiti ya mtu ye yote na kushindwa kujitakasa mwenyewe hunajisi maskani ya bwana
mtu huyo ni lazima akatiliwe mbali na israeli
kwa sababu ha janyunyiziwa maji ya utakaso yeye ni najisi unajisi wake hubaki juu yake
 hii ndiyo sheria it umikayo wakati mtu amekufa ndani ya hema ye yote aingiaye ndani ya hema hilo na ye yote aliye ndani yake watakuwa najisi kwa muda wa siku saba nacho kila chombo kisicho na mfuniko juu yake kitakuwa najisi
 mtu ye yote aliyeko nje mahali pa wazi agusaye mtu aliyeuawa kwa upanga au mtu aliyekufa kwa kifo cha kawaida au mtu ye yote agusaye mfupa wa mtu aliyekufa au kaburi atakuwa najisi kwa siku saba
 kwa mtu aliye najisi weka majivu ya sadaka ya utakaso wa dhambi ndani ya chombo umimine maji safi juu yao
 kisha mtu aliye safi kwa kawaida za kiibad atachukua hisopo achovye ndani ya maji na kunyunyizia hema na vifaa vyote pamoja na watu ambao walikuwemo
pia ni lazima amnyunyiz ie mtu ye yote ambaye amegusa mfupa wa mtu al iyekufa au kaburi au mtu ambaye ameuawa au mtu ambaye amekufa kifo cha kawaida
 mtu ambaye ni safi ndiye atakayemnyunyizia ye yote ambaye ni najisi siku ya tatu na siku ya saba na katika siku ya saba atamtakasa mtu huyo
mtu ambaye ametakaswa lazima afue nguo zake na kuoga kwa maji na jioni ile atakuwa safi
 lakini ikiwa mtu ambaye ni najisi hakujitakasa mwenyewe ni lazima akatiliwe mbali na jumuiya kwa sababu ameinajisi maskani ya bwana
maji ya utakaso hayajanyunyizwa juu yake naye ni najisi
 hii ni sheria ya kudumu kwao
mtu ye yote ambaye anan yunyiza yale maji ya utakaso lazima pia afue nguo zake na ye yote ambaye hugusa maji ya utakaso atakuwa najisi mpaka jioni
 kitu cho chote anachogusa mtu aliye najisi kitakuwa najisi na ye yote akigusaye huwa najisi mpaka jioni
maji kutoka kwenye mwamba katika mwezi wa kwanza jumuiya yote ya kiisraeli ilifika kw enye jangwa la sini nao wakakaa kadeshi
miriamu akafa huko na kuzikwa
mahali hapo hapakuwa na maji kwa ajili ya jumuiya hiyo nao wakakusanyika ili kumpinga mose na aroni
 watu wakagombana na mose na kusema laiti tungelikufa wakati ndugu zetu walipoanguka na kufa mbele za bwana kwa nini mmeileta jumuiya ya bwana kwenye jangwa hili ili tufe humu sisi na mifugo yetu kwa nini mmetupandisha kutoka misri mpaka mahali hapa pa kutisha hapa hakuna nafaka wala tini zabibu au makomamanga
wala hapa hakuna maji ya kunywa mose na aroni wakaondoka pale kwenye kusanyiko mpaka kwenye mlango wa hema la mkutano na kuanguka kifudifudi na utukufu wa bwana ukawatokea
 bwana akamwambia mose chukua ile fimbo we we na ndugu yako aroni kusanyeni kusanyiko pamoja
nena na ule mwamba mbele ya macho yao nao utatoa maji yake
utatoa maji kutoka katika huo mwamba kwa ajili ya jumuiya ili wao na mifugo yao waweze kunywa
kwa hiyo mose akaichukua hiyo fimbo kutoka pale ilipokuwa mbele za bwana kama alivyomwagiza
 mose na aroni wakakusanya kusanyiko pamoja mbele ya huo mwamba naye mose akawaambia sikilizeni enyi waasi je ni lazima tuwatoleeni maji kutoka katika mwamba huu ndipo mose akainua mkono wake na kuupiga mwamba mara mbili kwa fimbo yake
maji yakabubujika jumuiya na mifugo yao wakanywa
 lakini bwana akamwambia mose na aroni kwa sababu hamkuniamini mimi kiasi cha kuniheshimu kama mtakatifu machoni pa waisraeli hamtaiingiza jumuiya hii katika nchi ninayowapa
 haya yalikuwa maji ya meribaa mahali pale ambapo waisraeli waligombana na bwana naye akajionyesha mwenyewe huko kuwa mtakatifu katikati yao
a meriba maana yake kugombana
 hesabu edomu waliwakatalia israeli kupita mose akawatuma wajumbe kutoka kadeshi kwenda kwa mfalme wa edomu akisema hili ndilo ndugu yako israeli asemalo wewe unafahamu juu ya taabu zote ambazo zimetupata
 baba zetu walishuka misri nasi tumeishi huko miaka mingi
wamisri walitutesa sisi na baba zetu lakini tulipomlilia bwana alisikia kilio chetu na akamtuma malaika akatutoa misri
sasa tupo hapa kadeshi mji ulio mpakani mwa nchi yako
 tafadhali turuhusu tupite katika nchi yako
hatutapita katika shamba lo lote wala shamba la mizabibu au kunywa maji kutoka kwenye kisima cho chote
tutasa firi kufuata njia kuu ya mfalme na hatutageuka kulia wala kushoto mpaka tuwe tumeshapita nchi yako
 lakini mfalme wa edomu akajibu hamtapita hapa kama mkijaribu kupita tutatoka na kuwashambulia kwa upanga
 waisraeli wakajibu sisi tutafuata njia kuu tena ikiwa sisi au mifugo yetu tutakunywa tone la maji yenu tutalilipia
sisi tunataka tu kupita kwa miguu wala si kitu kingine cho chote
 watu wa edomu wakajibu tena hamwezi kupita hapa
ndipo watu wa edomu wakatoka dhidi ya waisraeli jeshi kubwa lenye nguvu
 kwa kuwa waedomu waliwakatalia waisraeli kupita katika nchi yao israeli wakageuka wakawaacha
kifo cha aroni jumuiya yote ya kiisraeli ikaondoka kutoka kadeshi wakafika kwenye mlima hori
 kwenye mlima hori karibu na mpaka wa edomu bwana akamwambia mose na aroni aroni atakusanywa pamoja na watu wake hataingia katika nchi ninayowapa waisraeli kwa sababu ninyi wawili mliasi dhidi ya agizo langu kwenye maji ya meriba
 watwae aroni na eleazari mwanawe na uw apandishe juu katika mlima wa hori
 mvue aroni mavazi yake na umvike eleazari mwanawe kwa maana aroni atakusanywa pamoja na watu wake atafia huko
 mose akafanya kama bwana alivyomwagiza wakapanda mlima hori mbele ya macho ya jumuiya yote ya kiisraeli
 mose akamvua aroni mavazi yake na kumvika mwanawe eleazari mavazi hayo
naye aroni akafia pale juu ya mlima
kisha mose na eleazari wakatelemka kutoka mlimani
 jumuiya yote ilipofahamu kwamba aroni amekufa jamaa yote ya kiisraeli wakamwambolezea kwa siku thelathini
nchi ya aradi yaangamizwa mfalme wa kikanaani wa aradi aliyeishi huko negebu ali posikia kwamba waisraeli walikuwa wanakuja kwa njia ya atharimu aliwashambulia waisraeli na kuwateka baadhi yao
 ndipo israeli akaweka nadhiri hii kwa bwana i kiwa utawatia watu hawa mikononi mwetu tutaiangamiza kabisa miji yao
 bwana akasikiliza ombi la waisraeli naye akawapa ushindi juu ya wakanaani
wakawaangamiza kabisa na miji yao hivyo mahali pale pakaitwa horma a
nyoka wa shaba waisraeli wakasafiri kutoka mlima hori kupitia njia inayoele kea bahari ya shamub kuizunguka edomu
lakini watu wakakosa uvumilivu njiani wakamnung unikia mungu na mose wakisema kwa nini umetupandisha kutoka misri ili tufe jangwani hakuna mkate hakuna maji nasi tunachukia sana chakula hiki duni ndipo bwana akapeleka nyoka wenye sumu katikati yao wakawauma watu nao waisraeli wengi wakafa
 watu wakamjia mose na kusema tumetenda dhambi wakati tuliponena dhidi ya bwana na dhidi yako
mwombe bwana ili atuon dolee hawa nyoka
hivyo mose akawaombea hao watu
bwana akamwambia mose tengeneza nyoka wa shaba na umweke juu ya mti ye yote aliyeumwa na nyoka anaweza kumtazama na akaishi tena
 kwa hiyo mose akatengeneza a horma hapa maana yake maangamizi
b kiebrania yam suph ndiyo bahari ya mafunjo yaana bahari ya matete
 hesabu nyoka wa shaba na kumweka juu ya mti
kisha wakati mtu ye yote alipoumwa na nyoka naye akamtazama yule nyoka wa shaba aliishi
safari kwenda moabu waisraeli waliendelea na safari yao na wakapiga kambi huko obothi
 kisha wakaondoka obothi na kupiga kambi huko iye abarimu katika angwa linalotazamana na moabu kuelekea maawio ya jua
 kutoka hapo waliendelea mbele wakapiga kambi kwenye bonde la zeredi
 wakasafiri kutoka hapo na kupiga kambi kando ya mto arnoni ambao uko katika jangwa lililoenea adi nchi ya waamori
arnoni ni mpaka wa moabu kati ya moabu na waamori
 ndiyo sababu kitabu cha vita vya bwana kinasema mji wa wahebu nchini seifa na mabonde ya armoni na mitelemko ya mabonde inayofika hadi mji wa ari na huelekea mpakani mwa moabu
 kutoka hapo waliendelea mbele kisima cha beeri kwenye kile kisima ambacho bwana alimwambia mose wakusanye watu pamoja nami nitawapa maji
 kisha israeli akaimba wimbo huu bubujika ee kisima imba kuhusu maji kuhusu kisima ambacho kilichimbwa na wakuu ambacho watu mashuhuri walikifukua watu mashuhuri wakiwa na fimbo za utawala na bakora
kisha wakatoka jangwani kwenda matana kutoka matana wakafika nahalieli kutoka nahalieli wakafika bamothi kutoka bamothi wakafika kwenye bonde ililoko moabu mahali ambapo kilele cha pisga kinatazamana na nyika
kushindwa kwa sihoni na ogu israeli akawatuma wajumbe kumwambia sihoni mfalme wa waamori uturuhusu tupite katika nchi yako
hatutageuka kando kwenda katika mashamba au mashamba ya mizabibu ama kunywa maji kutoka kisima cho chote
tutasafiri kwenye njia kuu ya mfalme hata tutakapokuwa tumekwisha kupita katika nchi yako
 lakini sihoni hakumruhusu israeli apite katika nchi yake
alilik utanisha jeshi lake lote wakaondoka kwenda jangw ani ili kupigana na israeli
wakati alipofika huko yahasa akapigana na israeli
 hata hivyo israeli alimshinda kwa upanga na kuiteka ardhi yake kutoka arnoni mpaka yaboki lakini ni hadi kufikia nchi ya waamoni tu
kwa sababu mipaka yake ilikuwa imezungushwa ukuta
 israeli akaiteka miji yote ya waamori na kuikalia pamoja na heshboni na makazi yote yanayoizunguka
 heshboni ulikuwa mji wa sihoni mfalme wa waamori ambaye alikuwa amepigana dhidi ya mfalme wa moabu aliyetangulia na akawa amechukua ardhi yake yote mpaka arnoni
 ndiyo sababu watunga mashairi husema njoo heshboni na ujengwe tena mji wa sihoni na ufanywe upya
 moto uliwaka kutoka heshboni mwali wa moto kutoka mji wa sihoni
uliteketeza ari ya moabu raia wa mahali pa arnoni palipoinuka
 ole wako ee moabu umeharibiwa enyi watu wa kemoshi amewatoa wanawe kuwa wakimbizi na binti zake kama mateka kwa mfalme sihoni wa waamori
 lakini tumewashinda heshboni umeharibiw hadi diboni
tumebomoa hadi kufikia nofa ulioenea hadi medeba
 kwa hiyo israeli akaishi katika nchi ya waamori
 baada ya mose kutuma wapelelezi kwenda mji wa yazeri waisraeli waliteka viunga vya mji huo na kuwafukuza waamori waliokuwa wanaishi huko
 kisha wakageuka na kwenda katika njia inayoelekea bashani ogu mfalme wa bashani pamoja na jeshi lake lote wakatoka kupigana nao huko edrei
 bwana akamwambia mose usimwogope ogu kwa sababu nimeshamkabidhi mikononi mwako pamoja na jeshi lake lote na nchi yake
mtendee kama ulivyomtendea sihoni mfalme wa waamori ambaye alitawala huko heshboni
hesabu kwa hiyo wakamuua pamoja na wanawe na jeshi lake lote bila ya kumwacha hata mtu mmoja hai
wakaimiliki nchi yake
balaki anamwita balaamu kisha waisraeli wakasafiri katika tambarare za moabu na kupiga kambi kando ya mto yordani ng ambo ya yeriko
basi balaki mwana wa sipori aliona mambo yote yale is raeli aliyowatendea waamori moabu aliogopa kwa kuwa walikuwapo watu wengi sana
hakika moabu alijawa na hofu kubwa kwa sababu ya waisraeli
wamoabu wakawaambia wazee wa midiani umati huu wa watu unakwenda kulamba kila kitu kinachotuzunguka kama maksai alambavyo majani ya shambani
kwa hiyo balaki mwana wa sipori ambaye alikuwa mfalme wa moabu wakati huo akatuma wajumbe kwenda kumwita balaamu mwana wa beori ambaye alikuwa huko pethori karibu na mto eufrati katika nchi yake ya kuzaliwa
balaki akasema taifa limekuja kutoka misri nao wamefunika uso wa nchi nao wametua karibu nami
 sasa uje kuwalaani watu hawa kwa kuwa wana nguvu sana kuliko mimi
kisha huenda nikaweza kuwashinda na kuwatoa nje ya nchi
kwa kuwa ninajua kwamba wale unaowa bariki wanabarikiwa na wale unaowalaani wanalaaniwa
wazee wa moabu na wamidiani wakaondoka wakiwa wamechukua ada ya uaguzi
walipokwenda kwa balaamu wakamweleza kile balaki alichokuwa amesema
balaamu akawaambia mlale hapa usiku huu nami nitawaletea jibu lile bwana atakalonipa
kwa hiyo wakuu wa moabu wakakaa naye
mungu akamjia balaamu na kumwuliza watu gani hawa walio pamoja nawe balaamu akamwambia mungu balaki mwana wa sipori mfalme wa moabu alinipelekea ujumbe huu taifa ambalo limekuja kutoka misri limefunika uso wa nchi
sasa uje ukanilaaniye hao watu
kisha huenda nitaweza kupigana nao na kuwafukuza
 lakini bwana akamwambia balaamu usiende pamoja nao
hupaswi kulaani watu hao kwa kuwa wamebarikiwa
 asubuhi iliyofuata ak aamka akawaambia wakuu wa balaki rudini katika nchi yenu kwa kuwa bwana amenikataza nisiende pamoja nanyi
 kwa hiyo wakuu wa maobu wakarudi kwa balaki na kumwambia balaamu amekataa kuja pamoja nasi
 kisha balaki akatuma wakuu wengine wengi zaidi na wanaohesh imiwa zaidi kuliko wale wa kwanza
 wakafika kwa balaamu na kumwambia balaki mwana wa sipori amesema hivi usiruhusu kitu cho chote kikuzuie kuja kwangu kwa sababu nitakulipa vizuri sana na kufanya lo lote usemalo
njoo unilaanie watu hawa
 lakini balaamu akawajibu hata kama balaki angenipa jumba lake la kifalme likiwa limejazwa fedha na dhahabu singeweza kufanya kitu cho chot kikubwa au kidogo kutenda kitu nje ya agizo la bwana mungu wangu
 mlale hapa usiku huu kama wale wengine walivyofanya nami nitatafuta ni nini kingine bwana atakachoniambia
 usiku ule bwana akamjia balaamu na kumwambia kwa kuwa watu hawa wamekuja kukuita wewe nenda nao la kini ufanye tu lile nitakalokuambia
punda wa balaamu balaamu akaamka asubuhi akatandika punda wake akaenda pamoja na wakuu wa moabu
 lakini mungu alikasirika sana alipokwenda naye malaika wa bwana akasimama barabarani kumpinga
balaamu alikuwa amepanda punda wake na watumishi wake wawili walikuwa pamoja naye
 wakati punda alipomwona malaika wa bwana akiwa amesimama barabarani akiwa na upanga uliofutwa mkononi mwake punda akageukia upande kuelekea shambani
balaamu akampiga ili amrudishe barabarani
 ndipo malaika wa bwana akasimama katika njia nyembamba iliyo kati ya mashamba mawili ya mizabibu yakiwa na kuta pande zote mbili
 punda alipomwona malaika wa bwana alijisukumiza karibu na ukuta na kugandamiza mguu wa balaamu ukutani
ndipo balaamu akampiga tena punda
 kisha malaika wa bwana akaendelea mbele na kusimama mahali pembam ba ambapo hapakuwepo nafasi ya ku geuka upande wa hesabu kulia wala wa kushoto
 punda alipomwona malaika wa bwana alila la chini balaamu angali amempanda naye balaam akakasirika na kumpiga kwa fimbo yake
 kisha bwana akakifunua kinywa cha punda akamwambia balaamu nimekutendea nini kinachokufanya unipige mara hizi tatu balaamu akamjibu punda umenifanya mjinga kama ningel ikuwa na upanga mkononi mwangu ningelikuua sasa hivi
 punda akamwambia balaamu je mimi si punda wako mwenyewe ambaye umenipanda siku zote hadi leo je nimekuwa na tabia ya kufanya hivi kwako akajibu hapana
 kisha bwana akafungua macho ya balaamu naye akamwona malaika wa bwana amesimama barabarani akiwa ameufuta upanga wake
balaamu akainama akasujudu
 malaika wa bwana akamwuliza balaamu kwa nini umempiga punda wako mara tatu hizi nimekuja kukuzuia kwa sababu njia yako imepotoka mbele yangu
 punda aliniona na kunikwepa mara hizi tatu
kama punda hangenikwepa hakika ningekuwa nimesha kuua sasa lakini ningemwacha punda hai
 balaamu akamwambia malaika wa bwana nimetenda dhambi
sikutambua kuwa umesimama barabarani kunizuia
basi kama haikupendezi nitarudi
 malaika wa bwana akamwambia balaamu uende na watu hao lakini useme tu lile nikuambialo
kwa hiyo balaamu akaenda na wale wakuu wa balaki
 balaki aliposikia kuwa balaamu anakuja akatoka kumlaki katika mji wa moabu katika mpaka wa arnoni ukingoni mwa nchi yake
 balaki akamwambia balaamu je sikukupelekea jumbe za haraka kwa nini hukuja kwangu hivi kweli mimi siwezi kukulipa balaamu akajibu vem a sasa nimekuja kwako
lakini kwani nina uwezo wa kusema tu cho chote ni lazima niseme tu kile ambacho mungu ataweka kinywani mwangu
 kisha balaamu alikwenda na balaki mpaka kiriathi husothi
 balaki akatoa dhabihu ya ng ombe na kondoo baadhi yake akampa balaamu na wakuu wa liokuwa pamoja naye
 asubuhi iliyofuata ba laki akamchukua balaamu mpaka bamothi baali kutoka huko balaamu akawaona baadhi ya watu
ujumbe wa kwanza wa balaamu balaamu akasema nijengee hapa madhabahu saba mnitayarishie mafahali saba na kondoo waume saba
 balaki akafanya kama balaamu alivyosema hao wawili kila mmoja wao akatoa fahali mmoja na kondoo dume mmoja juu ya kila madhabahu
kisha balaamu akamwambia balaki kaa hapa kando ya sadaka yako wakati mimi ninakwenda kando
huen da bwana atakuja kukutana nami
lo lote atakalonifunulia nitakuambia
basi akaenda hata mahali peupe palipoinuka
mungu akakutana naye balaamu akasema nimekwisha kutengeneza madhabahu saba na juu ya kila madhabahu nimetoa sadaka ya fahali mmoja na kondoo mume mmoja
bwana akaweka ujumbe katika kinywa cha balaamu na kusema rudi kwa balaki umpe ujumbe huu
basi balaamu akarudi kwa balaki akamkuta amesimama kando ya sadaka yake akiwa na wakuu wote wa moabu
 ndipo balaamu akasema ujumbe wake balaki amenileta kutoka aramu naye mfalme wa moabu kutoka milima ya mashariki
akasema njoo unilaanie yakobo njoo unishutumie israeli
 nitawezaje kuwalaani hao ambao mungu hajawalaani nitawezaje kuwashutumu hao ambao mungu hakuwashutumu kutoka vilele vya miamba ninawaona kutoka mahali palipoinuka ninawatazama
ninaliona taifa ambalo wanaishi peke yao nao hawahesabiwi kama mojawapo ya a
 ni nani awezaye kuhesabu mavumbi ya yakobo au kuhesabu robo ya israeli mimi na nife kifo cha mtu mwenye haki na mwisho wangu na uwe kama wao balaki akamwambia balaamu ni nini ulichonitendea nimekuleta ulaani adui zangu lakini wewe badala yake umewabariki balaamu akajibu je hainipasi kusema kile bwana anachowek katika kinywa changu hesabu ujumbe wa pili wa balaamu ndipo balaki akamwambia twende pamoja mahali pengine ambapo unaweza kuwaona utawaona baadhi tu wala si wote
nawe kutoka huko unilaanie
 basi akampeleka kwenye shamba la sofimu juu ya kilele cha mlima pisga pale akajenga madhabahu saba na kutoa sadaka ya fahali na kondoo mume mmoja juu ya kila madhabahu
 balaamu akamwambia balaki kaa hapa kando ya sadaka yako wakati ninapokwenda kuonana na mungu kule
 bwana akakutana na balaamu akaweka ujumbe katika kinywa chake akasema rudi kwa balaki umpe ujumbe huu
 basi balaamu akarudi kwa balaki akamkuta amesimama kando ya sadaka yake akiwa na wakuu wa moabu
balaki akamwuliza je bwana amesema nini ndipo balaamu akasema ujumbe wake balaki inuka na usikilize nisikie mimi wewe mwana wa sipori
 mungu si mtu hata aseme uongo wala yeye si mwanadamu hata ajute
je anasema kisha asitende je anaahidi asitimize nimepokea agizo kubariki amebariki nami siwezi kubadilisha
 haijaonekana bahati mbaya katika yakobo wala taabu katika israeli
bwana mungu wao yu pamoja nao nayo sauti kuu ya mfalme imo katikati yao
 mungu aliwatoa kutoka misri wana nguvu za nyati
 hakuna uchawi dhidi ya yakobo wala hakuna uaguzi dhidi ya israeli
sasa kuhusu yakobo na israeli itasemwa tazama yale mungu aliyotenda taifa lainuka kama simba jike linajiinua kama simba ambaye hatulii mpaka amalize kurarua mawindo yake na kunywa damu ya mawindo yake
 kisha balaki akamwambia balaamu usiwalaani kabisa wala usiwabariki kabisa balaamu akajibu j e sikukuambia ni lazima nifanye lo lote analosema bwana ujumbe wa tatu wa balaamu basi balaki akamwambia balaamu njoo nikupeleke mahali pengine
huenda itampendeza mungu kukur uhusu unilaanie hao watu kutoka mahali hapo
 balaki akamchukua balaamu juu ya mlim peori unaotazamana na nyika
 balaamu akasem a nijengee hapa madhabahu saba uandae mafahali saba na kondoo waume saba kwa ajili yangu
 balaki akafanya kama balaamu alivyosema kisha akatoa sadaka ya fahali mmoja na kondoo mume mmoja juu ya kila madhabahu
basi balaamu al ipoona imempendeza bwana kubariki israeli hakuendelea tena kutafuta kwa bidii kujua mapenzi ya mungu kama nyakati nyingine bali aligeuza uso wake kuelekea nyikani
 balaamu alipotazama nje na kuona israeli amepiga kambi kabila kwa kabila roho wa mungu akawa juu yake naye akatoa ujumbe wake ujumbe wa balaamu mwana wa beori ujumbe wake yeye ambaye jicho lake linaona vizuri ujumbe wake yeye ambaye husikia maneno ya mungu ambaye huona maono kutoka kwa mwenye nguvu ambaye huanguka kifudifudi na ambaye macho yake yamefunguka tazama jinsi yalivyo mazuri mahema yako ee yakobo maskani yako ee israeli kama mabonde yanaenea kama bustani kando ya mto kama miti ya udi il iyopandwa na bwana kama mierezi kando ya maji
 maji yatatiririka kutoka katika ndoo zake mbegu yake itakuwa na maji tele
mfalme wake atakuwa mkuu kuliko mfalme agagi ufalme wake utatukuka
 mungu alimleta kutoka misri yeye ana nguvu kama nyati
anayararua mataifa yaliyo adui zake na kuvunja mifupa yao vipande vipande huwachoma kwa mishale yake
 hujikunyata na kuvizia kama simba kama simba jike nani anayethubutu kumwaamsha abarikiwe kila akubarikie na alaaniwe kila akulaaniye hesabu ndipo hasira ya balaki ikawaka dhidi ya balaamu
akapiga mikono yake pamoja akamwambia balaamu nilikuita uje kulaani adui zangu lakini umewa bariki mara hizi tatu
 sasa ondoka upesi uende nyumbani mimi nilisema nitakuzawadia vizuri sana lakini bwana amekuzuia usizawadiwe
 balaamu akamwambia balaki je hukumbuki jinsi nilivyowaambia wajumbe uliowatuma kwangu niliwaambia hivi hata ikiwa balaki angenipa jum ba lake la kifalme likiwa limejazwa fedha na dhahabu nisingeweza kufanya kitu cho chote kwa matakwa yangu kikiwa kizuri au kibaya kwenda kinyume na agizo la bwana nami imenipasa kusema tu kile bwana atakachosema sasa ninarudi kwa watu wangu lakini njoo nikuonye kuhusu kile watu hawa watakachowatenda watu wako siku zijazo
ujumbe wa nne wa balaamu kisha balaamu akatoa ujumbe wake ujumbe wa balaamu mwana wa beori ujumbe wake yeye ambaye jicho lake linaona vizuri ujumbe wake yeye ambaye husikia maneno ya mungu ambaye ana maarifa kutoka kwa aliye juu huona maono kutoka mwenye nguvu ambaye huanguka kifudifudi na ambaye macho yake yamefunguka namwona yeye lakini si sasa namtazama yeye lakini si karibu
nyota itatoka kwa yakobo fimbo ya ufalme itainuka kutoka kwa israeli
atawaponda wamoabu vipaji vya nyuso na mafuvu yote ya wana wa shethi
 edomu itamilikiwa seiri adui wake itamilikiwa lakini israeli atakuwa na nguvu
 mtawala atakuja kutoka kwa yakobo na kuangamiza walionusurika katika mji
 kisha balaamu akawaona watu wa amaleki na kutoa ujumbe wake amaleki ilikuwa ya kwanza miongoni mwa lakini mwisho wake itaangamizwa milele
 kisha akawaona wakeni akatoa ujumbe wake makao yenu ni salama kiota chenu kiko kwenye mwamba hata hivyo ninyi wakeni mtaangamizwa ashuru atakapowachukuwa mateka
 ndipo akatoa ujumbe wake lo ni nani atakayeweza kuishi wakati mungu atakapofanya hili meli zitakuja kutoka pwani za kitimu zitaitiisha ashuru na eberi lakini nao pia wataangamizwa
 kisha balaamu akainuka na kurudi nyumbani kwake naye balaki akashika njia yake
moabu yashawishi israeli wakati israeli alipokuwa akikaa shitimu wanaume wa israeli wa lianza kuzini na wanawake wa kimoabu ambao waliwaalika kushiriki katika kutoa kafara kwa miungu yao
watu wakala na kusujudu mbele ya miungu hii
 kwa hiyo israeli akau ngana katika kumwabudu baali wa peori
hasira ya bwana ikawaka dhidi yao
bwana akamwambia mose uwachukue viongozi wote wa wa tu hawa uwaue na uwaweke hadharani mchana peupe mbele za bwana ili hasira kali ya bwana iweze kuondoka kwa israeli
kwa hiyo mose akawaambia waamuzi wa israeli kila mmoja wenu lazima awaue wale wanaume wenu walioshiri ki katika kumwabudu baali wa peori
ndipo mwanaume wa kiisraeli akamleta mwanamke wa kimidiani katika jamaa yake pale pale mbele ya mose na mkutano wote wa israeli walipokuwa wakilia kwenye lango la hema la mkutano
 finehasi mwana wa eleazari mwana wa kuhani aroni alipoon jambo hili akaondoka kwenye kusanyiko akachukua mkuki mkononi mwake akamfuata yule mwiisraeli ndani ya hema
akawachoma mkuki wote wawili kwa pamoja ukapenya kwenye mwili wa yule mwisraeli na mwili wa yule mwanamke
ndipo tauni iliyokuwepo dhidi ya waisraeli ikakoma
 lakini wale waliokufa kw hiyo tauni walikuwa watu 
 hesabu bwana akamwambia mose finehasi mwana wa eleazari mwana wa kuhani aroni amegeuza hasira yangu mbali na waisraeli kwa sababu alikuwa na wivu kama nilio nao kwa heshima yangu miongoni mwao kwamba kwa wivu wangu sikuwaangamiza
 kwa hiyo mwambie finehasi ninafanya agano langu la amani naye
 yeye pamoja na wazao wake watakuwa na agano la ukuhani milele kwa sababu alikuwa na wivu kw ajili ya heshima ya mungu wake na akafanya upatanisho kwa waisraeli
 jina la mwisraeli ambaye aliuawa pamoja na mwanamke wa kimidian ni zimri mwana wa salu kiongozi wa jamaa ya simeoni
 jina la mwanamke wa kimidiani aliyeuawa ni kozbi binti wa suri aliyekuwa mkuu wa kabila la jamaa ya wamidiani
 bwana akamwambia mose watendeeni wamidiani kama adui na muwaue kwa sababu wao waliwatendea kama adui wakati walipowadanganya katika tukio la peori na dada yao kozbi binti wa kiongozi wa kimidiani mwanamke ambaye aliuawa wakati tauni ili pokuja kama matokeo ya tukio la peori
kuhesabiwa watu mara ya pili baada ya hiyo tauni bwana akamwambia mose na eleazari mwana wa kuhani aroni hesabu jumuiya yote ya kiisraeli kwa jamaa zao wale wote wenye umri wa miaka ishirini na zaidi ambao wanaweza kutumika katika jeshi la israeli
 hivyo mose na kuhani eleazari wakazungumza na watu kwenye nchi tambarare ya oabu ng ambo ya yordani kutokea yeriko wakasema hesabuni wanaume wenye umri wa mi aka ishirini na zaidi kama bwana alivyomwagiza mose
hawa ndio waisraeli waliotoka misri wazao wa reubeni yaan mwana mzaliwa wa kwanza wa israeli walikuwa kutoka kwa hanoki ukoo wa wahanoki kutoka kwa palu ukoo wa wapalu kutoka kwa hezroni ukoo wa wahezroni kutoka kwa karmi ukoo wa wakarmi
 hizi zilikuwa ndizo koo za reubeni wale waliohesabiwa walikuwa 
 mwana wa palu alikuwa eliabu wana wa eliabu walikuwa nemueli dathani na abiramu
hawa wawili dathani na abiramu walikuwa maafisa wa jumuiya ambao walimwasi mose na aroni nao walikuwa miongoni mwa wafuasi wa kora wakati walipomwasi bwana
 ardhi ilifunua kinywa chake na kuwameza pamoja na kora ambaye wafuasi wake walikufa wakati moto ulipowateketeza wanaume 
nao walikuwa kama alama ya onyo
 pamoja na hayo ukoo wa kora hawakufa
 wazao wa simeoni kwa koo zao walikuwa kutoka kwa nemueli ukoo wa wanemueli kutoka kwa yamini ukoo wa wayamini kutoka kwa sohari ukoo wa wasohari kutoka kwa shauli ukoo wa washauli
 hizi ndizo koo za simeoni walikuwa 
 wazao wa gadi kwa koo zao walikuwa kutoka kwa sifoni ukoo wa wasifoni kutoka kwa hagi ukoo wa wahagi kutoka kwa shuni ukoo wa washuni kutoka kwa ozni ukoo wa waozni kutoka kwa eri ukoo wa waeri kutoka kwa arodi ukoo wa waarodi kutoka kwa areli ukoo wa waareli
 hizi ndizo zilizokuwa koo za gadi wale waliohesabiwa walikuwa 
 eri na onani walikuwa wana wa yuda lakini walifia huko kanaani
 wazao wa yuda kwa koo zao walikuwa kutoka kwa shela ukoo wa washela kutoka kwa peresi ukoo wa waperesi kutoka kwa zera ukoo wa wazera
 wazao wa peresi walikuwa kutoka kwa hezroni ukoo wa wahezroni kutoka kwa hamuli ukoo wa wahamuli
 hizi ndizo zilizokuwa koo za yuda wale waliohesabiwa walikuwa wazao wa isakari kwa koo zao walikuwa kutoka kwa tola ukoo wa watola kutoka kwa pua ukoo wa wapua kutoka kwa yashubu ukoo wa wayashubu kutoka kwa shimroni ukoo wa washimroni
 hizi ndizo zilizokuwa koo za isakari wale waliohesabiwa walikuwa wazao wa zabuloni kwa koo zao walikuwa kutoka kwa seredi ukoo wa waseredi kutoka kwa eloni ukoo wa waeloni kutoka kwa yahleeli ukoo wa wayahleeli
 hizi ndizo zilizokuwa koo za zabuloni wale waliohesabiwa walikuwa hesabu wazao wa yosefu kwa koo zao kutoka kwa manase na kwa efraimu walikuwa wazao wa manase kutoka kwa makiri ukoo wa wamakiri makiri alikuwa baba wa gileadi kutoka kwa gileadi ukoo wa wagileadi
 hawa ndio waliokuwa wazao wa gileadi kutoka kwa iezeri ukoo wa waiezeri kutoka kwa heleki ukoo wa waheleki kutoka kwa asrieli ukoo wa waasrieli kutoka kwa shekemu ukoo wa washekemu kutoka kwa shemida ukoo wa washemida kutoka kwa heferi ukoo wa waheferi
 selofehadi mwana wa heferi hakuzaa wana bali alikuwa na wa toto wa kike tu ambao majina yao yalikuwa mahla noa hogla milka na tirsa
 hizi ndizo zilizokuwa koo za manase wale waliohesabiwa walikuwa 
 hawa walikuwa wazao wa efraimu kwa koo zao kutoka kwa shuthela ukoo wa washuthela kutoka kwa bekeri ukoo wa wabekeri kutoka kwa tahani ukoo wa watahani hawa ndio walikuwa wazao wa shuthela kutoka kwa erani ukoo wa waerani
 hizi ndizo zilizokuwa koo za efraimu wale waliohesabiwa walikuwa 
hawa ndio waliokuwa wazao wa yosefu kwa koo zao
 wazao wa benyamini kwa koo zao walikuwa kutoka kwa bela ukoo wa wabela kutoka kwa ashbeli ukoo wa waashbeli kutoka kwa ahiramu ukoo wa waahiramu kutoka kwa shufamu ukoo wa washufamu kutoka kwa hufamu ukoo wa wahufamu
 wazao wa bela kutoka kwa ardi na naamani walikuwa kutoka kwa ardi ukoo wa waardi kutoka kwa naamani ukoo wa wanaamani
 hizi ndizo zilizokuwa koo za benyamini wale waliohesabiwa walikuwa hawa ndio waliokuwa wa zao wa dani kwa koo zao kutoka kwa shuhamu ukoo wa washuhamu
hizi ndizo zilizokuwa koo za dani wote walikuwa koo za washuhamu wale waliohesabiwa walikuwa wazao wa asheri kwa koo zao walikuwa kutoka kwa imna ukoo wa waimna kutoka kwa ishvi ukoo wa waishvi kutoka kwa beria ukoo wa waberia kutoka kwa wazao wa beria kutoka kwa heberi ukoo wa waheberi kutoka kwa malkieli ukoo wa wamalkieli asheri alikuwa na binti aliyeitwa sera
 hizi ndizo zilizokuwa koo za asheri wale waliohesabiwa walikuwa 
 wazao wa naftali kwa koo zao walikuwa kutoka kwa yahseeli ukoo wa wayahseeli kutoka kwa guni ukoo wa waguni kutoka kwa yeseri ukoo wa wayeseri kutoka kwa shilemu ukoo wa washilemu
 hizi ndizo zilizokuwa koo za naftali wale waliohesabiwa walikuwa jumla ya hesabu ya wanaume wa israeli ilikuwa 
 bwana akamwambia mose watagawiwa nchi kama urithi kwa kulingana na hesabu ya majina
 kundi kubwa zaidi lipe urithi mkubwa zaidi na kundi dogo zaidi lipewe urithi mdogo zaidi ki la kundi litapokea urithi wake kulingana na hesabu ya wale walioorodheshwa
 hakikisha kuwa nchi inagawanywa kwa kura
kile kitakachorithiwa na kila kikundi kitakuwa kwa kulingana na majina ya kabila la babu yao
 kila urithi utagawanywa kwa kura miongoni mwa makundi makubwa na madogo
 hawa walikuwa walawi ambao walihesabiwa kwa koo zao kutoka kwa gershoni ukoo wa wagershoni kutoka kwa kohathi ukoo wa wakohathi kutoka kwa merari ukoo wa wamerari
 hizi pia zilikuwa koo za walawi ukoo wa walibni ukoo wa wahebroni ukoo wa wamatili ukoo wa wamushi ukoo wa wakora
kohathi alikuwa baba aliyemzaa amramu hesabu jina la mke wa amramu ni yokobedi naye pia alikuwa mzao wa la wi ambaye alizaliwa kwa walawi nchini misr i
alimzalia amramu aroni mose na dada yao miriamu
 aroni alikuwa baba yake nadabu na abihu eleazari na ithamari
 lakini nadabu na abih walikufa wakati walipotoa sadaka mbel za bwana kwa moto usioruhusiwa
 wanaume wote wa walawi wa umri wa mwezi mmoja na zaidi walikuwa 
wao hawakuhesabiwa pamoja na waisraeli wengine kwa sababu hawakupokea urithi miongoni mwao
 hawa ndio walioorodheshwa na mose na kuhani eleazari wakati walipowahesabu waisraeli kwenye nchi tambarare ya moabu kando ya yordani ng ambo ya yeriko
 hakuna hata mmoja wao aliyekuwa miongoni mwa wale waliohesabiwa na mose na kuhani aroni wakati walipowahesabu waisrae li katika jangwa la sinai
 kwa maana bwana alikwishawaambia hao waisraeli hakika wangekufa huko jangwani wala hakuna mmoja wao aliyeachwa isipokuwa kalebu mwana wa yefu ne na yoshua mwana wa nuni
binti wa selofehadi binti za selofehadi mwana wa heferi mwana wa gileadi mwana wa makiri mwana wa manase walikuwa wa koo za manase mwana wa yosefu
majina ya hao binti yalikuwa mahla noa ogla milka na tirsa
walikaribia ingilio la hema la mkutano na kusimama mbele ya mose kuhani eleazari viongozi na kusanyiko lote wakasema baba yetu alikufa jangwani
hakuwa miongoni mwa wafuasi wa kora ambao walifungamana pamoja dhidi ya bwana lakini alikufa kwa ajili ya dhambi yake mwenyewe na hakuacha wana
 kwa nini jina la baba yetu lifutike kutoka katika ukoo wake kwa sababu hakuwa na mwana tupatie milki miongoni mwa ndugu za baba yetu
kwa hiyo mose akalil eta shauri lao mbele za bwana naye bwana akamwambia wanachosema binti za selofehadi ni sawa ni lazima kwa hakika uwap milki kama urithi miongoni mwa ndugu za baba yao na kubadili urithi wa baba yao uwe wao
waambie waisraeli ikiwa mtu atakufa naye hakuacha mwana utampa binti yake urithi wake
 ikiwa hana binti wape ndugu zake wa kiume urithi wake
 ikiwa hana ndugu wa kiume toa urithi wake kwa ndugu za baba yake
 ikiwa baba yake hakuwa na ndugu wa kiume toa urithi wake kwa ndugu wa karibu katika ukoo wake ili aumiliki
hili litakuwa dai la sheria kwa waisraeli kama bwana alivyomwamuru mose
yoshua kuchukua nafasi ya mose kisha bwana akamwambia mose panda juu ya mlima huu katika kilele cha abarimu uione nchi ambayo nimewapa waisraeli
 baada ya kuiona wewe pia utakusanywa pamoja na wa tu wako kama ndugu yako aroni alivyokusanywa kwa kuwa jumuiya ilipoasi amri yangu kwenye maji katika jangwa la sini wakati jumuiya ilipogombana nami nyote wawili mliacha kuitii mri yangu ya kuniheshimu kama mtakatifu mbele ya macho yao
haya yalikuwa maji ya meriba huko kadeshi katika jangwa la sini
 mose akamwambia bwana bwana mungu wa roho zote za wanadamu na amteue mtu juu ya jumuiya hii ili atoke na kuingia mbele yao yeye atakayewaongoza katika kutoka kwao na kuingia kwao ili watu wa bwana wasiwe kama kondoo wasio na mchungaji
 kwa hiyo bwana akamwambia mose mchukue yoshua mwana wa nuni mtu ambaye roho yuko ndani yake uweke mkono juu yake
 msimamishe mbele ya kuhani eleazari pamoja na kusanyiko lote umpe maagizo mbele yao
 mpe sehemu ya mamlaka ya ko ili jumuiya yote ya waisraeli ipate kumtii
 atasimama mbele ya kuhani eliazeri ambaye atapokea maamuzi kwa ajili yake kwa kuuliza mbele za bwana kwa ile urimu
kwa amri yake ye ye na jumuia yote ya waisraeli watatoka na kwa amri yake wataingia
 mose akafanya kama bwana alivyomwagiza
akamtwaa yoshua na kumsimamisha mbele ya kuhani eleazari na kusanyiko lote
 kisha akaweka mikono yake juu ya kichwa cha yoshua na kumpa maagizo kama vile bwana alivyoelekeza kupitia kwa mose
sadaka za kila siku bwana akamwambia mose wape waisraeli agizo hili na uwaambie hakikisheni kwamba mnaniletea mimi kwa hesabu wakati uliowekwa chakula kwa ajili ya sadaka za kuteketezwa kwa moto kama harufu nzuri ya kupendeza
 waambie hii ni sadaka ya kuteketezwa kwa moto mnayomtolea bwana wana kondoo wawili wa mwaka mmoja wasio na dosari kama sadaka ya kawaida ya kuteketezwa kila siku
 andaa mwana kondoo mmoja asubuhi na mwingine jioni kila mmoja atatolewa pamoja na sadaka ya nafaka sehemu moja ya kumi ya efaa ya unga laini uliochanganywa pamoj na robo ya hinib ya mafuta ya zeituni
 hii ni sadaka ya kawaida ya kuteketezwa iliyoanzishwa katika mlima sinai kama harufu nzuri ya kupendeza sadaka iliyotolewa kwa bwana kwa moto
 sadaka ya kinywaji itakayotolewa pamoja na kila mwana kondoo ni robo ya hini ya kinywaji kilichochachuka
mimina sadaka ya kinywaji kwa bwana mahali patakatifu
 andaa yule mwana kondoo wa pili jioni pamoja na sadaka ya nafaka na sadaka ya kiny waji kama ulivyofanya kwa ile sadaka nyingine ya asubuhi
hii ni sadaka iliyotolewa kwa kuteketezwa kwa moto harufu nzuri ya kumpendeza bwana
sadaka za sabato siku ya sabato utatoa sadaka ya wana kondoo wawili wa mwaka mmoja wasiokuwa na dosari pamoja na sadaka yake ya kinywaji na sadaka ya nafaka yenye uzito wa sehemu mbili za kumi za efac za unga laini uliochanganywa na mafuta
 hii ni sadaka ya kuteketezwa itakayotolewa kwa ajili ya kila sabato pamoja na sadaka ya kawaida ya kuteketezwa na sadaka yake ya kinywaji
sadaka za kila mwezi siku ya kwanza ya kila mwezi mtamletea bwana sadaka ya kuteketezwa ya fahali wawili wachanga kondoo mume mmoja na wana kondoo saba wa mwaka mmoja wote wasiokuwa na dosari
 pamoja na kila fahali kutakuwa na sadaka ya nafaka ya unga laini sehemu tatu za kumi za efa uliochanganywa na mafuta pamoja na kondoo mume mmoja sadaka ya nafaka ya unga laini uliochanganywa na mafuta pamoja na kila mwana kondoo a sehemu moja ya kumi ya efa ni sawa na kilo moja pia mstari na b robo ya hini ni sawa na lita moja pia mstari wa c sehemu mbili za kumi za efa ni sawa na kilo mbili pia mstari 
 sehemu tatu za kumi za efa ni sawa na kilo tatu pia mstari na 
sadaka ya nafaka yenye uzito wa sehemu moja ya kumi ya efa ya unga laini uliochanganywa na mafuta
hii ni kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa harufu nzuri sadaka ya kuteketezwa iliyotolewa kwa moto kwa bwana
 pamoja na kila fahali kutakuwa na sadaka ya kinywaji nusu ya hinie ya divai pamoja na kila kondoo mume theluthi moja ya hinif pamoja na kila mwana kondoo robo hinig
hii ni sadaka ya kuteketezwa ya kila mwezi itakayotolewa kila mwandamo wa mwezi kwa mwaka
 zaidi ya sadaka ya kawaida ya kuteketezwa pamoja na sadaka yake ya kinywaji mbuzi mmoja mume atatolewa kwa bwana kama sadaka ya dhambi
pasaka katika siku ya kumi na nne ya mwezi wa kwanza itafanyika pasaka ya bwana
 katika siku ya kumi na tano ya mwezi huo itakuwa sikukuu kwa siku saba mtakula mkate usiotiwa chachu
 katika siku ya kwanza mwe na kusanyiko takatifu msifanye kazi za kawaida
 leteni mbele za bwana sadaka ya kuteketezwa sadaka ya kuteketezwa ya mafahali wawili wachanga kondoo mume mmoja na wana kondoo waume saba wenye umri wa mwaka mmoja wote wasio na dosari
 pamoja na kila fahali andaa sadaka ya nafaka sehemu tatu za kumi za efa za unga laini uliochanganywa na mafuta pamoja na kondoo mume sehemu mbili za kumi za efa pia pamoja na kila mmoja wa wale wana kondoo saba sehemu moja ya kumi ya efa
 pia mtoe beberu mmoja kama sadaka ya dhambi ambaye atafanya upatanisho kwa ajili yenu
 andaa hizi licha ya zile sadaka za kawaida za kuteketezwa za kila asubuhi
 kwa njia hii andaa chakula cha sadaka ya kuteketezwa kila siku kwa siku saba kama harufu nzuri impendezayo bwana hii itaandaliwa licha ya ile sadaka ya kawaida ya kuteketezwa ya kila siku pamoja na sadaka ya kinywaji
 siku ya saba muwe na kusanyiko takatifu na msifanye kazi zenu za kaiwada
sikukuu ya majuma siku ya malimbuko mnapomletea bwana sadaka ya nafaka mpya wakati wa sikukuu ya majuma mwe na kusanyiko takatifu na msifanye kazi za kawaida
 mlete sadaka ya e nusu ya hini ni sawa na lita mbili
f theluthi moja ya hini ni sawa na lita 
g robo ya hini ni sawa na lita 
hesabu kuteketezwa ya mafahali wawili wachanga kondoo mume mmoja na wana kondoo saba wenye umri wa mwaka mmoja kama harufu nzuri ya kumpendeza bwana
 pamoja na kila fahali itatolewa sadaka ya nafaka ya unga laini sehemu tatu za kumi za efa uliochanganywa na mafuta pamoja na kondoo mume sehemu mbili za kumi za efa za unga laini pamoja na sehemu moja ya kumi ya efa ya unga laini kwa kila mmoja wa wana kondoo saba
 ongeza beberu mmoja kwa kufanya upatanisho kwa ajili yenu
 andaa hizi sadaka pamoja na sadaka zake za vinywaji kuwa nyongeza ya sadaka za kawaida za kuteketezwa pamoja na sadaka yake ya nafaka
hakikisha kuwa wanyama hao hawana dosari
sikukuu ya tarumbeta katika siku ya kwanza ya mwezi wa saba mtakuwa na kusanyiko takatifu na msifanye kazi ya kawaida
ni siku kwa ajili yenu ya kupiga tarumbeta
 mtatayarisha sadaka ya kuteketezwa kama harufu nzuri impendezayo bwana ya fahali moja mchanga kondoo mume mmoja na wana kondoo saba wa mwaka mmoja wote wasiwe na dosari
 pamoja na fahali andaeni sadaka ya nafaka sehemu ya kumi tatu za efa za unga laini uliochanganywa na mafuta kondoo mume unga sehemu ya kumi mbili za efa pamoja na wana kondoo saba kila mmoja aandaliwe na sehemu ya kumi moja ya efa ya unga
 ongeza beberu mmoja kama sadaka ya dhambi kufanya upatanisho kwa ajili yenu
 hivi ni nyongeza ya sadaka za kuteketezwa kila mwezi na kila siku pamoja na sadaka za nafaka na sadaka za vinywaji kama ilivyoainishwa
ni sadaka zinazotolewa kwa bwana kwa moto harufu inayopendeza
siku ya upatanisho kwenye siku ya kumi ya mwezi huu wa saba mtakuwa na kusanyiko takatifu
mtajikana wenyewe na msifanye kazi
 toeni sadaka ya kuteketezwa ya fahali mmoja mchanga kondoo mume mmoja na wana kondoo saba wa mwaka mmoja wote wasio na dosari kama harufu nzuri inayompendeza bwana
 pamoja na fahali andaeni sadaka ya nafaka sehemu ya kumi tatu za efa za unga laini uliochanganywa na mafuta pamoja na kondoo mume sehemu ya kumi mbili za efa za unga laini na kila mmoja wa wana kondoo saba sehemu ya kumi moja ya unga laini kwa kila mmoja
 ongeza beberu mmoja kama sadaka ya dhambi katika nyongeza ya sadaka ya dhambi kwa ajili ya upatanisho na sadaka ya kawaida ya kuteketezwa pamoja na sadaka yake ya nafaka na sadaka zake za vinywaji
sikukuu ya vibanda katika siku ya kumi na tano ya mwezi wa saba mtakuwa na kusanyiko takatifu na hamtafanya kazi za ka waida
adhimisheni sikukuu kwa bwana kwa siku saba
 toeni sadaka ya kuteketezwa mafahali wachanga kumi na watatu kondoo waume wawili na wana kondoo kumi na wanne wa mwaka mmoja wote wasio na dosari kama harufu nzuri inayompendeza bwana
 pamoja na hao mafahali kumi na watatu kila mmoja aandaliwe na sadaka ya nafaka sehemu ya kumi tatu za efa za unga laini ulio changanywa na mafuta kwa kondoo waume wawili kila mmoja aandaliwe sehemu ya kumi mbili za efa za unga laini na wana kondoo kumi na wanne kila mmoja aandaliwe sehemu moja ya kumi ya efa ya unga laini
 ongeza beberu mmoja kama sadaka ya dhambi kwa nyongeza ya sadaka ya kawaida ya kuteketezwa na sadaka yake ya nafaka pamoja na sadaka ya vinywaji
 katika siku ya pili andaeni mafahali wachanga kumi na wawili kondoo waume wawili na wana kondoo kumi na wanne wa mwaka mmoja wote wasio na dosari
 pamoja na mafahali kondoo aume na wana kondoo andaeni sadaka zao za nafaka na sadaka za vinywaji kulingana na dadi iliyoainishwa
 weka beberu mmoja kama sadaka ya dhambi kwa nyongeza ya kawaida ya sadaka ya kuteketezwa na sadaka yake ya nafaka pamoja na sadaka zao za vinywaji
 katika siku ya tatu andaeni mafahali kumi na mmoja kondoo waume wawili na wana kondoo waume kumi na wanne wa mwaka mmoja wote wasio na dosari
 pamoja na mafahali kondoo waume na wana kondoo andaeni sadaka zao za nafaka na sadaka za vinywaji kulingana na dadi iliyoainishwa
 ongeza beberu mmoja kama sadaka ya dhambi katika nyongeza ya sadaka ya kawaida ya kuteketezwa na sadaka yake ya nafaka pamoja na sadaka ya kinywaji
 katika siku ya nne andaeni mafahali kumi kondoo waume wa wili na wana kondoo waume kumi na wanne wa mwaka mmoja wote wasio na dosari
 pamoja na mafahali kondoo hesabu waume na wana kondoo andaeni sadaka zao za nafaka na sadaka za kinywaji kulingana na idadi iliyotajwa
 ongeza beberu mmoja kama sadaka ya dhambi katika nyongeza ya sadaka ya kawaida ya kuteketezwa na sadaka yake ya nafaka pamoja na sadaka ya kinywaji
 katika siku ya tano andaeni mafahali tisa kondoo waume wawili na wana kondoo kumi na wanne wa mwaka mmoja wote wasio na dosari
 pamoja na mafahali kondoo waume na wana kondoo andaeni sadaka zao za nafaka na sadaka za kinywaji kulingana na idadi iliyoainishwa
 ongeza beberu mmoja kama sadaka ya dhambi katika nyongeza ya sadaka ya kawaida ya kuteketezwa na sadaka yake ya nafaka pamoja na sadaka ya kinywaji
 katika siku ya sita andaeni mafahali wanane kondoo waume wawili na wana kondoo kumi na nne wa mwaka mmoja wote wasio na dosari
 pamoja na mafahali kondoo waume na wana kondoo andaeni sadaka zao za nafaka na sadaka za kinywaji kulingana na idadi iliyoainishwa
 ongeza beberu mmoja kama sadaka ya dhambi katika nyongeza ya sadaka ya kawaida ya kuteketezwa pamoja na sadaka yake ya nafaka na sadaka ya kinywaji
 katika siku ya saba andaeni mafahali saba kondoo waume wa wili na wana kondoo kumi na nne wa mwaka mmoja wote wasio na dosari
 pamoja na mafahali kondoo waume na wana kondoo andaeni sadaka zao za nafaka na sadaka za kinywaji kulingana na idadi iliyoainishwa
 ongeza beberu mmoja kama sadaka ya dhambi katika nyongeza ya sadaka ya kawaida ya kuteketezwa na sadaka yake ya nafaka pamoja na sadaka ya kinywaji
 katika siku ya nane mtakuwa na kusanyiko na msifanye kazi ya kawaida
 toeni sadaka ya kuteketezwa kama harufu nzuri inayompendeza bwana sadaka ya kuteketezwa ya fahali mmoja kondoo mume mmoja na wana kondoo waume saba wa mwaka mmoja wote wasio na dosari
 pamoja na fahali kondoo mume na wana kondoo andaeni sadaka zao za nafaka na sadaka za vinywaji kulingana na idadi iliyoainishwa
 ongeza beberu mmoja kama sadaka ya dhambi katika nyongeza ya sadaka ya kawaida ya kuteketezwa na sadaka yake ya nafaka pamoja na sadaka ya kinywaji
 zaidi ya kile unachoweka nadhiri na sadaka zenu za hiari an daeni hizi kwa ajili ya bwana kwenye sikukuu zenu zilizoamuriwa sadaka zenu za kuteketezwa sadaka za nafaka sadaka za vinywaji pamoja na sadaka zenu za amani
 mose akawaambia waisraeli yale yote bwana aliyomwagiza
nadh mose akawaambia viongozi wa makabila ya israeli hili ndilo bwana analoagiza wakati mwanamume awekapo nadhiri kwa bwana au anapoapa ku jifunga kwa ahadi kamwe asitangue neno la ke bali ni lazima afanye kila kitu alichosema
iri wakati mwanamwali anayeishi bado nyumbani kwa baba yake atakapoweka nadhiri kwa bwana ama amejifunga mwenyewe kwa ahadi na baba yake akisikia kuhusu nadhiri au ahadi yake lakini asimwambie lo lote ndipo nadhiri zake zote na kila ahadi aliyoiweka na kujifunga kwayo itathibitika
 lakini kama baba yake akimkataza wakati anapoisikia hakuna nadhiri wala ahadi yake ye yote aliyojifunga kwayo itakayosimama bwana atamwacha huru huyo mwanamwali kwa sababu baba yake amemkataza
ikiwa ataolewa baada ya kuweka nadhiri au baada ya midomo yake kutamka ahadi fulani bila kufikiri akawa amejifunga hivyo na mume wake akasikia habari hiyo asimwambie neno lo lote ndipo nadhiri zake ama ahadi zake ambazo alikuwa amejifunga nazo zitathibitika
 lakini ikiwa mume wake atamkataza atakaposikia kuhusu hilo atakuwa ametangua nadhiri ambazo zilikuwa zimemfunga mkewe ama ahadi aliyotamka pasipo kufikiri ambayo amejifunga kwayo bwana atamwacha huru yule mwanamke
nadhiri ye yote ama patano ambalo limefanywa na mjane ama mwanamke aliyeachika vitakuwa vimemfunga
 ikiwa mwanamke anayeishi na mumewe ataweka nadhiri ama kujifunga mwenyewe kwa ahadi chini ya kiapo na mumewe akasikia kuhusu jambo hili lakini asimwambie lo lote wala hakumkataza ndipo viapo vyake vyote au ahadi zinazomfunga zitakapothibitika
 lakini ikiwa mumewe atabatilisha nadhiri hizo baada ya kuzisikia basi hakuna nad hiri au ahadi zo zote alizoziweka kwa midomo yake zitakazothibitika
mumewe atakuwa amezibatilisha na bwana atamweka huru yule mwanamke
 mumewe anaweza kuthibitisha au kutangua nadhiri ye yote anayoweka au ahadi ye yote aliyoweka kwa hesabu kuapa ili kujikana mwenyewe
 lakini ikiwa mumewe hasemi lo lote kwake kuhusu jambo hilo siku baada ya siku basi mumewe atakuwa amethibitisha nadhiri zote na ahadi zote zinazomfunga mkewe
anavithibitisha kwa kutokusema lo lote kwa mkewe anapoyasikia hayo
 hata hivyo ikiwa mumewe atavibatilisha baada ya kusikia hayo basi atawajibika kwa hatia ya mkewe
 haya ndiyo masharti ambayo bwana alimpa mose kuhusu mahusiano kati ya mtu na mkewe na kati ya baba na binti yake ambaye bado anaishi nyumbani kwa baba yake
kulipiza kisasi juu ya wamidiani bwana akamwambia mose uwalipize kisasi wamidiani kwa ajili ya waisraeli
halafu baada ya hayo utakufa
kwa hiyo mose akawaambia watu waandaeni baadhi ya wanaume wenu waende vitani kupigana na wami diani ili wawalipize kisasi cha bwana
 peleka wanaume moja elfu vitani kutoka kila kabila la israeli
 kwa hiyo waliandaliwa wanaume kumi na mbili elfu kwa vita wanaume moja elfu kutoka kila kabila walitolewa kutoka koo za israeli
 mose aliwatuma vitani watu moja elfu kutoka kila kabila pamoja na finehasi mwana wa kuhani eleazari ambaye alichukua vyombo vya mahali patakatifu na tarumbeta za kuashiria
walipigana dhidi ya wamidiani kama bwana alivyomwagiza mose nao waliua kila mwanamme
 miongoni mwa watu waliouawa walikuwepo wafalme wata no wa midiani nao ni evi rekemu suri huri na reba
vile vile walimwua balaamu mw ana wa beori kwa upanga
 waisraeli waliwateka wanawake wa kimidiani pamoja na watoto wao na walichukua makundi ya ng ombe ondoo na mali zao kama nyara
 walichoma moto miji yote ambayo wamidiani walikuwa wanaishi pamoja na kambi zao zote
 walichukua nyara zote na mateka pamoja na watu na wanyama nao waliwaleta wafungwa mateka na nyara kwa mose na kwa kuhani eleazari nao waisraeli walikusanyika kwenye kambi zao katika tambarare za nchi ya moabu kando ya yordani ng ambo ya yeriko
 mose kuhani eleazari na viongozi wote wa jumuia wakatoka kuwalaki nje ya kambi
 mose aliwakasirikia maafisa wa jeshi yaani hao wakuu wa jeshi la ma elfu na wakuu wa jeshi la mamia ambao walirudi kutoka vitani
 mose akawauliza je mmewaacha wanawake wote hai wanawake hao ndio waliofuata ushauri wa balaamu nao ndio waliowasababisha waisraeli wamwasi bwana kwa kile kilichotokea kule peori kwa hiyo pigo liliwapata watu wa bwana
 sasa wauwe wavulana wote
pia umuue kila mwanamke ambae alikwisha fanya tendo la ndoa lakini mwacheni hai kwa ajili yenu kila msichana ambaye kamwe hajawahi kuzini na mwanamume
 ninyi nyote ambao mmeua mtu ye yote au kumgusa mtu ye yote ambaye ameuawa lazima mkae nje ya kambi kwa muda wa siku saba
katika siku ya tatu na ya saba lazima mjitakase wenyewe pamoj na wafungwa wenu
 takaseni kila vazi pamoja na kila kitu kilichotengenezwa kwa ngozi kwa singa za mbuzi au kwa mti
 kisha kuhani eleazari aliwaambia askari ambao walikuwa wamekwenda vitani haya ndiyo matakwa ya sheria ambayo bwana alimpa mose dhahabu fedha shaba chuma bati risasi na kitu kingine cho chote ambacho kinaweza kuhimili moto lazima mkipitishe kwenye moto kisha kitakuwa safi
lakini ni lazima pia kitakaswe kwa maji ya utakaso
kitu cho chote kisichoweza kuhimili moto lazima kipitishwe kwenye yale maji ya utakaso
 katika siku ya saba fueni nguo zenu nanyi mtakuwa safi
kisha mtaweza kuingia kambini
kugawanya mateka bwana akamwambia mose wewe na kuhani eleazari pamoja na viongozi wa jamaa ya jumuiya mtahesabu watu wote na wanyama ambao walitekwa
 gawanyeni hizo nyara kati ya askari ambao walishiriki katika vita na kwa jumuiya
 kutoka katika fungu la wale waliokwenda kupigana vitani tenga kama ushuru kwa ajili ya bwana kitu kimoja kati ya kila mia tano ikiwa ni wanadamu ng ombe punda kondoo au mbuzi
 chukua ushuru huu kutoka katika fungu lao umpe kuhani eleazari kama sehemu ya bwana
 kutoka katika fungu la waisraeli chukua kitu kimoja kati ya kila hamsini ikiwa ni wanadamu ng ombe punda kondoo mbuzi au wanyama wengine
hivyo uwape walawi ambao wanawajibika kutunza maskani ya bwana
 kwa hiyo mose na kuhani eleazari wakafanya kama bwana alivyomwagiza mose
 nyara zilizobaki kutoka katika mateka ambayo askari walichuk ua ni kondoo hesabu ng ombe punda na wanawake ambao hawakumjua mume kwa kufanya tendo la ndoa
 nusu ya fungu la wale waliokwenda kupigana vitani lilikuwa kondoo ambayo ushuru kwa ajili ya bwana ilikuwa kondoo ng ombe ambao us huru kwa ajili ya bwana ulikuwa ng ombe punda ambao ushuru kwa ajili ya bwana ulikuwa punda watu ambao ushuru kwa ajili ya bwana ulikuwa watu 
 mose alimpa kuhani el eazari ushuru kama sehemu ya bwana kama bwana alivyomwagiza mose
 ile nusu iliyokuwa ya waisraeli ambayo mose aliitenga kutoka kwa ile ya watu waliokwenda vitani nusu iliyokuwa ya jumuiya ilikuwa kondoo ng ombe punda na wanadamu 
 kutoka hiyo nusu iliyokuwa ya waisraeli mose alichagua moja kati ya kila hamsini ya wanadamu na wanyama kama bwana alivyomwagiza naye aliwapa walawi ambao waliwajibika kutunza maskani ya bwana
 kisha maafisa ambao walikuwa juu ya vikosi vya jeshi wakuu wa jeshi wa maelfu na wakuu wa jeshi la mamia walimwendea mose na kumwambia watumishi wako wamehesabu askari walio chini ya amri yetu na hakuna hata mmoja aliyekosekana
 kwa hiyo tumeleta kama sadaka kwa bwana vyombo vya dhahabu kila mmoja wetu alivyopata vikuku bangili pete za huri vipuli na mikufu ili kufanya upatanisho kwa jili yetu mbele za bwana
 mose na kuhani eleazari wakapokea kutoka kwao dhahabu na vyombo vyote vilivyonakishiwa
 dhahabu yote kutoka kwa wakuu wa jeshi wa mael fu na wakuu wa jeshi wa mamia ambavyo mose na kuhani eleazari walimletea bwana kama zawadi ilikuwa shekeli a kila askari alikuwa amejichukulia nyara zake binafsi
 mose na kuhani eleazari walipokea dhahabu kutoka kwa wakuu wa jeshi la maelfu na wakuu wa jeshi la mamia wakazileta katika hema la kukutania kama ukumbusho kwa waisraeli mbele za bwana
a shekeli ni sawa na uzito wa kilo hivi
makabila ng ambo ya yordani kabila la wareubeni na wagadi ambao walikuwa na makundi makubwa ya ng ombe kondoo na mbuzi waliona kuwa nchi ya yazeri na nchi ya gileadi ni nzuri kwa mifugo
 hivyo walimjia mose na kuhani eleazari na viongozi wa jumuiya na kuwaambia atarothi diboni yazeri nimra heshboni eleale sebamu nebo na beoni nchi ambayo bwana ameishinda mbele ya ana wa israeli inafaa kwa mifugo nao watumishi wako wana mifugo
 kama tumepata kibali mbele ya macho yako nchi hii na ipewe watumishi wako kama miliki yetu
usitufanye tuvuke yordani
mose akawaambia wagadi na wareubeni je watu wa nchi yenu watakwenda vitani wakati ninyi mmeketi hapa kwa nini mmewakatisha waisraeli tamaa wasivuke katika nchi ambayo bwana amewapa hivi ndivyo baba zenu walivyofanya wakati nilipowatuma kutoka kadeshi barma kuipeleleza nchi
 baada ya kufika kwenye bonde la eshkeli na kuitazama nchi waliwakatisha tamaa waisraeli wasiingie katika nchi ambayo bwana alikuwa amewapa
 siku ile hasira ya bwana iliwaka naye akaapa kiapo hiki kwa kuwa hawakunifuata kwa moyo hakuna mtu ye yote mwenye miaka ishirini au zaidi ambao walikuja kutoka misri watakaoona nchi niliyoahidi kwa kiapo kwa abrahamu isaka na yakobo hakuna hata mmoja isipokuwa kalebu mwana wa yefune mkenizi na yoshua mwana wa nuni kwa sababu walimfuata bwana kwa moyo wote
 hasira ya bwana iliwaka dhidi ya waisraeli na akawafanya watangetange katika jangwa kwa miaka arobaini mpaka kizazi chote cha wale waliofanya maovu mbele yake kimeangamia
 nanyi mko hapa uzao wa wenye dhambi mkisimamia mahali pa baba zenu na mkimfanya bwana kuwakasirikia waisraeli hata zaidi
 kama mkigeuka na mkiacha kumfuata atawaacha tena watu hawa wote jangwani na mtakuwa sababu ya maangamizi yao
 ndipo wakamjia mose na kumwambia tungalitaka kujenga mazizi hapa kwa ajili ya mifugo yetu na miji kwa ajili ya wanawake wetu na watoto
 lakini sisi tuko tayari kuchukua silaha zetu na kutangul ia mbele ya waisraeli mpaka tutakapowaleta ma hali pao
wakati huo wanawake wetu na watoto wataishi katika miji yenye ngome kwa ajili ya ulinzi dhidi ya wenyeji wa nchi
 hatutarudi nyumbani mwetu mpaka hesabu kila mwiisraeli amepokea urithi wake
 hatutapokea urithi wo wote pamoja nao ng ambo ya pili ya yordani kwa sababu urithi wetu umekuja kwetu upande wa mashariki ya yordani
 kisha mose akawaambi a kama mtafanya jambo hili kama mtajivika silaha mbele ya bwana kwa ajili ya vita na kama ninyi nyote mtakwenda mmejivika silaha ng ambo ya yordani mbele za bwana mpaka awe amewafukuza adui zake mbele zake hadi wakati nchi itakapokuwa imeshindwa mbele za bwana ndipo mtaweza kurudi na kuwa huru kutoka masharti yenu kwa bwana na israeli
nayo nchi hii itakuwa milki yenu mbele za bwana
 lakini mkishindwa kufanya hili mtakuwa mnatenda dhambi dhidi ya bwana nanyi iweni na hakika kuwa dhambi yenu itawapata
 jengeni miji kwa ajili ya wanawake na watoto wenu na mazizi kwa jili ya mbuzi na kondoo zenu lakini fanyeni yale mliyoahidi
 wagadi na wareubeni wakamwambia mose sisi watumishi wako tutafanya kama bwana wetu anavyotuagiza
 watoto na wake zetu makundi ya mbuzi na kondoo na makundi ya ng ombe zetu watabaki hapa katika miji ya gileadi
 lakini watumishi wenu kila mwanamume aliyevaa silaha za vita watavuka ng ambo kupigana mbele za bwana sawa kama bwana wetu anavyosema
 kisha mose akatoa amri kuhusu wao kwa kuhani eleazari na yoshua mwana wa nuni na viongozi wa jamaa za mak abila ya waisraeli
 mose akawaambia ikiwa wagadi na wareubeni kila mwanamume aliyevaa silaha za vita atavuka yordani pamoja nanyi mbele za bwana basi wakati mtakapoishinda nchi iliyoko mbele yenu wapeni nchi ya gileadi kama milki yao
 lakini kama hawatavuka pamoja nanyi wakiwa wamevaa silaha za vita lazima wakubali kupokea milki yao pamoja nanyi katika nchi ya kanaani
 wagadi na wareubeni wakajibu watumishi wako watafanya lile bwana alilosema
 tutavuka mbele za bwana kuingia kanaani tukiwa tumevaa silaha za vita lakini mali tutakayoirithi it akuwa ng ambo hii ya yordani
 kisha mose akawapa wagadi wareubeni na nusu ya kabila la anase mwana wa yosefu ufalme wa sihoni mf alme wa waamori na ufalme wa ogu mfalme wa bashani nchi yote pamoja na miji yake na nchi inayowazunguka
 wagadi wakajenga diboni atarothi aroeri atroth shofani yazeri yogbeha beth nimra na beth harani kama miji iliyozungushiwa ngome tena wakajenga mazizi kwa ajili ya makundi yao ya mbuzi na kondoo
 nao wareubeni wakajenga upya miji ya heshboni eleale na kiriathaimu pia nebo na baal meoni majina ya hiyo miji yalibadilishwa na sibma
miji waliyoi jenga upya waliipa majina
 wazao wa makiri mwana wa manase walikwenda gileadi wakaiteka nchi na kuwafukuza waamori ambao walikuwa huko
 kwa hiyo mose akawapa wamakiri wazao wa manase nchi ya gile adi nao wakakaa huko
 yairi mzao wa manase akateka makao yao akayaita hawoth yairi
 naye noba akateka kenathi na makao yaliyoizunguka akayaita noba kwa jina lake
vituo katika safari ya waisraeli hivi ndivyo vituo katika safari ya waisraeli wakati walipotoka misri kwa vikosi chini ya uongozi wa mose na aroni
 kwa agizo la bwana mose aliweka kumbukumbu ya vituo katika safari yao
hivi ndivyo vituo katika safari yao waisraeli walisafiri kutoka ramesesi katika siku ya kumi na tano ya mwezi wa kwanza siku iliyofuata pasaka
walitembea kwa ujasiri wazi mbele ya wamisri wote ambao walikuwa wakizika wazaliwa wao wa kwanza wote ambao bwana alikuwa amewaua katikati yao kwa kuwa bwana alikuwa ameleta hukumu juu ya miungu yao
waisraeli waliondoka ramesesi na kupiga kambi huko sukothi
 wakaondoka sukothi na kupiga kambi huko ethamu pembeni mwa jangwa
wakaondoka ethamu wakageuka wakarudi pi hahirothi hadi mashariki ya baal sefoni wakapiga kambi yao karibu na migdoli
wakaondoka pi ha hirothi wakapita katikati ya bahari mpak jangwani baada ya kusafiri kwa siku tatu katika jangwa la ethamu walipiga kambi huko mara
wakaondoka mara wakaenda elimu mahali ambapo palik uwa na chemchemi kumi na mbili na mitende sabini huko wakapiga kambi
wakaondoka elimu na kupiga kambi hesabu kando ya bahari ya shamu
 wakaondoka kando ya bahari ya shamu na kupiga kamb katika jangwa la sini
 wakaondoka katika jangwa la sini wakapiga kambi huko dofka
 wakaondoka dofka wakapiga kambi huko alushi
 wakaondoka alushi wakapiga kambi refidimu mahali ambapo hapakuwa na maji kwa ajili ya watu kunywa
 wakaondoka refidimu na kupiga kambi katika jangwa la sinai
 wakaondoka katika jangwa la sinai na kupiga kambi huko kibrothi hataava
 wakaondoka kibrothi hataava na kupiga kambi huko haserothi
 wakaondoka haserothi na kupiga kambi huko rithma
 wakaondoka rithma na kupiga kambi huko rimon peresi
 wakaondoka rimon peresi na kupiga kambi huko libna
 wakaondoka libna na kupiga kambi huko risa
 wakaondoka risa na kupiga kambi huko kehelatha
 wakaondoka kehelatha na kupiga kambi kwenye mlima sheferi
 wakaondoka kwenye mlima sheferi na kupiga kambi huko harada
 wakaondoka harada na kupiga kambi huko makelothi
 wakaondoka makelothi na kupiga kambi huko tahathi
 wakaondoka tahathi na kupiga kambi huko tera
 wakaondoka tera na kupiga kambi huko mithka
 wakaondoka mithka na kupiga kambi huko hashmona
 wakaondoka hashmona na kupiga kambi moserothi
 wakaondoka moserothi na kupiga kambi huko bene yakani
 wakaondoka bene yakani na kupiga kambi huko hor hagidgadi
 wakaondoka hor hagidgadi na kupiga kambi huko yotbatha
 wakaondoka yotbatha na kupiga kambi uko abrona
 wakaondoka abrona na kupiga kambi huko esion geberi
wakaondoka esion geberi na kupiga kambi huko kadeshi katika jangwa la sini
wakaondoka kadeshi na kupiga kambi kwenye mlima hori mpakani mwa edomu
 kwa amri ya bwana kuhani aroni alipanda mlima hori mahali alipofia katika siku ya kwanza ya mwezi wa tano mwaka wa arobaini baada ya waisraeli kutoka misri
 aroni alikufa juu ya mlima hori akiwa na umri wa miaka mia moja na ishirini na mitatu
mfalme mkanaani wa aradi ambaye aliishi huko negebu ya kanaani akasikia kwamba waisraeli wanakuja
wakaondoka kwenye mlima hori na kupiga kambi huko salmona
wakaondoka salmona wakapiga kambi huko punoni
wakaondoka punoni wakapiga kambi huko obothi
wakaondoka obothi wakapiga kambi huko iye abarimu mipakani mwa moabu
wakaondoka iye abarimu wakapiga kambi huko dibon gadi
wakaondoka dibon gadi na kupiga kambi huko almon diblathaimu
wakaondoka almon diblathaimu na kupiga kambi katika milima ya abarimu karibu na nebo
wakaondoka kwenye milima ya abarimu na kupiga kambi kwenye tambarare ya moabu kando ya yordani ng ambo ya yeriko
 huko kwenye tambarare za moabu wa lipiga kambi kando kando ya mto yordani kuanzia beth yeshimothi mpaka abel shitimu
 katika tambarare za moabu kando ya yordani kuvukia yeriko bwana akamwambia mose sema na waisraeli uwaambie mtakapovuka mto yordani kuingia kanaani wafukuzeni wakazi wote wa nchi iliyo mbele yenu
haribuni sanamu zao zote za kuchongwa na sanamu zilizotengenezwa kwa kuyeyusha chuma na kupabomoa mahali pao pa ibada mtaimiliki nchi hiyo na kukaa huko kwa kuwa nimewapeni ninyi kuimiliki
 mtaigawanya nchi hiyo kwa kupiga kura kufuatana na koo zenu
kwa kundi kubwa zaidi to urithi mkubwa zaidi na kwa kundi dogo zaidi urithi mdogo zaidi
cho chote kinachowaangukia kwa kura kitakuwa chao
mtaigawanya nchi kufuatana na makabila ya baba zenu
hesabu lakini kama hamkuwafukuza wenyeji wakaao katika nchi hiyo wale mtakaowaruhusu wabaki watakuwa kama miiba kwenye macho yenu na miiba kwenu kila upande
watawasumbua katika nchi mtakayoishi
 kisha nitawatenda ninyi kile ambacho nimepanga kuwatenda wao
mipaka ya kanaani bwana akamwambia mose waamuru waisraeli na uwaambie mtakapoingia nchi ya kanaani nchi ambayo itagawanywa kwenu kama urithi itakuwa na mipaka ifuatayo upande wenu wa kusini utajumuisha sehemu ya jangwa la si ni kufuata mpaka wa edomu upande wa mashariki mpaka wenu wa kusini utaanzia mwisho wa bahari ya chumvi katiza kusini mwa pi to la akrabimu endelea mpaka sini na kwenda kusini ya kadesh barnea
kisha mpaka huo utaenda hadi hasar adari hadi azmoni mahali ambapo utapinda na kuunganika na mpaka wa misri na kumalizikia kwenye bahari ya kati
mpaka wenu wa magharibi utakuwa bahari ya kati
huu utakuwa mpaka wenu upande wa magharibi
kwa mpaka wenu wa kaskazini wekeni alama kuanzia bahari ya kati hadi mlima hori na kutoka mlima hori hadi pito la hamathi
kisha mpaka utaenda hadi sedadi kuendelea hadi zifroni na kuishia hazar enani
huu utakuwa mpaka wenu upande wa kaskazini
 kwa mpaka wenu wa mashariki wekeni alama kuanzia hazar enani hadi shefamu
 mpaka utaelekea kusini kuanzia shefamu hadi ribla upande wa mashariki wa aini na kuendelea kwenye mitelemko mashariki mwa bahari ya kinerethi
 kisha mpaka utashuka kuelekea mto yordani na kuishia katika bahari ya chumvi
hii itakuwa nchi yenu ikiwa na mipaka kila upande
 mose akawaamuru wais raeli gawanyeni nchi hii kwa kura kama urithi
bwana ameagiza kwamba itolewe kwa yale makabila tisa na nusu kwa sababu jamaa ya kab ila la reubeni kabila la gadi na nusu ya kabila la manase wamekwishapokea urithi wao
 haya makabila mawili na nusu wamekwishapokea urithi wao upande wa mashariki wa yordani ng ambo ya yeriko kuelekea maawio ya jua
 bwana akamwambia mose haya ndiyo majina ya watu ambao watakusaidia kugawanya nchi kama urithi
eleazari kuhani na yoshua mwana wa nuni
 tena uteue kiongozi mmoja kutoka kila kabi la kusaidia kuigawanya nchi
 haya ndiyo majina yao kalebu mwana wa yefune kutoka kabila la yuda shemueli mwana wa amihudi kutoka kabila la simeoni elidadi mwana wa kisloni kutoka kabila la benyamini buki mwana wa yogli kiongozi kutoka kabila la dani hanieli mwana wa efodi kiongozi kutoka kabila la manase mwana wa yosefu kemueli mwana wa shiftani kiongozi kutoka kabila la efraimu mwana wa yosefu elisafani mwana wa parnaki kiongozi kutoka kabila la zabuloni patieli mwana wa azani kiongozi kutoka kabila la isakari ahihudi mwana wa shelomi kiongozi kutoka kabila la asheri pedaheli mwana wa amihudi kiongozi kutoka kabila la naftali
 hawa ndio watu am bao bwana aliamuru kuwa wagawanye urithi kwa waisraeli katika nchi ya kanaani
miji kw bwana akamwambia mose katika nchi tambarare ya moabu kando ya mto yordani kuvukia yeriko waagize waisraeli kuwapa walawi miji ya ku ishi kutoka urithi ambao waisraeli wataumiliki
wape maeneo ya malisho kuzunguka hiyo miji
 kisha watakuwa na miji ya kuishi na maeneo ya malisho kwa ajili ya ng ombe zao mbuzi kondoo na mifugo yao mingine yote
ajili ya walawi maeneo ya malisho kuzunguka miji hiyo ambayo mtawapa walawi yataenea meta mia nne na hamsini kutoka kwenye ukuta wa miji
 nje ya mji pima meta mia tisa upande wa mashariki upande wa kusini meta mia tisa upande wa magharibi meta mia tisa na upande wa kaskazini meta mia tisa mji utakuwa katikati
eneo hili litakuwa lao kwa ajili ya malisho
 hesabu miji ya makimbilio miji sita mtakayowapa walawi itakuwa ya makimbilio ambayo mtu anayemwua mwenzake aweze kukimbilia humo
nyongeza ya hiyo wapeni miji mingine arobaini na miwili
 kwa jumla ni lazima mwape walawi miji arobaini na minane hii ni pamoja na maeneo ya malisho yao
 miji ambayo mtawapa walawi kutoka nchi ambayo waisraeli wanamiliki itatolewa kwa uwiano wa urithi wa kila kabila
chukua miji mingi kutoka lile kabila lenye miji mingi lakini uchukue miji michache kwa kabila lile lenye miji michache
kisha bwana akamwambia mose sema na waisraeli uwaambie wakati mtakapovuka yordani kuingia kanaani chagueni baadhi ya miji iwe miji yenu ya makimbilio ambayo mtu ambaye amemua mwenzake bila kukusudia aweze kukimbilia
 itakuwa mahali pa kukimbilia kutoka mlipiza kisasi ili kwamba mtu aliyeshtakiwa kwa mauaji asife kabla ya kujitetea mbele ya mkutano
 miji hii sita mtakayoitoa itakuwa miji yenu ya makimbilio
 mtatoa miji mitatu ng ambo hii ya yordani na mitatu upande wa kanaani kama miji ya makimbilio
 miji hii sita itakuwa mahali pa makimbilio kwa ajili ya waisraeli wageni na watu wengine wo wote wa naoishi katikati yenu ili kwamba mtu ye yo te ambaye ameua mtu mwingine pasipo kukusudia aweze kukimbilia humo
 kama mtu akimpiga mwenzake kwa chuma naye mtu huyo akafa mtu huyo ni mwuaji mwuaji sharti atauawa
 au kama mtu analo jiwe mkononi mwake ambalo laweza kuua naye akampiga mwenzake akafa yeye ni mwuaji mwuaji huyo sharti atauawa
 au kama mtu ana chombo cha mti mkononi mwake ambacho chaweza kuua naye akampiga mwenzake akafa yeye ni mwuaji mwuaji huyo sharti atauawa
 mlipiza kisasi cha damu atamwua mwuaji waka ti akikutana naye atamwua
 ikiwa mtu ana chuki ya siku nyingi na mwenzake akamsukuma au akamtupia kitu kwa kukusudia naye akafa au ikiwa katika uadui akampiga ngumi naye akafa mtu yule sharti atauawa yeye ni mwuaji
mlipiza kisasi cha damu atamwua mwuaji atakapokutana naye
 lakini kama mtu akimsukuma mwenzie ghafla pasipo chuki au kumtupia kitu pasipo kukusudia au pasipo kumwona akimwangushia jiwe ambalo laweza kumua naye akafa basi kwa kuwa hakuwa adui wake naye hakukusudia kumumiza kusanyiko lazima liamue kati yake na mlipiza kisasi wa damu kufuatana na sheria hizi
 kusanyiko ni lazima limlinde yule anayeshtakiwa kuua kutoka kwa mlipiza kisasi wa damu na kumrudisha katika mji wa makimbilio alikokuwa amekimbilia
lazima akae humo mpaka atakapokufa kuhani mkuu ambaye alikuwa amepakwa mafuta matakatifu
 lakini kama mshtakiwa atatoka nje ya mipaka ya mji wa makimbilio ambao amekimbilia na mlipiza kisasi wa damu akimkuta nje ya mji mlipiza kisasi wa damu anaweza kumwua mshtakiwa huyo bila kuwa na hatia ya kuua
 mshtakiwa lazima akae katika mji wake wa makimbilio mpaka atakapokufa kuhani mkuu atarudi tu kwenye mali yake baada ya kifo cha kuhani mkuu
 hizi ndizo kanuni za sheria zitakazohitajiwa kwenu na katika vizazi vyenu vijavyo po pote mtakapoishi
 ye yote anayeua mtu atauawa kama muuaji ikiwa tu kuna ushuhuda wa mashahidi
lakini hakuna mtu atakayeuawa kwa ushuhuda wa shahidi mmoja tu
 usikubali fidia ye yote ya kuokoa uhai wa muuaji ambaye anastahili kufa
mtu huyo hakika lazima auawe
 usikubali fidia ya mtu ye yote ambaye amekimbilia katika mji wa makimbilio na kumruhusu kurudi kuishi katika nchi yake kabla ya kifo cha kuhani mkuu
 msiinajisi nchi mnayoishi
umwagaji damu hunajisi nchi na upatanisho hauwezekani kufanyika katika nchi ambayo damu imemwagwa isipokuwa tu kwa damu ya yule aliyeimwaga damu
 msiinajisi nchi mnayoishi ambayo nami ninakaa kwa kuwa mimi bwana ninakaa katikati ya waisraeli
urithi wa binti za selofehadi viongozi wa jamaa ya ukoo wa gileadi mwana wa makiri mwana wa manase ambao walikuwa wametoka katika koo za wazao wa yosefu walikuja na kuzungumza mbele ya mose na viongozi wakuu wa jamaa ya waisraeli
 wakasema wakati bwana alipomwamuru bwana wangu kuwapa waisraeli nchi kama urithi kwa kura alikuamuru kutoa urithi wa ndugu yetu se lofehadi kwa binti zake
 sasa ikiwa wataolewa na watu wa makabila mengine ya kiisraeli itak uwa kwamba urithi wao hesabu utaondolewa kutoka urithi wa mababu zetu na kuongezwa katika urithi wa kabila ambalo dada hao wameolewa
kwa hiyo sehemu ya urithi tuliyogawiwa itachukuliwa kutoka kwetu
 wakati mwaka wa yubile kwa waisraeli utakapofika urithi wao utaongezwa kwa lile kabila ambalo wameolewa na mali yao itaondolewa kutoka urithi wa kabila la mababu zetu
ndipo kwa agizo la bwana mose akatoa amri ifuatayo kwa waisraeli kile wazao wa kabila la yosefu wanachosema ni kweli
 hivi ndivyo bwana anavyoam uru kwa binti za selofehadi wanaweza kuol ewa na mtu ye yote wampendaye mradi tu waolewe miongoni mwa koo za kabila za baba yao
 hakuna urithi katika israeli utakaohamishwa kutoka kabila moja kwenda kabila jingine kwa kuwa kila mwisraeli atatunza ardhi ya kabila lake aliyoirithi kutoka kwa baba zake kila binti atakayerithi ardhi katika kabila lo lote la israeli ni lazima aolewe na mtu kutoka kabila na ukoo wa baba yake ili kila mwisraeli amiliki urithi wa baba zake
 hakuna urithi uwezao kuhamishwa kutoka kabila moja kwenda kabila jingine kwa kuwa kila kabila la israeli litatunza nchi linayorithi
 kwa hiyo binti za selofehadi wakafanya kama bwana alivyomwamuru mose
 binti za selofehadi ambao ni mala tirsa hogla milka na noa wakaolewa na waume wana wa ndugu za baba yao
 waliolewa ndani ya koo za wazao wa manase mwana wa yosefu na urithi wao ukabaki katika ukoo na kabila la baba yao
 haya ndiyo maagizo na masharti ambayo bwana aliwapa waisraeli kupitia mose katika tambarare za moabu karibu na yordani ng ambo ya yeriko
kumbukumbu la torati utangulizi kumbukumbu la torati limetokana na neno la kiyunani deuteronomion ambalo maana yake ni kutolewa kwa amri mara ya pili
kitabu hiki kilipewa jina hili na watafsiri wa septuagint yaani agano la kale kwa kiyunani
katika hotuba zilizonakiliwa katika kumbukumbu la torati mose anafanya ufupisho wa dini ya wairaeli kuwa agano lililotolewa kwa baba zao wakuu kuwa ndilo msingi wa uhusiano ulioanzishwa na mungu baina yake na waisraeli wala si sheria ambalo sasa linadhihirishwa kwa wais raeli kwa kuokolewa kutoka misri na kutunzwa kw muda wote wa kutangatanga huko jangwani
baada ya miaka arobaini waisraeli walikuwa wamekaribia kuingia katika nchi ya ahadi
lakini kabla ya kufanya hivyo mose alitaka kuwakumbusha historia yao yaani yale yote ambayo mungu alikuwa amewatendea pamoja na amri zile zote walizopaswa kuendelea kutii kama taifa teule la mungu
kusudi kubwa la mose lilikuwa wao waisraeli waitikie upendo wa mungu kwa moyo wote
hii ndiyo njia pekee ambayo wangeweza kuendelea kufurahia upendeleo wa mungu na baraka zake
upendo wa halisi kwa muingu ungekuwa ushahidi katika kicho na heshima kwa mungu na kujitoa kwao kwake
hi vyo kwa asili wangetii maagizo ya kimungu yanayohusu kuishi maisha matakatifu
mazungumzo ya kwanza ya mose ya likuwa kuwakumbusha watu wema wa mungu kwa kipindi chote cha safari ili kuwapa nchi ya kanaani
mazungumzo ya pili yalikuwa ni muhtasari wa sheria za mungu zikiwepo amri kumi
mose aliwaambia watu mpende bwana mungu wako kwa moyo wako wote na kwa nafsi yako yote na kwa nguvu zako zote ili waweze kuendelea kuzifurahia baraka za mungu
pia mose alitilia mkazo ukweli kwamba ili waweze kuwa na uhusiano mzuri na mungu ilikuwa ni lazima watu wawafund ishe watoto wao kumpenda mungu na kuzitii amri zake
kutokana na hilo haki na uadilifu ungepenya katika maisha yao ya kila siku kadiri ambavyo upendo wao ungeelekezwa kwa ndugu wa kiume na wa kike
ili kudumisha uhusiano huu muhimu wa upendo kati ya waisraeli na mungu wazazi waliagizwa kuwafundisha watoto wao kumcha mungu kwa mafundisho na kwa kielelezo
kwa njia ya kuadhimisha zile sikukuu za mwaka yaani pasaka sikukuu ya mikate isiyot iwa chachu sikukuu ya majuma sikukuu ya vibanda pentekoste pamoja na yale makusanyiko mengine waisraeli walivikumbusha vizazi vingine vilivyofuata juu ya upendo wa mungu ulioonyeshwa kwenye ukombozi wao toka misri na kuendelea kwao kutunzwa naye kwa kuwapa mazao
kumbukumbu la torati linaishia likiwakumbusha waisraeli juu ya agano ambalo mungu alifanya nao kumbukumbu la torati kuteuliwa kwa yoshua kuwa kiongozi mpya kumbukumbu la torati na kifo cha mose kumbukumbu la torati 
wazo kuu kuwakumbusha waisaeli juu ya agano la mungu na baba zao kuwapa mwongozo jinsi ya kudumisha hilo agano kwa kumpenda mungu kwa moyo wote na kuwapenda wengine
upendo na utii ndio mkazo mkuu katika kitabu hiki
mwandishi inakubalika kwamba mose ndiye aliyeandika kitabu hiki isipokuwa hii sura inayoelezea juu ya kifo chake
tarehe kiliandikwa kama k
mahali kaitka nchi tambarare ya moabu mashariki mwa mto yordani karibu na yeriko wakiwa wanaikabili nchi ya kanaani kabla tu ya kuvuka kuingia 
wahusika wakuu mose yoshua na waisraeli mgawanyo mazungumzo ya kwanza ya mose
 mazungumzo ya pili ya mose
 sheria za maisha ya kila siku
 matokeo ya kutii na kutokutii
 kufanya upya agano
 baraka za mose kwa israeli na kifo chake
 kumbukumbu la torati amri ya kuondoka mlima horebu haya ni maneno mose aliyoyasema kwa israeli yote jangwani mashariki ya yordani ambayo iko kati ka araba inayokabiliana na sufu kati ya parani tofeli labani hazerothi na dizahabu
 ni mwendo wa siku kumi na moja kutoka horebu kwa njia ya mlima seiri mpaka kadesh barnea
 katika mwaka wa arobaini siku ya kwanza ya mwezi wa kumi na moja mose aliwatangazia waisraeli yale yote bwana aliyomwamuru kuwahusu
 hii ilikuwa ni baada ya kumshinda sihoni mfalme wa waam ori ambaye alitawala heshboni na huko edrei alikuwa amemshinda ogu mfalme wa bashani ambaye alitawala huko ashtarothi
 huko mashariki ya yordani katika nchi ya moabu mose alianza kuielezea sheria hii akisema bwana mungu wetu alisema nasi huko horebu mmekaa vya kutosha katika mlima huu
 vunjeni kambi msonge mbele kuelekea katika nchi ya mlima wa waamori nendeni kwa watu wote ambao ni majirani wa araba katika milima upande wa magharibi chini ya vilima katika negebu na kandokando ya pwani mpaka nchi ya wakanaani hadi lebanoni na kufika mto mkubwa eufrati
 tazama nimewapa ninyi nchi hii
ingieni mkaimilik nchi ambayo bwana aliapa kuwa angaliwapa baba zenu abrahamu isaki na yakobo pamoja na vizazi vyao baada yao
uteuzi wa viongozi wakati ule niliwaambia ninyi mmekuwa mzigo mzito sana kwangu kuwachukua peke yangu
 bwana mungu wenu ameongeza hesabu yenu kwamba leo ninyi ni wengi kama nyota za angani
 naye bwana mungu wa baba zenu na awaongeze mara elfu na kuwabariki kama alivyoahidi lakini mimi nitawezaje kubeba matatizo yenu na mizigo yenu na magomvi yenu peke yangu
 chagueni baadhi ya watu wenye hekima wenye ufahamu na wanaoheshimika kutoka katika kila kabila lenu nami nitawaweka juu yenu
 mlinijibu shauri ulilolitoa ni zuri
 kwa hiyo niliwachukua wanaume viongozi wa makabila yenu wenye hekima na wanaoheshimika nami nikawateua wawe na mamlaka juu yenu kama majemadari wa maelfu wa mamia wa hamsini na wa makumi na kama maafisa wa makabila
 nami wakati ule nikawaagiza waamuzi wenu sikilizeni magomvi kati ya ndugu zenu na mwamue kwa haki hata kama shauri ni kati ya dugu wa kiisraeli au kati ya mmoja wa ndugu wa kiisraeli na mgeni
 msionyeshe upendeleo katika maamuzi wasikilizeni wote sawasawa wadogo na wakubwa
msimwogope mtu ye yote kwa kuwa hukumu ni ya mungu mniletee mimi shauri lo lote lililo gumu sana kwenu nami nitalisikiliza
 nami wakati ule niliwaambia kila kitu ambacho mngefanya
wapelelezi wanatumw kisha kama bwana mungu wetu alivyotuamuru tuliondoka kutoka horebu na kwenda kuelekea nchi ya vilima ya waamori kupitia jangwa lile kubwa lote la kutisha lile mliloliona nasi tukafika kadeshi barnea
 kisha niliwaambia mmefika kati ka nchi ya vilima ya waamori ambayo bwana mungu wetu anatupa
 tazama bwana mungu wenu amewapa nchi
pandeni mkaimiliki kama bwana mungu wa baba zenu alivyowaambia
msiogope wala msikate tamaa
 ndipo ninyi nyote mkanijia na kusema tupeleke watu watutangulie kuipeleleza nchi kwa ajili yetu na kutule tea taarifa kuhusu njia tutakayopita na miji tutakayoiendea
 wazo hilo lilionekana zuri kwangu kwa hiyo niliwachagua watu wenu kumi na wawili mwanaume mmoja kutoka kila kabila
 waliondoka na kukwea katika nchi ya vilima wakafika katika bonde la eshkoli na kuipeleleza
 wakachukua baadhi ya matunda ya nchi wakatuletea na kutuarifu
ni nchi nzuri ambayo bwana mungu wetu anatupa
uasi dhidi ya bwana lakini hamkuwa tayari kukwea mkaasi dhidi ya amri ya bwana mungu wenu
 mkanun gunika ndani ya mahema yenu na kusema bwana anatuchukia kwa hiyo alitutoa misri ili kututi mikononi mwa waamori kutuangamiza
 twende wapi ndugu zetu wametufanya kufa moyo
wanasema watu wa huko wana nguvu zaidi na ni warefu kuliko sisi tulivyo miji ni mikubwa yenye kuta zilizofika juu angani
zaidi ya hayo tumewaona waanaki huko
 ndipo nikawaambia msihofu wala msiwaogope
 bwana mungu wenu anayewatangulia atawapigania kama kumbukumbu la torati alivyofanya kwa ajili yenu huko misri mbele ya macho yenu hasa pia huko jangwani
huko mliona jinsi bw ana mungu wenu alivyowachukua kama baba amchukuavyo mwanawe katika njia yote mliyoiendea mpaka mkafika mahali hapa
 pamoja na hili hamkumtegemea bwana mungu wenu ambaye aliwatangulia katika safari yenu kwa moto usiku na kwa wingu mchana kuwatafutia mahali penu pa kupiga kambi na kuwaonyesha njia mtakayoiendea
 wakati bwana aliposikia lile mlilosema alikasirika akaapa akasema hakuna mtu wa kizazi hiki kiovu atakayeona nchi nzuri niliyoapa kuwapa baba zenu isipokuwa kalebu mwana wa yefune
yeye ataiona nami nitampa yeye na wazao wake nchi aliyoi kanyaga kwa miguu kwa sababu alimfuata bwana kwa moyo wote
 kwa sababu yenu bwana pia alinikasirikia mimi akasem a hutaingia hiyo nchi pia
 lakini msaidizi wako yoshua mwana wa nuni ataiingia
mtie moyo kwa sababu atawaongoza waisraeli kuirithi hiyo nchi
 wale watoto ambao mliwasema wangelichukuliwa mateka yaani watoto wenu ambao bado hawajui jema na baya wa taingia katika nchi
nitawapa hiyo nchi nao wataimiliki
 bali ninyi geukeni mwondoke kuelekea jangwani kwa kufuata njia ya bahari ya shamu
 kisha bwana akaniambia usiwasumbue wamoabi kwa vita kwa kuwa sitawapa sehemu yo yote ya nchi yao
nimetoa nchi ya ari kwa wazao wa loti kama milki yao
 ndipo mkanijibu tumemtenda bwana dhambi
tutakwenda kupi gana kama bwana mungu wetu alivyotuamuru
hivyo kila mmoja wenu akachukua silaha zake huku mkifikiri kuwa ni rahisi kukwea katika nchi ya vilima
 lakini bwana aliniambia waambie msipande kupigana kwa sababu sitakuwa pamoja nanyi
mtashindwa na adui zenu
 hivyo niliwaambia lakini hamkutaka kusikia
mliasi dhidi ya amri ya bwana na katika kiburi chenu mlienda katika nchi ya vilima
 waamori ambao waliishi katika vilima hivyo waliinuka dhidi yenu wa kawafukuza kama kundi la nyuki wakiwapiga njia yote ya seiri mpaka horma
 mlirudi na kulia bele za bwana lakini mungu hakusikiliza kilio chenu wala hakuwajali
 hivyo mlikaa kadeshi kwa siku nyingi kwa muda wote mlikaa huko
kutangatanga jangwani kisha tukageuka nyuma na kusafiri kuelekea jangwani kwa njia inayoelekea bahari ya shamu kama bwana alivyonielekeza
kwa muda mrefu tulitembea kuzunguka vilima katika nchi ya seiri
kisha bwana akaniambia umetembea kuzunguka hii nchi ya vilima kwa muda wa kutosha sasa geukia kaskazini
 wape watu maagizo haya mko karibu kupita katikati ya nchi ya ndugu zako am bao ni wazao wa esau ambao wanaishi seiri
watawaogopa lakini mwe waangalifu
 msiwachokoze kwa vita kwa maana sitawapa ninyi sehemu yo yote ya nchi yao hata sehemu ya kutosha kuweka wayo wenu juu yake
nimempa esau nchi ya vilima ya seiri kama yake mwenyewe
 mtawalipa fedha kwa chakula mtakachokula na maji mtakayokunywa
bwana mungu wenu amewabariki kwa kazi yote ya mikono yenu
amewalinda katika safari yenu katikati ya jangwa hili kubwa
kwa miaka hii arobaini bwana mungu wenu amekuwa pamoja nanyi na hamkupungukiwa na kitu cho chote
 basi tulipita kwa ndugu zetu wazao wa esau ambao wanaishi seir i
tuligeuka kutoka njia ya araba ambayo natokea elathi na esion geberi tukasafiri kufuata njia ya jangwa la moabu
 waemi walikuwa wakiishi huko hapo zamani watu wenye nguvu wengi na warefu kama waanaki
 kama walivyokuwa waanaki hao pia walikuwa kama warefai lakini wamoabu waliwaita waemi
 wahori waliishi seiri lakini wazao wa esau waliwafukuza
wakawaangamiza wahori na kukaa mahali pao kama waisraeli walivyofanya katika nchi ambayo bwana aliwapa kama milki yao
 bwana akasema sasa ondokeni mvuke bonde la zeredi
hivyo tukavuka bonde
 miaka thelathini na minane ilipita tangu wakati tulipoondoka ka desh barnea mpaka tulipovuka bonde la zeredi
kwa wakati huo kile kizazi chote cha wanaume kuanzia wale wawezao kwenda vitani kilikuwa kimekufa kama bwana alivyokuwa amewaapia
 mkono wa bwana uliwakabili hadi alipowaangamiza wote huko kambini
 ikawa baada ya mtu wa mwisho kuanzia wale wawezao kwenda vitani kufa bwana akaniambia leo utapita katika nchi ya moabu huko ari
 utakapokuja kwa waamori msiwasumbue wala kuwachokoza kwa vita kwa kumbukumbu la torati kuwa sitawapa ardhi yo yote iliyo ya waamori kuwa milki yenu
nimeitoa kama milki ya wazao wa loti
 hiyo pia ilidhaniwa kuwa nchi ya warefai waliokuwa wakiishi hu ko lakini waamoni waliwaita wazamzumi
 walikuwa watu wenye nguvu na wengi warefu kama waanaki bwana akawaangamiza kutoka mbele ya waamoni ambao waliwafukuza na kukaa mahali pao
 bwana alikuwa amefanya hivyo kwa wazao wa esau ambao waliishi seiri wakati alipowaangamiza wahori watoke mbele yao
waliwafukuza na wao wakaishi mahali pao mpaka leo
 nao waavi ambao waliishi katika vijiji mpaka gaza wakaftori waliokuja kutoka kaptori waliwaangamiza na kukaa mahali pao
kushindwa kwa sihoni mfalme wa heshboni ondoka sasa na uvuke bonde la arnoni
tazama nimemweka sihoni mwamori mikononi mwako mfalme wa heshboni na nchi yake
anza kuimiliki nchi hi yo na umwingize katika vita
 siku hii ya leo nitaanza kuwatia hofu na woga mataifa yote chini ya mbingu wawaogope ninyi
watakaposikia taarifa zenu watatetemeka na kufadhaika kwa sababu yenu
 kutoka jangwa la kedemothi nilituma wajumbe wenye maneno ya amani kwa sihoni mfalme wa heshboni kusema turuhusu tupite katika nchi yako
tutapita katika barabara kuu hatutageuka kuume wala kushoto
 tuuzie chakula tule na maji tunywe kwa thamani yake katika fedha
turuhusu tu tupite kwa miguu kama wazao wa esau ambao wanaishi seiri na wamoabu ambao wanaishi ari walivyotufanyia mpaka tuvuke yordani kuingia nchi ambayo bwana mu ngu wetu anatupatia
 lakini sihoni mfalme wa heshboni alikataa kuturuhusu kupita
kwa kuwa bwana mungu wako ameifanya roho ya ke kuwa ngumu na moyo wake kuwa mkaidi ili amweke kwenye mikono yenu kama alivyofanya sasa
 bwana akaniambia tazama nimeanza kuwapa mfalme sihoni na nchi yake
sasa anzeni kuishinda na kuimiliki nchi yake
 wakati sihoni pamoja na jeshi lake lote walipokuja kukutana nasi katika vita huko yahazi bwana mungu wetu alimweka mikononi mwetu nasi tukamwangamiza pamoja na wanawe na jeshi lake lote
 kwa wakati ule tuliteka miji yake yote na kuiangamiza kabisa wanaume wanawake na watoto
hatukubakiza mtu hata mmoja
 lakini mifugo na nyara tulizoziteka kutoka ile miji tulijichukulia wenyewe
 kutoka aroeri kwenye ukingo wa bonde la arnoni kutoka mji ulio ndani ya bonde hata mpaka gileadi hapakuwa na mji hata mmoja uliokuwa na nguvu kutushinda
bwana mungu wetu alitupa yote
 lakini kulingana na amri ya bwana mungu wetu hamkujiingiza katika nchi yo yote ya waamori wala katika sehemu yo yote iliyo kando kando ya mto yaboki au katika miji iliyoko katika vilima au po pote pengine alipotukataza bwana mungu wetu
kushindwa kwa ogu mfalme wa bashani kisha tukageuka tukakwea kufuata barabara iliyoelekea bashani ogu mfalme wa bashani akaondoka na jeshi lake lote kupigana na sisi huko edrei
 bwana akaniambia usimwogope kwa kuwa nimekwisha mkabidhi mikononi mwako pamoja na jeshi lake lote na nchi yake
umfanyie sawasawa na ulivyomfanyia sihoni mfalme wa waamori ambaye alitaw ala huko heshboni
 hivyo bwana mungu wetu pia akamweka ogu mfalme wa bashani pamoja na jeshi lake lote mikononi mwetu
tuliwaangamiza wote hakubakia hata mmoja
 wakati huo tuliteka miji yake yote
hakuna mji hata mmoja kati ya ile sitini ambao hatukuuteka yaani eneo lote la argobu utawala wa mfalme ogu katika bashani
 miji yote hii ilijengewa ngome zenye kuta ndefu zenye malango na makomeo pia kulikuwako na vijiji vingi ambavyo havikujengewa kuta
 tuliwaangamiza kabisa kama tulivyomfanyia sihoni mfalme wa heshbo ni tukiangamiza kila mji wanaume wanawake na watoto
 lakini wanyama wote wa kufuga pamoja na nyara kutoka kwenye miji yao tulichukua vikawa vyetu
 hivyo kwa wakati huo tukachukua kutoka kwa wafalme hawa wawili wa waamori nchi ya mashariki ya jordani kutoka bonde la arnoni mpaka kufika kwenye mlima hermoni
 wasidoni huuita mlima huo sirioni na waamori huuita seniri
 tuliteka miji yote kwenye uwanda wa juu gileadi yote bashani yote mpaka kufika saleka na edrei miji ya utawala wa mfalme ogu huko bashani
 mfalme ogu ndiye peke yake aliyesalia miongoni mwa mabaki ya warefai kitanda chake kilikuwa cha chuma chenye urefu wa kumbukumbu la torati dhiraa tisaa na upana wa dhiraa nneb
mpaka sasa kinaweza kuonekana katika mji wa waamori wa raba
mgawanyo wa nchi mashariki ya yordani
 katika nchi tuliyoiteka wakati ule niliwapa kabila la reubeni na adi eneo lililoko kaskazini la aroeri kando ya bonde la arnoni na nusu ya eneo la milima ya gileadi pamoja na miji yake
 kisha nusu ya kabila la manase niliwapa sehemu ya gileadi iliy obaki pamoja na bashani yote ambayo ni utawala wa ogu
eneo lote la argobu katika bashani lilik uwa linajulikana kama nchi ya warefai yairi mzao wa kabila la manase alichukuwa eneo lote la nchi ya argobu hadi kufikia mpaka wa wageshuri na wamaaka ukaitwa kwa jina lake kwa hiyo mpaka leo hii bashani inaitwa hawath yairi
 nikampa makiri nchi ya gileadi
 lakini niliwapa wareubeni na wagadi eneo kuanzia ileadi hadi bonde la arnoni katikati ya bonde ulikuwa ndio mpaka kuelekea mpaka mto yaboki ambao ndio mpaka wa waamoni
 kwa upande wa magharibi mpaka wao ulik uwa yordani katika araba toka ziwa galila ya hadi bahari ya araba yaani bahari ya chumvi kwenye mitelemko ya pisga
 wakati huo nilikuamuru bwana mungu wako amekupa nchi hii ui miliki
lakini ni lazima wanaume wenu wote wenye uwezo wakiwa wamejiandaa tayari kwa vita wavuke ng ambo ya pili wakiwatangulia ndugu zako waisraeli
 lakini wake zenu watoto wenu na mifugo yenu kwani najua mnayo mifugo mingi wanaweza kukaa katika miji niliyowapa mpaka hapo bwana atakapowapa ndugu zenu kupumzika kama alivyowapa ninyi wao pia wamiliki ile nchi ambayo bwana mungu wenu anawapa ng ambo ya yordani
baada ya hapo kila mmoja wenu anaweza kurudi kwenye milki niliyowapa
mose akataliwa kuvuka yordani wakati huo nilimwamuru yoshua umejionea kwa macho yako mwenyewe yale yote ambayo bwana mungu wenu amewafanyia wafalme hawa wawili
bwana atazifanyia falme zote huko mnakokwenda vivyo hivyo
 msiwaogope bwana mungu wenu atapigana kwa ajili yenu
a dhiraa tisa ni sawa na mita 
b dhiraa nne ni sawa na mita 
 wakati huo nilimsihi bwana ee bwana mwenyezi umem wonyesha mtumishi wako ukuu wako na mkono wako wenye uweza
kwa kuwa ni mungu yupi aliyeko mbinguni au duniani anayeweza kufanya kazi na matendo makuu kama ufanyayo wewe acha niende nikaione hiyo nchi nzuri ng ambo ya yordani ile nchi nzuri ya vilima na lebanoni
 lakini kwa sababu yenu bwana alinikasirikia na hakutaka kunisikiliza
bwana aliniambia hilo latosha usiseme nami jambo hili tena
 kwea juu ya kilele cha pisga uangalie magharibi kaskazini kusini na mashariki
iangalie hiyo nchi kwa macho yako kwa vile wewe hutavuka yordani
 lakini mwagize yoshua mtie moyo na umtie nguvu kwa kuwa yeye atawaongoza watu hawa hadi ng ambo na kuwarithisha nchi utakayoiona
 kwa hiyo tulikaa kwenye bonde karibu na beth peori
waa sikia sasa ee israeli amri na sheria nitakazokufundisha wewe
zifuate ili upate kuishi na uingie kuim iliki nchi ambayo bwana mungu wa baba zako anawapa
 usiongeze wala usipunguze cho chote ninachowaamuru ninyi ila myashike maagizo ya bwana mungu wenu ambayo nawapa
mriwa utii mliona kwa macho yenu wenyewe kile bwana alichokifanya kule baali peori
bwana mungu wenu aliwaharibu kutoka miongoni mwenu kila mmoja aliyemfuata baali wa peori lakini ninyi nyote mlioshikamana na bwana kwa uthabiti mungu wenu mko hai mpaka leo
 tazama nimewafundisha amri na sheria kama bwana mungu wangu alivyoniamuru mimi ili mzifuate katika nchi mnayoingia kuimiliki
 zishikeni kwa uangalifu kwa kuwa hii itaonyesha hekima na ufahamu wenu kwa mataifa ambayo yatasikia kuhusu amri zote hizi nao watasema hakika taifa hili kubwa ni watu wenye hekima na ufahamu
 ni taifa gani jingine lililo kubwa kiasi cha kuwa na miungu yao iliyo karibu nao kama bwana mungu wetu alivyo karibu nasi wakati wo wote tunapomwomba nalo ni taifa gani jingine lililo kubwa hivi lenye kuwa na amri na sheria za haki kama hizi ninazoweka mbele yenu leo mwe waangalifu na makini ili msije mkasahau mambo ambayo mliyaona kwa macho yenu wala kuyaacha yaondoke moyoni mwenu siku zote za uhai wenu
mwafundishe hayo watoto wenu na watoto wao baada yao
 kumbukumbu la torati kumbuka siku uliyosimama mbele za bwana mungu wako kule horebu wakati aliponiambia wakutanishe watu mbele yangu wasikie maneno yangu ili kwam ba waweze kujifunza kuniheshimu kwa muda wote watakaoishi katika nchi nao waweze kuwafundisha watoto wao maneno hayo
 mlisogea karibu na mkasimama chini ya mlima wakati ulipowaka moto mpaka mbinguni juu pamoja na mawingu meusi na giza nene
 ndipo bwana alipozungumza nanyi kutoka katika moto
mkasikia sauti ya aneno lakini hamkuona umbo kulikuwa na sauti tu
 aliwatangazia agano lake na amri kumi ambazo aliwaamuru mzifuate kisha akaziandika juu ya vibao viwili vya mawe
 naye bwana alinielekeza wakati huo kuwafundisha ninyi sheria na amri ambazo mnapaswa kuzifuata katika nchi ambayo mnavuka yordani kuimiliki
kuabudu sanamu kwakatazwa hamkuona umbo la ai na yo yote siku ambayo bwana alizungumza na ninyi kule horebu kutoka kwenye moto
kwa hiyo mjihadhari kwa uangalifu sana ili msije mkajichafua na kujitengenezea sanamu au kinyago chenye umbo lo lote kama la mwanaume au mwanamke au kama mnyama aliye juu ya nchi au ndege ye yote arukaye angani au kama kiumbe kitambaacho juu ya ardhi au samaki ye yote aliye ndani ya maji
 na utazamapo juu angani na ukaliona jua mwezi na nyota na vyote vinavyoipamba mbingu usije ukashawishiwa kuviinamia na kuviabudu vile ambavyo bwana mungu wenu alivyogawia mataifa yo te chini ya mbingu
 lakini kwenu ninyi bwana amewatoa kutoka kwenye tanuru ya kuyeyushia chuma katika misri kuwa watu wa urithi wake kama mlivyo sasa
 bwana alinikasirikia kwa sababu yenu na akaapa kwamba sitavuka yordani kuingia katika nchi nzuri bwana mungu wenu anayowapa kuwa urithi wenu
 nitakufa katika nchi hii sitavuka yordani lakini ninyi ni karibu mvuke mkaimiliki ile nchi nzuri
 jihadharini msilisahau agano la bwana mungu wenu lile alilofanya nanyi msijitengenezee sanamu katika umbo la kitu cho chote ambacho bwana mungu wenu amewakataza
 kwa kuwa bwana mungu wenu ni moto ulao mungu mwenye wivu
 baada ya kuwa na watoto na wajukuu na kuishi katika nchi hiyo siku nyingi tena kama mkijichafua na kutengeneza sanamu ya aina yo yote mkifanya maovu machoni pa bwana mungu wenu na kumfanya awe na hasira ninaziita mbingu na nchi kama mashahidi dhidi yenu siku hii kwamba mtaangamia mara moja kutoka katika nchi ile ambayo mnavuka yordani kuimiliki
hamtaishi kule kwa muda mrefu bali kwa hakika mtaangamizwa
 bwana atawatawanya miongoni mwa mataifa na ni wachache wenu tu watakaosalia miongoni mwa mataifa hayo ambayo bwana atawafukuzia
 huko mtaabudu miungu ya miti na mawe iliyotengenezwa na watu ambayo haiwezi kuona au kusikia wala kula au kunusa
 lakini kama mtamtafuta bwana mungu wenu mtampata kama mtamtafuta kwa moyo wenu wote na kwa roho yote
 wakati mnapokuwa katika dhiki nayo mambo haya yote yamewatokea siku hizo ndipo mtamrudia bwana mungu wenu na kumtii
 kwa maana bwana mungu wenu ni mungu mwenye huruma hatawaacha au kuwaangamiza wala kusahau agano alilofan ya na baba zenu alilowathibitishia kwa kiapo
bwana ndiye mungu sasa uliza kuhusu siku za zamani zamani kabla ya wakati wako tangu siku ile mungu alipomwumba mtu juu ya nchi uliza kutoka mwisho mmoja wa mbingu mpaka mwisho mwingine wa mbingu
je kumepata kutokea jambo jingine lililo kubwa kama hili au kuna jambo jingine kama ilo limepata kusikiwa je kuna watu wengine wo wote waliosikia sauti ya mungu ikizungumza kwenye moto kama mlivyosikia nao wakaishi je kuna mungu ye yote amepata kujaribu mwenyewe kuchukua taifa moja kutoka taifa lingine kwa mapigo kwa ishara za miujiza na maajabu kwa vita kwa mkono wenye nguvu na mkono ulionyooshwa au kwa matendo makuu yakutisha kama yale ambayo bwana mungu wenu aliyofanya kwa ajili yenu huko misri mbele ya macho yenu mlionyeshwa mambo haya ili mpate kujua kuwa bwana ndiye mungu hakuna mwingine ila yeye
 kutoka mbinguni amewasikizisha sauti yake ili kuwaadilisha
hapa duniani aliwaonyesha moto wake mkubwa nanyi mlisikia maneno yake kutoka kwenye ule moto
 kwa sababu aliwapenda baba zenu na alichagua wazao wao baada yao aliwatoa katika nchi ya misr kwa uwepo wake na kwa uwezo wake mkuu aliwafukuza mbele yenu kumbukumbu la torati mataifa makubwa na yenye nguvu kuliko ninyi na kuwaleta ninyi katika nchi yao na akawapa ninyi kuwa urithi wenu kama ilivyo leo
 kubalini na mweke moyoni leo kuwa bwana ndiye mungu mb inguni juu na duniani chini
hakuna mwingine
 mshike amri na maagizo yake ninayowapa leo ili mpate kufanikiwa ninyi na watoto wenu baada yenu mpate kuishi maisha marefu katika nchi awapayo bwana mungu wenu siku zote
miji ya makimbilio kisha mose akatenga miji mitatu mashariki ya yordani ambayo mtu ye yote aliyemwua mtu angeweza kukimbilia ikiwa amemwua jirani yake bila kukusudia na bi la kuwa na chuki naye siku zilizopita
angeweza kukimbilia katika mmojawapo ya miji hii na kuokoa maisha yake
 miji hiyo ilikuwa beseri katika tambarare ya jangwa kwa ajili ya wareubeni ramothi katika nchi ya gileadi kwa ajili ya wagadi nao mji wa golani katika nchi ya bashani kwa ajili ya wamanase
utangulizi wa sheria hii ndiyo sheria mose aliyoweka mbele ya waisraeli
 haya ndiyo masharti amri na sheria mose aliyowapa wakati walipotoka misri nao walikuwa katika bonde karibu na beth peori mashariki ya yordani katika nchi ya sihoni mfalme wa waamori ambaye alitawala heshboni naye alishindwa na mose na waisraeli walipokuja toka misri
 waliimiliki nchi yake na nchi ya ogu mfalme wa bashani wafalme hao wawili walitawala mas hariki ya yordani
 nchi hii ilienea kutoka aroer ukingoni mwa bonde la arnoni mpaka mlima sion yaani ndio hermoni pamoja na eneo lote la araba mashariki ya yordani na kuenea mpaka bahari ya araba kwenye mitelemko ya pisga
amri kumi mose akaiita israeli yote na kuwaambia ee israeli sikilizeni amri na sheria ninazowatangazia leo
jifunzeni na mwe na hakika kuzifuata
bwana mungu we tu alifanya agano nasi katika mlima wa horebu
 si kwamba bwana alifanya agano na baba zetu bali alifanya nasi nasi sote ambao tuko hai hapa leo
 bwana alisema nanyi uso kwa uso kutoka katika moto juu ya mlima
 wakati huo nilisimama kati ya bwana na ninyi kuwatangazia neno la bwana kwa sababu mliogopa ule moto nanyi hamkupanda mlimani
naye mungu alisema mimi ndimi bwana mungu wako niliyekutoa katika nchi ya misri kutoka katika nchi ya utumwa
 usiwe na miungu mingine ila mimi usijitengenezee sanamu katika umbo la kitu cho chote kilicho juu mbinguni auduniani chini au ndani ya maji
usivisujudie wala kuviabudu kwa maana mimi bwana mungu wako ni mungu mwenye wivu ninayewaadhibu watoto kwa ajili ya dhambi za baba zao hata kizazi cha tatu na cha nne cha wale wanichukiao lakini ninaonyesha upendo kwa maelfu ya vizazi vya wale wanipendao na kuzishika amri zangu
 usilitaje jina la bwana mungu wako bure kwa kuwa bwana hataacha kumhesabia hatia yeye alitajaye jina lake bure
 adhimisha siku ya sabato na kuiweka takatifu kama bwana mungu wako alivyokuagiza
 siku sita utafanya kazi na kufanya kazi zako zote
 lakini siku ya saba ni sabato kwa bwana mungu mungu wako
siku hiyo hutafanya kazi yo yote ikiwa ni wewe wala mwanao au binti yako wala mtumishi wa kiume au mtumishi wa kike wala ng ombe wako punda wako au mnyama wako ye yote wala mgeni aliyeko malangoni mwako ili kwamba mtumishi wako wa kiume na wa kike wapate kumpumzika kama wewe
 kumbuka mlikuwa watumwa huko misri na bwana mungu wenu aliwatoa huko kwa mkono wenye nguvu na kwa mkono ulionyooshwa
kwa hiyo bwana mungu wako amekuagiza kuiadhimisha siku ya sabato
 waheshimu baba yako na mama yako kama bwana mungu wako alivyokuagiza ili siku zako zipate kuwa nyingi na kufanikiwa katika nchi bwana mungu wako anayokupa
 usiue
 usizini
 usiibe
 usimshuhudie jir ani yako uongo
 usitamani mke wa jirani yako
usitamani nyumba ya jirani yako au shamba lake mtumishi wake wa kiume au wa kike kumbukumbu la torati ng ombe au punda wake wala kitu cho chote cha jirani yako
 hizi ndizo amri alizozitangaza bwana kwa sauti kubwa kwa kusanyiko lenu lote huko mlimani kutoka kwenye moto wingu na giza nene wala hakuongeza cho chote zaidi
kisha akaziandika juu ya vibao viwili vya mawe naye akanipa mimi
 mliposikia sauti kutoka kwenye giza mlima ulipokuwa ukiwaka moto viongozi wenu wote wa makabila yenu na wazee wenu walinijia mimi
 nanyi mkasema bwana mungu wetu ametuonyesha utukufu na enzi yake nasi tumesikia sauti yake kutoka kwenye moto
leo tumeona kwamba mwanadamu anaweza kuishi hata kama mungu akizungumza naye
 lakini sasa kwa nini tufe moto huu mkubwa utatuteketeza sisi na tutakufa kama tukiendelea kusikia sauti ya bw ana mungu wetu zaidi
 ni mtu yupi mwenye mwili ambaye amewahi kuisikia sauti ya mungu aliye hai akizungumza kutoka kwenye moto kama sisi tulivyoisikia naye akaishi sogea karibu usikie yale yote asemayo bwana mungu wetu
kisha utuambie cho chote kile ambacho bwana mungu wetu anakuambia
tutasikiliza na kutii
 bwana aliwasikia wakati mlipozungumza nami na bwana akaniambi a nimesikia kile hawa watu walichokuambia
kila kitu walichokisema ni kizuri
 laiti kama mioyo yao ingekuwa na mwelekeo wa kuniogopa na kuzishika amri zangu zo te daima ili kwamba wafanikiwe wao pamoja na watoto wao milele nenda uwaambie warudi kwenye mahema yao
 lakini wewe baki hapa pamoja nami ili niweze kukupa maagizo yote amri na sheria ambazo utawafundi sha wazifuate katika nchi ninayokwenda kuwapa waimiliki
 hivyo iweni waangalifu kuyafanya yale bwana mungu wenu aliyowaagiza msigeuke upande wa kuume wala wa kushoto
 fuateni yale yote ambayo bwana mungu wenu aliwaagiza ili mpate kuishi kustawi na kuziongeza siku zenu katika nchi mtakayoimiliki
mpende bwana mungu wako
haya ndiyo maagizo amri na sheria ambazo bwana mung wenu aliniagiza niwafundishe ninyi ili mp ate kuyashika katika nchi ambayo ninyi mnav uka yordani kuimiliki ili kwamba ninyi watoto wenu na watoto wao baada yao wamwogope bwana mungu wenu siku zote kwa kushika amri na maagizo yake yote ninayowapa ili mweze kuyafurahia maisha marefu
 sikia ee israeli nawe uwe mwangalifu kutii ili upate kufaniki wa na kuongezeka sana katika nchi itiririkay maziwa na asali kama bwana mungu wa baba zenu alivyowaahidi ninyi
 sikia ee israeli bwana mungu wako ni bwana mmoja
 mpende bwana mungu wako kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote na kwa nguvu zako zote
 amri hizi ninazokupa leo zitakuwa katika moyo wako
 wafundishe watoto wako kwa bidii
nena kuhusu amri hizi uketipo nyumbani na wakati utembeapo njiani ulalapo na uamkapo
 zifunge kama alama juu ya mkon wako zifunge juu ya paji la uso wako
 ziandike kwenye miimo ya milango ya nyumba yako na juu ya malango yako
 wakati bwana mungu wako atakapokuleta katika nc hi aliyowaapia baba zako abrahamu isaki na yakobo kukupa wewe nchi kubwa miji inayopendeza ambayo hukuijenga nyumba zilizojaa vitu vizuri vya aina nyingi ambavyo hukuvijaza visima ambavyo hukuchimba na mashamba ya mizabibu na mizeituni ambayo hukupanda wewe utakapokula na kushiba jihadhari usije ukamwacha bwana aliyek utoa katika nchi ya misri kutoka katika nchi ya utumwa
 utamcha bwana mung wako mtumikie yeye peke yake na kuapa kwa jina lake
 usifuate miungu mingine miungu ya mataifa yanayokuzunguka kwa kuwa bwana mungu wako ambaye yuko katikati yako ni mungu mwenye wivu na hasira yake itawaka dhidi yako naye atakuangamiza kutoka katika uso wa nchi
 usimjaribu bwana mungu wako kama ulivyofanya huko masa
 utayashika maagizo ya bwana mungu wako kwa bidii na masharti na amri alizokupa
 fanya lililo haki na jema mbele za bwana ili upate kufanikiwa uweze kuingia na kuimiliki nchi nzuri ambayo bwana aliahidi kwa kiapo kwa baba zako kuwafukuza kwa nguvu adui zako mbele yako kama bwana alivyosema
 siku zijazo mtoto wako atakapokuuliza ni nini maana ya masharti haya amri na sheria hizi ambazo bwana mun gu wako alizokuagiza wewe mwambie tulikuwa watumwa wa farao huko misri lakini bwana mung alitutoa sisi kutoka misri kwa mkono wenye nguvu
 bwana akapeleka mbele yetu ishara za kumbukumbu la torati miujiza na maajabu makubwa na ya kutisha juu ya misri na farao pamoja na nyumba yake yote
 lakini mungu akatutoa huko akatuleta na kutupa nchi hii ambayo aliwaahidi baba zetu kwa kiapo
 bwana akatuagiza tutii amri hizi zote na kumcha bwana mungu wetu ili tupate kustawi na kuendelea kuwa hai kama ilivyo leo
 kama tukizitii kwa bidii mri hizi zote mbele za bwana mungu wetu kama alivyotuamuru sisi hiyo itakuwa haki yetu
kuy bwana mungu wako akuletapo katika nchi unayoiingia ili kuimiliki na awafukuzapo mbele yako mataifa mengi yaani wahiti wagirgashi waamori wakanaani waperizi wahivi na wa yebusi mataifa saba makubwa tena yenye nguvu kuliko wewe pia bwana mungu wako atakapowatia mkononi mwako na ukawashinda basi ni lazima uwaangamize wote kabisa
usifanye agano nao usiwahurumie wala usioane nao
usimtoe binti yako kuolewa na mwanawe au kumchukua binti yake aolewe na mwanao
 kwa maana watamgeuza mwanao aache kunifuata ili aitumikia miungu mingin e nayo hasira ya bwana itawaka dhidi yako naye atakuangamiza ghafula
 hili ndilo utakalowafanyia
ut avunja madhabahu zao yabomoe mawe yao yaliyow ekwa wakfu kata kata nguzo zao za ashera na kuchoma sanamu zao kwa moto
 kwa kuwa wewe ni taifa takatifu kwa bwana mungu wako
bwana mungu wako amekuchagua wewe kutoka katika mataifa yote juu ya uso wa dunia kuwa watu wake hazina yake ya thamani
afukuza mataifa bwana hakuweka upendo wake juu yenu na kuwachagua kwa sababu mlikuwa wengi mno kuliko watu wengine kwa maana ninyi ndio mliokuwa wachache sana kuliko mataifa yote
 lakini ni kwa sababu bwana aliwapenda ninyi na kutunza kiapo alichowaapia babu zenu kwamba atawatoa ninyi kwa mkono wenye nguvu na kuwakomboa kutoka nchi ya utumwa kutoka nguvu za farao mfalme wa misri
 basi ujue kwamba bwana mungu wwako ndiye mungu ni mungu mwaminifu anayetunza agano la upendo kwa maelfu ya vizazi vya wale wanaompenda na kuzishika amri zake
 lakini kwa wale wanaomchukia atawalipiza kwenye nyuso zao kwa maangamizi hatachelewa kuwalipiza kwenye nyuso zao wale wamchukiao
 kwa hiyo mwe waangalifu kufuata maagizo amri na sheria ninazowapa leo
 kama mkizingatia sheria hizi na kuzifuata kwa uangalifu basi bwana mungu wenu atatunza agano lake la upendo nanyi kama alivyowaapia baba zenu
 atawapenda ninyi na kuwabariki na kuongeza idadi yenu
atabariki uzao wa tumbo lenu mazao ya nchi yenu nafaka divai mpya na mafuta ndama wa ng ombe wa kundi lenu na kondoo za kundi lenu katika nchi ile aliy oapa kuwapa baba zenu
 mtabarikiwa kuliko mataifa mengine yote hakuna wanaume wala wanawake kwenu watakaokosa watoto wala mifugo yenu haitakuwa tasa
 bwana atawakinga na kila ugonjwa
mungu hatatia juu yenu ugonjwa wo wote mbaya mlioufahamu huko misri lakini atatia ugonjwa juu ya wa le wote wanaomchukia
 ni lazima mwangamize watu wote ambao bwana mungu wenu atawatia mikononi mwenu
msiwatazame kwa kuwahurumia na msitumikie miungu yao kwa kuwa itakuwa mtego kwenu
 mnaweza kujiuliza wenyewe mataifa haya ni yenye nguvu kuliko sisi
tutawezaje kuwafukuza lakini msiwaogope
kumbukeni vema jinsi bwana mungu wenu alivyofanya kwa farao na kwa wote huko misri
 mliona kwa macho yenu wenyewe majaribu makubwa ishara za miujiza na maajabu mkono wenye nguvu na ulionyooshwa ambao kwa huo bwana mungu wenu aliwatoa mtoke misri
bwana mungu wenu atawafanyia hivyo watu wote ambao mnawaogopa sasa
 zaidi ya hayo bwana mungu wenu atatuma mavu miongoni mwao hadi yale mabaki watakaojificha waangamie
 msiingiwe na hofu kwa sababu yao kwa kuwa bwana mungu wenu ambaye yupo miongoni mwenu ni mkuu naye ni mungu wa kutisha
 bwana mungu wenu atawafukuza mataifa hayo mbele yenu kidogo kidogo
hamtaruhusiwa kuwaondoa wote kwa mara moja la sivyo wanyama mwitu wataongezeka na kuwa karibu nanyi
 lakini bwana mungu wenu ataw atia watu hao mikononi mwenu akiwatia katika kuchanganyikiwa kukubwa mpaka wawe wameangamizwa
 atawatia wafalme wao mikononi mwenu nanyi mtayafuta majina yao chini ya mbingu
hakuna hata mmoja atakayeweza kusimama dhidi yenu bali kumbukumbu la torati mtawaangamiza
 vinyago vya miungu yao mtavichoma moto
msitamani fedha wala dhahabu iliyo juu yao wala msizichukue kwa ajili yenu la sivyo mtakuwa mmetekwa navyo
kwa kuwa ni chukizo kwa bwana mungu wenu
 msilete vitu vya machukizo katika nyumba zenu kwani ninyi mtatengwa kama vitu hivyo kwa maangamizo
ukichukie kabisa kitu hicho kwa kuwa kimetengwa kwa maangamizo
usimsahau bwana uwe mwangalifu kufuata kila agizo ninalokupa wewe leo ili mweze kuishi kuongezeka na mweze kuingia mkamiliki nchi ambayo bwana aliahidi kwa kiapo kwa baba zenu
 kumbuka jinsi bwana mungu wenu alivyowaongoza katika jia yote katika jangwa kwa miaka hii arobaini kukunyenyekeza na kukujaribu ili ajue lililoko moyoni mwako kwamba utayashika maagizo yake au la
 alikudhili na kukufanya uone njaa kisha akulishe kwa mana ambayo wewe wala baba zako hamkuijua awafundishe kuwa mwanadamu hataishi kwa mkate tu bali kwa kila neno litokalo katika kinywa cha bwana
 nguo zenu hazikuchakaa wala miguu yenu haikuvimba kwa miaka hii arobaini
 mjue basi ndani ya mioyo yenu kama mtu anavyomwadibisha mwanae ndivyo bwana mungu wako atawaadibisha ninyi
 shikeni maagizo ya bwana mungu wenu mtembee katika njia zake na kumheshimu
 kwa kuwa bwana mungu wenu anawaleta katika nchi nzuri nchi yenye vijito na mabwawa ya maji yenye chemchemi zinazotiririka mabondeni na katika vilima nchi yenye ngano na shayiri mizabibu na mitini mikomamanga mafuta ya zeituni na asali nchi ambayo chakula hakitapungua na hamtakosa cho chote nchi ambayo miamba yake ni chuma na mnaweza kuchimba shaba kutoka kwenye vilima
 wakati mtakapokwisha kula na kushiba msifuni bwana mungu enu kwa ajili ya nchi nzuri aliyowapa
 jihadharini msimsahau bwana mungu wenu mkashindwa kushika maagizo yake sheria na amri zake ambazo ninawapa leo
 angalia wakati mtakapokuwa mmekula na kushiba mkajenga nyumba nzuri na kukaa humo na wakati makundi yenu ya ng ombe na mbuzi na kondoo yatakapoongezeka na fedha na dhahabu yenu itakapoongezeka na vyote mlivyo navyo vitakapozidishwa basi mioyo yenu isiwe na kiburi mkamsahau bwana mungu wenu aliyewatoa katika nchi ya misri kutoka nchi ya utumwa
 aliwaongoza kupitia jangwa kubwa na la kutisha nchi ile ya kiu isiyo na maji yenye nyoka wa sumu na nge
aliwatolea maji kutoka kwenye mwamba mgumu
 aliwapa mana ya kula jangwani kitu ambacho baba zenu hawakukijua ili kuwanyenyekeza na kuwajaribu ninyi ili mwishoni mfanikiwe
 mnaweza kusema uwezo wangu na nguvu za mikono yangu ndizo zilizonipatia utajiri huu
 lakini kumbukeni bwana mungu wenu ndiye ambaye huwapa uwezo wa kupata utajiri na hivyo kulithibitisha agano lake ambalo aliwaapia baba zenu kama ilivyo leo
 ikiwa mtamsahau bw ana mungu wenu mkaifuata miungu mingine mkaiabudu na kuisujudia ninashuhudia dhidi yenu leo kwamba hakika mtaangamizwa
 kama mataifa bwana aliyoyaangamiza mbele yenu ndivyo ninyi mtakavyoangamizwa kwa kutokumtii bwana mungu wenu
si kwa sababu ya haki ya waisraeli
sikiliza ee israeli
sasa mnakaribia kuvuka yordani mwingie na kuwafukuza mataifa makubwa na yenye nguvu kuliko ninyi pamoja na miji mikubwa yenye kuta zilizofika juu angani
 watu ni wenye nguvu warefu ni wana wa waanaki mnafahamu habari zao na mmesikia inavyosemekana ni nani awezaye kusimama dhidi ya waanaki iweni na hakika leo kwamba bwana mungu wenu ndiye atakayetangulia kuvuka mbele yenu kama moto uteketezao
atawaangamiz a atawatiisha mbele yenu
nanyi mtawafukuza na kuwaangamiza mara moja kama bwana alivyowaahidi
 baada ya bwana mungu wenu kuwafukuza mbele yenu msiseme mioyoni mwenu bwana ametulet hapa kuimiliki nchi hii kwa sababu ya haki ye tu
la ni kwa sababu ya uovu wa mataifa haya kwamba bwana anawafukuza mbele yenu
 si kwa sababu ya haki yenu wala uadilifu wenu kwamba mtaimiliki nchi yao lakini kwa sababu ya uovu wa mataifa haya bwana mungu wenu atawafukuza mbele yenu kutimiza lile aliloapa kwa baba zenu kwa abrahamu isaki na yakobo
 basi mjue si kwa sababu ya haki yenu bwana mungu wenu anawapa nchi hii nzuri kuimiliki kwa kuwa ninyi ni taifa lenye shingo ngumu
 kumbukumbu la torati ndama ya dhahabu kumbukeni hili kamwe msisahau jinsi mlivyomkasirisha bwana mungu wenu kwa hasira huko jangwani
tangu siku mlipotoka misri mpaka mlipofika hapa mmekuwa waasi dhidi ya bwana
 kule horebu mliamsha ghadhabu ya bwana kwa hiyo alikasirika vya kutosha hata akataka kuwaangamiza
 nilipopanda mlimani kupo kea mbao za mawe mbao za agano lile bwan alilofanya nanyi nilikaa mlimani siku arobaini mchana na usiku sikula mkate wala sikunywa maji
 bwana alinipa mbao mbili za mawe zilizoandikwa kwa kidole cha mungu
juu ya mbao hizo kulikuwapo amri zote ambazo bwana aliwatangazieni kule mlimani kwa njia ya moto siku ya kusanyiko
 mwisho wa siku aroba ini mchana na usiku bwana alinipa mbao mbili za mawe mbao za agano
 kisha bwana akaniambia shuka chini mara moja kwa sababu watu wako ambao umewatoa katika nchi ya misri wamepotoka
wamegeukia mbali haraka kutoka lile nililowaagiza wame jitengenezea sanamu ya kusubu
 naye bwana akaniambia nimewaona watu hawa nao ni watu wenye shingo ngumu sana niache ili nipate kuwaangamiza na kufuta jina lao kutoka chini ya mbingu
nami nitakufanya kuwa taifa lenye nguvu zaidi na kuwa wengi kuliko wao
 kwa hiyo niligeuka na kutelemka kutoka mlimani kwani mlima ulikuwa ukiwaka moto
pia vibao vile viwili vya agano vilikuwa mikononi mwangu
 nilipotazama niliona kuwa mmefanya dhambi dhidi ya bwana mungu wenu mmejifanyia sanamu ya kusubu katika umbo la ndama
mmegeuka upesi kutoka njia ile bwana aliyowaagiza
 kwa hiyo nilichukua vibao vile viwili nikavitupa na kuvipasua vipande vipande mbele ya macho yenu
 ndipo tena nikasujudu mbele za bwana kwa siku arobaini mchana na usiku sikula mkate wala sikunywa maji kwa sababu ya dhambi yote mliyoifanya mkifanya lile lililo ovu mbele za bwana na kumkasirisha
 niliogopa hasira na ghadhabu ya bwana kwa kuwa aliwakasirikia vya kutosha na kutaka kuwaangamiza
lakini bwan alinisikiliza tena
 bali yeye alimkasirikia aroni kiasi cha kutaka kumwangamiza nami wakati huo nilimwombea aroni pia
 kisha nikachukua ile sanamu ya ndama mliyoitengeneza na kuichoma kwenye moto
nikaiponda na kuisaga ikawa unga laini kama vumbi nikatupa lile vumbi kwenye kijito kilichotiririka toka mlimani
 pia mlimkasirisha bwana huko tebera masa na kibroth hataava
 vile vile wakati bwana alipowatuma kutoka kadeshi barnea alisema kweeni mkaimiliki nchi ambayo nimekwisha wapa
lakini mliasi dhidi ya agizo la bwana mungu wenu
hamkumtegemea wala kumtii
 mmekuwa waasi dhidi ya bwana tangu nilipowajua ninyi
 nilianguka kifudifudi mbele za bwana kwa zile siku arobaini mchana na usiku kwa sababu bwana alikuwa amesema angewaangamiza ninyi
 nilimwomba bwana na kusema ee bwana mwenyezi usiangamize watu wako
urithi wako mwenyewe ule ulioukomboa kwa uweza wako mkuu na kuwatoa katika nchi ya misri kwa mkono wenye nguvu
 wakumbuke watumishi wako abrahamu isaki na yako bo
usiangalie ukaidi wa watu hawa uovu wao wala dhambi yao
 watu wa nchi ile uliyotutoa sisi wasije wakasema ni kwa sababu bwana hakuweza kuwachukua mpaka nchi aliyokuwa amewaahidia kwa sababu aliwachukia akawaleta ili aje kuwaua jangwani
 bali wao ni watu wako urithi wako ule ulioutoa misri kwa uweza wako mkuu na kwa mkono wako ulionyooka
vibao vingine vya amri kumi wakati ule bwana aliniambia chonga vibao viwili vya mawe kama vile vya kwanza uje kwangu juu mlimani
pia utengeneze sanduku la mbao
 nitaandika juu ya vibao maneno yaliyokuwa katika vile vibao vya kwanza ambavyo ulivivunja
kisha utaviweka ndani ya sanduku
 hivyo nikatengeneza sanduku kwa mti wa mshita nikachonga pia vibao vya mawe kama vile vya kwanza kisha nikakwea mlimani nikiwa na vibao viwili mikononi mwangu
 bwana akaandika juu ya hivi vibao kile alichokuwa amekiandika kabla amri kumi alizokuwa amewatangazia juu mlimani kutoka kwenye moto siku ile ya kusanyiko
bwana akanikabidhi
 kisha nikashuka kutoka mlimani na kuweka vibao ndani ya sanduku nililokuwa nimelitengeneza kama bwana alivyoniagiza navyo viko huko sasa
 waisraeli walisafiri kutoka visima vya kumbukumbu la torati yaakani hadi mosera
huko aroni alifariki na kuzikwa eliezeri mwanawe akachukua nafasi yake kama kuhani
 kutoka pale walisafiri hadi gudgoda wakaendelea mpaka yotbatha nchi yenye vijito vya maji
 wakati huo bwana aliteua kabila la lawi kulibeba sanduku la agano la bwana kusimama mbele ya bwana ili kutoa huduma na kutangaza baraka kwa jina lake kama wanavyofanya mpaka leo
 hiyo ndiyo sababu ya walawi kutokuwa na sehemu wala urithi miongoni mwa ndugu zao bwana ndiye urithi wao kama bwana mungu wao alivyowaambia
 basi nilikaa mlimani kwa siku arobaini mchana na usiku kama nilivyofanya mara ya kwanza pia bwana alinisikiliza hata wakati huu
haikuwa nia yake kuangamiza
 bwana akaniambia nenda ukawaongoze watu katika njia yao ili kwamba waweze kuingia na kuimiliki nchi ile niliyowaapia baba zao kuwapa
mche bwana na sasa ee israeli bwana mungu wako anataka nini kwako il kumcha bwana mungu wako kwenda katika njia zake kumpenda na kumtumikia bwana mungu wako kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote kuyashika maagizo ya bwana na amri zake ninazokupa leo kwa mafanikio yako mwenyewe mbingu hata mbingu za juu sana dunia na kila kitu kilichomo ndani yake ni mali ya bwana mungu wako
 hata hivyo bwana alikuwa na shauku na baba zako akawapenda na akawachagua ninyi wazao wao kuliko mataifa yote kama ilivyo leo
 kwa hiyo tahirini mioyo yenu na msiwe na shingo ngumu tena
 kwa kuwa bwana mungu wenu ni mungu wa miungu na bwana wa ma bwana mungu mkuu mwenye uweza na wa kutisha ambaye hana upendeleo na hapokei rushwa
 huwapigania yatima na wajane humpenda mgeni akimpa chakula na mavazi
 nanyi wapendeni wageni kwa kuwa ninyi wenyewe mlikuwa wageni huko misri
 mche bwana mungu wako na umtumikie yeye
shikamana naye kwa uthabiti na kuapa kwa jina lake
 yeye ni sifa yako yeye ni mungu wako ambaye alikutendea yale maajabu makubwa na ya kutisha uliyoyaona kwa macho yako mwenyewe
 baba zako walioshuka kwenda misri jumla yao walikuwa sabini na sasa bwana mungu wako amekufanya wengi kama nyota za angani
mpende na umtii bwana
mpende bwana mungu wako na kushika masharti yake amri zake sheria zake na maagizo yake siku zote
 kumbuka hivi leo kwamba sio watoto wako waliona na kujua marudi ya bwana mungu wako utukufu wake mkono wake wenye nguvu mkono wake ulionyooshwa ishara alizozifanya na mambo aliyoyafanya katikati ya misri kwa farao mfalme wa misri na kwa nchi yake yote lile alilolifanyia jeshi la wamisri farasi na magari yake jinsi alivyowafurikisha na maji ya bahari ya shamu walipokuwa wakiwafuatilia ninyi na jinsi bwana alivyowaletea angamizo la kudumu juu yao
 haikuwa ni watoto enu walioona li le mungu alilowafanyia huko jang wani mpaka mkafika mahali hapa wala lile mungu alilowafanyia dathani na abiramu wana wa eliabu wa kabila la reubeni wakati ar dhi ilipofungua kinywa chake katikati ya israeli yote ikawameza pamoja na wa nyumbani mwao hema zao na kila kitu kilichokuwa hai ambacho kilikuwa mali yao
 bali ilikuwa ni macho yenu wenyewe ambayo yaliona mambo haya yote makuu bwana aliyoyatenda
 kwa hiyo fuateni maagizo yote ninayowapa leo ili mpate kuwa na nguvu za kuingia na kuiteka nchi ile ambayo mnavuka yordani kuimiliki ili mpate kuishi siku nyingi katika nchi ile ambayo bwana aliapa kuwapa baba zenu na wazao wao nchi itirir ikayo maziwa na asali
 nchi mnayoiingia kuimilik haifanani na nchi ya misri mlikotoka ambak mlipanda mbegu yenu na kuinywesha kama bustani ya mboga
 lakini nchi mnayovuka yor dani kuimiliki ni nchi ya milima na mabonde inywayo mvua kutoka mbinguni
 ni nchi ambayo bwana mungu wenu anaitunza macho ya bwana mungu wenu yanaitazama daima kutoka mwanzo wa mwaka hadi mwisho wa mwaka
 hivyo kama mkiyatii maagizo yangu ninayowapa leo kwa uam inifu yaani kwa kumpenda bwana mungu wenu na kumtumikia kwa moyo wa ko wote na kwa roho yenu yote ndipo atawanyweshea mvua katika nchi yenu kwa majira yake mvua ya masika na ya vuli ili mpate kuvu na nafaka zenu divai mpya na mafuta
 nitawapa majani kwa ajili ya ng ombe wenu nanyi mtakula na kushiba
 jihadharini la sivyo mtashawishika kugeuka na kuabudu miungu mingine na kuisujudia
 ndipo hasira ya bwana itawaka dhidi yenu naye atafunga mbingu ili mvua kumbukumbu la torati isinyeshe nayo ardhi haitatoa mazao nanyi mtaangamia mara katika nchi nzuri ambayo bwana anawapa
 yawekeni haya maneno yangu katika mioyo yenu na akili zenu yafungeni kama alama juu ya mikono yenu na kwenye paji za nyuso zenu
 wafundisheni watoto wenu yazungumzeni wakati mketipo nyumbani na wakati mtembeapo njiani wakati mlalapo na wakati mwamkapo
 yaandikeni juu ya miimo ya nyumba zenu na juu ya malango yenu ili kwamba siku zenu na siku za watoto wenu zipate kuwa nyingi katika nchi ile bwana aliyoapa kuwapa baba zenu kama zilivyo nyingi siku za mbingu juu ya nchi
 kama mkishika kwa makini maagizo haya yote ninayowapa kuyafuata kumpenda bwana mungu wenu uenenda katika njia zake zote na kushikamana naye kwa uthabiti ndipo bwana atawafukuza mataifa haya yote mbele yako nawe utawafukuza mataifa yaliyo makubwa na yenye nguvu kuliko wewe
 kila mahali mtakapoweka mguu wenu patakuwa penu nchi yenu itaenea kutoka jangwa la lebanoni na kutoka mto wa eufrati hadi bahari ya magharibi a
 hapatakuwa na mtu atakayeweza kusimama dhidi yenu
bwana mungu wenu kama alivyo ahidi ataweka juu ya nchi yote utisho na hofu kwa ajili yenu po pote mwendako
 tazama leo ninaweka mbele yenu baraka na laana baraka kama mtatii maagizo ya bwana mungu wenu am bayo ninawapa leo laana kama hamtatii maagizo ya bwana mungu wenu na kuacha njia ambayo ninawaamuru leo kwa ku fuata miungu mingine ambayo hamkuijua
 wakati bwana mungu wenu atakapokuwa amewaleta katika nchi mnayoingia kuimiliki mtatangaza baraka kutoka mlima gerizimu na kutangaza laana kutoka mlima ebali
 kama mnavyofahamu milima hii ipo ng ambo ya yordani magharibi ya barabara kuelekea machweo ya jua karibu na miti mikubwa ya more katika nchi ya wale wakanaani wanaoishi araba jirani na gilgali
 karibu mvuke ng ambo ya yordani kuingia na kuimiliki nchi ambayo bwana mungu wenu anawapa
wakati mtakapokuwa mmeichukua na mnaishi humo hakikisheni kwamba mnatii amri na sheria zote ninazoziweka mbele yenu leo
a bahari ya magharibi ndio mediterania mahali pekee pa kuabudia
hizi ndizo amri na sheria ambazo ni lazima mwe waangalifu kuzifuata katika nchi ambayo bwana mungu wa baba zenu amewapa kumiliki kwa muda wote mtakaoishi katika nchi
 haribuni kabisa kila mahali pao pa kuabudia kwenye milima mirefu vilima na chini ya kila mti mkubwa ambamo mataifa haya mnayokwenda kuchukua ardhi yao huabudia miungu yao
 bomoeni madhabau zao vunjeni yale mawe wanayoabudu chomeni moto nguzo zao za ashera katilieni mbali sanamu za miungu yao na mfute majina yao mahali hapo
 kamwe msimwabudu bwana mungu wenu kama wanavyoabudu wao
 bali mtatafuta mahali bwana mungu wenu atakapopachagua katika makabila yenu yote ili aliweke jina lake huko kuwa makao yake
mahali hapo ndipo iwapasapo kwenda hapo ndipo mtakapoleta sadaka zenu za kuteketezwa na dhabihu zaka zenu na changizo zenu kile ulichoweka nadhiri kutoa sadaka zenu za hiari na malimbuko ya makundi yenu ya ng ombe pamoja na mbuzi na kondoo
 hapo katika uwepo wa bwana mungu wenu ninyi pamoja na jamaa zenu mtakula na kufurahia kila kitu ambacho mmegusa kwa mikono yenu kwa sababu bwana mungu wenu amewabariki
 msifanye kama tunavyofanya hapa leo kila mtu anavyopenda mwenyewe kwa kuwa bado hamjafikia mahali pa apumziko na urithi ambao bwana ungu wenu anawapa
 lakini mtavuka yordani na kuishi katika nchi bwana mungu wenu anayowapa kama urithi naye atawapa pumziko kutokana na adui zenu wote wanaowazunguka ili niny mpate kuishi kwa salama
 kisha kuhusu mahali bwana mungu wenu atakapopachagua kuwa mahali pa makao ya jina lake hapo ndipo inapowapasa kuleta kila kitu ninachowaamuru sadaka zenu za kuteketezwa na dhabihu zaka zenu na changizo pamoja na vitu vyote vyenye thamani ambavyo mmeweka nadhiri kumtolea bwana
 hapo furahini mbele za bwana mungu wenu ninyi wana wenu binti zenu watumishi wenu wa kiume na wa kike pamoja na walawi kutoka katika miji yenu ambao ha wana mgao wala urithi wao wenyewe
 iweni waangalifu msitoe dhabihu zenu za kuteketezwa mahali po pote mnapopapenda
 mtazitoa tu mahali pale ambapo bwana atachagua katika mojawapo ya makabila yenu nanyi hapo zingatieni kila jambo ninalowaamuru
 kumbukumbu la torati hata hivyo mnaweza kuwachinja wanyama wenu katika miji yenu yo yote ile na kula nyama nyingi mpendavyo kama vile mmemchinja paa au kulungu kulingana na baraka mtakazojaliwa na bwana mungu wenu
watu walio najisi au walio safi wanaweza kula
 lakini kamwe usinywe damu imwage juu ya ardhi kama maji
 hamruhusiwi kula katika miji yenu zaka yenu ya nafaka ya divai mpya na ya mafuta au mzaliwa wa kwanza wa makundi yenu ya ng ombe na mak undi yenu ya mbuzi na kondoo wala cho chote ambacho mmeweka nadhiri kukitoa au sadaka zako za hiari wala matoleo maalumu
 badala yake mtakula vitu hivyo katika uwepo wa bwana mungu wenu mahali ambapo bwana mungu wenu atapachagua wewe wana wako na binti zako watumishi wako wa kiume na wa kike na walawi kutoka miji yenu
mnatakiwa mfurahi mbele za bwana mungu wenu kwa kula kitu mtakachoweka mikono yenu
 mwe waangalifu msiwapuuze walawi kwa muda wote mnaoishi katika nchi yenu
 bwana mungu wenu atakapokuwa ameongeza nchi yenu kama alivyowaahidi nanyi mkitamani nyama na mkisema ningependa nyama hapo unaweza kula nyingi upendavyo
 kama mahali am bapo bwana mungu wenu atapachagua kuweka jina lake ni mbali sana kutoka kwenu unaweza kuchinja wanyama kutoka makundi yenu ya ng ombe ya mbuzi na ya kondoo ambayo bwana amewapa kama nilivyokuamuru na mkiwa katika miji yenu wenyewe mnaweza kula nyingi mtakavyo
 mle kama vile mngekula paa na kulungu
wote walio najisi kiibada na walio safi mwaweza kula
 lakini hakikisheni kwamba hamkunywa damu kwa sababu damu ni uhai kamwe msile uhai pamoja na nyama
 hamruhusiwi kamwe kunywa damu imwageni juu ya ardhi kama maji
 msinywe damu ili mweze kufanikiwa ninyi pamoja na watoto wenu baada yenu kwa sababu mtakuwa mkifanya lililo haki machoni pa bwana
 lakini vichukueni vitu vyenu vilivyowekwa wakfu pamoja na vile mlivyoweka nadhiri mwende mahali pale bwana atakapopachagua
 leteni sadaka zenu za kuteketezwa juu ya madhabahu ya bwana mungu wenu vyote nyama na damu
damu ya dhabihu zenu lazima imiminwe kando ya madhabahu ya bwana mungu wenu lakini nyama mnaweza kula
 mwe waangalifu kutii masharti haya yote ninayowapa ili kwamba siku zote mweze kufanikiwa ninyi pamoja na watoto wenu baada yenu kwa sababu mtakuwa mkifanya lililo jema na sahihi mbele za macho ya bwana mungu wenu
 bwana mungu wenu atayakatilia mbali mbele yenu mataifa ambayo punde kidogo mtayavamia na kuyaondoa
lakini mtakapokuwa mmeyafukuza na kuishi katika nchi yao na baada ya kuangamizwa mbele yenu mwe waangalifu msijiingize katika tanzi kwa kuuliza habari za miungu yao mkis ema je mataifa haya hutumikiaje miungu yao nasi tutafanya vivyo hivyo
 kamwe msimwabudu bwana mungu wenu kwa njia wanayoabudu miungu yao kwa sababu katika kuabudu miungu yao wanafanya aina zote za machukizo anayoyachukia bwana
hata huwateketeza wana wao na binti zao kwa moto kama kafara kwa miungu yao
 angalieni kwamba mnafanya yote niliyowaamuru msiongeze kitu wala msipunguze kitu
kuab kama nabii au yule anayetabiri kwa njia ya ndoto akijitokeza miongoni mwenu na akawatangazia ishara ya miujiza na ajabu ikiwa ishara au ajabu ya aliyozungumza ikatokea naye akasem a na tufuate miungu mingine miungu ambayo hamjaifahamu na tuiabudu kamwe msiyasikilize maneno ya nabii wala mwota ndoto huyo
bwana mungu wenu anawajaribu kuan galia kama mnampenda kwa moyo wenu wote na kwa roho yenu yote
 ni bwana mungu wenu ambaye mnapaswa kumfuata tena ni yeye mnapaswa kumheshimu
shikeni maagizo yake na kumtii mtumikieni na kushikamana naye
 huyo nabii au mwota ndoto lazima auawe kwa sababu amehubiri uasi dhidi ya bwana mungu wenu ambaye aliwatoa kutoka nchi ya misri na kuwakomboa kutoka nchi ya utumwa amejaribu kuwageuza kutoka njia ambayo bwana mungu wenu aliwaagiza mfuate
ni lazima mwondoe uovu miongoni mwenu
udu miungu mingine kama ndugu yako hasa au mwanao au binti yako au mke umpendaye au rafiki yako wa karibu sana akikushawishi kwa siri akisema na twende tukaabudu miungu mingine miungu ambayo ninyi wala baba zenu hamkuifahamu miungu ya watu wanaowazunguka ikiwa karibu au mbali kutoka mwisho mmoja wa nchi mpaka kumbukumbu la torati mwingine usikubali wala usimsikilize
usimhurumie usimwache wala usimkinge
 hakika ni lazima auawe
ni lazima mkono wako uwe wa kwanza katika kumwua kisha mikono ya watu wengine wote
 mpigeni kwa mawe mpaka afe kwa sababu alijaribu kuwageuza mtoke kwa bwana mungu wenu ambaye aliwatoa misri kutoka nchi ya utumwa
 kisha israeli wote watasikia na kuogopa wala hakuna mmoja miongoni mwenu atakayefanya uovu tena
 kama mkisikia ikisemwa kwamba moja ya miji ambayo bwana mungu wenu anawapa mkae ndani yake kuwa wanaume waovu wameinuka miongoni mwenu na wamewapotosha watu wa mji wakisema twendeni tukaabudu miu ngu mingine miungu ambayo hamkuifahamu ndipo itakubidi kuuliza kupima na kuchunguza kwa makini
kama ni kweli tena ikihakikishwa kwamba jambo hili lichukizalo limef anyika miongoni mwenu kwa hakika ni lazima mwaue kwa upanga wale wote wanoishi katika mj ule
uharibuni kabisa pamoja na watu wake na mifugo yake
 kusanyeni nyara zote za mji katika uwanja wa wazi na kuuchoma mji kabisa pamoja na nyara zake zote kama sadaka ya kuteketezwa kwa bwana mungu wenu
utabaki kuwa magofu milele na hautajengwa tena
 hakuna kimoja kati ya vitu vilivyolaaniwa kitakachokutwa mikononi mwenu ili bwana ageuze hasira yake kali
atawahurum ia na kuwa na rehema kwenu pia kuongeza idadi yenu kama alivyowaahidi baba zenu kwa sababu mnamtii bwana mungu wenu mkizishika amri zake zote zile ninazowapa eo na kufanya lile lililo jema machoni pake
vyakula vilivyo najisi na vilivyo safi ninyi ni watoto wa bwana mungu wenu
msijichanje am kujinyoa upara kwenye paji la uso kwa ajili ya aliyekufa kwa maana ninyi ni taifa taka tifu kwa bwana mungu wenu
bwana amewachagua ninyi kuwa taifa la kipekee kutoka mataifa yote juu ya uso wa dunia mwe tunu yake
 msile kitu cho chote ambacho ni machukizo
 hawa ndio wanyama mtakaokula ng ombe kondoo mbuzi kulungu paa kongoni paa mweupe mbuzi mwitu pofu na kondoo wa mlimani
 mnaweza kumla mnyama ye yote mwenye kwato zilizogawanyika mara mbili pia yule anayecheua
 hata hivyo miongoni mwa wale wana ocheua au wale walio na kwato zilizogawanyika kamwe msile ngamia sungura na pelele
iwap wanacheua lakini hawana kwato zilizogawanyika ni najisi kwenu kwa taratibu za kiibada
 nguruwe pia ni najisi ingawa ana kwato zilizogawanyika hacheui
msile nyama yake wala kugusa mzoga wake
 katika viumbe hai vyote viishivyo kwenye maji mnaweza kula ye yote aliye na mapezi pamoja na magamba
 lakini cho chote kisicho na mapezi na magamba msile kwenu ni najisi
 mnaweza kula ndege ye yote aliye safi
 lakini wafuatao msiwale tai kipungu kipungu mweusi kengewa mwekundu kengewa mweusi mwewe wa aina yo yote kunguru wa aina yo yote mbuni kirukanjia dudumizi kipanga wa aina yo yote bundi muvurila bundi mkubwa mwari nderi ndezi mnandi membe koikoi wa aina yo yote hudihudi na popo
 wadudu wote warukao kwa makundi ni najisi kwenu msiwale
 lakini viumbe vyote vyenye mabawa vilivyo safi mwaweza kula
 msile kitu cho chote mtakachokuta kimekufa
mnaweza kumpa mgeni ye yote anayeishi katika mojawapo ya miji yenu naye anaweza kula au mnaweza kumuuzia mtu wa nchi nyingine
lakini ninyi ni watu watakatifu kwa bwana mungu wenu
msitokose mwanambuzi katika maziwa ya mama yake
zaka hakikisheni mmetenga sehemu ya kumi ya mazao yote ya mashamba yenu kila mwaka
 mtakula zaka za nafaka yenu divai mpya mafuta na wazaliwa wa kwanza wa makundi yenu ya ng ombe na ya kondoo na mbuzi mbele za bwana mungu wenu pale mahali atakapopachagua kama maskani kwa ajili ya jina lake ili kwamba mpate kujifunza kumheshimu bwana mungu wenu daima
 lakini ikiwa mahali pale ni mbali sana nanyi mmebarikiwa na bwana mungu wenu na hamwezi kubeba zaka yenu kwa sababu mahali pale bwana at akapopachagua kuliweka jina lake ni mbali sana basi badilisheni zaka yenu kuwa fedha mkaichukue hiyo fedha mwende nayo mahali bwana mungu wenu atakapopachagua
 tumieni hiyo fedha kununua cho chote ukitakacho ng ombe kondoo divai au kinywaji cho chote chenye chachu au cho chote mnachotaka
kisha ninyi na wa nyumbani mwenu mtaila mbele ya kumbukumbu la torati bwana mungu wenu na kufurahi
 msiache kuwajali walawi waishio katika miji yenu kwa kuwa hao hawana shamba wala urithi wao wenyewe mwishoni mwa kila mwaka wa tatu leteni zaka zote za mazao ya miaka ile na uyahifadhi kwenye miji yenu ili walawi ambao hawana mashamba wala urithi wao wenyewe na wageni yatima na wajane wanaoishi kwenye miji yenu wapate kuja ku la na kushiba ili bwana mungu wenu apate kuwabariki ninyi katika kazi zote za mikono yenu
mwaka wa kufuta madeni kila mwisho wa miaka saba ni lazima mfute madeni
 hivi ndivyo itakavyofanyika kila mkopeshaji atafuta mkopo aliomkopesha mwisrael mwenzake
hatamtaka mwisraeli mwenzake au ndugu yake amlipe hilo deni kwa sababu wakati wa bwana wa kufuta madeni umetangazwa
 unaweza kudai malipo kwa mgeni lakini lazima ufute kila deni ambalo ndugu yako anawiwa nawe
 hata hivyo hapatakuwepo maskini miongoni mwenu kwa kuwa katika nchi bwana mungu wenu anayowapa kuimiliki kama urithi wenu atawabariki sana ikiwa tu mtamtii bwana mungu wenu kikamilifu na kuwa waangalifu kuyafuata maagizo haya yote ninayowapa leo
 kwa kuwa bwana mungu wenu atawabariki kama alivyoahidi nanyi mtawakopesha mataifa mengi lakini hamtakopa kwa ye yote
mtatawala mataifa mengi lakini hakuna taifa litakalowatawala ninyi
 ikiwa kuna mtu maskini miongoni mwa ndugu zenu katika mji wo wote wa hiyo nchi ambayo bwana wenu anawapa msiwe na moyo mgumu wala usimfumbie mkono ndugu yako aliye masikini
 afadhali fungua mikono yako na umkopeshe kwa hiari cho chote anachohitaji
 jihadhari usijiwekee wazo hili ovu mwaka wa saba mwaka wa kufuta madeni umekaribia usije uk aonyesha nia mbaya kwa ndugu yako mhitaji na ukaacha kumpa cho chote
anaweza kumlalamikia bwana dhidi yako nawe utakuwa umep atikana na hatia ya dhambi
 mpe kwa ukarimu na ufanye hivyo bila kinyongo moyoni ndipo kwa sababu ya hili bwana mungu wenu atakubariki katika kazi zako zote na kwa kila kitu utakachokiwekea mkono wako
 siku zote watakuwepo watu maskini katika nchi
kwa hiyo ninawaamuru mwe na mikono iliyokunjuliwa kuwaelekea ndugu zenu kuwaelekea ma skini na wahitaji katika nchi yenu
kuwaacha huru watumishi
 kama mwebrania mwenzako mwanaume au mwanamke akijiuza kwako na kukutumikia miaka sita katika mwaka wa saba ni lazima umwache aende zake akiwa huru
 nawe wakati utakapomwachia usimwache aende mikono mitupu
 mpe kwa uhuru kutoka katika zizi lako la kondoo na mbuzi kutoka katika sakafu yako ya kupuria nafaka na kutoka katika mashinikizo yako ya kukamulia divai
mpe kama vile ambavyo bwana mungu wako alivyokubariki
 kumbukeni kuwa ninyi mlikuwa watumwa huko misri naye bwana mungu wenu aliwakomboa
ndiyo sababu nimewapa agizo hili leo
 lakini mtumishi wako akikuambia sitaki kukuacha kwa sababu anakupenda wewe na jamaa yako naye anaridhika nawe ndipo utachukua chuma ndogo utoboe sikio lake mpaka hiyo chuma iingie kwenye ubao wa mlango naye atakuwa mtumishi wako wa maisha
ufanye vivyo hivyo kwa mtumishi wa kike
 usifikiri kuwa kuna ugumu kumwacha mtumishi wako huru kwa sababu utumishi wake kwako kwa miaka hii sita umekuwa wa thamani mara mbili ya ujira wa mtumishi wa kuajiriwa
naye bwana mungu wenu atakubarikia kwa kila kitu utakachofanya
wazaliwa wa kwanza wa wanyama wekeni wakfu kwa bwana mungu wenu kila mzaliwa wa kwanza wa kiume wa makundi yenu ya n gombe na ya mbuzi na kondoo
maksai walio wazaliwa wa kwanza msiwafanyize kazi wala msinyoe manyoya ya wazaliwa wa kwanza wa kondoo
 kila mwaka ninyi na jamaa zenu mtapaswa kuwala mbele za bwana mungu wenu pale mahali atakapopachagua
 kama mnyama ana dosari akiwa ni kilema au kipofu au kama ana kilema kibaya kamwe usimt oe dhabihu kwa bwana mungu wenu
 itawapasa kumla ninyi wenyewe katika miji yenu
wote wa sio safi na walio safi kwa desturi za kiibada mwaweza kula kama vile mnavyokula paa au kulungu
 lakini kamwe msinywe damu imwageni ardhini kama maji
 kumbukumbu la torati pasaka shikeni mwezi wa ab ibu ndio mwezi wa nne na kuiadhimisha pasaka ya bwana mungu wenu kwa sababu katika mwezi wa abibu mungu aliwatoa misri usiku
 mtatoa dhabihu ya pasaka ya mnyama kwa bwana mungu wenu kutoka kundi lenu la mbuzi na kondoo au la ng ombe mahali pale ambapo bwana atapachagua kama makao kwa ajili ya jina lake
 msile nyama hiyo pamoja na mikate iliyotiwa hamira lakini kwa siku saba mtakula mikate isiyotiwa chachu mikate ya kujitesa kwa sababu mliondoka misri kw haraka ili kwamba siku zote za maisha yenu mpate kukumbuka wakati wenu wa kuondoka misri
 hamira isionekane katika mali zenu katika nchi yenu yote kwa siku saba
nyama yo yote ya dhabihu mtakayotoa jioni ya siku ya kwanza isibakizwe mpaka asubuhi
 kamwe msitoe dhabihu ya pasaka katika mji wo wote ambao bwana mungu wenu amewapa isipokuwa mahali atakapopachagua kama makao kwa ajili ya jina lake
hapo ndipo lazima mtoe dhabihu ya pasaka jioni jua litakapotua iwe kumbukumbu yenu ya kutoka misri
 okeni na mle mahali pale ambapo bwana mungu wenu atakapopachagua kisha asubuhi mrudi kwenye mahema yenu
 kwa siku sita mtakula mikate isiyotiwa chachu na siku ya saba fanyeni kusanyiko kwa ajili ya bwana mungu wenu na msifanye kazi
sikukuu ya mavuno mhesabu majuma saba tangu wakati mnapoanza kuchukua mundu kuvuna nafaka
 kisha msheherekee sikukuu ya majuma kwa bwana mungu wenu kwa kutoa matoleo kwa kadri ya baraka ambayo bwana mungu wenu amewapa
 shangilieni mbele za bwana mungu wenu mahali at akapopachagua kama makao ya jina lake ninyi wana wenu na mabinti zenu watumish wenu wa kiume na wa kike walawi walio katika miji yenu na wageni yatima na wajane waishio miongoni mwenu
 kumbukeni kwamba mlikuwa watumwa kule misri na mfuate amri hizi kwa uangalifu
sikukuu ya vibanda adhimisheni sikukuu ya vibanda kwa siku saba baada ya kukusa nya mazao yenu ya nafaka na kukamua zabibu
 mfurahie sikukuu yenu ninyi wana wenu mabinti zenu watumishi wenu wa kiume na wa kike walawi wageni yatima na wajane ambao wanaishi katika miji yenu
 kwa siku saba mtaiadhimisha sikukuu ya bwana mungu wenu katika mahali atakapopachagua bw ana
kwa kuwa bwana mungu wenu atawabariki katika mavuno yenu na katika kazi zote za mikono yenu na furaha yenu itakamilika
 wanaume wenu wote lazima wajitokeze mara tatu kwa mwaka mbele za bwana mungu wenu mahali ataka popachagua kwa ajili ya sikukuu ya mikate is iyotiwa chachu sikukuu ya majuma na sikukuu ya vibanda
hakuna mtu atakayejitokeza mbele ya bwana mikono mitupu kila mmoja wenu ni lazima alete zawadi kulingana na jinsi ambavyo bwana mungu wenu alivyowabariki
waamuzi wateue waamuzi na maafisa kwa kila kabila lenu katika kila mji ambao bwana mungu wenu anawapa nao watawaamua watu kwa usawa
 msipotoshe haki au upendeleo
msikubali rushwa kwa sababu rushwa hupofusha macho ya wenye busara na kugeuza maneno ya wenye haki
 mfuate haki na haki peke yake ili mweze kuishi na kuimiliki nchi ambayo bwana mungu wenu anawapa
kuabudu miungu mingine msisimamishe nguzo yo yote ya ashera kando ya madhabahu mliyomjengea bwana mungu wenu wala msisimamishe jiwe la kuabudu kwa maana bwana mungu wenu anavichukia vitu hivi
msimtolee bwana mungu wenu dhabihu ya maksai au kondoo ambaye ana dosari yo yote au hitilafu ndani yake kwa kuwa hilo litakuwa chukizo kwake
ikiwa mwanaume au mwanamke anayeishi kati ya mojawapo ya miji akupayo bwana anakutwa anafanya uovu mbele za bwana mungu wenu kwa kuvunja agano lake naye amekwenda kinyume na agizo langu kuabudu miungu mingine na kuisujudi a kama vile jua mwezi au nyota za angani hili likiwa limeletwa mbele yenu ni lazima kulichunguza kikamilifu
ikiwa ni kweli na kuwa limehakikishwa kwamba hili ni chukizo lililofanyika katika israeli mchukueni huyo mwanaume au mwanamke ambaye amelifanya tendo hi li ovu kwenye lango la mji wenu na kumpiga mawe mtu huyo mpaka kumbukumbu la torati afe
 kwa ushuhuda wa mashahidi wawili au watatu mtu huyo atauawa bali hakuna mtu atakayeuawa kwa ushuhuda wa shahidi mmoja tu
 ni lazima kwanza mikono ya mashahidi itangulie kumwua huyo mtu
ni lazima mwondoe uovu miongoni mwenu
mahakama za sheria kama mashauri yanaletwa katika mahakama zenu ambayo ni magumu zaidi kwenu kuyaamua ikiwa ni umwagaji wa damu madai au mashambulio yapelekeni mahali ambapo bwana mungu wenu atapachagua
 nendeni kwa makuhani ambao ni walawi na kwa mwamuzi ambaye atakuwa kazini wakati huo
ulizeni kwao nao watawapa maamuzi
 ni lazima mtende sawasawa na maamuzi watakayowapa mahali bwana atapachagua
iweni waangalifu ku fanya kila kitu watakachowaongoza kufanya
 fanyeni sawasawa na sheria wanayowafundisha na maamuzi wanayowapa
msigeuke mkono wa kuume au kushoto kuacha kufanya yale wanayowaambia
 mwanaume atakayeonyesha dharau kwa mwamuzi au kwa kuhani ambaye amewekwa kumtumikia bwana mungu wenu lazima auawe
lazima mwondoe uovu kutoka israeli
 watu wote watasikia na kuogopa nao hawatakuwa wenye kudharau tena
mfalme wakati utakapoingia katika nchi anayowapa bwana mungu wenu kuimiliki na kukaa humo nanyi mkasema na tumweke mfalme juu yetu kama mataifa yanayotuzunguka
 iweni na uhakika wa kumweka mfalme juu yenu ambaye bwana mungu wenu atamchagua
ni lazima atoke miongoni mwa ndugu zenu wenyewe
msimweke mgeni juu enu ambaye si ndugu wa kiisraeli
 hata hivyo mfalme si lazima ahitaji hesabu kubwa ya farasi kwa ajili yake mwenyewe au kuwafanya wa tu warudi misri ili kupata farasi zaidi kwa maana bwana amekuambia hamtair udia njia ile tena
 kamwe asioe wake wengi la sivyo moyo wake utapotoka
kamwe asijilim bikizie kiasi kikubwa cha fedha na dhahabu
 atakapokuwa amekalia kiti cha ufalme wake aandike kwenye kitabu cha sheria kwa ajili yake mwenyewe kuto ka zile sheria za makuhani ambao ni walawi
 atakuwa na nakala hiyo naye ataisoma siku zote za maisha yake ili kwamba ajifunze kumheshimu bwana mungu wake na kufuat kwa uangalifu maneno yote ya sheria hii na amri hizi naye asijifikirie bora kuliko ndugu zake na kuipotosha sheria
ndipo yeye na wazao wake watatawala ufalme wake kwa muda mrefu katika israeli
sadaka kwa makuhani na walawi makuhani ambao ni walawi yaani kabila lote la lawi hawatakuwa na mgao wala urithi pamoja na israeli
wataishi kwa sadaka zitolewazo kwa ajili ya bwana za kuteketezwa kwa moto kwa maana huo ndio urithi wao
 hawatakuwa na urithi miongoni mwa ndugu zao bwana ndiye urithi wao kama alivyowaahidi
 hili ndilo fungu la makuhani kutoka kwa watu watakaotoa dhabihu ya fahali au kondoo mguu wa mbele mataya na matumbo
 mtawapa malimbuko ya nafaka zenu divai mpya mafuta na sufu ya kwanza kutoka manyoya ya kondoo zenu kwa kuwa bwana mungu wenu amewachagua pamoja na wazao wao kutoka makabila yenu kusimama na kuhudumu katika jina la bwana siku zote
 ikiwa mlawi atahama kutoka mmojawapo ya miji yenu popote katika israeli ambapo anaishi akaja kwa moyo wote mahali ambapo bwana atapachagua anaweza akahudumu katika jina la bwana mungu wake kama walawi wenzake wote wanaohudumu hapo mbele za bwana
 atashiriki sawa katika mafao yao hata kama amepokea fedha kutoka mauzo ya mali ya jamaa yake
matendo ya machukizo wakati mtakapoingia katika nchi ambayo bwana mungu wenu anawapa msijifunze kuiga njia za machukizo za mataifa ya huko
 asionekane mtu ye yote miongoni mwenu ampitishaye mwanawe au binti yake katika moto atakayefanya uaguzi ulozi anayetabiri nyakati anayejishughulisha na uchawi wala alogaye kwa kupiga mafundo wala apandishaye pepo anayeabudu mizimu wala awaombaye wafu
 mtu ye yote afanyaye mambo haya ni chukizo kwa bwana tena ni kwa sababu ya matendo haya ya kuchukiza wayafanyayo ndiyo maana bwana mungu wenu atayafukuza mataifa hayo mbele yenu
 kamwe msilaumiwe mbele ya bwana mungu wenu
 kumbukumbu la torati nabii mataifa mtakayowafukuza husikiliza wale wafanyao ulozi na uaguzi
lakini kwenu ninyi bwana mungu wenu hajawaruhusu kufanya hivyo
 bwana mungu wenu atawainulia nabii kama mimi kutoka miongoni mwa ndugu zenu wenyewe
lazima mumsikilize yeye
 kwa kuwa hivi ndivyo mlivyomwomba bwana mungu wenu kule horebu siku ile ya kusanyiko wakati mliposema na tusiisikie sauti ya bwana mungu wetu wala kuuona moto huu mkubwa tena ama sivyo tutakufa
 bwana akaniambia wanachosema ni vema
 nitawainulia nabii kama wewe kutoka miongoni mwa ndugu zao nitaweka maneno yangu kinywani mwake naye atawambia kila kitu nitakachomwamuru
 kama mtu ye yote hakusikiliza maneno yangu ambayo nabii atayasema kwa jina langu mimi mwenyewe nitamwajibisha
 lakini nabii ambaye atathubutu kusema kwa jina langu kitu cho chote ambacho sikumwamuru akiseme au nabii ambaye husema kwa jina la miungu mingine ni lazima auawe
 mnaweza kuulizana wenyewe tutawezaje kujua wakati ujumbe haukusemwa na bwana ikiwa kile nabii anachotangaza kwa jina la bwana hakikutokea au kutimia huo ni ujumbe ambao bwana hakusema
nabii huyo amesema kwa kudhania tu
msimwogope huyo
miji ya wakati bwana mungu wenu atakapokuwa amewaangamiza mataifa ambayo nchi yao anawapa ninyi wakati mtakapokuwa mmewafukuza na kuishi katika miji yao na nyumba zao ndipo mtenge miji mitatu iliyopo katikati ya nchi kwa ajili yenu katika nchi ambayo bwana mungu wenu anawapa kuimiliki
 jengeni barabara katika miji hiyo na kuigawa mara tatu nchi anayowapa bwana mungu wenu kama urithi ili kwamba ye yote amwuaye mtu aweze kukimbilia humo
makimbilio hii ndiyo kanuni kuhusu mtu amwuaye mwingine na kukimbilia humo kuokoa maisha yake yaani yeye amwu aye jirani yake bila kukusudia wala hakumchukia kabla ya hapo
 kwa mfano mtu aweza kwenda msituni na jirani yake kukata miti naye anapozungusha shoka kuangusha mti shoka linaweza kuchomoka kutoka kwenye mpini na kumpiga jirani yake na kumwua
yule mtu anaweza kukimbilia katika mmojawapo ya miji hii na kuokoa maisha yake
 vinginevyo mlipiza kisasi cha damu anaweza kumfuatilia kwa hasira kali naye akamkamata na kumwua kama umbali ni mrefu sana hata ingawa hastahili kifo kwa sababu amemwua jirani yake bila kukusudia
 hii ndiyo sababu nimew aagiza ninyi kutenga miji mitatu ya makimbilio kwa ajili yenu
 kama bwana mungu wenu akipanua nchi yenu kama alivyoahidi kwa kiapo kwa baba zenu na kuwapa nchi yote aliyowaahidi kwa sababu mmefuata kwa uangalifu sheria zote ninazowaamuru leo kumpenda bwana mungu wenu na kuenenda siku zote katika njia zake ndipo mtenge miji mingine mitatu zaidi
 fanyeni hivi ili damu is iyo na hatia isimwagwe katika nchi yenu ambayo bwana mungu wenu anawapa kama urithi we nu ili kwamba msije mkawa na hatia ya kumwaga damu
 lakini kama mtu anamchukia ndugu yake akamvizia akamshambulia na kumwua kisha akakimbilia katika mmojawapo ya miji hii wazee wa mji wake watatuma ujumbe kwake kumleta kutoka mji ule na kumkabidhi mlipiza kisasi cha damu kumwua
 msimwonee huruma
lazima mwondoe katika israeli hatia ya umwagaji damu isiyo na hatia ili kwamba mpate kufanikiwa
 usisogeze jiwe la paka wa jirani yako ambao uliwekwa na wale waliokutangulia katika urithi upokeao katika nc hi bwana mungu wako anayowapa kuimiliki
mashahidi shahidi mmoja hatoshi kumtia hatiani mtu kwa uhalifu au kosa lo lote ambalo anaweza kuwa amelitenda
lazima shauri lithibitishwe kwa ushuhuda wa mashahidi wawili au watatu
 kama shahidi mwenye nia ya kumdhuru mwingine akisimama kumshtaki mtu kwa uhalifu watu wawili wanaohusika katika mabishano lazima wasimame mbel za bwana na mbele ya makuhani na waamuzi ambao wako kazini wakati huo
 waamuzi lazima wafanye uchunguzi kwa makini na shahidi akionekana kuwa ni mwongo akitoa ushuhuda wa uongo dhidi ya ndugu yake basi mtende kama alivyotaka kumtendea ndu gu yake
ni lazima mwuondoe uovu miongoni mwenu
 watu watakaosalia watasiki hili na kuogopa uovu kama huo kamwe hautat endeka tena miongoni mwenu
 msionyeshe huruma uhai kwa uhai kumbukumbu la torati jicho kwa jicho jino kwa jino mkono kwa mkono mguu kwa mguu
kwenda vitani mtakapokwenda vitani kupigana na adui zenu na mkaona farasi na magari ya vita na jeshi kubwa kuliko lenu msiwaogope kwa sababu bwana mungu wenu aliyewatoa kutoka misri atakuwa pamoja nanyi
 wakati mtakapokaribia kwenda vitani kuhani atakuja mbele na kuhutubia jeshi
 atasema sikia ee israeli leo unakwenda vitani kupigana na adui zako
usife moyo wala usiogope usitishwe wala usitiwe hofu mbele yao
 kwa kuwa bwana mungu wenu ni mmoja ndiye huenda pamoja nanyi kuwapigania dhidi ya adui zenu na kuwapatia ushindi
 maofisa wataliambia jeshi je kuna ye yote aliyejenga nyumba mpya ambayo haijawekwa wakfu yeye na arudi nyumbani ama sivyo anaweza kufa vitani na mtu mwingine akaiweka wakfu
 je kuna ye yote aliyepanda shamba la mizabibu na hajaanza kulifurahia yeye na arudi nyumbani au sivyo anaweza kufa vitani na mtu mwingine akalifurahia
 je kuna ye yote aliyeposa mwanamke na hajamwoa yeye na arudi nyumbani ama sivyo anaweza kufa vitani na mtu mwingine akamwoa
 kisha maafisa wataongeza haya je kuna mtu anayeogopa ama kufa moyo yeye na arudi nyumbani ili ndugu zake nao wasije wakafa moyo pia
 wakati maafisa watakapomaliza kuzungumza na jeshi watawateua wakuu wa vikosi
 wakati mtakapokwenda kushambulia mji wapeni watu wake masharti ya amani
 wakikubali na kuwafungulia malango yao watu wake wote watawatumikia kwa kufanya kazi ngumu na watawatumikia
 ikiwa watakataa kufanya mapatano ya amani na wakiwaingiza katika vita basi mtauzunguka mji huo kwa vita
 wakati bwana mungu wenu atakapouweka mji huo mkononi mwenu waueni kwa upanga wanaume wote waliomo ndani yake
 kwa upande wa wanawake watoto mifugo na kila kitu kingine cho chote ndani ya huo mji mnaweza kuvichukua kama nyara kwa ajili yenu
nanyi mnaweza kuzitumia hizo nyara ambazo bwana mungu wenu amewapa kutoka kwa adui zenu
 hivi ndivyo mtakavyofanya kwa miji yote ambayo iko mbali nanyi ambayo haimilikiwi na mataifa ya karibu
 hata hivyo katika miji ya mataifa ambayo bwana mungu wenu anaw apa kama urithi msiache kitu cho chote hai kinachopumua
 waharibuni kabisa wahiti waamori wakanaani waperizi wahivi na wayebusi kama bwana mungu enu alivyowaamuru
 la sivyo watawafundisha kufuata mambo yote ya machukizo wanayofanya wakiabudu miungu yao nanyi mtatenda dhambi dhidi ya bwana mungu wenu
 wakati mtakapouzunguka mji kwa vita kwa muda mrefu mkipigana dhid yake ili kuuteka msiharibu miti yake kwa kuikata kwa shoka kwa sababu mtaweza kula matunda yake
hivyo msiikate
je miti hiyo ya mashambani ni watu hata muizingire hata hivyo mnaweza kuikata miti ambayo sio miti ya matunda na kuitumia kujenga ngome mpaka mji ulio katika vita na ninyi utakapoanguka
upatan kama mtu akikutwa ameuawa naye amelala kwenye shamba katika nchi ambayo bwana mungu wenu anawapa kuimiliki wala haijulik ani ni nani aliyemwua wazee wenu na waamuzi watatoka na kupima umbali kutoka maiti alipolala mpaka kwenye miji ya jirani
 kisha wazee wa ule mji uliokaribu zaidi na yule maiti watamchukua mtamba ambaye hajapata kufany izwa kazi na ambaye hajafungwa nira na kumpeleka kwenye bonde ambalo halijapata kulim wa au kupandwa mazao na ambapo kuna chemchemi itiririkayo
huko kwenye hilo bonde wata mvunja yule mtamba shingo
 makuhani wana wa lawi watasogea mbele kwa kuwa bwana mungu wenu amewachagua kuhudumu na kutoa baraka katika jina la bwana na kuamua mashauri yote ya mabishano na mashambulio
 ndipo wazee wote wa mji ulio kari bu zaidi na huyo maiti watanawa mikono yao juu ya huyo mtamba ambaye shingo yake imevunjwa huko kwenye bonde nao watatangaza mikono yetu haikumwaga damu hii wala macho yetu hayakuona likifanyika
 ee bwana ukubali upatanisho kwa watu wa ko israeli ambao umewakomboa wala us iwahesabie watu wako hatia ya damu ya mtu asiyekuwa na hatia
nayo damu iliyomwagika itakuwa imefanyiwa upatanisho
 hivyo mtakuwa mmejitakasa wenyewe kutoka hatia ya kumwaga damu isiyokuwa na hatia kwa kuwa mmefanya lile lililosawa mbele za macho ya bwana
isho kuhusu mauaji kumbukumbu la torati kuoa mwanamke mateka mkienda vitani kupigana na adui zenu naye bwana mungu wenu akawatia adui mikononi mwenu nanyi mkachukua mateka kama ukiona miongoni mwa mateka mwanamke mzuri wa sura nawe wavutwa naye waweza kumwoa akawa mke wako
 mlete nyumbani mwako anyoe nywele na kukata kucha zake avue nguo alizokuwa amevaa alipotekwa
baada ya kuishi nyumbani mwako na kumwombolezea baba yake na mama yake kwa mwezi mzima ndipo utakapoweza kumwendea na kuwa mume wake naye atakuwa mke wako
 lakini kama hutaendelea kupendezwa naye mwache aende po pote anapotaka
kamwe huwe zi kumuuza au kumtendea kama mtumwa kwa sababu utakuwa umemvunjia heshima
haki ya mzaliwa wa kwanza kama mwanaume ana wake wawili naye anampenda mmoja na mwingine hampendi na wote wawili wamemzalia wana wa kiume lakini mwana mzaliwa wa kwanza ni wa yule mke asiyempenda wakati anapotoa wosia wa mali yake kwa wanawe ka mwe asitoe haki za mzaliwa wa kwanza kwa mwana wa mke ampendaye kwa upendeleo badala ya mzaliwa hasa wa kwanza ambaye ni mwana wa mke ambaye hampendi
 ni lazima amkubali mwana wa mke asiyempenda kama mzaliwa wa kwanza kwa kumpa sehemu ya ile vyote alivyonavyo mara dufu
mwana huyo ni ishara ya kwanza ya nguvu za baba yake
haki ya mzaliwa wa kwanza ni yake yeye
mwana mwasi kama mtu ana mwana mkaidi na mwasi ambaye hamtii baba yake na mama yake na hasikii wazazi wanapomrudi baba yake na mama yake watamleta kwa wazee kwenye lango la mji wake
 watawaambia wazee huyu mwanetu ni mkaidi na mwasi
hatutii sisi yeye ni mpotovu na mlevi
 kisha wanaume wote wa mjini mwake watampiga kwa mawe mpaka afe
ndivyo imewapasa kuondoa maovu kati yenu
israeli yote itasikia hili na kuogopa
sheria mbalimbali kama mtu ana hatia ya kosa linalompasa kuuawa naye akauawa mw ili wake utaangikwa mtini kamwe msiuache mwili wake mtini usiku kucha
hakikisheni mnauzi ka mwili wake siku ile ile kwa sababu kila mtu anayeangikwa mtini yupo chini ya laana ya mungu
msiinajisi nchi ambayo bwana mungu wenu anawapa kama urithi wenu
kama ukimwona ng ombe au kondoo wa ndugu yako anapotea usipuuze bali uhakikishe unamrudisha kwa mwenyewe
 ikiwa huyo ndugu haishi ka ribu nawe au kama hufahamu yeye ni nani mchukue nyumbani kwako huyo mnyama umweke mpaka mwenyewe aje kumtafuta
ndipo umrudishie
 fanya vivyo hivyo ukimkuta punda wa nduguyo au joho lake au cho hote alichopoteza
usipuuze jambo hilo
 kama ukimwona punda wa nduguyo au ng ombe wake ameanguka barabarani usipuuze jambo hilo
msaidie asimame kwa miguu yake
 haimpasi mwanamke kuvaa nguo za kiume wala mwanaume kuvaa nguo za kike kwa maana bwana mungu wenu anachukia ye yote ambaye hufanya hivi
 kama ukikuta kiota cha ndege kando ya barabara au juu ya mti naye ndege amelala juu ya makinda au mayai usimchukue huyo ndege pamoja na makinda yake
 waweza kuchukua makinda lakini uwe na hakika ya kumwacha huyo ndege ili upate kufanikiwa na uweze kuishi maisha marefu
 wakati unapojenga nyumba mpya fanya kitu cha kuzuia kandokando ya dari ili usijiletee hatia ya kumwaga damu uu ya nyumba yako ikiwa ye yote ataanguka kutoka humo
 usipande aina mbili za mbegu katika shamba lako la mizabibu ikiwa utafanya hivyo si mazao utakayopanda tu yatakuwa najisi bali nayo matunda ya shamba la mizabibu pia
 usilime kwa maksai aliyefungwa nira pamoja na punda
 usivae nguo za sufu na kitani zilizofumwa pamoja
 fanya vishada kwenye pembe nne za joho unalovaa
kukiuka taratibu za ndoa ikiwa mtu atamwoa mke na baada ya kufanya naye tendo la ndoa akamchukia akimsingizia na kumwita jina baya akisema nilimwoa mwanamke huyu lakini nilipomkaribia sikupata uthibitisho wa ubikira wake
 ndipo baba na mama wa msichana wataleta uthibitisho kwamba alikuwa bikira kwa wazee wa mji kumbukumbu la torati kwenye lango
 baba wa msichana atawaambia wazee nilimwoza binti yangu kwa huyu mwanaume lakini hampendi
 sasa amemsingizia na kusema sikumkuta huyu binti akiwa bikira
lakini ha pa kuna uthibitisho wa ubikira wa binti yangu
kisha wazazi wake wataonyesha nguo zake kwa wazee wa mji nao wazee watamchukua huyo mwanaume na kumwadhibu
 watamtoza shekeli za fedha mia mojaa na kupewa wazazi wa msichana kwa sababu mwanaume huyu amempa bikira wa kiisraeli jina baya
at aendelea kuwa mke wake kamwe hawezi kumpa ta laka siku zote za maisha yake
 hata hivyo kama shitaka ni la kweli na hakuna uthibitisho juu ya ubikira wa huyo msichana ulioweza kupatikana huyo msichana ataletwa kwenye mlango wa nyumba ya baba yake na hapo watu wa mji wake watampiga kwa mawe hadi afe
amefanya kitu cha aibu katika israeli kwa kutokuwa na utaratibu wakati akiwa nyumbani kwa babaye
lazima mwondoe uovu katikati yenu
 ikiwa mwanaume atakutwa akizini na mke wa mtu mwingine wote wawili mwanaume na mwanamke aliyezini naye lazima wauawe
lazima mwondoe uovu katika israeli
 ikiwa mwanaume atakut ana na bikira mjini ambaye ameposwa na mtu akazini naye utawachukua wote wawi li kwenye lango la mji na kuwapiga kwa mawe mpaka wafe yule msichana kwa kuwa alik uwa mjini na hakupiga kelele kuomba msaada na yule mwanaume kwa sababu amemtenda jeuri mk wa mtu mwingine
lazima mwondoe uovu katikati yenu
 lakini ikiwa itatokea mwanaume akakutana na msichana aliyeposwa huko mashambani akambaka mwanaume aliyefanya hivi peke yake ndiye atakayeuawa
 usimtendee msichana jam bo lo lote hajafanya dhambi inayostahili kifo
shauri hili ni kama lile la ye yote ambaye anamshambulia na kumwua kwa makusudi jirani yake kwa maana mwanaume huyo alimkuta msichana huko mashambani na ingawa msichana aliyeposwa alipiga kelele pale hapakuwa na mtu wa kumwokoa
 ikiwa itatokea mwanaume akutane na bikira ambaye hajaposwa na kumbaka nao wakakutwa mwanaume atamlipa baba wa a shekeli mia moja za fedha ni kama kilo moja msichana shekeli hamsinib za fedha
ni lazima amwoe huyo msichana kwa maana amemfanyia jeuri
kamw hawezi kumpa talaka siku zote za maisha yake
 mwanaume asimwoe mke wa baba yake kamwe asidhalilishe kitanda cha baba yake
kuteng asiingie mtu ye yote aliyehasiwa kwa kupondwa makende au kwa kukatwa uume wake katika kusanyiko la bwana
wa na mkutano mtu ye yote ambaye amezaliwa kwenye ndoa isiyo halali au wazao wake wasiingie kwenye kusanyiko la bwana hata mpaka kizazi cha kumi
 hapatakuwa na mwamori au mmoabu au ye yote wa wazao wao atakayeruhusiwa kuingia katika kusanyiko la bwana hata mpaka kizazi cha kumi
 kwa kuwa hawakuja kuwalaki wakiwa na mkate na maji mlipokuwa njiani mlipotoka misri ena walimwajiri balaamu mwana wa beori kutoka pethori iliyoko aramu naharaimu ili kuwalaani ninyi
 hata hivyo bwana mungu wenu hakumsikiliza balaam bali aligeuza laana kuwa baraka kwenu kwa sababu bwana mungu wenu anawapenda
 msitafute mapatano ya urafiki nao maisha yenu yote
 usimchukie mwedomu kwa kuwa yeye ni ndugu yako
usimchukie mmisri kwa sababu uliishi kama mgeni katika nchi yake
 kizazi cha tatu cha watoto watakaozaliwa nao wanaweza kuingia katika kusanyiko la bwana
unajisi katika kambi unapokuwa umepiga kambi dhidi ya adui zako jitenge na kitu cho chote kisicho safi
 ikiwa mtu amechafuka kwa sababu ya kutokwa na shahawa usiku inampasa atoke nje ya kambi na kukaa huko
 lakini jioni ikikaribia ataoga na baada ya jua kuza ma ataingia tena kambini
 tengeni mahali nje ya kambi ambapo mnaweza kwenda kujisaidia
 kama sehemu ya vifaa vyenu iweni na kitu cha kulimia nanyi mnapojisaidia chimba shimo na kisha funika kile kikutokacho
 kwa kuwa bwana mungu wenu hutembea katika kambi yenu ili kuwalinda na kuwaweka adui zenu mikononi mwenu
kambi yenu ni lazima iwe takatifu ili asione kitu cho b shekeli hamsini za fedha ni kama kilo 
 a aramu naharaimu ndiyo mesopotania kaskazini magharibi
 kumbukumbu la torati chote miongoni mwenu kilicho kichafu akageuka na kuwaacha
sheria mbalimbali ikiwa mtumwa amekimbilia kwako usimrudishe kwa bwana wake
 mwache aishi miongoni mwenu mahali po pote anapopapenda na katika mji wo wote anaochagua
usimwonee
 asiwepo mwiisraeli mwanamke kahaba au mwanaume mlawiti wa mahali pa ibada
 kamwe usilete mapato ya ukahaba ikiwa ni ya mwanamke au ni ya mwanaume katika nyumba ya bwana mungu wako kwa ajili ya nadhiri yo yote kwa sababu bwana mungu wako anachukizwa na yote mawili
 usimtoze ndugu yako riba iwe ni fedha ama chakula ama kitu kingine cho chote ambacho waweza kupata riba juu yake
 unaweza kumtoza mgeni riba lakini siyo nduguyo mwiisraeli ili kwamba bwana mungu wako akubariki katika kila kitu unachoweka mkono katika nchi unayoingia kuimiliki
 ukiweka nadhiri kwa bwana mungu wako usichelewe kuitim iza kwa kuwa bwana mungu wako atakudai na we utakuwa na hatia ya dhambi
 lakini ukijizuia kuweka nadhiri hutakuwa na hatia
 cho chote kitakachotamkwa kwa midomo yako ni lazima uhakikishe umekifanya kwa sababu uliweka nadhiri yako kwa hiari mbele za bwana mungu wako kwa kinywa chako mwenyewe
 kama ukiingia katika shamba la mizabibu la jirani yako unaweza kula zabibu kadiri utakavyo lakini usiweke cho chote kwenye kikapu chako
 kama ukiingia katika shamba la nafaka la jirani yako unaweza kukwanyua kwa mikono yako lakini usikate kwa mundu nafaka iliyosimama
sheria kuhusu ndoa na talaka ikiwa mtu atamwoa mke na akamchukia kwa sababu ya kukosa adabu akamwandikia hati ya talaka akampa na kumfukuza kutoka nyumbani kwake ikiwa baada ya kuondoka nyumbani kwake atakuwa mke wa mtu mwingine ikiwa mume wake wa pili atachukizwa naye akamwandikia hati ya talaka akampa na kumfukuza kutoka nyumbani kwake au kama akifa basi yule mume wake wa kwanza ambaye alimpa talaka haruhusiwi kumwoa tena baada ya mwanamke huyo kuwa najisi
hayo yatakuwa machukizo machoni pa bwana
usilete dhambi juu ya nchi ambayo bwana mungu wako anakupa kama urithi
 kama mtu ameoa karibuni kamwe asipelekwe vitani au ku pewa wajibu mwingine wo wote
kwa mwaka mmoja atakuwa huru kubaki nyumbani ili amfurahishe mke aliyemwoa
 usitoe jozi ya mawe ya kusagia hata ikiwa lile la juu kuweka rehan kwa ajili ya deni kwa sababu itakuwa ni kuweka uhai wa mtu kama dhamana
 kama mtu akikamatwa akiiba ye yote miongoni mwa ndugu zake wa waisraeli na kumtenda kama mtumwa au akimwuza mwizi huyo ni lazima auawe
nawe utaondoa uovu kutoka miongoni mwenu
 pakitokea magonjwa ya ngozi ya kuambukiza mwe waangalifu sana kufanya sawasawa na maagizo ya makuhani ambao ni walawi
ni lazima mf uate kwa uanga lifu yale niliyowaamuru
 kumbukeni kile bwana mungu wenu alichomfanyia miriamu njiani baada ya ninyi kutoka misri
 unapomkopesha jirani yako cho chote usiingie nyumbani kwake kutwaa kile anachokitoa kama rehani
 ukae nje na umwache huyo mtu liyemkopesha akuletee hiyo rehani
 ikiwa mtu huyo ni maskini usiende kulala ukiwa na hiyo rehani yake katika milki yako
 rudisha vazi lake kabla ya machweo ya jua ili apate kulilalia
kisha atakushukuru na kitaonekana kama kitendo cha haki mbele za bwana mungu wako
 usimwonee mtu maskini na mhitaji ambaye umemwajiri akiwa ni nduguyo mwisraeli au mgeni anayeishi katika mojawapo ya miji yenu
 mlipe ujira wake kila siku kabla ya jua kutua kwa sababu yeye ni maskini na anautegemea ujira huo
la sivyo anaweza kumlilia bwana dhidi yako nawe ukapata hatia ya dhambi
 baba wasiuawe kwa ajili ya watoto wao wala watoto wasiuawe kwa ajili ya baba zao kila mmoja atakufa kwa ajili ya dhambi yake mwenyewe
 usipotoshe hukumu ya mgeni au yatima au kuchukua vazi la mjane kama rehani
 kumbukeni kwamba mlikuwa watumwa huko misri naye bwana ungu wenu akawakomboa kutoka huko
hii ndiyo sababu ninawaamuru kutenda hili
 unapovuna shamba la ko na ukasahau mganda usirudi kuuchukua
acha kwa ajili ya mgeni yatima na mjane ili bwana mungu kumbukumbu la torati wako aweze kukubariki wewe katika kazi zote za mikono yako
 unapovuna zeituni kutoka katika miti yako usirudie matawi mara ya pili
acha kilichobaki kwa ajili ya mgeni yatima na mjane
 unapochuma zabibu katika shamba lako la mizabibu usirudie tena
acha zinazobaki kwa ajili ya mgeni yatima na mjane
 kumbuka kwamba mlikuwa watumwa ka tika nchi ya misri
ndiyo sababu ninawaamuru kufanya hili
watu wanapokuwa na ugomvi wapeleke mahakamani na waamuzi wataamua shauri hilo wa tawaachia wasio na kosa na kuwahukumu wenye hatia
 kama mtu mwenye hatia anastahili kuchapwa mwamuzi atamwamuru alale chini ili achapwe mbele yake idadi ya viboko kulingana na kosa lake lakini kamwe asichapwe zaidi ya viboko arobaini
ikiwa atachapwa zaidi ya viboko arobaini nduguyo atadhalilika machoni pako
 usimfunge maksai kinywa anapopura nafaka
 ikiwa ndugu wanaishi pamoja na mmoja wao akafa bila kuacha mwana kamwe mjane wake asiolewe nje ya jamaa hiyo
ndugu wa mumewe atamchukua amwoe na kutimiza wajibu wa shemeji kwake
 mwana wa kwanza atakayemzaa atapewa jina la ndugu aliyekufa ili jina lake lisifutike katika israeli
 hata hivyo ikiwa ndugu huyo wa mume hataki kuoa huyo mke wa nduguye mjane atawaendea wazee kwenye lango la mji na kusema ndugu wa mume wangu anakataa kuendeleza jina la nduguye ka tika israeli
hataki kutimiza wajibu wa shemeji kwangu
 ndipo wazee wa mji wake watamwita na kuzungumza naye
kama atashikilia kukataa akisema sitaki kumwoa mjane wa nduguye atamwendea mbele ya wazee atamvua kiatu kimoja na kumtemea mate usoni na kusema hivi ndivyo ambavyo hufanywa kwa mtu ambaye atakataa kuendeleza jamaa ya ndugu yake
 jamaa ya mtu huyo itafahamika katika israeli kama jamaa ya aliyevuliwa kiatu
 ikiwa watu wawili wanapigana na mke wa mmoja wao akaja kumwokoa mumewe na yule anayemshambulia akifika na kumkamata sehemu za siri huyo mwanamke utamkata mkono wake
usimhurumie
 usiwe na mawe ya kupimia ya aina mbili katika mkoba wako moja zito na jingine jepesi usiwe na vipimo viwili tofauti katika nyumba yako kimoja kikubwa kingine kidogo
 ni lazima uwe na uzito na vipimo sahihi na vya haki ili upate kuishi mais ha marefu katika nchi anayokupa bwana mungu wako
 kwa maana bwana mungu wako humchukia ye yote ambaye hufanya mambo kama haya ye yote anayetenda kwa udanganyifu
 kumbuka kile waamaleki walichowatendea mlipokuw njiani mkitoka misri
 wakati mlipokuwa mmechoka na kuishiwa nguvu kwa safari yenu wakawapiga wale wote waliokuja nyuma waameleki hawakumwogopa mungu
 bwana wako atakapokupa pumziko mbali na adui zako wote wanaokuzunguka katika nchi akupayo kuimiliki kuwa urithi utafutilia mbali kumbukumbu lote la waameleki chini ya mbingu
usisahau
malimbuko na zaka
mtakapokuwa mmeingia nchi ile ambayo bwana mungu wenu anawapa kama urithi na mtakapokuwa mmeimiliki na kukaa ndani yake chukueni baadhi ya mavuno ya kwanza ya yale yote mtakayozalisha kutoka udongo wa nchi ambayo bwana mungu wenu anaw apa na mweke kwenye kapu
kisha uende mahali ambapo bwana mungu wako atapachagua kuwa makao kwa ajili ya jina lake na umwambie kuhani atakayekuwapo kwa wakati huo ninatangaza leo kwa bwana mungu wa ko kwamba nimekuja katika nchi ambayo bwana aliwaapia baba zetu kwamba atatupa
 kuhani atapokea lile kapu mikononi mwako na kuliweka chini mbele ya madhabahu ya bwana mungu wako
 kisha utatangaza mbele za bwana mungu wako baba yangu alikuwa mwarami aliyekuwa anatangatanga akaenda misri pamoja na watu wachache akaishi huko akawa taifa kubwa lenye nguvu na watu wengi
 lakini wamisri walituonea na kututaabisha walitufanyisha kazi ngumu
 kisha tulimlilia bwana mungu wa baba zetu naye bwana akasikia sauti yetu na akaona huzuni yetu taabu yetu na mateso yetu
 kwa hiyo bwana akatutoa nchi ya misri kwa mkono wenye nguvu na ulionyooshwa pamoja na utisho mkuu ishara za miujiza na maajabu
 akatuleta mahali hapa akat upa nchi hii nchi inayotiririka maziwa na asali nami sasa ninaleta malimbuko ya ardhi ambayo wewe ee bwana umenipa
weka kapu mbele za bwana mungu wako na usujudu mbele zake
 kisha wewe pamoja na walawi na wageni wote walioko miongoni mwenu mtafurahi katika kumbukumbu la torati vitu vyote vizuri amba vyo bwana mungu wenu amewapa pamoja na wa nyumbani mwenu
 wakati utakapokuwa umeshatoa zaka zote za mazao yako katika mwaka wa tatu ambao ni mwaka wa zaka utampa mlawi mgeni yatima na mjane ili waweze kula katika miji yenu na kushiba
 kisha umwambie bwana mungu wako nimeondoa katika nyumba yangu ile sehemu iliyowekwa wakfu na nimempa mlawi mgeni yatima na mjane kulingana na yote uliyoamuru
sijazihalifu amri zako wala kusahau hata mojawapo
 sijala sehemu iliyowekwa wakfu wakati nilipokuw nikiomboleza wala sijaondoa mojawapo wakati nilipokuwa najisi wala sijatoa sehemu yake yo yote kwa wafu
nimemtii bwana mungu wangu nimefanya kila kitu ulichoniamuru
 angalia chini kutoka mbinguni maskani yako matakatifu uwabariki watu wako israeli pamoja na nchi uliyotupa kama ulivyoahidi kwa kiapo kwa baba zetu nchi inayotiririka maziwa na asali
fuata maagizo ya bwana bwana mungu wako anayokuagiza leo kufuata amri hizi na sher ia zishike kwa bidii kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote
 umetangaza leo kwamba bwana ndiye mungu wako na kwamba utafuata njia zake kwamba utayashika maagizo yake amri zake na sheria zake nawe utamtii
 naye bwana ametangaza leo kwamba ninyi ni taifa lake hazina yake ya thamani kama alivyoahidi ili kwamba mpate kuyashika maagizo yake yote
 ametangaza kwamba atawaweka juu kuliko mataifa mengine aliyoyafanya katika sifa kuwa fahari na heshima na kw amba mtakuwa taifa takatifu kwa bwana mungu wenu kama alivyoahidi
madhabahu katika mlima ebali mose na wazee wa israeli wakawaagiza watu yashikeni maagizo haya yote ninayowaagiza leo
 mtakapokuwa mmevuka mto yordani na kuingia katika nchi awapayo bwana mungu wenu msimamishe mawe makubwa na mkayatie lipu
 andikeni juu yake maneno yote ya sheria hii wakati mtakapokuwa mmevuka na kuingia katika nchi awapayo bwana mungu wenu nchi itiririkayo maziwa na asali kama vile bwana mungu wa baba zenu alivyowaahidi
 mtakapokuwa mmevuka yordani simamisheni mawe haya juu ya mlima ebali kama ninavyowaagiza leo mkayatie lipu
 huko mjengeeni bwana mungu wenu madhabahu madhabahu ya mawe
msitumie kifaa cho chote cha chuma juu yake
 jengeni madhabahu ya bwana mungu wenu kwa mawe ya shambani na mtoe sadaka za kuteketezwa juu yake kwa bwana mungu wenu
 toeni sadaka za amani juu yake mkizila na kufurahia mbele za bwana mungu wenu
 nanyi mtaandika juu ya ke kwa wazi sana maneno yote ya sheria hii juu ya mawe haya ambayo mmesimamisha
laana kutoka mlima ebali
 kisha mose na makuhani ambao ni walawi wakawaambia israeli wote nyamaza ee israeli sikiliza sasa umekuwa taifa la bwana mungu wako
 mtii bwana mungu wako na kufuata amri zake na maagizo ninayokupa leo
 siku ile ile mose akawaagiza watu mtakapovuka mto yordani makabila haya yatasimama juu ya mlima gerizimu kubariki watu simeoni lawi yuda isakari yosefu na benyamini
 makabila haya yatasimama juu ya mlima ebali kwa kutamka laana reubeni gadi asheri zabuloni dani na naftali
 nao walawi watawasomea watu wote wa israeli kwa sauti kubwa alaaniwe mtu afanyaye sanamu ya kuchonga au mwenye kusubu sanamu kitu ambacho ni chukizo kwa bwana kazi ya mikono ya fundi stadi na kuisimamisha kwa siri
kisha watu wote watasema amen alaaniwe mtu amdharauye baba yake na mama yake
kisha watu wote watasema amen alaaniwe mtu asogezaye jiwe la mpaka wa jirani yake
kisha watu wote watasema alaaniwe mtu ampotoshaye kipofu njiani
kisha watu wote watasema alaaniwe mtu apot oshaye haki ya mgeni yatima au mjane
kisha watu wote wataseme alaaniwe mtu akutanaye kimwili na kumbukumbu la torati mke wa baba yake kwa maana anadharau malazi ya baba yake
kisha watu wote watasema alaaniwe mtu akutanaye kimwili na mnyama ye yote
kisha watu wote watasema alaaniwe mtu akutanaye kimwili na dada yake binti wa baba yake au binti wa mama yake
kisha watu wote watasema alaaniwe mtu akutanaye kimwili na mama mkwe
kisha watu wote watasema amen alaaniwe mtu amwuaye jirani yake kwa siri
kisha watu wote watasema amen alaaniwe mtu apokeaye rushwa ili kumwua mtu asiye na hatia
kisha watu wote watasema amen alaaniwe mtu ambaye hatashika maneno haya ya sheria hii kwa kuyafanya
kisha watu wote watasema baraka kwa ajili ya utii kama ukimtii bwana mungu wako kwa bidii na kufuata amri zake zote ninazokupa leo kwa bidii bwana mungu wako atakuweka juu ya mataifa yote katika dunia
 baraka hizi zote zitakuja juu yako na kukupata kama ukimtii bwana mungu wako utabarikiwa mjini na utabarikiwa mashambani
 utabarikiwa uzao wa tumbo lako mazao ya nchi yako na wanyama wako wachanga wa kufugwa ndama wa makundi yako ya ng ombe na wanakondoo wa makundi yako
 kapu lako na vyombo vyako vya kukandia vitabarikiwa
 utabarikiwa uingiapo na utabarikiwa utokapo
bwana atakujalia dui wainukao dhidi yako watashindwa mbel yako
watakujia kwa njia moja lakini watakimbia mbele yako kwa njia saba
 bwana ataagiza baraka juu ya ghala zako na juu ya kila kitu utakachogusa kwa mkono wako
bwana mungu wako atakubariki katika nchi anayokupa
 bwana atakufanya kuwa taifa lake takatifu kama alivyokuahidi kwa kiapo kama ukishika maagizo ya bwana mungu wako na kwenda katika njia zake
 kisha mataifa yote ya dunia wataona kuwa unaitwa kwa jina la bwana nao watakuogopa
 bwana atakupa kustawi kwa wingi katika tunda la uzao wa tumbo lako wanyama wachanga wa mifugo yako na mazao ya ardhi yako katika nchi aliyowaapia baba zako kuwapa
 bwana atafungua mbingu ghala zake za baraka kukupa mvua kwa majira yake na kubariki kazi zako zote za mikono yako
utakopesha mataifa mengi lakini hutakopa kwa ye yote
 bwana atakufanya kichwa wala si mkia
kama utazingatia maagizo ya bwana mungu wako ninayokupa siku hii ya leo na kuzifuata kwa bidii dai ma utakuwa juu kamwe hutakuwa chini
 usihalifu amri zangu zo zote ninazokupa leo kwa kwend kuume au kushoto kwa kufuata miungu mingine na kuitumikia
laana kwa kutokutii hata hivyo kama hutamtii bwana mungu wako na kuzishika kwa bidii amri zake zote na maagizo ninayokupa leo laana hizi zote zitakuja juu yako na kukupata utalaaniwa mjini na utalaaniwa mashambani
 kapu lako na chombo chako cha kukandia kitalaaniwa
 uzao wa tumbo lako utalaaniwa mazao ya ardhi yako ndama wa makundi yako ya ng ombe na wanakondoo wa makundi yako
 utalaaniwa uingiapo na utokapo
 bwana ataleta laana juu yako fadhaa na kukaripiwa katika kila kitu unachokigusa kwa mkono wako mpaka umeangamia na kuharibika ghafula kwa ajili ya maovu uliyoyafanya kwa kumwacha yeye
 bwana atakupiga kwa magonjwa mpaka akuangam ize kutoka katika nchi unayoiingia kuimiliki
 bwana atakupiga kwa magonjwa ya kudhoofisha kwa homa na kuwashwa hari na kwa ukame kutu na kuwa na uchungu ambavyo vitakupiga mpaka uangamie
 kumbukumbu la torati anga juu yako itakuwa shaba na ardhi chini yako itakuwa chuma
 bwana atafanya mvua ya nchi yako kuwa mavumbi na mchanga vitakujia kutoka angani mpaka umeangamia
 bwana atakufanya ushindwe mbele ya adui zako
utawajia kwa njia moja lakini utawakimbia mbele yao kwa njia saba nawe utakuwa kitu cha kuchukiza kwa falme zote za dunia
 mizoga yenu itakuwa chakula cha ndege wa angani na wanyam wa nchi wala hapatakuwepo mtu ye yote wa kuwafukuza
 bwana atakupiga kwa majipu ya misri na kwa vidonda vitokavyo usaha na kuwashwa ambako huwezi kuponywa
 bwana atakupiga kwa wazimu upofu na kuchanganyikiwa kwa akili
 wakati wa adhuhuri utapapasapapasa huko na huko kama mtu kipofu katika giza
hutafanikiwa katika lo lote ufanyalo siku baada ya siku utaonewa na kunyang anywa wala hakuna ye yote atakayekuokoa
 utaposa mke lakini mtu mwingine atakutana naye kimwili
utajenga nyumba lakini hutaishi ndani yake
utapanda shamba la mizabibu lakini hutakula matunda yake
 ng ombe wako atachinjwa mbele ya macho yako lakini hutakula nyama yake
punda wako atachukuliwa kwa nguvu kutoka kwako wala hatarudishwa
kondoo wako watapewa adui zako wala hakuna mtu ye yote wa kuwaokoa
 wanao na binti zako watatolewa kwa mataifa mengine nawe utayachosha macho yako ukiwatazamia siku baada ya siku hutakuwa na nguvu kuinua mkono
 taifa usilolijua watakula mazao ya nchi yako na taabu ya kazi yako hutakuwa na cho chote bali kuonewa kikatili siku zako zote
 vitu utakavyoviona kwa macho yako vitakufanya wazimu
 bwana atayapiga magoti yako na miguu ya ko kwa majipu yenye maumivu makali yasiyoponyeka yakienea kutoka nyayo za miguu yako hadi utosini
 bwana atakupeleka wewe na mfalme uliyemweka juu yako uende kwenye taifa ambalo hukulijua wewe wala baba zako
huko utaabudu miungu mingine miungu ya miti na mawe
 utakuwa kitu cha kuchukiza tena kitu cha kudharauliwa na kudhihakiwa kwa mataifa yote huko bwana atakakokupeleka
 utapanda mbegu nyingi katika shamba lakini utavuna haba kwa sababu nzige watazila
 utapanda mashamba ya mizabibu na kuyapalilia lakini hutakunywa divai yake wala hutakusanya zabibu kwa sababu wadudu watazila
 utakuwa na mizeituni katika nchi yako yote lakini hutatumia hayo mafuta yake kwa sababu zeituni zitapukutika
 utakuwa na wana na binti lakini hawatakuwa nawe kwa sababu watachukuliwa mateka
 makundi ya nzige yatavamia miti yako yote na mazao ya nchi yako
 mgeni anayeishi miongoni mwako atainuka juu zaidi na zaid kuliko wewe lakini wewe utashuka chini zaidi na zaidi
 yeye atakukopesha lakini we we hutamkopesha
yeye atakuwa kichwa lakini wewe utakuwa mkia
 laana hizi zote zitakuja juu yako
zitakufuatia na kukupata mpaka uangamizwe kwa sababu hukumtii bwana mungu wako na kuzishika amri zake alizokupa
 zitakuwa ishara na ajabu kwako na kwa wazao wako milele
 kwa sababu hukumtumikia bwana mungu wako kwa furaha na kwa moyo wakati wa kufanikiwa kwako kwa hiyo katika njaa na kiu katika uchi na umaskini wa kutisha utawatumikia adui am bao bwana atawatuma dhidi yako
yeye ataweka nira ya chuma shingoni mwako hadi amekwisha kukuangamiza
 bwana ataleta taifa dhidi yako kutoka mbali kutoka miisho ya dunia kama tai ashukiavyo mawindo chini taifa ambalo hutaijua lugha yake taifa lenye uso mkali lisilojali wazee wala kuwahurumia vijana
 watakula wadogo wa mifugo yako na mazao ya nchi yako mpaka umeangamia
hawatakuachia nafaka divai mpya au mafuta wala ndama wo wote wa kundi lako au wana kondoo wa kundi lako mpaka umekuwa magofu
 nao waizingira miji yote katika nchi yako mpaka kuta ndefu za ngome ambazo unazitegemea zimeanguka
watazingira miji yote katika nchi ambayo bwana mungu wako anakupa
 kwa sababu ya mateso yale adui zako watakayokuletea wakati wa kukuzingira utakula uzao wa tumbo lako nyama ya wana wako na binti zako ambao bwana mungu wako amekupa
 hata yule mtu mwungwana sana na makini miongoni mwak hatakuwa na huruma kwa ndugu yake mwenyewe au kwa mke ampendaye au watoto wake waliosalia naye hatampa hata mmoja wao nyama ya watoto wake ambao anawala
kw kuwa hakuna kitu kingine kilichosalia kw ake katika mazingirwa makali ambayo adui yako watakuletea kwa miji yako yote
 mwanamke ambaye ni mwungwana sana na makini miongoni mwako yaani ambaye ni makini sana na muungwana kiasi kwamba kumbukumbu la torati asingethubutu kugusa ardhi kwa wayo wa mguu wake yeye atakuwa mchoyo kwa mume ampendaye na mwanawe mwenyewe au binti yake kondo la nyuma kutoka kwenye tumbo lake na watoto anaowazaa kwa kuwa anakusudia kuwala kwa siri wakati wa kuzingirwa na katika taabu zile ambazo adui yako atazileta juu yako na miji yako
 kama hutafuata kwa bidii maneno yote ya sheria hii ambayo yameandikwa katika kitabu hiki na kama hutalicha hili jina la fahari na la kutisha la bwana mungu wako bwana ataleta mapigo ya kutisha juu yako na kwa wazao wako maafa makali na ya kudumu magonjwa mazito na ya kudumu
 atakuletea juu yako magonjwa yote ya misri yale uliyoyaogopa nayo yataambatana nawe
 pia bwana atakuletea kila aina ya ugonjwa na maafa ambayo hayakuandikwa humu katika kitabu hiki cha sheria mpaka utakapokuwa umeangamizwa
 ninyi ambao mlikuwa wengi kama nyota za angani mtaachwa wachache tu kwa sababu hamkumtii bwana mungu wenu
 kama ilivyompendeza bwana kuwafanya ninyi mstawi na kuongezeka kwa idadi ndivyo itakavyompendeza kuwaharibu na kuwaangamiza ninyi
mtang olewa kutoka katika nchi mnayoiingia kuimiliki
 kisha bwana atawatawanya miongoni mwa mataifa yote kuto ka mwisho mmoja wa dunia hadi mwingine
huko mtaabudu miungu mingine miungu ya miti na ya mawe ambayo ninyi wala baba zenu hamkuijua
 miongoni mwa mataifa hayo hamtapata raha wala mahali pa kupumzisha wayo wa mguu wenu
huko bwana atawapa mahangaiko ya mawazo macho yaliyochoka kwa kungojea na moyo uliokata tamaa
 utaishi katika mahangaiko siku zote ukiwa umejaa hofu usiku na mchana wala hutakuwa kamwe na uhakika wa maisha yako
 wakati wa asubuhi utasema laiti ingekuwa jioni na jioni utasema laiti ingekuwa asubuhi kwa sababu ya hofu ile itakayojaza moyo wako na vitu vile macho yako yataviona
 bwana atawarudisha tena misri kwa meli safari niliyosema kamwe hamngeenda tena
huko mtajiuza ninyi wenyewe kwa adui zenu kama watumwa wa kiume na wa kike lakini hakuna ye yote atakayewanunua
kufanya upya agano haya ndiyo maneno ya agano bwana aliyomwagiza mose kufanya na waisraeli huko moabu kuwa nyongeza ya agano alilofanya nao huko horebu
 mose akawaita waisraeli wote akawaambia macho yenu yameona yale yote bwana aliyofanya kwa mfalme farao huko misri kwa maafisa wake wote na kwa nchi yake yote
 kwa macho yenu wenyewe liona yale majaribu makubwa ishara zile za miujiza na maajabu makubwa
 lakini mpaka leo bwana hajawapa akili ya kuelewa au macho yanayoona au masikio yanayosikia
 kwa muda wa miaka arobaini niliyowaongoza jangwani nguo zenu hazikuchakaa wala viatu miguuni mwenu
 hamkula mkate na hamkunywa mvinyo wala kileo cho chote
nilifany hivi ili mpate kujua kuwa mimi ndimi bwana mungu wenu
 wakati mlipofika mahali hapa mfalme sihoni wa heshboni na mf alme ogu wa bashani walikuja kupigana dhidi yetu lakini tuliwashinda
 tuliichukua nchi yao na kuwapa wareubeni wagadi na nusu ya kabila la manase kama urithi wao
 fuateni kwa bidii masharti ya agano hili ili kwamba mweze kustawi katika kila kitu mnachofanya
 ninyi nyote leo mnasimama mbele za bwana ungu wenu na mbele ya viongozi na wakuu wenu wazee na maafisa wenu na wanaume wengine wote wa israeli pamoja na watoto wenu wake zenu na pia wageni waishio katika kambi zenu wanaowapasulia kuni na kuwachotea maji
 mnasimama hapa ili kufanya agano na bwana mungu wenu agano mungu analolifanya nanyi siku ii ya leo na kulitia muhuri kwa kiapo kuwathibitisha ninyi siku hii ya leo kama taifa lake ili aweze kuwa mungu wenu kama alivyowaahidi na kama alivyowaapia baba zenu abrahamu isaki na yakobo
 ninafanya agano hili pamoja na kiapo chake sio na ninyi tu mnaosimama hapa na sisi leo mbele za bwana mungu wetu bali pia pamoja na wale ambao hawapo hapa leo
 ninyi wenyewe mnajua jinsi tulivyoishi nchini misri na jinsi tulivyopita katikati ya nchi mpaka tukafika hapa
 mliona miongoni mwao vinyago vyao vya kuchukiza na sanamu za miti na mawe za fedha na dhahabu
 hakikisheni kwamba hakuna mwanaume au mwanamke ukoo au kabila miongoni mwenu leo ambalo moyo wake utamwacha bwana mungu wetu kwenda kuabudu miungu ya mataifa hayo kumbukumbu la torati hakikisheni hakuna mzizi miongoni mwenu unaotoa sumu chungu ya namna hii
 wakati mtu wa namna hii asikiapo maneno ya kiapo hiki hujibariki mwenyewe na kisha hufikiri nitakuwa salama hata kama nikiendelea kuifuata njia yangu mwenyewe
hili litaleta maafa juu ya nchi iliyonyeshewa sawasawa na nchi kame
 bwana kamwe hatakuwa radhi kumsamehe ghadhabu na wivu wa mungu vitawaka dh idi ya mtu huyo
laana zote zilizoandikwa katika kitabu hiki zitamwangukia na bwana at afuta jina lake chini ya mbingu
 bwana atamtwaa peke yake kutoka makabila ya israeli kwa maangamizo kulingana na laana zote za agano zilizoandikwa kwenye kitabu hiki cha sheria
 watoto wako watakaofuata baada yako katika vizazi vya baadaye na wageni ambao watakuja kutoka nchi za mbali wataona maafa yaliyoipata nchi na magonjwa ambayo bwana aliyaleta juu yake
 nchi yote itakuwa jaa linaloungua la chumvi na kiberiti hakuna kilichopandwa hakuna kinachochipua hakuna mimea inayoota juu yake
itakuwa kama maangamizo ya sodoma na gomora adma na seboimu ambazo bwana aliangamiza kwa hasira kali
 mataifa yote yatauliza kwa nini bwana amefanya hivi juu ya nchi hii kwa nini hasira hii kali ikawaka na jibu litakuwa ni kwa sababu watu hawa waliacha agano la bwana mungu wa baba zao agano alilofanya nao wakati alipowatoa katika nchi ya misri
 walienda zao na kuabudu miungu mingine na kuisujudia miungu wasioijua miungu ambayo mungu hakuwapa
 kwa hiyo hasira ya bwana ikawaka dhidi ya nchi ii hivyo mungu akaleta juu yake laana zote zilizoandikwa katika kitabu hiki
 katika hasira kali na katika ghadhabu kuu bwana aliwang oa kutoka nchi yao na kuwasukumia katika nchi nyingine kama ilivyo sasa
 mambo ya siri ni ya bwana mungu wetu bali yaliyofunuliwa ni yetu na watoto wetu milele ili tuweze kuyashika maneno yote ya sheria hii
mafanikio baada ya kumgeukia bwana wakati baraka hizi zote pamoja na laana nilizoziweka mbele yako zitakapokujia na kutafakari moyoni popote bwana mungu wako atakapokutawanya miongoni mwa mataifa hapo wewe na watoto wako mtakapomrudia bwana mungu wako na kumtii kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote kulingana na kila ki tu ninachokuamuru leo ndipo bwana mungu wako atakapokurudisha kutoka utumwani na kukuhurumia naye atakukusanya tena kutoka katika mataifa yote kule alikokutawanya wewe
 hata kama umefukuziwa katika nchi ya mbali kiasi gani chini ya mbingu kutoka huko bwana mungu wako atakukusanya na kukurudisha
 atakurudisha katika nchi iliyokuwa mali ya baba zako nawe utaimiliki
atakufanya ufanikiwe sana na kukuzidisha kwa idadi kuliko baba zako
 bwana mungu wako ataitairi mioyo yenu na mioyo ya wazao wenu ili mweze kumpenda kwa moyo wako wote na kwa ro ho yako yote ukaishi
 bwana mungu wako ataweka laana hizi zote juu ya adui zako ambao wanakuchukia na kukutesa
 utamtii tena bwana na kuzishika amri zake zote ninazokupa leo
 ndipo bwana mungu wako atakapokufanikisha sana katika kazi zote za mikono yako na katika uzao wa tumbo lako wadogo wa mifugo yako na mazao ya nchi yako
bwana atakufurahia tena na kukufanikisha kama alivyowafurahia baba zako kama ukimtii bwan mungu wako na kuzishika amri zake na maagizo yake ambayo yameandikwa katika kita bu hiki cha sheria na kumgeukia bwana mungu wako kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote
uzima na mauti ninachokuagiza leo sio kigumu sana kwako au usichokiweza
 hakiko juu mbinguni ili uulize ni nani atakayepanda kwenda mbinguni kukileta na kututangazia ili tuweze kutii wala hakiko ng ambo ya bahari ili uulize ni nani atakayevuka bahari kwenda kukichukua na kututangazia ili tupate kutii la hasha lile neno liko ka ribu sana nawe liko kunywani mwako na ndani ya moyo wako ili uweze kulitii
 tazama naweka mbele yako leo uzima na mafanikio mauti na maangamizo
 ninakuamuru leo kwamba umpende bwana mungu wako utembee katika njia zake na kutunza maagizo yake amri na sheria zake ndipo utakapoishi na kuongezeka naye bwana mungu wako atakubariki katika nchi unayoingia kuimiliki
 lakini kama moyo wako ukigeukia mbali ukawa huna utii kama umevutwa kuisujudia miungu mingine na kuiabudu nakutangazia kumbukumbu la torati leo hii kwamba hakika utaangamizwa
hutaishi maisha marefu katika nchi unayovuka yordani kuiingia na kuimiliki
 leo ninaziita mbingu na nchi kama mashahidi dhidi yako kwamba nimeweka mbele yako uzima na mauti baraka na laana
basi sasa chagueni uzima il wewe na watoto wako mpate kuishi na ili upate kumpenda bwana mungu wako uisikilize sauti yake na kuambatana naye
kwa kuwa bwana ndiye uzima wako na atakupa wingi wa siku ili upate kuishi katika nchi liyoapa kuwapa baba zako abrahamu isaki na yakobo
yoshua kutawala baada ya mose kisha mose akaenda akasema maneno haya kwa waisraeli wote sasa nina miaka mia moja na ishi rini nami siwezi tena kuwaongoza
bwana ameniambia hutavuka yordani
bwana mungu wenu yeye mwenyewe atavuka mbele yenu
ataangamiza mataifa haya mbele yenu nanyi mtaimiliki nchi yao
pia yoshua atavuka mbele yenu kama bwana alivyosema
 naye bwana atawafanyia watu hao kile alichowafanyia sihoni na ogu wafalme wa waamori ambao aliwaangamiza pamoja na nchi yao
 bwana atawakabidhi kwenu nanyi lazima mwatendee yale yote niliyowaamuru iweni imara na moyo wa ushujaa
msiogope wala msifadhaike kwa sababu yao kwa kuwa bwana mungu wenu anakwenda pamoja nanyi kamwe hatawaacha wala hatawatupa ninyi
 kisha mose akamwita yoshua na akamwambia mbele ya is raeli wote uwe imara na moyo wa ushujaa kwa kuwa ni lazima uende na watu hawa katika nchi ile bwana aliyowaapia baba zao ku wapa nawe ni lazima uwagawie kama urithi wao
 bwana mwenyewe atakutangulia naye atakuwa pamoja nawe kamwe hatakuacha wala hatakutupa
usiogope wala usifadhaike
kusoma sheria kwa hiyo mose akaandika sheria hii na kuwapa makuhani wana wa lawi waliochukua sanduku la agano la bwan na wazee wote wa israeli
 kisha mose akawaamuru akasema mwishoni mwa kila miaka saba katika mwaka wa kufuta madeni wakati wa sikukuu ya vibanda waisraeli wote wanapokuja mbele za bwana mungu wenu mahali atakapopachagua utasoma sheria hii mbele yao masikioni mwao
 kusanya watu wanaume wanawake watoto na wageni wanaoishi katika miji yenu ili waweze kusikia na kujifunza kumcha bwana mungu wenu na kufuata kwa bidii maneno yote ya sheria hii
 watoto wao ambao hawaijui sheria hii lazima waisikie na kujifunza kumcha bwana mungu wenu kwa muda mtakaoishi katika nchi mnayovuka yordani kuimiliki
kuasi kwa waisraeli kunatabiriwa bwana akamwambia mose sasa siku ya kifo chako imekaribia
mwite yoshua mkajihudhurishe katika hema ya kukutania mahali nitakapompa maagizo
kwa hiyo mose na yoshua wakaja na kujihudhurisha kwenye hema la kukutania
 kisha bwana akatokea katika hema katika nguzo ya wingu nalo wingu likasimama juu ya ingilio la hema
 kisha bwana akamwambia mose unakwenda kupumzika na baba zako nao watu hawa hivi karibuni watazini na miungu migeni ya nchi wanayoingia
wataniacha na kuvunja agano nililofanya nao
 siku hiyo nitawakasirikia na kuwaacha nitawaficha uso wangu nao wataangamizwa
maafa mengi na shida nyingi zitakuja juu yao nao siku hiyo watauliza je maafa haya hayakuja juu yetu kwa sababu mungu wetu hayuko pamoja nasi nami hakika nitauficha uso wangu siku hiyo kwa sababu ya maovu yao yote kwa kugeukia miungu mingine
 sasa uandike wimbo huua kwa ajili yenu na uwafundishe wais raeli na uwaamuru wauimbe ili upate kuwa shahidi yangu dhidi yao
 nitakapokwisha kuwaingiza katika nchi itiririkayo maziwa na as ali nchi niliyowaahidi baba zao kwa kiapo nao watakapokula wakashiba na kufanikiwa watageukia miungu mingine na kuiabudu wakinikataa mimi na kuvunja agano langu
 maafa na shida zitakapokuja juu yao wimbo huu utashuhudia dhidi yao kwa sab abu hautasahauliwa na wazao wao
ninajua lile wanaloandaa kufanya hata kabla sijawaingiza katika nchi niliyowaahidi kwa kiapo
 hivyo mose akaandika wimbo huu siku ile na akawafundisha waisraeli
 bwana akampa yoshua mwana wa nuni agizo hili uwe hodari na shujaa kwa kuwa a wimbo huu upo ambao pia huitwa wimbo wa mose
 kumbukumbu la torati utawaleta waisraeli katika nchi niliyowaahidi kwa kiapo nami mwenyewe nitakuwa pamoja nawe
 baada ya mose kumaliza kuandika kwenye kitabu maneno ya sheria hii kutoka mwanzo hadi mwisho akawapa walawi agizo hili wale waliolibeba sanduku la agano la bwana akawaambia chukueni kitabu hiki cha sheria mkakiweke kando ya sanduku la agano la bwana mungu wenu
hapo ndipo kitakapokaa kama shahidi dhidi yenu
 kwa kuwa ninajua jinsi mli vyo waasi na mlivyo na shingo ngumu
kama mmekuwa mkiasi dhidi ya bwana nikiwa bado niko hai na nikiwa pamoja nanyi mtaasi mara ngapi baada kufa kwangu kusanyeni mbele yangu wazee wote wa makabila yenu na maafisa wenu wote ili nipate kusema maneno haya masikioni mwao na kuziita mbingu na nchi ili kushuhudia dhidi yao
 kwa kuwa ninajua baada ya kifo changu hakika mtakuwa waovu kabisa na kugeuka kutoka njia niliyowaamur ninyi
katika siku zijazo maafa yatawapata kwa sababu mtafanya maovu mbele ya macho ya bwana na kuchochea hasira yake kwa yale mikono yenu iliyofanya
wimbo wa mose mose akayasoma maneno ya wimbo huu kutoka mwanzo hadi mwisho katika masikio ya kusanyiko lote la israeli sikilizeni enyi mbingu nami nitasema sikia ee nchi maneno ya kinywa changu
 mafundisho yangu na yanyeshe kama mvua na maneno yangu na yashuke kama umande kama manyunyu uu ya majani mabichi kama mvua tele juu ya mimea myororo
 nitalitangaza jina la bwana
naam sifuni ukuu wa mungu wetu yeye ni mwamba kazi zake ni kamilifu njia zake zote ni haki
mungu mwaminifu ambaye hakosei mnyofu na mwenye haki ni yeye
 wamefanya mambo ya upotovu mbele zake kwa aibu yao wao si watoto wake tena lakini ni kizazi kilicho kiovu na kilichopotoka
 je hii ndiyo njia ya kumlipa bwana enyi watu wajinga na wasio na busara je yeye si baba yenu muumba wenu aliyewafanya ninyi na kuwaumba kumbuka siku za kale tafakari vizazi vya zamani vilivyopita
uliza baba yako naye atakuambia wazee wako nao watakueleza
 aliye juu sana alipowapa mataifa urithi wao alipogawanya wanadamu wote aliweka mipaka kwa ajili ya mataifa sawasawa na hesabu ya wana wa israeli
 kwa kuwa fungu la bwana ni watu wake yakobo kura yake ya urithi
 katika nchi ya jangwa alimkuta katika nyika tupu ivumayo upepo
alimhifadhi na kumtunza akamlinda kama mboni ya jicho lake
 kama tai avurugaye kiota chake na kurukaruka juu ya makinda yake ambaye hutanda mabawa yake na kuwadaka na kuwachukua kwenye mbawa zake
 bwana peke yake alimwongoza hakuwepo mungu mgeni pamoja naye
 akamfanya apande sehemu zilizoinuka za nchi akamlisha kwa mavuno ya mashamba
akamlea kwa asali toka mwambani na kwa mafuta kutoka mwamba mgumu
 kwa jibini kutoka makundi ya ng ombe na maziwa kutoka makundi ya mbuzi kwa mafuta ya wana kondoo na mbuzi kwa kondoo waume wazuri wa bashani na kwa ngano nzuri
ukanywa damu ya zabibu inayotoa povu
 yeshuruni alinenepa na kupiga teke alikuwa na chakula tele akawa mzito na akapendeza sana
akamwacha mungu aliyemuumba na kumkataa mwamba mwokozi wake
 wakamfanya mungu kuwa na wivu kwa miungu yao migeni na kumkasirisha kwa sanamu zao za machukizo
 wakatoa dhabihu kwa pepo ambao si mungu miungu wasiyoijua miungu iliyojitokeza siku za karibuni miungu ambayo baba enu hawakuiabudu
 mkamwacha mwamba aliyewazaa ninyi mkamsahau mungu aliyewazaa
 kumbukumbu la torati bwana akaona hili akawakataa kwa sababu alikasirishwa na wanawe na binti zake
 akasema nitawaficha uso wangu nami nione mwisho wao utakuwa nini kwa kuwa wao ni kizazi kilichopotoka watoto ambao si waaminifu
 wamenifanya niwe na wivu kwa kile ambacho si mungu na kunikasirisha kwa sanamu zao zisizokuwa na thamani
nitawafanya wawaonee wi vu wale ambao si nitawafanya wakasirishwe na taifa lile lisilo na ufahamu
 kwa maana moto umewashwa kwa hasira yangu ule uwakao hadi kwenye vina vya mauti
utateketeza dunia pamoja na mazao yake na kuwasha moto katika misingi ya milima
 nitalundika majanga juu yao na kutumia mishale yangu dhidi yao
 nitatuma njaa kali dhidi yao maradhi mabaya yateketezayo na tauni ya kufisha nitawapelekea meno makali ya wanyama mwitu sumu ya nyoka wale watambaao mavumbini
 barabarani upanga utawakosesha watoto nyumbani mwao hofu itatawala
vijana wao wa kiume na wa kike wataangamia watoto wachanga na wazee wenye mvi
 nilisema ningewatawanya na kufuta kumbukumbu lao katika mwanadamu
 lakini nilihofia dhihaka za adui adui asije akashindwa kuelewa na kusema mikono yetu imeshinda bwana hakufanya yote haya
 wao ni taifa lisilo na akili hakuna busara ndani yao
 laiti wangekuwa na hekima wangefahamu hili na kutambua kwamba mwisho wao utakuwa nini mtu mmoja angewezaje kufukuza elfu moja au wawili kufukuza elfu kumi kama si kwamba mwamba wao amewauza kama si kwamba bwana amewaacha kwa kuwa mwamba wao si kama mwamba wetu sawasawa na vile adui zetu wanavyokiri
 mzabibu wao unatoka kwenye mzabibu wa sodoma na kutoka kwenye mashamba ya gomora
zabibu zake zimejaa sumu na vishada vyake vimejaa uchungu
 mvinyo wao ni sumu ya nyoka sumu yenye kufisha ya swila
 je hili sikuliweka akiba na kulifungia kwenye vyumba vyangu vya hazina ni juu yangu kulipiza kisasi nitalipiza
wakati utakapowadia mguu wao utateleza siku yao ya maafa ni karibu na maangamizo yao yanawajia haraka
 bwana atahukumu watu wake na kuwahurumia watumishi wake anapoona nguvu zao zimekwisha wala hakuna ye yote aliyebaki mtumwa au aliye huru
 atasema sasa iko wapi miungu yao mwamba walioukimbilia miungu wale waliokula mafuta ya dhabihu zao na kunywa mvinyo wa sadaka zao za vinywaji wainuke basi wawasaidie wapeni basi ulinzi tazama basi mimi mwenyewe mimi ndiye hakuna mungu mwingine ila mimi
mimi ninaua na mimi ninafufua mimi nimejeruhi na mimi nitaponya wala hakuna awezaye kuokoa kutoka mkononi mwangu
 ninainua mkono wangu kuelekea mbinguni na kusema hakika kama niishivyo milele wakati ninapounoa upanga wangu unaomeremeta na mkono wangu unapoushika katika kutoa hukumu nitalipiza kisasi juu ya adui zangu na kuwalipiza wale wanaonichukia
 nitailevya mishale yangu kwa damu wakati upanga wangu ukitafuna nyama damu ya waliochinjwa pamoja na mateka vichwa vya viongozi wa adui
 furahini enyi mataifa pamoja na watu wake kwa kuwa atailipiza damu ya watumishi wake atalipiza kisasi juu ya adui zake na kufanya upatanisho kwa ajili ya nchi na kumbukumbu la torati watu wake
 mose na yoshuaa mwana wa nuni wakaja wakanena maneno yote ya wimbo watu wakiwa wanasikia
 mose alipomaliza kuyasoma maneno haya yote kwa israeli wote akawaambia yawekeni moyoni maneno yote ambayo nimewatangazia kwa makini siku hii ya leo ili kwamba mpate ku waagiza watoto wenu wayatii kwa bidii maneno yote ya sheria hii
 siyo maneno matupu tu kwenu ni uzima wenu
kwa hayo mtaishi maisha marefu katika nchi mnayovuka yordani kuimiliki
mose kufia juu ya mlima nebo siku hiyo hiyo bwana akamwambia mose kwea katika mapangano ya mlima abarimu hadi kilima cha nebo kilichoko moabu ng ambo ya yeriko na uitazame kanaani nchi ninayowapa waisraeli kama milki yao wenyewe
 utafia kwenye mlima huo unaokwea na kukusanyika pamoja na watu wako kama ndugu yako aroni alivyokufa juu ya mlima hori naye akakusanyika kwa watu wake
 hii ni kwa sababu ninyi wawili mlivunja uaminifu nami mbele ya waisraeli kwenye maji ya meriba kadeshi katika jangwa la sini na kwa sababu hamkuuinua utakatifu wangu miongoni mwa waisraeli
 kwa hiyo utaiona tu nchi kwa mbali wewe hutaiingia nchi ninayowapa watu wa israeli
mose anayabariki makabila hii ndiyo baraka mose mtu wa mungu aliyotamka kwa waisraeli kabla ya kifo chake
 alisema bwana alikuja kutoka mlima sinai akachomoza kama jua juu yao kutoka mlima seiri akaangaza kutoka mlima parani
akaja pamoja na watakati fu makumi elfu kutoka kusini kutoka matelemko ya mlima e
 hakika ni wewe ambaye huwapenda watu watakatifu wako wote wamo mkononi mwako
miguuni pako wote wanasujudu na kutoka kwako wanapokea mafundisho sheria ile mose aliyotupa sisi milki ya kusanyiko la yakobo
a yoshua yaani hosea kwa kiebrania
 alikuwa mfalme juu ya yeshurunia wakati viongozi wa watu walipokusanyika pamoja na makabila ya israeli
 rubeni na aishi asife wala watu wake wasiwe wachache
 akasema hili kuhusu yuda ee bwana sikia kilio cha yuda mlete kwa watu wake
kwa mikono yake mwenyewe hujitetea
naam uwe msaada wake dhidi ya adui zake kuhusu lawi alisema ee bwana umewapa thumimu na watumishi wako waaminifu walawi
uliwajaribu huko masa na kushindana nao kwenye maji ya meriba
 wakalitii neno lako na kulilinda agano lako
wakawa waaminifu kwako kuliko kwa baba zao ndugu zao na watoto wao
 humfundisha yakobo mausia yako na israeli sheria yako
hufukiza uvumba mbele zako na sadaka nzima za kuteketezwa juu ya madhabahu yako
 ee bwana bariki ustadi wake wote nawe upendezwe na kazi ya mikono yake
vipige viuno vya wale wainukao dhidi yake wapige adui zake hata wasiinuke tena
 kuhusu benyamini akasema mwache mpenzi wa bwana apumzike salama kwake kwa maana humkinga mchana kutwa na yule bwana ampendaye hupumzika kati ya mabega yake
 kuhusu yosefu akasema bwana na aibariki nchi yake kwa umande wa thamani kutoka mbinguni juu a yeshuruni maana yake aliye mnyofu yaani israeli
b urimu na thumimu maana yake nuru na kweli viliwekwa kwenye kifuko cha kifuani cha kisibau cha kuhani mkuu ili kujua mapenzi ya mungu kwenye mambo ya kutatanisha
 kumbukumbu la torati na vilindi vya maji vilivyotulia chini pamoja na vitu vilivyo bora sana viletwavyo na jua na vitu vizuri sana vinavyoweza kutolewa na pamoja na zawadi bora sana za milima ya zamani na kwa wingi wa baraka za vilima vya milele pamoja na baraka nzuri mno za ardhi na ukamilifu wake na upendeleo wake yeye aliyeishi kwenye kichaka kilichokuwa kinawaka moto
hivi vyote na vikae juu ya kichwa cha yosefu juu ya paji la uso la aliye mkuu miongoni mwa ndugu zake
 katika fahari yeye ni kama fahali mzaliwa wa kwanza pembe zake ni pembe za nyati na kwa pembe hizo atapiga mataifa hata yaliyo miisho ya dunia
hivyo ndivyo yalivyo makumi elfu ya efraimu hivyo ndivyo yalivyo maelfu ya manase
 kuhusu zabuloni akasema shangilia zabuloni wa kati wa kutoka nje nawe isakari katika mahema yako
 watawaita mataifa kwenye mlima na huko mtatoa dhabihu za haki watajifurahisha kwa wing uliojaza bahari kwa hazina zilizofichwa mchangani
 kuhusu gadi akasema atabarikiwa yeye aongezaye milki ya gadi gadi huishi huko kama simba akirarua kwenye mkono au kichwa
 alijichagulia nchi nzuri kuliko zote kwa ajili yake mwenyewe fungu la kiongozi lilikuwa limehifadhiwa kwa ajili yake
viongozi wa watu walipokusanyika alitimiza haki ya mapenzi ya bwana na hukumu zake kuhusu israeli
 kuhusu dani akasema dani ni mwana simba akiruka kutoka bashani
 kuhusu naftali akasema naftali amejaa tele upendeleo wa bwana mungu naye amejaa baraka yake atarithi magharibi na kusini
 kuhusu asheri akasema mbarikiwa zaidi sana katika wana ni asheri yeye na apate upendeleo kwa ndugu zake yeye na anawe miguu yake kwenye mafuta
 makomeo ya malango yako yawe chuma na shaba nazo nguvu zako zitakuwa sawa na siku zako
 hakuna mwingine kama mungu wa yeshuruni ambaye hupanda juu ya mbingu ili akusaidie na juu ya mawingu katika utukufu wake
 mungu wa milele ni kimbilio lako na chini kuna mikono ya milele
atamfukuza adui yako mbele yako akisema mwangamize yeye hivyo israeli ataishi salama peke yake mzao wa yakobo ni salama katika nchi ya nafaka na divai mpya mahali ambapo mbingu hudondosha umande
 ee israeli wewe umebarikiwa ni nani kama wewe taifa lililookolewa na bwana yeye ni ngao yako na msaada wako na upanga wako uliotukuka
adui zako watatetemeka mbele yako nawe utapakanyaga mahali pao pa juua
kifo cha mose kisha mose akaupanda mlima nebo kutoka tambarare za moabu mpaka kilele cha pisga ng ambo ya yeriko
huko bwana akamwonyesha nchi yote kutoka gileadi mpaka dani naftali yote nchi ya efraimu na manase nchi yote ya yuda mpaka bahari ya magharibi a negebu na nchi yote kuanzia bonde la yeriko mji wa mitende hadi soari
 kisha bwana akamwambia hii ndiyo a au mtakanyaga juu ya miili yao a bahari ya magharibi hapa maana yake bahari ya kati yaani mediterania kumbukumbu la torati nchi niliyomwahidi abrahamu na isaka na yakobo kwa kiapo nilipos ema nitawapa wazao wako
nimekuruhusu uione kwa macho yako lakini hutavuka kuingia
 naye mose mtumishi wa bwana akafa huko moabu kama bwana alivyokuwa amesema
 mungu akamzika huko moabu katika bonde mkabala na beth peor lakini hakuna ajuae kaburi lake lilipo mpaka leo
 mose alikuwa na umri wa miaka mia moja na ishirini alipofariki hata hivyo nguvu ya macho yake haikufifia wala mw ili wake haukudhoofika
 waisraeli wakaomboleza kwa ajili ya mose kwenye tambarare za moabu kwa siku thelathini mpaka wakati wa kulia na kuomboleza ulipopita
 basi yoshua mwana wa nuni alijazwa roho ya hekima kwa sababu mose alikuwa ameweka mikono yake juu yake
kwa hiyo waisraeli wakamsikiliza na wakafanya yale ambayo bwana alikuwa amemwagiza mose
 tangu wakati huo katika israeli hajainuka nabii mwingine kama mose ambaye bwana alimjua uso kwa uso aliyetenda ishara zote zile za miujiza na maajabu ambayo bwana alimtuma kuyatenda huko misri kwa farao na maafisa wake wote na nchi yake yote
 kwa kuwa hakuna mtu ye yote aliyewahi kuonyesha nguvu nyingi ama kutenda matendo ya kutisha ambayo mose aliwahi kuyafanya mbele ya israeli yote
yoshua utangulizi kitabu hiki kinachukua jina la mhusika wake mkuu yaani yos hua mwana wa nuni ambaye anatoka kwenye kabila la efraimu hes
yoshua maana yake yehova bwana ni wokovu
yoshua alichaguliwa na mungu kuwa kiongozi muda mfupi kabla ya kifo cha mose kum
maandalizi kwa ajili ya huduma yake yanajumuisha kiongozi wa jeshi la israeli kupigana na waamaleki kut msaidizi wa mose kut mmoja wa wale wapelelezi kumi na wawili waliokwenda kupeleleza kanaani hes
 kuchaguliwa kwake kuingia mahali pa mose kwa sababu ya kujionyesha kwa kipekee kwa huduma yake hes
 kum
 kitabu cha yoshua ni habari juu ya waisraeli wakiongozwa na yoshua
yoshua ambaye bila shaka kufanikiwa kwake kunasababishwa na hali yake ya kumwelekea mungu na ufunuo wa mose mara anawafanya waisraeli watambue uhusiano wao na mungu kwa kuadhimisha pasaka na kanuni ya tohara na kwa kusimamisha kumbukumbu ya jiwe baada ya kuvuka mto yordani
waisraeli walivuka mto yordani kimwujiza
kutokana na vile mji wa yeriko ulivyotekwa kwa mwujiza ungeweza ukawa ndio msingi wao wa imani katika mungu kwamba sehemu iliyosalia ya kanaani pia ingekaliwa na wao
kule kutekwa kwa mji wa ai kushindwa kwa umoja wa aamori upande wa kusini kule kuanguk kwa hazori iliyokuwa ngome ya wakanaani upande wa kaskazini kuliwapa waisraeli kumiliki sehemu muhimu za nchi ya ahadi yaani kanaani
ingawa makabila mawili na nusu yaani kabila la reubeni gadi na nusu ya kabila la manase tayari walikwisha kumiliki eneo la mashariki mwa mto yordani ch ini ya uongozi wa mose makabila mengine yaliyosalia yalipata sehemu zao chini ya uongozi wa yoshua
kabila la lawi halikupewa mgao wa urithi katika nchi bali wao walipewa miji arobaini na minane kuwa miliki yao katika nc hi nzima ili waweze kutoa huduma yao ya kiroho kwa sababu wao walipewa ukuhani
kabla yoshua hajafa aliwakumbusha watu juu ya agano la mungu na ahadi zake kwao akawaonya kuhusu kuabudu sanamu
yeye aliweka wazi upya agano kati ya mungu na israeli akiwaony waisraeli kudumisha ile hali ya kujitoa kwa mungu na kumpenda kwa moyo wote
aliwaelekeza watu aendelee kumpenda kumtii na kumtumikia mungu
alizungumza hadhar ani jinsi ambavyo yeye binafsi likuwa tayari kumtumikia mungu aliposema
chagueni hivi leo mtakayemtumikia lakini mimi na nyumba yangu tutamtumikia bwana wazo kuu kuvuka mto yordani kwa mwujiza kuingia kute kwa na kugawanywa kwa nchi ya ahadi kanaani
miongoni mwa wanaume wenye umri wa miaka kuanzia ishirini wawezao kwenda vi tani waliotoka misri ni yoshua na kalebu peke yao ndio wali oingia nchi ya ahadi yaani kanaani
mwandishi mwandishi wa kitabu hiki ni yos hua kiongozi wa israeli baada ya mose isipokuwa sehemu ya mwisho ambayo mwandishi wake hajul ikani lakini mapokeo ya kiyahudi yanasema kwamba iliongezwa na eleazari na mst uliandikwa na kuhani finehasi shahidi ambaye alishuhudia kwa macho yake mambo yaliyoandikwa humu
mahali kanaani ambayo ndiyo iliyokuwa nchi ya ahadi
kwa sasa ndiyo nchi ya israeli
tarehe k
kwani matukio yaliyomo ni yale yaliyotukia wakati huo
wahusika wakuu yoshua rahabu akani finehasi eleazari
mgawanyo maandalizi ya kuiteka kanaani
 kuishinda kanaani
 mgawanyo wa nchi kwa makabila
 kuagana na yoshua na kifo chake
 yoshua bwana anamwagiza yoshua baada ya kifo cha mose mtumishi wa bwana bwana akamwambia yoshua mwana wa nuni msai dizi wa mose mtumishi wangu mose amekufa
sasa basi wewe pamoja na watu wote hawa jiandaeni kuvuka huu mto yordani kuingia nchi am bayo karibu nitawapa wana wa israeli
 kila mahali nyayo za miguu yenu zitakapokanyaga nimewapa kama vile nilivyomwahidi mose
 nchi yenu itaenea kuanzia jangwa hili hadi lebanoni tena kuanzia mto huu mkubwa yaani eu frati nchi yote ya wahiti hadi bahari ile kubwa ndiyo mediterania iliyoko upande wa magharibi
 hakuna mtu ye yote atakayeweza kushindana na wewe siku zote za maisha yako
kama vile nilivyokuwa pamoja na mose ndivyo nitakavyokuwa pamoja na wewe sitakuacha wala sitakupungukia
 uwe hodari na moyo wa ushujaa kwa sababu wewe ndiwe utakayewaongoza watu hawa kuirithi nchi niliyowaapia baba zao kuwapa
 uwe hodari tu na ushujaa mwingi
uwe na bidii kutii sheria zote alizokupa mose mtumishi wangu usiziache kwa kugeuka kuelekea kuume au kushoto ili upate kufanikiwa po pote uendako
 usiache kitabu hiki cha torati kiondoke kinywani mwako bali yatafakari maneno yake mchana na usiku ili upate kuwa mwangalifu kufanya kila kitu sawasawa na yote yaliyoandikwa ndani yake
ndipo utakapoifanikisha njia yako na kisha utasitawi sana
 je si mimi niliyekuamuru uwe imara na hodari sana
usiogope wala usivunjike moyo kwa kuwa bwana wako atakuwa pamoja nawe ko kote uendako
 ndipo yoshua akawaagiza viongozi wa watu akisema pitieni katika kambi yote mkawaambie watu wekeni tayari mahitaji yenu
siku tatu kuanzia sasa mtavuka hii yordani ili kuingia na kuimiliki nchi ambayo bwana mungu wenu anaw apa iwe yenu wenyewe
 lakini kwa wareubeni wagadi na nusu ya kabila la manase yoshua akasema kumbukeni agizo lile mose mtumishi wa bwana alilowapa bwana mungu wenu anawapa ninyi raha nay amewapa nchi hii
 wake zenu watoto wenu na mifugo yenu watakaa katika nchi ile mose aliyowapa mashariki ya yordani lakini mashujaa wenu wote wakiwa wamevikwa silaha kikamilifu lazima wavuke mbele ya ndugu zenu
imewapasa kuwasaidia ndugu zenu hadi bwana awape nao raha kama alivyokwisha kufanya kwa ajili yenu hadi wao nao watakapokuwa wamemiliki nchi ile bwana wenu anayowapa
baada ya hilo mwaweza kurudi na kukalia nchi yenu wenyewe ambayo mose mtumishi wa bwana aliwapa mashariki ya yordani kuelekea linakochomoza jua
 ndipo wakamjibu yoshua cho chote ambacho umetuagiza tutafanya na po pote utakapotutuma tutakwenda
 kama vile tulivyomtii mose kikamilifu ndivyo tutakavyokutii wewe
bwana wako tu na awe pamoja nawe kama vile alivyokuwa pamoja na mose
 ye yote atakayeasi neno lako na kuacha kuyatii maneno yako au cho chote utakachowaamuru atauawa
uwe imara na hodari tu rahabu na wapelelezi kisha yoshua mwana wa nuni kwa siri akatuma wapelelezi wawili kutoka shitimu akawaambia nendeni mkaikague hiyo nchi hasa yeriko
kwa hiyo wakaenda na kuingia kwenye nyumba ya kahaba jina lake rahabu na kukaa humo
 mfalme wa yeriko akaambiwa tazama baadhi ya waisraeli wamekuja huku usiku huu kuipeleleza nchi
 hivyo mfalme wa yeriko akatuma huu ujumbe kwa rahabu watoe wale watu waliokujia na kuingia nyumbani mwako kwa sababu wamekuja kuipeleleza nchi yote
 lakini huyo mwanamke alikuwa amewachukua hao watu wawili na kuwaficha
akasema naam watu hao walikuja kwangu lakini sikujua walikotoka
 kulipoingia giza wakati wa kufunga lango la mji watu hao wakaondoka
sijui njia waliyoiendea
wafuatilieni haraka
huenda mkawapata
 lakini alikuwa amewapandisha darini akawafunika kwa mabua ya kitani aliyokuwa ameyatandika darini
 basi hao watu wakaondoka kuwafuatilia hao wapelelezi katika njia ile inayoelekea vivuko vya yordani mara tu wafuatiliaji walipotoka nje lango likafungwa
 kabla wale wapelelezi hawajalala rahabu akawaendea huko juu darini akawaambia ninajua kuwa bwana amewapa nchi hii na hofu kuu imetuangukia kw sababu yenu kiasi kwamba wote waishio katika nchi hii wanayeyuka kwa hofu kwa sababu yenu
 tumesikia jinsi bwana alivyokausha maji ya bahari ya shamua kwa ajili yenu mlipotoka misri pia lile mlilowatendea si honi na ogu wafalme yoshua wawili wa waamori mas hariki ya yordani ambao mliwaangamiza kabisa
 tuliposikia juu ya hili mioyo yetu iliyeyuka na kila mmoja alikosa ujasiri kwa sababu yenu kwa maana bwana mungu wenu ni mungu aliye juu mbinguni na duniani chini
 sasa basi tafadhali niapieni kwa bwana kwamba mtaitendea hisani jamaa ya baba yangu kwa kuwa mimi nimewatendea hisani
nipe ni ishara ya uaminifu
 kwamba mtayahifadhi maisha ya baba yangu na mama yangu ndugu zangu wa kiume na wa kike pamoja na wale wo te walio wa kwao na kwamba mtatuokoa na kifo
 wale watu wakamhakikishia rahabu uhai wetu kwa uhai wenu ikiwa hutatoa habari ya nini tunachofanya wakati bwana atakapotupa nchi hii tutawatendea kwa hisani na kwa uaminifu
 kisha akawatelemsha dirishani kwa kamba kwa kuwa nyumba yake aliyokuwa anaishi ilikuwa sehemu ya ukuta wa mji
 akawaambia nendeni vilimani ili wale wafuatiliaji wasiwapate
jificheni huko kwa siku tatu mpaka watakaporudi hatimaye mwende zenu
 wale watu wakamwambia hiki kiapo ulichotuapisha hakitatufunga isipokuwa hapo tutakapoingia katika nchi hii utakuwa umefunga hii kamba nyekundu dirishani pale ulipotutelemshia na kama utakuwa umewaleta baba yako na mama yako ndugu zako na jamaa yako yote ndani ya nyumba yako
 ikiwa mtu ye yote atatoka nje ya nyumba yako akaenda mtaani damu yake itakuwa juu ya kichwa chake mwenyewe hatutawajibik a
lakini yule ambaye atakuwa ndani pamoja nawe kama mkono wa mtu ye yote ukiwa juu yake damu yake itakuwa juu ya vichwa vyetu
 lakini ikiwa utatoa habari ya shughuli yetu tunayofanya tutakuwa tumefunguliwa kutoka kwenye kiapo hiki ulichotufanya tuape
 naye akajibu nimekubali
na iwe kama mnavyosema
kwa hi yo akaagana nao nao wakaondoka
yeye akaifunga ile kamba nyekundu dirishani
 walipoondoka wakaelekea vilimani na kukaa huko siku tatu hadi wale waliokuwa wakiwafuatilia wakawa wamewatafuta njia nzima na kurudi pasipo kuwapata
 ndipo wale wapelelezi wawili wakaanza kurudi
wakashuka kutoka kule vilimani wakavuka mto na kuja kwa yoshua mwana wa nuni na kumweleza kila kitu kilichowatokea
 wakamwambia yoshua hakika bwana ametupa nchi yote mikononi mwetu watu wote wanayeyuka kwa hofu kwa sababu yetu
kuv yoshua na waisraeli wote wakaondoka asubuhi na mapema kutoka shitimu wakaenda mpaka mto yordani ambako alipiga kambi kabla ya kuvuka
 baada ya siku tatu maafisa wakapita katika kambi yote wakitoa maagizao kwa watu wakiwaambia mtakapoona sanduku la agano la bwana mungu wenu likichukuliwa na walawi ambao ndio makuhani mtaondoka hapo mlipo na kulifuata
 ndipo mtakapotambua njia mtakayoiendea kwa kuwa hamjawahi kuipita kabla
lakini msisogee karibu bali kuwe na umbali wa dhiraa elfu mbiliuka yordani kati yenu na sanduku
 ndipo yoshua akawaambia hao watu jitakaseni kwa kuwa kesho bwana atatenda mambo ya kushangaza katikati yenu
 yoshua akawaambia makuhani liinueni sanduku la agano mkatangulie mbele ya watu
hivyo wakaliinua na ku tangulia mbele yao
 ndipo bwana akamwambia yoshua leo nitaanza kukutukuza machoni pa israeli yote ili wapate kujua kuwa niko pamoja nawe kama nilivyokuwa pamoja na mose
 uwaambie makuhani wanaochukua anduku la agano mnapofika kwenye ukingo wa maji ya yordani nendeni mkasimame ndani ya mto
 yoshua akawaambia waisraeli njoni hapa msikilize maneno ya bwana mungu wenu
 hivi ndivyo mtakavyojua yakuwa mungu aliye hai yupo katikati yenu na kwamba kwa hakika atawafukuza mbele yenu hao wakanaani wahiti wahivi waperizi wagirgashi waamori na wayebusi
 tazama sanduku la agano la bwana wa dunia yote litaingia ndani ya mto yordani likiwa limetangulia
 sasa basi chagueni watu kumi na wa wili kutoka katika makabila ya israeli mtu mmoja kutoka kila kabila
 mara tu nyayo za makuhani walichukuao sanduku la agano la bwana bwana wa dunia yote zitakapokanyaga ndani ya mto wa yordani maji hayo yatiririkayo kutoka juu yatatindika na kusimama kama chuguu
 basi watu walipovunja kambi ili kuvuka yordani makuhani wakiwa wamebeba sanduku a dhiraa ni sawa na mita yoshua la agano waliwatangulia
 wakati huu ulikuwa wakati wa mavuno nao mto yordani ulikuwa umefurika hadi kwenye kingo zake
ilikuwa kawaida ya yordani kufurika nyakati zote za mavuno
mara tu makuhani wale waliokuwa wamebeba sanduku la agano walipofika mtoni na nyayo zao kuzama ndani ya yale maji maji hayo yaliyotiririka kutoka upande wa juu yalitindika yakasimama kama chuguu mbali nao kwenye mji ulioitwa damu karibu na sarethani wakati yale maji yaliyokuwa yanatiririka kuingia kwenye bahari ya araba yaani bahari ya chumvi yalikauka kabisa
hivyo watu wakavuka kukabili yeriko
 wale makuhani waliobeba sanduku la agano la bwana wakasimama imara mahali pakavu katika ti ya mto wa yordani wakati waisraeli wote wakiwa wanapita hadi taifa lile lote likaisha kuvuka mahali pakavu
ukumbusho wa kuvuka mto yordani wakati taifa lote lilipokwisha kuvuka mto yordani bwana akamwambia yoshua chagua watu kumi na wawili miongoni mwa watu kila kabila mtu mmoja nawe uwaambie wachukue mawe kumi na mawili katikati ya mto yordani pale pale makuhani waliposimama wayachukue na kuyaweka mahali mtakapokaa usiku huu wa leo
 basi yoshua akawaita watu kumi na wawili ambao alikuwa amewac hagua kutoka miongoni mwa waisraeli kila kabila mtu mmoja naye akawaambia mtangulie mbele ya sanduku la agano la bwana wenu mwende katikati ya mto wa yordani
kila mmoja wenu atainua jiwe begani mwake ku fuatana na hesabu ya makabila ya waisraeli kuwa kama ishara katikati yenu
siku zijazo wakati watoto wenu watakapowauliza wakisema ni nini maana ya mawe haya waambieni kwamba maji ya mto yordani yaliyokuwa yakiti ririka yalitindika mbele ya sanduku la agano la bwana
wakati lilipovuka yordani maji ya yordani yalitindika
mawe haya yatakuwa kumbukumbu kwa watu wa israeli milele
 hivyo waisraeli wakafanya kama yoshua alivyowaagiza
wakachukua mawe kumi na mawili kutoka katikati ya mto yordani kulingana na hesabu ya kabila za waisraeli kama bwana alivyomwambia yoshua nao wakayabeba hadi kambin i mahali walipoyatua chini
 yoshua akayasimamisha yale mawe kumi na mawili ambayo yalikuwa katikati ya mto yordani mahali pa le ambapo miguu ya makuhani waliobeba sanduku la agano iliposimama
nayo yako huko mpaka leo
 makuhani waliobeba sanduku walibakia wakiwa wamesimama kati kati ya mto yordani mpaka kila kitu bwana alichomwamuru yoshua kilipokuwa kimefanywa na watu sawasawa na vile mose alivyokuwa amemwamuru yoshua watu wakafanya haraka kuvuka mara tu watu wote walipokwisha kuvuka anduku la bwana na makuhani wakavuka watu wakiwa wanatazama
 wareubeni wagadi na nusu ya kabila la manase wakavuka mbele ya waisraeli wakiwa wamevaa silaha kama mose alivyowaamuru
 kiasi cha watu arobaini elfu waliojiandaa kwa vita walivuka mbele za bwana hadi nchi tambarare za yeriko kwa ajili ya vita
 siku ile bwana akamtukuza yoshua mbele ya waisraeli wote nao wakamheshimu siku zote za maisha yake kama vile walivyomheshimu mose
 basi bwana akamwambia yoshua waamuru hao mak uhani wanaolibeba sanduku la ushuhuda wapande kutoka ndani ya mto yordani
 kwa hiyo yoshua akawaamuru hao makuhani akisema pandeni kutoka ndani ya mto yordani
 nao makuhani wakapanda kutoka ndani ya mto yordani wakilibeba hilo sanduku la agano la bwana
mara walipoiweka miguu yao penye kingo nje ya mto maji ya yordani yakarudi kufurika kama ilivyokuwa kabla
 siku ya kumi ya mwezi wa kwanza watu walipanda kutoka yordani na kupiga kambi huko gilgali kwenye mpaka wa mashariki ya yeriko
 yale mawe kumi na mawili ambayo walikuwa wameyachukua katikati ya mto yordani yoshua akayasimamisha huko gilgali
 akawaambia waisraeli wazao wenu watakapowauliza baba zao siku zijazo wakisema mawe haya maana yake ni nini waambi eni israeli walivuka mahali pakavu katika mto wa yordani
 kwa maana bwana mungu wenu alikausha maji ya yordani mbele yenu hadi mlipomal iza kuvuka
bwana mungu wenu alifanya haya kwa mto yordani sawasawa na kile alichoifanyia bahari ya shamu wakati alipoi kausha mbele yetu hadi tulipomaliza kuvuka
 alifanya hivi ili kwamba mataifa yote ya dunia yapate kujua kuwa mkono wa bwana ni wenye nguvu na ili kwamba kila wakati mpate kumcha bwana mungu wenu
yoshua basi wafalme wote wa waamori magharibi ya yordani na wafalme wote wa kanaani waliokuwa kwenye mwambao wa bahari waliposikia jinsi bwana alivyoukausha mto yordani mbele ya waisraeli hata tulipokwisha kuvuka mioyo yao ikayeyuka kwa hofu wala hawakuwa na ujasiri kuwakabili waisraeli
tohara huko gilgali wakati huo bwana akamwambia yoshua tengeneza visu vya mawe magumu sana na uwatahiri waisraeli
 kwa hiyo yoshua akatengeneza visu vya mawe magumu sana na kutahiri waisraeli huko gibeath haaralothi a
 hii ndiyo sababu ya kufanya hivyo wanaume wote waliotoka misri wote wenye umri wa kwenda vitani walikufa jangwani wakiwa njiani baada ya kuondoka misri
 watu wote waliotoka misri walikuwa wametahiriwa lakini watu wote waliozaliwa jangwani wakiwa safarini toka misri walikuwa hawajatahiriwa
 waisraeli walitembea jang wani miaka arobaini mpaka wanaume wote wa le waliokuwa na umri wa kwenda vitani wakati walipoondoka misri walipokwisha kufa kwa kuwa hawakumtii bwana
kwa maana bwana alikuwa amewaapia kuwa wasingeweza kuona nchi ambayo alikuwa amewaahidi baba zao kutupatia nchi inayotiririka maziwa na asali
 kwa hiyo akawainua wana wao baada yao na hawa ndio hao ambao yoshua aliwatahiri
walikuwa hawajatahiriwa bado kwa sababu walikuwa safarini
 baada ya taifa lote kutahiriwa waliendelea kukaa kambini mpaka walipokuwa wamepona
bwana akamwambia yoshua leo nimeiondoa aibu ya wamisri kutoka kwenu
basi mahali pale pakaitwa gilgali hadi leo
 jioni ya siku ya kumi na nne ya mwezi wakiwa kambini huko gilgali katika tambarare za yeriko waisraeli wakaadhimisha pasaka
 siku ya pili baada ya pasaka katika siku ile ile wakala mazao ya nchi mikate isiyotiwa chachu na nafaka za kukaanga
 mana ilikoma siku iliyofuata baada ya waisraeli kula chakula kilichotoka katika nchi hapakuwa na mana tena kwa ajili ya waisrae li ila mwaka huo walikula mazao ya nchi ya kanaani
a gibeath haaralothi hapa maana yake kilima cha magovi kuanguka kwa yeriko basi wakati yoshua alipokaribia yeriko akainua macho na akaona mtu aliyesimama mbele yake akiwa na upanga mkononi uliofutwa kwenye ala
yoshua akamwendea na kumwuliza je wewe uko upande wetu au upande wa adui zetu akajibu la siko upande wo wote lakini mimi nimekujia nikiwa amiri jeshi wa jeshi la bwana
yoshua akaanguka kifudifudi hadi nchi akasujudu akamwuliza je bwana una ujumbe gani kwa mt umishi wake amiri jeshi wa jeshi la bwana akajibu vua viatu vyako kwa maana mahali ha pa unaposimama ni patakatifu
naye yoshua akafanya hivyo
yeriko yatekwa na kuangamizwa basi malango ya ye riko yalifungwa kwa uthabiti kwa ajili ya wa israeli
hakuna mtu ye yote aliyetoka au kuingia
kisha bwana akamwambia yoshua tazama nimeitia yeriko mikononi mwako pamoja na mfalme wake na watu wake wa vita
 zunguka mji mara moja pamoja na watu wako wote wa vita
fanya hivi kwa siku sita
 uwe na makuhani saba wakibeba mabaragumu ya pembe za kondoo waume mbele ya sanduku
siku ya saba mzunguke mji mara saba nao makuhani wakipiga baragumu hizo
 utakaposikia makuhani wamepaliza sauti kubwa ya baragumu watu wote wapige kelele kwa sauti kuu kisha uk uta wa mji utaanguka na watu watakwea kila mtu aingie ndani moja kwa moja kutokea pale alipo
 ndipo yoshua mwana wa nuni akaita makuhani na kuwaambia chukueni sanduku la agano la bwana na makuhani saba wachukue baragumu za pembe za kondoo waume mbele yake
 naye akawaagiza watu songeni mbele mkazunguke mji na walinzi wenye silaha watangulie mbele ya sanduku la bwana
 baada ya yoshua kuzungumza na watu wale makuhani saba wenye kuzibeba zile baragumu saba mbele za bwana wakatangulia mbele wakipiga baragumu zao na sanduku la agano la bw ana likawafuata
 walinzi waliokuwa na silaha wakaenda mbele ya hao makuhani waliop iga hizo baragumu na hao walinzi wa nyuma waliokuwa nyuma wakafuata sanduku
waka ti wote huu baragumu zilikuwa zikipigwa
 bali yoshua aliwaagiza watu msipige kelele za vita msipaze sauti yoshua zenu wala kusema neno lo lote mpaka siku ile nitakayowaambia mpige kelele
ndipo mtapiga kelele basi akalipeleka sanduk la bwana kuzunguka huo mji likazungushwa mara moja
kisha watu wakarudi kambini kulala
 yoshua akaamka mapema asubuhi iliyofuata na makuhani wakalichukua sanduku la bwana
 makuhani saba wakachukua zile baragumu saba wakatangulia mbele ya sanduku la bwana wakizipiga hizo baragumu
watu wenye silaha wakatangulia mbele yao walinzi waliokuwa nyuma waka lifuata sanduku la bwana huku makuhani wakiendelea kuzipiga hizo baragumu
 siku ya pili wakazunguka mji mara moja na kurudi kambini
wakafanya hivi kwa siku sita
 siku ya saba wakaamka asubuhi na mapema wakazunguka mji kama walivyokuwa wakifanya isipokuwa siku ile waliuzunguka mji mara saba
 walipouzunguka mara ya saba makuhani walipopiga baragumu kwa sauti kubwa yoshua akawaamuru watu akisema pigeni kelele kw maaana bwana amewapa mji huu mji huu pamoja na vyote vilivyomo ndani yake utawekwa wakfu kwa bwana kwa kuangamizwa kabisa
ila rahabu tu yaani yule kahaba na wote ambao wako pamoja naye nyumbani mwake ndio watakaosalimishwa kwa sababu aliwaficha wale wa pelelezi tuliowatuma
 lakini mjiepushe na vitu vilivyowekwa wakfu msije mkachukua cho chote katika hivyo msije mkajiletea maangamizi katika maskani ya israeli na kuiletea taabu
 fedha yote na dhahabu vyombo vya shaba na chuma ni vitakatifu kwa bwana lazima viletwe katika hazina
 wakati baragumu zilipopigwa watu walipiga kelele kwa saut ya baragumu wakati watu walipopaza sauti ukuta ukaanguka hivyo kila mtu akasonga mbele moja kwa moja kutokea pale alipokuwa kutokea kila upande na kuuteka mji
 wakauweka mji wakfu kwa bwana na kila cheny uhai ndani yake walikiangamiza kwa upanga wanaume kwa wanawake vijana kwa wazee ng ombe kondoo na punda
 yoshua akawaambia wale watu wawili waliokuwa wameipeleleza nchi nendeni nyumbani kwa yule kahaba mleteni pamoja na wote waliomo nyumbani mwake kulingana na kiapo chenu kwake
 basi wale watu waliofanya upelelezi wakaenda kumleta rahabu baba yake na mama yake ndugu zake na watu wote waliokuwa pamoja naye nyumbani mwake
akaleta jamaa yake yote na kuwaweka mahali nje karibu na kambi ya israeli
 kisha wakauchoma mji wote na kila kitu kilichokuwamo ndani yake
lakini fedha dhahabu vyombo vya shaba na chuma wakaviweka katika hazina ya nyumba ya bwana
 lakini yoshua akamhifadhi rahabu yule kahaba jamaa yake yote na wote waliokuwa wa kwake kwa sababu aliwaficha watu waliotumwa na yosh ua kuipeleleza yeriko naye anaishi miongoni mwa waisraeli hata leo
 wakati ule yoshua akatamka kiapo hiki akasema alaaniwe mbele za bwana mtu atakayeinuka kuujenga tena mji huu wa yeriko kwa gharama ya mzaliwa wake wa kwanza wa kiume ataweka misingi yake kwa gharama ya mtoto wake wa mwisho ataweka malango yake
 hivyo bwana alikuwa pamoja na yoshua sifa zake zikaenea katika nchi ile yote
dhambi ya akani lakini waisraeli hawakuwa waaminifu kuhusu vile vitu vilivyowekwa wakfu akani mwana wa karmi mwana wa zabdi mwana wa zera wa kabila la yuda alivichukua baadhi ya hivyo vitu
hasira ya bwana ikawaka dhidi ya israeli
 basi yoshua akatuma watu kutoka yeriko waende ai karibu na bethveni mashariki ya betheli akawaambia pandeni mkaipeleleze nchi
wakapanda wakaipeleleza ai
 waliporudi kwa yoshua wakasema si lazima watu wote waende kupigana na ai
watume watu elfu mbili au tatu wakauteke huo mji
hakuna sababu ya ku wachosha watu wote kwa sababu huko kuna watu wachache tu
 basi wakapanda kama watu elfu tatu tu lakini wakashambuliwa na watu wa ai ambao waliwaua watu kama thelathini na sita miongoni mwao
wakawafukuza waisraeli kutoka lango la mji hadi shebarimu nao wakawapiga huko kwenye matelemko
kutokana na hili mioyo ya watu ikayeyuka ikawa kama maji
 ndipo yoshua akararua mavazi yake akapomoka kifudifudi mbele ya sanduku la bwana akabakia hapo mpaka jioni
wazee wa israeli wakafanya vivyo hivyo wakatia mavumbi vichwani mwao
 yoshua akasema ee bwana mwenyezi kwa nini umewavusha watu hawa ng ambo ya yordani ili kututia mikononi yoshua mwa waamori wat uangamize laiti tungeliridhika kukaa ng ambo ile nyingine ya yordani ee bwana niseme nini sasa ikiwa sasa israeli ameshafukuzwa na adui zake wakanaani na watu wengine wa nchi watasikia habari hii nao watatuzunguka na kutufutilia jina letu duniani
utafanya nini basi kwa ajili ya jina lako mwenyewe lililo kuu bwana akamwambia yoshua simama unafanya nini hapo chini kifudifudi israeli ametenda dhambi
wamekiuka agano langu nililowaamuru kulishika
wamechukua baadhi ya vitu vilivyowekwa wakfu wameiba wamesema uongo wameviweka pamoja na mali zao
 ndiyo sababu waisrael hawawezi kusimama dhidi ya adui zao wanawapa visogo na kukimbia kwa kuwa wanastahili maangamizi
sitakuwa pamoja na nyi tena mpaka mwangamize kila kitu miongoni mwenu kilichowekwa kwa maangamizi
 nenda ukawaweke watu wakfu
waambie jitakaseni mjiandae kwa kesho kwa sababu hili ndilo asemal bwana wa israeli kwamba kitu kilichowekwa wakfu kipo katikati yenu ee israeli
hamwezi kusimama dhidi ya adui zenu mpaka mtakapokiondoa
 asubuhi mjihudhurishe kabila kwa kabila
itakuwa kabila lile at akalolitwaa bwana litakuja mbele ukoo kwa ukoo ukoo ule atakaotwaa bwana utakuja mbele jamaa kwa jamaa nayo jamaa ile atak ayoitwaa bwana atakuja mbele mtu baada ya mtu
 yule atakayekutwa na vitu vilivyowekwa wakfu atateketezwa kwa moto pamoja na vitu vyote alivyonavyo
kwa kuwa amelivun ja agano la bwana na kufanya kitu cha aibu katika israeli kesho yake asubuhi na mapema yoshua akawaamuru israeli kuja mbele kabila kwa kabila yuda akatwaliwa
 koo za yuda zikaja mbele akawatwaa wazera
akaamuru ukoo wa wazera kuja mbele jam aa kwa jamaa jamaa ya zabdi ikatwaliwa
 yoshua akaamuru watu wa jamaa ya zabdi kuja mbele mtu baada ya mwingine akani mwana wa karmi mwana wa zabdi mwana wa zera wa kabila la yuda akatwaliwa
 ndipo yoshua akamwambia akani mwanangu umpe bwana utukufu mungu wa israeli nawe ukiri kwake
niambie ni nini ulichotenda wala usinifiche
 akani akamjibu ni kweli nimetenda dhambi dhidi ya bwana wa israeli
hili ndilo nililofanya nilipoona katika nyar joho nzuri la kutoka babeli shekeli mia mbilia za fedha na kabari ya dhahabu uzito wake shekeli hamsinib nikavitamani nami nikavichukua
tazama vimefichwa ardhini ndani ya hema langu pamoja na hiyo fedha chini yake
 kwa hiyo yoshua akatuma wajumbe nao wakapiga mbio mpaka hemani tazama vile vitu vilikuwa vimefichwa hemani mwake pamoja na ile fedha chini yake
 wakavichukua vile vitu toka mle hemani wakamletea yoshua pamoja na wana wa israeli wote nao wakavitandaza mbele za bwana
 basi yoshua pamoja na israeli yote wakamchukua akani mwana wa zera pamoja na ile fedha joho abari ya dhahabu wanawe na binti zake ng ombe punda kondoo hema pamoja na vitu vyote alivyokuwa navyo wakavileta katika bonde la akori
 yoshua akasema kwa nini umeleta taabu hii juu yetu bwana ataleta taabu juu yako leo hii
ndipo waisraeli wote wakampiga akani kwa mawe na baada ya kuwapiga jamaa yake yote kwa mawe wakawateketeza kwa moto
 wakakusanya lundo la mawe juu ya akani ambalo lipo mpaka leo
naye bwana akageuka kutoka katika hasira yake kali
kwa hiyo mahali pale pakaitwa bonde la akori tangu siku hiyo
mji wa ai waangamizwa ndipo bwana akamwambia yoshua usiogope wala usivunjike moyo chukua jeshi lote la vita uende pamoja nalo kuishambulia ai
kwa kuwa nimeshamweka mikononi mwako huyo mfalme wa ai pamoja na watu wake mji wake na nchi yake
 utafanya ai na mfalme wake kama ulivyofanya kwa mji wa yeriko na mfalme wake isipokuwa mnaweza kuchukua mateka yake na mifugo yake kwa ajili yenu
weka waviziaji upande wa nyuma ya mji
 basi yoshua na jeshi lote wakainuka kushambulia ai
akachagu watu mashujaa elfu thelathini walio bora miongoni mwa wapiganaji wake akawapeleka wakati wa usiku akiwaagiza sikilizeni kwa makini
mtavizia nyuma ya mji
msiende mbali sana na mji
wote iweni macho
 mimi na watu walio pamoja nami tutaukabili mji kisha itakuwa hapo watu watakapotoka nje kupigana nasi kama walivyofanya hapo kwanza sisi tutawakimbia
 watatufuatilia mpaka tutakapokuwa tumewavuta waende mbali na mji kwa kuwa a shekeli za fedha ni kama kilogram 
 b shekeli ni kama kilogramu o
 yoshua watasema wanatukimbia kama walivyofanya hapo awali
hivyo tutakapowakimbia ninyi inawapasa mwinuke mtoke huko mafichoni na kuuteka mji
bwan mungu wenu atautia mkononi mwenu
 mtakapokuwa mmeuteka mji uteketezeni kwa moto
fanyeni kama vile bwana alivyoamuru
angalieni nimewaagiza
 ndipo yoshua akawatuma watu nao wakaenda mahali pa kujificha wakawa wanavizia kati ya betheli na ai kuelekea upande wa magharibi wa ai lakini yoshua akalala miongoni mwa watu usiku huo
 yoshua akaamka asubuhi na mapema siku ya pili akawakutanisha watu wake yeye na viongozi wa israeli waka wa mbele ya watu kwenda ai
 watu wote wa vita waliokuwa pamoja naye walipanda wakakaribia na kufika mbele ya mji
wakapiga kambi kaskazini ya ai pakiwa na bonde kati yao na huo mji
 yoshua alikuwa amewachukua watu wapatao elfu tano akawaweka mafichoni kati ya betheli na ai upande wa magharibi wa mji
 wakawaweka askari katika maeneo yao wale wote waliokuwa kambini wakawa kaskazini ya mji na wale waliokuwa wamejificha wakawa upande wa magharibi
usiku huo yosh ua akaenda katika lile bonde
 mfalme wa ai alipoo na jambo hili yeye pamoja na watu wote wa mji wakatoka nje kwa haraka asubuhi na mapema ili kukutana na israeli katika vita ahali fulani panapotazamana na araba
lakini hakujua kwamba kulikuwa kumewekwa waviziaji dhidi yake nyuma ya mji
 yoshua na israeli wote wakaruhusu kurudishwa nyuma mbel yao wakakimbia kuelekea jangwani
watu wote wa ai wakaitwa ili kuwafuatia nao wakavutwa kumfuatia yoshua mbali na mji
 hakuna hata mwanaume mmoja aliyebakia ai au bet heli ambaye hakufuatia israeli
wakauacha mji wazi na kuwafuatia israeli
 ndipo bwana akamwambia yoshua inua huo mkuki ulio mkononi mwako kuuelekeza ai kwa kuwa nitautia huo mji mkononi mwako
hivyo yoshua akauelekeza mkuki wake ai
 mara tu alipofanya hivi wale watu waliokuwa mafichoni wakaondoka upesikutoka mahali pao na kukimbilia mbele
wakaingia ndani ya mji wakauteka na kuutia moto kwa haraka
 watu wa ai wakaangalia nyuma wakauona moshi wa huo mji ukie lekea angani lakini hawakuwa na nafasi ya kutoroka kwa upande wo wote kwa kuwa wale waisraeli waliokuwa wanawakimbia kuelekea jangwani walikuwa wamegeuka nyuma kuwak abili hao waliokuwa wakiwafuatia
 basi yoshua na israeli wote walipoona kwamba waviziaji wameshauteka mji na moshi ulikuwa unapaa juu kutoka kwenye mji wakawageukia watu wa ai na kuwashambulia
 wale waviziaji nao wakatoka nje ya mji dhidi yao kuwashambulia kwa nyuma hivyo watu wa ai wakash ikiwa katikati waisraeli wakiwa pande zote mbili
israeli wakawaua bila kuwaachia ye yote aliyenusurika wala aliyetoroka
 lakini wakamchukua mfalme wa ai akiwa hai na kumleta kwa yoshua
 waisraeli walipomaliza kuwaua wanaume wote wa ai katika mashamba na jangwani walipokuwa wamewafuku zia baada ya kila mmoja wao kuuawa kwa upanga waisraeli wote wakarudi ai na kuwaua wale waliokuwa wamebakia mjini
 watu kumi na mbili elfu waume kwa wake waliangamia siku ile yaani watu wote wa ai
 kwa maana yoshua hakuurudisha ule mkono wake uliokuwa umeinua mkuki hadi alipomaliza kuwaangamiza wote walioishi huko ai
 lakini israeli wakajichukulia mifugo na nyara za mji huu kama vile bwana alivyokuwa amemwagiza yoshua
 kwa hiyo yoshua akauchoma moto mji wa ai na kuufanya kuwa lundo la kudumu la magofu mahali pa ukiwa hadi leo
 akamwangika mfalme wa ai kwenye mti na kumwacha hapo mpaka jioni
wakati wa jua kutua yoshua akawaamuru wautoe mwili wake kwenye mti na kuutupa kwenye ingilio la lango la mji
kisha wakalundik mawe makubwa mengi juu yake ambayo yamesalia huko mpaka leo
agano linafanywa upya katika mlima ebali
 kisha yoshua akajenga madhabahu ya bwana wa israeli katika mlima wa ebali kama mose mtumishi wa bwana alivyokuwa amewaamuru waisraeli
akaijenga sawasawa na ilivyoandikwa katika kitabu cha torati ya mose madhabahu ya mawe yasiyochongwa ambayo juu yake hakuna chombo cha chuma kilichotumika
hapo juu yake wa kamtolea bwana sadaka za kuteketezwa na kutoa sadaka za amani
 huko mbele ya waisraeli wote yoshua akanakili juu ya hayo mawe sheria ya mose aliyokuwa ameiandika
 israeli wote wageni na wazawa sawasawa wazee wao maafisa wao na waamuzi walikuwa yoshua wamesimama pande zote mbili za hilo sanduku la agano la bwana wakiwaelekea wale waliokuwa wamelichukua yaani walawi ambao ni makuhani
nusu ya watu walisimama mbele ya mlima wa gerizimu na nusu yao walisimama mbele ya mlima wa eba li kama vile mose mtumishi wa bwana alivyokuwa amewaagiza hapo mwanzo alipowapa maagizo ili kuwabariki watu wa israeli
 hatimaye yoshua akasoma maneno yote ya sheria yaani baraka na laana kama vile ilivyoandikwa katika kitabu cha torati
 hakuna neno lo lote katika yale yote ambayo mose alikuwa ameamuru ambalo yoshua hakulisomea kusanyiko lote la israeli ikiwa ni pamoja na wanawake na watoto na wageni walioishi miongoni mwao
udanganyifu wa wagibioni basi ikawa wafalme wote waliokuwa magharibi ya yordani waliposikia juu ya haya yote wale waliokuwa katika nchi ya vilima upande wa magharibi mwa vilima na katika pwani yote ya hiyo bahari kuu ndiyo mediterania hadi kufikia lebanoni wafalme wa wahiti waamori wakanaani waperizi wahivi na wayebusi wakajiunga pamoja ili kupigana vita dhidi ya yoshua na israeli
 hata hivyo watu wa gibeoni waliposikia juu ya hayo yote yos hua aliyowatendea watu wa yeriko na ai nao wakaamua kufanya hila wakaenda kama wajumbe wakiwa na punda waliobebeshwa mizigo wakiwa na magunia yaliyochakaa na vibuyu vikuukuu vya mvinyo vilivyochakaa vyenye nyufa zilizozibwa
 walivaa viatu vilivyoraruka na kushonwa na nguo kuu kuu chakula chao kilikuwa mkate uliokauka na kuingia koga
 ndipo wakamwendea yoshua kambini huko gilgali wakamwambia yeye pamoja na watu wa israeli tumetoka katika nchi ya mbali fanyeni mkataba nasi
 basi watu wa israeli wakawaambia hao wahiti lakini huenda mnakaa karibu nasi twawezaje basi kufanya mapatano nanyi wakamwambia yoshua sisi ni watumishi wako
yoshua akawauliza ninyi ni nani nanyi mnatoka wapi nao wakamjibu watumishi wako wametoka nchi ya mbali sana kwa ajili ya umaarufu wa bwana mungu wenu
kwa kuwa tumesikia taarifa zake hayo yote aliyofanya huko misri pia yale yote aliyowatendea wafalme wawili wa wa amori mashariki ya yordani huyo sihoni mfalme wa heshboni na ogu mfalme wa bashani aliyetawala huko ashtarothi
 basi wazee wetu na wale wote wanaoishi katika nchi yetu walituambia chukueni chakula cha safari mkakutane na watu hao na kuwaambia sisi tu watumishi wenu fanyeni mapatano nasi
 mkate huu ulikuwa wa moto tulipoufunga siku tulipoanza safari kuja kwenu lakini sasa angalia jinsi ulivyokauka na kuota ukungu
 viriba hivi vya mvinyo vilikuwa vipya tulipovijaza lakini ona jinsi vilivyo na nyufa
nguo zetu na viatu vimechakaa kwa ajili ya safari ndefu
 basi watu wa israeli wakapokea vyakula vyao na kuvikagua bila kutaka shauri kutoka kwa bwana
 ndipo yoshua akafanya mapatano ya amani pamoja nao kuwaacha waishi nao viongozi wa kusanyiko wakathibitisha kwa kiapo
 siku ya tatu baada ya kufanya mapatano na wagibeoni waisraeli wakapata habari kuwa hao watu ni jirani zao
 ndipo wana wa israeli walisafiri na siku ya tatu wakafika kwenye miji yao ya gibeoni kefira beerothi na kiriath yearimu
 lakini waisraeli hawakuwashambulia kwa kuwa viongozi wa kusanyiko walikuwa wamewaapia kwa bwana wa israeli
kusanyiko lote likanung unika dhidi ya hao viongozi lakini viongozi wote wakawajibu tumeshawaapia kwa bwan wa israeli kwa hiyo hatuwezi kuwagusa sasa
 hivi ndivyo tutakavyowafanyia tutawaacha waishi ili ghadhabu isije juu yetu kwa kuvunja kiapo tulichowaapia
 wakaendelea kusema waacheni waishi lakini wawe wapasua kuni na wachota maji kwa ajili ya jamii yote
hivyo ahadi waliyoweka viongozi ikawa hivyo
 kisha yoshua akawaita wagibeoni na kuwaambia kwa nini mmetudanganya kwa kutuambia tunaishi mbali nanyi wakati ambapo ninyi mnaishi karibu nasi sasa mko chini ya laana daima mtakuwa wapasua kuni na wachota maji kwa ajil ya nyumba ya mungu wangu
 wakamjibu yoshua watumwa wako waliambiwa waziwazi jinsi bwana mungu wenu alivyomwamuru mt umishi wake mose kuwapa ninyi nchi hii yote na kuwafutilia mbali wakazi wake wote mbele zenu
kwa hiyo tuliogopa mno kwa ajili ya uhai wetu kwa sababu yenu ndiyo maana tukafanya neno hili
 sasa tupo mikononi mwenu
tufanyieni lo lote yoshua mnaloona kuwa jema na haki
 kwa hiyo yoshua akawaokoa mikononi mwa waisraeli nao hawakuuawa
 kuanzia siku hiyo akawafanya wagibeoni wapasua kuni na wachota maji kwa ajili ya jamii nzima na kwa ajili ya madhabahu ya bwana mahali pa le ambapo bwana angepachagua
hi vyo ndivyo walivyo mpaka hivi leo
jua linasimama baada ya haya adoni sedeki mfalme wa yerusalemu alisikia kuwa yoshua alikuwa ameteka mji wa ai na kuuharibu kabisa tena alikuwa ameua mfalme wake kama alivyofanya huko yeriko na mfalme wake tena ya kuwa watu wa gi beoni wamefanya mapatano ya amani na waisraeli tena ya kwamba walikuwa wakiishi karibu yao
 yeye na watu wake wakataharuki mno kwa kuwa gibeoni ulikuwa mji mkubwa kama mmojawapo ya miji ya kifalme ulikuwa mkubwa kuliko ai nao watu wake wote walikuwa mashujaa wa vita
 hivyo adoni sedeki mfalme wa yerusalemu akaomba msaada kwa hohamu mfalme wa hebroni piramu mfalme wa yarm uthi yafia mfalme wa lakishi na debiri mfalme wa egloni
 akawaambia njoni mn isaidie kuipiga gibeoni kwa sababu imefanya mapatano ya amani na yoshua pamoja na waisraeli
 ndipo hao wafalme watano wa waamori ambao ni wafalme wa yerusalemu hebroni yarmuthi lakishi na egloni wakaunganisha majeshi yao
wakapanda na vikosi vyao vyote nao wakajipanga dhidi ya gibeoni na kuishambulia
nao wagibeoni wakatuma ujumbe kwa yoshua kwenye kambi ya gilgali na kumwambia usiwaache watumishi wako
panda haraka uje kwetu kutuokoa tusaidie kwa sababu wafalme wote wa waamori wakaao kwenye nchi ya vilima wameunganisha majeshi yao pamoja dhidi yetu
 basi yoshua akaondoka gilgali pamoja na jeshi lake lote wakiwepo watu wote mashujaa wa vita
 bwana akamwambia yoshua usiwaogope watu ao nimewatia mkononi mwako
hakuna ye yote atakayeweza kushindana nawe
 baada ya yoshua kutembea usiku kucha kutoka gilgali yoshua akawashambulia kwa ghafula
 bwana akawatia hof ya ghafula na kuwafadhaisha mbele ya waisraeli nao wakawashinda kwa ushindi mkuu huko gibeoni
israeli wakawafukuza kuelekea njia iendayo beth horoni wakiwaua mpaka kufikia njia iendayo azeka hadi makeda
 walipokuwa wakikimbia mbele ya israeli kwenye barabara itelemkayo kutoka beth horoni hadi azeka bwana akawavumishia mvua za mawe makubwa kutoka mbinguni wengi wao wakauawa na hizo mvua za mawe kuliko wale waliouawa kwa upanga wa waisraeli
 katika siku ile ambayo bwana aliwatia waamori mkononi mwa israeli yoshua akasema na bwana mbele ya waisraeli wewe jua simama kimya juu ya gibeoni wewe mwezi simama katika bonde la aiyaloni
 hivyo jua likasimama kimya nao mwezi ukatulia hadi waisraeli walipokwisha kujipatilizia kwa adui zao
kama ilivyoandikwa katika kitabu cha yashari
jua likasimama katikati ya mbingu kimya likachelewa kuzama muda wa siku moja nzima
 haijakuwepo siku nyingine mfano wa hiyo kabla au baada siku ambayo bwana alimsikiliza mwanadamu
hakika bwana alikuwa akiwapigania israeli
 ndipo yoshua akarudi kambini huko giligali pamoja na waisraeli wote
wafalme watano wa waamori wauawa basi wale wafalme watano wakawa wamekimbia kujificha kwenye pango huko makeda
 yoshua alipoambiwa kuwa wafalme hao watano wamekutwa wakiwa wamejificha ndani ya pango huko makeda akasema vingirisheni mawe makubwa kwenye mdomo wa hilo pango tena wekeni walinzi wa kulilinda
 lakini msiwaache wafuatieni adui zenu washambulieni walio nyuma wala msiwaache wafike kwenye miji yao kwa kuwa bwana wenu amewatia mikononi mwenu
 hivyo yoshua pamoja na waisraeli wakawaangamiza kabisa karibu wote lakini wachache waliosalia ndio waliofika kwenye miji yao yenye maboma
 jeshi lote likarudi salama kwa yoshua huko kambini makeda hakuna ye yote aliyetoa neno kinyume cha waisraeli
 ndipo yoshua akasema haya fungueni mdomo wa pango mniletee hao wafalme watano
 kwa hiyo wakawatoa hao wafalme watano nje ya pango mfalme wa yerusalemu yoshua hebroni yarmuthi lakishi na egloni
 baada ya kuwaleta kwa yoshua akawaita watu wote wa israeli na kuwaambi majemadari wa vita waliokwenda pamoja naye njoni hapa mweke nyayo zenu juu ya shingo za hawa wafalme
basi wakaja wakawakanyaga shingoni
 yoshua akawaambia msiogope wala msivunjike moyo
iweni hodari na wenye moyo mkuu
hili ndilo bwana atakalowatendea adui zenu wote mnaokwenda kupigana nao
 ndipo yoshua akawapiga na kuwaua wale wafalme na kuwatundika juu ya miti mitano nao wakaachwa wananing inia juu ya ule mti mpaka jioni
 wakati wa kuzama jua yoshua akaamuru wawashushe kutoka kwenye ile miti na kuwatupa kwenye lile pango ambalo walikuwa wamejificha
kwenye mdomo wa lile pango wakaweka mawe makubwa ambayo yapo hadi leo
 siku ile yoshua akateka makeda
akamwua mfalme na kumwangamiza kila mtu aliyekuwa ndani yake kwa upanga
hakubakiza mtu ye yote
akamfanyia mfalme wa makeda kama vile alivyokuwa amemfanyia mfalme wa yeriko
israeli yaangamiza miji ya kusini ndipo yoshua akaondoka makeda akiwa pamoja na israeli wote mpaka mji wa libna na kuushambulia
 bwana pia akautia mji wa libna pamoja na mfalme wake mkononi mwa israeli
yoshua akaangamiza ule mji na kila mtu aliyekuwa ndani yake kwa upanga
hakubakiza huko mtu ye yote
akamfanyia mfalme wa libna kama alivyokuwa amemfanyia mfalme wa yeriko
 kisha yoshua akaondoka libna kwenda lakishi akiwa pamoja na israeli wote wakajipanga dhidi yake na kuushambulia
 bwana akauweka lakishi mkononi mwa israeli yoshua akauteka siku ya pili
yoshua akauangamiza mji na kila kilicho ndani yake kwa upanga kama vile alivyokuwa ameufanyia mji wa libna
 wakati huo huo horamu mfalme wa gezeri alikuwa amepanda ili kusaidia lakishi lakini yoshua akamshinda yeye pamoja na jeshi lake hadi alipowaangamiza wote
 ndipo yoshua akaondoka lakishi kwenda egloni akiwa pamoja na israeli wote wakajipanga dhidi yake na kuushambulia
 wakauteka mji siku ile ile wakaupiga kwa upanga na kumwangam iza kila mmoja aliyekuwa ndani yake kama vile walivyokuwa wameufanyia lakishi
 kisha yoshua akapanda kutoka egloni kwenda hebroni akiwa pamoja na israeli wote na kuushambulia
 wakauteka mji na kuupiga kwa upanga pamoja na mfalme wake vijiji vyake na kila mmoja aliyekuwa ndani yake
hawakubakiza huko mtu ye yote kama vile huko egloni waliuangamiza kabisa pamoja na kila mmoja aliyekuwa ndani yake
 ndipo yoshua na israeli wote wakageuka na kuushambulia debiri
 wakauteka mji mfalme wake na vijiji vyake na kuupiga kwa upanga kila mmoja aliyekuwa ndani yake wakamwangamiza kabisa
hawakubakiza huko mtu ye yote
wakaufanyia debiri na mfalme wake kama vile walivyokuwa wameifanyia miji ya libna na hebroni na wafalme wao
 hivyo yoshua akashinda eneo lote hii ni pamoja na nchi ya vilim a negebu sehemu ya magharibi chini ya vilima matelemko ya milima pamoja na wafalme wake wote
hakubakiza humo mtu ye yote
akaangamiza kabisa kila kitu chenye pumzi kama vile bwana wa israeli alivyokuwa ameamuru
 yoshua akawashinda kuanzia kadesh barnea hadi gaza na kutoka eneo lote la gosheni hadi gibeoni
 wafalme hawa wote pamoja na nchi zao yoshua aliwashinda kwa wakati mmoja kwa sababu bwana wa israeli aliwapigania israeli
 ndipo yoshua akarudi pamoja na israeli wote kwenye kambi huko gilgali
wafalme wa kaskazini washindwa ikawa yabini mfalme wa hazori aliposikia habari za mambo haya akatuma ujumbe kwa yobabu mfalme wa madoni na kwa mfalme wa shimroni na kwa mfalme wa akshafu pia kwa wafalme wa upande wa kaskazini wale waliokuwa milimani katika araba upande wa kusini mwa kinerothi nchi chini ya vilima upande wa magharibi na katika miinuko ya nafoth dori upande wa magharibi kwa wakaanani upande wa mashariki na magharibi kwa waamori wahiti waperizi na wayebusi kati ka nchi ya vilima na kwa wahivi chini ya he rmoni katika nchi ya mispa
 wakaja na vikosi vyao vyote na hesabu kubwa ya magari ya kuvutwa na farasi jeshi kubwa kama wingi wa mchanga ulio pwani ya bahari
 wafalme hao wote wakaunganisha majeshi yao na kupiga kambi pamoja penye maji ya meromu ili kupigana dhidi ya israeli
 bwana akamwambia yoshua yoshua usiwaogope kwa sababu kesho saa kama hii nitawatia wote mkononi mwa israeli wakiwa wameuawa
utakata mi shipa ya nyuma ya miguu ya farasi wao na kuyachoma moto magari yao
 hivyo yoshua pamoja na jeshi lake lote wakaja dhidi yao ghafula na kwenye maji ya meromu kuwashambulia naye bwana akawatia mkononi mwa israeli
wakawashinda na kuwafukuza hadi sidoni kuu na kuwafikisha misrefoth maimu hadi bonde la mispa upande wa mashariki hadi pakawa hakuna ye yote aliyebaki
 yoshua akawatendea kama bwana alivyomwamuru
akakata mishipa ya nyuma ya miguu ya farasi wao na kuchoma moto magari yao
 wakati huo yoshua akarudi kuuteka mji wa hazori na kumwua mfalme wake kwa upanga
hazori ulikuwa mji mkuu wa falme hizo zote
 kila aliyekuwa ndani yake wakamwua kwa upanga
wakawaangamiza kabisa wala hawakusaza cho chote chenye pumzi na akauchoma hazori kwa moto
 yoshua akaiteka hii miji yote ya kifalme pamoja na wafalme wake na kuwapiga kwa upanga
akawaangamiza kabisa wote kama mose mtumishi wa bwana alivyowaagiza
 lakini israeli hawakuichoma moto hata mojawapo ya miji hiyo iliyojengwa katika vilima vya hao wafalme isipok uwa mji wa hazori ambao yoshua aliuchoma moto
 waisraeli wakajichukulia nyara zote na mifugo yote ya miji hii bali waliwaua watu wote kwa upanga hadi walipowaangamiza kabisa wala hawakumbakiza ye yote mwenye pumzi
 kama vile bwana alivyomwag iza mose mtumishi wake vivyo hivyo mose alimwagiza yoshua naye yoshua akafanya kama vile alivyoagizwa akafanya yote kwa uangalifu kama vile bwana alivyomwagiza mose
 yoshua akaiteka nchi hii yote nchi ya vilima negebu yote nchi yote ya gosheni nchi chini ya vilima upande wa magharibi araba na milima ya israeli pamoja na nchi chini ya vilima kuanzia mlima halaki ambao umeinuka kuelekea seiri hadi baal gadi katika bonde la lebanoni chini ya mlima hermoni
akawateka wafalme wake wote akawapiga na kuwaua
 yoshua akapigana vita dhidi ya wafalme hawa wote kwa muda mrefu
 hakuna ye yote katika eneo hili aliyetafuta amani na israeli isipokuwa hao wahivi wa gibeoni
wengine wote walishindwa
 kwa maana ni bwana mwenyewe ambaye aliyeifanya mioyo yao iwe migumu ili kupigana vita dhidi ya israeli ili kwamba apate kuwafutilia mbali pasipo huruma kama bwana alivyomwagiza mose
 wakati huo yoshua akaenda kuwaangamiza waanaki kutoka katika nchi ya vilima kuanzia hebroni debiri na anabu na kutoka katika nchi yote ya milima ya yuda na kutoka katika nchi yote ya milima ya israeli
yoshua akawaangamiza kabisa pamoja na miji yao
 hawakubaki waanaki wo wote katika nchi ya israeli ila katika nchi ya gaza gathi na ashdodi
 yoshua akaiteka nchi hiyo yo te kama bwana alivyokuwa amemwagiza mose naye yoshua akawapa israeli ku wa urithi wao kama walivyogawanyika katika kabila zao
ndipo nchi ikawa na amani bila vita
orodha ya wafalme walioshindwa hawa ndio wafalme wa nchi ambao waisraeli walikuwa wamewashinda na kutawala nchi yao upande wa mashariki ya yordani kuanzia bonde la arnoni mpaka mlima hermoni pamoja na eneo lote la upande wa mashariki ya araba sihoni mfalme wa waamori ambaye alitawala huko heshboni
alitawala kuanzia aroeri kwenye ukingo wa bonde la arnoni kuanzia katikati ya bonde had kwenye mto yaboki ambao ni mpaka wa waamoni
hii ni pamoja na nusu ya gileadi
 pia alitawala araba ya mashariki kuanzia bahari ya kinerothi hadi bahari ya araba bahari ya chumvi hadi beth yeshimothi kisha kuelekea kusini chini ya matelemko ya pisga
 nayo nchi ya ogu mfalme wa bashani aliyekuwa mmoja wa mabaki ya warefai aliyetawala ashtarothi na edrei
 naye alitawala katika mlima hermoni saleka bashani yote hadi mpaka wa wageshuri wamaaka na nusu ya gileadi hadi kwenye mpaka wa sihoni mfalme wa heshboni
 mose mtumishi wa bwana na waisraeli wakawashinda
naye mose mtumishi wa bwana akawapa wareubeni wagadi na nusu ya kabila la manase nc hi ya hao wafalme ili iwe milki yao
a bahari ya kinereth hapa ina maana bahari ya galilaya yoshua hawa ndio wafalme wa nchi ambao yoshua na waisraeli wa liwashinda upande wa magharibi wa yordani kuanzia baalgadi katika bonde la lebanoni hadi kufikia mlima halaki unaoinuka ulioelekea seiri
yoshua alitoa nchi zao kwa makabila ya israeli iwe urithi wao sawasawa na mgawanyiko wa makabila yao nchi ya vilima nchi chini ya vilima upande wa magharibi araba matelemk ya mlima jangwa negebu watu waliokuwa wanaishi katika maeneo haya walikuwa wahiti waamori wakanaani waperizi wahivi na wayebusi
hawa ndio wafalme ambao israeli waliwashinda mfalme wa yeriko mmoja mfalme wa ai karibu na betheli mmoja mfalme wa yerusalemu mmoja mfalme wa hebroni mmoja mfalme wa yarmuthi mmoja mfalme wa lakishi mmoja mfalme wa egloni mmoja mfalme wa gezeri mmoja mfalme wa debiri mmoja mfalme wa gederi mmoja mfalme wa horma mmoja mfalme wa aradi mmoja mfalme wa libna mmoja mfalme wa adulamu mmoja mfalme wa makeda mmoja mfalme wa betheli mmoja
 mfalme wa tapua mmoja mfalme wa heferi mmoja mfalme wa afeki mmoja mfalme wa lasharoni mmoja mfalme wa madoni mmoja mfalme wa hazori mmoja mfalme wa shimron meroni mmoja mfalme wa akshafu mmoja mfalme wa taanaki mmoja mfalme wa megido mmoja mfalme wa kedeshi mmoja mfalme wa yokneamu katika karmeli mmoja mfalme wa dori katika miinuko ya dori mmoja mfalme wa goyimu katika gilgali mmoja mfalme wa tirsa mmoja wafalme jumla yao ilikuwa thelathini na mmoja
sehem yoshua alipokuwa mzee na umri wake ukiwa umesogea sana bwana akamwambia wewe ni mzee sana na bado kumesalia sehemu kubwa sana za nchi ambazo ni za kutwaliwa
za kanaani ambazo hazijatwaliwa haya ndiyo maeneo ambayo bado hayajatekwa maeneo ya wafilisti na wageshuri yaani ile nchi ya wakanaani
eneo hili linaanzia mto shihori ambao uko upande wa mashariki ya misri kuelekea kaskazini kwenye mpaka wa ekroni ambako kuna miji mitano ya wafilisti ambayo ni gaza ashdodi ashkeloni gathi na ekroni
nchi ya waavi iliyoko kusini pia bado haijatekwa
kwa upande wa kaskazini eneo hili halijatekwa eneo lote la wakanaani pamoja na meara ambayo ni ya wasidoni ikiene kuelekea kaskazini hadi afeki kwenye mpaka wa waamori eneo la wagebali na sehemu yote ya mlima lebanoni kuelekea mashariki kuanzia baal gadi chini ya mlima hermoni hadi lebo hamathi nayo nchi yote ya vilima kuanzia lebanoni hadi misrefath maimu pamoja na eneo lote la wasidoni mimi mwenye we nitawafukuza watoke mbele ya waisraeli hakikisha umeligawa eneo hili kwa israeli kuwa urithi kama nilivyokuamuru sasa basi ligawanye eneo hili kwa yale makabila tisa na ile nusu ya kabila la manase kuwa urithi
mgawanyo wa nchi mashariki ya yordani ile nusu nyingine ya kabila la manase wareubeni na wagadi wao walishapokea urithi mose aliokuwa amewapa mashariki ya yordani sawasawa na mtumishi wa bwana alivyowagawia
eneo lao lilienea toka aroeri iliyoko ukingoni mwa bonde la arnoni kuanzia mji ulio katikati ya bonde ikijumuisha nchi ya uwanda wa juu wote wa medeba mpaka diboni nayo miji yote ya sihoni mfalme wa waamori aliyetaw ala heshboni hadi mpakani mwa waamori
 vile vile ilijumuisha gileadi nchi ya wageshuri na wamaaka mlima wote wa hermoni na bashani yote hadi saleka yaani ufalme wote wa ogu katika bashani waliokuwa wametawala katika ashtarothi na edrei ambao ndio mabaki ya warefai
mose alikuwa amewashinda na kuteka nchi yao
 yoshua lakini waisraeli hawakuwafukuza watu wa geshuri na wa maaka kwa hiyo wanaendelea kuishi miongoni mwa waisraeli mpaka leo hii
 lakini kabila la lawi mose hakuwapa urithi kwa kuwa sadaka za kuteketezwa kwa moto zilizotolewa kwa bw ana wa israeli ndizo zilizokuwa urithi wao kama alivyowaahidi
 haya ndiyo maeneo ambayo mose alikuwa amewapa kabila la reubeni ukoo kwa ukoo kuanzia nchi ya aroeri iliyo ukingoni mwa bonde la aroni na kuanzia mji ulio katikati ya bonde pia uwanda wote wa juu kupita madeba mpaka heshiboni na miji yake yote kwenye uwanda wa juu ikiwa ni pamoja na diboni bamoth baali beth baal meoni yahasa kedemothi mefaathi kiriathaimu sibma sereth shahari juu ya kilima kilicho katika bonde beth peori matelemko ya pisga na beth yeshi moth miji yote ya uwanda wa juu na eneo lote la utawala wa sihoni mf alme wa waamori aliyetawala heshboni
mose alikuwa amemshinda sihoni pia watawala wakuu wa wamidiani ambao ni evi rekemu suri huri na reba walio kuwa wameungana na sihoni ambao waliishi katika nchi ile
 pamoja na wale waliouawa katika vita waisraeli walikuwa wamemwua kwa upanga balaamu mwana wa beori aliyekuwa nabii
 mpaka wa wareubeni ul ikuwa ni ukingo wa mto yordani
miji hi ndiyo iliyokuwa urithi wa wareubeni ukoo kwa ukoo
 haya ndiyo maeneo ambayo mose alikuwa amewagawia kabila la gadi ukoo kwa ukoo nchi ya yazeri miji yote ya gileadi na nusu ya nchi ya amoni mpaka aroeri karibu na raba kuanzia heshboni mpaka ramath mizpa na betonimu tena kutoka mahanaimu hadi nchi ya debiri tena katika bonde beth nimra sukothi na safoni na sehemu iliyobaki ya eneo la utawala wa sihoni mfalme wa heshboni upande wa mashariki wa mto yordani nchi inayoishia kwenye bahari ya kinerethi
 miji hii na vijiji vyake vilikuwa urit hi wa kabila la gadi ukoo kwa ukoo
 haya ndiyo maeneo ambayo mose alikuwa amewapa hiyo nusu ya kabila la manase yaani kwa nusu ya jamaa ya uzao wa manase ukoo kwa ukoo nchi iliyoenea kuanzia mahanaimu pamoja na bashani yote ufalme wote wa ogu mfalme wa bashani makazi yote ya yairi huko bashani miji sitini nusu ya gileadi ashtarothi na edrei miji ya kifalme ya ogu katika bashani
hii ilikuwa kwa ajili ya wazao wa makiri mwana wa manase kwa ajili ya nusu ya wana wa makiri ukoo kwa ukoo
 huu ndio urithi ali outoa mose wakati alipokuwa katika tambarare za moabu ng ambo ya yordani mashariki ya yeriko
 lakini kwa kabila la walawi mose hakuwapa urithi bwana mungu mungu wa israeli ndiye urithi wao kama alivyowaahidi
mgawanyo wa nchi magharibi mwa yordani
basi haya ndiyo maeneo waisraeli waliyopokea kama urithi katika nchi ya kanaani ambayo kuhani eleazari yoshua mwana wa nuni na viongozi wa koo za kabila za israeli waliwagawia
 urithi wao uligawanywa kwa kura kwa yale makabila tisa na nusu kama bwana alivyomwagiza mose
 mose alikuwa amewapa yale makabila mawili na nusu urithi wao upande wa mashariki ya yordani lakini walawi hawakupewa urithi miongoni mwa hao wengine kwa kuwa wana wa yosefu walikuwa makabila mawili manase na efrahimu
walawi hawakupata mgao wa ardhi bali walipewa miji tu kwa ajili ya kuishi pamoja na maeneo ya malisho kwa ajili ya makundi yao ya kondoo mbuzi na ng ombe
 kwa hiyo waisraeli wakagawana ile nchi kama vile bwana alivyomwagiza mose
kalebu anapewa mji wa hebroni kisha watu wa yuda wakamwendea yoshua huko gilgali naye kalebu mwana wa yefune mkenizi akawaambia unajua jambo ambalo bwana alimwambia mose mtu wa mungu huko kadesh barnea kukuhusu wewe na mimi
 nilikuwa na umri wa miaka arobaini wakati mose mtumishi wa bwana aliponituma kutoka kadesh barnea kuipeleleza hiyo nchi
nami nikamletea taarifa kama kulingana na nilivyosadiki moyoni
 lakini wenzangu yoshua tuliopanda nao waliifanya mioyo ya watu iyeyuke kwa hofu
bali mimi ni limfuata bwana wangu kwa moyo wote
 hivyo siku ile mose akaniapia nchi ambayo umeikanyaga kwa miguu yako itakuwa urithi wako na wa watoto wako milele kwa sababu umemfuata bwana wangu kwa moyo wote
 sasa basi kama vile bwana alivyoahidi ameniweka hai kwa miaka arobaini na mitano tangu wakati alipomwambia mose jambo hili wakati waisraeli wakiwa wanazunguka jangwani
hivyo mimi hap leo nina umri wa miaka themanini na mitano bado ninazo nguvu kama siku ile mose aliponituma
bado ninazo nguvu za kwenda vitani sasa kama vile nilivyokuwa wakati ule
 basi nipe nchi hii ya kilima ambayo bwana aliniahidi siku ile
wewe mwenyewe ulisikia wakati ule kwamba waanaki walikuwako huko na miji yao ilikuwa mikubwa na yenye maboma lakini kwa msaada wa bwana nitawafukuza watoke huko kama vile alivyonena
 ndipo yoshua akambariki kalebu mwana wa yefune naye akampa hebroni kuwa urithi wake
 hivyo hebroni ikawa mali ya kalebu mwana wa yefune mkeniz tangu wakati ule kwa sababu alimwandam bwana wa israeli kwa moyo wote
 hebroni uliitwa kiriath arba hapo mwanzo kutokana na huyo arba ambaye alikuwa mtu mkuu kupita wote miongoni mwa waanaki
kisha nchi ikawa na amani bila vita
mgawo kwa yuda mgawo kwa kabila la yuda ukoo kwa ukoo ulishuka kufikia nchi ya edomu hadi jangwa la sini mwisho kabisa upande wa kusini
mpaka wao wa kusini ulianzia kwenye ghuba iliyoko kwenye ncha ya kusini mwa bahari ya chumvi ukakatiza kusini mwa akrabimu ukaendelea hadi sini ukaenda hadi kusini mwa kadesh barnea tena ukapitia hezroni uk apanda hadi adari na ukapinda hadi karka
 kisha ukaendelea mpaka azmoni na kuunganika na mto wa misri na kuishia bahar ini
huu ndio mpaka wao wa upande wa kusini
 mpaka wa upande ulikuwa mashariki ni bahari ya chumvi hadi mahali mto wa yordani unapoingilia
mpaka wa kaskazini ulianzia penye ghuba ya bahari mahal mto wa yordani unapoingilia ukapanda hadi beth hogla na kuendelea kaskazini mwa beth araba hadi kwenye jiwe la bohani mwana wa reubeni
 kisha mpaka ulipanda hadi debiri kutoka bonde la ahori na kugeuka kaskazini hadi gilgali inayot azamana na matelemko ya adumimu kusini mwa bonde
ukaendelea hadi maji ya en shemeshi na kutokeza huko en rogeli
 kisha ukapanda kwa kufuata bonde la ben hinomu sambamba na mtelemko wa kusini wa mji wa wayebusi yaani yerusalemu
kutoka hapo ukapanda juu ya kilima magharibi ya bonde la hinomu mwisho wa ncha ya kaskazini ya bonde la warefai
 kutoka juu ya kilima mpaka ukaendelea hadi kwenye chemchemi ya maji ya neftoa ukatokea kwenye miji ya mlima efroni na kutelemka kuelekea baala y aani kiriath yearimu
 kisha ukapinda upande wa magharibi kutoka baala hadi mlima seiri ukafuatia mtelemko wa kaskazi ni wa mlima yearimu yaani kesaloni ukaendelea chini hadi beth shemeshi na kukatiza hadi timna
 ukaelekea hadi kwenye mtelemko wa kaskazini wa ekroni ukageuka kuelekea shikeroni ukapita hadi mlima baala na kufika yabneeli
mpaka ukaishia baharini
mpaka wa magharib ni pwani ya bahari kuu
hii ndiy iliyokuwa mipaka ya watu wa yuda kwa koo zao
nchi aliyopewa kalebu kwa kufuata maagizo ya bwana kwake yoshua alimpa kalebu mwana wa yefune sehemu katika yuda kiriath arba yaani hebroni
arba alikuwa baba wa anaki
 kutoka hebroni kalebu alifukuza hao wana watatu wa anaki nao ni sheshai ahimani na talmai wazao wa anaki
 kutoka hapo akaondoka kupigana dhidi ya watu waishio debiri jina la debiri hapo kwanza iliitwa kiriath seferi
 kalebu akasema n itamwoza binti yangu aksa kwa mtu atakayeweza kupigana na kuteka kiriath seferi
 basi othnieli mwana wa kenazi ndugu yake kalebu akauteka hivyo kalebu akamtoa aksa binti yake aolewe naye
 siku moja baada ya yule mwanamke kuolewa na othnieli alimsihi amwombe kalebu baba yake shamba
aliposhuka kutoka juu ya punda wake kalebu akamwuliza wataka nikufanyie nini akamjibu nifanyie ja mbo moja la hisani
kwa kuwa umenipa shamba lililoko huko yoshua negebu nipe pia chemchemi za maji
basi kalebu akampa aksa binti yake chemchemi za juu na za chini
miji ya yuda huu ndio urithi wa kabila la yuda ukoo kwa ukoo miji ya kusini kabisa ya kabila la yuda katika negebu kuelekea mpaka wa edomu ilikuwa kabseeli ederi yaguri kina dimona adada kadeshi hazori ithnani zifu telemu bealothi hazor hadata kerioth hezroni yaani hazori amamu shema molada hasar gada heshmoni beth peleti hasar shuali beer sheba biziothia baala iyimu esemu eltoladi kesili horma siklagi madmana sansana lebaothi shilhimu aini na rimoni hiyo yote ni miji ishirini na tisa pamoja na vijiji vyake
 upande wa magharibi chini ya vilima eshtaoli sora ashna zanoa en ganimu tapua enamu yarmuthi adulamu oko azeka shaaraimu adithaimu na gedera au gederothaimu yote ni miji kumi na minne pamoja na vijiji vyake
senani hadasha migdal gadi dileani mispa yoktheeli lakishi boskathi egloni kaboni lahmasi kitlishi gederothi beth dagoni naama na makeda yote miji kumi na sita pamoja na vijiji vyake
 libna etheri ashani yifta ashna nesibu keila akzibu na maresha yote miji tisa pamoja na vijiji vyake
 ekroni pamoja na viunga vyake na vijiji vyake kutoka ekroni hadi kwenye bahari maeneo yote ya liyokuwa karibu na ashdodi pamoja na vijiji vyake ashdodi miji yake na vijiji vyake na gaza viunga vyake na vijiji vyake hadi kufikia mto wa misri na pwani ya bahari kuu
 katika nchi ya vilima shamiri yatiri soko dana kiriath sana yaani debiri anabu eshtamoa animu gosheni holoni na gilo miji kumi na mmoja pamoja na vijiji vyake
 arabu duma ashani yanimu beth tapua afeka humta kiriath arba yaani hebroni na siori iji tisa pamoja na vijiji vyake
 maoni karmeli zifu yuta yezreeli yokdeamu zanoa kaini gibea na timna miji kumi pamoja na vijiji vyake
halhuli beth zuri gedori maarathi beth anothi na eltekoni miji sita pamoja na vijiji vyake
 kiriath baali yaani kiriath yearimu na raba miji miwili pamoja na vijiji vyake
 huko jangwani beth araba midini sekaka nibshani mji wa chumvi na en gedi miji sita pamoja na vijiji vyake
 yuda hakuweza kuwafukuza wayebusi ambao walikuwa wakiishi yerusalemu hadi leo wayebusi huishi huko pamoja na watu wa yuda
mgawo kwa ajili ya efraimu na manase
mgawanyo wa yosefu ulianzia yordani ya yeriko mashariki mwa maji ya yeriko na ku toka hapo ulipanda kupitia jangwani na kuingia katika nchi ya kilima ya betheli
 ukaendelea kutoka betheli ndiyo luzu ukavuka kuingia nchi ya waarki huko atarothi ukatelemkia kuelekea magharibi hadi nchi ya wayafleti mpaka sehemu ya beth horoni ya chini hadi gezeri ukiishia baharini
 kwa hiyo manase na efraimu wazao wa yosefu walipokea urithi wao
 hii ndiyo iliyokuwa nchi ya efraimu ukoo kwa ukoo mpaka wa urithi ao ulianzia atarothi adari upande wa ma shariki hadi beth horoni ya juu na kuendelea mpaka baharini
kutoka mi kmethathi upande wa kaskazini ulipinda kuelekea mashariki mpaka taanath shilo ukipitia yanoa upande wa mashariki kisha ulitelemkia kutoka yanoa hadi atarothi na naara ukagusa yeriko na kutokea katika mto yordani
 kutoka tapua mpaka ulikwenda magharibi hadi kijito cha kana na kuishia baharini
huu ulikuwa ndio urithi wa kabila la waefraimu ukoo kwa ukoo
 pia ulijumuisha miji yote na vijiji vyake ambavyo vilitengwa kwa ajili ya waefraimu ndani ya ur ithi wa kabila la manase
 hawakuwafukuza wakanaani waishio gezeri mpaka leo wakanaani wanaishi miongoni mwa watu wa efraimu lakini wanatakiwa kufanya kazi yoshua ngumu za kulazimishwa
mgawo kwa ajili ya ile nusu nyingine ya manase upande wa magharibi huu ndio mgawo wa kabila la manase kama mzaliwa wa kwanza wa yosefu yaani kwa ajili ya makiri mzaliwa wa kwanza wa manase
makiri al ikuwa baba wa wagileadi ambaye alimpokea gileadi na bashani kwa sababu wamakiri walikuwa askari wakuu
 kwa hiyo mgawo huu ulikuwa kw ajili ya watu wa manase waliokuwa wameba ki ambao ni koo za abiezeri heleki asrieli shekemu heferi na shemida
hawa ndio wanaume we ngine wa uzao wa manase mwana wa yosefu kwa koo zao
 basi selofehadi mwana wa heferi mwana wa gileadi mwana wa makiri mwana wa manase hakuwa na wana waume ila binti tu ambao majina yao ni mala noa hogla milka na tirsa
 wakawaendea kuhani eleazari yoshua mwana wa nuni na vio ngozi wakasema bwana alimwagiza mose atupatie urithi miongoni mwa ndugu zetu
kwa hiyo yoshua akawapa urithi pamoja na ndugu wa baba yao kufuatana na agizo la bwana
 fungu la manase lilikuwa na sehemu kumi za nchi licha ya gileadi na bashani mashariki mwa yordani kwa sababu wale binti za kabila la manase walipokea urithi miongon mwa ndugu zao
nchi ya gileadi ilikuwa mali ya wale wazao wengine wa manase waliobaki
 nchi ya manase ilienea kuanzia asheri hadi mikmeta mashariki mwa shekemu
mpaka ulielekea upande wa kusini kutoka pale ukajumuisha watu wanaoishi en tapua
 nchi ya tapua ilikuwa mali ya manase lakini tapua yenyewe iliyo mpakani mwa nchi ya manase ilikuwa ya waifraimu
 kisha mpaka uliendelea kuelekea kusini hadi kijito cha kana
kulikuwepo miji ya efraimu iliyokuwa miongoni mwa miji ya manase
lakini mpaka wa manase ulikuwa upande wa kaskazini wa kile kijito na kuishia kwenye bahari a
 nchi ya kusini mwa kile kijito ilikuwa ya efraimu na ile iliyokuwa upande wa kaskazini mwa kile kijito ilikuwa ya manase bahari ya kati ndiyo mediterania ilikuwa ndio mpaka wa magharibi wa manase
kaskazini mwa manase ilikuwa a bahari hapa ina maana mediterania
nchi ya asheri na kwa upande wa mashariki ilikuwa nchi ya isakari
 miji ifuatayo katika nchi ya isakari na asheri ilipewa manase beth shani ibleamu na dori ndiyo nafoth dori endori taanaki na megido pamoja na vijiji vyote vinavyohusika na miji hiyo
 lakini wamanase hawakuweza kuimiliki miji hii kwa kuwa wakanaani waliendelea kuishi katika maeneo hayo
 hata hivyo waisraeli walivyoendelea kupata nguvu waliwatumikisha wakaanani na kuwatia katika kazi ngumu za kulazimisha lakini ha wakuwafukuza kutoka katika ile nchi
kabila la yosefu lakataa kabila la yosefu wakamwambia yoshua kwa nini umetupa sisi mgawo mmoja tu na sehemu moja tu kuwa urithi sisi tu watu wengi sana naye bwana ametubariki kwa wingi
 yoshua akajibu kama ninyi ni wengi sana na kama nchi ya kilima ya efraimu ni ndogo sana kwenu pandeni msituni mkafyeke eneo kwa ajili yenu hu ko kwenye nchi ya waperizi na warefai
 kabila la yosefu wakajibu hiyo nchi ya vilima haitutoshi nao wakanaani wote wanaoishi katika tambarare wanayo magari ya chuma wote wa beth sheani na miji yake na wale walio katika bonde la yezreeli
 lakini yoshua akanena na nyumba ya yosefu yaani efraimu na manase ninyi ni wengi sana na wenye nguvu sana
hamtakuwa na mgawo mmoja tu bali pia nchi hii ya kilima yenye msitu
ifyekeni nayo mipaka yake itakuwa yenu umbali mtakaoweza kufika
ingawa wakanaani wana agari ya chuma nao wana nguvu mwaweza kuwafukuza humo
mgaw kusanyiko lote la waisraeli likakusanyika huko shilo na kusimamisha hema ya mkutano
nchi ikawa chini ya utawala wao lakini palikuwa bado makabila saba ya israeli ambayo yalikuwa hayajapokea urithi wao
anyo wa nchi iliyobaki
 hivyo yoshua akawaambia waisraeli je mtasubiri hata lini ili kuingia kumiliki nchi ambayo bwana wa baba zenu amewapa chagueni watu watatu ku toka kwenye kila kabila
nitawatuma hao watu kukagua hiyo nchi ambayo bado haijatekwa nao watanirudia wakiwa na taarifa ya mapendekezo ya yoshua mgawanyo wa urithi wa kila kabila
 mtaigawanya hiyo nchi sehemu saba
yuda atabaki katika nchi yake upande wa kusini na nyumba ya yosefu katika nchi yake upande wa kaskazini
 baada ya kuandika maelezo ya hizo sehemu saba za nchi myalete kwangu nami nitawagawia kwa kura mbele za bwana mungu wetu
 hata hivyo walawi hawatakuwa na sehemu miongoni mwenu maana huduma ya ukuhani kwa bwana ndi urithi wao
nao gadi reubeni na nusu ya kabila la manase wameshapata urithi wao upande wa mashariki mwa yordani ambako mose mtum ishi wa bwana aliwapa
 hivyo hao watu walipokuwa wanaondoka kwenda kuandika vizuri kuhusu hiyo nchi yoshua akawaagiza nendeni mkakague hiyo nchi na mwandike maelezo yake kisha mrudi kwangu nami nitawapigia kura hapa shilo mbele za bwana
 ndipo hao watu walipoondoka na kupita katika ile nchi yote
wakaandika maelezo yake mji kwa mji katika sehemu saba kwenye kitabu na kurudisha taarifa kwa yoshua huko kambini shilo
 basi yoshua akapiga kura kwa ajili yao huko shilo mbele za bwana akagawanya nchi kwa waisraeli kwa kufuatana na mgawanyo wa kabila zao
mgawo kwa benyamini kura iliangukia kabila la benyamini ukoo kwa ukoo
nchi yao waliyo gawiwa ilikuwa kati ya kabila la yuda na la yosefu
 upande wa kaskazini mpaka wao ulianzia yordani kupitia kaskazini ya mtelemko wa yeriko na kuendelea magharibi kuingia katika nchi ya kilima ukitokea kwenye jangwa la beth aveni
 kutoka hapo ulikatiza kwenye mtelemko wa kusini wa luzu yaani betheli na kushuka hadi ataroth adari katika kilima kusini mwa beth horoni ya chini
kutoka kilima kinachotazamana na beth horoni upande wa kusini mpaka ulizunguka kusini kufuatia upande wa magharibi ukatokezea kiriath baali yaani kiriath yearimu mji wa watu wa yuda
huu ndio uliokuwa upande wa magharibi
upande wa kusini mpaka ulianzia kwenye viunga vya kiriath yearimu kwa upande wa magharibi nao ukatokeza kwenye chemchemi ya maji ya neftoa
 mpaka ukatelemka hadi kwenye mwanzo wa mlima unaotaz amana na bonde la ben hinomu kaskazini ya bonde la warefai
ukaendelea chini kwenye bonde la hinomu na kupitia mtelemko wa kusini wa mji wa wayebusi na kisha hadi enrogeli
 kisha ukapinda kuelekea kaskazini ukaenda hadi en shemeshi na kuende lea mpaka gelilothi inayotazamana na njia ya adumimu ukatelemka hadi kwenye jiwe la bohani mwana wa reubeni
 ukaendelea upande wa mtelemko wa kask azini wa beth araba ukatelemka hadi araba
 kisha ukaendelea mpaka kwenye mtelemko wa kaskazini wa beth hogla na kujito keza kwenye ghuba ya kaskazini ya bahari ya chumvi kwenye maingilio ya mto yordani upande wa kusini
huo ndio uliokuwa mpaka wa kusini
 mto yordani ulikuwa ndio mpaka wa upande wa mashariki
hii ilikuwa ndiyo mipaka iliyoonyesha urithi wa koo za benyamini pande zote
 kabila za benyamini ukoo kwa ukoo zilikuwa na miji ifuatayo yeriko beth hogla emeki kesisi bethi araba semaraimu betheli avimu para na ofra kefar amoni ofni na geba miji kumi na mi wili pamoja na vijiji vyake
 gibeoni rama na beerothi mispa kefira moza rekemu irpeeli tarala zela elefu mji wa wayebusi yaani yerusalemu gibea na kiriathi miji kumi na minne pamoja na vijiji vyake
huu ndio uliokuwa urithi wa benyamini kwa ajili ya koo zake
mgawo kwa simeoni kura ya pili ikaangukia kabila la simeoni ukoo kwa ukoo urithi wao ulikuwa ndani ya nchi ya yuda
 ulijumuisha beer sheba au sheba molada hasar shuali bala na esemu eltoladi bethuli horma siklagi beth markabothi hazarsusa beth lebaothi na sharuheni hii ilikuwa miji kumi na mitatu pamoja na vijiji yake
 pia aini rimoni et heri ashani hii ilikuwa miji minne na vijiji vyake pamoja na vijiji vyote vinavyoizunguka miji hii mpaka baalath beeri ambayo ndiyo rama iliyo katika negebu
huu ulikuwa ni urithi wa kabila la simeoni ukoo kwa ukoo
 urithi wa yoshua wasimeoni ulitolewa kutoka katika fungu la yuda kwa kuwa fungu la yuda lilikuwa kubwa kuliko walivyohitaji
hivyo kabila la simeoni lilipewa urithi wao ndani ya nchi ya yuda
mgawo kwa wazabuloni nayo kura ya tatu ikaangukia kabila la zabuloni ukoo kwa ukoo mpaka wa urithi wao uliendelea hadi saridi
 kuelekea upande wa magharibi ukafika marala ukagusa dabeshethi na kuendelea mpaka kijito cha maji karibu na yokneamu
 ukageuka mashariki kuanzia saridi kuelekea maawio ya jua hadi kwenye nchi ya kisilothtabori na kwenda hadi daberathi na kupanda jafia
 kisha ukaendelea mashariki hadi gath heferi na kufika ethkasini ukatokea rimoni na kugeuka kuelekea nea
 huko mpaka ukazungukia upande wa kaskazini hadi hanathoni na kuishia katika bonde la iftaeli
 miji mingine ni katathi nahalali shimroni idala na bethlehemu
kulikuwa na miji kumi na miwili pamoja na vijiji vyake
 miji hii na vijiji vyake vilikuwa ndio urithi wa zabuloni ukoo kwa ukoo
mgawo kwa isakari kura ya nne ikamwangukia isakari ukoo kwa ukoo
 nchi yao ilijumuisha yezreeli kesulothi shunemu
 hafaraimu shioni anaharathi rabithi kishioni ebesi
 remethi en ganimu en hada na beth pasesi
 mpaka ukagusa tabori shahasuma beth shemeshi na ukaishia kwenye mto yordani
hii ilikuwa miji kumi na sita pamoja na vijiji vyake
 miji hii pamoja na vijiji vyake ilikuwa urithi wa kabila la isakari ukoo kwa ukoo
mgawo kwa asheri kura tano iliangukia kabila la asheri ukoo kwa ukoo
 nchi yao ilijumuisha miji ya helkathi hali beteni akishafu alameleki amadi na mishali
upande wa magharibi mpaka uligus karmeli na shihor libnathi
 tena ukageuka mashariki kuelekea beth dagoni ukagusa zabuloni na bonde la iftaeli ul ikwenda upande wa kaskazini hadi beth emeki na neyeli ukipitia kabuli upande wa kushoto
 ukaendelea hadi abdoni rehobu hamoni na kana na kufika sidoni kuu
 mpaka huo ukageukia nyuma kuelekea rama na kwenda hadi kwenye mji wenye ngome wa tiro ukageuka kuelekea hosa na kutokeza bahari katika nchi ya akzibu uma afeki na rehobu
ilikuwepo miji ishirini na miwili pamoja na vijiji vyake
 miji hii pamoja na vijiji vy ake ilikuwa ndio urithi wa kabila la asheri ukoo kwa ukoo
mgawo kwa naftali kura ya sita iliangukia kabila la naftali ukoo kwa ukoo mpaka wao uliendelea kutoka helefi na kwenye mti mkubwa ulio katika sananimu ukipitia adami nekebu na yabineeli hadi lakum na kuishia katika mto wa yordani
 mpaka ukaendelea magharibi kupitia aznoth tabori na kutokea hukoki
ukagusa zabuloni upande wa kusini asheri upande wa magharibi na yordani upande wa mashariki
 miji yenye ngome ilikuwa sidimu seri hamathi rakathi kinerethi adama rama hazori kedeshi edrei na enhasori ironi migdal eli horemu beth anathi na beth shemeshi
kulikuwa na miji kumi na tisa na vijiji vyake
 miji hiyo pamoja na vijiji vyake ndiyo iliyokuwa urithi wa kabila la naftali ukoo kwa ukoo
mgawo kwa dani kura ya saba iliangukia kabila la dani ukoo kwa ukoo
nchi ya urit hi wao ilijumuisha sora eshtaoli ir shemeshi shaalabini aiyaloni ithla eloni timna ekroni elteke gibethoni baalathi yehudi bene beraki gath rimoni me yarkoni na rahoni pamoja na eneo linalotazamana na yafa
 lakini wadani walipata shida kuimiliki nchi yao kwa hiyo walipanda kuishambulia leshemu wakaitwaa wakawaua watu wake kwa upanga na kuukalia
walikaa leshemu na kuuita dani kufuatana na jina la baba yao
 miji hii na vijiji vyake ndi vyo vilivyokuwa urithi wa kabila la dani ukoo kwa ukoo
mgawo kwa yoshua walipomaliza kugawanya nchi katika migawo kulingana na sehemu zao zilizowaangukia waisraeli wakampa yoshua yoshua mwana wa nuni urithi katikati yao kama vile bwana alivyokuwa ameamuru
walimpa mji alioutaka ambao ni timnatha sera ulio katika nchi ya vilima ya efraimu
naye akajenga mji akakaa huko
 hizo ndizo nchi ambazo eleazari kuhani yoshua mwana wa nuni na viongozi wa koo za kabila za israeli walizigawanya kwa kura huko shilo mbele za bwana peny ingilio la hema la mkutano
nao wakamaliza kazi ya kuigawanya hiyo nchi
miji ya ndipo bwana akamwambia yoshua waambie waisraeli watenge miji ya kukimbilia kama nilivyokuamuru kupitia mose ili mtu ye yote atakayemwua mtu kwa bahati mbaya na pasipokukusudia aweze kukimbilia huko na kujiepusha na mlip iza kisasi cha damu
makimbilio anapokimbilia mojawapo ya miji hii atasimama kwenye maingilio ya lango la mji na kueleza wazee wa mji uhusu shauri lake
kisha watampokea katika mji wao na kumpa mahali pa kuishi nao
 kama mlipiza kisasi cha damu akimfuatilia wazee wa mji kamwe wasimkabidhi yule mshitakiwa kw sababu alim wua jirani yake bila kukusudia na bila kuwa na nia ya kudhuru
 huyu aliyeua atakaa kwenye mji huo mpaka awe amesimama kukabili mashtaka yake mbele ya kusanyiko na mpaka kuhani mkuu anayehudumu kwa wakati huo atakapokufa
ndipo atakapoweza kurudi nyumbani kwake katika mji ambao aliukimbia
 basi wakatenga kadeshi katika galilaya kwenye nchi ya kilima ya naftali shekemu katika nchi ya kilima ya efraimu na kiriath arba yaani hebroni kwenye nchi ya kilima ya yuda
 katika upande wa mashariki ya yordani ya yeriko wakatenga bezeri katika jangwa katika uwanda wa juu katika kabila la reubeni ramothi katika gileadi katika kabila la gadi na golani huko bashani katika kabila la manase
 mwisraeli ye yote au mgeni ye yote aishiye miongoni mwao aliyemwua mtu kwa bahati mbaya angeweza kukimbilia katika miji hiyo iliyotengwa na asiuawe na mwenye kulipiza kisasi cha damu kabla hajasimama kukabili mashtaka mbele ya kusanyiko
miji kwa ajili ya walawi basi viongozi wa jamaa ya walawi wakamwendea kuhani eleazari yoshua mwana wa nuni na viongo zi wa jamaa nyingine za makabila ya israeli huko shilo katika kanaani na kuwaambia bwana aliagiza kupitia mose kuwa mtupe miji ya kuishi yenye sehemu za malisho kwa ajili ya mifugo yetu
 hivyo kama vile bwana alivyoagiza waisraeli wakawapa walawi miji ifuatayo pamoja na sehemu zake za malisho kutoka katika urithi wao wenyewe
 sehemu ya kwanza ikatoka kwa ajili ya wakohathi ukoo kwa ukoo
walawi waliokuwa wazao wa kuhani aroni wa lipewa miji kumi na mitatu kutoka katika ma kabila ya yuda simeoni na benyamini
 wazao wengine waliobaki wa wakohathi walipewa miji kumi kutoka katika koo za makabila ya efra im dani na nusu ya manase
 wazao wa gershoni walipewa kwa kura miji kumi na mitatu kutoka katika koo za makabila ya isakari asheri naftali na nusu ya manase huko bashani
 wazao wa merari ukoo kwa ukoo walipewa miji kumi na miwili kutoka katika makabila ya reubeni gadi na zabuloni
 kwa hiyo waisraeli wa kawapa walawi miji hii pamoja na sehemu zake za malisho kama vile bwana alivyokuwa ameagiza kupitia kwa mose
 kutoka katika makabila ya yuda na simeoni waligawa miji ifuatayo kwa majina miji hii walipewa wazao wa aroni ambao walitokana na koo za wakohathi za walawi kwa sababu fungu la kwanza liliwaangukia waliwapa kiriath arba yaani hebroni pamoja na sehemu zake za malisho zilizoizunguka kiriath arba katika nchi ya vilima ya yuda
arba alikuwa baba wa anaki
 lakini mashamba na vijiji vilivyozunguka mji walikuwa wamempa kalebu mwana wa yefune kuwa milki yake
 kwa hiyo wazao wa kuhani aroni wakapewa hebroni mji wa makimbilio kwa ajili ya ye yote anayeshtakiwa kwa mauaji huko libna yatiri eshtemoa holoni debiri aini yuta na beth shemeshi kwa ujumla ilikuwa miji tisa pamoja na sehemu zake za malisho kutoka kwa makabila haya mawili
 kutoka katika kabila la benyamini wakawapa gibeoni geba anathothi na almoni miji yote minne pamoja na sehemu zake za malisho
 miji yote waliyopewa makuhani wazao wa yoshua aroni ilikuwa jumla kumi na mitatu pamoja na sehemu zake za malisho
 koo nyingine za wakohathi za walawi walipewa miji kutoka katika kabila la efraimu
 katika nchi ya vilima ya efraimuwalipewa shekemu mji wa makimbilio kwa ajili ya ye yote anayeshtakiwa kwa mauaji kibisaimu na beth horoni na gezeri pamoja na sehemu zake za malisho yote ilikuwa miji minne
 pia kutoka kabila la dani wakapokea elteke gibethoni aiyaloni na gath rimoni yote miji minne pamoja na sehemu zake za malisho
 kutoka katika nusu ya kabila la manase wakapokea taanaki na gath rimoni yote miji miwili pamoja na sehemu zake za malisho
 miji yote hii kumi pamoja na sehemu zake za malisho ilipewa koo za wakohathi zilizobaki
 koo za walawi za wagershoni walipewa kutoka katika nusu ya manase golani katika bashani mji wa makimbilio kwa ye yote aliyeshtakiwa kwa mauaji na beeshtera pamoja na sehemu zake za malisho
 kutoka katika kabila la isakari walipewa kishioni daberathi yermuthi na en ganimu yote miji minne pamoja na sehemu zake za malisho
 kutoka kabila la asheri walipewa mishali abdoni helka thi na rehobu yote miji minne pamoja na sehemu zake za malisho
 kutoka katika kabila la naftali walipewa kadeshi katika galilaya mji wa makimbilio kwa ajili ya ye yo te anayeshtakiwa kwa mauaji anayeshtakiwa kwa hamoth dori na kartani yote miji mitano pamoja na sehemu zake za malisho
 jumla yote ya miji ya koo za wagershoni ilikuwa kumi na mitatu pamoja na sehemu zake za malisho
 koo za wamerari waliobaki wa walawi walipewa kutoka katika kabila la zabuloni yokneamu karta dimna na nahalali miji minne pamoja na sehemu zake za malisho
 kutoka katika kabila la reubeni walipewa bezeri yahazi kedemothi na mefaathi miji minne pamoja na sehemu zake za malisho
 kutoka katika kabila la gadi walipewa ramothi katika gileadi mji wa makimbilio kwa ajili ya ye yote anayeshtakiwa kwa ajili ya mauaji makanaimu heshboni na yazeri miji minne pamoja na sehemu zake za malisho
 miji yote waliyopewa koo za wamerari ambao walikuwa mabaki ya walawi jumla ni kumi na miwili
 miji yote ya walawi katika nchi iliyoshikwa na waisraeli ilikuwa arobaini na minane pamoja na sehemu zake za malisho
 kila mmoja wa miji hii ulikuwa na sehemu ya malisho kuuzunguka ndivyo ilivyokuwa kwa miji hii yote
 kwa hiyo bwana akawapa israeli nchi yote aliyokuwa ameapa kuwapa baba zao nao wakaimiliki na kukaa humo
 bwana akawapa raha kila upande kama vile alivyokuwa amewaapia baba zao hakuna hata mmoja wa adui zao aliyeweza kusimama mbele yao bwana akawatia adui zao wote mikononi mwao
 hakuna hata mojawapo ya ahadi nzuri za bwana kwa ajili ya nyumba ya israeli ambayo haikutimia kila moja ilitimia
makabila ya mashariki yarudi nyumbani ndipo yoshua akawaita wareubeni wagadi na nusu ya kabila la manase naye akawaambia mmeshafanya yale yote mose mtumishi wa bwana aliyowaamuru nanyi mmenitii kwa kila jambo nililowaamuru
 kwa muda mrefu sasa hadi siku hii ya leo hamkuwaacha ndugu zenu bali ninyi mmetimiza ile kazi bwana ungu wenu aliyowapa
 sasa kwa kuwa bwana mungu wenu amewapa ndugu zenu raha kama al ivyoahidi rudini nyumbani mwenu katika nc hi ile ambayo mose mtumishi wa bwana aliwapa ng ambo ya pili wa yordani
 lakini mwe waangalifu sana kushika amri na sheria zile mose mtumishi wa bwana alizowapa yaani kumpenda bwana mungu wenu na kuenenda katika njia zake zote kutii amri zake kushikamana naye kwa uthabiti na kumtumikia kwa moyo wenu wote na roho yenu yote
 ndipo yoshua akaw abariki na kuwaaga waende zao nao wakaenda nyumbani mwao
 kwa nusu ya kabila la manase mose alikuwa yoshua amewapa eneo katika bashani na ile nusu nyingine yoshua al iwapa eneo upande wa magharibi ya yordani pamoja na ndugu zao
yoshua alipowapeleka waende zao nyumbani mwao aliwabariki akisema rudini ninyi nyumbani mwenu na utajiri wenu yaani makundi makubwa ya mifugo mkiwa na fedha dhahabu shaba na chuma pia wingi wa nguo nanyi mkagawane na ndugu zenu hizo nyara zilizotoka kwa adui zenu
 kwa hiyo wareubeni wagadi na hiyo nusu ya kabila la manase wakawaacha waisraeli huko shilo katika nchi ya kanaani ili kurudi gileadi nchi yao wenyewe waliyoipata sawasawa na agizo la bwana kupitia mose
 walipofika gelilothi karibu na yordani katika nchi ya kanaani wareubeni wagadi na nusu ya kabila la manase wakajenga madhabahu ya fahari kubwa huko kando ya yordani
 wale waisraeli wengine waliposikia kwamba wareubeni wagadi na ile nusu ya kabila la manase walikuwa wamejenga madhabahu upande wa maghar ibi mwa yordani kwenye mpaka wa kanaani huko gelilothi kusanyiko lote la israeli wakakusanyika huko shilo ili wakapigane vita dhidi yao
 kwa hiyo hao waisraeli wengine wakamtuma finehasi mwana wa kuhani eleazari katika nchi ya gileadi aende kwa wareubeni wagadi na hiyo nusu ya kabila la manase
 wakatuma pamoja naye watu kumi ambao ni viongozi mmoja kw ajili ya kila kabila la israeli kila mmoja aliye kiongozi katika mgawanyiko wa jamaa miongoni mwa koo za israeli
 walipofika katika nc hi ya gileadi kwa wareubeni wagadi na nus ya kabila la manase wakawaambia je mmewezaje kuacha kumwamini mungu wa israeli kwa kufanya jambo kama hili mmewezaje kumwacha bwana na kujijengea madhabahu na kumwasi je dhambi ya peori ilikuwa ndogo sana kwetu mpaka leo hatujatakasika kutokana na dhambi hiyo hata ingawa kulikuja tauni juu ya kusanyiko la bwana je sasa ndiyo mnamwacha bwana kama mkimwasi bwana leo kesho atalikasirikia kusanyiko lote la israeli
 kama nchi mnayomiliki imenajisika vukeni mje katika nchi ya bwana mahali maskani ya bwana ilipo nanyi mkajitwalie sehemu miongoni mwetu lakini msije mkaas dhidi ya bwana wala dhidi yetu sisi kwa kujijengea madhabahu nyingine kwa ajili yenu zaidi ya madhabahu ya bwana mungu wetu
 wakati akani mwana wa zera alipokosa uaminifu kwa vitu vilivyowekwa wakf u je ghadhabu ya mungu haikulipata kusanyiko lote la israeli wala hakuwa yeye peke yake aliyekufa kwa ajili ya hiyo dhambi yake
 ndipo wareubeni wagadi na nusu ya kabila la manase walipowajibu viongozi wa koo za israeli wakisema bwana mwenye nguvu yeye peke yake ndiye mungu bwana mwenye nguvu yeye peke yake ndiye mungu yeye anajua israel na wajue kama hili limekuwa ni kuasi au kukosa utii kwa bwana asituache hai siku hii ya leo
 kama tumejijengea madhabahu yetu wenyewe ili kumwacha bwana na kutoa sadaka za kuteketezwa na sadaka za nafaka au kutoa sadaka za amani juu yake bwana mwenyewe na atupatilize leo
 sivyo tulifanya hivyo kwa hofu kwamba siku zijazo wazao wenu wanaweza wakawaambia wazao wetu mna uhusiano gani na bwana wa israeli bwana ameifanya yordani kuwa mpaka kati yetu na ninyi ninyi wareubeni na wagadi hamna fu ngu kwa bwana
kwa hiyo wazao wenu wanaweza wakawasababisha wazao wetu wakaacha kumcha bwana
 hii ndiyo sababu tulisema tujiweke tayari na tujenge madhabahu lakini si kwa ajili ya sadaka za kuteketezwa au dhabihu
 badala yake itakuwa ni ushahidi kati yetu na sisi na vizazi vijavyo kwamba tuta mwabudu bwana katika mahali pa takatifu pake pamoja na sadaka zetu za kuteketezwa dhabihu na sadaka za amani
ndipo siku zijazo wazao wenu hawataweza kuwaambia wazao wetu ninyi hamna fungu katika bwana
 nasi tulisema ikiwa wakati wo wote watatuambia hilo au kuwaambia uzao wetu tutawajibu hivi angalieni nakala hii ya madhabahu ya bwana ambayo baba zetu waliijenga si kwa ajili ya sadaka za kuteketezwa na dhabihu bali kama ushahidi kati yetu sisi na ninyi
 hili jambo la kumwasi bwana na kumwacha siku hii ya leo kwa kujenga madhabahu kwa ajili ya sadaka za kuteketezwa sadaka za nafaka na dhabihu zaidi ya madhabahu ya bwana mungu wetu iliyo mbele ya maskani yake na liwe mbali nasi
 wakati kuhani finehasi na viongozi wa yoshua kusanyiko wakuu wa koo za israeli waliposikia hayo waliyosema hao wareubeni wagadi na hiyo nusu ya kabila la manase wakaridhika
 naye finehasi mwana wa kuhani eleazari akawaambia hao wareub eni wagadi na hiyo nusu ya kabila la manase leo tunajua kwamba bwana yuko pamoja nasi kwa sababu hamkukosa uaminifu kw bwana katika jambo hili sasa mmewaokoa waisraeli na mkono wa bwana
 ndipo finehasi mwana wa kuhani eleazari na viongozi wakarudi kanaani kutoka kwenye kukutana kwao na wareubeni na wagadi huko gileadi nao wakatoa taarifa kwa waisraeli
 walifurahi kusikia taarifa hiyo nao wakamhimidi mungu
wala hawakuzungumza tena habari za kupigana vita dhidi yao kuharibu nchi ambayo wareubeni na wagadi waliishi
 nao wareubeni na wagadi wakaiita ile madhabahu ed yaani shahidi kwa kuwa itakuwa shahidi kati yetu na ninyi kwamba bwana ndiye mungu
yoshu baada ya muda mrefu kupita naye bwana alikuwa amewapa israeli raha mbele ya adui zao wote waliowazunguka yoshua wakati huo alik uwa mzee na umri ukiwa umeendelea sana akawaita israeli wote wazee wao viongozi aamuzi na maafisa wao na kuwaambia mimi ni mzee na umri umeendelea sana
 ninyi wenyewe mmeona kila kitu bw ana munguwenu alichowatendea makabila haya yote kwa ajili yenu ilikuwa ni bwana munguwenu aliyewapigania
 kumbukeni jinsi nilivyowagawia kama urithi kwa ajili ya makabila yenu yote nchi ya mataifa yaliyobaki yaani mataifa niliyowashinda kati ya mto yordani na bahari ile kuu upande wa magharibi
 bwana mungu wenu mwenyewe atawaondoa watoke mbele yenu
atawafukuza mbele yenu nanyi mtamiliki nchi yao kama vile bwana mungu wenu alivyowaahidi
anawaaga viongozi iweni hodari sana iw eni waangalifu kutii yote yaliyoandikwa katika kitabu cha torati ya mose pasipo kugeuka upande wa kuume au kushoto
 msishirikiane na mataifa yaliyobakia katikati yenu wala msiombe kwa majina ya miungu yao au kuapa kwayo
msiitumikie wala kuisujudia
 bali mtashikamana kwa uthabiti na mungu wenu kama vile ambavyo mmefanya mpaka sasa
 bwana amewafukuza mbele yenu mataifa makubwa na yenye nguvu mpaka siku ya leo hakuna ye yote aliyeweza kusimama mbele yenu
 mtu mmoja miongoni mwenu atafukuza watu elfu kwa kuwa bwana mungu wenu anawapigania kama alivyoahidi
 kwa hiyo iweni waangalifu sana ku mpenda bwana mungu wenu
 lakini ikiwa mtageuk na kushikamana na mabaki ya mataifa haya yaliyosalia katikati yenu na kama mtaoana na kushirikiana nao basi mwe na hakika kuwa bwana mungu wenu hatawafukuza tena mataifa hayo mbele yenu
badala yake watakuwa tanzi na mitego kwenu mijeledi migon goni mwenu na miiba machoni penu mpaka mwangamie kutoka katika nchi hii nzuri ambayo bwana mungu wenu amewapa
 sasa mimi ninakaribia kwenda katika njia ya watu wote wa dunia
mnajua kwa mioyo yenu na roho zenu kwamba hak una ahadi zote njema ambazo bwana mungu wenu alizowaahidia ambayo ilishindwa
ki la ahadi imetimizwa hakuna hata moja ambayo imeshindwa
 bali kama vile ambavyo kila ahadi njema ya bwana mungu wenu imek uwa kweli vivyo hivyo bwana ataleta aovu yote aliyosema mpaka awe amewaangamiza kutoka katika nchi hii nzuri aliyowapa
 kama mkilivunja agano la bwana mungu wenu ambalo aliwaamuru ninyi mkaenda na kuitumikia miungu mingine na kuisujudia hasira ya bwana itawaka dhidi yenu nanyi mtaangamia mara kutoka katika nchi nzuri aliyowapa ninyi
agano lafanywa upya huko shekemu ndipo yoshua akaita pamoja makabila yote ya israeli huko shekemu
akawaita wazee viongozi waamuzi na maafisa wa israeli nao wakaja mbele za mungu
 yoshua akawaambia watu wote hili ndilo bwana wa israeli asemalo hapo zamani baba zenu pamoja na tera baba yake abrahamu na nahori waliishi ng ambo ya mto eufrati nao waliiabudu miungu mingine
 lakini nilimwondoa baba yenu abrahamu kutoka nchi hiyo ng ambo ya mto nami nikamwongoza katika nchi yote ya kanaani nikampa wazao wengi
nikampa isaki naye isaki nikampa yakobo na esau
esau nikampa nchi ya vilima ya seiri lakini yakobo pamoja na wanawe wakashuka misri
 kisha nikawatuma mose na aroni nami nikawapiga wamisri kwa kile nilichokitenda huko tena nikawatoa huko
 nilipowatoa baba yoshua zenu katika nchi ya misri mlifika kwenye bahari nao wamisri wakawafuatia baba zenu kwa magari na wapanda farasi mpaka kwenye bahari ya shamu
 lakini wakamlilia bwana wakitaka msaada mungu akaweka giza kati yenu na wamisri akaileta bahar juu yao ikawafunika
ninyi mliona kwa macho yenu wenyewe kile nilichowatendea wamisri
kisha mliishi jangwani kwa muda mrefu
 nikawaleta katika nchi ya waamori ambao waliishi mash ariki ya yordani
wakapigana nanyi lakini nikawatia mikononi mwenu
nikawaangamiza mbele yenu nanyi mkaimiliki nchi yao
 wakati balaki mwana wa sipori mfalme wa moabu alipojiandaa kupigana dhidi ya israeli alim wita baalamu mwana wa beori apate kuwalaani
 lakini sikumkubali baalamu kwa hiyo aliw abariki tena na tena nami niliwaokoa toka mkononi mwake
 ndipo mlipovuka yordani mkafika yeriko
raia wa yeriko wakapigana nanyi kama walivyofanya waamori waperizi wakanaani wahiti wagirigashi wahivi na wayebusi lakini niliwatia mikononi mwenu
 nikatuma manyigu mbele yenu ambao pia waliwafukuza mbele yenu hao wafalme wawili wa waamori
sio upanga au upinde wenu weny ewe viliowapatia ushindi
 hivyo nikawapa ninyi nchi ambayo hamkuitaabikia na miji ambayo hamkuijenga mkaishi ndani yake na kula mizabibu na mizeituni msiyoipanda
 sasa basi mcheni bwana na kumtumikia kwa uaminifu wote
itupeni mbali miungu ambayo baba zenu waliia budu huko ng ambo ya eufrati na huko misri nanyi mt umikieni bwana
 lakini msipoona vema kumtumikia bwana chagueni hivi leo mtakayemtumikia kama ni miungu ile ambayo baba zenu waliitumikia ng ambo eufrati au miungu ya waamori ambao mnakaa kati ka nchi yao
lakini mimi na nyumba yangu tutamtumikia bwana
 ndipo hao watu wakajibu hili liwe mbali nasi la kumsahau bwana na kuitumikia miungu mingine ilikuwa ni bwana mungu wetu mwenyewe aliyetutoa sisi na baba zetu akatupandisha kutoka misri kutoka nchi ile ya utumwa na kutenda zile ishara kubwa mbele ya macho yetu
ndiye aliyetul inda katika safari yetu yote na kutokana na mataifa yote ambayo tulipita katikati yao
 bwana akawafukuza mbele yetu mataifa yote pamoja na wamori walioishi katika nchi hii
hivyo sisi nasi tutamtumikia bwana kwa kuwa yeye ndiye mungu wetu
 yoshua akawaambia watu hamwezi kumtumikia bwana
yeye ni mungu mtakatifu ni mungu mwenye wivu
hatasamehe uasi wenu na dhambi zenu
 ikiwa mkimwacha bwana na kuitumikia miungu migeni yeye atageuka na kuwaleteeni maafa na kuwaangamiza baada ya kuwa mwema kwenu
 lakini watu wakamwambia yoshua sivyo sisi tuta mtumikia bwana
 ndipo yoshua akawaambia ninyi mmekuwa mashahidi juu yenu wenyewe kuwa mmechagua kumtumikia bwana
nao wakajibu ndiyo tu mashahidi
 yoshua akawaambia sasa basi itupeni mbali hiyo miungu migeni iliyo katikati yenu nanyi mtoleeni bwana wa israeli mioyo yenu
 nao watu wakamwambia yoshua tutamtumikia bwana mungu wetu na kumtii yeye
 siku ile yoshua akaf anya agano kwa ajili ya watu na hapo shekemu ndipo alipowaandikia amri na sheria
 naye yoshua akayaandika mambo haya katika kitabu cha sheria ya mungu
ndipo akalitwaa jiwe kubwa akalisimamisha huko chini ya mwaloni huko karibu na mahali patakatifu pa bwana
 akawaambia watu wote angalieni jiwe hili litakuwa shahidi juu yetu
limesikia maneno yote bwana aliyotuambia
litakuwa shahidi juu yenu kama mtakuwa waongo kwa mungu wenu
kuzikwa katika nchi ya ahadi basi yoshua akawatuma watu kila mmoja aende katika urithi wake mwenyewe
 baada ya mambo haya yoshua mwana wa nuni mtumishi wa bwana akafa akiwa na umri wa miaka mia moja na kumi
 nao wakamzika katika nchi ya urithi wake huko timnath sera katika nchi ya vilima ya efraimu kaskazini ya mlima wa gashi
 israeli wakamtumikia bwana wakati wote wa kipindi cha yoshua na kipindi cha hao wazee walioishi baada ya yoshua kufa na ambao waliona wenyewe kila kitu bwana alichowatendea israeli
 nayo ile mifupa ya yosefu ambayo waisraeli waliipandisha kutoka huko misri yoshua wakaizika huko shekemu kwenye eneo ambalo yakobo alilinunua kwa ana wa hamori baba yake shekemu kwa vipande mia vya fedha
eneo hili likawa ni urithi wa uzao wa yosefu
 naye eleazari mwana wa aroni akafariki akazikwa huko gibeathi ambapo alikuwa amepewa mtoto wake finehasi kwenye nchi ya vilima ya efraimu
waamuzi utangulizi kitabu hiki kinaelezea habari za wa israeli kwa kipindi kati ya kifo cha yoshua na huduma ya samweli
mungu alikuwa amewasaidia waisraeli kuishinda na kuiteka kanaani ambako ndani yake yaliishi mataifa mengi maovu
lakini walikuwa katika hatar ya kuipoteza hii nchi ya ahadi kwa sababu walianza kumwasi mungu
walipomrudia mungu mungu aliwainuli waamuzi wa kuwaongoza
hivyo kipi ndi hiki kilijulikana kwa mashujaa walioitwa waamuzi ambao ndio walioongoza makabila ya israeli
jumla ya waamuzi kumi na watano wameorodheshwa kuwa waliiongoza israeli
waliojulik ana zaidi walikuwa yefta ebora gideoni na samsoni
matukio katika kitabu cha waamuzi yalifanyika katika mtiririko ufuatao waisraeli waliishi kwa amani waki wa wanampenda na kumtumikia mungu
waisraeli wakamsahau mungu na kuanza kuabudu miungu
mungu akawaadhibu watu wake kwa kupeleka ta ifa la jirani kupigana nao na kuwatawala
waisraeli wakamgeukia mungu na kuomba msamaha
mungu akawasamehe watu wake na akawaokoa kwa ku mtuma mwamuzi kuwasaidia kumshinda adui
huu mtindo wa matukio ulijirudia mara nyingi kwa wakati huu katika historia ya israeli
mataifa yaliyowaonea waisraeli wakati wa kipindi hiki cha waamuzi yalikuwa wakaldayo mesopotamia wamoabu wakanaani wamidiani waam oni na wafilisti
kipindi hiki ha waamuzi kilidumu kwa miaka 
wazo kuu kuinuka na kuanguka kwa israeli
baada ya kufa kw yoshua waisraeli walikuwa wakiinuka walipompata kiongozi na baada ya kiongozi huyo wali potoka na hivyo wakaangukia mikon oni mwa maadui
walipomlilia mungu aliwainulia mwamuzi ambaye aliwao ngoza na kupata ushindi
kitabu hiki kinaweka kumbukumbu za vita vya kwanza vya waisraeli kati yao wenyewe
siku hizo hapakuwa na mfalme katika israeli kila mtu alifanya yaliyokuwa mema machoni pake mwenyewe
wahusika wakuu othinieli ehudi debora gideoni abimeleki yefta samsoni delila
mahali nchi ya kanaani ambayo baadaye iliitwa israeli
mwandishi uwezekano mkubwa ni kwamba kiliandi kwa na samweli
mapokeo ya kiyahudi yanasema samweli ndiye mwandishi
tarehe kitabu hiki kiliandikwa k
mgawanyo hali ilivyokuwa wakati wa kipindi cha waamuzi
 waamuzi walioongoza na mataifa waliyoyashinda ushirikina na vita baina ya wenyewe
 waamuzi israeli wapigana na wakanaani waliobaki baada ya kifo cha yoshua waisraeli wakamwuliza bwana ni nani atakayetangulia kupanda mbel yetu kwa ajili ya kupigana na wakanaani bwana akajibu yuda ndiye atakayetangulia nimewapa hiyo nchi mikononi mwao
 ndipo watu wa yuda wakawaambia wasimeoni ndugu zao pandeni pamoja nasi katika nchi tuliyopew a ili tupate kupigana na wakanaani
sisi pia tutakwenda pamoja nanyi katika sehemu yenu mliyopewa
basi wasimeoni wakaenda pamoja nao
 yuda aliposhambulia bwana akawatia wakanaani na waperizi mikononi mwao nao wakawaua watu huko bezeki
 huko ndiko walipomkuta huyo adoni bezeki nao wakapigana naye na kuwafanya wakanaani na waperizi wakimbie
 lakini adoni bezeki alikimbia nao wakamfuatia na kumkamata wakamkata vidole vyake gumba vya mikono na vya miguu
 ndipo adoni bezeki akasema nimewatendea wafalm sabini kama nilivyotendewa na kuwa lisha makombo ya chakula chini ya meza yangu
sasa mungu amenilipa haya kama yale niliyowatendea
wakamleta yerusalemu naye akafa huko
 watu wa yuda wakashambulia pia yerusalemu na kuiteka
wakaupiga mji kwa upanga na kuuchoma kwa moto
 baada ya hayo watu wa yuda wakatelemka kupigana na wakanaani walioishi katika nchi ya vilima yaani negebu na nchi chini ya vilima vya magharibi
 yuda wakakabiliana na wakan aani walioishi hebroni ambayo hapo kwanza iliitwa kiriath arba na kuwashinda sheshai ahimani na talmai
 kutoka huko wakasonga mbele kukabiliana na watu wa lioishi debiri ambayo hapo kwanza uliitwa kiriath seferi
 kalebu akasema mtu atakayewashinda kiriath seferi nitamtoa binti yangu aksa awe mkewe
 basi othnieli mwana wa kenazi ndugu mdogo wa huyo kalebu akawashinda kwa hiyo kalebu akamtoa binti yake aksa akaolewa naye
 aksa alipokuja kwa othnieli akamsisitiza amwombe kalebu baba yake shamba
aksa aliposhuka kutoka juu ya punda wake kalebu akamwuliza je nikufanyie nini akajibu naomba unifanyie upendeleo maalum
kwa kuwa umenipa ardhi huko negebu nipe pia chemchemi za maji
ndipo akampa chemchemi za juu na za chini
 kabila la yuda lilipo ondoka yeriko ambao uliitwa mji wa mitende wakeni ambao walikuwa wazao wa mkewe mose walisafiri pamoja nao katika nyika ya yuda
wakaishi humo miongoni mwa watu karibu na mji wa aradi huko negebu
 basi watu wa yuda wakaenda na wasimeoni ndugu zao kushambulia wakanaani waishio sefathi nao wakauangamiza huo mji kabisa
kwa hiyo huo mji ukaitwa horma a
 watu wa yuda wakatwaa pia gaza ashkeloni na ekroni kila mji na vijiji vyake vinavyouzunguka
 bwana alikuwa pamoja na watu wa yuda
wakaimiliki nchi ya vilima lakini hawakuweza kuwafukuza watu waliokaa katika hiyo tambarare kwa sababu walikuwa na magari ya chuma
 kama vile mose alivyoahidi kalebu alipewa hebroni naye akawafukuza wana watatu wa anaki
 hata hivyo wabenyamini walishindwa kuwafukuza wayebusi waliokuwa wanaishi yerusalemu hivyo hadi leo wayebusi huishi humo pamoja na wabenyamini
 basi nyumba ya yosefu wakashambulia betheli naye bwana likuwa pamoja nao
 walipotuma watu kwenda kupeleleza betheli ambao hapo kwanza uliitwa luzu wale wapelelezi wakaona mtu anatoka mjini nao wakamwambia tuonyeshe jinsi ya kuingia mjini nasi tutakutendea wema
 hivyo akawaonyesha nao wakaupiga mji kwa upanga lakini wakamhifadhi hai yu le mtu na jamaa yake yote
 yule mtu akaende hadi nchi ya wahiti ambapo aliujenga mji na kuuita luzu ambao ndio jina lake hadi leo
a horma hapa maana yake maangamizi
kipindi cha waamuzi kilianza kati ya au othnieli au ehudi au debora au gideoni au waamuzi lakini manase hawakuwafukuza watu wa beth sheani na vijiji vyake au watu wa taanaki na vijiji vyake au watu wa dori na vijiji vyake au watu wa ibleamu na vijiji vyake au watu wa megido na vijiji vyake lakini wakanaani waliazimu kuishi katika nchi ile
 israeli walipopata nguvu wakawatia wakanaani katika kazi ya kulazimish wa lakini kamwe hawakuwafukuza watoke kabisa
 wala efraimu hawakuwafukuza kabisa wakanaani walioishi gezeri bali wakanaani waliendelea kuishi humo miongoni mwao
 vivyo hivyo zabuloni hawakuwafukuza wakanaani walioishi huko kitroni wala walioishi nahaloli ambao walibaki miongoni mwao bali waliwatia katika kazi ya kulazimishwa
 wala asheri hawakuwafukuza wale walioishi huko ako sidoni ahlabu akzibu helba afeki wala rehobu na kwa sababu ya jambo hili waasheri wa kaishi miongoni mwa wakanaani wale wenyeji wa nchi
 wala naftali hawakuwafukuza wale walioishi beth shemeshi wala wale walioishi beth anathi lakini naftali nao pia wakaishi miongoni mwa wakanaani wenyeji wa nchi nao wale walioishi beth shemeshi na beth anathi wakawa watumishi wao katika kazi ya kulazimishwa waamori wakawazuilia wadani kwenye nchi ya vilima kwa maana hawakuwaacha washuke kuingia kwenye sehemu tambarare
 waamori pia wakaendelea kukaa katika mlima heresi katika aiyaloni na shaalbimu lakini mkono wa nyumba ya yosefu ukawalemea nao wakashindwa hata wakalazimika kuingi katika kazi ya kulazimishwa
 mpaka wa waamori ulikuwa kuanzia genge la akrabimu kuendelea hadi sela na kuelekea juu
malaika wa bwana huko bokimu malaika wa bwana akakwea kutoka gilgali hadi bokimu naye akasema niliwapandisha kutoka misri na kuwaingiza katika nchi niliyoapa kuwapa baba zenu
nikasema kamwe sitalivunja agano langu nanyi
 nanyi msifanye agano na watu wa nchi hii bali mtazibomoa madhabahu zao
lakini ninyi hamkunitii mimi
kwa nini mmefanya jambo hili sasa basi ninawaambia kuwa kipindi cha waamuzi kilianza kati ya au samweli azaliwa au samsoni au sauli atawazwa kuwa mfalme au daudi awa mfalme sitawafukuza watoke katikati yenu ila watakuwa miiba kwenu nao miungu yao itakuwa tanzi kwenu
 malaika wa bwana alipomaliza kusema mambo haya kwa waisraeli wote watu wakalia kwa sauti kuu
 wakapaita mahali pale bokimu
nao wakamtolea bwana sadaka
kifo cha yoshua baada ya yoshua kuwapa watu ruhusa waende zao waisraeli wakaenda kwenye urithi wao wenyewe ili kumiliki nchi yao
 watu wakamtumikia bwana siku zote za maisha za yoshua na za wazee walioishi kuliko yoshua ambao walikuwa wameona mambo makuu ambayo bwana alikuwa ametenda kwa ajili ya israeli
 yoshua mwana wa nuni mtumishi wa bwana akafa akiwa na umri wa miaka 
 wakamzika katika nchi ya urithi wake huko timnath heresia katika nchi ya vilima ya efraimu kaskazini ya mlima gaashi
 baada ya kizazi kile chote kukusanywa pamoja na baba zao kika inuka kizazi kingine baada yao ambacho hakikum jua bwana wala matendo yale aliyokuwa ametenda kwa ajili ya waisraeli
 kwa hiyo waisraeli wakatenda maovu machoni pa bwana na kuwatumikia mabaali
 wakamwacha bwana mungu wa baba zao aliyekuwa amewatoa katika nchi ya misri
wakaifuata na kuiabudu miungu mbalimbali ya mataifa yanayowazunguka
wakamkasirisha bwana kwa sababu walimwacha yeye na kutumikia baali na maashtorethi
 hivyo hasira ya bwana ikawaka juu ya israeli naye akawatia mikononi mwa wavamizi waliowateka nyara
akawauza katika mikono ya adui zao pande zote hivyo hawakuweza tena kuwazuia adui zao
 po pote israeli walipotoka kwenda kupigana mkono wa bwana ulikuwa kinyume nao ili kuwashinda kama vile alivyokuwa amewaapia
nao wakawa katika taabu kubwa
 ndipo bwana akawainua waamuzi ambao waliwaokoa katika mikono ya hao watu a timnath heresi unajulikana pia kama timnath sera
waamuzi waliowashambulia
 lakini hawakuwasikiliza hata waamuzi wao bali walifanya uasherati kwa kuifuata miungu mingine na kuiabudu
waligeuka mara na kuiacha njia ambayo baba zao waliiendea yaani njia ya kutii amri za bwana
 kila mara bwana alipowainulia mwamuzi bwana alikuwa pamoja na huyo mwamuzi naye aliwaokoa kutoka mkononi mwa adui zao kwa kipindi chote alichoishi yule mwamuzi
kwa kuwa bwana aliwahurumia kwa sababu ya kilio chao cha huzuni kwa ajili ya wale waliokuwa wakiwatesa na kuwataabisha
 lakini kila mara mwamuzi alipokufa watu walirudia katika hali mbaya ya uovu zaidi kuliko baba zao wakiifuata miun gu mingine kuitumikia na kuiabudu
walikataa kuacha matendo yao maovu na njia zao za ukaidi
 kwa hiyo bwana akawakasirikia sana israeli na kusema kwa kuwa taifa hili limevunja agano lile nililofany na baba zao na hawakunisikiliza mimi nami sitafukuza taifa lo lote ambalo yoshua aliliacha alipokufa
 nitayatumia ili nipate kuwapima israeli na kuona kama wataishika njia ya bwana na kuenenda katika hiyo kama baba zao walivyofanya
 bwana alikuwa ameyaacha hayo mataifa yabaki hakuyaondoa mara moja kwa kuyatia mikononi mwa yoshua
mataifa yaliyobaki katika ile nchi haya ndiyo mataifa bwana aliyoyaacha ili kuwajaribu waisraeli wote ambao hawakujua vita yo yote ya kanaani alifanya hivi ili tu kuwafundisha wazao wa waisraeli ambao hawakuwa wamejua vita hapo awali wafalme watano wa wafilisti wakanaani wote wasidoni wahivi waishio katika milima ya lebanoni kuanzia mlima wa baal hermoni hadi lebo hamathi
 waliachwa ili kuwajaribu waisraeli kuona kama wangetii amri za bwana alizokuwa amewapa baba zao kwa mkono wa mose
 waisraeli wakaishi miongoni mwa wakanaani wahiti waamori waperizi wahivi na wayebusi
 wakawaoa binti zao nao wakawatoa binti zao waolewe na wana wa hayo mataifa na kuitumikia miungu yao
othnieli waisraeli wakafanya maovu machoni pa bwana wakamsahau bwana mungu wao na kutumikia mabaali na maashera
 hasira ya bwana ikawaka dhidi ya israeli hivyo akawauza na kuwatia mikononi mwa kushan rishathaimu mfalme wa aram naharaimu ambaye israeli walikuwa chini yake wakimtumikia kwa muda wa miaka minane
 walipomlilia bwana ak awainulia mwokozi othnieli mwana wa kenazi ndugu mdogo wa kalebu
 roho wa bwana akaja juu yake hivyo akawa mwamuzi wa israeli akaenda vitani
bwana akamtia kushan rishathaimu mfalme wa aramu mikononi mwa othnieli naye akamshinda
 hivyo nchi ikawa na amani kwa muda wa miaka arobaini mpaka othnieli mwana wa kenazi alipokufa
ehudi waisraeli wakafanya yaliyo maovu mbele za bwana tena kwa kuwa walifanya maovu hayo bwana akamtia nguvu egloni mfalme wa moabu dhidi ya israeli
 egloni akawataka waamoni na waamaleki waungane naye akaja kuishambulia israeli nao wakatwaa mji wa mitende b
 waisraeli wakawa chini ya egloni mfalme wa moabu kwa muda wa miaka kumi na minane
 waisraeli wakamlilia tena bwana naye akawapa mwokozi ehudi mtu wa shoto mwana wa gera mbenyamini
waisraeli wakamtuma kwa egloni mfalme wa moabu ushuru kwa mkono wa ehudi
 basi ehudi alikuwa ametengeneza upanga wenye makali kuwili urefu wake ni kama dhiraa moja c akaufunga upanga huo ndani ya nguo yake kwenye paja lake la mkono wa kuume
 akamkabidhi ushuru egloni mfalme wa moabu ambaye alikuwa mtu mnene sana
 baada ya ehudi kumkabidhi ule ushuru wale watu waliokuwa wameubeba huo ushuru aliwaruhusu waende zao
 yeye mwenyewe akafuatana nao hadi kwenye sanamu ya kuchora kwenye mawe karibu na gilgali ndipo yeye akarudi akafika kwa egloni na kusema ee mfalme ninao ujumbe wa siri kwa ajili yako
mfalme akasema nyamazeni kimya nao wale waliomhudumia wote wakamwacha wakatoka nje
 ndipo ehudi akamsogelea alipokuwa ameketi peke yake kwenye chumba cha juu cha jumba lake la kifalme la majira ya kiangazi na kusema ninao ujumbe kutoka kwa mungu kwa ajili yako
mfalme alipokuwa anainuka kutoka kwenye kiti chake ehudi a aram naharaimu ndiyo mesopotamia
b mji wa mitende ndio yeriko
c dhiraa moja ni sawa na sentimita 
waamuzi akaunyoosha mkono wake wa kushoto na kuufuta ule upanga aliokuwa ameufunga kwenye paja lake la kulia na kuuchomeka tumboni mwa mfalme egloni kwa nguvu
 hata mpini nao ukazama tumboni pamoja na upanga wenyewe nao upanga ukatokea mgongoni mwake
ehudi hakuuchomoa huo upanga nayo mafuta yakashikamana juu ya panga
 ehudi akatoka nje barazani akamfungia milango ya chumba cha juu na kuifunga kwa funguo
 baada ya kuondoka watumishi wakaja na kukuta milango ya chumba cha juu imefungwa kwa funguo
wakasema bila shaka amejipumzisha kwenye chumba cha ndani cha nyumba yake ya majira ya kiangazi
 wakangoja hata wakawa na fadhaa basi alipokuwa hakufungua milango ya chumba wakachukua funguo na kuifungua
tazama wakaona bwana wao amelala sakafuni amekufa
 walipokuwa angali wanangoja ehudi akatoroka akapita hapo kwenye sanamu ya kuchora kwenye mawe na kukimbilia seira
 alipofika huko akapiga tarumbeta katika nchi ya vilima ya efrahim nao waisraeli wakatelemka pamoja naye kutoka vilimani yeye akiwa anawaongoza
 akawaagiza nifuateni kwa kuwa bwana amewatia moabu adui zenu mkononi mwenu
kwa hiyo wakatelemka wakamfuata wakavishika vivuko vya yordani kuelekea moabu wala hawakuacha mtu ye yote kuvuka
 wakati huo wakawaua wamoabu watu waume wapatao wote walikuwa wenye nguvu na mashujaa hakuna mtu ye yote aliyetoroka
 siku ile moabu wakashi ndwa na israeli nayo nchi ikawa na amani kwa miaka themanini
shamgari baada ya ehudi akaja shamgari mwana wa anathi aliyewapiga wafilisti kwa fimbo iliyochongoka ya kuongozea ng ombe
naye pia akawaokoa waisraeli
debora baada ya ehudi kufa waisraeli wakafanya tena maovu machoni pa bwana
 hivyo bwana akawatia mikononi mwa yabini mfalme wa kanaani aliyetawala huko hazori
jemadari wa jeshi lake alikuwa sisera aliyeishi huko haroshethi hagoyimu a
 kwa kuwa sisera alikuwa na magari ya chuma a haroshethi hagoyimu hapa ina maana haroshethi ya mataifa
yapatayo naye alikuwa amewatesa waisraeli kwa ukatili kwa muda wa miaka ishirini waisraeli wakamlilia bwana wakaomba msaada
 debora nabii mwanamke mkewe lapidothi ndiye aliyekuwa anaamua israeli wakati ule
 debora alikuwa akiketi chini ya mtende wa debora uliokuwa kati ya rama na betheli katika nchi ya vilima ya efraimu nao waisraeli wakaja kwake ili awaamue
 akatuma wamwite baraka mwana wa abinoamu kutoka kedesh huko naftali na kumwambia bwana mungu wa israeli anak uagiza nenda chukua wanaume toka naftali na zabuloni mwende mlima tabori
 nitamshawishi sisera jemadari wa jeshi la yabini pamoja na magari yake na jeshi lake hadi mto kishoni na kumtia mikononi mwako
 baraka akamwambia ukienda pamoja nami nitakwenda laki ni usipokwenda pamoja nami sitakwenda
 debora akamwambia hakika nitakwenda pamoja nawe lakini njia unayoiendea haitakupa heshima wewe kwa kuwa bwana atamtia sisera mikononi mwa mwanamke
hivyo debor akaenda pamoja na baraka mpaka kedeshi mahali ambapo baraka aliwaita zabuloni na naftali
watu wakamfuata baraka naye debora pia akaenda pamoja naye
 basi heberi mkeni al ikuwa amejitenga na wakeni wengine yaani wazao wa hobabu mkwewe mose naye akapiga hema lake karibu na ule mti mkubwa wa mwaloni ulioko saananimu karibu na kedeshi
 sisera alipoambiwa kuwa baraka mwana wa abinoamu alikuwa amepanda mlima tabori sisera akakusanya pamoja magari yake yote ya chuma na watu wote waliokuwa pamoja naye kuanzia haroshethi hagoyimu mpaka mto wa kishoni
 ndipo debora akamwambia baraka nenda hii ndiyo siku ambayo bwana amemtia sisera mikononi mwako
je bwana hakukutangulia mbele ya ko hivyo baraka akashuka kutoka mlima tabori akifuatwa na watu 
 bwana akamfadhaisha sisera na magari yake yote pamoja na jeshi lake lote kwa upanga mbele ya baraka naye sisera akaliacha gari lake na kukimbia kwa miguu
 lakini baraka akafuatia magari pamoja na jeshi mpaka haroshethi h agoyimu
jeshi lote la sisera likaanguka kwa upanga wala hakuna hata mtu mmoja aliyesalia
waamuzi sisera hata hivyo akakimbia kwa miguu mpaka kwenye hema la yaeli mkewe heberi mkeni kwa sababu palikuwa na uhusiano wa kirafiki kati ya yabini mfalme wa hazori na ukoo wa heberi mkeni
 yaeli akaenda kumlaki sisera na kumwambia karibu bwana wangu karibu ingia ndani kabisa
us iogope
basi sisera akaingia ndani ya hema ya yaeli naye akamfunika kwa blanketi nene
 akamwambia nina kiu tafadhali nipe maji ya kunywa
ndipo akafungua kiriba cha maziwa na kumpa akanywa kisha akamfunika
 naye sisera akamwambia simama mlangoni pa hema na mtu ye yote akija na kukuuliza je kuna mtu ye yote hapa sema hapana
 ndipo yaeli mkewe heberi akatwaa kigingi cha hema akachukua nyundo mkononi mwake akamwendea polepole akiwa amelala usingizi akiwa amechok a
akakigongomea kile kigingi kwenye paji la us wake kikapenya hata kuingia ardhini naye akafa
 baraka akakaribia akimfuatia sisera yaeli akatoka kumlaki
akamwambia njoo nitakuonyesha mtu unayemtafuta
hivyo wakaingia ndani ya hem wakiwa wamefuatana na tazama sisera alik uwa amelala humo akiwa amekufa na hicho kigi ngi cha hema kikiwa kimegongomewa kupitia paji la uso wake
 basi siku ile mungu akamshinda yabini mfalme wa kanaani mbele ya israeli
 nao mkono wa waisraeli ukaendelea kuwa na nguvu zaidi na zaidi dhidi ya yabini mfalme wa kanaani mpaka wakamwangamiza
wim ndipo debora na baraka mwana wa abinoamu wakaimba wimbo huu bo wa debora wakuu katika israeli wanapoongoza wakati watu wanapojitoa kwa hiari yao wenyewe mhimidini bwana sikieni hili enyi wafalme sikilizeni enyi watawala nitamwimbia bwana nitaimba kwa wimbo nitamhimidi bwana mungu wa israeli
 ee bwana ulipotoka katika seiri ulipopita katika mashamba ya edomu nchi ilitetemeka mbingu nazo zikamwaga naam mawingu yakamwaga maji
 milima ilitetemeka mbele za bwana hata ule wa sinai mbele ya bwana mungu wa israeli
 katika siku za shamgari mwana wa anathi katika siku za yaeli barabara kuu hazikuwa na watu wasafiri walipita njia za kando
 mashujaa walikoma katika israeli walikoma mpaka mimi debora nilipoinuka nilipoinuka kama mama katika israeli
 walipochagua miungu migeni vita vilikuja katika malango ya mji hapakuonekana ngao wala mkuki miongoni mwa mashujaa katika israeli
 moyo wangu pamoja na wakuu wa israeli pamoja na wale wanao jitoa wenyewe kwa hiari yao miongoni mwa watu
mhimidini bwana nanyi mpandao punda weupe mkiketi juu ya matandiko ya thamani nanyi mtembeao barabarani fikirini juu ya sauti za waimbaji mahali pa kunyweshea maji
wanasimulia matendo ya haki ya bwana matendo ya haki ya mashujaa wake katika israeli
ndipo watu wa bwana walipotelemka malangoni pa mji
 amka amka debora amka amka uimbe ee baraka inuka chukua mateka wako uliowateka ee mwana wa abinoamu
 ndipo mabaki ya watu wakashuka kutoka tabori dhidi ya wenye nguvu watu wa bwana wakashuka dhidi ya mashujaa wenye nguvu
 kutoka efraimu wakaja watu ambao chimbuko lao ni amaleki benyamini akiwa miongoni mwa watu waliokufuata
kutoka makiri wakashuka viongozi na kutoka zabuloni wale washikao fimbo ya jemadari
 wakuu wa isakari walikuwa pamoja na debora naam isakari alikuwa pamoja na baraka wakija nyuma yake kwa mbio wakielekea bondeni
katika jamaa za reubeni palikuwa na kujihoji kukubwa moyoni
waamuzi kwa nini ulikaa kati kati ya mazizi ya kondoo kusikiliza sauti ya filimbi zinazoita makundi katika jamaa za reubeni palikuwa na kujihoji kukubwa moyoni
 giliadi alikaa ng ambo ya yordani
naye dani kwa nini alikaa kwenye merikebu siku nyingi asheri alikaa kwa utuliv ufuoni mwa bahari akikaa kwenye ghuba zake ndogo
 watu wa zabuloni walihatirisha maisha yao vile vile nao watu wa naftali
 wafalme walikuja na kufanya vita wafalme wa kanaani walipigana huko taanaki karibu na maji ya megido lakini hawakuchukua fedha wala nyara
 kutoka mbinguni nyota zilipigana nyota kutoka katika njia zake zilipigana na sisera
 mto wa kishoni uliwasomba ule mto wa zamani mto wa kishoni
songa mbele ee nafsi yangu kwa ujasiri ndipo kwato za farasi zikafanya mshindo farasi wake wenye nguvu huenda mbio kwa kurukaruka
 malaika wa bwana akasema merozi alaaniwe walaaniwe watu wake kwa uchungu kwa kuwa hawakuja kumsaidia bwana kumsaidia bwana dhidi ya hao wenye nguvu
 yaeli abarikiwe kuliko wanawake wote mkewe heberi mkeni abarikiwe kuliko wanawake wote waishio kwenye mahema
 aliomba maji naye akampa maziwa kwenye bakuli la heshima akamletea maziwa mgando
 akanyosha mkono wake akashika kigingi cha hema mkono wake wa kuume ukashika nyundo ya fundi akampiga sisera kwa hiyo nyundo akamtoboa kichwa chake
akakipiga kichwa chake kwa nguvu akiisha kukitoboa kichwa chake na kumchoma kwenye paji lake la uso
 aliinama miguuni pa yaeli akaanguka pale alipoinama hapo ndipo alipoanguka akiwa amekufa
 kupitia dirishani mama sisera alichungulia mbona gari lake linachelewa kufika mbona vishindo vya magari yake vimechelewa wanawake wake wenye busara kuliko wengine wote wakamjibu naam husema moyoni mwake je hawapati na kugawanya nyara msichana mmoja au wawili kwa kila mtu
mavazi ya rangi mbali mbali kwa sisera kuwa nyara mavazi ya rangi mbali mbali yaliyotariziwa
mavazi yaliyotariziwa vizuri kwa ajili ya shingo yangu yote haya kuwa nyara adui zako wote na waangamie ee bwana bali wote wakupendao na wawe kama jua lichomozavyo kwa nguvu zake
hivyo nchi ikawa na amani kwa miaka arobaini
gide waisraeli wakafanya tena yaliyo maovu mbele za bwana naye kwa miaka saba bwana akawatia mikononi mwa wamidiani
 mkono wa midiani ukawa na nguvu dhidi ya israeli na kwa ajili ya wamidiani waisraeli wakajitengenezea mahali pa kujificha milimani kwenye mapango na ngome
 kila wakati waisraeli walipopanda mazao mashambani wamidiani waameleki na mataifa mengine ya mashariki walivamia nchi yao
 wakapiga kambi katika mashamba yao na kuharibu mazao ya nchi yote hadi kufikia gaza wala hawakuacha kiumbe cho chote kilicho hai kwa waisraeli iwe kondoo au ng ombe au punda
 walipanda na mifugo yao na mahema ya o mfano wa makundi ya nzige
ilikuwa haiwezekani kuwahesabu watu na ngamia zao wakavamia nchi ili kuiharibu
 waisraeli wakafanywa kuwa maskini sana na wamidiani hata israeli wakamlilia bwana kuomba msaada
oni waisraeli walipomlilia bwana kwa sababu ya wamidiani bwana akawapelekea nabii ambaye aliwaambia hili ndilo bwana mungu wa israeli asemalo niliwapandis ha mtoke misri toka nchi ya utumwa
 nikawanyakua kutoka mkononi mwa wamisri na kutoka mkononi mwa watesi wenu wote
nikawafukuza watoke mbele yenu nami nikawapa ninyi nchi waamuzi yao
 nikawaambia m imi ndimi bwana mungu wenu msiiabudu miungu ya waamori ambayo mnakaa katika nchi yao lakini ninyi hamkuitii sauti yangu
 malaika wa bwana akaj akaketi chini ya mti wa mwaloni huko ofra ambao ulikuwa mali ya yoashi mwebiezeri ambalo mwanawe gideoni alikuwa akipepeta ngano penye shinikizo la kukamulia zabibu ili kuificha wamidiani wasiione
 malaika wa bwana alipomtokea gideoni akam wambia bwana yu pamoja nawe ewe shujaa mwenye nguvu
 gideoni akajibu ee bwana wangu kama bwana yu pamoja nasi mbona mambo haya yote yametutokea yako wapi basi yale matendo yake makuu baba zetu waliyotusimulia juu yake waliposema je bwana hakutupandisha kutoka misri lakini sasa bwana ametuacha na kututia katika mkono wa midiani
 bwana akamgeukia na kusema enenda kwa uwezo wako huu ukawaokoe israeli kutoka mkononi mwa wamidiani
je si mimi ninayekutuma wewe gideoni akauliza ee bwana wangu nitawezaje kuwaokoa israeli ukoo wangu ndio dhaifu kuliko zote katika manase nami ndiye mdogo wa wote katika jamaa yangu
 bwana akamjibu nitakuwa pamoja nawe nawe utawapiga wa midiani kana kwamba walikuwa ni mtu mmoja
 gideoni akajibu kama basi nimepata kibali machoni pako nipe ishara kuonyesha kweli kwamba ni wewe unayesema nami
 tafadhali ninakuomba us iondoke hapa mpaka nitakaporudi na kukuletea sadaka yangu na kuiweka mbele yako
naye bwana akamwambia nitangoja mpaka utakaporudi
 gideoni akaingia ndani ya nyumba yake na kuandaa mwana mbuzi pamoja na kuoka mikate isiyotiwa chachu kutokana na efa moja ya unga akaweka nyama kwenye kikapu na mchuzi kwenye chungu akamletea huyo malaika hapo nje chini ya mti wa mwaloni na kumpa
 malaika wa mungu akamwambia itwae nyama na mikate isiyotiwa chachu uviweke juu ya mwamba huu na umimine huo mchuzi juu yake
gideoni akafanya hivyo
 malaika wa bwana akainyosha fimbo iliyokuwa mkononi mwake ncha yake ikagusa ile nyama na ile a efa moja ni sawa na lita 
mikate isiyotiwa chachu nao moto ukatoka kwenye mwamba ukateketeza ile nyama na ile mikate
malaika wa bwana akatoweka kutoka machoni pake
 gideoni alipotambua kuwa ni malaika wa bwana akapiga kelele kwa mshangao akasema o le wangu bwana mwenyezi kwa kuwa nimemwona malaika wa bwana uso kwa uso lakini bwana akamwambia amani iwe kwako usiogope
hutakufa
 hivyo gideoni akamjengea bwana madhabahu mahali pale na kupaita yehova shalom b
mpaka leo ingalipo imesimama huko ofra ya waabiezeri
 usiku ule ule bwana akamwambia mchukue ng ombe dume wa baba yako yaani yule wa pili mwenye miaka saba na ubomoe ile madhabahu ya baali aliyo nayo baba yako na ukaikate ile ashera iliyo karibu nayo
 kisha mjengee bwana mungu wako madhabahu halisi kwa taratibu zake juu ya huu mwamba
kwa kutumia kuni za hiyo nguzo ya ashera uliyoikatakata mtoe sadaka huyo dume wa pili kuwa sadaka ya kuteketezwa
 basi gideoni akawachukua watumishi wake kumi na kufanya kama bwana alivyomwambia
lakini kwa kuwa aliwaogopa jamaa yake na watu wa mji akafanya haya usiku badala ya mchana
 watu wa mji walipoamka asubuhi tazama madhabahu ya baali imebomolewa na nguzo ya ashera iliyokuwa karibu nayo imekatwakatwa na yule ng ombe wa pili ametolewa sadaka juu ya madhabahu iliyojengwa upya wakaulizana ni nani aliyetenda mambo haya walipochunguza kwa makini wakaambiwa ni gideoni mwana wa yoas hi ndiye aliyetenda hivi
 watu wa mji wakamwambia yoashi mlete mwanao hapa
ni lazima afe kwa sababu amebomoa madhabahu ya baali na kukatakata nguzo ya ashera iliyokuwa karibu nayo
 lakini yoashi akauambia ule umati uliokuwa umezunguka ukiwa kinyume naye je ninyi mtamtetea baali mnajaribu kumwokoa ye yote mwenye kumpigania atauawa kufikia kesho asubuhi kama baali ni mungu kweli anaweza kujitetea mwenyewe wakati mtu anapobomoa madhabahu yake
 basi siku ile wakamwita gideoni yerub baali yaani baali b yehova shalom maana yake bwana ni amani
waamuzi na ashindane naye kw sababu amebomoa madhabahu yake
 basi wamidiani wote waamaleki na mataifa mengine ya mashariki wakaunganisha majeshi yao wakavuka ng ambo ya yordani na kupiga kambi katika bonde la yezreeli
 ndipo roho wa bwana ikamjia gideoni akapiga tarumbeta akiwaita waabiezeri ili wamfuate
 akatuma wajumbe wa ende katika manase yote akiwataka wachukue silaha na pia katika asheri zabuloni na naftali nao wakakwea ili kukutana nao
 gideoni akamwambia mungu kama utawaokoa waisraeli kwa mkono wangu kama ulivyoahidi tazama nitaweka ngozi ya kondoo kwenye kiwanja cha kupuria nafaka na kama utakuwepo umande juu ya ngozi tu nayo ardhi yote ikiwa kavu ndi po nitakapojua kuwa utaokoa israeli kwa mkono wangu kama ulivyosema
 hivyo ndivyo ilivyotokea
gideoni akaamka asubuhi na mapema kesho yake akaikamua ile ngozi umande ukatoka maji ya kujaa bakuli
 kisha gideoni akamwambia bwana usinikasirikie
ninaomba nifanye ombi moja lingine
niruhusu nifanye jaribio jingine moja kwa ngozi hii
wakati huu uifanye ngozi hii kavu na ardhi yote ifunikwe na umande
 usiku ule mungu akafanya hivyo ngozi ile ilikuwa kavu nayo ardhi yote ikafunikwa na umande
gidioni awashinda wamidiani ndipo yerubaali yaani gideoni na lile jeshi lililokuwa pamoja naye wakaondoka asubuhi na mapema na kupiga kambi kando ya chemchemi ya harodi
kambi ya wamidiani ilikuwa kaskazini yao katika bonde karibu na kilima cha more
 bwana akamwambia gideoni jeshi lililo pamoja nawe ni kubwa sana kwa mimi kuwatia wamidiani mikononi mwao
ili kwamba israeli asije akajisifu juu yangu akisema mkono wangu ndio ulioniokoa kwa hiyo sasa tangaza jeshi lote likiwa linasikia kwamba ye yote anayeogopa na kutetemeka yeye na arudi nyumbani aondoke katika mlima gileadi
hivyo watu walirudi wakabaki 
 lakini bwana akamwambia gideoni idadi ya jeshi bado ni kubwa wapeleke chini katika maji nami nitawa jaribu huko kwa ajili yako
kama nikikuambia huyu atakwenda pamoja nawe yeye atakwenda lakini kama nikisema huyu hatakwenda pamoja nawe yeye hatakwenda
 hivyo gideoni akalileta lile jeshi chini kwenye maji naye bwana akamwambia gideoni watenge upande mmoja wale wote wanywao maji kwa ulimi kama vile mbwa anywavyo wale wote wapigao magoti ili kunywa wakipeleka mikono yao vi nywani mwao waweke upande mwingine
 idadi ya wale waliokunywa kwa kulamba lamba walikuwa lakini wengine wote katika je shi walipiga magoti ili kunywa
 bwana akamwambia gideoni kwa hao watu waliolamba ma ji nitawaokoa ninyi nami nitawatia wamidiani mkononi mwako
waache hao watu wengine wote warudi kila mmoja nyumbani mwake
 hivyo gideoni akawaacha wale waisraeli wengine kila mmoja aende kwenye hema yake
akabakia na wale ambao walichukua vyakula na tarumbeta za wale wenzao
basi kambi ya wamidi ani ilikuwa chini yake bondeni
 usiku ule ule bwana akamwambia gideoni ondoka ushuke kambini kwa kuwa nimeitia mkononi mwako
 lakini kama unaogopa kushambulia shuka kambini pamoja na mtumishi wako pura nawe sikiliza wanayosema
hatimaye utatiwa moyo kushambulia kambi
basi yeye na pura mtumishi wake wakashuk na kufikia walinzi wa mbele wenye silaha waliokuwa mle kambini
 wamidiani waameleki na mataifa mengine yote ya mashariki walikaa bondeni nao walikuwa mfano wa nzige kwa wingi wao
ngamia zao hazikuweza kuhesabika wingi wao ulikuwa kama mchanga wa ufuoni mwa bahari
 gideoni alifika wakati huo huo kukiwa na mtu mmoja aliyekuwa anamweleza mwenzake ndoto yake akisema niliota ndoto tazama mkate wa shayiri ulioviringana ulianguka katika kambi moja ya wamidiani ukaipiga na ikaanguka nao ukaipin dua juu chini na hema ikaporomoka chini
 rafiki yake akamjibu habari hii si kitu kingine zaidi ya upang wa gideoni mwana wa yoashi mwisraeli
mungu amewatia wamidiani na jeshi lote mkononi mwake
 gideoni alipoisikia hiyo ndoto na tafsiri yake akamwabudu mungu
akarudi kwenye kambi ya israeli na kusema inukeni bwana amelitia jeshi la wami diani mkononi mwenu
 akawagawa wale watu katika makundi matatu akawakabidhi tarumbeta mikononi mwao wote na mitungi isiyokuwa na maji yenye waamuzi mienge ndani yake
 akawaambia nitazameni fanyeni kama nitakavyofanya nitakapofika mwisho wa kambi mfanye kama nitakavyofanya
 wakati mimi na wale walio pamoja nami wote tutakapopiga tarumbeta zetu ninyi nanyi pigeni tarumbeta pande zote za kambi na mpige kelele mseme upanga wa bwana na wa gideoni
 gideoni na wale watu mia moja waliokuwa pamoja naye wakafika mwisho wa kambi usiku mwanzoni mwa zamu ya kati mara tu walipokuwa wamebadili za mu wakapiga zile tarumbeta zao na kuvunja ile mitungi iliyokuwa mikononi mwao
 yale makundi matatu yakapiga tarumbeta na kuvunja mitungi
wakashika mienge kwa mikono yao ya kushoto na katika mikono yao ya kuume tarumbeta ili kuzipiga wakapaza saut zao upanga wa bwana na wa gideoni wakasimama kila mtu mahali pake kuizunguka kambi pande zote wamidiani wote wakakimbia huku wakipiga kelele
 walipozipiga zile tarumbeta bwana akafanya watu katika kambi yote kugeuziana upanga kila mmoja na mwenziwe
jeshi likakimbia mpaka beth shita kuelekea sereraa hadi mpakani mwa abel mehola karibu na tabathi
 watu wa israeli wakaitwa kutoka naftali asheri na manase wakawafuatia wamidiani
 gideoni akatuma wajumbe katika nchi yote ya vilima vya efraimu akisema telemkeni dhidi ya wamidiani na mkazuie vivuko vya maji mbele yao hadi beth bara na pia yordani
hivyo watu wote wa efraimu wakakutanika pamoja na kuzingira mto wa yordani hadi bethbara
 wakawakamata wakuu wawili wa midiani orebu na zeebu
wakamwulia orebu pale penye mwamba wa orebu na zeebu wakamwulia penye shinikizo la kukamulia divai la zeebu
wakawafuatia wamidiani na kuleta vichwa vya orebu na zeebu kwa gideoni huko ng ambo ya yordani
ushindi wa gideoni na kulipiza kisasi basi waifraimu wa kamwuliza gideoni mbona mmetutenda hivi kwa nini hukutuita ulipokwenda ku pigana na wamidiani wakawalaumu kwa ukali sana
 gideoni akawajibu nilichofanya mimi ni nini kulinganisha na kile ninyi mlichofanya je a serera au seretha
kuokoa masazo ya zabibu za efraimu si bora kuliko mavuno kamili ya zabibu ya abiezeri mungu amewatia orebu na zeebu hao viongozi wa wamidiani mikononi mwenu
je mimi niliweza kufanya nini kulinganisha na mlichofanya ninyi alip osema hili hasira yao dhidi yake ikatulia
 gideoni akiwa pamoja na wale watu waliofuatana naye wakiwa wamechoka na wenye njaa lakini bado wakiwafuatia wakafika yordani na kuuvuka
 akawaambia watu wa sukothi tafadhali lipatie ni jeshi langu mikate kwa maana wamechoka nami ningali ninawafuatia zeba na sa lmuna wafalme wa midiani
 lakini maafisa wa sukothi wakasema je mikono ya zeba na salmuna tayari mnayo sasa ili tuweze kulipatia jeshi lako mikate gideoni akajibu kwa ajili ya hilo tu bwana atakapowatia zeba na salmuna mkononi mwangu nitaichana nyama ya miili yenu kwenye miiba ya nyikani na kwenye michongoma
 kutoka hapo alikwea mpaka penieli na kutoa ombi lile lile laki ni nao watu wa penueli wakamjibu kama watu wa sukothi walivyokuwa wamemjibu
 hivyo akawaambia watu wa penieli nitakaporudi baada ya kushinda nitaubomoa mnara huu
 wakati huu zeba na salmuna walikuwa karkori wakiwa na jesh lenye watu wapatao wale wote waliokuwa wamesalia wa mataifa ya mashariki kwa kuwa watu wapatao wenye panga walikuwa wameuawa
 basi gideoni akakwea kwa njia ya wasafiri mashariki ya noba na yogbeha na kulishambulia jeshi bila lenyewe kushuku lo lote
 zeba na salmuni hao wafalme wawili wa midiani wakakimbia lakini yeye gideoni akawafuatia na kuwakamata akalishinda hilo jeshi lao lote
 gideoni mwana wa yoashi akarudi kutoka vitani kwa kupitia mwinuko wa heresi
 akamkamata kijana mmoja wa sukothi na kumwuliza maswali naye yule kijana akamwandikia majina ya maafisa sabini wa sukothi ambao ni viongozi wa mji
 ndipo gideoni akaja na kuwaambia watu wa sukothi tazama hapa wapo zeba na salmuna mlionisimanga kwa ajili yao mkisema je mikono ya zeba na salmuna tayari mnayo sasa ili tuweze kulipatia jeshi lako mikate akawachukua hao viongozi wa mji na waamuzi kuwafundisha watu wa sukothi somo kwa kuwaadhibu kwa miiba na michongoma ya nyikani
 pia akaubomoa mnara wa penieli na kuwaua watu wa mji
 kisha akawauliza zeba na salmuna ni watu wa aina gani mliowaua huko tabori wakajibu ni watu kama wewe kila mmoja wao akiwa na nafasi ya uana wa mfalme
 gideoni akajibu hao walikuwa ndugu zangu wana wa mama yangu hasa
hakika kama aishivyo bwana kama mngekuwa mmewaacha hai mimi nisingewauwa ninyi
 akamgeukia yetheri mwanawe mzaliwa wa kwanza akasema waue hawa lakini yetheri hakuufuta upanga wake kwa sababu aliogopa kwa kuwa alikuwa bado kijana mdogo tu
 zeba na salmuna wakasema njoo ufanye hivyo wewe mwenyewe
alivyo mtu ndivyo zilivyo nguvu zake
hivyo gideoni akatoka mbele na kuwaua naye akayaondoa mapambo kwenye shingo za ngamia zao
kisibau cha gideoni waisraeli wakamwambia gideoni ututawale wewe wanao na wana wa wana wako kwa kuwa umetuokoa kutoka mkononi mwa wamidiani
 lakini gideoni akawaambia mimi sitatawala juu yenu wala wanangu hawatatawala juu yenu
bwana ndiye atakayetawala juu yenu ninyi
 naye akasema ninalo ombi moja kwamba kila mmoja wenu anipatie kipuli kutoka kwenye fungu lake la nyara
ilikuwa desturi ya waishmaeli kuvaa vipuli vya dhahabu
 wakajibu tutafurahi kuvitoa
hivyo wakatanda vazi ch ini na kila mwanaume akatupia juu yake pete kutoka kwenye fungu lake la nyara
 uzito wa pete za dhahabu alizoomba zilifikia shekeli a bila kuhesabu mapambo mengine pete za masikio na mavazi ya zambarau yaliyovaliwa na wafalme wa midiani au mikufu iliyokuwa kwenye shingo za ngamia zao
 gideoni akatengeneza kisibau kwa kutumia ile dhahabu ambacho alikiweka katika mji wake yaani ofra
waisraeli wote wakafanya uasherati kwa kukiabudu huko nacho kikawa mtego kwa gideoni na jamaa yake
 hivyo midiani ikashindwa mbele ya israeli nayo haikuinua kichwa ch ake tena
wakati wa a shekeli ni sawa na 
 kilograms
siku za uhai wa gideoni nchi ikafurahia amani miaka arobaini
kifo cha gideoni yerub baali akarudi kwenda kuishi katika nyumba yake
 alikuwa na wana sabini wa kwake mwenyewe kwa kuwa alikuwa na wake wengi
 suria wake aliyekuwa anaishi huko shekemu pia alimzalia mwana ambaye alimwita abimeleki
 gideoni mwana wa yoashi akafa akiwa na umri mzuri wa uzee na akazikwa katika kaburi la yoashi baba yake huko ofra ya waabiezeri
 mara tu alipokufa gideoni waisraeli wakarudia hali ya uovu na kufanya uasherati kwa kuabudu mabaali
wakamsimamisha baali berithi kuwa mungu wao na wala hawakumkumbuka bwana mungu wao aliyewaokoa kutoka mkononi mwa adui zao wote kutoka kila upande
 pia wakashindwa kuitendea mema jamaa ya yerub baali yaani gideoni kwa ajili ya mambo yote mema aliyokuwa amefanya kwa ajili yao
abimeleki ajaribu kuanzisha ufalme siku moja abimeleki mwana wa yerub baali akaenda kwa ndug wa mama yake huko shekemu na kuwaambia yeye na ukoo wote wa mama yake akisema waulizeni watu wote wa shekemu l ipi lililo bora kwenu kutawaliwa na wana wote sabini wa yerub baali au mtu mmoja peke yake kumbukeni kwamba mimi ni mfupa wenu nyama yenu hasa
 ndugu za mama yake walipowaeleza watu wote wa shekemu wakaelekea kumkubali abimeleki kwa kuwa walisema yeye ni ndugu yetu
 wakampa shekeli sabinia za fedha kutoka katika hekalu la baal berithi naye abimeleki akaitumia kuajir watu ovyo wasiojali wakawa ndio wafuasi wake
 akaenda nyumbani kwa baba yake huko ofra na juu ya jiwe moja wakawaua ndugu zake sabini ambao ni wana wa yerub baali
lakini yothamu mwana mdogo wa wote wa yerub baali akaokoka kwa kujificha
 ndipo watu wote wa shekemu na beth milo wakakusanyika pamoja chini ya mti mkubwa wa mwaloni penye nguzo iliyoko shekemu wakamvika abimeleki taji kuwa mfalme
a shekeli sabini za fedha ni sawa na kilo 
 waamuzi yothamu alipoambiwa hayo akapanda juu ya kilele cha mlima ge rizimu akawapazia sauti yake akawaambia nisikilizeni enyi watu wa shekemu ili mungu naye apate kuwasikiliza ninyi
 siku moja miti ilitoka ili kwenda kujitawazia mfalme
ikauambia mzeituni wewe uwe mfalme wetu
lakini mzeituni ukaiji bu je niache kutoa mafuta yangu ambayo kwayo miungu na wanadamu huheshimiwa ili nikawe juu ya miti
 kisha miti ikauambia mtini njoo na uwe mfalme wetu lakini mtini ukaijibu je niache kutoa matunda yangu mazuri na matamu ili niende nikawe juu ya miti ndipo miti ikauambia mzabibu njoo na uwe mfalme wetu
 lakini mzabibu ukaijibu je niache kutoa divai yangu inayofurahisha miungu na wanadamu ili nikawe juu ya miti mwishoni miti yote ikauambia mti wa miiba njoo na uwe mfalme wetu
 nao mti wa miiba ukaijibu kama kweli mnataka niwe mfalme wenu basi njoni mpate kupumzika chini ya kivuli changu lakini kama sivyo moto nautoke kwenye mti wa miiba ukateketeze mierezi ya lebanoni basi ikiwa mmetenda kwa uaminifu na heshima kumfanya abimeleki kuwa mfalme na kama mmetendea vema kwa yerub baali na jamaa yake kama alivyostahimili kwa kuwa baba yangu aliwapigania ninyi na kuhatirisha nafsi yake na kuwaokoa ninyi kutoka mikononi mwa wamidiani lakini leo mmeasi dhidi ya jamaa ya baba yangu na kuwaua wanawe sabini juu ya jiwe moja nanyi mkamfanya abimeleki mwana wa mwanamke mtumwa kuwa mfalme juu ya shekemu kwa kuwa yeye ni ndugu yenu nanyi kama basi mmemtendea yerub baali na jamaa yake kwa heshima na uaminifu basi abimeleki na awe furaha yenu nanyi mwe furaha yake pia lakini kama sivyo moto na utoke kwa abimeleki na uwateketeze ninyi na watu wa shekemu na be th milo nao moto utoke kwenu watu wa shekemu na beth milo umteketeze abimeleki ndipo yothamu akakimbia akatoroka akaenda beeri akaishi huko kwa sababu alimwogopa ndugu ya ke abimeleki
 baada ya abimeleki kutawala israeli kwa muda wa miaka mitatu mungu akaruhusu roho mbaya kati ya abimeleki na watu wa shekemu watu wa shekemu wakamtendea abimeleki kwa hila
 hili lilitokea ili ule ukatili waliotendewa hao wana sabini wa yerub ba ali upatilizwe na damu yao iwe juu ya abimeleki ndugu yao aliyewaua pia iwe juu ya watu wa shekemu ambao walimsaidia kuua ndugu zake
 hivyo kutokana na uadui juu yake watu wa shekemu wakaweka watu wa kumvizia katika vilele vya milima
wakawanyang anya watu wote waliopita karibu nao haya yakaarifiwa kwa abimeleki
 basi gaali mwana wa ebedi akaenda pamoja na ndugu zake wakaingia shekemu nao watu wa huko wakamtumainia yeye
 wakaenda mashambani mwao kuvuna zabibu na kuzisindika hizo zabi bu wakafanya siku kuu katika hekalu la mungu wao
wakati wakila na kunywa wakamlaani abimeleki
 gaali mwana wa ebedi akasema abimeleki ni nani na shekemu ni nani hata tumtumikie je yeye si mwana wa yerub baali naye zebuli si ndiye msaidizi wake basi watumikieni watu wa hamori babaye shekemu
kwa nini tumtumikie abimeleki laiti watu hawa wangekuwa chini ya amri yangu basi mimi ningemwondoa huyo abimeleki
ningemwambia abimeleki ondoa jeshi lako lote
 zebuli aliyekuwa mtawala wa mji aliposikia aliyosema gaali mwana wa ebedi akakasirika sana
 akatuma ujumbe uende kwa abimeleki kwa siri na kusema g aali mwana wa ebedi na ndugu zake wamekuja shekemu na wanauchochea mji huu kinyume chako
 sasa basi usiku huu wewe uon doke na watu wako ili mje kuwavizia mashambani
 kisha asubuhi wakati wa kuchomoza jua amka mapema na ujipange dhidi ya huo mji wakati yeye na jeshi lililo pamoja naye watakapotoka kukabiliana nanyi mwaweza kuwatendea kwa kadiri mnavyoweza
 kwa hiyo abimeleki pamoja na jeshi lake lote wakaondoka usiku na kujificha karibu na shekemu wakiwa vikosi vinne
 basi gaali mwana wa ebedi alikuwa ametoka nje akawa amesimama katika ingilio la mji wakati ule ule ambao abimeleki na watu wake walipokuwa wanatoka sehemu zao za maficho
 gaali alipowaona akamwaambia zebuli tazama watu wanashuka kutoka kwenye vilele vya milima zebuli akajibu wewe unaona vivuli vya milima kana kwamba ni watu
 lakini gaali akasema tena tazama watu wanashuka kutoka katikati ya nchi na kikosi kimoja kinakuja kutoka tabur ezeri na kikosi waamuzi kingine kutoka upande wa elon meonenimu
 ndipo zebuli akamwambia kuko wapi kujivuna kwako sasa wewe uliyesema huyo abimeleki ni nani hata tu mtumikie hawa si wale watu uliowadh arau toka nje sasa ukapigane nao basi gaali akatoka akawaongoza watu wa shekemu kupigana na abimeleki
 abimeleki akamfukuza watu wengi wakajeruhiwa katika kukimbia huko njia nzim hadi kwenye ingilio la lango
 abimeleki akakaa aruma naye zebuli akawafukuza gaali na ndugu zake watoke shekemu
 kesho yake watu wa shekemu wakatoka wakaenda mashambani abimeleki akaambiwa juu ya jambo hili
 hivyo akawachukua watu wake akawagawanya katika vikosi vitatu na kuwaweka waviziao huko mashambani
alipowaona watu wanatok kwenda nje ya mji akainuka dhidi yao na kuwashambulia
 abimeleki pamoja na vile vikosi wakaharakisha kwenda mbele kwenye nafasi mahali pa ingilio la lango la mji
vile vikosi viwili vikawawahi wale waliokuwa mashambani na kuwaua
 siku hiyo nzima abimeleki akazidis ha mashambulizi yake dhidi ya mji hadi akaw ameuteka na kuwaua watu wa huo mji
kisha akauangamiza mji na kusambaza chumvi juu yake
 kwa kusikia jambo hili watu wote katika mnara wa shekemu wa kaingia kwenye ngome ya hekalu la el berithi
 abimeleki aliposikia kuwa wamekusanyika huko yeye na watu wake wote wakakwea kwenye mlima salmoni
akachukua shoka akakata baadhi ya matawi ambayo aliyachukua mabegani
akawaagiza wale watu waliokuwa pamoja naye kuwa fanyeni kile mlichoona mimi nikifanya basi watu wote wakakata matawi na kumfuata abimeleki
wakayakusanya hayo matawi juu ya ngome na kuitia moto ili kuwachoma wale watu wote waliokuwa ndani yake
hivyo watu wote katika mnara wa shekemu karibia watu waume kwa wake pia wakafa
 baadaye abimeleki akaenda thebesi na kuuzingira kwa jeshi na kuuteka
 hata hivyo ndani ya huo mji kulikuwa na mnara imara ambako watu wote wa mji wanaume na wanawake watu wote wa mji walikimbilia ndani yake
wakajifungia ndani yake na kupanda juu ya paa la mnara
 abimeleki akaja kwenye ule mnara na kuushambulia la kini alipokaribia kwenye ingilio la mnara ili kuuchoma kwa moto mwanamke mmoja akaangusha sehemu ya juu ya jiwe la kusagia juu ya kichwa cha abimeleki likapasua fuvu la kichwa chake
 akamwita kwa haraka kijana yule aliyechukua silaha zake na kumwambia chukua upanga wako na uniue watu wasije wakasema kwamba mwanamke amemwua
basi yule kijana akamchoma upanga naye akafa
 waisraeli walipoona kuwa abimeleki amekufa kila mtu akaenda nyumbani kwake
 hivyo ndivyo mungu alivyolipiza uovu ule ambao abimeleki alik uwa ameutenda kwa baba yake kwa kuwaua ndugu zake sabini
 mungu akawapatiliza watu wa shekemu uovu wao juu ya vichwa vyao na juu yao ikaja laana ya yothamu mwana wa yerub baali
tola na yairi baada ya abimeleki tola mwana wa pua mwana wa dodo mtu wa isakari aliyeishi huko shamiri kati ka nchi ya vilima ya efraimu akainuka kuokoa israeli
 akaamua israeli kwa miaka ishirini na mitatu
ndipo akafa naye akazikwa huko shamiri
 baada yake akafuatiwa na yairi mgileadi ambaye aliamua israeli kwa miaka ishirini na miwili
 alikuwa na wana helathini waliopanda punda thelathini
nao walikuwa na miji thelathini iliyoko gileadi inayoitwa hawoth yairi mpaka leo
 yairi akafa naye akazikwa huko kamoni
yefta wana wa israeli wakatenda tena maovu machoni pa bwana
wakaabudu mabaali na maashtorethi miungu ya aramu miungu ya sidoni miungu ya oabu miungu ya waamoni na miungu ya wafilisti
kwa kuwa waisraeli walimwacha bwana wala hawakuendelea kumtumikia hivyo hasira ya bwana ikawaka dhidi ya israeli naye akawatia mikononi mwa wafilisti na waamoni ambao waliwaonea na kuwatesa mwaka ule
kwa miaka kumi na minane wakawatesa waisraeli wote upande wa mashariki ya mto yordani katika gileadi nchi ya waamoni
 waamoni nao wakavuka yordani ili kupigana na yuda be nyamini na nyumba ya efraimu nayo nyumba ya israeli ikawa katika taabu kubwa
 ndipo waisraeli wakamlilia bwana wakasema tumetenda dhambi dhidi yako kumwacha mungu wetu na kutumikia mabaali
 bwana akawaambia wakati wamisri waamoni wafilisti wasidoni waamaleki na wamaoni walipowaonea na ninyi mkanililia na waamuzi kuomba msaada je sikuwaokoa kutoka mikononi mwao lakini ninyi mmeniacha mimi na kutumikia miungu mingine kwa hiyo sitawaokoa tena
 nendeni mkaililie ile miungu mlioichagua
hiyo miungu na iwaokoe mnapokuwa katika taabu
 lakini waisraeli wakamwambia bwana tumetenda dhambi
utut endee lile unaloona kuwa jema kwako laki ni twakusihi utuokoe sasa
 nao wakaiondoa hiyo miungu migeni katikati yao nao wakamtumikia bwana
naye akahuzunika kwa sababu ya taabu ya israeli
 ndipo waamoni wakaitwa vitani na kupiga kambi huko gileadi waisraeli wakakusanyika na kupiga kambi huko mizpa
 viongozi wa watu wa gileadi wakaambiana wao kwa wao ye yote yule atakayeanzisha mashambulizi dhidi ya waamoni atak uwa kiongozi wa wote wakaao gileadi
yefta basi yefta mgileadi alikuwa mtu shujaa
baba yake alikuwa gileadi naye mama yake alikuwa kahaba
 mke wa gileadi akamzalia wana wengine watoto hao walipokua wakamfukuza yefta na kumwambia wewe huwezi kupata urithi katika jamaa yetu kwa sababu wewe ni mwana wa mwanamke mwingine
 basi yefta akawakimbia ndugu zake akaenda kuishi katika nc hi ya tobu mahali ambako watu waasi walijiunga naye na kumfuata
 baada ya muda waamoni wakafanya vita na israeli viongozi wa gileadi wakaenda kumchukua yefta katika nchi ya tobu
 wakamwambia yefta uwe jemadari wetu ili tuweze kupigana na waamoni
yefta akawaambia je hamkunichukia mimi na kunifukuza katika nyumba ya baba yangu kwa nini mnanijia sasa wakati mna matatizo
 viongozi wa gileadi wa kamwambia lakini sasa tumegeuka kukuelekea wewe ili uende pamoja nasi kupigana na waamoni nawe utakuwa kiongozi wetu ju ya watu wote wa gileadi
yefta akawaambia ikiwa mtanirudisha kwetu kupigana na waamoni naye bwana akanisaidia kuwashinda je ni kweli nitakuwa kiongozi wenu viongozi wa gileadi wakamjibu bwana ndiye shahidi yetu kwa hakika tutafanya kama usemavyo
 basi yefta akaenda na viongozi wa gileadi nao watu wakamfanya kiongozi na jemedari wao
naye akarudia maneno yake yote mbele za bwana huko mizpa
 ndipo yefta akatuma wajumbe kwa mfalme wa waamoni akisema una nini juu yetu hata umekuja kushambulia nchi yetu mfalme wa waamoni akawajibu wajumbe wale wa yefta wakat waisraeli walipopanda kutoka misri waliichukua nchi yangu kuanzia arnoni mpaka yaboki hadi kufikia yordani
sasa rudisha kwa amani
 yefta akarudisha wajumbe kwa mfalme wa waamoni kusema hili ndilo asemalo yefta israeli hawakuchukua nchi ya moabu wala ya waamoni
 lakini walipopanda kutoka misri israeli walipit ia katika jangwa hadi bahari ya shamu na wakafika kadeshi
 ndipo israeli wakatuma wajumbe kwa mfalme wa edomu wakisema tupe ruhusa kupita katika ya nchi yako lakini mfalme wa edomu hakutusikia
wakapeleka pia wajumbe kwa mfalme wa moabu naye akakataa
kwa hiyo israeli wakakaa huko kadeshi
baadaye wakasafiri kupitia katika jangwa wakiambaa ambaa na hiyo nchi ya edomu na moabu wa kapitia upande wa mashariki wa nchi ya moabu na kupiga kambi upande mwingine wa arnoni
hawakuingia katika nchi ya moabu kwa kuwa arnoni ilikuwa ndio mpaka wake
 kisha israeli wakatuma wajumbe kwa sihoni mfalme wa waamoni aliyetawala heshboni na kumwambia tupe ruhusa kupita katika nchi yako ili kufikia mahali petu
 hata hivyo sihoni hakuwaamini waisraeli kupita katika nchi yake
akaandaa jeshi lake lote na kupiga kambi huko yahasa nao wakapigana na israeli
ndipo bwana mungu wa israeli akamtia sihoni na watu wake wote mkononi mwa israeli nao wakawashinda
israeli wakaitwaa nchi yote ya waamoni waliokuwa wakiishi katika nchi hiyo wakiiteka nchi yote kuanzia arnoni mpaka yaboki na kutoka jangwani mpaka yordani
 basi kwa kuwa bwana mungu wa israeli amewafukuza waamoni watoke mbele ya watu wake israeli wewe unayo haki gani ya kuitamalaki je haikupasi kuchukua kile ambacho mungu wako waamuzi kemoshi amekupa vivyo hivyo cho chote kile bwana mungu wetu alichotupa sisi tutakimiliki
 je wewe ni bora kuliko balaki mwana wa sipori mfalme wa moabu je yeye alishagombana na is raeli au kupigana nao wakati wo wote kwa maana kwa miaka israeli wameishi heshboni na vijiji vyake aroeri na vijiji vyake na katika miji yote iliyo kando ya arnoni
kwa nini wewe haukuichukua wakati huo mimi sijakukosea jambo lo lote bali wewe ndiye unayenikosea kwa kufanya vitanami
basi bwana aliye mwamuzi leo na aamue ugomvi kati ya waisraeli na waamoni
 hata hivyo mfalme wa waamoni hakuyajali maneno ya ujumbe wa yefta
 ndipo roho wa bwana akaja juu ya yefta
akapita katikati ya gileadi na manase pia akapita katika mizpa ya gileadi na kutokea huko akasonga mbele kushambulia waamoni
 naye yefta akaweka nadhiri mbele za bwana akisema ikiwa ut awatia waamoni mkononi mwangu cho chote kile kitakachotoka katika mlango wa nyumba yangu cha kwanza ili kunilaki nirudipo kwa am ani katika kuwashinda waamoni kitakuwa ni cha bwana na nitakitoa kuwa sadaka ya kuteketezwa
 ndipo yefta akavuka kupigana na hao waamoni naye bwana akawatia mkononi mwake
 akawapiga kwa ushindi mkubwa kuanzia aroeri mpaka karibu na minithi na kuendelea mpaka abel ker amimu miji yote iliyopigwa ni ishirini
basi israeli wakawashinda waamoni
 yefta aliporudi nyumbani mizpa tazama binti yake akatoka ili kumlaki kwa matari na kucheza
alikuwa ndiye mtoto pekee hakuwa na mwana wala binti mwingine alipomwona akararua mavazi yake akalia ee binti yangu umenifanya niwe na huzuni na kunyong onyea sana kwa kuwa nimewe ka nadhiri kwa bwana ambayo siwezi kuivunja
 akajibu baba yangu umetoa neno lako kwa bwana
nitendee mimi kama vile ulivyoahidi kwa kuwa bwana amekupatia ushindi dhidi ya adui zako waamoni
 naye akamwambia baba yake naomba nifanyiwe jambo hili mimi na nipe we miezi miwili ili kuzunguka vilimani nikaulilie ubikira wangu mimi na wenzangu
 baba yake akamwambia waweza kwenda
naye akamwacha aende kwa miezi miwili
hivyo akaondoka pamoja na wasichana wenzake naye akaulilia ubikira wake huko vilimani kwa sababu asingeolewa kamwe
 baada ya hiyo miezi miwili alirejea kwa baba yake naye baba yake akamtendea kama alivyokuwa ametoa nadhiri yake
naye alikuwa bikira
nayo ikawa desturi katika israeli kwamba kila mwaka binti za is raeli huenda kwa siku nne ili kumkumbuka huyo binti wa yefta mgileadi
yefta watu wa efraimu wakaita majeshi yao wakavuka kwenda zafoni wakamwambia yefta k wa nini mmekwenda kupigana na waamoni bila kutuita ili tuende pamoja nawe basi tutaichoma moto nyumba yako pamoja nawe ukiwa ndani yake
na efraimu yefta akajibu mimi na watu wangu tulikuwa na ugomvi mkubwa na waamoni hata ingawa niliwaita hamkuniokoa katika mkono wao
 nilipoona kuwa hamkunipa msaada nikauhatirisha uhai wangu na nikavuka kupigana na waamoni
naye bwana akanipatia ushindi dhidi yao
sasa kwa nini mnanijia leo ili kupigana nami ndipo yefta akakusanya watu wa gileadi pamoja na kupigana na efraimu
wagileadi wakawashinda efraimu kwa kuwa waefraimu walisema ninyi wagileadi ni watoro mliotoroka toka efraimu na manase
 wagileadi wakaviteka vivuko vya yordani kinyume cha hao waifraimu kisha ilik uwa ye yote yule aliyenusurika katika efraimu aliposema niache nivuke hao watu wa gileadi walimwuliza je wewe ni mwefraimu kama alijibu hapana walimwambia sawa sema shibolethi
iwapo alitamka kwa sababu hakuweza kutamka hilo neno sawasawa wa limkamata na kumwua hapo kwenye vivuko vya yordani
waefaremu waliuawa wakati huo
 yefta akawa mwamuzi wa waisraeli kwa muda wa miaka sita
basi yefta akafa akazikwa katika mmojawapo wa miji ya gileadi
ibzani eloni na abdoni baada yake ibzani wa bethlehemu akawa mwamuzi wa israeli
 alikuwa na wana thelathini na binti thelathini
akawaoza binti zake kwa watu wengine nje ya ukoo wake na kuwatwalia wanawe wanawake thelethini toka nje ya ukoo wake
ibzani akawa mwamuzi wa israeli kwa muda wa miaka saba
 ibzani akafa akazikwa waamuzi huko bethlehemu
 baada yake eloni mzabuloni akawa mwamuzi wa israeli naye akawaamua kwa muda wa miaka kumi
 kisha eloni akafa akazikwa katika aiyaloni katika nchi ya zabuloni
 baada yake abdoni mwana wa hileli mpirathoni akawa mwamuzi wa israeli
 naye akazaa wana arobaini na wana wa wanawe thelathini waliopanda punda sabini
akawa mwamuzi wa israeli kwa muda wa miaka minane
 ndipo abdoni mwana wa hileli mpirathoni akafa naye akazikwa huko pirathoni katika efraimu katika nchi ya vilima ya waamaleki
kuzaliwa kwa samsoni waisraeli wakafanya maovu tena mbele zake bwana
hivyo bwana akawatia mkononi mwa wafilisti kwa muda wa miaka arobaini
basi palikuwa na mtu mmoja wa sora aliyeitwa manoa wa kabila la wadani naye alikuwa na mke ambaye alikuwa tasa na hakuwa na mtoto
 malaika wa bwana akamtokea huyo mwanamke na kumwambia wewe ni tasa na huna mtoto lakini utachukua mimba na utamzaa mtoto mwanaume
 lakini ujiadhari sana usinywe mvinyo wala kileo kingine cho chote wala usile kitu cho chote kilicho najisi kwa kuwa utachukuwa mimba na utamzaa mtoto mwanaume
wembe usipite kichwani pake kwa kuwa huyo mwana atakuwa mnadhiri wa mungu aliyewekwa wakfu kwa ajili ya mungu tangu tumboni mwa mama yake naye ataanza kuwakoa waisraeli kutoka mkononi mwa wafilisti
 ndipo huyo mwanamke akamwendea mumewe na kumweleza kuwa mtu wa mungu alinijia
kule kuonekana kwake kulikuwa kama kwa malaika wa mungu wa kutisha sana
sikumwuliza alikotoka wala hakuniambia jina lake
 lakini aliniambia utachukua mimba na utazaa mtoto mwanaume
basi sasa usinywe mvinyo wala kileo kingine cho chote wala usile kitu kilicho najisi kwa kuwa huyo mtoto atakuwa mnadhiri wa mungu tangu tumboni mwa mama yake mpaka kufa kwake
 ndipo manoa akamwomba bwana akasema ee bwana na kusihi huyo mtu wa mungu uliyemtuma kwetu aj tena ili atufundishe jinsi ya kumlea huyo mwana atakayezaliwa
mungu akamsikia manoa naye malaika wa mungu akamjia tena huyo mwanamke alipokuwa shambani lakini mumewe manoa hakuwepo
 basi yule mwanamke akaenda haraka na kumwambia mumewe tazama mtu yule aliyenitokea siku ile yupo hapa manoa akainuka akaandamana na mkewe
alipomfikia yule mtu akamwuliza je wewe ndiye yule uliyesema na mke wangu akasema mimi ndiye
 basi manoa akamwuli za wakati maneno yako yatakapotimia masharti ya maisha ya mtoto huyu yatakuwa nini na kazi yake itakuwa ni nini malaika wa bwana akamjibu mke wako hana budi kufanya yale yote niliyomwambia
 kamwe asile kitu cho chote kitakachotoka katika mzabibu wala asinywe mvinyo wa aina yo yote wala kileo cho ch ote wala asile kitu cho chote kilicho najisi
hana budi kufanya kila kitu nilichomwagiza
 manoa akamjibu yule malaika wa bwana twakuomba usubiri kwanza ili tuweze kuandaa mwana mbuzi kwa ajili yako
 malaika wa bwana akamjibu hata kama utanizuia sitakula cho chote kwako
lakini ukitaka kuandaa sadaka ya kuteketezwa mtolee bwana hiyo sadaka
kwa kuwa manoa hakujua kuwa alikuwa malaika wa bwana
 ndipo manoa akamwuliza yule malaika wa bwana jina lako ni nani ili kwamba tuweze kukupa heshima hapo hayo uliyonena yatakapotimia akamjibu kwa nini unauliza jina langu ni jina la ajabu
 ndipo manoa akamchukua mwana mbuzi pamoja na sadaka ya unga naye akamtolea bwana dhabihu hapo juu ya mwamba
naye yule malaika wa bwana akafanya jambo la ajabu wakati manoa na mkewe wakiwa wanaangalia mwali wa moto kutoka hapo madhabahuni ulipowaka kuelekea mbinguni malaika wa bwana akapaa ndani ya huo mwali
manoa na mkewe kwa kuona jambo hili wakaanguka chini kifudifudi
 malaika wa bwana hakumtokea tena manoa na mkewe
ndipo manoa akatambua kuwa huyo alikuwa malaika wa bwana
 manoa akamwambia mkewe hakika tutakufa kwa kuwa tumemwona mungu
 lakini mkewe akamwambia ikiwa bwana alikuwa am ekusudia kutuua asingelipokea sadaka ya kuteketezwa na sadaka ya unga kutoka mikononi mwetu wala asingelituonyesha mambo haya yote wala kututangazia mambo kama haya wakati huu
 waamuzi yule mwanamke akazaa mtoto wa kiume akamwita jina lake samsoni
kijana akakua naye bwana akambariki
 roho wa bwana akaanza kumsukuma wakati alipokuwa huko mahane dani kati ya sora na eshtaoli
ndoa ya samsoni samsoni akatelemkia timna akamwona mwanamke wa kifilisti
 alipopanda kutoka huko akawaambia baba yake na mama yake nimemwona mwanamke wa kifilisti huko timna basi mnipatie ili awe mke wangu
 baba yake na mama yake wakamjibu je hakuna mwanamke miongoni mwa jamaa yako au miongoni mwa ndugu zako hata ulazimike kwenda kujitwalia mwanamke kutoka kwa hawa wafilisti wasiotahiriwa lakini samsoni akamwambia baba yake nipatieni huyo kwa maana ndiye aliyenipendeza
 baba yake na mama yake hawakujua kuwa jambo hili limetoka kwa bwana kwani alikuwa akitafuta sababu ya kukabiliana na wafilisti kwa kuwa wakati huo walikuwa wakiwatawala waisraeli
 samsoni akatelemkia timna pamoja na baba yake na mama yake
walipofika kwenye mashamba ya mizabibu huko timna ghafula mwana simba akamjia akimngurumia
 roho wa bwana akaja juu yake kwa nguvu naye akampasua yule simba kwa mikono yake bila silaha yo yote kama vile mtu ampasuavyo mwanambuzi wala hakumwambia baba yake wala mama yake aliyoyafanya
 basi akatelemka na kuongea na yule mwanamke naye akampendeza samsoni
 baada ya muda alipor udi ili akamwoe akatazama kando ili kuutazama mzoga wa yule simba na tazama kulikuwa na kundi la nyuki ndani ya ule mzoga wa simba na kulikuwa na asali akachukua asali mkononi mwake akaendelea huku akila
alipowafikia baba yake na mama yake akawapa ile asali nao wakala
lakini hakuwaambia kuwa alitwaa asali kutoka kwenye mzoga wa simba
 basi baba yake akatelemka kumwona huyo mwanamke
samsoni akafanya karamu huko kama ilivyokuwa desturi ya vijana
 watu walipomwona wakaleta vijana wenzake thelathini ili kuwa pamoja naye
 samsoni akawaambia niwape kitendawili mkiweza kuni pa jibu katika muda wa siku hizi saba za karamu nitawapa mavazi thelathini ya kitani na mavazi mengine mivao thelathini
 lakini msipoweza kufumbua ndipo ninyi mtanipa mavazi helethini ya kitani na mavazi mengine mivao thelathini
wakamwambia tuambie hicho kitendawili hebu na tukisikie
 akawaambia ndani ya mlaji kulitoka kitu cha kuliwa ndani ya mwenye nguvu kulitoka kitu kitamu
kwa muda wa siku tatu hawakuweza kutoa jibu
 siku ya saba wakamwambia mkewe samsoni mbembeleze mumeo ili atueleze hicho kitendawili la sivyo tutakuchoma moto wewe na wa nyumba ya baba yako
je mmetualika ili mpate kutunyang anya kile tulicho nacho basi mke wa samsoni akalia mbele yake na kumwambia unanichukia hunipendi kabisa
umewategea watu wangu kitendawili lakini mimi hujaniambia jibu
samsoni akamwambia wala sijamweleza baba yangu wala mama yangu kwa nini nikufumbulie mkewe akalia kwa muda wa zile siku zote saba za karamu
hivyo siku ile ya saba samsoni akamweleza kwa kuwa aliendelea kumsisitiza sana
naye akawaeleza watu wake kile kitendawili
 siku ya saba kabla ya jua kutua watu wa mji wakamwambia samsoni ni nini kitamu kama asali ni nini chenye nguvu kama simba samsoni akawaambia kama hamkulima na mtamba wangu hamngeweza kufumbua kitendawili changu
 ndipo roho wa bwan akamjia samsoni kwa nguvu
akatelemka mpaka ashkeloni akawaua watu waume thelathini miongoni mwa watu wa mji akatwaa mali zao na nguo zao akawapa watu wale waliofumbua kile kitendawili
akiwa na hasira akakwea kurudi nyumbani kwa baba yake
 lakini huyo mke wa samsoni akakabidhiwa kwa rafiki yake samsoni ambaye alikuwa rafiki yake msaidizi siku ya arusi
kisasi cha samsoni kwa wafilisti baada ya kitambo kidogo wakati wa waamuzi mavuno ya ngano samsoni akachukua mwana mbuzi kwenda kumzuru mkewe
akasema nataka kuingia chumbani kwa mke wangu
lakini baba yake huyo mwanamke hakumruhusu kuingia
huyo baba mkwe wake akamwambia nilikuwa na hakika kwamba ulimkataa hivyo mimi nikampa rafiki yako
je mdogo wake wa kike si mzuri zaidi kuliko yeye mchukue huyo badala yake
 samsoni akawaambia wakati huu nitakapowadhuru wafilisti sitakuwa na lawama
 hivyo samsoni akatoka akawakamata mbweha na kuwafunga wawili wawili kwa mikia yao kila mmoja kwa mwin gine
kisha akafungia mwenge wa moto kwenye mikia ya kila jozi moja ya mbweha aliyokuwa ameifunga akawasha ile mienge na kuwaachia wale mbweha katika mashamba ya wafilisti ya nafaka zilizosimamishwa matitamatita akateketeza matita ya nafaka zilizosimama pamoja na mashamba ya mizabibu na viungo vya mizeituni
ndipo wafilisti wakauliza ni nani aliyetenda jambo hili wakaambiwa ni samsoni yule mkwewe mtimna kwa sababu alimchukua mkewe akampa mwenzake
hivyo wafilisti wakapanda wakamteketeza kwa moto yeye huyo mwanamke pamoja na baba yake
 samsoni akawaambia kwa kuwa mmetenda hivyo hakika sitatulia mpaka niwe nimelipiza kisasi juu yenu
 akawashambulia kwa ukali kwa mapigo makuu na kuwaua watu wengi sana
kisha akatelemka na kukaa katika ufa kwenye mwamba wa etamu
 wafilisti wakapanda na kupiga kambi huko yuda na kuenea huko lehi
 watu wa yuda wakawauliza kwa nini mmekuja kupigana nasi wakawajibu tumekuja ili kumkamata samsoni na kumtenda kama alivyotutendea
 ndipo watu toka yuda walipotelemka na kwenda kwenye ufa wa mwamba huko etamu na kumwambia samsoni je hujatambua kuwa wafilisti wanatutawala ni nini hiki ulichotutendea akawajibu mimi nimewatendea tu kile walichonitendea
 wakamwambia tumekuja kukufunga na kukutia mikononi mwa wafilisti
samsoni akawaambia niapieni kuwa hamtaniua ninyi wenyewe
 wakamjibu sisi hatutakuua bali tutakufunga tu na kukutia mikononi mwao
basi wakamfunga kwa kamba mbili mpya
wakamchukua toka huko kwenye ufa katika mwamba
 alipokaribia lehi wafilisti wakamjia wakipiga kelele
roho wa bwana akamjia juu yake kwa nguvu
kamba zilizomfunga mikono yake zikawa kama katani iliyochomwa kwa moto na vifungo vyake vikaanguka chini toka mikononi mwake
 ndipo akaona mfupa mpya wa taya la punda akanyoosha mkono akauchukua na kuua nao wafilisti wapatao 
 ndipo samsoni akasema kwa taya la punda malundo juu ya malundo kwa taya la punda nimeua watu 
 alipomaliza kusema akautupa ule mfupa wa taya na mahali pale pakaitwa ramathi lehia
 kwa kuwa alikuwa amesikia kiu sana akamlilia bwana akisema umempa mtumishi wako ushindi huu mkuu
je sasa nife kwa kiu na kuangukia mikononi mwa hawa watu wasiotahiriwa bwana akafunua shimo huko lehi pakatoka maji
samsoni alipoyanywa nguvu zikamrudia na kuhuika
hivyo chemchemi ile ikaitwa en hakore b nayo iko mpaka leo
 samsoni akawa mwamuzi wa waisraeli katika siku za wafilisti kwa muda wa miaka ishirini
samsoni na delila siku moja samsoni akaenda gaza akamwona huko mwanamke kahaba naye akaingia kwake
 watu wa gaza wakaambiwa samsoni amekuja huku hivyo wakapazinngira pale mahali nao wakamvizia usiku kucha penye lango la mji
wakanyamaza kimya usiku kucha wakisema tumvizie hadi mapambazuko ndipo tutamwua
 samsoni akalala mpaka usiku wa manane akaondoka katikati ya usiku akashika milango ya lango la mji pamoja na miimo yake miwili akaing oa makomeo yake na vyote akaviweka mabegani mwake na kuvipeleka mpaka kwenye kilele cha mlima ule unaokabili hebroni
 baada ya hayo akampenda mwanamke mmoja katika bonde la soreki aliyeitwa delila
 viongozi wa wafilisti wakamwendea yule mwanamke na kumwambia umbembeleze ili upate kujua siri za nguvu zake zilizo nyingi na a ramathi lehi hapa maana yake kilima cha taya
b en hakore maana yake hapa ni chemchemi ya aliyeita
 waamuzi jinsi tutakavyoweza kumshinda ili tuweze kumfunga na kumtiisha
nasi kila mmoja wetu tutakupa shekeli a za fedha
 hivyo delila akamwambia samsoni naomba niambie siri ya hi zi nguvu zako nyingi na jinsi utakavyoweza kufungwa ili kukutiisha
 samsoni akamjibu kama wakinifunga kwa kamba saba za upindi ambazo hazijakauka bado hapo ndipo nitakapokuwa dhaifu kama mtu mwingine ye yote
 viongozi wa wafilisti wakamletea yule mwanamke kamba saba za upindi ambazo hazijakauka bado akam funga nazo samsoni
 wakati watu wakiwa wanamvizia katika chumba cha ndani yule mwanamke akamwambia samsoni wafilisti wanakujia lakini yeye akazikata ile kamba za upindi kama vile uzi wa pamba unapoguswa na moto
hivyo siri ya nguvu zake haikujulikana
 ndipo delila akamwambia samsoni umenifanyia mzaha na kuniambia uongo
tafadhali niambie waweza kufungwa kwa kitu gani akamwambia wakinifunga kwa uthabiti kwa kamba mpya ambazo hazijatumika basi nitakuwa dhaifu kama mt mwingine ye yote
 hivyo delila akachukua kamba mpya na kumfunga nazo
kisha akamwambia samsoni wafilisti wanakujia wale watu waliokuwa wanamvizia walikuwa kati ka chumba cha ndani
lakini akazikata zile kamba zilizokuwa zimefunga mikono yake kama akatavyo uzi
 ndipo delila akamwambia samsoni mpaka sasa umenifanyia mzaha na kuniambia uongo
nieleze ni jinsi gani utakavyoweza kufungwa
samsoni akamwambia kama ukivisuka hivi vishungi saba vya nywele za kichwa changu katika mtande wa nguo na kukaza kwa msumari ndipo nitakuwa dhaifu ka ma mtu mwingine ye yote
 hivyo samsoni alipokuwa amelala delila akachukua vile vi shungi saba vya nywele za kichwa chake na kuvifunga kwenye mtande wa nguo na kuvikaza kwa msumari
kisha akamwambia samsoni wafilisti wana kujia lakini akaamka kutoka usingizini na kuung oa ule msumari na ule mtande
 ndipo delila akamwambia wawezaje kusema nakupenda wakati moyo wako haupo pamoja nami umenifanyia mzaha mara hizi tatu na hujaniambia siri ya hizi nguvu zako a shekeli za fedha ni sawa na kilo 
nyingi
 hatimaye baada ya kuwa anamsumbua kwa maneno siku kwa siku na kumwudhi roho yake ikataabika hata kufa
 hivyo akamwambia yule mwanamke siri yake yote akamwambia wembe haujapita kamwe kichwani mwangu kwa kuwa mimi ni mnadhiri wa mungu tangu tumboni mwa mama yangu
kama nywele za kichwa changu zikinyolewa nguvu zangu zitanitoka na nitakuwa dhaifu kama mtu mwingine ye yote delila alipoona kuwa amemweleza siri yake yote akatuma ujumbe kwa viongozi wa wafilisti na kusema njoni tena mara nyingine maana amenieleza siri yake yote
basi viongozi wa wafilisti wakaja kwa delila wakiwa na fedha mikononi mwao
 delila akamfanya alale usingizi magotini pake akamwita mtu akamnyoa vile vishungi saba vya nywele za kichwa chake
akaanza kumsumbua ili aamke nazo nguvu zake zikamtoka
 yule mwanamke akamwita samsoni hao wafilisti wanakujia akaamka toka usingizini akasema nitatoka nje kama hapo awali ni tawakung utia mbali na kuwa huru
lakini hakujua kuwa bwana amemwacha
 basi wafilisti wakamkamata wakamng oa macho yake wakamchukuwa wakamtelemsha mpaka gaza
wakiwa wamemfunga kwa pingu za shaba wakamweka ili asage ngano huko gerezani
 wakati huo nywele za kichwa chake zikaanza kukua tena baada ya kunyolewa
kifo cha samsoni basi viongozi wa wafilisti wakakusanyika pamoja ili kutoa kafara kwa mungu wao dagoni na kufanya karamu wakisema mungu wetu amemtia adui yetu samsoni mkononi mwetu
 watu walipomwona samsoni wakamsifu mungu wao wakisema mungu wetu amemtia adui yetu mkononi mwetu yule aliyeharibu nchi yetu na kuwaua watu engi miongoni mwetu
 mioyo yao ilipokuwa imefurahishwa wakasema mleteni samsoni aje acheze ili tufurahi
basi wakamleta samsoni kutoka mle gerezani naye akacheza mbele yao
wakamweka kati ya nguzo mbili
 samsoni akamwambia mtumishi aliyeshika mkono wake niweke mahali ambapo ninaweza kuzigusa waamuzi nguzo ambazo zinategemez jengo ili nipate kuziegemea
 basi lile jengo lilikuwa na wingi wa watu waume kwa wake viongozi wote wa wafilisti walikuwemo humo na kwenye sakafu ya juu walikuwepo watu waume kwa wake waliokuwa wakimtazama samsoni wakati anacheza
 ndipo samsoni akamwomba bwana akasema ee bwana mwenyezi unikumbuke
ee mungu na kusihi ukanitie nguvu mara hii moja tena ili kwa tendo hili nipate kulipiza kisasi juu ya wafi listi kwa ajili ya macho yangu mawili
 ndipo samsoni akazikaribia zile nguzo mbili za katikati am bazo lile jengo lilikuwa linazitegemea
akazishika moja kwa mkono wa kuume na nyingine mkono wa kushoto
 samsoni akasema nife pamoja na wafilisti ndipo akazisukuma zile nguzo kwa nguvu zake zote lile jengo likaanguka juu ya viongozi na watu wote waliokuwamo mle ndani yake
hivyo akawaua watu wengi wakati wa kufa kwake kuliko siku za uhai wake
 basi ndugu zake na jamaa yote ya baba yake wakatelemka kwenda kumchukua
wakampandisha na kumzika kati ya sora na eshtaoli kwenye kaburi la manoa baba yake
naye samsoni alikuwa mwamuzi wa israeli kwa miaka ishirini
sanam palikuwa na mtu aliyeitwa mika ambaye aliishi katika vilima vya efrahimu
 akamwambia mama yake zile shekeli u za mika za fedha zilizochukuliwa kwako ambazo nilisikia ukizinenea maneno ya laana hizi hapa mimi ndiye niliyezichukua lakini sasa ninakurudishia
ndipo mama yake akamwambia bwana na akubariki mwanangu
 alipozirudisha zile shekeli za fedha kwa mama yake mama yake akamwambia mimi nimeiweka fedha hii wakfu kwa bwana kwa ajili ya mwanangu kutengenezea kinyago cha kuchonga na sanamu ya kusubu
mimi nitakurudishia wewe
 hivyo akamrudishia mama yake ile fedha naye mama yake akachukua shekeli mia mbilib za hiyo fedha na ku mpa mfua fedha ambaye aliifanyiza kinyago na sanamu
navyo vikawekwa ndani ya nyumba ya mika
 basi mika alikuwa na mahali pa kuwekea vitu vya ibada za miu ngu akatengeneza vazi la kikuhani liitwalo naive ra na kinyago na kumweka a shekeli za fedha ni sawa na kilo 
b shekeli mia mbili za fedha ni sawa na kilo 
mmoja wa wanawe kuwa kuhani wake
 katika siku hizo israeli hawakuwa na mfalme kila mmoja akafanya kama alivyoona vema machoni pake mwenyewe
 basi palikuwa na kijana mmoja wa bethlehemu ya yuda
yeye alikuwa mlawi aliyeishi miongoni mwa kabila la yuda
 huyu kijana akatoka katika mji huo wa bethlehemu ya yuda na kutafuta mahali pengine ambapo angeweza kuishi
alipokuwa akisafiri akafika nyumbani kwa mika katika vilima vya efraimu
 mika akamwuliza wewe umetoka wapi akamjibu mimi ni mlawi kutoka bethlehemu ya yuda ninatafuta mahali pa kuishi
 ndipo mika akamwambia ishi pamoja nami uwe baba yangu na kuhani wangu nami nitakupa shekeli kumic za fedha nguo na chakula
 hivyo yule mlawi akakubali kuishi pamoja naye naye huyo kijana akawa kwake kama mmoja wa wanawe
 hivyo mika akamweka wakafu huyo kijana mlawi naye huyo akawa kuhani wake na kuishi nyumbani mwake
 ndipo mika akasema sasa najua bwana atanitendea mema kwa kuwa mlawi amekuwa kuhani wangu
wadani wahamia laishi katika siku hizo israeli walikuwa hawana mfalme
katika siku hizo kabila la wadani walikuwa wanatafuta mahali pao wenyewe pa kuishi kwa sababu walikuwa hawajafika kwenye urithi wao miongoni mwa makabila ya israeli
 hivyo wadani wakatuma mashujaa watano kutoka sora na eshtaoli ili kupeleleza nchi na kuichunguza
hawa watu waliwakilisha koo zao zote
wao waliwaambia nendeni mkaichuguze hiyo nchi
hao watu wakaingia katika nchi ya vilima ya efraimu nao wakafika kwenye nyumba ya mika ambako walilala usiku huo
 walipofika karibu na nyumba ya mika waliitambua sauti ya yule kijana mlawi hivyo wakaingia humo na kumwuliza ni nani liyekuleta hapa unafanya nini mahali hapa kw nini uko hapa akawaeleza yale mika aliyomtendea naye akasema ameniajiri nami ni kuhani wake
 kisha wakamwambia tafadhali tuulizie kwa mungu kama safari yetu itafanikiwa
 yule kuhani akawajibu enendeni kwa amani
safari yenu ina kibali cha bwana
c shekeli kumi za fedha ni sawa na gramu 
 waamuzi basi hao watu watano wakaondoka na kufika laishi mahali ambapo waliwakuta watu wanaishi kwa amani na salama kama wasidoni kwa utulivu na bila mashaka bili kupungukiwa na kitu cho chote duniani wakiwa na utajiri
nao walikaa mbali na wasidoni wala hawakushughulika na mtu ye yote
 waliporudi kwa ndugu zao huko sora na eshtaoli ndugu zao waka wauliza mlionaje mambo huko wakajibu twendeni tukapigane nao tumeona kuwa nchi ni nzuri sana
je hamtafanya cho chote msisite kupanda ili kuimiliki
 mtakapokwenda huko mtakuta watu waliotulia walio salama nayo nchi hiyo ni kubwa na mungu ameitia mikononi mwenu nayo ni nchi ambayo haikupungukiwa na kitu cho chote kilicho duniani
 ndipo watu toka ukoo wa wadani waliojifunga silaha za vi ta wakaondoka sora na eshtaoli
 walipokuwa wakisafiri wakapiga kambi huko kiriath yearimu katika yuda
hii ndiyo sababu sehemu ya magharibi ya kiriathi yearimu inaitwa mahane dania mpaka leo
 kutoka hapo wakaendel ea mbele mpaka nchi ya vilima ya efraimu na kufika katika nyumba ya mika
 ndipo wale watu watano waliopeleleza nchi ya laishi wakawaambia ndugu zao je mwajua kuwa mojawapo ya nyumba hizi kuna naivera sanamu ndogo za nyumbani sanamu ya kuchonga na sanamu ya kusubu sasa basi fikirieni mtakalofanya
 basi wakaingia humo na kwenda kwenye nyumba ya yule kijana mlawi katika nyumba ya mika na kumsalimu
 wale wadani waliovaa silaha za vita wakasimama penye ingilio la lango
 wale watu watano waliokwenda kupeleleza nchi wakaingia ndani na kuchukua ile sanamu ya kuchonga ile naivera ndiyo kisibau cha kuhani zile sanamu nyingine ndogo za nyumbani pamoja na ile sanamu ya kusubu wakati yule kuhani akiwa amesimama pale penye ing ilio la lango pamoja na wale watu waliokuwa wamejifunga silaha za vita
 hao watu walipoingia katika nyumba ya mika na kuchukua ile sanamu ya kuchonga ile naivera na zile sa namu nyingine ndogo za nyumbani pamoja na il sanamu ya kusubu yule kuhani akawaambia mnafanya nini wakamjibu nyamaza kimya weka mkono wako juu ya ki nywa chako na ufuatane nasi uwe baba yetu na kuhani wetu
si ni a mahane dani hapa maana yake kambi ya dani
afadhali utumikie kabila na ukoo katika israeli kama kuhani kuliko kumtumikia mtu mmoja na watu wa nyumbani mwake yule kuhani akafurahi akachukua ile naivera zile sanamu nyingine ndogo za nyumbani sanamu ya kuchonga naye akaenda pamoja na wale watu
 ndipo wakageuka na kuondoka wakiwatanguliza mbele watoto wao wadogo wanyama wao wa kufugwa na mali zao
 walipokuwa wamesafiri umbali kidogo toka nyumbani kwa mika watu walioishi karibu na mika wakaitwa wakakusanyika pamoja nao wakawafikia wadani
 walipofuatilia wakipiga kelele wadani wakawageukia na kumwambia mika una nini wewe hata ukaja na kundi la watu namna hii ili kupigana akawajibu mmechukua miungu yote niliyoitengeneza mkac hukua na kuhani wangu nanyi mkaondoka
nimebakiwa na nini kingine mnawezaje kuniuliza una nini wewe wadani wakamjibu usibishane na sisi vinginevyo watu wenye hasira kali watakushambulia nawe na watu wa nyumbani mwako mtapoteza maisha
 basi wadani wakaenda zao naye mika alipoona kuwa wana nguvu kuliko yeye akageuka na kurudi nyumbani kwake
 kisha wakachukua vile mika alivyokuwa ametengeneza pamoja na kuhani wake wakaendelea hadi laishi dhidi ya watu walio na amani wasiokuwa na wasiwasi
wakawashambulia kwa upanga na kuuteketeza mji wao kwa moto
 hapakuwepo na ye yote wa kuwaokoa kwa kuwa kulikuwa mbali sana na sidoni na hawakuwa na ushirikiano na mtu mwingine ye yote
mji ulikuwa kwenye bonde karibu na beth rehobu
wadani wakaujenga upy huo mji na kuishi humo
 wakauita ule mji dani kwa kufuata jina la baba yao aliyezaliwa na israeli ingawa mji huo ulikuwa ukiitwa laishi hapo kwanza
 kisha wadani wakajisimamishia sanamu ile ya kuchonga naye yonathani mwana wa gershomu mwana wa mose na wanawe walikuwa makuhani wa ka bila la wadani mpaka nchi hiyo ilipotekwa
 wakaisimamisha na kuiabudu hiyo sanamu ya kuchonga ya mika aliyokuwa ameitengeneza wakati wote ule nyumba ya mungu ilipokuwa huko shilo
mlawi na suria wake katika siku hizo israeli hawakuwa na mfalme
basi mlawi mmoja aliyeishi waamuzi sehemu za mbali katika nchi ya vilima ya efraimu akamchukua suria mmoja kutoka bethlehemu ya yuda
 lakini suria wake akafanya ukahaba dhidi yake naye akamwacha akarudi nyumbani kwa baba yake huko bethlehemu ya yuda
baada ya kukaa huko kwa muda wa miezi minne mume wake akaenda kumsihi ili arudi
alikwenda na mtumishi wake na punda wawili
yule mwanamke akamkaribisha nyumbani mwa baba yake baba yake alipomwona akamkaribisha kwa furaha
 baba mkwe wake yaani baba yake yule msichana akamzuia ili akae hivyo akakaa na huyo baba mkwe wake kwa siku tatu wakila wakinywa na kulala huko
 siku ya nne waka amka mapema naye akajiandaa kuondoka la kini baba wa yule msichana akamwambia mkwewe ujiburudishe kwa kula kitu cho chot e ndipo uweze kwenda
 basi wakaketi wote wawi li ili kula na kunywa pamoja
baadaye ba ba wa msichana akamwambia tafadhali ubakie usiku huu upate kujifurahisha nafsi yako
 basi yule mtu alipotaka kuondoka baba wa yule msichana akamsihi basi akabakia usiku ule
 asubuhi ya siku ya tano alipoamka ili aondoke baba wa yule msichana akamwambia jiburudishe nafsi yako
ngoja mpaka mchana kwa hiyo wote wawili wakala chakula pamoja
 basi wakati yule mtu alipoinuka aende zake pamoja na suria wake na mtumishi wake baba mkwe wake yaani baba wa yule msichana akamwambia tazama sasa jioni inakaribia
ulale hapa usiku unakaribia
ukae ukajifurahishe nafsi yako
kesho unaweza kuamka mapema asubuhi na uende nyumbani kwako
 lakini akakataa kulala tena akaondoka na kwenda mpaka yebusi ndio yerusalemu akiwa na punda wake wawili waliotandikiwa pamoja na suria wake
 alipokaribia yebusi na usiku ukiwa umekaribia mtumishi akamwambia bwana wake haya sasa natuingie katika mji huu wa wayebusi tulale humo
 lakini bwana wake akamjibu hapana
hatutaingia kwenye mji wa kigeni ambao watu wake si waisraeli
tutaendelea mpaka tufike gibea
 akasema haya tujitahidi tufike gibea au rama nasi tutalala katika mji mmojawapo
 hivyo wakaendelea na safari jua likachwea walipokaribia gibea ambao ni mji wa benyamini
 wakageuka ili kuingia na kulala gibea
wakaingia humo wakaketi kwenye uwanja wa mji wala hakuna mtu ye yote aliyewakaribisha kwake ili wapate kulala
 jioni ile mtu mmoja mzee toka nchi ya vilima ya efraimu aliyekuwa anaishi huko gibea watu wa sehemu ile walikuwa wabenyamini akarudi kutoka kwenye kazi za shamba
 alipotazama na kuwaona hao wasafiri katika uwanja wa mji yula mzee akawauliza ninyi mnakwenda wapi nanyi mmetoka wapi akamwambia tumepita kutoka bethlehemu ya yuda tunaelekea katika nchi ya vilima ya efraimu ambako ndiko ninakoishi
nilikwenda bethlehemu ya yuda na sasa ninakwenda katika nyumba ya bwana
hakuna mtu ye yote aliyenikaribisha katika nyumba yake
 tunazo nyasi na chakula cha punda zetu na mkate na divai kwa ajili yetu sisi watumishi wako yaani mimi mtumishi wako mwanamke pamoja na huy kijana tuliyefuatana naye
hatuhitaji kitu cho chote
 yule mzee akawaambia amani iwe kwenu karibuni nyumbani mwangu
nitawapa mahitaji yenu yote msilale katika uwanja huu wa mji
 hivyo akamwingiza nyumbani mwake na kuwalisha punda wake
baada ya kunawa miguu yao wakala na kunywa
 walipokuwa wakijiburudisha watu waovu wa mji huo wakaiz ingira ile nyumba
wakagonga mlango na kusema na yule mzee mwenye nyumba mtoe nje yule mtu aliyeingia kwako tupate kumlawiti
 yule mwenye nyumba akatoka nje na kuwaambia hapana ndugu zangu msiwe waovu namna hii ninawasihi
kwa kuwa huyu mtu ni mgeni wangu msifanye jambo hili la aibu
 tazameni hapa yupo binti yangu ambaye ni bikira na suria wa huyu mtu
nitawatoleeni hawa kwenu sasa mkawatwae kwa nguvu na kuwafanyia lo lote mtakalo lakini kwa mtu huyu msimfanyie jambo ovu
 lakini wale watu haw akumsikia
hivyo yule mtu akamtoa yule suria wake nje kwa wale watu nao wakambaka na kumnajisi usiku ule kucha mpaka asubuhi
kulipoanza kupambazuka wakamwachia aende
 alfajiri yule mwanamke akarudi kwenye ile nyumba bwana wake alikokuwa akaanguka chini mlangoni akalala pale hata kulipopambazuka
 bwana wake alipoam ka asubuhi na kufungua mlango wa nyum ba na kutoka nje ili kuendelea na safari yake tazama yule suria wake alikuwa ameanguka pal penye ingilio la nyumba na mikono yake ikiwa penye kizingiti waamuzi cha chini
 akamwambia yule suria inuka twende
lakini hakujibu
yule bwana akamwinua akampandisha juu ya punda wake wakaondoka kwenda nyumbani
 alipofika nyumbani akachukua kisu na kumkatakata yule suria kiungo kwa kiungo sehemu kumi na mbili na kuvipeleka hivyo vipande katika sehemu zote za israeli
 kila mtu aliyeona akasema jambo la namna hii halijaonekana wala kute ndeka tangu israeli walipopanda kutoka misri
fikirini juu ya jambo hili tafakarini juu ya jambo hili tuambieni tufanye nini waisraeli wapigana na wabenyamini ndipo waisraeli wote kuanzia dani hadi beer sheba na wa kutoka nchi ya gileadi wakatoka kama mtu mmoja wakakusanyika mbele za bwana huko mizpa
 viongozi wote wa kabila za israeli wakakaa kwenye nafasi zao katika kusanyiko la watu wa mungu askari waendao kwa miguu wenye panga
 wabenyamini wakasikia kuwa waisraeli wamepanda kwenda mizpa
ndipo waisraeli wakasema tuelezeni jinsi jambo hili ovu lilivyotendeka
 hivyo yule mlawi mume wa yule mwanamke aliyeuawa akasema mimi na suria wangu tulifika gibea ya benyamini ili tulale huko
 wakati wa usiku watu wa gibea wakanijia na kuizingi ra nyumba wakitaka kuniua
wakambaka suria wangu mpaka akafa
 ndipo nikamchukua suria wangu nikamkatakata vipande vipande na kuvipeleka katika nchi yote ya urithi wa israeli kwa kuwa wametenda uasherati mkubwa na jambo la aibu katika israeli
 sasa ninyi waisraeli wote semeni na mtoe uamuzi wenu
 watu wote wakainuka wakasema kama mtu mmoja hakuna hata mmoja wetu atakayekwenda nyumbani
wala hakuna hata mmoja wetu atakayerudi nyumbani kwake
 sasa hili ndilo tutakalo tendea gibea tutaikabili jinsi kura itakavyotuongoza
 tutatoa watu kumi katika kila mia kutoka kwenye kabila zote za israeli watu mia moja ka tika watu elfu na watu elfu katika elfu kumi ili waende wakalete mahitaji kwa ajili ya jeshi
basi wakati jeshi litakapofika gibea ya benyamini watawatendea yale wanayostahili kwa ajili ya uovu huu wa aibu waliotenda katika israeli
 hivyo wanaume wote wa israe li wakakutanika pamoja na kujiunga kama mtu mmoja dhidi ya huo mji
 makabila ya israeli yakatuma watu kwenda katika kabila la benyamini lote na kuwaambia ni uovu gani huu wa kutisha uliotendeka katikati yenu basi watoeni hao watu waovu kabisa walioko gibea ili tupate kuwaua na kuondoa uovu katika israeli
lakini wabenyamini hawakuwasikia ndugu zao waisraeli
 wakatoka katika miji yao ya gibea ili kupigana na waisraeli
 siku ile wabenyamini wakakusanya watu kutoka katika miji yao walioj ifunga panga mbali na hao waliochaguliwa miongoni mwa hao waliokaa gibea
 miongoni mwa hao askari wote kulikuwa na watu bora waliochaguliwa watumiao mkono wa kushoto kila mmoja wao aliweza kutupa jiwe kwa kombeo na kulenga unywele mmoja bila kukosa
 nao watu wa israeli mbali na hao wa benyamini wakakusanya watu waume wenye kutumia panga wote hao walikuwa mashujaa
 waisraeli wakapanda betheli na kumwuliza mungu ni nani miongoni mwetu atakayetangulia mbele yetu ili kupigana na wabenyamini bwana akawajibu yuda ndiye atakayetangulia
 asubuhi yake waisraeli wakaamka na kupiga kambi karibu na gibea
 waisraeli wakatoka kupigana na wabenyamini nao waisraeli wakajiweka kwen ye nafasi zao katika vita dhidi yao huko gibea
 wabenyamini wakatoka gibea na kuwaua watu wa israeli siku ile
 lakini waisraeli wakatiana moyo kila mmoja na mwenzake nao wakajiweka kwenye nafasi zao katika vile vita mara ya pili mahali pale walipokuwa wamejiweka mara ya kwanza
 waisraeli wakapanda mbele ya bwana na kulia mbele zake mpaka jioni nao wakamwuliza bwana wa kisema je tupande tena kupigana vita na wabenyamini ndugu zetu bwana akajibu pandeni mkapigane nao
 ndipo waisraeli wakawakaribia wabenyamini siku ya pili
 wakati huu wabenyamini walipotoka gibea ili kupigana nao wakawaua watu waisraeli wote wakiwa wamejifunga panga
 ndipo waisraeli watu wote wakapanda betheli huko wakakaa mbele za bwana wakilia
wakafunga siku ile mpaka jioni na kutoa sadaka ya kutekezwa na sadaka ya amani kwa bwana
 nao waisraeli wakauliza kwa waamuzi bwana
katika siku hizo sanduku la agano la mungu lilikuwako huko na finihasi mwana wa eleazari mwana wa aroni alikuwa anahudumu mbele za hilo sanduku
wakauliza je tupande kwenda vita ni kupigana tena na wabenyamini ndugu zetu au la bwana akajibu nenden i kwa kuwa kesho nitawatia mikononi mwenu
 basi waisraeli wakaweka waviziao kuizunguka gibea
 kisha waisraeli wakapanda kupigana na wabenyamini katika siku ya tatu na kujiweka kwenye nafasi zao dhidi ya gibea kama walivyokuwa wamefanya hapo kwanza
 wabenyamini wakatoka ili kukabiliana nao waisraeli wakawavuta wabenyamini watoke katika mji
wakaanza kupigana na kuua watu wapatao thelathini wa israeli kama walivyofanya nyakati nyingine katika njia kuu moja iendayo betheli na nyingine gibea
 wabenyamini wakafikiri wanapigwa mbele yetu kama hapo kwanza
waisraeli wakasema sisi na turudi nyuma ili tuwavute wauache mji waende kuelekea barabarani
 watu wote wa israeli wakaondoka kwenye sehemu zao na kujipanga huko baali tamari nao wale waviziaji wa wa israeli wakatoka hapo walipokuwa kwenye uwan da wa magharibi ya gibea
 ndipo watu bora waliochaguliwa katika israeli wote wakaja kuishambulia gibea
vita vilikuwa vikali sana hata wabenyamini hawakutambua kuwa maangamizi yalikuwa karibu nao kwa kiasi hicho
 bwana akawashinda wabenyamini mbele ya waisraeli na siku ile waisraeli wakawaua wabenyamini watu waume wote wakiwa wenye kujifunga silaha za vita
 hivyo wabenyamini wakaona kuwa wamepigwa
basi waisraeli walikuwa wameondoka mbele ya wabenyamini kwa sababu waisraeli waliwategemea hao wavi ziaji waliokuwa wamewaweka dhidi ya gibea
 wale waviziaji wakafanya haraka kui ngia gibea wakasambaa na kuwaua watu wote wa mji kwa upanga
 waisraeli walikuwa wamepatana na hao waviziaji kuwa wangef anya lipande wingu kubwa la moshi kutoka katika huo mji ndipo watu wa waisraeli wangegeuka kupigana
watu wa benyamini walikuwa wameanza kuwapiga na kuua watu wa israeli wapatao thelathini hivyo wakafikiri hakika tutawapiga kama tulivyowashinda katika vita hapo kwanza
 lakini wakati lile wingu la moshi lilipoanza kupanda kutoka katika ule mji wabenyamini wakageuka na kuona moshi wa mji mzima unapaa juu angani
 ndipo watu wa israeli wakawageukia nao wabenyamini wakatiwa hofu kwa kuwa walit ambua kwamba maafa yamewajia
 basi wakakimbia mbele ya waisraeli kuelekea nyikani lakini hawakuweza kuikwepa ile vita
nao watu wa israeli waliotoka katika ile miji wakawaua huko
 wakawazingira wabenyamini pande zote wakawafuatia na kuwapata hapo walipopumzika katika viunga vya gibea upande wa mashariki
 wakaanguka wabenyamini ambao wote ni mashujaa
 walipogeuka na kukimbia kuelekea nyikani hata kufikia mwamba wa rimoni waisraeli wakawaua watu wakiwa njiani
wakawafuatia kwa kasi mpaka gidomu huko wakawaua watu wengine 
 siku ile wakawaua watu waliokuwa mashujaa wa vita
 lakini watu wakakimbia kuelekea nyikani katika mwamba wa rimoni na kukaa huko muda wa miezi minne
 waisraeli wakarudi na kuua watu wote wa benyamini pamoja na wanyama na kila walichokikuta
pia kila mji waliouona waliuchoma moto
wana wa israeli walikuwa wameapa kwa kiapo kule mispa
hapana mtu awaye yote atakaye mwoza binti yake kwa wabenyamini
watu wakaenda betheli wakaketi mbele za mungu mpaka jioni wakapaza sauti zao wakalia sana
 wakasema ee bwana mungu wa israeli kwa nini jambo hili limewapata waisraeli kwa nini kabila moja la israeli limekosekana
 kesho yake asubuhi na mapema watu wakajenga madhabahu na kuleta sadaka za kuteketezwa na sadaka za amani
 ndipo waisraeli wakasema ni kabila lipi la israeli ambalo halikufika katika mkutano kumkaribia bwana kwa kuwa walikuwa wameweka kiapo kikuu kuwa ye yote asiyefika mbele za bwana huko mispa kwa hakika angeuawa
 basi waisraeli wakaghairi kwa ajili ya ndugu zao wabenyamini wakasema leo kabila moja limekatiliwa mbali na israeli
 sasa tutawezaje kuwapa mabinti zetu wawe wake zao kwa hao waliobakia maadamu tumeapa kuwa hatutawapa binti zetu kuwa wake zao ndipo wakasema ni kabila lipi la israeli ambalo halikufika mbele za bwana huko mispa wakagundua kuwa hakuna hata mmoja waamuzi aliyetoka yabeshi gileadi aliyefika kambini kwa ajili ya kusanyiko la mkutano
 walipohesabu waliona hakuna mtu ye yote wa yabeshi gileadi aliyekuwapo
 ndipo mkutano wakatuma askari kumi na wawili wakawaamuru kwenda yabeshi gileadi na kuwaua wale wote wais hio huko walikuwepo wake na watoto
 wakasema hilo ndilo mtakalofanya
ueni kila mtu mume na mke ambaye si bikira
 wakawakuta watu waishio yabeshi gileadi wanaw ali mia nne ambao hawajakutana kimwili nao wakawachukua kwenye kambi huko shilo katika nchi ya kanaani
 ndipo mkutano ukatuma ujumbe wa amani kwa wabenyamini huko katika mwamba wa rimoni
 basi wabenyamini wakarudi nyumbani mwao wakapewa wale wanawali wa yabeshi gileadi waliowaponya
lakini hawakuwatosha wanaume wote
 waisraeli wakasikitika kwa ajili ya wabenyamini kwa kuwa bwana ameweka ufa katika makabila ya israeli
 viongozi wa kusanyiko wakasema kwa kuwa wanawake wa wabenyamini wameangamizwa tufanyeje ili kuwapatia wake wale wanaume waliosalia wale waliopona wa wabeny amini ni lazima tuwapatie wake ili wawe na warithi ili kabila lo lote katika israeli lisifutike
 hatuwezi kuwapa binti zetu kuwa wake kw kuwa sisi waisraeli tumeapa kiapo hiki alaaniwe mtu ye yote ampaye mbenyamini mke
 ndipo waliposema tazama iko sikukuu ya kila mwaka ya bwana katika shilo kaskazini ya betheli na mashariki mwa ile barabara itok ayo betheli kwenda shekemu nako ni kusini ya lebona
 hivyo wakawaelekeza wabenyamini wakisema nendeni mkajifiche kwenye mashamba ya mizabibu nanyi mwangalie
wasichana wa shilo watakapojiunga kwenye kucheza ninyi tokeni kwenye hayo mashamba ya mizabibu na kila mmoja akamate mwanamke mmoja toka miongoni mwa hao wasichana wa shilo na mwende nao katika nchi ya benyamini
 baba zao au ndugu zao waume watakapotulalamikia tutawaambia iweni wakarimu kwetu nanyi mturuhusu tuwe nao kwa kuwa hatukuweza kumpatia kila mtu mke tulipopigana
lakini ninyi pia hamna hatia kwa kuwapa wao binti zenu kuwa wake
 basi hivyo ndivyo wabenyamini walivyofanya
wakati wasichana walipokuwa wakicheza kila mtu akamkamata msichana mmoja akamchukua akaenda naye ili awe mke wake
kisha wakarudi katika urithi wao na kuijenga upya miji na kuishi humo
 wakati huo waisraeli wakaondoka sehemu ile na kwenda nyumbani kwao kwenye makabila yao na kwa jamaa zao kila mmoja kwenye urithi wake mwenyewe
 katika siku hizo kulikuwa hakuna mfalme katika israeli kila mtu alifanya kile alichoona ni sawa machoni pake mwenyewe
ruthi utangulizi kitabu hiki kinachukua jina la mhusika wake mkuu yaani yos hua mwana wa nuni ambaye anatoka kwenye kabila la efraimu hes
yoshua maana yake yehova bwana ni wokovu
yoshua alichaguliwa na mungu kuwa kiongozi muda mfupi kabla ya kifo cha mose kum
maandalizi kwa ajili ya uduma yake yanajumuisha kiongozi wa jeshi la israeli kupi gana na waamaleki kut msaidizi wa mose kut mmoja wa wale wapelelezi kumi na wawili waliokwenda kupeleleza kanaani hes
 kuchaguliwa kwake kuingia mahali pa mo se kwa sababu ya kujionyesha kwa kipekee kwa huduma yake hes
 kum
 kitabu cha yoshua ni habari juu ya waisraeli wakiongozwa na yoshua
yoshua ambaye bila shaka kufanikiwa kwake kunasababishwa na hali yake kumwelekea munguna ufunuo wa mose mara anwafanya waisraeli watambue uhusiano wao na mungu kwa kuadhimisha pasaka na kanuni ya tohara na kwa kusimamisha kumbukumbu ya jiwe baada ya kuvuka mto yordani
waisraeli walivuka mto yordani kimwujiza
kutokana na vile mji wa yeriko ulivyotekwa kwa mwujiza ungeweza ukawa ndio msingi wao wa imani katika mungu kwamba sehemu iliyosalia ya kanaani pia ingekaliwa na wao
kule kutekwa kwa mji wa ai kushindwa kwa umoja wa aamori upande wa kusini kule kuanguk kwa hazori iliyokuwa ngome ya wakanaani upande wa kaskazini kuliwapa waisraeli kumiliki sehemu muhimu za nchi ya ahadi yaani kanaani
ingawa makabila mawili na nusu yaani kabila la reubeni gadi na nusu ya kabila la manase tayari walikwisha kumiliki eneo la mashariki mwa mto yordani ch ini ya uongozi wa mose makabila mengine yaliyosalia yalipata sehemu zao chini ya uongozi wa yoshua
kabila la lawi halikupewa mgao wa urithi katika nchi bali wao walipewa miji arobaini na minane kuwa miliki yao katika nc hi nzima ili waweze kutoa huduma yao ya kiroho kwa sababu wao walipewa ukuhani
kabla yoshua hajafa aliwakumbusha watu juu ya agano la mungu na ahadi zake kwao akawaonya kuhusu kuabudu sanamu
yeye aliweka wazi upya agano kati ya mungu na israeli akiwaony waisraeli kudumisha ile hali ya kujitoa kwa mungu na kum penda kwa moyo wote
aliwaelekeza watu waendelee kumpenda kumtii na kumtumikia mungu
alizungumza hadhar ani jinsi ambavyo yeye binafsi likuwa tayari kumtumikia mungu aliposema
chagueni hivi leo mtakayemtumikia lakini mimi na nyumba yangu tutamtumikia bwana wazo kuu kuvuka mto yordani kwa mwujiza kuingia kute kwa na kugawanywa kwa nchi ya ahadi kanaani
miongoni mwa wanaume wenye umri wa miaka kuanzia ishirini wawezao kwenda vi tani waliotoka misri ni yoshua na kalebu peke yao ndio wali oingia nchi ya ahadi yaani kanaani
mwandishi mwandishi kitabu hiki ni yoshua kiongozi wa israel baada ya mose isipokuwa sehemu ya mwisho ambayo mwandishi wake hajulikani lakini mapokeo ya kiyahudi yanasema kwamba iliongezwa na eleazari na mst uliandikwa na kuhani fi nehasi shahidi ambaye alishuhudia kw macho yake mambo yaliyoandikwa humu
mahali kanaani ambayo ndiyo iliyokuwa nchi ya ahadi
kwa sasa ndiyo nchi ya israeli
tarehe k
kwani matukio yaliyomo ni yale yaliyotukia wakati huo
wahusika wakuu yoshua rahabu akani finehasi eleazari
mgawanyo maandalizi ya kuiteka kanaani
 kuishinda kanaani
 mgawanyo wa nchi kwa makabila
 kuagana na yoshua na kifo chake
 ruthi naomi na ruthi wakati waamuzi walipotawala israeli kulikuwa na njaa katika nchi akaondoka mtu mmoja kutoka nchi ya bethlehemu ya yuda pamoja na mke wake na wanae wawili akaenda kuishi katika nchi ya moabu
 mtu huyu aliitwa elimeleki mkewe aliit wa naomi na hao wanawe wawili waliitwa maloni na kilioni
walikuwa waefrathi kutoka bethlehemu ya yuda
wakaenda katika nchi ya moabu wakaishi huko
 elimeleki mumewe naomi akafa naomi akabaki na wanawe wawili
 nao wakaoa wanawake wa kimoabu jina la mmoja aliitwa orpa na wa pili aliitwa ruthi
baada ya miaka kumi maloni na kilioni pia wakafa basi naomi akabaki hana mume wala wanawe wawili
 aliposikia huko moabu kwamba bwana amewasaidia watu wake kwa kuwapa chakula naomi na wakweze wakajiaandaa kurudi nyumbani
 yeye na wakweze wawili wakaondoka pale walipok uwa wakiishi na kushika njia kurudi nchi ya yuda
 ndipo naomi akawaambia wale wakwe zake wawili rudini ki la mmoja wenu nyumbani kwa mama yake
bwana na awatendee fadhili kama mlivyowatendea hao waliofariki pamoja na mimi
 bwana na amjalie kila mmoja wenu maisha mema nyumbani kwa mume mwingine
kisha akawabusu nao wakalia kwa sauti kubwa wakamwambia tutarudi pamoja na wewe nyumbani kwa watu wako
 lakini naomi akasema rudini nyumbani binti zangu
kwa nini mn ifuate mimi nitaweza tena kuwa na wana wengine ambao wataweza kuwaoa ninyi rudini nyumbani binti zangu mimi ni mzee kiasi kwamba siwezi kumpata mume mwingine
hata kama ningefikiria kuwa bado kuna tumaini kwangu hata kama ningekuwa na mume usiku huu na kuwazaa wana je mngesubiri mpaka wakue mngebakia bila kuolewa mkiwasubiri la hasha binti zangu
ni mepata uchungu kuliko ninyi kwa sababu mkono wa bwana umekuwa kinyume nami kisha wakalia tena kwa sauti
orpa akambusu mama mkwe wake akaenda zake lakini ruthi akaambatana naye
 naomi akamwambia tazama mwenzako anarejea kwa watu wake na kwa miungu yake
rudi pamoja naye
 lakini ruthi akajibu usinisihi nikuache au niache kukufuata
utakakokwenda nami nitakwenda na wewe utakapoishi nitaishi
watu wako watakuwa watu wangu na mungu wako atakuwa mungu wangu
 pale utakapofia nami nitafia hapo na papo hapo nitazikwa
bwana na aniadhibu vikali kama kitu kingine cho chote kitanitenga nawe isipokuwa kifo
 naomi alipotambua kwamba ruthi amenuia kufuatana naye hakuendelea kumsihi tena
 kwa hiyo hao wanawake wawili wakaondoka wakafika bethlehemu
walipofika bethlehemu mji mzima litaharuki wanawake wakashangaa wakasema huyu aweza kuwa ni naomi akawaambia msiniite tena naomia niiteni marab kwa sababu mwenyezi mungu amenitendea mambo machungu sana
 mimi niliondoka hali nimejaa lakini bwana amenirudisha mtupu
kwa nini kuniita naomi bwana amenitendea mambo machungu mwenyezi mungu ameniletea msiba
 kwa hiyo naomi alir udi pamoja na ruthi mmoabi mkwe wake nao wakafika bethlehemu mwanzoni mwa kuvuna shayiri
ruthi akutana na boazi basi naomi alikuwa na jamaa wa upande wa mume wake kutoka katika ukoo wa elimeleki jina lake aliitwa boazi
 ruthi mmoabi akamwambia naomi nitakwenda mashambani nikaokote mabaki ya nafaka nyuma ya yule nitakayepata kibali machoni pake
naomi akamwambia nenda binti yangu
 basi akaenda akaokota mabaki ya nafaka nyuma ya wavunaji
ik atokea kwamba alijikuta anafanya kazi kwenye shamba lililokuwa mali ya boazi ambaye alitoka kwenye ukoo wa elimeleki
 papo hapo boazi akarudi kutoka bethlehemu akawasalimu wavunaji akasema bwana awe nanyi nao wakamjibu bwana akubariki
 boazi akamwuliza msimamizi wa wavunaji je huyo mwanamwali ni wa nani msimamizi akamjibu yeye ni yule mmoabi aliyerudi kutoka nchi ya moabu pamoja na naomi
 yeye aliomba tafadhali niruhusu niokote na kukusanya miongoni mwa minganda nyuma ya wavunaji
na ye ameshinda shambani tangu asubuhi pasipo kupumzika isipokuwa kwa muda mfupi kivulini
a naomi maana yake ni wa kupendeza b mara maana yake ni chungu
ruthi kisha boazi akamwambia ruthi binti yangu nisikilize usiende kuokota mabaki ya mavuno katika shamba lingine na usiondoke hapa
kaa hapa na hawa watumishi wangu wa kike
 angalia shamba wanamovuna ufuate nyuma yao
nimewaamuru hao wanaume wasikuguse
wakati wo wote ukiona kiu nenda kwenye mitungi ukanywe maji waliyoyateka hao wanaume
fadhili zake kwa walio hai na kwa hao waliokufa
pia akam wambia huyo mtu ni mmoja wa jamaa yetu wa karibu anayestahili kukomboa
 kwa ajili ya hili akasujudu mpaka nchi akamwambia ni kwa nini nimepata kibali machoni pako hata ukanijali mimi mgeni boazi akamjibu nimeambiwa yote uliyomtendea mama mkwe wako tangu mume wake alipofariki na jinsi ulivyomwacha baba yako na mama yako na nchi yako ulimozaliwa ukaja kuishi na watu ambao hukuwafahamu
 na akulipe kwa yale uliyoyatenda
ubarikiwe kwa wingi na bwana wa israeli ambaye umekimbilia mbawani mwake
 kisha ruthi akasema naomba niendelee kupata kibali machoni pako bwana wangu
kwa maana umenifariji na umezungumza kwa ukarimu na mjakazi wako hata ingawa mimi si bora kama mmoja wa watumishi wako wa kike
 wakati wa chakula boazi akamwambia ruthi karibia hapa
kula mkate na uchovye ndani ya divai
alipoketi pamoja na wavunaji akampa nafaka zilizookwa
akala kiasi alichotaka na kusaza
 alipoinuka ili uokota mabaki ya nafaka boazi akawaagiza watu wake hata kama atakusanya kati ya miganda msimzuie
 badala yake toeni masuke katika miganda mwacheni ayaokote na msimkemee
 basi ruthi akaokota masazo kondeni hata jioni
akatwanga ile shayir aliyokusanya ikajaa efa mojaa
 akaibeba na kuelekea mjini mama mkwe wake akaona jinsi alivyoweza kuokota nafaka nyingi
pia ruthi akachukua kile alichobakiza baada ya kula na kushiba akampa
 basi mkwewe akamwuliza je umeokota wapi leo umefanya kazi wapi abarikiwe mtu yule aliyekujali
ndipo ruthi akamwambia mama mkwe wake juu ya yule ambaye yeye alikuwa amefanyia kazi katika shamba lake
akasema yule mtu niliyefanyia ka zi kwake leo anaitwa boazi
 naye naomi akamwambia mkwewe bwana ambariki hakuacha kuonyesha kisha ruthi mmoabi akasema hata aliniambia kaa pamoja na watumishi wangu mpaka watakapomaliza kuvuna nafaka yangu yote
 kisha naomi akamwambia ruthi mkwewe binti yangu itakuwa vema wewe ufuatane na wasichana wake kwa sa babu katika shamba la mtu mwingine wanaweza kukudhuru
 kwa hivyo ruthi akafuatana na watumishi wasichana wa boazi kuok ota mpaka mwisho wa mavuno ya shayiri na ya ngano
naye aliishi na mama mkwe wake
ruthi na boazi kwenye sakafu ya kupuria kisha naomi akamwambia mkwewe binti yangu je nisingelikutafutia pumziko ambako utatunzika vema je boazi ambaye umekuwa pamoja na watumishi wake wasichana si jamaa yetu wa karibu usiku wa leo atakuwa anapepeta nga no kwenye sakafu ya kupuria
 basi oga na ukajipake marashi ujivalie nguo zako nzuri
kisha uende kwenye sakafu ya kupuria lakini angalia asijue kwamba upo pale mpaka atakapomaliza kula na kunywa
 atakapokwenda kulala angalia mahali atakapolala
kisha uende ufunue miguu yake ulale
naye atakuambia utakalofanya
 ruthi akajibu lo lote usemalo nitatenda
 basi akashuka mpaka kwenye sakafu ya kupuria akafanya kila kitu mama mkwe wake alichomwambia kufanya
 wakati boazi alipomaliza kula na kunywa naye alikuwa amejawa na furaha alikwenda kulala mwisho wa lundo la nafaka
ruthi akakaribia kimya kimya akafunua miguu yake akalala
 usiku wa manane kitu kilimshtua boazi akajigeuza akagundua yupo mwanamke amelala miguuni pake
 akauliza wewe ni nani akajibu ni mimi ruthi mjakazi wako
uitande nguo yako juu yangu kwa sababu wewe ndiwe jamaa wa karibu wa kukomboa
 akamwambia binti yangu ubarikiwe na bwana
wema huu wa sasa ni mkuu kushinda hata ule ulioonyesha mwanzoni
hukuwakimbilia vijana wakiwa matajiri au maskini
 sasa binti yangu usiogope
nitakufanyia yote uliyoomba
kwa maana mji wote wa watu wangu wanakujua ya kwamba a efa moja ni sawa na kilo ruthi wewe ni mwanamke mwenye tabia nzuri
 ingawa ni kweli kwamba mimi ndiye jamaa aliye karibu lakini kuna mtu mwingine wa jamaa aliye karibu zaidi wa kukomboa kuliko mimi
 wewe kaa hapa usiku huu kisha asubuhi kama akikubali kukomboa vema na akomboe
la sivyo kama hayuko tayari hakika kama bwana aishivyo nitafanya hivyo
lala hapa mpaka asubuhi
 ndipo boazi akasema siku utakaponunua shamba kutoka kwa naomi na ruthi mmoabi itakubidi kumchukua pia huyo mjane ili kudumisha jina la marehemu pamoja na mali yake
 hivyo huyo mwanamke akalala miguuni pake mpaka asubuhi akaondoka mapema asijaweza mtu kumtambua mwenzake maana boazi alisema isijulikane kabisa ya kuwa mwanamke alifika kwenye sakafu ya kupuria
 pia akamwambia lete shela yako uliyoivaa uitandaze
naye alipoitandaza akamimina vipimo sita vya shayiri akamtwika
kisha ruthi akarudi zake mjini
 basi ruthi alipofika kwa mama mkwe wake naomi akamwuliza je binti yangu ilikuwaje huko ndipo akamwelezea kila kitu boazi alichomfanyia
 akaendelea kusema amenipa shayiri vipimo sita akisema usiende kwa mama mkwe wako mikono mitupu
 kisha naomi akasema subiri binti yangu mpaka utakapojua kwamba hili jambo limekwendaje
kwa sabab mtu huyu hatatulia mpaka akamilishe jambo hili leo
boazi amwoa ruthi boazi akakwea mpaka kwenye lango la mji akaketi pale
kisha muda si mrefu yule mtu wa jamaa aliyekuwa wa karibu wa kukomboa ambaye boazi alimtaja akaja
boazi akasema njoo hapa rafiki yangu karibu uketi
naye akakaribia akaketi
 boazi akatwaa watu kumi miongoni mwa wazee wa mji akawaambia ketini hapa
nao wakaketi
 kisha akamwambia yule jamaa wa karibu wa kukomboa h uyu naomi aliyerudi hapa kutoka nchi ya oabu anauza sehemu ya ardhi iliyokuwa mali ya ndugu yetu elimeleki
 nami niliwaza nikujuli she wewe na kukuambia uinunue mbele ya hawa waliopo hapa na mbele ya wazee wa watu wangu
kama wewe utaikomboa haya fanya hivyo
lakini kama hutaikomboa uniambie il nijue
kwa kuwa hakuna mtu mwingine mwenye haki ya kuikomboa ila wewe na baada yako ni mimi
 kuhusu hili yule jamaa wa karibu wa kukomboa akasema basi mimi sitaweza kukomboa kwa sababu inaonekana nitauhatarisha urithi wangu
wewe komboa mwenyewe
mimi sitaweza
 basi katika siku za kale huko israeli ili kukamilisha tendo la kukomboa na kukabidhiana mali mmoja huvua kiatu chake na kumpatia mwingine
hii ilikuwa ni njia ya kuhalalisha mabadilishano katika israeli
 basi yule jamaa wa karibu wa kukomboa akamwambia boazi wewe nunua mwenyewe
naye huyo jamaa akavua kiatu chake
 kisha boazi akawatangazia wazee na watu wote waliokuwepo leo ninyi ni mashahidi kwamba mimi nimenunua kutoka kwa naomi yote yaliyokuwa mali ya elimeleki kilioni na maloni
 nimemchukua pia ruthi mmoabi mjane wa maloni awe mke wangu ili kuendeleza jina la marehemu pamoja na mali zake ili jina lake marehemu lisitoweke miongoni mwa jamaa yake wala katika kumbukumbu za mji wake
leo hivi ninyi ni mashahidi kisha wazee pamoja na watu wote waliokuwa langoni wakasema sisi ni mashahidi
bwana na amfanye mwanamke huyu aingiaye nyumbani mwako kuwa kama raheli na kama lea wale wawili ambao kwa pamoja waliijenga nyumba ya israeli
nawe ufanikiwe katika efrata na uwe mashuhuri katika bethlehemu
 kupitia kwa watoto ambao bwana atakupa kutokana na huyu mwanamke kijana jamaa yako na ifanane na ya peresi ambaye tamari alimzalia yuda
wazao wa boazi basi boazi akamwoa ruthi naye akawa mke wake
alipoingia kwake bwana akamjalia ruthi naye akapata mimba akamzaa mtoto wa kiume
 wanawake wakamwambia naomi ahimidiwe bwana asiyekuacha bila kuwa na jamaa wa karibu wa kukomboa
na awe mashuhuri katika israeli yote atakurejeshea uhai wako na kukuangalia katika siku za uzee wako
kwa maana mkweo ambaye anakupenda na ambaye kwako ni bora zaidi ya watoto wa kiume saba ndiye aliyemzaa
naye akasema nitaikomboa mimi
a vipimo sita hapa ni sawa na kilo pia mstari wa ruthi basi naomi akamchukua yule mtoto akampakata na akawa mlezi wake
 wanawake waliokuwa jirani zake wakasema naomi ana mtoto wa kiume
wakamwita jina lake obedi
yeye ndiye baba yake yese aliye baba yake daudi
 hivi ndivyo vizazi vya peresi peresi alimzaa hesroni hesroni akamzaa ramu ramu akamzaa aminadabu aminadabu akamzaa nashoni nashoni akamzaa salmoni salmoni akamzaa boazi boazi akamzaa obedi obedi akamzaa yese na yese akamzaa daudi
 samweli utangulizi katika andiko la kiebrania kit abu cha samweli na samweli vilikuwa kitabu kimoja kilichotambuliwa kwa jina hilo
huku kugawanyika na kuwa vitabu kuwa viwili kulifanyika katika tafsiri ya septuagint yaani agano la kale la kiyunani ambalo liliviita kitabu cha kwanza na cha pili cha wafalme
kitabu cha samweli kinaandika habari za maisha ya samweli sauli na sehemu kubwa ya maisha ya daudi
 samweli kinaanza kuelezea kuzaliwa kwa samweli na ma fundisho yake hekaluni
ki naelezea jinsi alivyoiongoza israeli akiwa kama nabii kuhani na mwamuzi
wakati wana wa israeli walipodai kuwa na mfalme samweli kwa uongozi wa mungu alimtia sauli mafuta kuwa mfalme wa kwanza wa waisra eli
lakini sauli aliach kumtii mungu naye ungu akamkataa asiendelee kuwa mfalme
kisha mungu akamongoza samweli akamtia audi mafuta kwa siri kuwa mfalme badala ya sauli
mapambano kati ya sauli na da udi ndiyo yaliyomo katika sehemu iliy obaki ya kitabu hiki
ingawa tunajifunza mengi kuhusu watu hawa wawili pamoja na kutokumtii mungu kwa sauli pia kuna mkazo mkubwa kuhusu wema wao kwa mungu
wazo kuu hiki kilikuwa ni kipindi cha mabadili ko katika historia ya israeli waka ti taifa hili lili poondokana na mfumo wa kuwa na waamuzi kama viongozi wao na kuwa na mfalme kama mataifa ya jirani yalivyokuwa
samweli akiwa nabii kuhani na mwamuzi alichangi kikubwa katika kipindi hiki
mwandishi ingawa na samweli mapokeo yanasema mwandishi ni samweli ni vigumu sana yeye kuwa ndiye aliyeandika wakati kifo chake kimeandikwa katika sam weli 
ye yote aliyeandika vitabu hivi anaweza kuwa alitumia kitabu cha yashari ambacho kimetajwa katika samweli kama chanzo ha habari hizi
uandishi wa samweli nabii na thani na gadi daudi mwana wa yese alitawala juu ya israeli miaka arobaini alitawala huko hebroni miaka saba na miaka thelatini na mitatu akatawal huko yerusalemu mambo ya nyakati 
hawa ndio ambao wameeleza matendo yote ya mfalme daudi tangu mwanzo hadi mwisho
wahusika wakuu eli elikana hana samwel i sauli yonathani daudi
mahali kitabu kinaanzia wakati walipokuwa wanaongozwa na waamuzi na kuelezea israeli kuondoka katika utawala wa mungu na kuingia katika utawal wa wanadamu kwa kuwa na mfalme
tarehe k
mgawanyo eli kuhani na mwamuzi samweli kiongozi wa israeli sauli mfalme wa kwanza wa israeli kifo cha sauli 
 samweli kuzaliwa kwa samweli kulikuwepo na mtu mmoja kutoka rama msufi kutoka nchi ya vilima vya efraimu ambaye jina lake aliitwa elikana mwana wa yerohamu mwana wa elihu mwana wa tohu mwana wa sufu mwefraimu
 alikuwa na wake wawili mmoja aliitwa hana na mwingine penina
penina alikuwa na watoto lakini hana hakuwa na mtoto
 kila mwaka mtu huyu alikwea kutoka mji wake ili kuabudu na ku toa dhabihu kwa bwana mwenye nguvu huko shilo ambapo hofni na finehasi wana wawili wa eli walikuwa makuhani wa bwana
 kila mara ilipofika siku ya elikana kutoa dha bihu aliwapa mafungu penina mkewe na wanawe wote pamoja na binti zake
 lakini alimpa hana fungu mara dufu kwa sababu alimpenda ingawa bwana alikuwa amemfunga tumbo
 kwa sababu bwana alikuwa amemfunga tumbo mke mwenzake alikuwa anamchokoza ili kumwudhi
 hili liliendelea mwaka baada ya mwaka
kila mara hana alipokwenda katika nyumba ya bwana mke mwenzake alikuwa akimkasirisha mpaka analia na kushindwa kula
 elikana mumewe akawa anamwambia hana kwa nini unalia kwa nini huli kwa nini kuvunjika moyo je mimi si bora zaidi kwako kuliko watoto kumi siku moja walipokuwa wamemaliza kula na kunywa huko shilo hana alisimama
wakati huo kuhani eli alikuwa ameketi kwenye kiti pembeni mwa mwimo wa mlango wa hekalu la bwana
 kwa uchungu wa rohoni hana alilia sana na akamwomba bwana
 naye akaweka nadhiri akisema ee bwana mwenye nguvu laiti ungeangalia huzuni kuu ya mtumishi wako na kunikumbuka mimi wala usimsahau mtumishi wako nawe ukampa mwana basi huyo mwana nitamtoa kwa bwana kwa siku zote za maisha yake wala wembe hautapita kichwani mwake
 alipokuwa anaendelea kumwomba bwana eli alichunguz kinywa chake
 hana alikuwa akiomba moyoni mwake midomo yake ikiwa inachezacheza lakini sauti haikusikika
eli akafikiri alikuwa amelewa naye akamwambia utaendelea kulewa mpak lini achilia mbali mvinyo wako
 hana akajibu si hivyo bwana wangu mimi ni mwanamke mwenye huzuni kubwa
mimi sijanywa mvinyo wala kileo nilikuwa ninaumimina moyo wangu kwa bwana
 usimdhanie mtumishi wako kuwa mwanamke mwovu nimekuwa nikiomba hapa katika wingi wa uchungu mkuu na huzuni
 eli akamjibu nenda kwa amani naye mungu wa israeli na akujalie kile ulichomwomba
 hana akasema mtumis hi wako na apate kibali machoni pako
kisha akaondoka zake na kula chakula wala uso wake haukuwa na huzuni tena
 kesho yake asubuhi na mapema waliamka wakaabudu mbele za bwana na kisha wakarudi nyumbani kwao huko rama
elikana akakutana kimwili na mkewe hana naye bwana akamkumbuka
 hivyo wakati ulipotimia hana akapata mimba na akamzaa mwana
hana akamwita jina lake samweli akasema kwa kuwa nilimwomba kwa bwana
hana anamweka samweli wakfu
 wakati huyo mtu elikana alipopanda pamoja na jamaa yake yote kutoa dhabihu ya mwaka kwa bwana na kutimiza nadhiri yake hana hakwenda
alimwambia mume wake baada ya mtoto kuachishwa kunyonya nitamchukua na kumpeleka mbele za bwana naye ataishi huko wakati wote
 elikana mumewe akamwambia fanya lile unaloona ni bora zaidi kwako
ukae hapa mpaka utakapomwachisha kunyonya bwana na akujalie kutimiza nadhiri yako
hivyo huyo mwanamke akakaa nyumbani na kunyonyesha mwanawe mpaka alipomwachisha kunyonya
 baada ya mtoto kuachishwa kunyonya hana akamchukua huyo mtoto akiwa mdogo hivyo hivyo pamoja na fahali wa miaka mitatu efa ya unga na kiriba cha divai naye akamleta mtoto kwenye nyumba ya bwana huko shilo
 wakati walipokwisha ku mchinja yule fahali wakamleta mtoto kwa eli hana akamwambia eli hakika kama uishivyo bwana wangu mimi ndiye yule mama ambaye alisimama hapa karibu nawe akiomba kwa bwana
 niliomba mtoto huyu naye bwana amenijalia kile nilichomwomba
 hivyo sasa ninamtoa kwa bwana
kwa maana maisha yake yote atakuwa ametolewa kwa bwana
naye akamwabudu bwana huko
a efa moja ni kipimo cha kilo samweli maombi ya hana kisha hana akaomba na kusema moyo wangu wamshangilia bwana katika bwana pembe yangu imeinuliwa juu
kinywa changu chajisifu juu ya adui zangu kwa kuwa naufurahia wokovu wako
 hakuna ye yote aliye mtakatifu kama bwana hakuna mwingine zaidi yako hakuna mwamba kama mungu wetu
 msiendelee kusema kwa kiburi hivyo wala msiache vinywa vyenu kunena kwa kiburi kwa kuwa bwana ndiye mungu ajuaye na kwa yeye matendo hupimwa
 pinde za mashujaa zimevunjika lakini wale wanaojikwaa wamevikwa nguvu
 wale waliokuwa na chakula tele wamejikodisha wenyewe ili kupata chakula lakini wale waliokuwa na njaa hawana njaa tena
mwanamke yule aliyekuwa tasa amezaa watoto saba lakini yule ambaye alikuwa na wana wengi amedhoofika
 bwana huua na huleta uhai hushusha chini mpaka kaburinia na kufufua
 bwana humfanya mtu maskini naye hutajirisha hushusha na hukweza
 humwinua maskini kutoka mavumbini na humwinua mhitaji kutoka lundo la majivu huwaketisha pamoja na wakuu na kuwafanya warithi kiti cha enzi cha heshima
kwa kuwa misingi ya dunia ni ya bwana juu yake ameuweka ulimwengu
 yeye atailinda miguu ya watakatifu wake lakini waovu watanyamazishwa kwenye a
si kwa nguvu mtu hushinda wale wampingao bwana wataharibiwa a kaburini hapa ina maana kuzimu yaani kwa kiebrania sheol kabisa
atapiga radi dhidi yao kutoka mbinguni bwana ataihukumu miisho ya dunia
atampa nguvu mfalme wake na kuitukuza pembe ya mpakwa mafutab wake
 kisha elkana akaenda nyumbani rama lakini mtoto akahudumu mbele za bwana chini ya kuhani eli
wana waovu wa eli wana wa eli walikuwa watu wabaya kabisa hawakumheshimu bwana
 basi ilikuwa desturi ya makuhani pamoja na watu kwamba kila mara ye yote anapotoa dhabihu na huku nyama ikiwa inachemshwa mtumishi wa kuhani angalikuja na uma wenye meno matatu mkononi mwake
 angeutumbukiza huo uma kwenye sufuria au birika au sufuria kubwa au chungu naye kuhani angalijichukulia mwenyewe cho chote ambacho uma ungelikileta
hivi ndivyo walivyowatendea waisraeli wote waliokuja shilo
 lakini hata kabla mafuta ya mnyama hayajachomwa mtumishi wa kuhani angalikuja na kusema kwa mtu ambaye alikuwa akitoa dhabihu mpe kuhani nyama akaoke kwani hatapokea nyama iliyochemshwa kutoka kwako ila iliyo mbichi tu
 kama mtu akimwambia mafuta ya mnyama na yachomwe kwanza kisha ndipo uchukue cho chote unachotaka mtumishi angalijibu hapana nipe sasa kama huwezi nitaichukua kwa nguvu
 hii dhambi ya hawa vijana ilikuwa kubwa sana machoni pa bwana kwa kuwa waliitendea dhabihu ya bwana kwa dharau
 lakini samweli alikuwa akihudumu mbele za bwana kijana akivaa kisibau cha kitani
 kila mwaka mama yake alimshonea joho dogo na kumchukulia wakati alipokwea pamoja na mumewe kutoa dhabihu ya mwaka
 eli alikuwa akiwabariki elkana na mkewe akisema bwana na akupe watoto kwa mwanamke huyu ili kuchukua nafasi ya yule aliyekuwa amemwomba na akamtoa kwa bwana
kisha wakawa wanakwenda nyumbani
 bwana akawa mwenye neema kwa hana naye akapata mimba akazaa wana watatu na binti wawili
b mpakwa mafuta hapa maana yake masihi yaani aliyetiwa mafuta samweli wakati huo kijana samw eli akaendelea kukua mbele za bwana
 basi eli ambaye alikuwa mzee sana alisikia kuhusu kila kitu ambacho wanawe walikuwa wakiwafanyia israeli wote na jinsi walivyokutana kimwili na wanawake waliohudumu kwenye ingilio la hema la mkutano
 hivyo akawaambia kwa nini mmefanya mambo kama haya nimesikia kutoka kwa watu wote juu ya haya matendo yenu maovu
 sivyo wanangu hii si habari nzuri ambayo ninasikia ikienea miongoni mwa watu wa bwana
 kama mtu akifanya dhambi dhidi ya mtu mwenzake mtu mwingine aweza kumwombea kwa mungu lakini kama mtu akimfanyia mungu dhambi ni nani atakayemwombea hata hivyo wanawe hawakusikia maonyo ya baba yao kwa sababu bwana alitaka kuwaua
 naye kijana samweli akaendelea kukua katika kimo akimpendeza bwana na wanadamu
unabii dhidi ya nyumba ya eli basi mtu wa mungu akaja kwa eli na kumwambia hivi ndivyo asemavyo bwana je sikujifunua wazi wazi kwa nyumba ya baba yako wakati walipokuwa huko misri chini ya farao nilimchagua baba yako kati ya makabila yote ya israeli kuwa kuhani wangu kukwea kwenye madhabahu yangu kufukiza uvumba na kuvaa kisibau mbele yangu
pia niliwapa nyumba ya baba yako sadaka zote zilizotolewa kwa moto na waisraeli
 kwa nini unadharau dhabihu zangu na sadaka zile nilizoziamuru kwa ajil ya makao yangu kwa nini unawaheshimu wanao kuliko mimi kwa kujinenepesha wenyewe kwa kula zile sehemu zilizo bora za kila sadaka zinazotolewa na watu wangu wa israeli kwa hiyo bwana mungu wa israeli asema niliahidi kuwa nyumba yako na nyumba ya baba yako wangehudumu mbele zangu milele
lakini sasa bwana anasema jambo hili na liwe mbali nami wale wanaoniheshimu nitawaheshimu wale wanaonidharau mimi watadharauliwa
 wakati unakuja nitakapozipunguza nguvu zenu na nguvu ya nyumba ya baba yenu ili pasiwepo mtu katika mbari yenu atakayeishi kuuona uzee nanyi mtaona huzuni katika makao yangu
ingawa israeli watafanyiwa mema katika mbari yenu kamwe hapatakuwepo mtu atakayeishi hadi kuwa mzee
 kila mmoja wenu ambaye sitamkatilia mbali kutoka madhabahuni pangu atabakizwa tu kupofusha macho yenu kwa machozi na kuihuzunisha mioyo yenu nao wazao wenu wote watakufa watakapokuwa wamefikia umri wa kustawi
 kile kitakachotokea kwa wanao wawili hofni na finehasi kitakuwa ishara kwako
wote wawili watakufa katika siku moja
 mimi mwenyewe nitajiinulia kuhani mwaminifu ambaye atafanya sawasawa na kile kilichoko moyoni mwangu na aki lini mwangu
nitaifanya nyumba yake kuwa imara naye atahudumu mbele ya mpakwa mafuta wangu daima
 kisha kila mmoja aliyeachwa katika mbari yenu atakuja na kusujudu mbele yake kwa ajili ya kipande cha fedha na ganda la mkate akisema niteue katika baadhi ya ofisi ya ukuhani ili niweze kupata chakula
bw kijana samweli alihudumu mbele za bwana chini ya eli
katika siku zile neno la mungu lilikuwa adimu hapakuwepo na maono mengi
ana amwita samweli usiku mmoja eli ambaye macho yake yalikuwa yamefifia sana kiasi kwamba aliona kwa shida sana alikuwa amelala mahali pake pa kawaida
 taa ya mungu ilikuwa haijazimika bado na samweli alikuw amelala hekalunia mwa bwana ambapo sanduku la mungu lilikuwako
 kisha bwana akamwita samweli
samweli akajibu mimi hapa
 naye akakimbia kwa eli na kumwambia mimi hapa kwa kuwa umeniita
lakini eli akasema sik ukuita rudi ukalale
hivyo akaenda kulala
 bwana akaita tena samweli naye samweli akaamka kwenda kwa eli na kusema mimi hapa kwa kuwa umeniita eli akasema mwanangu sikukuita rudi ukalale
 wakati huu samweli alikuwa bado hajamjua bwana
neno la bwana lilikuwa bado halijafunuliwa kwake
 bwana akamwita samweli mara ya tatu naye samweli akaamka kwenda kwa eli na kusema mimi hapa kwa kuwa umeniita
ndipo eli akatambua kuwa bwana alikuwa akimwita kijana
 hivyo eli akamwambia samweli nenda ukalale na kama akikuita sema nena bwana kwa kuwa mtumishi wako a hekalu hapa ina maana maskani ya bwana samweli anasikiliza
hivyo samweli akaenda na kulala mahali pake
 bwana akaja akasimama hapo akiita kama mara zile nyingine samweli samweli kisha samweli akasema nena kwa kuwa mtumishi wako anasikiliza
 naye bwana akamwambia samweli tazama nipo karibu kufanya kitu katika israeli ambacho kitafanya masikio ya kila mmoja atakayesikia yawashe
 wakati huo nitatimiza dhidi ya eli kila kitu nilichonena dhidi ya jamaa yake kuanzia mwanzo mpaka mwisho
 kwa kuwa nilimwambia kwamba ningehukumu jamaa yake milele kwa sababu ya dhambi aliyoijua wanawe kumkufuru mungu naye akashindwa kuwazuia
 kwa hiyo nikaapa kuhusu nyumba ya eli hatia ya nyumba ya eli kamwe haitaweza kufidiwa kwa dhabihu au sadaka
 samweli akalala mpaka asubuhi kisha akafungua milango ya nyumba ya bwana
aliogopa kumwambia eli yale maono lakini eli akamwita na kumwambia samweli mwanangu
samweli akamjibu mimi hapa
 eli akamwuliza ni nini alichokuambia usinifiche
bwana na ashughulike nawe tena kwa ukali kama utanificha cho chote alichokuambia
 kwa hiyo samweli akamwambia kila kitu bila kumficha cho chote
ndipo eli akasema yeye ni bwana na afanye lile lililo jema machoni pake bwana alikuwa pamoja na samweli alipokuwa akikua na hakuacha hata moja ya maneno yake lianguke chini
 nao israeli wote kuanzia dani hadi beer sheba wakatambua kuwa samweli amethibi tishwa kuwa nabii wa bwana
 bwana akaendelea kutokea huko shilo na huko kujidhihirisha kwa samweli kwa njia ya neno lake
waf nalo neno la samweli likaja kwa israeli yote
basi waisraeli walitoka kwenda kupigana dhidi ya wafilisti
waisraeli wakapiga kambi huko ebenezeri nao wafilisti wakapiga kambi huko afeki
 wafilisti wakapanga safu za majeshi yao kupambana na israeli wakati vita vilipoenea israeli waka shindwa na wafilisti ambao waliwaua askari wa israeli wapatao kwenye uwanja wa vita
 wakati askari waliporudi kambini wazee wa israeli wakawauliza kwa nini bwana ameruhusu leo tushindwe mbele ya wafilisti tulete sanduku la agano la bwana kutoka shilo ili kwamba lipate kwenda pamoja nasi na kutuokoa kutoka mkono wa adui zetu
ilisti wateka sanduku la mungu hivyo wakatumwa watu kwenda shilo nao wakalichukua sanduku la agano la bwana mwenye nguvu aliyekaa kwenye kiti chake cha enzi kati ya makerubi
nao wale wana wawili wa eli hofni na finehasi walikuwako huko pamoja na sanduku la agano la mungu
 wakati sanduku la agano la bwana lilipokuja kambini waisraeli wote wakapiga kelele kwa sauti kuu hata ardhi ikatikisika
 wafilisti waliposikia makelele wakauliza ni nini makelele haya yote katika kambi ya waebrania walipofahamu kuwa sanduku la bwana limekuja kambini wafilisti wakaogopa wakasema mungu amekuja kambini ole wetu
halijatokea jambo kama hili tangu hapo
 ole wetu ni nani atakayetuokoa kutoka mikononi mwa miungu hii yenye nguvu ni miungu ile iliyowapiga wamisri kwa mapigo ya aina zote huko jangwani
 tuweni hodari enyi wafilisti tuweni wanaume la sivyo mtakuwa watumwa wa waebrania kama wao walivyokuwa kwenu
iweni wanaume mpigane basi wafilisti wakapigana nao waisraeli wakashindwa na kila mt akakimbilia hemani mwake
mauaji yalikuwa makubwa sana israeli wakapoteza askari waendao kwa miguu
 sanduku la mungu likatekwa na hao wana wawili wa eli hofni na finehasi wakauawa
kifo cha eli siku ile ile mtu mmoja wa kabila la benyamini akakimbia kutoka kwenye uwanja wa vita na kwenda shilo nguo zake zikiwa zimeraruka na akiwa na mavumbi kichwani mwake
 alipofika eli alikuwa ameketi juu ya kiti chake kando ya barabara akiangalia kwa sababu moyo wake ulikuw na hofu kwa ajili ya sanduku la mungu
mtu yule alipoingia mjini na kueleza ni nini kilichokuwa kimetokea mji wote ukalia
 eli akasikia kelele za kilio naye akauliza ni nini maana ya makelele haya yule mtu akafanya haraka kwenda kwa eli wakati huu eli alikuw na miaka tisini na minane nayo macho yake yalikuwa yamepofuka na hakuweza kuona
 akamwambia eli mimi nimetoka vitani sasa hivi nimekimbia kutoka huko leo hii
eli akamwuliza je mwanangu ni nini samweli kimetokea huko yule mtu aliyeleta abari akajibu israeli amekimbia mbele ya wafilisti nalo jeshi limepata hasara kubwa
pi wana wako wawili hofni na finehasi wame kufa na sanduku la mungu limetekwa
 mara alipotaja sanduku la mungu eli alianguka kutoka kwenye kiti chake kwa nyuma kando ya lango
shingo yake ikavunjika naye akafa kwa kuwa alikuwa mzee tena mzito
alikuwa amewaongoza israeli kwa miaka arobaini
 mkwewe mke wa finehasi alikuwa mja mzito na karibu wakati wa kujifungua
aliposikia habari kwamba sanduku la mungu limetekwa na yakuwa baba mkwe wake na mumewe wamekufa akapata utungu naye akajifungua lakini akazidiwa na utungu
 alipokuwa akifa wanawake waliokuwa wanamhudumia wakamwambia usikate tamaa umemzaa mwana
lakini hakujibu wala kuweka maanani
 alimwita yule mtoto ikabodia akisema utukufu umeondoka katika israeli kwa sababu ya kutekwa kwa sanduku la mungu na vifo vya baba mkwe na muwewe
 akasema utukufu umeondoka katika israeli kwa kuwa sanduku la mungu limetekwa
sanduku la agano katika ashdodi na ekroni baada ya wafilisti kuteka sanduku la mungu walilichukua kutoka ebenezeri mpaka ashdodi
 kisha wakaliingi za lile sanduku ndani ya hekalu la dago ni na kuliweka kando ya huyo dagoni
 watu wa ashdodi walipoamka asubuhi na mapema ke sho yake kumbe wakamkuta dagoni ameanguk chini kifudifudi mbele ya sanduku la bwana wakamwinua dagoni na kumrudisha mahali pake
 lakini asubuhi iliyofuata walipoamka kumbe walimkuta huyo dagoni ameanguka chini kifudifudi mbele ya sa nduku la bwana kichwa chake na mikono vilikuwa vimevunjwa navyo vimelala kizingitini ni kiwiliwili chake tu kilichokuwa kimebaki
 ndiyo sababu mpaka leo makuhani wa dagoni wala wengine waingiao katika hekalu la dagoni huko ashdodi hawakanyagi kizingiti
 mkono wa bwana ulik uwa mzito juu ya watu wa ashdodi na vijiji vya jirani akaleta uharibifu juu yao na kuwatesa kwa majipu
 watu wa ashdodi walipoona kile kilichokuwa a ikabodi maana yake utukufu wa bwana umeondoka katika israeli
kikitokea wakasema sanduku la mungu wa israeli kamwe lisikae hap pamoja na sisi kwa sababu mkono wake ni mzito juu yetu na juu ya dagoni mungu wetu
 basi wakawaita watawala wote wa wafilisti pamoja na kuwauliza tutafanya nini na hi li sanduku la mungu wa israeli wakajibu sanduku la mungu wa israeli na liende gathi
basi wakalihamisha sanduku la mungu wa israeli
 lakini baada ya kulihamisha mkono wa bwana ulikuwa dhidi ya huo mji wa gathi akiuweka katika fadhaa kuu
mungu akawatesa watu wa huo mji vijana kwa wazee kwa kuwaletea majipu
 basi wakapeleka sanduku la mungu ekroni
wakati sanduku la mungu lilipokuwa linaingia ekroni watu wa ekroni walilia wakisema wamelileta sanduku la mungu wa israeli kwetu ili kutuua sisi na watu wetu
 basi wakawaita watawala wote wa wafilisti pamoja na kusema liondoeni sanduku la mungu wa israeli na lirudishwe mahali pake la sivyo litatuua sisi na watu wetu
kwa kuwa kifo kilikuwa kimeujaza mji hofu kwani mkono wa mungu ulikuwa mzito sana juu yake
 wale ambao hawakufa walipatwa na majipu na kilio cha mji kilikwenda juu hadi mbinguni
sanduku la mungu larudishwa israeli wakati sanduku la bwana lilipokuwa katika nchi ya wafilisti kwa miezi saba wafilisti waliwaita makuhani wa dagoni na waaguzi na kuwaambia tutafanya nini na hili sanduku la bwana tuambieni jinsi tutakavyolirudisha mahali pake
 wakajibu kama mtalirudisha sanduku la mungu wa israeli msilir udishe mikono mitupu bali kwa vyo vyote mpelekeeni sadaka ya hatia
kisha mtaponywa nanyi mtafahamu kwa nini mkono wake haujaondolewa kwenu
 wafilisti wakawauliza ni sadaka gani ya hatia tutakayompelekea wakajibu majipu matano ya dhahabu na panya wa dhabahu watano kulingana na idadi ya watawala wa wafilisti kwa sababu tauni iyo hiyo imewaua ninyi na watawala wenu
 tengenezeni mifano ya majipu na ya mapanya wale wanaoharibu nchi yenu nanyi mheshimuni mungu wa israeli
labda ataondoa mkono wake kutoka kwenu na kwa miungu yenu na nchi yenu
 kwa nini ninyi mnafanya mioyo yenu migumu kama wamisri na farao walivyofanya samweli je alipowatendea kwa ukali hawakuwaachia waisraeli wakaenda zao sasa basi wekeni gari jipya la kukokotwa pamoja na ng ombe wawili ambao wamezaa lakini ambao kamwe hawajafungwa nira
fungieni hao ng ombe hilo gari lakini ondoeni ndama wao na muwaweke zizini
 chukueni hilo sanduku la bwana na mliw eke juu ya gari la kukokotwa ndani ya kasha kando yake wekeni hivyo vitu vya dhahabu mnavyompelekea bwana kama sadaka ya hatia ipelekeni lakini liangalieni kwa makini
iwapo litakwenda katika nchi yake lenyewe kuelekea beth shemeshi basi tutajua kwamba bwana ndiye aliyeleta haya maafa makubwa juu yetu
lakini kama halikwenda basi tutajua kwamba haukuwa mkono wa bwana uliotupiga na kwamba iliyotokea kwetu ni ajali
 basi wakafanya hivyo
wakachukua ng ombe wawili wa aina hiyo wakawafungia hilo gari la kukokotwa ndama wao wakawekwa zizini
 wakaliweka sanduku la bwana juu ya hilo gari la kukokotwa pamoja na lile kasha lenye ile mifano ya panya wa dhahabu na ya majipu ya dhahabu
 kisha hao ng ombe wakaenda moja kwa moja kuelekea beth shemeshi wakishuka bila kugeuka kuume au kushoto huku wakilia njia yote
watawala wa wafilisti waliwafuata hao ng ombe hadi mpakani mwa beth shemeshi
 wakati huu watu wa beth shemeshi walikuwa wakivuna ng ano yao huko bondeni walipoinua macho yao na kuona lile sanduku wakafurahi kuliona
 lile gari la kukokotwa lilikuja mpaka kwenye shamba la yoshua wa beth shemashi nalo likasimama kando ya mwamba mkubwa
watu wakapasua mbao za lile gari la kukokotwa na kutoa dhabihu wale ng ombe kama sadaka ya kuteketezwa kwa bwana
 walawi walilishusha sanduku la bwana pamoja na lile kasha lililokuwa na vile vitu vya dhahabu na kuviweka juu ya ule mwamba mkubwa
siku ile watu wa beth shemeshi wakatoa sadaka za kuteketezwa na dhabihu kwa bwana
 wale watawala watano wa wafilisti waliona haya yote nao wakarudi siku ile ile mpaka ekroni
 haya ndiyo yale majipu ya dhahabu wafilisti waliyotuma kama sadaka ya hatia kwa bwana moja kwa ajili ya ashdodi moja kwa gaza moja kwa ashkelon i moja kwa gathi na moja kwa ekroni
 nayo hesabu ya wale panya wa dhahabu ilikuwa kulinga na na idadi ya miji ya wafilisti ya watawala watano wa wafilisti na miji yao iliyozungukwa na maboma pamoja na vijiji vya nchi yao
ule mwamba mkubwa ambao juu yake waliliweka lile sa nduku la bwana ni ushahidi hadi leo katika shamba la yoshua wa beth shemeshi
 lakini mungu aliwapiga baadhi ya watu wa beth shemeshi akiwaua watu sabini miongoni mwao kwa sababu walichungulia ndani ya sanduku la bwana
watu wakaomboleza kwa sababu ya pigo zito kutoka kwa bwana nao watu wa beth shemeshi wakauliza ni nani awezaye kusimama mbele za bwana huyu mungu aliye mtakatifu sanduku litapanda kwenda kwa nani kutoka hapa kisha wakatuma wajumbe kwa watu wa kiriathi yearimu wakisema wafilisti wamerudisha sanduku la bwana
shukeni na mlipandishe huko kwenu
isha watu wa kiriathi yearimu wakaja na kulichukua sanduku la bwana
wakalipeleka katika nyumba ya abinadabu juu kilimani na kumweka eleazari mwanawe wakfu kulichunga sanduku la bwana
samweli awatiisha wafilisti huko mispa sanduku la bwana lilibakia huko kiriathi yearimu kwa muda mrefu yaani jumla ya miaka ishirini nao watu wa is raeli wakaomboleza na kumtafuta bwana
 naye samweli akawaambia nyumba yote ya israeli ikiwa mtamrudia bwana kwa mioyo yenu yote basi iacheni miungu migeni na maashtorethi na kujitoa wenyewe kwa bwana na kumtumikia yeye peke yake naye atawaokoa ninyi na mkono wa wafilisti
 hivyo waisraeli wakaweka mbali mabaali yao na maashtoret hi nao wakamtumikia bwana peke yake
 kisha samweli akasema wakusanyeni israeli wote huko mispa nami nitawaombea ninyi kwa bwana
 walipokwisha kukutanika huko mispa walichota maji na kuyamimina mbele za bwana
siku hiyo walifunga na wakaungama wakisema tumetenda dhambi dhidi ya bwana
naye samwel alikuwa kiongozi wa israeli huko mispa
 wafilisti waliposikia kwamba israeli wamekusanyika huko mispa watawala wa wafilisti wakapanda ili kuwashambulia
waisraeli waliposikia habari hiyo waliogopa kwa sababu ya wafilisti
 wakamwambia samweli usiache kumlilia bwana mungu we tu kwa ajili yetu ili samweli kwamba apate kutuokoa na mikono ya wafilisti
 kisha samweli akamchukua mwana kondoo anyonyaye na kumtoa mzima kama sadaka ya kuteketezwa kwa bwana
akamlilia bwana kwa niaba ya israeli naye bwana akamjibu
 wakati samweli ali pokuwa anatoa hiyo dhabihu ya kuteketezwa wafilisti wakasogea karibu ili kupigana vita na is raeli
lakini siku ile bwana alinguruma kwa ngurumo kubwa dhidi ya wafilisti na kuwafanya wafadhaike na kutetemeka kwamba walikimbizwa mbele ya waisraeli
 watu wa israeli wakatoka mbio huko mispa na kuwafuatia wafilisti wakiwachinja njiani hadi mahali chini ya beth kari
 ndipo samweli akachukua jiwe na kulisimamisha kati ya mispa na sheni
akaliita ebenezeri akisema hata sasa bwana ametusaidia
 basi wafilisti wakashindwa na hawakuvamia nchi ya israeli tena
katika maisha yote ya samweli mkono wa bwana ulikuwa dhidi ya wafilisti
 miji kuanzia ekroni hadi gathi ile ambayo wafilisti walikuwa wameiteka kutoka israeli ilirudishwa kwake nayo israeli akazikomboa nchi za jirani kutoka mkononi mwa wafilisti
kukawepo amani kati ya israeli na waamori
 samweli akaendelea kama mwamuzi juu ya israeli siku zote za maisha yake
 mwaka hadi mwaka aliendelea kuzunguka kutoka betheli mpaka gilgali na mispa akiamua israeli katika sehemu hizo zote
 lakini kila mara alirudi rama ambako ndiko kulikokuwa nyumbani kwake huko pia aliwaamua israeli
naye huko alimjengea bwana madhabahu
israeli waomba mfalme samweli alipokuwa mzee akaweka wanawe kuwa waamuz wa israeli
 mzaliwa wa kwanza alikuw yoeli na jina la wa pili alikuwa abiya nao wakatumika huko beer sheba
 lakini wanawe hawakuenenda katika njia zake
waliziacha wakageukia faida za udanganyifu nao wakapokea rushwa na kupotosha haki
 basi wazee wote wa israeli wakakusanyika pamoja na kumjia samweli huko rama
 wakamwambia wewe umekuwa mzee nao wanao hawaenendi katika njia zako sasa tuwekee mfalme wa kutuongoza kama ilivyo kwa mataifa mengine yote
 lakini wao waliposema tupe mfalme wa kutuongoza hili lilimchukiza samweli hivyo akamwomba bwana
 naye bwana akamwambia sikiliza yale yote watu wanayokuambia si wewe ambaye wamekukataa bali wamenikataa mimi kuwa mfalme wao
 kama vile walivyofanya tangu siku nilipowapandisha kutoka mi sri mpaka siku hii ya leo wakiniacha mimi na kutumikia miungu mingine ndivyo wanavyokufanyia wewe
 sasa wasikilize lakini wa onye kwa makini na uwafahamishe yale watakayotendewa na mfalme atakayewatawala
 samweli akawaambia wale watu ambao walikuwa wakiomba wapewe mfalme maneno yote ya bwana
 akasema hivi ndivyo atakavyowatendea mfalme atakayewatawala
atawachukua wana wenu na kuwafanya watumike kwa magari yake ya vita na farasi nao watakimbia mbele ya magari yake
 baadhi yao atawaweka kuwa maje medari wa jeshi wa maelfu na majemedari wa jeshi wa hamsini wengine kulima mashamba yake na kuvuna mavuno yake pia na wengine kutengeneza silaha za vita na vifaa kwa ajili ya magari yake
 atawachukua binti zenu kuwa watengeneza manukato wapishi na waokaji
 atayachukua mashamba yenu yaliyo mazuri mashamba ya mizabibu na mashamba yenu ya mizeituni na kuwapa watumishi wake
 ataichukua sehemu ya kumi ya nafaka yenu na ya zabibu zenu na kuwapa maafisa wake na watumishi wake
 atawachukua watumishi wenu wa kiume na wa kike na ng ombe wenu walio wazuri sana na punda zenu atawachukua kwa matumizi yake mwenyewe
 atachukua sehemu ya kumi ya makundi yenu ya kondoo na mbuzi na ninyi wenyewe mtakuwa watumwa wake
 siku ile itakapowadia mtalia kwa kutaka msaada kutokana na mfalme mliyemchagua naye bwana hatawajibu
 lakini watu wakakataa kumsikiliza samweli wakasema hapana tunataka mfalme wa kututawala
 kisha tutakuwa kama mataifa mengine yote tukiwa na mfalme wa kutuongoza na kwenda mbele yetu na kutupigania vita vyetu
 samweli aliposikia yale yote watu waliyosema akarudia kuyasema mbele za bwana
 bwana akamjibu wasikilize na uwape mfalme
kisha samweli akawaambia watu wa israeli kila mmoja arudi mjini kwake
 samweli onaji
samweli anamtia sauli mafuta kulikuweko mbenyamini mmoja mtu maarufu ambaye jina lake aliitwa kishi mwana wa abieli mwana wa serori mwana wa bekorathi mwana wa afia wa benyamini
 alikuwa na mwana aliyeitwa sauli kijana anayevutia sana hakuwepo aliyelingana naye miongoni mwa waisraeli alikuwa mrefu kuliko wengine wote
 basi punda wa kishi baba yake sauli walipotea naye kishi akamwambia mwanawe sauli mchukue mmoja wa watumishi mwende pamoja naye kuwatafuta punda
 hivyo akapita katika nchi ya vilima ya efraimu na katika eneo la shalisha lakini hawakuwapata
wakaendelea katika sehemu ya shaalimu lakini punda hawakuwepo huko
kisha wakapita katika nchi ya benyamini lakini hawakuwapata
 walipofika sehemu ya sufu sauli akamwambia mtumishi aliyekuwa pamoja naye njoo sisi na turudi au baba yangu ataacha kufikiria juu ya punda na kuanza kufadhaika kuhusu sisi
 lakini mtumishi akajibu tazama katika mji huu yupo mtu wa mungu anayeheshimiwa sana na kila kitu asemacho hutokea kweli
sasa na twende huko
huenda atatuambia twende njia ipi
 sauli akamwambia mtumishi wake kama tukienda tutampa nini huyo mtu chakula kimekwisha kwenye mifuko yetu
hatuna zawadi ya kumpelekea huyo mtu wa mungu
je tuna nini mtumishi akamjibu tena akasema tazama nina fedha robo shekelia
hiyo nitampa huyo mtu wa mungu ili aweze kutuambia tuende kwa njia ipi
 zamani katika israeli kama mtu alik wenda kuuliza neno kwa mungu angalisema njoo na twende kwa mwonaji kwa sababu nabii wa sasa alikuwa akiitwa mw sauli akamwambia mtumishi wake vyema njoo na twende
basi wakaenda mjini alipokuwepo huyo mtu wa mungu
 walipokuwa wakipanda mlima kwenda mjini wakakutana na baadhi ya wasichana wanakuja kuchota maji nao wakawauliza je mwonaji yuko wakajibu yuko yu mbele yenu amewatangulia sasa fanyeni haraka ndiyo tu amekuja mjini kwetu leo kwa kuwa watu wana a robo shekeli ni kama gramu 
dhabihu huko mahali pa juu
 mara tu mwingiapo mjini mtamkuta kabla hajapanda kwenda mahali pa juu kula
watu hawataanza kula mpaka atakapofika kwa sababu ni lazima kwanza yeye abariki habihu ndipo wale walioalikwa watakapokula
pandeni sasa mtamkuta kwa wakati huu
 wakapanda mjini nao walipokuwa wakiingia mjini tazama samweli alikuwa akija kuelekea waliko kwenda mahali pa juu
 basi siku moja kabla sauli hajaja bwana alikuwa amemfunulia samweli jambo hili kesho wakati kama huu nitakupelekea mtu kutoka nchi ya benyamini
umtie mafuta awe kiongozi juu ya watu wangu israeli ndiye atakayewakomboa watu wangu na mkono wa wafilisti
nimewaangalia watu wangu kwa kuwa kilio chao kimenifikia
 samweli alipomwona sauli bwana akamwambia huyu ndiye mtu yule niliyekuambia habari za ke kwamba yeye atawatawala watu wangu
 sauli akamkaribia samweli langoni na kumwuuliza tafadhali je waweza kuniambia mahali nyumba ya mwonaji ilipo samweli akamjibu mimi ndiye mwonaji panda utangulie mbele yangu mpaka mahali pa juu kwa kuwa leo itak upasa kula pamoja nami na asubuhi nitakuruhusu uende na nitakuambia yale yote yaliyo moyoni mwako
 kuhusu wale punda uliowapoteza siku tatu zilizopita usifadhaike kwa habari yao wamepatikana ni kwa nani ambaye shauku yote ya israeli imeelekea kama si kwako na jamaa yote ya baba yako sauli akajibu je mimi si mbenyamini kutoka kabila dogo kuliko yote ya israeli nao ukoo wangu si ndio mdogo kuliko koo zote za kabila la benyamini kw nini uniambie jambo la namna hiyo kisha samweli akamleta sauli na mtumishi wake ndani ukumbini na kuwaketisha mahali pa heshima zaidi miongoni mwa wale waliokuwa wamealikwa jumla yao walikuwa kama watu thelathini
 samweli akamwambia mpishi lete ile sehemu ya nyama niliyokupa ile niliyokuambia iweke kando
 hivyo mpishi akachukua mguu pamoja na kile kilichokuwa juu yake akaiweka mbele ya sauli
samweli akasema hiki ndicho ambacho kimewekwa kwa ajili yako
ule kwa sababu kilitengwa kwa ajili yako kwa tukio hili tangu niliposema nimewaalik wageni
naye sauli samweli akala pamoja na samweli siku ile
 baada ya kushuka kutoka mahali pa juu na kufika mjini samwel alizungumza na sauli juu ya dari ya nyumba yake kisha kitanda kikaandaliwa kwa ajili ya sauli naye akalala
 walipoamka mapema alfajiri samweli akamwita sauli darini akamwambia jiandae nami nitakuaga uende zako
sauli alipokuwa tayari yeye na samweli wakatoka nje pamoja
 hata walipokuwa wakitelemka kuelekea mwisho wa mji samweli akamwambia sauli mwambie mtumishi atangulie mbele yetu
naye mtumishi akafanya hivyo
lakini subiri hapa kwa kitambo kidogo ili nipate kukupa ujumbe kutoka kwa mungu
ndipo samweli akachukua chupa ndogo ya mafuta na kuyamimina juu ya kichwa cha sauli akambusu akisema je bwana hakukutia mafuta uwe kio ngozi juu ya watu wake israeli utakapoondoka kwangu leo utakutana na watu wawili karibu na kaburi la raheli huko selsa kwenye mpaka wa benyamini
watakuambia punda wale uliotoka kwenda kuwatafuta wamekwisha kupatikana
sasa baba yako ameacha kufikiri kuhusu punda na sasa ana hofu kukuhu su wewe
anauliza nitafanyaje kuhusu mwanangu kisha utakwenda mbele kutoka hapa mpaka uufikie mti mkubwa wa tabari
watu watatu wanaopanda kwa mungu huko betheli watakutana nawe hapo
mmoja atakuwa amechukua wana mbuzi watatu mwingine mikate mitatu na mwingine kiriba cha divai
 watakusalimu na kukupa mikate miwili ambayo utaipokea kutoka kwao
 baada ya hayo utakwenda gibea ya mungu ambapo hapo kuna kambi ya wafilisiti
unapokaribia mji utakutana na kundi la manabii wakiteremka kutoka mahali pa juu wakiwa na vinubi matari filimbi na zeze vikipigwa mbele yao nao watakuwa wakitoa unabii
 roho wa bwana atakuja juu yako kwa nguvu nawe utatoa unabii pamoja na o nawe utageuzwa kuwa mtu wa tofauti
 mara ishara hizi zitakapotimizwa fanya lo lote mkono wako upasao kufanya kwa kuwa mungu yu pamoja nawe
 tangulia kushuka mbele yangu mpaka gilgali
hakika nami nitatelemka nikujie ili kutoa dhabihu za sadaka za kuteketezwa na dhabihu za amani lakini lazima ungojee kwa siku saba hata nitakapokujia na kukuambia likupasalo kufanya
sauli afanywa mfalme ikawa sauli alip ogeuka kumwacha samweli mungu aliubadili sha moyo wa sauli na ishara hizi zote zikatimizwa siku ile
 walipofika gibea akakutana na kundi la manabii roho wa mungu akaja juu yake kwa nguvu naye akajiunga nao katika kutoa unabii kwao
 ikawa wale wote waliomfahamu hapo mwanzo walipomwona akitoa unabii pamoja na manabii wakaulizana ni nini hiki kilichomtokea mwana wa kishi je sauli naye pia yumo miongoni mwa manabii mtu mmoja ambaye aliishi huko akajibu je naye baba yao ni nani basi ikawa mithali kusema je sauli pia yumo miongoni mwa manabii baada ya sauli kumaliza kutoa unabii alikwenda mahali pa juu
 basi babaye mdogo akamwuliza sauli na mtumishi wake je mlikuwa wapi akajibu tulikuwa tukiwatafuta punda
lakini tulipoona hawapat ikani tulikwenda kwa samweli
 babaye mdogo sauli ak asema niambie samweli amekuambia nini
 sauli akajibu alit uhakikishia kwamba punda wamepatikana
lakini hakumwambia babaye mdogo kila kitu samweli alichomwambia kuhusu ufalme
 samweli akawaita watu wa israeli kuja kwa bwana huko mispa naye akawaambia hili ndilo asemalo bwan a mungu wa israeli niliwatoa israeli kutoka misri nami niliwaokoa toka nguvu za misri na falme zote zile zilizowaonea
 lakini sasa mmemkataa mungu wenu ambaye anawaokoa toka katika maafa yenu yote na taabu zenu zote
nanyi mmesema hapana tuwekee mfalme atutawale
sasa basi jihudhurisheni weny ewe mbele za bwana kwa kabila zenu na kwa koo zenu
 samweli alipoyasogeza makabila yote ya israeli kabila la enyamini likachaguliwa
 kisha akalisogeza mbele abila la benyamini ukoo kwa ukoo nao ukoo wa matri ukachaguliwa
mwishoni sauli mwana wa kishi akachaguliwa
lakini walipomtafuta hakuonekana
 wakazidi kuuliza kwa bwana je huyo mtu amekwisha kufika hapa naye bwana akasema ndiyo amejificha kati kati ya mizigo
 wakakimbia na kumleta kutoka huko naye aliposimama kati kati ya watu alikuwa mrefu samweli kuliko watu wengine wote
 samweli akawaambia watu wote je mnamwona mtu ambaye bwana amemchagua hayupo aliye kama yeye miongoni mwa watu wote
ndipo watu wakapiga kelele wakasema mfalme na aishi maisha marefu
 samweli akawaeleza watu madaraka ya ufalme
akayaandika kwenye kitabu na kuweka mbele za bwana
kisha samweli akawaruhusu watu kila mmoja aende nyumbani kwake
 sauli pia akaenda nyumbani kwake huko gibea akisindikizwa na watu hodari ambao mungu alikuwa amegusa mioyo yao
 lakini baadhi ya watu wakorofi walisema huyu mtu atawezaje kutuokoa wakamdharau na wala hawakumletea zawadi
lak ini sauli akanyamaza kimya
sauli aukomboa mji wa yabeshi nahashi mwamori akakwea kuuzunguka kwa jeshi mji wa yabeshi gileadi
watu wote wa yabeshi wakamwambia fanya mkataba na sisi tutakuwa chini yako
 lakini nahashi mw amori akajibu nitafanya mkataba na ninyi tu kwa sharti kwamba nitang oa jicho la kulia la kila mmoja wenu na hivyo kuleta aibu juu ya israeli yote
 viongozi wa yabeshi wakamwambia tupe siku saba ili tuweze kutuma wajumbe katika israeli yote kama hakuna hata mmoja anayekuja kutuokoa tutajisalimisha kwako
 wajumbe walipofika gibea ya sauli na kutoa taarifa juu ya masharti haya kwa watu wote walilia kwa sauti kubwa
 wakati huo huo sauli alikuwa anarudi kutoka mashambani akiwa nyuma ya maksai wake naye akauliza watu wana nini mbona wanalia ndipo wakamweleza jinsi watu wa yabeshi walivyokuwa wamesema
 sauli aliposikia aneno yao roho wa mungu akaja juu yake kwa nguvu naye akawaka hasira
 akachukua jozi ya maksai na kuwakata vipande vipande naye kuvituma hivyo vipande kupitia wajumbe katika israeli yote wakitangaza hivi ndivyo itakavyofanyika kwa maksai wa kila mmoja ambaye hatamfuata sauli na samweli
kisha hofu ya bwana ikawaangukia watu nao wakatoka kama mtu mmoja
 sauli alipowakusanya huko bezeki watu wa israeli walikuwa na watu wa yuda 
 wakawaambia wale wajumbe waliokuwa wamekuja waambieni watu wa yabeshi gileadi kesho kabla jua halijawa kali mtaokolewa
wajumbe walipokwenda na kutoa taarifa hii kwa watu wa yabeshi wakafurahi
 wakawaambia waamoni kesho tutajisalimisha kwenu nanyi mtaweza kututendea cho chote mnachoona chema kwenu
 kesho yake sauli alitenganisha watu wake katika vikosi vitatu waka ti wa zamu ya mwisho ya usiku wakaingia katika kambi ya waamoni na kuwachinja mpaka mchana
wale walionusurika wakasambaa kiasi kwamba hawakusalia watu wawili pamoja
sauli athibitishwa kuwa mfalme
 kisha watu wakamwambia samweli ni nani yule aliyeuliza je sauli atatawala juu yetu tuletee hawa watu nasi tutawaua
 lakini sauli akasema hakuna hata mmoja atakayeuawa leo kwa kuwa siku hii bwana ameokoa israeli
 ndipo samweli akawaambia watu njoni twendeni gilgali na huko tuthibitishe ufalme
 kwa hiyo watu wote wakaenda gilgali na kumthibitisha sauli kuwa mfalme mbele za bwana
huko wakatoa dhabihu za sadaka za amani mbele za bw ana naye sauli na waisraeli wote wakafanya karamu kubwa
hotub samweli akawaambia israeli wote nimesikiliza kila kitu mlichoniambia nami nimewawekea mfalme juu yenu
 sasa mnaye mfalme kama kiongozi wenu
lakini kwa habari yangu mimi ni mzee na nina mvi nao wanangu wapo hapa pamoja nanyi
nimekuwa kiongozi wenu tangu ujana wangu mpaka siku hii ya leo
 mimi ninasimama hapa
shuhudieni juu yangu mbele za bwana na mpakwa mafuta wake
nimechukua maksai wa nani nimechukua punda wa nani ni nani nimepata kumdanganya ni nani ni mepata kumwonea ni kutoka kwenye mkono wa nani nimepokea rushwa ili kunifanya nifumbe macho yangu kama nimefanya cho chote katika hivi mimi nitawarudishia
ya samweli ya kuaga wakajibu hujatudanganya wala kutuonea
hujapokea cho chote kutoka kwenye mkono wa mtu awaye yote
 samweli akawaambia bwana ni shahidi juu yenu pia mpakwa mafuta wake ni shahidi siku hii ya le o kwamba hamkukuta cho chote mkononi mwangu
 samweli wakasema yeye ni shahidi
 kisha samweli akawaambia watu bwana ndiye aliyemchagua mose na aroni na kuwaleta baba zenu akiwapandisha kutoka misri
 sasa basi simameni hapa kwa sababu ninakwenda kukabiliana nanyi kwa ushahidi mbele za bwana kwa matendo yote ya haki yaliyofanywa na bwana kwenu na kwa baba zenu
 baada ya yakobo kuingia misri walimlilia bwana kwa ajili ya msaada naye bwana akawatuma mose na aroni ambao waliwatoa baba zenu kutoka misri na kuwakalisha mahali hapa
 lakini wakamsahau bwana mungu wao hivyo mungu akawauza katika mkono wa sisera jemadari wa jeshi la hazo ri na katika mikono ya wafilisti na mfalme wa moabu ambaye alipigana dhidi yao
 wakamlilia bwana na kusema tumetenda dhambi tumemwacha bwana na kutumikia mabaali na maashtorethi
lakini sasa tuokoe kutoka katika mikono ya adui zetu nasi tutakutumikia
 ndipo bwana akawatuma yeru baalia baraka yeftha na samweli naye akawaokoa kutoka katika mikono ya adui zenu kila upande ili ninyi mpate kukaa salama
 lakini mlipomwona yule nahashi mfalme wa waamoni anakuja dhidi yenu mliniambia hapana tunataka mfal me atutawale hata ingawa bwana mungu enu alikuwa mfalme wenu
 sasa huyu hapa ndiye mfalme mliyemchangua yule mliyeomba tazameni bwana amemweka mfalme juu yenu
 kama mkimcha bwana na kumtumikia na kumtii nanyi msipoasi dhidi ya amri zake ninyi pamoja na mfalme anayetawala juu yenu mkimfuata bwana mungu wenu mambo yatakuwa mema kwenu lakini kama hamkumtii bwana nanyi kama mkiasi dhidi ya amri zake mkono wake utakuwa dhidi yenu kama ulivyokuwa dhidi ya baba zenu
 sasa basi simameni kimya mkaone jambo hili kubwa ambal bwana anakwenda kulifanya mbele ya macho yenu je sasa si mavuno ya ngano nitamwomba bwana ili alete ngurumo na mvua
nanyi mtatambua jambo hili lilivyo baya mlilolifanya mbele za macho ya bwana mlipoomba mfalme
 kisha samweli akamwomba bwana na siku ile ile bwana ak atuma ngurumo na mvua
a yeru baali ambaye pia aliitwa gideoni
hivyo watu wote wakamwogopa sana bwana na samweli
 watu wote wakamwambia samweli mwombe bwana mungu wako kwa ajili ya watumishi wako ili tusi je tukafa kwa kuwa tumeongeza uovu juu ya dham bi zetu nyingine kwa kuomba mfalme
 samweli akajibu msiogope mmefanya uovu huu wote hata hivyo msimwache bwana bali mtumikieni bwana kwa moyo wenu wote
 msigeukie sanamu zisizofaa
haziwezi kuwatendea jema wala haziwezi kuwaokoa kwa sababu hazina maana
 kwa ajili ya jina lake kuu bwana hatawakataa watu wake kwa sababu ilimpendeza bwana kuwafanya kuwa wake mwenyewe
 kwa habari yangu iwe mbali nami kutenda dhambi dhidi ya bwana kwa kushindwa kuwaombea
mimi nitawafundisha njia iliyo njema na ya kunyooka
 lakini hakikisheni mnamcha bwana na kumtumikia kwa uaminifu kwa moyo wenu wote tafakarini ni mambo gani makubwa aliyotenda kwa ajili yenu
 hata hivyo mkiendelea kufanya uovu ninyi na mfalme wenu mtafutiliwa mbali samw sauli alikuwa na miaka thelathini alipokuwa mfalme akatawala israeli miaka arobaini na miwili
eli amkemea sauli sauli alichagua watu kutoka israeli miongoni mwa hao watu walikuwa pamoja naye huko mikmashi na katika nchi ya vilima ya betheli nao watu walikuwa pamoja na yonathani huko gibea ya benyamini
watu waliosalia aliwarudisha nyumbani mwao
 yonathani akashambulia ngome ya wafilisti huko geba nao wafilisti wakapata habari hizo
kisha sauli akaamuru ta rumbeta ipigwe nchi yote na kusema waebrania na wasikie hivyo israeli wote wakasiki habari kwamba sauli ameshambulia ngome ya wafilisti nao sasa israeli wamekuwa harufu mbaya kwa wafilisti
basi watu waliitwa kuungana na sauli huko gilgali
 wafilisti wakakusanyika ili kupigana na israeli wakiwa na magari ya vita waendesha magari ya vita na askari wa miguu wengi kama mchanga wa ufuoni mwa bahari
walipanda na kupi ga kambi huko mikmashi mashariki ya beth aveni
 watu wa israeli walipoona kuwa hali yao ni ya hatari na kuwa jeshi lao limesongwa sana wakajificha katika mapango na katika vichaka katikati ya samweli miamba kwenye mashimo na kwenye mahandaki
 hata baadhi ya waebrania wakavuka yordani mpak nchi ya gadi na gileadi
sauli akabaki huko gilgali navyo vikosi vyote vilivyokuwa pamoja naye vilikuwa vikitetemeka kwa hofu
 akangoja kwa siku saba muda uliowekwa na samweli lakini samweli hakuja gilgali nao watu wa sauli wakaanza kutawanyika
 basi akasema nileteeni hapa sadaka ya kuteketezwa na sadaka za amani
naye sauli akatoa sadaka ya kuteketezwa
 mara alipomaliza kutoa hiyo sadaka samweli akatokea naye sauli akaondoka kwenda kumlaki
 samweli akamwuliza umefanya nini sauli akajibu nilipoona kwamba watu wanatawanyika na kwamba hukuja wakati uliopangwa na kwamba wafilisti walikuwa wakikusanyika huko mikmashi nikawaza sasa wafilisti watatelemka dhidi yangu huko gilgali nami sijaomba kibali kwa bwana
hivyo nikalazimika kutoa sadaka ya kuteketezwa
 samweli akasema umetenda kwa upumbavu
hukuyashika maagizo ya bwana mungu wako aliyokupa kama ungelitii angeudumisha ufalme wako juu ya israeli kwa wakati wote
 lakini sasa ufalme wako hautadumu bwana amemtafuta mtu aupendezae moyo wake na amemchagua awe kiongozi wa watu wake kwa sababu hukuyatii maagizo ya bwana
 kisha samweli ak aondoka gilgali akapanda gibea ya benyamini naye sauli akawahesabu watu aliokuwa nao
jumla yao walikuwa watu 
israeli bila silaha sauli mwanawe yonathani na watu waliokuwa pamoja nao wa likuwa wakiishi huko gibea ya benyamini wakati wafilisti wakiwa wamepiga kambi huko mikmashi
 makundi ya wavamiaji walikuja kutoka katika kambi ya wafilisti katika vikosi vitatu
kikosi kimoja kilielekea ofra karibu na shuali kikosi kingine kilielekea beth horoni nacho kikosi cha tatu kilielekea kwenye nchi ya mpakani ielekeayo bonde la seboimu linalotazamana na jangwa
 hapakuwa na mhunzi ambaye angeweza kupatikana katika nchi yote ya israeli kwa sababu wafilisti walikuwa wamesema waebrania wasije wakatengeneza panga au mikuki
 hivyo waisraeli wote hutelemka kwa wafilisti ili kunoa majembe ya plau majembe ya mkono mashoka na miundu
 bei ilikuwa fedha theluthi mbili za shekelia kunoa majembe ya plau na majembe ya mkono na theluthi moja ya shekelib kwa nyuma mashoka na michokoo
 kwa hiyo siku ya vita hakuna askari ye yote aliyekuwa kambini na sauli na yonathani ambaye alikuwa na upanga wala mkuki mkononi mwake ila sauli tu na mwanawe yonathani ndio waliokuwa navyo
yonathani awashambulia wafilisti basi kikosi cha wafilisti kilikuwa kimetoka kuelekea njia iendayo mikmashi
siku moja yonathani mwana wa sauli akamwambia kijana mbeba silaha wake akasema njoo tuwavukie wafilisti kwenye doria upande ule mwingine
lakini hakumwambia baba yake
 sauli alikuwa akikaa kwenye viunga vya gibea chini ya mkomamanga huko migroni
alikuwa pamoja na watu kama miongoni mwao alikuwepo ahiya ambaye alikuwa amevaa kisibau
alikuwa mwana wa ikabodi nduguye ahitubu mwana wa finehasi mwana wa eli kuhani wa bw ana huko shilo
hakuna ye yote aliyekuwa na habari kwamba yonathani alikuwa ameondoka
 kila upande wa njia ambayo yonathani alikusudia kupita ili kuvuka kufikia doria ya wafilisti kulikuwepo na jabali jabali moja lilikuwa linaitwa bosesi na jingine sene
 jabali moja lilisimama kaskazini kuelekea mikmashi na jingine upande wa kusini kuelekea geba
 yonathani akamwambia kijana wake mbeba silaha
njoo tu vukie doria ya wale jamaa wasiotahiriwa
huenda bwana atatenda kwa ajili yetu
hakuna cho chote kitakachoweza kumzuia bwana kuokoa kwamba ni kwa wingi au kwa uchache
 mbeba silaha wake akamwambia fanya yale yote uliyonayo ka tika moyo wako
songa mbele moyo wangu na roho yangu viko pamoja nawe
 yonathani akasema basi njoo tutavuka kuwaelekea hao watu na acha watuone
 kama wakituambia subirini hapo mpaka tuje kwenu tutakaa pale tulipo na hatutakwea kwao
 lakini kama watasema pandeni mje kwetu tutakwea a fedha theluthi mbili za shekeli ni sawa na gramu 
b fedha theluthi moja ya shekeli ni sawa na gramu 
 samweli kwa sababu hiyo itakuwa ishara yetu kwamba bwana amewatia mikononi mwetu
 basi wote wawili wa kajionyesha kwa doria ya wafilisti
wafilisti wakasema tazama waebrania wanatambaa toka mashimoni walimokuwa wamejificha
 watu wa kwenye doria wakawapigia kele le yonathani na mbeba silaha wake wakisema
njoni pandeni kwetu nasi tutawakomesha
basi yonathani akamwambia mbeba silaha wake panda nyuma yangu bwana amewatia mikononi mwa israeli
 yonathani akapanda juu akitumia mikono yake na miguu pamoja na mbeba silaha wake papo hapo nyuma yake
wafilisti wakaanguka mbele ya yonathani nay mbeba silaha wake akamfuata akiwaua nyuma yake
 katika hilo shambulio la kwanza yonathani na mbeba silaha wake waliua kama watu ishirini kwenye eneo kama la nusu eka
israeli wawafukuza wafilisti kisha fadhaa ikawapata jeshi lote wale waliokuwa kambini na shambani wale waliokuwa katika doria na makundi ya washambuliaji nayo nchi ilitetemeka
ilikuwa ni hofu ya ghafula iliyotumwa na mungu
 wapelelezi wa sauli huko gibea ya benyamini wakaona jeshi likitokomea pande zote
 ndipo sauli akawaambia watu wale waliokuwa pamoja naye kagueni jeshi mkaone ni nani ameondoka katikati yetu
walipokagua akawa ni yonathani na mbeba silaha wake ambao hawakuwepo
 sauli akamwambia ahiya leta sanduku la mungu
wakati huo lilikuwa kwa waisraeli
 wakati sauli alipokuwa akisema na kuhani makelele katika kambi ya wafilisti yakaongezeka zaidi na zaidi
hivyo sauli akamwambia kuhani rudisha mkono wako
 kisha sauli na watu wake wote wakakusanyika na kwenda vitani
wakawakuta wafilisti wakiwa wamechanganyikiwa kabisa wakitiana panga kila mmoja na wenzake
 wale waebrania ambao walishakuwa pamoja na wafilisti na ambao walikuwa wamepanda pamoja nao katika kambi zao wakaenda upande wa waisraeli waliokuwa pamoja na sauli na yonathani
 waisraeli wote waliokuwa wamejificha katika nchi ya milima ya efraimu waliposikia kuwa wafilisti wamekimbia wakajiunga vitani na kuwafuata kwa bidii
 hivyo bwana akawaokoa waisraeli siku ile navyo vita vilienea hadi kupita beth aveni
yonathani ala asali basi watu wa israeli walikuwa katika dhiki siku ile kwa sababu sauli alikuwa amewafunga watu kwa kiapo akisema alaaniwe mtu ye yote ambaye atakula chakula kabla ya jioni kabla sijalipiza kisasi juu ya adui zangu kwa hiyo hakuna mtu ye yote katika jeshi aliyeonja chakula
 jeshi lote liliingi mwituni na huko kulikuwepo na asali ardhini
 walipoingia mwituni wakaona asali ikitiririka hata hivyo hakuna mtu ye yote liyetia mkono wake kinywani kwa sababu waliogopa kiapo
 lakini yonathani alikuwa hajasikia kuwa baba yake alikuwa amewafunga watu kwa kiapo hivyo akainyosha ncha ya fimbo iliyokuwa mkononi mwake na kuichovya katika sega la asali
akainua mkono wake na kuutia kinywani mwake nayo macho yake yakawa maangavu
 kisha mmoja wa askari wake akamwambia baba yako alilifunga jeshi kwa kiapo kikali akisema alaaniwe mtu ye yote alaye chakula leo ndiyo sababu watu wanalegea
 yonathani akasema baba yangu ameitaabisha nchi
ona jinsi nilivyopata nguvu mpya nilipoonja asali hii kidogo
 ingekuwa bora zaidi mara ngapi kama watu wangalikula leo baadhi ya nyara walizoteka kutoka kwa adui zao
je mauaji ya wafilisti yasingekuwa makubwa zaidi siku ile baada ya waisraeli kuwaua wafilisti kutoka mikmashi mpaka aiyaloni walikuwa wamechoka
 watu wakarukia zile nyara wakichukua ko ndoo ng ombe na ndama wakawachinja hapo juu ya nchi na kuwala pamoja na damu
 kisha mtu mmoja akamwambia sauli tazama watu wanatenda dhambi dhidi ya bwana kwa kula nyama yenye damu ndani yake
akasema mmevunja uaminifu
livingirisheni jiwe kubwa hapa mara moja
 kisha akasema nendeni miongoni mwa watu na waambieni kila mmoja wenu aniletee ng ombe wake na kondoo wachinjeni hapa na mle
msitende dhambi dh idi ya bwana kwa kula nyama ikiwa na damu ndani yake
hivyo kila mmoja akaleta ng ombe wake jioni ile na kumchinja hapo
 ndipo sauli akamjengea bwana madhabahu na ndiyo ilivyokuwa mara yake ya kwanza kujenga madhabahu
 samweli sauli akasema tutelemke tufuatie wafilisti usiku na kuwateka nyara mpaka mapambazuko nasi tusiache hata mmoja wao hai
wakajibu fanya lo lote lile uonalo jema zaidi kwako
lakini kuhani akasema tuulize kwa mungu mahali hapa basi sauli akamwuliza mungu akisema je nitelemke kuwafuatia wafilisti je utawatia mkononi mwa israeli lakini mungu hakumjibu siku ile
 kwa hiyo sauli akasema njoni hapa ninyi nyote ambao ni viongozi wa jeshi na tutafute ni dhambi gani imefanywa leo
 kwa hakika kama bwana aiokoaye israeli aishivyo hata kama itakuwa juu ya mwana wangu yonathani ni lazima af e
lakini hakuna mtu ye yote aliyesema neno
 kisha sauli akawaambia waisraeli wote ninyi simameni huko mimi na mwanangu yonathani tutasimama hapa
watu wakajibu f anya lile unaloona jema zaidi kwako
 kisha sauli akamwomba bwana mungu wa israeli akisema nipe jibu lililo sawa
jonathani na sauli wakatolewa kwa kura nao watu wakawa salama
 sauli akasema pigeni kura kati yangu na mwanangu yonathani
kura ikamwangukia yonathani
 basi sauli akamwambia yonathani niambie ni nini ulichokifanya hivyo yonathani akamwambia nilionja tu asali kidogo kwa ncha ya fimbo yangu je sasa ni lazima nife sauli akasema mungu na anishughulikie kwa ukali zaidi kama we we yonathani hutakufa
 lakini watu wakamwambia sauli je yonathani atakufa ye ye ambaye ameleta wokovu huu mkubwa israeli hasha hakika kama bwana aishivyo hakuna hata unywele wa kichwa chake utakaoanguka juu ya ardhi kwa kuwa alifanya jam bo hili leo kwa msaada wa mungu
basi watu wakamwokoa yonathani wala hakuuawa
 kisha sauli akaacha kuwafuata wafilisti nao wakajiondoa na kurudi katika nchi yao
 baada ya sauli kujitwalia utawala katika israeli alipigana dhidi ya adui zake kila upande moabu waamoni edomu wafalme wa soba na wafilisti
po pote alipogeukia aliwashinda
 akapigana kishujaa na kuwashinda waameleki akiikomboa is raeli kutoka katika mikono ya wale ambao walikuwa wamewateka nyara
jamaa ya sauli wana wa sauli walikuwa yonathani ishvi na malki shua
jina la binti yake mkubwa aliitwa merabu na mdogo aliitwa mikali
 jina la mkewe sauli aliitwa ahinoamu binti wa ahimaasi
jina la jemadari wa jeshi la sauli aliitwa abneri mwana wa neri naye neri alikuwa babaye mdogo sauli
 babaye sauli yaani kishi na neri baba yake abneri walikuwa wana wa abieli
 siku zote za kutawala kwa sauli zilikuwa za vita vikali dhidi ya wafilisti na wakati wo wote sauli alipom wona mtu mwenye nguvu au shujaa alimchukua kwa utumishi wake
bwana anamkataa sauli asiwe mfalme samweli akamwambia sauli mimi ndiye ambaye bwana alinituma nikutie mafuta uwe mfalme juu ya watu wake israeli basi sasa sikiliza ujumbe kutoka kwa bwana
 hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo nitawaadhibu waamaleki kwa kile walichowatendea israeli wa lipowavizia wakati walipopanda kutoka misri
 basi sasa nenda ukawashambulie waamal eki na kuwaangamiza kabisa pamoja na kila kitu kilicho mali yao
usiwahurumie waue wanaume na wanawake watoto na wanyonyao ng ombe na kondoo ngamia na punda
 ndipo sauli akawaita watu na kuwapanga huko telaimu askari wa miguu pamoja na watu kutoka yuda
 sauli akaenda katika mji wa amaleki na kuwavizia bondeni
 kisha akawaambia wakeni ondokeni waacheni waamaleki ili kwamba nisije nikawaangamiza ninyi pamoja nao kwa kuwa ninyi mliwatendea mema waisraeli wote wakati walipopanda toka misri
basi wakeni wakaondoka wakawaacha waamaleki
 ndipo sauli akawashambulia waamaleki toka havila mpaka shuri hadi mashariki ya misri
 akamchukua agagi mfalme wa waamaleki akiwa hai nao watu wake wote akawaangamiza kabisa kwa upanga
 lakini sauli na hilo jeshi wa kamhifadhi hai agagi na kondoo na ng ombe walio wazuri mafahali na wanakondoo walionona kila kitu kilichokuwa kizuri
hivi vitu hawakuwa radhi kuviangamiza kabisa bali kila kitu kilichodharauliwa na kilicho dhaifu wakakiangamiza kabisa
 kisha neno la bwana likamjia samweli kusema ninasikitika kwamba nimemfanya samweli sauli kuwa mfalme kwa sababu ameacha kunifuata mimi na hakutimiza maagizo yangu
samweli akafadhaika naye akamlilia bwana usiku ule wote
 asubuhi na mapema samweli akaamka kwenda kukutana na sauli lakini akaambiwa sauli amekwenda karmeli
huko amesimamisha mnara kwa heshima yake mwenyewe naye ameendelea na kutelemkia gilgali
 samweli alipomfikia sauli akamwambia bwana akubariki nimetimiza yale bwana aliyoniagiza
 lakini samweli akasema nini basi huu mlio wa kondoo masi kioni mwangu huu mlio wa ng ombe ninaousikia ni kitu gani sauli akajibu askari wamewaleta kutoka kwa waamaleki waliwaacha wale kondoo na ng ombe wazuri ili kuwatoa dhabihu kwa bwana mungu wako lakini tuliwaangamiza kabisa wengine wote
 samweli akamwambia sauli ngoja
nami nitakuambia lile bwana aliloniambia usiku huu
sauli akajibu niambie
 samweli akamwambia ingawa zamani ulijiona mdogo machoni pako mwenyewe je hukuwa kiongozi wa kabila za israeli bwana alikutia mafuta kuwa mfalme juu ya israeli
 naye akakutuma kwa ujumbe maalum akisema nenda ukaangamize kabisa wale watu waovu wale waamalek i upigane nao vita mpaka atakapowakatilia mbali
 kwa nini hukumtii bwana kwa ni ni ulivamia nyara na kufanya uovu machoni pa bwana sauli akasema lakini nilimtii bwana
nilikamilisha ile kazi bwana aliyonituma
niliwaangamiza waamaleki kabisa na kumleta agagi mfalme wao
 askari walichukua kondoo na ng ombe kutoka kwenye nyara zile ambazo ni nzuri sana zimewekwa wakfu kwa mungu ili zitolewe dhabihu kwa bwana mungu wako huko gilgali
 lakini samweli akajibu je bwana anafurahia sadaka za kuteketezwa na dhabihu kama vile kuitii sauti ya bwana kutii ni bora zaidi kuliko dhabihu nako kusikia ni bora kuliko mafuta ya kondoo dume
 kwa maana kuasi ni kama dhambi ya uaguzi nao ukaidi ni kama uovu wa kuabudu sanamu
kwa sababu umelikataa neno la bwana naye amekukataa wewe kuendelea kuwa mfalme
 ndipo sauli akamwambia samweli nimetenda dhambi
nimevunja amri ya bwana na maagizo yako
niliwaogopa watu na kwa hiyo nikafanya walivyotaka
 sasa ninakusihi usamehe dhambi yangu nawe urudi pamoja nami ili nipate kumwabudu bwana
 lakini samweli akamwambia sitarudi pamoja nawe
umelikat aa neno la bwana nawe bwana amekukataa wewe usiendelee kuwa mfalme juu ya israeli samweli alipogeuka ili aondoke sauli akang ang ania pindo la joho lake nalo likararuka
 samweli akamwambia bwana ameurarua ufalme wa isra eli kutoka kwako leo naye ameutia kwa mmoja wa majirani zako aliye bora kuliko wewe
 yeye aliye utukufu wa israeli hasemi uongo wa la hana kigeugeu kwa kuwa yeye si mwanada mu hata abadili nia yake
 sauli akajibu nim etenda dhambi
lakini tafadhali niheshimu mbel ya wazee wa watu wangu na mbele ya israeli rudi pamoja nami ili nipate kumwabudu bwana mungu wako
 hivyo samweli akarudi pamoja na sauli naye sauli akamwabudu bwana
 ndipo samweli akasema niletee agagi mfalme wa waamaleki
agagi akaja kwake kwa ujasiri akifikiri hakika uchungu wa mauti umepita
 lakini samweli akasema kama upanga wako ulivyofanya wanawake kufiwa na watoto wao ndivyo mama yako atakavyokuwa hana mtoto miongoni mwa wanawake
naye samweli akamwua agagi mbele za bwana huko gilgali
 kisha samweli akaenda rama lakini sauli akapanda nyumbani kwake huko gibea ya sauli
 hadi siku samweli alipokufa hakwenda kumwona sauli tena ingawa samweli alimwombolezea
naye bwana alihuzunika kwamba alimfanya sauli kuwa mfalme juu ya israeli
samweli anamtia daudi mafuta bwana akamwambia samweli utamlilia sauli mpaka lini maadam nimemkataa asiendelee kuwa mfalme juu ya samweli israeli jaza pembe yako mafuta ushike njia uende ninakutuma kwa yese mbethlehemu
nimemchagua mmoja wa wanawe kuwa mfalme
 lakini samweli akasema nitakwendaje sauli atasikia juu ya jambo hili na ataniua
bwana akamwambia chukua mtamba wa ng ombe na useme nimekuja kumtolea bwana dhabihu
 mwalike yese aje kwenye dhabihu nami nitakuonyesha utakalofanya
utamtia mafuta kwa ajili yangu yule nitakayekuonyesha
 samweli akafanya kile bwana alichosema
alipofika be thlehemu wazee wa mji wakatetemeka walipomlaki
wakauliza je umekuja kwa amani samweli akajibu ndiyo kwa amani nimekuja kumtolea bwana dhabihu
jiwekeni wakfu na mje kwenye dhabihu pamoja nami
ndipo akamweka yese wakfu pamoja na wanawe na kuwaalika kwenye dhabihu
 walipofika samwel akamwona eliabu naye akafikiri hakika mpakwa mafuta wa bwana anasimama hapa mbele za bwana
 lakini bwana akamwambia samweli usitazame sura yake wala kimo chake kwa kuwa nimemkataa
bwana hatazami katika vile vitu mwanadamu avitazamavyo
mwanadamu hutazama katika sura ya nje lakini bwana hutazama moyoni
 kisha yese akamwita abinadabu na kumpitisha mbele ya samweli
lakini samweli akasema hata huyu bwana hakumchagua
 kisha yese akampitisha shama lakini samweli akasema wala huyu bwana hakumchagua
 yese alikuwa na wana saba aliowapitisha mbele ya samweli laki ni samweli akamwambia bwana hajawachagua hawa
 hivyo akamwuliza yese je hawa ndio wana pekee ulio nao yese akajibu bado yuko mdogo kuliko wote lakini anachunga kondoo
samweli akasema tuma aitwe hatutaketi mpaka afike
 basi akatuma aitwe naye akaletwa
alikuwa mwekundu mwenye sura nzuri na umbo la kupendeza
ndipo bwana akasema inuka na umtie mafuta huyu ndiye
 basi samweli akachukua ile pembe ya mafuta na kumtia mafuta mbele ya ndugu zake kuanzia siku ile na ku endelea roho wa bwana akaja juu ya daudi kwa nguvu
kisha samweli akaenda zake rama
daudi katika utumishi kwa sauli basi roho wa bwana alikuwa ameondoka kwa sauli nayo roho mbaya ikaachiwa nafasi na bwana ili imtese
 watumishi wa sauli wakamwambia angalia roho mbaya imeachiwa nafasi na bwana nayo inakutesa
 basi bwana wetu na aamuru watumishi wake walioko hapa kutafuta mtu ambaye anaweza kupiga kinubi
atakipiga kinubi wakati roho mbay iliyoachiwa nafasi na mungu ikujiapo nawe utajisikia vizuri
 basi sauli akawaambia watumishi wake mtafuteni mtu apigaye kinubi vizuri mkamlete kwangu
 mmoja wa watumishi wake akajibu nimemwona mwana wa yese mbethlehemu ambaye anajua kupiga ki nubi
yeye ni mtu hodari na shujaa wa vita
mwenye busara katika kunena mtu mzuri wa umbo bwana yu pamoja naye
 ndipo sauli akatuma wajumbe kwa yese na kumwambia nitumie mwanao daudi ambaye anachunga kondoo
 kwa hiyo yese akamchukua punda aliyepakizwa mikate kiriba cha divai na mwana mbuz na kuvipeleka vitu hivyo kwa sauli pamoja na daudi mwanawe
 daudi akafika kwa sauli na kuingia kwenye kazi yake
sauli akampenda sana naye daudi akawa mmoja wa wabeba silaha zake
 basi sauli akatuma ujumbe kwa yese akisema mruhusu daudi abaki katika utumishi wangu kwa kuwa ninapendezwa naye
 kila mara roho mbaya iliyoachiwa nafasi na mungu ilipomjia sauli daudi alichukua kinubi chake na kupiga
ndipo sauli angetulizwa na kujisikia vizuri nayo ile roho mbaya ingemwacha
daudi na goliathi wakati huu wafilisti wakakusanya majeshi yao kwa ajili ya vita nao wakakusanyika huko soko katika yuda
wakapiga kambi huko efes damimu kati ya soko na azeka
 sauli na waisraeli wakakusanyika na kupiga kambi katika bonde la ela na kupanga jeshi li kupigana vita na wafilisti
 wafilisti wakawa katika kilima kimoja na waisraeli katika kili ma kingine hilo bonde likiwa kati yao
 shujaa aliyeitwa goliathi aliyetoka gathi akajitokeza kutoka katika kambi ya wafilisti
 samweli alikuwa na urefu dhiraa sita na shibiri mojaa
 alikuwa na chepeo ya shaba kichwani mwake na alivaa dirii ya shaba kifuani mwake yenye uzito wa shekeli elfu tanob
 miguuni mwake alivaa mabamba ya shaba na mkuki wa shaba mkononi mwake
 mpini wa huo mkuki ulikuwa kama mti wa mfumaji na ncha ya chuma yake ilikuwa na uzito wa shekeli mia sita c
mbeba ngao wake alitangulia mbele yake
 goliathi alisimama na kuwapigia kelele majeshi ya israeli akisema kwa nini mmetoka kupanga vita je mimi si mfilisti na ninyi ni watumishi wa sauli ch agueni mtu na anishukie mimi
 kama anaweza kupigana nami na kuniua tutakuwa chini yenu lakini kama nikimshinda na kumwua ninyi mtakuwa chini yetu na mtatutumikia
 kisha yule mfilisti akasema siku hii ya leo nayatukan majeshi ya israeli nipeni mtu tupigane
 kwa kusikia maneno ya wafilisti sauli na waisraeli wote wakafadhaika na kuogopa
 basi daudi alikuwa mwana wa mwefrathi jina lake yese aliyekuwa ametoka bethlehemu ya yuda
yese alikuwa na wana wanane naye wakati wa sauli alikuwa mzee tena wa umri mkubwa
 wana wakubwa watatu wa yese walikuwa wamefuatana na sa uli vitani mzaliwa wa kwanza alikuwa eliabu wa pili ab inadabu na wa tatu shama
 daudi ndiye aliyekuwa mdogo wa wote
hao wakubwa watatu wakamfuata sauli lakini daudi alikuwa akienda kwa sauli na kurudi ili kuchunga kondoo za baba yake huko bethlehemu
 kwa siku arobaini huyo mfilisti alikuwa akija mbele kila siku asubuhi na jioni na kujionyesha
 wakati huo yese akamwambia mwanawe daudi chukua hii efad ya bisi na hii mikate kumi kwa ajili ya ndugu zako uwapelekee upesi kambini mwao
 chukua pamoja na hizi jibini kumi kwa jemadari wa ki kosi chao
ujue hali ya ndugu zako na uniletee taarifa za uhakika kutoka kwao
 wao wako pamoja na sauli na watu wote wa israeli huko kwenye bonde la ela wakipigana na wafilisti
 asubuhi na mapema daudi akaondoka akaliacha kundi la ko ndoo pamoja na mchungaji akapakia vitu vile na kuondoka kama vile yese a dhiraa sita na shabiri moja ni sawa na mita 
b shekeli ni sawa na kilo 
c shekeli ni sawa na kilo 
d efa ni kipimo cha uzito sawa na kilo 
alivyokuwa amemwagiza
akafika kambini wakati jeshi lilipokuwa likitoka kwenda kwenye sehemu yake ya kupigania huku wakipiga kelele za vita
 israeli na wafilisti walikuwa wakipanga safu zao wakitazamana
 daudi akaacha vile vitu vyake kwa mtunza vifaa akakimbilia katika safu za vita na kuwasalimu ndugu zake
 alipokuwa akisema nao goliathi yule mfilisti shujaa kutoka gathi akajitokeza mbele ya safu zake na kupiga ile kelele yake ya kawaida ya matukano naye daudi akayasikia
 waisraeli walipomwona yule mtu wote wakamkimbia kwa woga mkuu
 basi waisraeli walikuwa wakisema je mnaona jinsi mtu huyu anavyoendelea kujitokeza
hujitokeza ili kutukana israeli
mfalme atatoa utajiri mwingi kwa yule mtu atakayemwua
pia atamwoza binti yake na atasamehe jamaa ya baba yake kulipa kodi katika israeli
 daudi akauliza watu waliokuwa wamesimama karibu naye je atafanyiwa nini mtu atakayemwua huyu mfilisti na kuondoa aibu hii itoke katika israe li ni nani huyu mfilisti asiyetahiriwa hata atuk ane majeshi ya mungu aliye hai wakarudia yale yaliyokuwa yamesemwa na kumwambia kuwa hili ndilo atakalotendewa mtu yule atakayemwua
 eliabu nduguye mkubwa daudi alipomsikia akizungumza na watu hasira ikawaka juu yake akamwuliza kwa nini umetelemka kuja hapa nao wale kondoo wac hache kule nyikani umewaacha na nani ninajua jinsi ulivyo na kiburi na jinsi moyo wako ulivyo mwovu umekuja hapa kutazama vita tu
 daudi akasema sasa nimefanya nini je siwezi hata kuongea
 daudi akamgeukia mtu mwingine na kumwuliza ja mbo hilo hilo na watu wakamjibu vile vile kama mwanzo
 lile daudi alilosema likasikiwa na kuelezwa kwa sauli naye sauli akatuma aitwe
 daudi akamwambia sauli mtu ye yote asife moyo kwa habari ya huyu mfilisti mtumishi wako atakwenda kupigana naye
 sauli akajibu wewe hutaweza kwenda kupigana dhidi ya huyu mfilisti wewe ni kijana tu naye amekuwa mtu wa vita tangu ujana wake
 lakini daudi akamwambia sauli mtumishi wako amekuwa akichunga kondoo za baba yake
wakati simba au dubu alipokuja na kuchukua kondoo kutoka katika kundi nilifuatia nikampiga na nikampokonya kondoo samweli kwenye kinywa chake
aliponigeukia nilimkamata nywele zake nikampiga na kumwua
 mtumishi wako ameshaua simba na dubu pia huyu mfislisti asiyetahiriwa atakuwa kama mmoja wa hao kwa sababu ameyatukana majeshi ya mungu aliye hai
 bwana ambaye aliniokoa toka katika makucha ya simba na makucha ya dubu ataniok oa kutoka katika mikono ya huyu mfilisti sauli akamwambia daudi nenda naye bwana na awe pamoja nawe
 ndipo sauli akamvika daudi silaha zake mwenyewe za vita
akam vika dirii na chepeo ya shaba kichwani mwake
 daudi akajifunga upanga juu ya hayo mavazi na kujaribu kutembea kwa sababu alikuwa hana uzoefu navyo
daudi akamwambia sauli siwezi kwenda nikiwa nimevaa hivi kwa sababu sina uzoefu navyo
hivyo akavivua
 kisha akachukua fimbo yake mkononi akachagua mawe laini matano kutoka kwenye kijito akayaweka kwenye kifuko ndani ya mfuko wake wa kichungaji akiwa na kombeo yake mkononi mwake akamkaribia yule mfilisti
 wakati ule ule yule mfilisti akiwa na mbeba ngao wake mbele yake akaendelea kujongea karibu na daudi
 mfilisti akamwangalia daudi kote na kumwona kuwa ni kijana tu mwekundu na mzuri wa kupendeza naye akamdharau
 akamwambia daudi je mimi ni mbwa hata unanijia na fimbo yule mfilisti akamlaani daudi kwa miungu yake
 akamwambia njoo hapa nami nitawapa ndege wa angani na anyama wa mwituni nyama yako
 daudi akamwambia yule mfilisti
wewe unanijia na upanga mkuki fumo lakini mimi ninakujia kwa jina la bwana mwenye nguvu mungu wa majeshi ya is raeli ambaye wewe umemtukana
 siku hii leo bw ana atakutia mkononi mwangu nami nitakupiga na kukukata kichwa chako
leo ni tawapa ndege wa angani na wanyama wa nchi mizoga ya jeshi la wafilisti nayo dunia yote itajua ku wa yuko mungu katika israeli
 wale wote waliokusanyika hapa watajua kuwa bwana haokoi kwa upanga wala kwa mkuki kwa kuwa vita ni vya bwana naye atawatia wote mikononi mwetu
 yule mfilisti aliposogea karibu ili kumshambulia daudi akaenda mbio kuelekea safu ya vita kukutana naye
 akatia mkono wake mfukoni na kuchukua jiwe akalirusha kwa kombeo nalo likampiga yule mfilisti kwenye paji la uso
nalo lile jiwe likaingia chini kipajini mwa uso akaanguka kifudifudi
 basi daudi akamshinda huyo mfilisti kwa kombeo na jiwe bila kuwa na upanga mikononi mwake akampiga huyo mfilisti na kumwua
 daudi akakimbia na kusimama juu yake
akaushika upanga wa huyo mfilisti na kuuvuta toka kwenye ala yake
baada ya kumwua akakata kichwa chake kwa ule upanga
wafilisti walipoona kuwa shujaa wao amekufa wakageuka na kukimbia
 ndipo watu wa israeli na yuda wakainuka kwenda mbele wakipiga kelele na kufu atia wafilisti mpaka kwenye ingilio la gathi kwenye malango ya ekroni
maiti zao zilitawanyika kando ya barabara ya shaaraimu adi gathi na ekroni
 waisraeli waliporudi kutoka kuwafukuza wafilisti wakateka nyara kambi yao
 daudi akachukua kichwa cha yule mfilisti na kukileta yerusalemu naye akaweka silaha za huyo mfilisti katika hema lake mwenyewe
 wakati sauli alipomwona daudi anakwenda kukabiliana na huyo mfilisti alimwambia abneri jem adari wa jeshi abneri yule kijana ni mwana wa nani abneri akajibu hakik kama uishivyo ee mfalme mimi sifahamu
 mfalme akasema uliza huyu kijana ni mwana wa nani mara daudi aliporudi kutoka kumwua huyo mfilisti abneri akamchukua na kumleta mbele ya sauli
daudi alikuw bado anakish ikilia kile kichwa cha yule mfilisti
 sauli akamwuliza kijana wewe ni mwana wa nani daudi akasema mimi ni mwana wa mtumishi wako yese mbethlehemu
sauli amwonea daudi wivu baada ya daudi kumaliza kuongea na sauli roho ya yonathani ikaambatana na roho ya daudi naye akampenda kama nafsi yake mwenyewe
 kuanzia siku ile sauli akamchukua daudi naye hakumruhusu kurudi nyumbani kwa baba yake
 yonathani akafanya agano na daudi kwa sa babu alimpenda kama nafsi yake mwenyewe
 yonathani akavua joho alilokuwa amevaa na kumpa daudi pamoja na koti lake silaha zake hata pamoja na upanga wake upinde wake na mshipi wake
 lo lote sauli alilomtuma daudi kufanya alitenda kwa hekima hata sauli akampa cheo samweli cha juu katika jeshi
jambo hili likawapendeza watu wote hata maofisa wa sauli pia
 watu walipokuwa wanarudi nyumbani baada ya daudi kumwua yule mfilisti wanawake wakaja kutoka pande zote za miji ya israeli kumlaki mfalme sauli kwa kuimba na kucheza kwa nyimbo za furaha na kwa matari na zeze
 walipokuwa wanacheza wakaimba sauli amewaua elfu zake naye daudi makumi elfu yake
 sauli akakasirika sana sehemu hii ya kurudia rudia ya wimbo huu ilimkasirisha sana
akafikiri kuwa wamempa daudi makumi elfu lakini mimi wamenipa elfu tu
apate nini zaidi isipokuwa ufalme kuanzia wakati ule na kuendelea sauli akawa na jicho la wivu juu ya daudi
 kesho yake roho mbaya iliyoachiwa nafasi na mungu ikaja kwa nguvu juu ya sauli
alikuwa akitabiri nyumbani mwake wakati daudi alipokuwa akipiga kinubi kama alivyozoea
sauli alikuwa na mkuki mkononi mwake akautupa kwa nguvu akijisemea mwenyewe nitamchoma kwa mkuki abaki hapo ukutani
lakini daudi akamwepa mara mbili
 sauli akamwogopa daudi kwa sababu bwana alikuwa pamoja na daudi lakini alikuwa amemwacha yeye
 kwa hiyo sauli akamwondoa daudi mbele yake na kumpa kuwa kiongozi wa watu elfu moja naye daudi akatoka na kuingia akiongoza vikosi katika vita
 katika kila kitu alichofanya alipata mafanikio makubwa kwa sababu bwana alikuwa pamoja naye
 sauli alipoona jinsi alivyokuwa akifanikiwa akamwogopa
 lakini israeli wote na yuda walimpenda daudi kwa sababu ndiye aliyekuwa akitoka na kuingia mbele yao katika vita vyao
 sauli akamwambia daudi huyu hapa binti yangu mkubwa merabu
nitakupa umwoe endapo tu utanitumikia kwa ushujaa na kupigana vita vya bwana
kwa maana sauli alisema moyoni mwake sitainua mkono wangu dhidi yake
acha mkono wa wafilisti uwe juu yake
 lakini daudi akamwambia sauli mimi ni nani nayo jamaa yangu ni nini au ukoo wa baba yangu katika israeli kwamba mimi niwe mkwewe mfalme basi ulipofika wakati wa merabu binti sauli da udi apewe aliozwa kwa adrieli mmeholathi
 basi mikali binti sauli alimpenda daudi nao walipomwambia sauli juu ya jambo hili likampendeza sauli akawaza nitampa daudi binti yangu ili apat kuwa mtego kwake ili kwamba mkono wa wafilisti upate kuwa juu yake
hivyo sauli akamwambia daudi sasa unayo nafasi ya pili ya kuwa mkwe wangu
 ndipo sauli akawaagiza watumishi wake akisema zungumzeni na daudi kwa siri na kumwambia tazama mfalme amependezwa nawe nao watumishi wake wote wanakupenda basi na uwe mkwewe mfalme
 wakarudia hayo maneno kwa daudi
lakini daudi akasema je mnafikiri ni jambo dogo kuwa mkwewe mfalme mimi ni mtu maskini tu na nisiyejulikana sana watumishi wa sauli walipomweleza yale daudi aliyoyasema sauli akajibu mwambieni daudi mfalme hataki zawadi nyingine kwa mahari isipokuwa magovi mia moja ya wafilisti ili kulipiza kisasi juu ya adui zake
mawazo ya sauli yalikuwa daudi akaanguke mikononi mwa wafilisti
 watumishi walipomwambia daudi mambo haya ikampendeza kuwa mkwewe mfalme
basi kabla siku iliyopangwa haijafika daudi na watu wake walitoka na kuua wafilisti mia mbili
akayaleta magovi yao na kupeleka hesabu kamilifu kwa mfalme ili kwamba apate kuwa mkwewe mfalme
ndipo sauli akamwoza daudi mikali binti yake
 sauli alipotambua ku wa bwana alikuwa pamoja na daudi na kwam ba mikali binti yake anampenda daudi sauli akazidi kumwogopa daudi naye sauli akabaki kuwa adui yake siku zote za maisha yake
 jemadari wa jeshi wa wafilisti waliendelea kupigana vita na kadiri walivyoendelea kupigana daudi akazidi kutenda kwa hekima kuliko maafisa wengine wa sauli nalo jina lake likajulikana sana
sauli ajaribu kumwua daudi sauli akamwambia mwanawe yonathani na watumishi wake wote wamwue daudi
lakini yonathani mwana wa sauli alimpenda sana daudi naye akamwonya akisema baba yangu sauli anatafuta nafasi ya kukuua
ujilinde kesho asubuhi nenda ukajifiche na ukae huko
 nitatoka na kukaa na baba yangu shambani mahali uliko
nitazungumza naye juu yako nami nitakueleza nilichogundua
 yonathani akanena mema juu ya daudi kwa sauli baba yake na kumwambia mfalme asitende mabaya kwa mtumishi wake daudi samweli hajakukosea aliyoyafanya yamekuwa ya faida sana kwako
 alihatarisha maisha yake alipomwua yule mfilisti
bwana akajipatia ushindi mkubwa kwa ajili ya israeli wote nawe uliuona na ukafurahi
kwa nini basi utende mabaya kwa mtu asiye na hatia kama daudi kwa kumwua bila sababu sauli akamsikiliza yonathani na kuapa hivi hakika kama bwana aishivyo daudi hatauawa
 basi yonathani akamwita daudi na kumweleza mazungumzo yote
akamleta kwa sauli naye daudi akawa pamoja na sauli kama kwanza
 vita vilitokea tena naye daudi akatoka na kupigana na wafilisti
akawapiga kwa nguvu nyingi hata wakakimbia mbele yake
 lakini roho mbaya iliyoachiwa nafasi na bwana ikaja juu ya sauli alipokuwa ameketi katika nyumba yake akiwa na mkuki mkononi mwake
daudi alipokuwa anampigia kinubi sauli akajaribu kumchoma daudi ukutani kwa huo mkuki wake lakini daudi akamuepa sauli alipouchoma huo mkuki ukutani
usiku ule ule daudi akakimbia na kuokoka
 sauli akatuma watu nyumbani mwa daudi wailinde hiyo nyumba na kumwua asubuhi
lakini mikali mkewe daudi akamwonya akisema kama hukukimbia kuokoa maisha yako usiku huu kesho yake utauawa
 basi mikali akamtelemsha daudi kupitia dirishani naye akakimbia na kuokoka
 kisha mikali akachukua kinyago akakilaza kitandani akakifunika kwa vazi na kukiwekea singa za mbuzi kichwani
 sauli alipotuma watu kumkamata daudi mikali akasema yeye ni mgonjwa
 kisha sauli akatuma watu tena kumwona daudi naye akawaambia mleteni kwangu juu ya kitanda chake ili nipate kumwua
 lakini wale watu walipoingia kumbe ni kinyago tu kilichokuwa kitandani na kwenye kichwa kulikuwepo na singa za mbuzi
 sauli akamwambia mikali kwa nini umenidanganya mimi hivi na kumwacha adui yangu aende zake ili apate kuokoka mikali akamwambia yeye aliniambia niache niende zangu
kwa nini nikuue daudi alipokuwa amekimbia na kuokoka alimwendea samweli huko rama na kumwambia yale yote sauli aliyomfanyia
ndipo daudi na samweli wakaenda nayothi kukaa huko
 habari zikamfikia sauli kusema daudi yuko nayothi huko rama
 basi sauli akatuma watu kumkamata lakini walipoona kundi la manabii wakitoa unabii wakiwa pamoja na samweli akiwa amesimama hapo kama kiongozi wao roho wa mungu akaja juu ya watu wa sauli nao pia wakatoa unabii
 sauli akaelezwa juu ya hilo naye akapeleka watu wengine zaidi nao wakatoa unabii pia
sauli akatuma watu mara ya tatu nao pia wakatoa unabii
 mwishowe yeye mwenyewe akaondoka kwenda rama na kwenda hadi kwenye kile kisima kikubwa kilichoko huko seku
naye akauliza wako wapi samweli na daudi wakasema wako nayothi huko rama
 hivyo sauli akaenda nayothi huko rama
lakini roho wa mungu akaja juu yake hata yeye akawa anatembea huku anatoa unabii hadi akafika nayothi
 akavua majoho yake na pia akatoa unabii mbele ya samweli
akalala hali hiyo ule mchana kutwa na usiku kucha
hii ndiyo sababu watu husema je sauli pia yumo miongoni mwa manabii daudi kisha daudi akakimbia kutoka nayothi huko rama akamwendea yonathani na kumwuliza kwani nimefanya nini kosa langu ni nini nimemkosea baba yako kwa jinsi gani hata kwamba anajaribu kuuondoa uhai wangu na yonathani yonathani akajibu la hasha hutakufa tazama baba yangu hafanyi kitu chochote kikubwa au kidogo bila kuniambia mimi
kwa nini anifiche hili sivyo ilivyo lakini daudi akaapa na kusema baba yako anajua kabisa kwamba nimepata kibali mbele yako naye amesema moyoni mwake yonathani sharti asil ijue hili vinginevyo atahuzunika
lakini kweli kama bwana aishivyo na kama uishivyo kuna hatua moja tu kati yangu na mauti
 yonathani akamwambia daudi cho chote unachotaka nifanye nitakufanyia
 basi daudi akasema angalia kesho ni sikukuu ya mwezi mwandamo nami inanipasa kula chakula pamoja na mfalme lakini niache niende kujificha shambani mpaka kesho kutwa
 kama baba yako akiona nimekosekana mwambie daudi alinio mba sana ruhusa kuwahi bethlehemu mji wake wa nyumbani kwa sababu dhabihu ya mwaka inafanywa huko kwa ajili ya ukoo wake wote kama akisema ni vyema sana basi mtumishi wako yu salama
lakini kama akikasirika unaweza kuwa na samweli hakika kwamba anakusudia kunidhuru
 lakini kwa habari yako wewe umtende wema mtumishi wako kwa sababu mmeingia kwenye agano pamoja naye mbele za bwana
kama nina hatia basi niue wewe mwenyewe kwa nini unikabidhi kwa baba yako yonathani akasema la hasha kama ningekuwa na kidokezo kidogo kwamba baba yangu amekusudia kukudhuru wewe je nisingekuambia daudi akamwuliza je nani atakayeniambia kama baba yako atakujibu kwa ukali yonathani akamwambia njoo twende shambani
basi wakaenda huko pamoja
 kisha yonathani akamwambia daudi ninakuahidi kwa jina la bwana mungu wa israeli hakika nitamchunguza baba yangu wakati kama huu kesho kutwa kama ameweka utaratibu wa kufaa kukuhusu wewe je sitakutumia ujumbe na kukufahamisha lakini ikiwa baba yangu amenuia kukudhuru bwana na anishughulikie tena iwe kwa ukali iwapo sitakufahamisha na kukuaga uende kwa salama
bwana na awe pamoja nawe kama alivyokuwa pamoja na baba yangu
 lakini nitendee wema usiokoma kama ule wa bwana siku zote za maisha yangu ili nisije nikauawa wala usiuondoe wema wako kwa jamaa yangu hata kama ni wakati ule bwana atakapokuwa amekatilia mbali kila adui wa daudi kutoka kwenye uso wa dunia
 basi yonathani akafanya agano na nyumba ya daudi akisema bwana na awaangamize adui za daudi
 naye yonathani akamtaka daudi athibitishe tena kiapo chake cha kumpenda kwa sababu yonathani alimpenda daudi kama nafsi yake mwenyewe
 kisha yonathani akamwambia daudi kesho ni sikukuu ya mwezi mwandamo
itajulikana kwamba haupo kwa kuwa kiti chako kitakuwa hakina mtu
 kesho kutwa inapokaribia jioni nenda ahali pale ulipojificha wakati tatizo hili lilipoanza na usubiri karibu na jiwe la ezeli
 nitapiga mishale mitatu kando yake kama kwamba nilikwenda kulenga shabaha
 kisha nitamtuma mvulana na kumwambia nenda ukaita fute mishale
kama nikimwambia tazama mishale iko upande huu wako uilete hapa basi ujue kwa sababu hakika kama bwana aishivyo wewe ni salama hakuna hatari
 lakini kama nikimwambia huyo mvulana angalia mishale iko mbele yako basi inakupasa uondoke kwa sababu bwana amekuruhusu uende zako
 kuhusu yale tuliyozungumza wewe na mimi kumbuka bwana naye shahidi kati yako wewe na mimi milele
 basi daudi akajificha shambani sikukuu ya mwezi mwandamo ilipowadia mfalme akaketi ili ale
 akaketi mahali pake pa kawaida karibu na ukuta kuelekeana na yonathani naye abneri akaketi karibu na mfalme sauli lakini kiti cha daudi kilikuwa wazi
 sauli hakusema cho chote siku ile kwa kuwa alifikiri kuna kitu cha lazima kimetokea kwa daudi ambacho kimemfanya najisi asihudhurie karamuni hakika yeye yu najisi
 lakini siku iliyofuata siku ya pili ya mwezi kiti cha daudi kilikuwa wazi tena
kisha sauli akamwambia mwanawe yonathani kwa nini mwana wa yese hajaja chakulani jana wala leo yonathani akamjibu daudi alinisihi sana nimpe ruhusa ya kwenda bethlehemu
 alisema niruhusu niende kwa sababu jamaa yetu wana dhabihu mjini na ndugu yangu ameniagiza niwepo huko
kama nimepata kibali mbele yako niruhusu niende kuona ndugu zangu
hii ndiyo sabab hakuja mezani pa mfalme
 hasira ya sauli ikawaka dhidi ya yonathani na kumwambi a wewe mwana wa mwanamke mkaidi na mwasi je sijui kuwa umekuwa upande wa mwana wa yese kwa aibu yako mwenyewe na kwa aibu ya mama yako aliyekuzaa maadam mwana wa yese angali anaishi katika dunia hii we we wala ufalme wako hautasimama
sasa tuma aitwe umlete kwangu kwa kuwa ni lazima afe yonathani akamwuliza baba yake kwa nini auawe kwani amefanya nini lakini sauli akamtupia yonatha ni mkuki wake kwa nguvu ili amwue
hapo ndipo yonathani alipotambua kwamba baba yake alikusudia kumwua daudi
 yonathani akainuka kutoka mezani kwa hasira kali siku ile ya pili ya mwezi hakula chakula kwa kuwa alikuwa amehuzunishwa na vitendo vya aibu baba yake alivyokuwa anamtendea daudi
 kesho yake asubuhi yonathani alikwenda shambani kukutana na daudi
alikuwa amefuatana na mvulana mdogo naye yonathani akamwambia yule mvulana kimbia ukatafute mishale nitakayorusha
mvulana alipokuwa akikimbia akarusha mishale mbele yake
 yule mvulana alipofika mahali pale samweli ambapo mshale wa yonathani ulipokuwa umeanguka yonathani akamwita je mshale hauko mbele yako yonathani akampigia kelele harakisha nenda haraka usisimame mvulana akaokota mshale na kurudi kwa bwana wake
 mvulana hakujua cho chote juu ya hayo yote yonathani na daudi tu ndio waliojua basi yonathani akampa yule mvulana silaha zake na kumwambia nenda zirudishe mjini
 baada ya mvulana kwenda daudi akainuka kutoka upande wa kusini wa lile jiwe naye akasujudu uso wake mpaka nchi mara tatu mbele ya yonathani
kisha kila mmoja akambusu mwenzake wakalia pamoja
lakini daudi akalia zaidi sana
 yonathani akamwambia daudi nenda kwa amani kwa kuwa tumeapiana kiapo cha urafiki kati yetu kwa jina la bwana tukisema bwana ndiye shahidi kati yako na mimi na kati ya wazao wako na wazao wangu milele
kisha daudi akaondoka naye onathani akarudi mjini
daudi huko nobu daudi akaenda nobu kwa ahimeleki kuhani
ahimeleki akatetemeka alipokutana naye akamwuliza kwa nini uko peke yako kwa nini hu kufuatana na mtu ye yote daudi akamjibu ahimeleki kuhani akisema mfalme ameniagiza shughuli fulani na kuniambia mtu ye yote asijue cho chote kuhusu kazi yake wala maagizo yako kuhusu watu wangu nimewaambia tukutane mahali fulani
 sasa basi una nini mk ononi nipatie mikate mitano au cho chote unachoweza kupata
 lakini kuhani akamjibu daudi sina mkate wo wote wa kawaida kw sasa hata hivyo ipo hapa mikate iliyowekwa wakfu iwapo watu wamejitenga na wanawake
 daudi akajibu ha kika tumejitenga na wanawake kwa siku hizi chache kama kawaida ya ninapotoka kwenda kwenye shughuli navyo vyombo vya wale vijana huwa ni vitakatifu hata kwenye safari ya kawaida si zaidi sana leo vyombo vyao vitakuwa ni vitakatifu hivyo kuhani akampa ile mikate iliyowekwa wakfu kwa kuwa hapakuwepo mikate mingine isipokuwa hiyo ya wonyesho iliyokuwa imeondolewa hapo mbele za bwana na kubadilishwa na mingine yenye moto siku ile ilipoondolewa
 basi siku hiyo palikuwepo na mmoja wa watumishi wa sauli aliyezuiliwa mbele za bwana jina lake doegi mwedomu kiongozi wa wachungaji wanyama wa sauli
 daudi akamwuliza ahimeleki je unao mkuki au upanga hapa sikuleta upanga wala silaha nyingine yo yote kwa sababu shughuli ya mfalme ilikuwa ya haraka
 kuhani akajibu upanga wa goliathi mfilisti ambaye ulimwua katika bonde la ela upo hapa umefungiwa katika kitambaa nyuma ya kisibau
kama unauhitaji uchukue hakuna upanga mwingine hapa ila huo tu
daudi akasema hakuna upanga mwingine kama huo
nipatie huo
daudi huko gathi siku ile daudi akamkimbia sauli na kwenda kwa akishi mfalme wa gathi
 lakini watumishi wa akishi waka mwambia je huyu si ndiye daudi mfalme wa nchi je huyu si ndiye yule ambaye wanaimba katika ngoma zao wakisema sauli amewaua elfu zake naye daudi makumi elfu yake daudi akayaweka maneno haya moyoni naye akamwogopa sana ak ishi mfalme wa gathi
 basi akajifanya mwenda wazimu mbele yao naye alipokuwa mikononi mwao alitenda kama kichaa akikwaruza kwa kutia alama juu ya milango ya lango na kuachia udelele kutiririka kwenye ndevu zake
 akishi akawaambia watumishi wake tazameni mtu huyu ana wazimu kwa nini mnamleta kwangu je mimi nimepungukiwa na wenda wazimu kiasi kwamba mmeniletea mtu huyo hapa aendelee kufanya hivi mbele yangu je ilikuwa ni lazima mtu huyo aje nyumbani kwangu daudi akiwa adulamu na mispa daudi akaondoka gathi na kukimbilia kwenye pango la ad ulamu
ndugu zake na watu wa nyumba ya baba yake waliposikia habari hiyo wakamwendea huko
 wale wote waliokuwa katika dhiki au waliokuwa na madeni au wale ambao hawakuridhika wakamkusanyikia daudi naye akawa kiongozi wao
watu wapatao walikuwa pamoja naye
 kutoka huko daudi akaenda mispe huko moabu na kumwambia mfalme wa moabu naomba uwaruhusu bab yangu na mama yangu waje kukaa nawe paka nijue nini mungu atakachonifanyia
 hivyo akawaacha wazazi samweli wake wakae na mfalme wa moabu nao wakakaa naye muda wo te daudi aliokuwa ngomeni
 ndipo nabii gadi akamwambia daudi usikae ngomeni
nenda katika nchi ya yuda
hivyo daudi akaondoka na kwenda katika msitu wa herethi
sauli awaua makuhani wa nobu basi sauli akasikia kwamba daudi na watu wake wameonekana
sauli akiwa na mkuki mkononi alikuwa ameketi chini ya mti wa mkwaju kwenye kilima huko gibea akiwa na maafisa wake wote wakiwa wamesimama kumzunguka
 sauli akawaambia sikilizeni enye watu wa benyamini je mwana wa yese atawapa ninyi nyote mashamba na mashamba ya mizabibu je atawafanya ninyi nyote majemadari wa maelfu na majemadari wa mamia je ndiyo sababu ninyi mkapanda hila mbaya dhidi yangu haku na hata mmoja wenu ambaye ameniambia ni lini mwanangu alifanya agano na mwana wa yese
hapana hata mmoja wenu anayejishughulisha nami wala anayeniambia kwamba mwanangu amechochea mtumishi wangu kunivizia kama afanyavyo leo
 lakini doegi mwedomu ambaye alikuwa akisimama na maafisa wa sauli akasema nilimwona mwana wa yese akija kwa ahimeleki mwana wa ahitubu huko nobu
 ahimeleki akamwuliza bwana kwa jili yake pia akampa vyakula na ule upanga wa goliathi mfilisti
 kisha mfalme akatuma watu wamwite kuhani ahimeleki mwana wa ahitubu na jamaa yote ya baba yake ambao walikuwa makuhani huko nobu nao wote wakaja kwa mfalme
 sauli akasema sikiliza sasa mwana wa ahitubu
akajibu naam bwana wangu
 sauli akamwambia kwa nini umepanga shauri baya dhidi yangu wewe na mwana wa yese ukampa vyakula na upanga tena kumwuliza mungu kwa ajili yake kwa sababu hiyo ameasi dhidi yang na kunivizia kama afanyavyo leo ahimeleki akamjibu mfalme ni nani miongoni mwa watumishi wako wote aliyemwaminifu kama daudi mkwewe mfalme kiongozi wa walinzi wako na anayeheshimika sana katika watu wa nyumbani mwako je siku hiyo ilikuwa ndiyo ya kwanza kumwomba mungu kwa ajili yake la hasha mfalme na usiwashutumu watumishi wako wala yeyote wa jamaa ya baba yake kwa kuwa mtumishi wako hafahamu lolote kabisa kuhusu jambo hili lote
 lakini mfalme akasema ahimeleki hakika utakufa wewe na jamaa yote ya baba yako
 ndipo mfalme akawaamuru walinzi wake waliokuwa kando yake akisema geukeni na kuwaua makuhani wa bwana kwa sababu nao pia wamejiunga na daudi
walijua kuwa alikuwa anakimbia wala hawakuniambia
lakini maafisa wa mfalme hawakuwa radhi kuinua mkono kuwaua makuhani wa bwana
 kisha mfalme akamwagiza doegi akisema wewe geuka ukawaue makuhani
hivyo basi doegi mw edomu akageuka na kuwaua
siku ile aliwaua watu themanini na watano wavaao visibau vya kitani
 pia akaupiga nobu kwa upanga mji wa makuhani wakiwemo wanaume na wanawake watoto wadogo na wale wanyon yao ng ombe zake punda na kondoo
 lakini abiathari mwana wa ahimeleki mwana wa ahitubu akatoroka akakimbia na kujiunga na daudi
 akamwambia daudi kuwa sauli amewaua mak uhani wa bwana
 kisha daudi akamwambia abiat hari siku ile wakati doegi mwedomu alipokuwa pale nilijua atahakikisha amemwambia sauli mimi ninawajibika kwa vifo vya jamaa ya baba yako yote
 ukae pamoja nami usiogope mtu anayeutafuta uhai wako anautafuta uhai wangu pia
ukiwa pamoja nami utakuwa salama
daudi daudi alipoambiwa kuwa tazama wafilisti wanapigana dhidi ya keila nao wanapokonya nafaka katika sakafu za kupuria akauliza kwa bwana akisema je niende na kuwashambulia hawa wafilisti okoa keila bwana akamjibu nenda washambulie wafilisti na uiokoe keila
 lakini watu wa daudi wakamwambia hapa yuda kwenyewe tunaogopa
si zaidi sana kama tukienda keila dhidi ya majeshi ya wafilisti daudi akauliza kwa bwana tena naye bwana akamjibu akamwambia shuka uende keila kwa kuwa nitawatia wafilisti mkononi mwako
 basi daudi na watu wake wakaenda keila wakapigana na wafilisti na kutwaa wanyama wao wa kutos ha
daudi akawatia hasara kubwa wafilisti na kuwaokoa samweli watu wa keila
 basi abiathari mwana wa ahimeleki alikuwa ameleta kisibau alipokimbilia kwa daudi huko keila
sauli anamfuata daudi sauli akaambiwa kwamba daudi alikuwa amekwenda keila naye akasema mungu amemtia mkononi mwangu kwa kuwa daudi amejifunga mwenyewe kwa kuingia kwenye mji wenye malango na makomeo
 naye sauli akayaita majeshi yake yote yaende vitani kuishukia keila ili kumzingira daudi na watu wake kwa jeshi
 daudi alipojua kuwa sa uli alikuwa ana hila dhidi yake akamwambia abiathari kuhani lete kile kisibau
 daudi akasema ee bwana mungu wa israeli mtumishi wako amesikia kwa hakika kwamba sauli ana panga kuja keila na kuangamiza mji kwa ajili yangu
 je watu wa keila watanisalimisha kwake je sauli atatelemka kama mtumis hi wako alivyosikia ee bwana mungu wa israeli mwambie mtumishi wako
naye bwana akasema ndiyo atashuka
 daudi akauliza tena je watu wa keila watanisalimisha mimi pamoja na watu wangu kwa sauli naye bwana akasema ndiyo watafanya hivyo
 basi daudi na watu wake wapatao wakaondoka keila wakawa wanakwenda sehemu moja hadi nyingine
sauli alipoambiwa daudi ametoroka kutoka keila hakwenda huko
 daudi akakaa katika ngome za jangwani na katika vilima vya jang wa la zifu
siku baada ya siku aliendelea kumsaka lakini mungu hakumtia daudi mikononi mwake
 daudi alipokuwa huko horeshi katika jangwa la zifu akajua kuwa sauli alikuwa amekuja ili amwue
 naye yonathani mwana wa sauli akamwendea daudi huko horeshi na kumtia moyo kusimama imara katika imani yake kwa mungu
 akamwambia usiogope daudi baba yangu sauli hatakut ia mkononi mwake
utakuwa mfalme juu ya israeli nami nitakuwa wa pili wako
hata baba yangu sauli anajua hili
 wote wawili wakaweka agano mbele za bwana
kisha yonathani akaenda zake nyumbani lakini daudi akabaki horeshi
 basi wazifu wakakwea kwa sauli huko gibea na kusema je daudi hajifichi miongoni mwetu katika ngome huko horeshi katika kilima cha hakila kusini ya yeshimoni sasa ee mfalme utelemke wakati wo wote unapoona vyema kufanya hivyo sisi tutawajibika kumkabidhi kwa mfalme
 sauli akajibu bwana awabariki kwa kunifikiria
 nendeni mkafanye maandalizi zaidi
mkajue mahali ambapo da udi huenda mara kwa mara na nani amepata kumwona huko
wananiambia yeye ni mwerevu sana
 jueni kila mahali anapojificha mrudi na kunipa taarifa kamili
kisha nitakwenda pamoja nanyi kama atakuwa katika eneo hilo nitamsaka miongoni mwa koo zote za yuda
 basi wakaondoka na kwenda mpaka zifu wakimtangulia sauli
naye daudi na watu wake walikuwa katika jangwa la maoni katika araba kusini ya yeshimoni
 sauli na watu wake wakaanza msako naye daudi alipoelezwa hili akatelemka mpaka mwambani na kukaa katika jangwa la maoni
sauli aliposikia hili akaenda katika jangwa la maoni akimfuata daudi
 sauli alikuwa akie nda upande mmoja wa mlima naye daudi na watu wake walikuwa upande mwingine wa mlim a wakiharakisha kumkimbia sauli
wakati sauli na majeshi yake walipokaribia kumkamat daudi na watu wake mjumbe alikuja kwa sauli akisema njoo haraka wafilisti wanashambulia nchi
 ndipo sauli akarudi akaacha kumfuata daudi na kwenda kukabiliana na wafilisti
ndiyo sababu wanaiita sehemu hii sela hamahlekothi a
 naye daudi akakwea kutoka huko na kuishi katika ngome za en gedi
daudi baada ya sauli kur udi kuwafuatia wafilisti akaambiwa kwamba daudi yuko katika jangwa la en gedi
 basi sauli akachukua watu hodari kutoka israeli yote kwenda kumsaka daudi na watu wake karibu na majabali ya mbuzi mwitu
amwacha sauli hai akaja mpaka kwenye mazizi ya kondoo kando ya njia hapo palikuw na pango na sauli akaingia ndani kujipumzisha
daudi na watu wake walikuwa wamo mle pangoni kwa ndani zaidi
 watu wa daudi wakasema hii ndiyo siku aliyonena bwana akikuambia nitamtia adui yako mikononi mwak ili wewe umtendee utakavyo
basi daudi akanyemelea bila kuonekana na kukata upindo wa joho la sauli
 baada ya hilo dhamiri ya daudi ikataabika kwa kukata upindo wa joho la sauli
 akawaambia watu wake bwana na a hamahlekothi maana yake mwamba wa kutengana
 samweli apishie mbali nisije nikafanya jambo kama hilo kwa bwana wangu yeye ambaye ni mpakwa mafuta wa bwana au kuinua mkono wangu dhidi yake kwani yeye ni mpakwa mafuta wa bwana
 kwa maneno haya daudi akawaonya watu wake na hakuwaruhusu wamshambulie sauli
naye sauli akaondoka pangoni na kwenda zake
 ndipo daudi naye akatoka pangoni na kumwita sauli akisema mfalme bwana wangu sauli alipotazama nyuma daudi akainama na kusujudu uso wake mpaka nchi
 akamwambia sauli kwa nini unas ikiliza wakati watu wanapokuambia daudi amenuia kukudhuru leo umeona kwa macho yako mwenyewe jinsi bwana alivyokutia mikononi mwangu huko pangoni
watu wengine walisisitiza nikuue lakini nilikuacha nikisema sitainua mkono wangu dhidi ya bwana wangu kwa sababu yeye ni mpakwa mafuta wa bwana
 tazama baba yangu ona kipande hiki cha joho lako mkononi mwangu nilikata upindo wa joho lako lakini sikukuua
basi ujue na kutambua kuwa sina hatia ya kutenda mabaya wala ya kuasi
wewe sijakukosea lakini we we unaniwinda mimi ili kuuondoa uhai wangu
 bwana na ahukumu kati yangu na wewe
naye bwana alipize mabaya unayonitendea lakini mkono wangu hautakugusa
 kama msemo wa kale usemavyo kutoka kwa watenda maovu hutoka matendo maovu kwa hiyo mkono wangu hautakugusa wewe
 je mfalme wa israeli ametoka dhidi ya nani ni nani unayemfuatia je ni mbwa mfu ni kiroboto bwana na awe mwamuzi wetu yeye na aamue kati yetu
yeye na anitetee shauri langu anihesabie haki kwa kuniokoa mkononi mwako
 daudi alipomaliza kusema haya sauli akamwuliza je hiyo ni sauti yako daudi mwanangu ndipo sauli akalia kwa sauti kuu akisema wewe ni mwenye haki kuliko mimi umenitendea mema lakini mimi nimekutendea mabaya
 sasa umeniambia juu ya mema uliyonitendea bw ana alinitia mikononi mwako lakini wewe hukuniua
 je mtu ampatapo adui yake humwacha aende zake bila kumdhuru bwana na akulipe mema kwa jinsi ulivyonitenda leo
 ninajua kwamba hakika utakuwa mfalme na ya kwamba ufalme wa israeli utakuwa imara mikononi mwako
 sasa niapie kwa bwana kwamba hutakatilia mbali uzao wangu wala kulifuta jina langu kutoka katika jamaa ya baba yangu
 basi daudi akamwapia sauli
kisha sauli akarudi zake nyumbani lakini daudi na watu wake wakapanda kwenda ngomeni
daudi nabali na abigaili basi samweli akafa nao israeli wote wakakusanyika na kumwombolezea wakamzika nyumbani kwake huko rama
kisha daudi akatelem ka kwenye jangwa la maoni
 mtu mmoja huko maoni aliyekuwa na mali huko karmeli yeye alikuwa tajiri sana
alikuwa na mbuzi elfu moja na kondoo elfu tatu aliokuwa akiwakata manyoya huko karmeli
 jina la mtu huyo aliitwa nabali na jina la mkewe aliitwa abigaili
alikuwa mwanamke mwenye busara na mzuri wa sura lakini mumewe ambaye alikuwa wa ukoo wa kalebu alikuwa mwenye hasira na mchoyo katika utendaji wake
 wakati daudi alipokuwa huko jangwani akasikia kuwa nabali alikuwa anakata kondoo manyoya
 basi akatuma vijana kumi na kuwaambia pandeni kwa nabali huko karmeli na msalimieni kwa jina langu
 msalimieni mkimwambia amani iwe kwako amani iwe kwako pamoja na wa nyumbani mwako pia amani iwe pamoja na vyote ulivyo navyo nasikia kuwa huu ni wakati wa kukata kondoo manyoya
wachungaji wa mifungo yako walipokuwa pamoja nas i hatukuwatendea mabaya na wakati wote waliokuwa huko karmeli hakuna cho chote chao kilichopotea
 waulize watumishi wako nao watakuambia
kwa hiyo uwatendee wema vijana wangu kwani tumekuja wakati wa furaha
tafa dhali wape watumishi wako na mwanao daudi ch ochote kitakachokuja mkononi mwako kwa ajili yao
 watu wa daudi walipofika wakampa nabali ujumbe huu kwa jina la daudi
kisha wakangojea
 nabali akawajibu watumishi wa daudi huyu daudi ni nani hu yu mwana wa yese ni nani watumishi wengi wanakimbia kutoka kwa bwana zao siku hizi
 kwa nini nichukue mkate wangu maji yangu na nyama niliyochinja kwa ajili ya wakata manyoy wangu na kuwapa watu ambao hakuna anayejua wanakotoka watu wa daudi wakageuka na kurudi
walipofika wakaarifu kila neno
 daudi akawaambia watu wake jifungeni panga zenu basi wakajifunga panga zao naye daudi akajifunga upanga wake
watu kama mia nne hivi wakapanda pamoja na daudi na watu mia samweli mbili wakabaki na vifaa
 mmoja wa watumishi akamwambia abigaili mkewe nabali daudi lituma wajumbe kutoka jangwani kumpa bwana wetu salamu zake lakini akawavurumishia matukano
 hata hivyo watu hawa walikuwa wema sana kwetu
hawakututendea mabaya wakati wote tulipokuwa nje huko mashambani karibu nao hatukupotewa na kitu cho chote
 usiku na mchana walikuwa ukuta wa kituzunguka wakati wote tulipokuwa tukichunga kondoo zetu karibu nao
 sasa fikiri juu ya jambo hili na uone unaweza kufanya nini kwa sababu maafa yanakaribia juu ya bwana wetu na nyumba yake yote
yeye ni mtu mwovu kiasi kwamba hakuna mtu awezaye kuzungumza naye
 abigaili akafanya haraka akachukua mikate mia mbili viriba viwili vya divai kondoo watano waliochinjwa vipimo vitano vya bisi vishada mia moja vya zabibu kavu mikate mia mbili ya tini akavipakia juu ya punda
 kisha akawaambia watumishi wake tangulieni mimi nitakuja nyuma yenu
lakini hakumwambia nabali mumewe
 ikawa alipokuwa amepanda punda wake kwenye bonde la mlima tazama daudi na watu wake wakawa wanatelemka kumwelekea naye akakutana nao
 daudi alikuwa amesema ilikuwa ni kazi bure kuchunga kwangu kote mali za huyu mtu huko jangwani kwamba hakuna cho chote chake kilichopotea
yeye amenilipa baya kwa ajili ya wema
 bwana na amshughulikie daudi tena kwa ukali ikiwa kesho asubuhi nitambakizia mwanaume hata mmoja aliye hai miongoni mwa watu wake wote abigaili alipomwona daudi akashuka haraka kwenye punda wake akainama kifudifudi uso wake mpaka nchi mbele ya daudi
 akamwangukia miguuni pake na kusema bwana wangu kosa hili na liwe juu yangu mwenyewe
tafadhali mruhusu mtumishi wako aseme nawe
sikia kile mtumishi wako atakachosema
 bwana wangu na asimjali huyo mtu mwovu nabali
yeye anafanana na jina lake jina lake ni mpumbavu nao upumbavu huenda pamoja naye
lakini kwangu mimi mtumishi wako sikuwaona hao watu waliotumwa na bwana wangu
 basi sasa kwa kuwa bwana amekuzuia wewe bwana wangu kutokumwaga damu na kutolipiza kisasi kwa mikono yako mwenyewe hakika kama bwana aishivyo na kama uishivyo maadui zako na wote wanaokusudia kumdhuru bwana wangu wa we kama nabali
 nayo zawadi hii am bayo mtumishi wako amemletea bwana wan gu wapewe watu wanaofuatana nawe
 tafadhali samehe kosa la mtumishi wako kwa kuwa bwana kwa hakika atafanya imara ja maa ya kifalme kwa bwana wangu kwa sababu anapigana vita vya bwana
 hata ingawa yuko mtu anayekufuatia kuondoa uhai wako usiruhusu baya lo lote kuonekana kwako siku zote za maisha yako uhai wa bwana wangu utafungwa salama kwenye furushi la walio hai na bwana mungu wako
lakini uhai wa adui zako atavurumishwa kama vile jiwe kutoka kwenye kombeo
 bwana atakapokuwa ameshamtendea bwana wangu kila kitu chema alichoahidi kumhusu yeye na kumweka kuwa kiongozi wa israeli bwana wangu hatakuwa na dhamiri inayolemewa na mzigo kwa kumwaga damu kusiko na sababu au ya kujilipizia kisasi yeye mwenyewe
bwana atakapomletea bwana wangu mafanikio umkumbuke mtumishi wako
 daudi akamwambia ab igaili ahimidiwe bwana mungu wa isreli aliyekutuma kunilaki leo
 ubarikiwe kwa uamuzi wako mzuri na kwa kunizuia nisimwage damu leo na kulipiza kisasi kwa mikono yangu
 la sivyo hakika kama bwana mungu wa israe li aishivyo ambaye amenizuia nisiwadhuru kama usingekuja haraka kunilaki hakuna hata mwanaume mmoja wa nabali angeachwa hai ku fikia mapambazuko
 ndipo daudi akapokea kutoka mkononi mwake kile alichokuwa amemletea naye akasema nenda nyumbani kwako kwa amani nimesikia maneno yako na kukujalia ombi lako
 abigaili alipokwenda kwa nabali alikuwa ndani ya nyumba yake akifanya karamu kama ile ya mfalme
naye alikuwa anafuraha nyingi na akiwa amelewa sana
kwa hiyo abigaili hakumwambia mumewe kitu cho chote mpaka asubuhi yake
 basi asubuhi nabali alipokuwa amelevuka mkewe akamwambia mambo yote nao moyo wake ukazimia akawa kama jiwe
 baada ya siku kumi bwana akampiga nabali naye akafa
 daudi aliposikia kwamba nabali amekufa akasema ahimidiwe bwana ambaye amenitetea shauri langu dhidi ya nabali kwa kuwa alinitendea kwa dharau
amemzuia mtumishi wake asit ende mabaya na bwana ameuleta ubaya wa nabali juu ya kichwa chake mwenyewe
kisha daudi akatuma ujumbe kwa abigaili samweli kumwomba awe mke wake
 watumishi wa daudi wakaenda mpaka karmeli na kumwambia abigaili wakisema daudi ametutuma kwako kukuchukua uwe mkewe
 akainama chini uso wake mpaka ardhini akasema mjakazi wako yuko hapa tayari kuwatumikia na kuwatawadha miguu watumishi wa bwana wangu
 abigaili akainuka kwa haraka akapanda punda wa ke akihudumiwa na wajakazi wake watano akaenda pamoja na wajumbe wa daudi naye akawa mkewe
 pia daudi alikuwa amemwoa ahinoamu wa yezreeli wote wawili wakawa wake zake
 lakini sauli alikuwa amemwoza mikali binti yake aliyekuwa mkewe daudi kwa palitieli mwana wa laishi aliyekuwa mtu kutoka galimu
hao wazifi wakamwendea sauli huko gibea na kusema je daudi hakujificha katika kilima cha akila kinachotazamana na yeshimoni hivyo sauli akashuka kwenda katika jangwa la zifu akiwa na watu wake wa israeli waliochaguliwa kumsaka daudi huko
 sauli akapiga kambi ya ke kando ya barabara juu ya kilima cha haki la kinachotazamana na yeshimoni lakini da udi alikuwa anaishi huko jangwani
alipoona kuwa sauli amemfuata huko akatuma wapelelezi na akapata habari kwa hakika kwamba sauli alikuwa amewasili
 ndipo daudi akaondoka akaenda hadi mahali sauli alipokuwa amepiga kambi
akaona mahali sauli na abiner mwana wa neri jemadari wa jeshi walipokuwa wamelala
sauli alikuwa amelala ndani ya kambi jeshi likiwa limemzunguka
 basi daudi akamwuliza ahimeleki mhiti na abishai mwana wa seruya nduguye yoabu akisema ni nani atakayeshuka pamoja nami kambini kwa sauli abishai akajibu n itakwenda pamoja nawe
 hivyo daudi na abishai wakaenda kwenye jeshi wakati wa usiku tazama sauli alikuwa amelala ndani ya kambi na mkuki wake umekitwa ardhini karibu na kichwa chake
abneri na askari walikuwa wamelala kumzunguka sauli
 abishai akamwambia daudi leo mungu amemtia adui yako mikononi mwako
sasa niruhusu nimchome mpaka ardhini kwa pigo moja la mkuki wangu sitamchoma mara mbili
 lakini daudi akamwambia abishai usimwangamize ni nani awezaye kutia mkono juu ya mpakwa mafuta wa bwana na asiwe na hatia akasema hakika kama vile bwana aishivyo bwana mwenyewe atampiga au wakati wake utafika naye atakufa au atakwenda vitani na kuangamia
 lakini mungu na apishie mbali nisije nikainua mkono juu ya mpakwa mafuta wa bwana
sasa chukua huo mkuki na hilo gudulia la maji vi livyo karibu na kichwa chake na tuondoke
 hivyo daudi akachukua huo mkuki na hilo gudulia la maji vilivyokuwa karibu na kichwa cha sauli nao wakaondoka
hakuna ye yote aliyeona au kufahamu habar hii wala hakuna hata mmoja aliyeamka usingizini
wote walikuwa wamelala kwa sababu bwana alikuwa amewatia kwenye usingizi mzito
 kisha daudi akavuka upande mwingine na kusimama juu ya kilima mahali palipokuwa na nafasi pana kati yao
 daudi akalipigia kelele jeshi na abneri mwana wa neri akisema je abneri hutanijibu abneri akajibu nani wewe umwitaye mfalme daudi akasema wewe si ni mtu shujaa ni nani aliye kama wewe katika israeli kwa nini basi hukumlinda mfalme bwana wako mtu mmoja alikuja kumwangamiza mfalme bwana wako
 ulichokifanya si kizuri
kwa hakika kama aishivyo bwana wewe na watu wako mnastahili kufa kwa sababu hamkumlinda bwana wenu mpakwa mafuta wa bwana
tazameni hapo mlipo
uko wapi mkuki wa mfalme na gudulia la maji ambavyo vilikuwa karibu na kichwa chake sauli akatambua sauti ya daudi na kusema je hiyo ni sauti yako daudi mwanangu daudi akajibu naam hiyo ndiyo bwana wangu mfalme
 pia akaongeza kwa nini bwana wangu anamfuatia mtumishi wake nimefanya nini nalo kosa langu ni nini nililolifanya niwe na hatia sasa mfalme bwana wangu na asikiliz maneno ya mtumishi wake
kama bwana amekuchochea dhidi yangu basi yeye na aipokee sadaka yangu
lakini hata hivyo kama ni wanadamu waliofanya hivyo walaan iwe mbele za bwana wao sasa wamenifukuza kutoka katika sehemu yangu katika urithi wa bwana wangu wakisema nenda ukatumikie miungu mingine
 basi usiache damu yangu imwagike kwenye ardhi mbali na uso wa bwana
mfalme wa israeli ametoka kutafuta kiroboto kama vile mtu awindavyo kware katika milima
 samweli ndipo sauli akasema nimetenda dhambi
rudi daudi mwanangu
kwa kuwa uliyahesabu maisha yangu kuwa ya hamani leo sitajaribu kukudhuru tena
hakika nimetenda kama mpumbavu na nimekosa sana
 daudi akajibu mkuki wa mfalme uko hapa
mmoja wa vijana wako na avuke kuuchukua
 bwana humlipa kila mtu kwa ajili ya haki yake na uaminifu wake
bwana alikutia katika mikono yangu leo lakini sikuinua mkono wangu juu ya mpakwa mafuta wa bwana
 kwa hakika kama vile maisha yako yalivyokuwa ya thamani kwangu leo vivyo hivyo maisha yangu na yawe na thamani kwa bwana na kuniokoa kutoka katika taabu zote
 ndipo sauli akamwambia daudi mwanangu daudi na ubarikiwe utafanya mambo makubwa na hakika utashinda
basi daudi akaenda zake naye sauli akarudi nyumbani
daudi miongoni mwa wafilisti daudi akasema moyoni mwake katika mojawapo ya siku hizi nitaangamizwa kwa mkono wa sauli
jambo lililo bora ni kutorokea kwenye nc hi ya wafilisti
hivyo sauli atakata tamaa ya kunisaka po pote katika isareli nami nitaku wa nimeponyoka mkononi mwake
 hivyo daudi akaondoka na hao watu mia sita waliokuwa pamoja naye na kwenda kwa akishi mwana wa maoki mfalme wa gathi
 daudi na watu wake wakakaa huko gathi pamoja na akishi
kila mtu alikuwa pamoja na jamaa yake naye daudi pamoja na wakeze wawili yaani ahinoamu wa yezreeli na abigaili wa karmeli mjane wa nabali
 sauli alipokuwa ameambiwa kwamba daudi alikuwa amekimbilia gathi hakuendela kumsaka tena
 ndipo daudi akamwambia akishi kama nimepata kibali machoni pako unipe sehemu katika mojawapo ya miji katika nchi nikae huko kwa nini mtumwa wako akae pamoja nawe katika mji huu wa kifalme hivyo siku hiyo akishi akampa daudi siklagi nayo siklagi umekuwa mali ya wafalme wa yuda tangu wakati huo
 daudi akaishi katika nchi ya wafilisti muda wa mwaka mmoja na miezi minne
 basi daudi na watu wake wakapanda na kuwashambulia wageshuri wagirizi na waamaleki
tangu zamani haya mataifa yalikuwa yameishi kwenye eneo lililotanda kuanzia telemu katika jia itelemkayo shuri hadi kufikia nchi ya misri
 kila mara daudi aliposhambulia eneo hakubakiza hai mwanaume wala mwanamke lakini alichukua kondoo na ng ombe punda na ngamia na nguo
kisha akarudi kwa akishi
 akishi alipomwuliza je leo umeshambulia wapi daudi humjibu dhidi ya negebu ya yuda au mwingine husem a dhidi ya negebu ya yerameeli au dhidi ya negebu ya wakeni
 daudi hakumbakiza hai mwanaume au mwanamke ili apate kuletwa gathi kwa maana daudi aliwaza wanaweza kujulisha habari zetu na kusema hivi ndivyo alivyofanya daudi
hii ndiyo iliyokuwa desturi yake wakati wote alipoishi katika nchi ya wafilisti
 akishi akamsadiki daudi na kuwaza moyoni mwake akasema daudi amekuwa kitu cha kuchukiza kabisa kwa watu wake yaani waisraeli kwamba atakuwa mtumishi wangu milele
sauli na mchawi wa endori siku zile wafilisti wakakusanya majeshi yao ili kupigana vita dhidi ya israeli
akishi akamwambia daudi lazima ujue kuwa wewe pamoja na watu wako mtafuatana nami kwenda vitani
 daudi akasema ndipo wewe mwenyewe utakapojionea jambo am balo mtumishi wako anaweza kufanya
akishi akamjibu daudi vyema sana mimi nitakufanya uwe mlinzi wangu daima
 wakati huo samweli alikuwa amekufa nao israeli wote walikuwa wamemwombolezea na kumzika kwenye mji wake mwenyewe huko rama
sauli alikuwa amewafukuza wenye pepo wa utambuzi na wachawi
 wafilisti wakakusanyika na kupiga kambi yao huko shunemu naye sauli akawakusanya waisraeli wote na kupiga kambi yao huko giboa
 sauli alipoona jeshi la wafilisti akaogopa moyo wake ukajawa na hofu kuu
 lakini sauli akauliza ushauri kwa bwana lakini bwana hakumjibu kwa ndoto wala kwa urimu a wala kwa njia ya manabii
 basi sauli akawaambia watumishi wake nitafutieni mwanamke mwenye pepo wa utambuzi ili nimwendee nipate kuuliza kwake
a urimu maana yake nuru
urimu na thumimu viliwekwa kwenye kifuko cha kifuani cha kisibau cha kuhani mkuu ili kujua mapenzi ya mugu kwenye mambo ya kutatanisha
 samweli watumishi wake wakamwambia yuko mwanamke mmoja huko endori
 hivyo sauli akajigeuza kwa kuvaa mavazi mengine naye usiku akiwa amefuatana na watu wawili wakaenda kwa huyo mwanamke
akamwambia nibashirie na unipandishie huyo nitakayekutajia huyo mwanamke akamwambia wewe unajua lile alilofanya mfalme sauli
amewakatilia mbali wapunga pepo apiga ramli wote na wachawi katika nchi
mbona umenitegea maisha yangu ili wapate kuniua sauli akamwapia huyo mwananmke kwa jina la bwana akasema kwa hakika kama bwana aishivyo hutaadhi biwa kwa ajili ya jambo hili
 ndipo yule mwanamke akauliza je unataka nikupandishie nani sauli akasema nipandishie samweli
 yule mwanamke alipomwona samweli alipiga yowe kwa sauti kuu naye akamwuliza sauli mbona umenida nganya wewe ndiwe sauli
 mfalme akamwambia usiogope
unaona nini yule mwanamke akasema naona mungu anapanda kutoka ardhini
 sauli akamwuliza ni mfano wa nini yule mwanamke akasema ni mwanaume mzee amevaa joho anayepanda
ndipo sauli akatambua kwamba ni samweli
sauli akasujudu kifudifudi uso wake hadi ardhini
 samweli akamwuliza sauli kwa nini unanitaabisha kunipandisha juu sauli akasema m imi ninasumbuka sana kwa maana wafilisti wanapigana vita dhidi yangu naye mungu ameniacha
hanijibu tena wala kwa njia ya manabi wala kwa ndoto
kwa hiyo nimekuita wewe ili unijulishe lakufanya
 samweli akamwuliza kwa nini uniulize mimi maadam bwana amekuacha na kuwa adui yako bwana ametenda lil alilotangulia kusema kwa kupitia kwangu
bwana ameurarua ufalme kutoka mikononi mwako naye amempa mmoja wa jirani zako yaani daudi
 kwa sababu wewe hukumtii bwana wala hukumtimizia ghadhabu yake kali juu ya waamaleki bwana amekutendea mambo haya leo
 zaidi ya hayo bwana atawatia israeli pamoja na wewe mkononi mwa wafilisti na kesho wewe na wanao mtakuwa pamoja nami
bwana pia atalitia jeshi la israeli mkononi mwa wafilisti
 papo hapo sauli akaanguka chini akajinyoosha akiwa amejawa na hofu kwa ajili ya maneno ya samweli
nguvu zake zikamwishia kwa maana alikuwa hajala cho chote mchana ule wote na usiku
 yule mwanamke alipomwendea sauli na kumwona amepatwa na hofu akamwambia tazama mimi mtumishi wako mwanamke nimekutii
nimeweka maisha yangu hatarini kwa kufanya kile ulich oniagiza nifanye
 sasa tafadhali isikilize sauti ya mtumishi wako uniruhusu nikupatie chak ula kidogo ule ili uwe na nguvu za kurejea ulikotoka
 akakataa akisema mimi sitaki kula
lakini watumishi wake wakaungana na yule mwanamke wakamsisitiza ale naye akakubali
basi akainuka hapo chini akaketi juu ya kitanda
 yule mwanamke alikuwa na ndama aliyenona hapo nyumbani akamchinja mara akachukua unga akaukanda akatengeneza mkate usio chachu
 ndipo akamwandalia meza sauli pamoja na watu wake nao wakala
usiku ule ule wakainuka na kwenda zao
akish wafilisti wakakusanya majeshi yao yote huko afeki nao waisraeli wakapiga kambi karibu na chemchemi iliyoko yezreeli
 watawala wa wafilisti walipokuwa wakipita pamoja na vikosi vyao vya mamia na vya maelfu daudi na watu wake walikuwa wakitembea huko nyuma pamoja na akishi
 majemadari wa wafilisti wakauliza vipi kuhusu hawa waebrania amrudisha daudi siklagi akishi akajibu huy si daudi aliyekuwa afisa wa sauli mfalme wa israeli ameshakuwa pamoja nami kwa zaidi ya mwaka naye tangu alipomwacha sauli hadi sasa sikuona kosa lo lote kwake
 lakini majemadari wa wafilisti wakamkasirikia na kusema mrudishe mtu huyu apate kurudi mahali pale ulipompangia
haimpasi kufuatana pamoja nasi vitani asije akageuka akawa kinyume chetu vitani
ni kwa njia ipi bora zaidi angewez kujipatia tena kibali kwa bwana wake isipokuwa kwa vichwa vya watu wetu wenyewe je huyu si ndiye daudi walioimba kumhusu katika ngoma zao wakisema sauli amewaua elfu zake naye daudi makumi elfu yake samweli basi akishi akamwita daudi na kumwambia kama vile bwana aishivyo wewe umekuwa mtu mwaminifu nami ningependa utumike pamoja nami katika jeshi
tangu siku ile uliyofika kwangu hadi sasa sijaona kosa lo lote kwako lakini hao wata wala hawakukubali
 rudi na uende kwa amani usifanye cho chote cha kuwakasirisha watawala wa kifilisti
 daudi akauliza lak ini mimi nimefanya nini je umeona nini kibaya juu ya mtumishi wako tangu siku ile niliyokuja kwako hadi leo kwa nini nisirudi na upigana na adui za bwana wangu mfalme akishi akamjibu daudi mimi ninajua ya kuwa wewe umekuwa wa kupendeza machoni pangu kama vile malaika wa mungu lakini hao majemadari wa wafili sti wamesema huyu haimpasi kwenda vitani pamoja nasi
 sasa amka mapema pamoja na watumishi wa bwana wako waliofuatana nawe nanyi ondokeni asubuhi mara kutakapopambazuka
 hivyo daudi na watu wake wakaamka asubuhi na mapema wa kaenda zao kurudi katika nchi ya wafilisti nao wafilisti wakapanda kwenda yezreeli
daudi aangamiza waamaleki daudi na watu wake wakafika siklagi siku ya tatu
basi waamaleki walikuwa wamevamia negebu na siklagi
wakawa wameshambulia siklagi na kuuteketeza kwa moto nao wakawa wamewachukua mateka wanawake pamoja na wote waliokuwamo humo vijana na wazee
hawakuua ye yote bali waliwachukua wakaenda zao
 akamwongoza daudi mpaka mahali walipokuwa nao walikuwa wametawanyika eneo lote wakila wakinywa na wakifanya karamu kwa sababu ya nyara nyingi walizochukua kutoka katika nchi ya wafilisti na kutoka yuda
 daudi akapigana nao kuanzia ma chweo ya jua hadi kesho yake jioni na hakuna ye yote miongoni mwao aliyetoroka isipokuwa vijana wanaume waliopanda ngamia na kutoroka
 daudi akarudisha kila kitu waamaleki walichokuwa wamechukua pamoja na wake zake wawili
 hakuna cho chote ilichopotea kijana au mzee mvulana au msichana nyara au kitu kingine cho chote walichokuwa wamechukua
daudi akarudisha kila kitu
 akachukua makundi yote ya ko ndoo mbuzi na ng ombe nao watu wake wakawaswaga wanyama hao mbele ya wanyama wengine wa kufugwa wakisema hizi ni nyara za daudi
daudi na watu wake walipofika siklagi wakakuta mji umeangamizwa kwa moto na wake zao pamoja na wana wao na binti zaowamechukuliwa mateka
 hivyo daudi na watu wake wakapiga yowe mpaka wakaishiwa na nguvu za kulia
 wake wawili wa daudi walikuwa wametekwa yaani ahinoamu wa yezreeli na abigaili mjane wa nabali wa karmeli
 daudi alihuzunika sana kwa sababu watu walikuwa wakisemezana juu ya kumpiga kwa mawe kila mmoja alikuwa na uchungu rohoni kwa sababu ya wanawe na binti zake
lakini daudi akajitia nguvu katika bwana mungu wake
 kisha daudi akamwambia kuhani abiathari mwana wa ahimeleki n iletee kile kisibau
abiathari akamletea naye daudi alimwuliza bwana je nifuatie kund hili la wavamizi je nitawapata bwana akajibu wafuatie
hakika utawapata na utafanikiwa kuwaokoa
daudi pamoja na watu wake wakafika kwenye bonde la besori mahali ambapo wengine waliachwa nyuma kwa kuwa watu walikuwa wamechoka sana kuweza kuvuka hilo bonde
lakini audi pamoja na watu wakaendelea kufuatia
 wakamkuta mmisri katika shamba fulani nao wakamleta kwa daudi
wakampa huyo mmisri maji ya kunywa na chakula kipande cha andazi la tini na andazi la zabibu zilizokaushwa
akala naye akapata nguvu kwa kuwa hakuwa amekula chakula cho chote wala kunywa maji kwa siku tatu mchana na usiku
 daudi akamwuliza wewe ni wa nani na umetoka wapi akajibu mimi ni mmisri mtumwa wa mwamaleki
bwana wangu alinitelekeza nilipougua siku tatu zilizopita
 tulivamia negebu ya wakerethi na nchi ya yuda na negebu ya kalebu
nasi tulichoma moto siklagi
 daudi akamwuliza je unaweza kuniongoza kufikia kundi hili la uvamizi akajibu niapie mbele ya mungu kwamba hutaniua wala kunikabidhi mikononi mwa bwana wangu nami nitakupeleka hadi waliko
 kisha daudi akafika kwa wale watu waliokuwa wamechoka sana kumfuata na ambao waliachwa nyuma kwenye bonde la besori
wakatoka kwenda kumlaki daudi na wale watu aliokuwa nao
daudi na watu wake samweli walipowakaribia akawasalimu
 lakini watu wote waovu na wakorofi miongoni mwa wafuasi wa daudi wakasema kwa sababu hawakwenda pamoja nas i hatutagawana nao nyara tulizorudisha
lakini kila mtu aweza kuchukua mkewe na watoto wake na kuondoka
 daudi akajibu la hasha ndugu zangu kamwe hamwezi kufanya hivyo kwa kile ambacho bwana ametupatia
bwana ametulinda na kuweka mikononi mwetu majeshi yale yaliyokuja kupigana dhidi yetu
 ni nani atasikiliza yale mnayosema fungu la mtu aliyekaa na vyombo litakuwa sawa na la yule aliyekwenda vitani
wote watashiriki sawa
 daudi akafanya hili liwe amri na agizo kwa israeli kutoka siku ile hata leo
 daudi alipofika siklagi akatuma baadhi ya nyara kwa wazee wa yuda waliokuwa rafiki zake akasema tazama hapa kuna zawadi kwa ajili yenu kutoka katika nyara za adui za bwana
 akazituma kwa wale waliokuwa betheli ramoth negebu na yatiri kwa wale walioko aroeri sifmothi eshtemoa na rakali kwa wale waliokuwa katika miji ya wayeralimeeli na ya wakeni na kwa wale walioko horma bori ashani aihaki na kwa wakazi wa hebroni na kwa wale waliokuwa mahali pengine pote ambako daudi na watu wake walitembelea
sauli ajiua basi wafilisti wakapigana dhidi ya israeli waisraeli wakakimbia mbele ya wafilisti na wengi wakauawa kwenye mlima wa gilboa
 wafilisti wakawasonga sauli na wanawe kwa nguvu na kuwaua wanawe yonathani abinadabu na malki shua
 mapigano yakawa makali sana kumzunguka sauli nao wapiga up inde wakampata na kumjeruhi vibaya
 sauli akamwambia mchukua silaha wake futa upanga wako unichome nao la sivyo hawa jamaa wasiotahiriw watakuja kunichoma na kunitendea vibaya
lakini mchukua silaha wake aliogopa na hakuweza kufanya hivyo basi sauli akachukua upanga wake mwenyewe na kuuangukia
 mchukua silaha wake al ipoona sauli amekufa naye pia akaangukia upanga wake akafa pamoja naye
 basi sauli wanawe watatu mchukua silaha wake na watu wake wote wakafa pamoja siku ile ile
 waisraeli waliokuwa kando kando ya bonde na wale waliokuwa ng ambo ya yordani walipoona kuwa jeshi la wa israeli limekimbia na kwamba sauli na wanawe wamekufa wakaacha miji yao na kukimbia
nao wafilisti wakaja na kumiliki humo
 kesho yake wafilisti walipokuja kuwavua maiti silaha wakamkuta sauli na wanawe watatu wameanguka kwenye mlima gilboa
 wakamkata sauli kichwa na wale waliouawa kuwavua silaha zao nao wakatuma wajumbe katika nchi yote ya wafilisti kutangaza habari katika hekalu la sanamu zao na miongoni mwa watu wao
 wakaweka silaha zake katika hekalu la maashtorethi na kukifunga kiwiliwili chake katika ukuta wa beth shani
 watu wa yabeshi gile adi waliposikia kile wafilisti walichomfanyia sauli mashujaa wao wote wakaenda usiku hadi beth shani
wakauchukua mwili wa sa uli na miili ya wanawe kutoka kwenye ukuta wa beth shani na kurudi hadi yabeshi mahali ambapo waliiteketeza kwa moto
 kisha wakachukua mifupa yao na kuizika chini ya mti wa mkwaju huko yabeshi nao wakafunga siku saba
 samweli utangulizi kitabu kinaendeleza historia ya kuanzishwa kwa uf alme katika israeli
ki naanza na kifo cha sauli kinaendelea na habari za kutawa zwa kwa daudi kukalia kiti cha ufalme cha israeli na kipindi chote cha miaka arobaini ya utawala wake
kinaweka ku mbukumbu ya vita na matukio mengin ya wakati wa utawala wa daudi kama vile kutekwa kwa mji wa yerusalemu dhambi ya daudi na bathsheba na uasi wa absalomu 
wazo kuu kitabu hiki kimepewa jina la nab ii aliyempaka daudi mafuta na kumw ongoza katika kumfuata mungu
kitabu hiki kinashughulika zaidi na miaka arobaini ya utawala wa mfalme daudi kikionyes ha jinsi ambavyo ustawi wa watu wote kifamilia na kitaifa umefungwa katika hali ya kiroho na ya kimaadili ya kiongozi wao
uadilifu au upotovu wa kiongozi huamua ustawi au kudidimia kwa jamii au taifa
mwandishi haijulikani kwa uhakika
wengine wamesema inawezekana ikawa ni zabudi mwanawe nathani
 wafalme 
pia kitabu kina habari zilizoandikwa na nathani na gadi mambo ya nyakati 
wengine wanaodhaniwa kuhusika ni samweli daudi nathani na gadi mambo ya nyakati 
ni muhimu kuchukulia vitabu hivi vya samweli na s amweli kama kitabu kimoja
mahali katika nchi ya israeli chin ya utawala wa mfalme daudi
tarehe k
wahusika wakuu daudi yoabu bathsheba nathani na absalomu mgawanyiko daudi mfalme wa yuda daudi anaiunganisha israeli samweli baada ya kifo cha sauli daudi alipokuwa amerudi kutoka kuwashinda waamaleki daudi alikaa siku mbili huko siklagi
 siku ya tatu akaja mtu mwenye nguo zilizoraruka na mavumbi kichwani mwake kutoka kwenye kambi ya sauli
alipomjia audi akajitupa chini ili kumpa heshima
 daudi akamwuliza wewe umetoka wapi akamjibu nimetoroka kutoka katika kambi ya waisraeli
 daudi akamwuliza ni nini kilichotokea niambie
akasema watu walikimbia kutoka vitani
wengi wao walianguka na kufa
naye sauli na yonathani mwanawe wamekufa
 ndipo daudi akamwambia huyo kijana mwanaume aliyemletea taarifa je umefahamuje kwamba sauli na yonathani mwanawe wamekufa yule kijana mwanaume ak asema ilitokea nikawa juu ya mlima gilboa naye sauli alikuwako huko akiwa ameegemea mkuki wake magari ya vita na wapand farasi wa upande wa adui wakawa wamemkaribia sana
 alipogeuka na kuniona akaniita nami nikasema je nifanye nini akaniuliza wewe ni nani nikamjibu mimi ni mwamaleki
 kisha akaniambia nik aribie mimi na uniue niko katika maumivu makali ya kifo lakini bado ningali hai
 kwa hiyo nikamkaribia nikamwua kwa sababu nilijua kwamba baada ya kuanguka hangeweza kupona
nami nikachukua lile taji lililokuwa kichwani mwake na utepe uliokuwa mkononi mwake nami nimevileta hapa kwa bwana wangu
 ndipo daudi pamoja na watu wote waliokuwa pamoja naye wakazishika nguo zao na kuzirarua
 wakaomboleza wakalia pia na kufunga mpaka jioni kw ajili ya sauli na yonathani mwanawe kwa ajili ya jeshi la bwana na nyumba ya israeli kwa sababu wameanguka kwa upanga
 daudi akamwambia yule mwanaume kijana aliyemletea taar ifa wewe ni mwenyeji wa wapi akamjibu mimi ni mwana wa mgeni mwamaleki
 daudi akamwuliza kwa nini hukuogopa kuinua mkono wako il kumwangamiza mpakwa mafuta wa bwana kisha daudi akamwita mmoja wa watu wake na kumwambia nenda ukamwue kwa hiyo akampiga naye akafa
 kwa maana daudi alikuwa amemwambia damu yako iwe juu ya kichwa chako mwenyewe
kinywa chako mwenyewe kimeshuhudia dhidi yako uliposema nilimwua mpakwa mafuta wa bwana
ombolezo la daudi kwa ajili ya sauli na yonathani daudi akafanya maombolezo haya kuhusu sauli na yonathani mwanawe naye akaagiza kwamba watu wa yuda wafundishwe ombolezo hili la upinde ambalo limeandikwa katika kitabu cha yashari walio fahari yako ee israeli wameuawa juu ya mahali pako palipoinuka
jinsi wenye nguvu walivyoanguka msilisimulie hili katika gathi msilitangaze hili katika barabara za ashkeloni binti za wafilisti wasije wakafurahia binti za hao wasiotahiriwa wasije wakashangilia
 enyi milima ya gilboa msipate umande wala mvua wala mashamba yazaayo sadaka ya nafaka
kwa maana huko ndiko ngao ya mwenye nguvu iliponajisiwa ngao ya sauli haitapakwa tena mafuta
 kutokana na damu ya waliouawa kutokana na miili ya wenye nguvu ule upinde wa yonathani haukugeuka nyuma
upanga wa sauli haukurudi bure
 sauli na yonathani maishani walipendwa na kuneemeka na katika kifo hawakutengana
walikuwa wepesi kuliko tai walikuwa na nguvu kuliko simba
 enyi binti za israeli lieni kwa ajili ya sauli ambaye aliwavika nguo nyekundu na maridadi ambaye aliremba mavazi yenu kwa mapambo ya dhahabu
 tazama jinsi mashujaa walivyoanguka vitani yonathani ameuawa mahali pako palipoinuka
 nahuzunika kwa ajili yako yonathani ndugu yangu samweli kwangu ulikuwa mpendwa sana
upendo wako kwangu ulikuwa wa ajabu wa ajabu zaidi kuliko ule wa wanawake
 tazama jinsi mashujaa walivyoanguka silaha za vita zimeangamia dau ikawa baada ya mambo haya daudi akamwuliza bwana je nipande kwenda katika mojawapo ya miji ya yuda di atiwa mafuta ku wa mfalme wa yuda bwana akasema panda
daudi akauliza je niende wapi bwana akajibu nenda hebroni
 basi daudi akakwea kwenda huko pamoja na wake zake wawili ahinoamu wa yezreeli na abigaili mjane wa nabali wa karmeli
 pia daudi akawachukua watu waliokuwa pamoja naye kila mmoja na jamaa yake nao wakaishi huko hebroni na miji yake
 ndipo watu wa yuda wakaja hebroni huko wakamtia daudi mafuta awe mfalme juu ya nyumba ya yuda
daudi alipoambiwa kuwa ni watu wa yabeshi gileadi waliomzika sauli akatuma wajumbe kwa watu wa yabeshi gileadi kuwaambia bwana awabariki kwa kuonyesha wema huu kwa kumzika sauli bwana wenu
 sasa bwana na awaonyeshe wema na uaminifu nami pia nitawaonyesha wema ule ule kwa kuwa mmefanya jambo hili
 sasa basi iweni hodari na mashujaa kwa maana bwana wenu sauli amekufa nayo nyumba ya yuda imenitia mafuta niwe mfalme juu yao
vita kati ya nyumba ya daudi na sauli wakati huo abneri mwana wa neri jemadari wa jeshi la sau li alikuwa amemchukua ish boshethi mwana wa sauli na kumleta hadi mahanaimu
 akamweka awe mfalme juu ya nchi ya gileadi ashuria yezreeli efraimu benyamini na israeli yote
 ish boshethi mwana wa sauli alikuwa na umri wa miaka arobaini alipoanza kutawala israeli naye akatawala miaka miwili
hata hivyo nyumba ya yuda ik amfuata daudi
 muda ambao daudi alikuwa mfalme juu ya nyumba ya yuda huko hebroni ilikuwa miaka saba na miezi sita
 abneri mwana wa neri pamoja na watu wa ish boshethi mwana wa sauli wakatoka mahanaimu kwenda gibeoni
 yaobu mwana a ashuri hapa ina maana asheri
wa seruya na watu wa daudi wakatoka na kukutana nao kwenye bwawa la gideoni
kikundi kimoja kiliketi upande mmoja wa bwawa na kikundi kingine upande wa pili
 ndipo abneri akamwambia yoabu tuwaweke baadhi ya vijana wasimame na wapigane ana kwa ana mbele yetu
yoabu akasema sawa na wafanye hivyo
 kwa hiyo vijana wakasimama wakahesabiwa watu wa benyamini na wa ish boshethi mwana wa sauli kumi na wawili na upande wa daudi kumi na wawili
 kisha kila mtu akakamatana na mpinzani wake kichwani na kuchomana kwa upanga nao wakaanguka chini pamoja
kwa hiyo mahali pale katika gibeoni pakaitwa helkath hasurimu
 siku hiyo vita vilikuwa vikali sana naye abneri na watu wa israeli wakashindwa na watu wa daudi
 wana watatu wa seruya walikuwako huko nao ni yoabu abishai na asaheli
basi huyo asaheli alikuwa na mbio kama paa
 asaheli akamfukuza abneri pasipo kugeuka kulia wala kushoto wakati akimfuata
 abneri akaangalia nyuma na kumwuliza ni wewe asaheli
akamjibu ndiyo ndipo abneri akamwambia geuka upande wa kulia au kushoto
mchukue mmoja wa vijana wa kiume na umvue silaha zake
lakini asaheli hakuacha kumfukuza
 abneri akamwonya tena asaheli akimwambia acha kunifukuza kwa nini nikuue je nitawezaje kumtazama ndugu yako yoabu usoni lakini asaheli alikataa kuacha kumfuatia kwa hiyo abneri akamch oma asaheli tumboni kwa ncha butu ya mkuki wake mkuki ukamtoboa ukatokea mgongoni mwake
akaanguka na kufa papo hapo
ikawa kila mtu alisimama alipofika mahali pale asaheli alipoanguka na kufa
 lakini yoabu na abishai walimfuata abneri jua lilipokuwa li natua wakafika kwenye kilima cha ama karibu na gia kwenye njia ya kuelekea kwenye nyika ya gibeoni
 ndipo watu wa kabila la benyamini wakakusanyika tena nyuma ya abneri
wakaunda kikosi na kujiimarisha juu ya kilima
 abneri akamwita yoabu akamwambia je ni lazima upanga uendelee kuangamiza milele hutambui kwamba jambo hili litaishia katika uchungu utaacha kuwaagiza watu wako waache kuwafuatilia ndugu zao hata lini samweli yoabu akajibu hakika kama aishivyo mungu kama hukusema hawa watu wangeendelea kuwafuatia ndugu zao mpaka asubuhi
 basi yoabu akapiga tarumbeta nao watu wote wakasimama hawakuwafuata israeli tena wala hawakuwapiga tena
 usiku ule wote abneri na watu wake wakatembea kupitia araba
wakavuka mto yordani wakaendelea wakipitia nchi yote ya bithroni wakafika mahanaimu
 basi yoabu akarudi kutoka kumfuatia abneri na kuwakusanya watu wake wote
pamoja na asaheli watu kumi na tisa wa daudi walikuwa wamepotea
 lakini watu wa daudi walikuwa wamewauwa watu wa kabila la benyamini waliokuw pamoja na abneri
 wakamchukua asaheli wakamzika katika kaburi la baba yake huko bethlehemu
kisha yaobu na watu wake wakatembea usiku kucha na kufika huko hebroni wakati wa mapambazuko
vita kati ya nyumba ya sauli na nyumba ya daudi vilidumu kwa muda mrefu
daudi akaendelea kuwa imara za idi na zaidi wakati nyumba ya sauli iliendel ea kudhoofika zaidi na zaidi
 wana walizaliwa kwa daudi huko hebroni mzaliwa wake wa kwanza alikuwa amnoni mwana wa ahinoamu wa yezreeli mzaliwa wake wa pili alikuwa kileabu mwana wa abigaili mj ane wa nabali wa karmeli wa tatu absalomu mwana wa maaka binti talmai mf alme wa geshuri wa nne adoniya mw ana wa hagithi wa tano shefatia mwana wa abitali wa sita ithreamu mwana wa egla mkewe daudi
hawa ndio waliozaliwa kwa daudi huko hebroni
abneri anamwendea daudi wakati wa vita kati ya nyumba ya sauli na nyumba ya daudi abneri alikuwa anajiimarisha katika nafasi yake kwenye nyumba ya sauli
 basi sauli alikuwa amekuwa na suria jina lake rispa binti wa aia
naye ish boshethi akamwambia abneri kwa nini umekutana kimwili na suria wa baba yangu abneri akakasirika sana kwa sababu ya kile ish boshethi alichosema naye akamjibu je mimi ni kichwa cha mbwa kwa upande wa yuda siku hii ya leo mimi ni mtiifu kwa nyumba ya baba yako sauli kwa jamaa yake na rafiki zake
sijakukabidhi kwa daudi lakini bado unanilaumu kwa kosa la kuhusika na huyu mwanamke mungu na amshughulikie abneri tena kwa ukali ikiwa sita fanya kwa ajili ya daudi kile bwana alichomwahidi kwa kiapo na kuuhamisha ufalme kutoka kwenye nyumba ya sauli na kuimarisha kiti cha ufalme cha daudi juu ya israeli na yuda kuanzia dani mpaka beersheba
 ish boshethi hakuthubutu kusema neno jingine kwa abneri kwa sababu alimwogopa abneri
 ndipo abneri akatum wajumbe kwa niaba yake kwa daudi kumwambi a nchi hii ni ya nani fanya mapatano na mimi nami nitakusaidia kuiweka israeli yote juu yako
 daudi akasema vyema nitafanya mapatano nawe
lakini nahitaji jambo moja kwako usije mbele ya ngu mpaka umemleta mikali binti sauli wakati utakapokuja kuniona kisha daudi akapeleka wajumbe kwa ish boshethi mwana wa sauli kudai nipe mikali mke wangu ambaye nilimposa mwenyewe kwa mahari ya magovi mia ya wafilisti
 kwa hiyo ish boshethi akatoa amri kwamba mikali achukuliwe kutoka kwa paltieli mumewe mwana wa laishi
 hata hivyo mumewe alikwenda pamoj naye akilia nyuma ya mkewe njia yote hadi bahurimu
ndipo abneri akamwambia paltieli r udi nyumbani kwa hiyo akarudi
 abneri akafanya shauri pamoja na wazee wa israeli akasema muda mrefu mmetaka kumfanya daudi mfalme wenu
 sasa fanyeni hivyo kwa maana bwana alimwahidi daudi akisema kwa kupitia daudi mtumishi wangu nitawaokoa watu wangu israeli kutoka mkononi mwa wafilisti na kutoka mkononi mwa adui zako wote pia abneri mwenyewe akazungumza na kabila la benyamini
kisha akaenda mpaka hebroni kumwambia daudi kila kitu ambacho israeli na nyumba yote ya benyamini walichotaka kufanya
 wakati abneri aliyekuwa na watu ishirini pamoja naye alipokuja kwa daudi huko hebroni daudi akamwandalia karamu pamoja na watu wake
 ndipo abneri akamwambia daudi nia che niende mara moja nikakusanye israeli yote kwa ajili ya mfalme bwana wangu ili waweze kufanya mapatano na wewe ili kwamba uweze ku tawala juu ya yote samweli yale ambayo moyo wako unaonea shauku
basi daudi akamwaga abneri naye akaenda kwa amani
yoabu amwua abneri wakati huo huo watu wa daudi na yoabu walirudi kutoka kwenye kushambulia nao wakarudi na nyara nyin gi mno
lakini abneri hakuwa tena pamoja na daudi huko hebroni kwa sababu daudi alikuwa amemruhusu aende zake naye akaenda kwa amani
 yoabu na askari wote aliokuwa nao walipowasili aliambiwa kwamba abneri mwana wa neri alikuwa amekuja kwa mfalme na kwamba mfalme alikwishamruhusu aende zake na kwamba alikwisha ondoka kwa amani
 basi yoabu alikwenda kwa mfalme na kumwambia ni nini hi ki ulichofanya tazama abneri alikujia
kwa nini ukamwacha aende sasa amekwenda wajua abneri mwana wa neri alikuja kukudanganya na kuchunguza nyendo zako na kupata kila kitu unachokifanya
 ndipo yoabu akamwacha daudi na kutuma wajumbe wamfuate abneri nao wakamrudisha kutoka kisima cha sira
lakini daudi hakufahamu jambo hili
 basi abneri aliporudi hebroni yoabu akamchukua kando ndani ya lango kama vile kuzungumza naye faraghani
pale pale kwa kulipiza kisasi damu ya nduguye asaheli yoabu akamchoma mkuki tumboni naye akafa
 baadaye daudi aliposikia kuhusu jambo hili akasema mimi na ufalme wangu kamwe hatuna hatia mbele za bwana kuhusu damu ya abneri mwana wa neri
 damu yake na iwe juu ya kichwa cha yoabu na juu ya nyumba yote ya baba yake kamwe asikosekane ye yote katika nyumba ya yoabu mwenye kidonda chenye usaha au ukoma au mwenye kuegemea fimbo au aangukaye kwa upanga au kupungukiwa na chakula
 yoabu na abishai ndugu yake walimwuua abneri kwa sababu alikuwa amemwua asaheli ndugu yao katika vita huko gibeoni
 kisha daudi akamwamb ia yoabu na watu wote aliokuwa pamoja nao rarueni nguo zenu na mvae nguo za gunia na mtembee mkiomboleza mbele ya abneri
mfalme daudi mwenyewe akatembea nyuma ya jeneza
 wakamzika abneri huko hebroni naye mfalme akalia kwa sauti kwenye kaburi la abneri
pia watu wote wakalia
 mfalme akaimba ombolezo hili kwa ajili ya abneri je ilipasa abneri afe kama afavyo mpumbavu mikono yako haikufungwa miguu yako haikufungwa pingu
ulianguka kama yeye aangukaye mbele ya watu waovu
nao watu wote wakamlilia tena
 kisha watu wote wakaja kumsihi daudi ale cho chote kulipokuwa kungali bado mchana lakini daudi akaapa akisema mungu na anishughulikie tena kwa ukali kama nikionja mkate au kitu kingine cho chote kabla ya jua kutua watu wote wakaona hilo nao ikawapendeza naam kila kitu mfalme alichofanya kiliwapendeza
 kwa hiyo siku ile watu wote na israeli yote wakajua kwamba mfalme hakushiriki katika mauaji ya abneri mwana wa neri
 kisha mfalme akawaambia watu wake je hamfahamu kwamba mkuu na mtu mashuhuri ameanguka katika israeli leo nami leo ingawa ni mfalme mpakwa mafuta mimi ni dhaifu nao hawa wana wa seruya wananizidi nguvu
bwana na amlipize mtenda maovu sawasawa na matendo yake maovu ish b ish boshethi mwana wa sauli aliposikia kwamba abneri amekufa huko hebroni akakosa ujasiri nayo israeli yote wakatiwa hofu kuu
 basi mwana wa sauli alikuwa na watu wawili ambao walikuwa vi ongozi wa vikundi vya uvamizi
mmoja alii twa baana na mwingine rekabu waliokuwa wana wa rimoni mbeerothi kutoka kabila la enyamini
beerothi alihesabiwa kuwa sehemu ya benyamini kwa sababu watu wa beerothi walikimbilia huko gitaimu na wameishi huko kama wageni mpaka siku hii ya leo
oshethi anauawa yonathani mwana wa sauli alikuwa na mwana aliyekuwa mlemavu miguu yote miwili
alikuwa na miaka mitano wakati habari kuhusu sauli na yonathani zilipofika kutoka yezreeli
yaya wake akambeba ili kukimbia lakini yaya alipokuwa anaharakisha kuondoka mtoto alianguka akawa kiwete
jina lake aliitwa mefiboshethi
 basi rekabu na baana wana wa rimoni mbeerothi wakaenda nyumbani kwa ish samweli boshethi nao walifika huko wakati alipokuwa kwenye mapumziko yake ya mchana
 wakaingia kwenye chumba cha ndani kana kwamba wanachukua ngano wakamchoma ish boshethi mkuki wa tumboni
ndipo rekabu na baana nduguye wakatoroka
 walikuwa wameingia ndani ya nyumba wakati alipokuwa amelala kitandani chumbani kwake
baada ya kumchoma mkuki na kumwua walikata kichwa chake
wakawa wamekichukua walitembea usiku kucha kwa njia ya araba
 wakamletea daudi kichwa cha ish boshethi huko hebroni wakamwambia mfalme hiki hapa kichwa cha ish boshethi mwana wa sauli adui yako aliyejaribu kuondoa hai wako
siku hii ya leo bwana amemlipia kisasi mfalme bwana wangu dhidi ya sauli na mzao wake
 daudi akawajibu rekabu na baana nduguye wana wa rimoni mbeerothi akasema hakika kama bwana aishivyo ambaye ameniokoa kutoka katika taabu zote yule mtu aliponiambia sauli amekufa akadhani ananiletea habari njema nilimkamata nikamwua huko siklagi
hiyo ndiy zawadi niliyompa kwa ajili ya taarifa yake je ni mara ngapi zaidi wakati watu waovu wamemwua mtu asiye na hatia akiwa ndani ya nyumba yake mwenyewe na kwenye kitanda chake mwenyewe je sasa nisidai damu yake mikononi mwenu na kuwaondoa duniani kwa hiyo daudi akawaamuru watu wake wakawaua
wakakata mikono yao na miguu na kutundika viwiliwili vya kando ya dimbwi huko hebroni
lakini wakakichukua kichwa cha ish boshethi na kukizika katika kaburi la abneri huko hebroni
dau makabila yote ya israeli yakamjia daudi huko hebroni na kumwambia sisi tu nyama yako na damu yako hasa
 zamani wakati sauli alipokuwa mfalme juu yetu wewe ulikuwa ndiye uliyeongoza israeli vitani
naye bwana akakuambia utawachunga watu wangu israeli nawe utakuwa kiongozi wao
di awa mfalme juu ya israeli wazee wote wa israeli wakamwendea mfalme daudi huko hebroni mfalme akafanya mapatano nao huko hebroni mbele za bwana nao wakamtia daudi mafuta kuwa mfalme wa israeli
 daudi alikuwa na miaka thelathini alipoanza kutawala naye akatawala israeli miaka arobaini
 huko hebroni alitawala yuda kwa miaka saba na miezi sita na katika yerusalemu alitawala israeli yote na yuda kwa miaka thelathini na mitatu
daudi anashinda yerusalemu mfalme na watu wake wakaenda yerusalemu kuwashambuli wayebusi walioishi huko
wayebusi wakamwambia daudi hutaingia hapa ndani kw ani hata vipofu na viwete wanaweza kukufukuza
walidhani daudi hawezi kuingia humu
 hata hivyo daudi akateka ngome ya sayuni mji wa daudi
 siku ile daudi akasema ye yote ambaye atawashinda wayebusi atatumia huo mfereji kuwafikia hao viwete na vipofu ambao ni adui za daudi
ndiyo sababu wanasema vipofu na viwete hawataingia kwenye jumba la ufalme
 ndipo daudi akafanya makao ndani ya ngome na kuiita mji wa daudi
akajenga eneo linalozunguka kuanzia milo kuelekea ndani
 daudi akazidi kuwa na mamlaka zaidi na zaidi kwa sababu bwana mungu mwenye nguvu alikuwa pamoja naye
 basi hiramu mfalme wa tiro akatuma wajumbe kwa daudi pamoja na magogo ya mierezi maseremala na waashi nao wakajenga jumba la kifalme kwa ajili ya daudi
 naye daudi akafahamu kuwa bwana amemwimarisha kama mfalme juu ya israeli na ameinua ufalme wake kwa ajili ya israeli watu wake
 baada ya daudi kuondoka hebroni akajitwalia masuria zaidi na wake huko yerusalemu nao wana na bi nti wengi walizaliwa kwake
 haya ndiyo majina ya watoto waliozaliwa kwake hu ko
shamua shobabu nathani solomoni ibhari elishua nefegi yafia elishama eliada na elifeleti
daudi awashinda wafilisti wafilisti waliposikia kuwa daudi ametiwa mafuta kuwa mfalme wa israeli wakapanda kwa nguvu zote kumtafuta lakini daudi akasikia kuhusu jambo hili akatelemka kwenye ngome
 basi wafilisti walikuwa wamekuja na kusambaa kwenye bonde la refaimu kwa hiyo daudi akamwuliza bwana je niende kuwashambulia wafilisti je utawatia mikononi mwangu bwana akamjibu nenda kwa maana hakika nitawatia wafilisti mikononi mwako
 ndipo daudi akaenda mpaka baal perasimu na huko akawashinda wafilisti
samweli akasema kama mafuriko yafurikavyo bwana amewafurikia adui zangu mbele yangu
kwa hiyo mahali hapo pakaitwa baali perasimua
 wafilisti wakatelekeza vinyago vyao huko naye daudi na watu wake wakavichukua
 wafilisti walikwea kwa mara nyingine tena na kusambaa katika bonde la refaimu kwa hiyo daudi akamwuliza bwana naye akamjibu usipande moja kwa moja bali wazungukie kwa nyuma na uwashambulie mbele ya miti ya miforosadi
 mara utakaposikia sauti ya kutembea kutoka kwenye vilele vya miti ya miforosadi nenda haraka kwa sababu hiyo itamaanisha kuwa bwana ametangulia mbele yako kupiga jeshi la wafilisti basi daudi akafanya kama bwana alivyomwagiza naye akawaangusha wafilisti njia yote kuanzia gebba hadi gezeri
san daudi akakusanya tena watu wa israeli waliochaguliwa
 yeye na watu wake wote wakatoka baala ya yuda kuleta kutoka huko sanduku la mungu linaloitwa kwa jina naam jina la bwana mwenye nguvu ambaye ameketi kwenye kiti cha enzi kati ya makerubi walioko juu ya hilo sanduku
 wakaweka hilo sanduku la mungu juu ya gari jipya la kukokotwa na kulileta kutoka katika nyumba ya abinadabu iliyokuwa juu ya kilima
uza na ahio wana wa abinadabu walikuwa wakiongoza hilo gari jipya la kukokotwa likiwa na sanduku la mungu juu yake naye ahio alikuwa anatembea akiwa mbele yake
 daudi na nyumba yote ya israeli walikuwa wanacheza mbele za bwana kwa nguvu zao zote kwa nyimbo vinubi zeze matari kayamba na matoazi
duku la mungu laletwa yerusalemu walipofika kwenye sakafu ya kupuria ya nakoni uza akanyoosha mkono na kulishika sanduku la mungu kwa sababu maksai walijikwaa
 hasira ya bwana ikawaka dhidi ya uza kwa sababu ya kitendo chake cha kukosa heshima kwa hiyo mungu akampiga akafia papo hapo kando ya sanduku la mungu
 ndipo daudi akakasirika kwa sababu ghadhabu ya bwana ilifurika juu ya uza hivyo hadi leo mahali hapo panaitwa peres uza
 daudi akamwogopa bwana siku ile akasema ni jinsi ani sanduku la bwana litakavyoweza kunijia hakuwa radhi a baal perasimu maana yake bwana afurikaye
b gebba mji huu uliitwa gibeoni kwa kiebrania
kulichukua sanduku la bwana kwake katika mji wa daudi
badala yake akalipeleka kwenye nyumba ya obed edomu mgiti
 sanduku la bwana likabaki katika nyumba ya obedi edomu mgiti kwa miezi mitatu naye bwana akambariki pamoja na nyumba yake yote
 kisha mfalme daudi akaambiwa bwana ameibariki nyumba ya bed edomu pamoja na kila alicho nacho kw sababu ya sanduku la mungu
basi daudi akateremka na kulipandisha sanduku la mungu kutoka katika nyumba ya obed edomu mpaka mji wa daudi kwa furaha
 wale waliokuwa wamebeba sanduku la bwana walipokuwa wametembea hatua sita daudi alitoa dhabihu fahali na ndama aliyenona
 daudi akiwa amevaa kisibau cha kitani alicheza mbele za bwana kwa nguvu zake zote wakati yeye na nyumba yote ya israeli walipopandisha sanduku la bwana kwa shangwe na sauti za tarumbeta
 ikawa sanduku la bwana lilipokuwa linaingia katika mji wa daudi mikali binti sauli akachungulia kutoka diri shani
naye alipoona mfalme daudi akirukaruk na kucheza mbele za bwana akamdharau moyoni mwake
 wakaleta sanduku la bwana na kuliweka mahali pake ndani ya hema ambalo daudi alikuwa amelisimika kwa ajili yake naye daudi akatoa sadaka za kuteketezwa kwa moto na sadaka za amani mbele za bwana
 baada ya kumaliza kutoa sadaka za kuteketezwa na sadaka za amani akawabariki watu katika jina la bwana mwenye nguvu
 kisha akatoa mkate andazi la tende na andazi la zabibu kavu kwa kila mtu katika mkutano wote wa waisraeli wanaume kwa wanawake
nao watu wote wakaenda nyumbani kwao
 daudi aliporudi ili kuwabariki watu wa nyumbani mwake mikali binti sauli akatoka nje kumlaki akamwambia tazama jinsi mfalme wa israeli alivyojibainis ha mwenyewe leo machoni pa vijakazi wa watumishi wake kama vile ambavyo mtu asiye na adabu angelifanya daudi akamwambia mikali nilifanya hivyo mbele za bwana amba ye alinichagua mimi badala ya baba yako au mwingine ye yote kutoka katika nyumba yake wakati aliponiweka niwe mtawala juu ya israel watu wa bwana
kwa hiyo nitacheza mbele za bwana
 nitakuwa asiye na heshima zaidi kuliko sasa nami nitajishusha machoni pangu mwenyewe
lakini kwa hawa vijakazi uliosema habari zao nitaheshimiwa
samweli naye mikali binti sauli hakuwa na watoto mpaka siku ya kufa kwake
ahadi ya mungu kwa daudi baada ya mfalme kukaa katika jumba lake la kifalme kwa ut ulivu naye bwana akiwa amemstarehesha pande zote mbali na adui zake akamwambia nabii nathani mimi hapa ninaishi katika jumba la kifalme la mierezi wakati sanduku la mungu limebaki katika hema
 nathani akamjibu mfalme lo lote ulilo nalo moyoni endelea ukalifanye kwa maana bwana yu pamoja nawe
 usiku ule neno la bwana likamjia nathani kusema nenda ukamwambie mtumishi wangu daudi hili ndilo bwana asemalo je ewe ndiwe wa kunijengea mi mi nyumba ili nikae ndani yake sijakaa ndani ya nyumba tangu siku niliyowaleta waisraeli kutoka misri hadi leo
nimekuwa nikitembea kutoka mahali pamoja hadi ahali pengine ndani ya hema kama makao yangu
 po pote nilipotembea pamoja na waisraeli wote je nimewahi kumwambia kiongozi wao ye yote niliyemwamuru kuwachunga watu wangu israeli kwa nini hujanijengea nyumba ya mierezi sasa basi mwambie mtumishi wangu daudi hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo nilikutoa wewe kutoka machungani na kutoka kuandama kundi la kondoo na mbuzi ili kuwaongoza watu wangu israeli
 nimekuwa pamoja nawe po pote ulipokwenda nami nimekatilia mbali adui zako wote mbele ya uso wako
basi nitalifanya jina lako kuwa kuu kama majina ya walio wakuu sana wa dunia
 nami nitawapatia watu wangu israeli mahali niwapande humo ili kwamba wawe na nyumbani kwao wenyewe wasisumbuliwe tena
watu waovu hawatawaonea tena kama walivyofanya mwanzoni na kama walivyofanya tangu mwanzo wakati nilipowaweka viongozi juu ya watu wangu israeli
pia nitawapa raha mbele ya adui zenu wote
bwana akuambia kwamba bwana mwenyewe atakujengea nyumba
 siku zako zitakapokwisha nawe ulale pamoja na baba zako nitainua mzao wako aingie mahali pako ambaye atatoka viunoni mwako nami nitauimarisha ufalme wake
 yeye ndiye atakayejenga nyumba kwa ajili ya jina langu nami nitaimarisha kiti cha enzi cha ufalme wake milele
 nitakuwa baba yake naye atakuwa mwanangu
atakapokosea nitamwadhibu kwa fimbo ya wanadamu kwa adhabu ya kupigwa na wanadamu
 lakini upendo wangu kamwe hautaondolewa kwake kama nilivyouondoa kwa sauli niliye mwondoa atoke mbele yako
 nyumba yako na ufalme wako utadumu milele mbele zangu kiti chako cha enzi kitafanywa imara milele
 nathani akamwarifu daudi maneno yote ya maono haya
maombi ya daudi basi daudi akaingia ndani akaketi mbele za bwana akasema ee bwana mwenyezi mimi ni nani nayo jamaa yangu ni nini hata umenileta mpaka hapa nilipo naam kana kwamba hili halitoshi machoni pako ee bwana mwenyezi wewe umenena pia habari za wakati ujao kuhusu nyumba ya mtumishi wako
je hii ndiyo njia yako ya kawaida ya kushughulika na mwanadamu ee bwana mwenyezi je daudi aweza kukuambia nini zaidi kwa maana unamju mtumishi wako ee bwana mwenyezi
 kwa ajili ya neno lako na kwa mape nzi yako umefanya jambo hili kubwa na kulifanya lijulikane na lifahamike kwa mtumishi wako
 tazama jinsi ulivyo mkuu ee bwana mwenyezi hakuna mwingine kama wewe wala hakuna mungu ila wewe kama vile tulivyosikia kwa masikio yetu wenyewe ni nani aliye kama watu wako israeli taifa pekee duniani ambalo mungu alitoka kwenda kulikomboa kama taifa kwa ajili yake mwenyewe na kujifanyia jina mwenyewe na kufanya mambo makuu na maajabu ya kutisha kwa kuwafukuza mataifa na miungu yao kutoka mbele ya watu wako ambao uliwakomboa kutoka misri umeimarisha watu wako israeli hasa kama watu wako mwenyewe milele nawe ee bwana umekuwa mungu wao
samweli basi sasa bwana ukaitimize ahadi uliyosema kuhusu mtumishi wako na nyumba yake milele
ukafanye kama ulivyoahidi ili kwamba jina lako litukuke milele
ndipo watu watasema bwana mwenye nguvu ni mungu juu ya israeli nayo nyumba ya mtumishi wako daudi itakuwa imara mbele zako
 ee bwana mwenye nguvu mungu wa israeli umelifunua hili kwa mtumishi wako ukisema nitakujengea nyumba
hivyo mtumishi wako amepata ujasiri kukuletea dua hii
 ee bwana mwenyezi wewe ndiwe mungu maneno yako ndiyo kweli nawe umeahidi mambo haya mazuri kwa mtumishi wako
 sasa naomba uwe radhi kuibariki nyumba ya mtumishi wako ili iweze kudumu mbele zako milele kwa maana wewe ee bwana mwenyezi umesema na kwa baraka zako nyumba ya mtumishi wako itaendelea kubarikiwa milele
ushindi wa daudi ikawa baada ya jambo hili daudi akashinda wafilisti na kuwatiisha akatwaa metheg amma ndiyo gathi kutoka kwenye utawala wa wafilisti
 pia daudi akawashinda wamoabu
akawafanya walale chini kwa mstari akawapima kwa urefu wa kamba
ila alipopima urefu wa hiyo kamba mara mbili hilo kundi waliuawa na alipopima mara ya tatu aliwaacha hai
kwa hiyo wamoabu wakawa chini ya daudi na wakamletea kodi
 zaidi ya hayo daudi akapigana na hadadezeri mwana wa ehobu mfalme wa soba alipokwenda kurudisha tena utawala wake kwenye eneo la mto eufrati
 daudi akateka magari yake ya vita askari wapanda farasi na askari watembeao kwa miguu
daudi akawakata wale farasi wote wakokotao magari mishipa ya miguu isipokuwa farasi hakuwakata
 waaramu wa dameski walipokuja kumsaidia hadadezeri mfal me wa soba daudi akawaua miongoni mwao
 daudi akaweka askari walinzi katika ufalme wa waaramu huko dameski nao waaramu wakawa chini yake na kumlipa kodi
bwana akampa daudi ushindi ko kote alikokwenda
 daudi akazitwaa ngao za dhahabu zilizokuwa mali ya maafisa wa hadadezeri na kuzileta yerusalemu
 kutoka miji ya betaa na berothai ambayo alitawal hadadezeri mfalme daudi akatwaa shaba nyingi sana
 tou mfalme wa hamathi aliposikia kwamba daudi ameshinda jeshi lo te la hadadezeri akamtuma yoramu mwanawe kwa mfalme daudi kumsalimu na kumpongeza kwa ajili ya ushindi wake katika vita juu ya hadadezeri kwa maana hadadezeri alikuw amepigana vita na tou
yoramu akamletea daudi vyombo vya fedha dhahabu na shaba
 mfalme daudi akaviweka vyombo hivi wakfu kwa bwana kama vile alivyokuwa amefanya kwa fedha na dhahabu kutoka kwa mataifa yote aliyokuwa ameyashinda yaani edomu moabu waamoni wafilisti na waamaleki
pia akaweka wakfu nyara alizoteka kutoka kwa hadadezeri mwana wa rehobu mfalme wa soba
 naye daudi akajulik ana baada ya kurudi kutoka kuwaua waedomu katika bonde la chumvi
 akaweka kambi za askari walinzi katika edomu yote nao waedomu wakawa chini ya daudi
bwana alimpatia daudi ushindi ko kote alikokwenda
maafisa wa daudi daudi akatawala israel yote akitenda lililo haki na sawa kwa watu wake wote
 yoabu mwana wa seruya alikuwa mkuu wa jeshi yehoshafati mwana wa ahiludi alikuwa mweka kumbukumbu sadoki mwana wa ahitubu na ahimeleki mwana wa abiathari walikuwa makuhani seraia alikuwa mwandishi benaia mwana wa yehoiada likuwa kiongozi wa wakerethi na wapelethi nao wana wa daudi walikuwa washauri wa kifalme
daudi na mefiboshethi daudi akauliza je hakuna mtu hata mmoja wa nyumba ya sauli aliyebaki ambaye naweza kumtendea wema kwa ajili ya yonathani basi palikuwepo mtumis hi wa nyumba ya sauli aliyeitwa siba
wa kamwita aje mbele ya daudi naye mfalme akamwambia wewe ndiwe siba akamjibu naam mimi ndiye mtumishi wako
a beta mji wa aramu soba ambao yamkini ungesomeka teba ambao uliitwa tibhathi kwenye nya
 samweli mfalme akauliza je hakuna ye yote ambaye amebaki wa nyumba ya sauli ninayeweza kumwonyesha wema wa mungu siba akamjibu mfalme bado yupo mwana wa yonathani yeye ni kiwete miguu yote mfalme akauliza yuko wapi siba akajibu yuko nyumbani kwa makiri mwana wa amieli huko lo debari
 basi mfalme daudi akamtaka aletwe kutoka lo debari kutoka nyumbani kwa makiri mwana wa amieli
 mefiboshethi mwana wa yonathani mwana wa sauli alipofika kwa daudi akainama kumpa mfalme heshima
daudi akamwita mefiboshethi mefiboshethi akajibu ndimi mtumishi wako
 daudi akamwambia usiogope kwa maana hakika nitakutendea wema kwa ajili ya baba yako yonathani
nitaku rudishia ardhi yote iliyokuwa mali ya sauli baba yako nawe daima utakula chakula mezani pangu
 mefiboshethi akasujudu akasema mimi mtumishi wako ni nini hata uangalie mbwa mfu kama mimi ndipo mfalme akamwita siba mtumishi wa sauli na kumwambia nimempa mwana wa bwana wako kila kitu kilichokuwa mali ya sauli na jamaa yake
 wewe wanao na watumishi wako mtamlimia mashamba mefiboshethi na kumletea mavuno ili kwamba mwana wa bwana wako apate mahitaji yake
naye mefiboshethi mwana wa bwana wako atakula chakula mezani pangu daima
siba alikuwa na wana kumi na watano na watumishi ishirini
 ndipo siba akamwambia mfalme mtumishi wako atafanya cho chote bwana wangu mfalme atakachoagiza mtumishi wake kufanya
basi mefiboshethi akala chakula mezani pa daudi kama mmoja wa wana wa mfalme
 mefiboshethi alikuwa na mwanaye mdogo aliyeitwa mika nao watu wote wa nyumba ya siba walikuwa watumishi wa mefiboshethi
 naye mefiboshethi akaishi huko yerusalemu kwa sababu daima alikula mezani pa mfalme naye alikuwa kiwete miguu yote
daudi awashinda waamoni baada ya muda mfalme wa waamoni akafa hanuni mwanawe akaingia mahali pake
 daudi akawaza nitamtendea wema hanuni mwana wa nahashi kama vile baba yake alivyonitendea mimi wema
hivyo daudi akatuma ujumbe uonyesha wema wake kwa hanuni kuhusu baba yake
watu wa daudi walipof ika katika nchi ya waamoni wakuu wa waamoni wakamwambia hanuni bwana wao unadhani daudi anamheshimu baba yako kwa kukutumia watu ili kuonyesha masikitiko je daudi hakuwatuma watu hawa kuchunguza na kuupeleleza mji ili kuupindua basi hanuni akawakamata watu wa daudi akawanyoa kila mmoja ndevu zake nusu akakata mavazi yao nyuma katikati kwenye matako akawaacha waende zao
 daudi alipoambiwa ja mbo hili akatuma wajumbe ili kwenda kuwalaki kwa maana walikuwa wamevunjiwa heshima sana
mfalme akasema kaeni huko yeriko mpaka ndevu zenu zikishakuwa ndipo mje
 waamoni walipotambua kuwa wamekuwa harufu mbaya kwenye pua za daudi wakaajiri askari wa miguu wa kiaramu kutoka bethi rehobu na soba pia mfalme wa maaka pamoja na watu ile vile watu kutoka tobu
 daudi aliposikia jambo hili akamtuma yoabu na jeshi lote la wapiganaji
 waamoni wakatoka wakajipanga kwenye vita penye ingilio la lango la mji wao wa kati waaramu wa soba wa rehobu watu wa tobu na maaka walikuwa peke yao kwenye eneo la wazi
 yoabu akaona kuwa mbele yake na nyuma yake kumepangwa vita hivyo akachagua baadhi ya vikosi vilivyo bora sana katika israeli akavipanga dhidi ya waaramu
 akawaweka waliobaki chini ya uongozi wa abishai nduguye na kuwapanga dhidi ya waamoni
 yoabu akasema ikiwa waar amu wana nguvu kunizidi basi itawabidi mje kuniokoa lakini ikiwa waamoni wana nguvu kuwazidi ninyi basi nitakuja kuwaokoa
 iweni hodari na tupigane kishujaa kwa ajili ya watu wetu na miji ya mungu wetu
bwana atafanya lile lililo jema machoni pake
 basi yoabu na vikosi vyake wakatangulia mbele kupigana na waaramu nao wakakimbia mbele yake
 waamoni walipoona kwamba waaramu wanakimbia nao wakakimbia mbele ya abishai na kuingia ndani ya mji
basi yoabu akarudi kutoka kupigana na waamoni na kufika yerusalemu
 baada ya waaramu kuona wamekimbizwa na israeli wakajikusanya tena
 hadadezeri akaagiza waaramu walioletwa kutoka ng ambo samweli ya mto eufrati wakaenda helamu pamoja na shobaki jemadari wa jeshi la hadadezeri akiwaongoza
 daudi alipoambiwa jambo hili akakusanya israeli yote wakavuka mto yordani wakaenda helamu
waaramu wakapanga vikosi vyao vya askari kukabiliana na kupigana dhidi ya daudi
 lakini wakakimbia mbele ya israeli naye daudi akaua watu wao mia saba wapanda magari yao ya vita na askari wao wa miguu 
vile vile alim piga shobaki jemadari wa jeshi lao naye akafa huko
 wafalme wote waliokuwa wanamtumikia hadadezeri walipoona kuwa wameshindwa na israeli wakafanya amani na waisraeli na wakawa chini yao
hivyo waaramu wakaogopa kuwasaidia waamoni tena
daudi katika mwanzo wa mwaka mpya wakati wafalme watokapo kwenda vitani daudi akamtuma yoabu pamoja na watu wa mfalme na jeshi lote la israeli
wakawaangamiza waamoni na kuuzunguka kwa jeshi mji wa raba
lakini daudi akabaki yerusalemu
na bath sheba ikawa siku moja wakati wa jioni daudi aliinuka kitandani mwake na kutembeatembea juu ya paa la jumba lake la kifalme
kutokea kule kwenye paa akamwona mwanamke akioga
mwanamke huyo alikuwa mzuri sana wa sura naye daudi akatuma mtu mmoja kuuliza habari za huyo mwanamke
huyo mtu akamwambia daudi je huyu si bath sheba binti elamu naye ni mke wa uria mhiti ndipo daudi akatuma wajumbe kumleta
huyo mwanamke akaja kwa daudi daudi akakutana naye kimwili huyo mwanamke ndipo tu alikuwa amejitakasa kutoka siku zake za hedhi
kisha akarudi nyumbani kwake
 huyo mwanamke akapata mimba akampele kea daudi ujumbe kusema mimi ni mjamzito
 ndipo daudi akapeleka ujumbe kwa yoabu unipelekee uria mhiti
naye yoabu akamtuma uria kwa daudi
 uria alipofika daudi akamwuliza habar za yoabu hali za askari na vita kwamba inaendeleaje
 kisha daudi akamwambia uria teremka nyumbani kwako ukanawe miguu yako
basi uria akaondoka kutoka kwenye jumba la kifalme tena zawadi zikamfuata kutoka kwa mfalme lakini uria akalala kwenye ingilio la jumba la kifalme pamoja na watumishi wote wa bwana wake na hakuteremka kwenda nyumbani kwake
 daudi alipoambiwa kwamba uria hakwenda nyumbani daudi akamwuliza je si ndiyo tu umefika kutoka safari ya mbali kwa nini hukwenda nyumbani uria akamwambia daudi sanduku la mungu israeli na yuda wanakaa kwenye mahema naye bwana wangu yoabu na watu wa bwana wangu wamepiga kambi mahali pa wazi
ningewezaje kwenda nyumbani kwangu ili nile ninywe na kukutana na mke wangu hakika kama uishivyo sitafanya jambo la namna hiyo ndipo daudi akamwamb ia kaa hapa siku moja zaidi nami kesho nitakutuma urudi
kwa hiyo uria akakaa yerusalemu siku ile na siku iliyofuata
 kwa ukaribisho wa daudi uria akala na kunywa pamoja naye daudi akamlevya
lakini jioni uria alitok kwenda kulala juu ya mkeka wake miongoni mwa watumishi wa bwana wake hakwenda nyumbani
 asubuhi yake daudi akamwandikia yoabu barua akamtuma uria kuipeleka ndani ya barua aliandika mweke uria mstari wa mbele mahali ambapo mapigano ni makali sana
kisha wewe uondoke ili uria aangushwe chini na kuuawa
 hivyo yoabu alipokuwa ameuzingira mji kwa jeshi akamweka ur ia mahali ambapo alijua kuwa ulinzi wa adui ulikuwa imara sana
 wakati watu wa mjini walipotoka kwenda kupigana dhidi ya yoabu baadhi ya watu katika jeshi la daudi wakauawa zaidi ya hayo uria mhiti akafa
 yoabu akampelekea daudi maelezo yote ya vita
 akamwagiza mjumbe hivi utakapokuwa umemaliza kumpa mfalme maelezo ya vita hasira ya mfalme yaweza kuwaka naye aweza kukuuliza kwa nini mlisogea karibu hivyo na mji kupigana hamkujua kuwa wangeweza kuwapiga mishale kutoka ukutani ni nani aliyemwua abimeleki mwana wa yerub besheth je mwanamke hakutupa juu yake jiwe la juu la kusagia kutoka ukutani kwa hiyo akafa hu ko thebesi kwa nini mlisogea hivyo karibu ya ukuta ikiwa atakuuliza hivi ndipo umwambie pia mtumishi wako uria mhiti amekufa
 mjumbe akaondoka alipowasili akamwambia daudi kila kitu alichokuwa ametumwa na yoabu kusema
 mjumbe akamwambia daudi watu walituzidi nguvu wakatoka nje ya mji dhidi yetu kwenye eneo la wazi lakini tuliwarudisha nyuma mpaka kwenye samweli ingilio la mji
 ndipo wapiga upinde walitupa mishale kwa watumishi wa ko kutoka ukutani na baadhi ya watu wa mfalme wakafa
zaidi ya hayo uria mhiti mtumishi wako amekufa
 daudi akamwambia mjumbe ukamwambie yoabu hivi jambo hili lisikutie wasiwasi upanga hula huyu sawa na ulavyo mwingine
zidisha mashambulizi dhidi ya mji na uangamize
mwambie yoabu hivi ili kumtia moyo
 mke wa uria aliposikia kwamba mumewe amekufa akamwombelezea
 baada ya muda wa maombolezo kwisha da udi akamtaka aletwe nyumbani kwake naye akawa mkewe na akamzalia mwana
lakin jambo alilokuwa amefanya daudi lilimchukiza bwana
nathani amkemea daudi bwana akamtuma nathani kwa daudi
alipofika kwake akamwambia katika mji mmoja kulikuwapo na watu wawili mmoja alikuwa tajiri na mwingine alikuwa maskini
 yule mtu tajiri alikuwa na idadi kubwa sana ya kondoo na ng ombe lakini yule maskini hakuwa na cho chote ila kondoo jike mdogo aliyekuwa amemnunua
akamtunza ondoo huyo akakulia kwake pamoja na watoto wake
kondoo huyo alishiriki chakula cha bwana wake na kunywea kikombe chake hata pia huyo kondoo alilala mikononi mwa bwana wake
kwake alikuwa kama binti yake
 siku moja yule tajiri akafikiwa na mgeni lakini huyo tajiri akaacha kuchukua mmoja wa kondoo au ng ombe wake mwenyewe amwandalie mgeni
bada la yake akachukua yule kondoo jike mdogo aliyekuwa mali ya yule maskini na kumwandalia yule mgeni wake
 daudi akawakwa na hasira dhidi ya mtu huyo tajiri na kumwambia nathani hakika kama bwana aishivyo mtu huyo aliyefanya hivyo anastahili kufa lazima alipe mara nne zaidi kwa ajili ya kondoo huyo kwa sababu amefanya jambo kama hilo na hakuwa na huruma
 ndipo nathani akamwambia daudi wewe ndiwe huyo mtu hivi ndivyo asemavyo bwana mungu wa israeli nilikupaka mafuta uwe mfalme juu ya israeli nilikuokoa kutokana na mkono wa sauli
 nilikupa nyumba ya bwana wako na wake za bwana wako mikononi mwako
nikakupa nyumba ya israeli na yuda
kama haya yote yalikuwa madogo sana ningekupa hata zaidi
 kwa nini ulilidharau neno la bwana kwa kufanya lililo ovu machoni pake ulimwua uria mhiti kwa upanga na kumchukua mke wake awe mkeo
ulimwua kwa upanga wa waamoni
 basi kwa hiyo upanga hautaondoka nyumbani mwako kamwe kwa sababu ulinidharau mimi na kumchukua mke wa uria mhiti kuwa mkeo
 hili ndilo asemalo bwana kutoka katika nyumba yako mwenyewe nitaondokesha maafa juu yako mbele ya macho yako mwenyewe nitatwaa wake zako na kumpa yeye aliye wa karibu nawe naye atakutana kimwili na wake zako wazi
 ulifanya kwa siri lakini nitalifanya jambo hili wakati wa mchana mwangavu wazi mbele ya israeli yote
 ndipo daudi akamjibu nathani nimefanya dhambi dhidi ya bwana
nathani akamjibu bwana amekuondolea dhambi yako
hutakufa
 lakini kwa sababu kwa kufanya hili um efanya adui za bwana kuonyesha dharau kabisa mwana atakayezaliwa kwako atakufa
 baada ya nathani kurudi nyumbani kwake bwana akampiga yule mtoto ambaye mke wa uria alikuwa amem zalia daudi akaugua
 daudi akamwomba mungu kwa ajili ya mtoto
akafunga na akaingia ndani ya nyumba yake akawa siku zote analala sakafuni usiku kucha
 wazee wa nyumbani mwake wakamwendea wakasimama karibu naye ili kumwamsha kutoka pale sakafuni lakini akakataa wala hakula cho chote pamoja nao
 kunako siku ya saba yule mtoto akafa
watumishi wa daudi wakaogopa kumwambia kuwa mtoto amekufa kwa maana walifikiri wakati mtoto alipokuwa angali hai tulizungumza na daudi lakini hakutusikiliza
tutawezaje kumwambia kwamba mtoto amekufa anaweza kufanya kitu cha kujidhuru
 daudi akaona kuwa watumishi wake wananong onezana wenyewe naye akatambua kuwa mtoto alikuwa amekufa
akauliza je ni kwamba huyo mtoto amekufa wakamjibu ndiyo mtoto amekufa
 basi daudi akainuka kutoka pale sakafuni
baada ya kuoga akajipaka mafuta na kubadilisha nguo zake kisha akaenda ndani ya nyumba ya mungu akaabudu
baada ya hapo akaenda nyumbani kwake kwa kutaka kwake wakamwandalia chakula naye akala
 watumishi wake wakamwuliza kwa nini unafanya hivi mtoto alipokuwa angali hai ulifunga na kulia lakini sasa mtoto amekufa umeinuka na kula
 samweli akajibu wakati mtoto alipokuwa bado yungali hai nilifunga na kulia
nilifikiri nani ajuaye bwana aweza kunirehemu ili kumwacha mtoto aishi lakini sasa kwa kuwa amekufa kwa nini nifunge je naweza kumrudisha tena mimi nitakwenda kwake lakini yeye hatanirudia mimi
 ndipo daudi akamfariji bathsheba mkewe akaingia kwake akakutana naye kimwili
akazaa mwana wakamwita jina lake solomoni
bwana alimpenda solomoni
 kwa kuwa bwana alimpenda akatuma neno kwa daudi kwa kinywa cha nabii nathani kuwa mtoto aitwe yedidia a
 wakati huo yoabu akapigana dhidi ya raba jamii ya waamoni na kuteka ngome ya kifalme
 kisha yoabu akatuma wajumbe kwa daudi kusema nimepigana dhidi ya raba nami nimetwaa chanzo chake cha maji
 sasa kusanya vikosi vilivyobaki na ukauzingire mji kwa jeshi na kuuteka
la sivyo nitauteka mimi nao utaitwa kwa jina langu
 kwa hiyo daudi akakusanya jeshi lote akaenda raba akaushambulia na kuuteka
 akatwaa taji kutoka kwenye kichwa cha mfalme wao lililokuwa na uzito wa talanta ya dhahabub nayo ilikuwa imewekewa vito vya thamani nayo ikawekwa juu ya kichwa cha daudi
alichukua nyara nyingi kutoka mjini akawatoa humo watu waliokuwa ndani yake akawaweka wafanye kazi wakitumia misumeno sululu za chuma na mashoka naye akawaweka kwenye kazi ya kutengeneza matofali
akafanya hivi kwa miji yote ya waamoni
kisha daudi na jeshi lake lote wakarudi yerusalemu
amnoni na tamari ikawa baada ya hayo amnoni mwana wa daudi akampenda tamari umbu lake absalomoni mw ana wa daudi ambaye alikuwa mzuri wa sura
 amnoni akasumbuka sana kuhusu tamari hata akaugua kwa kuwa tamari alikuwa bikira ilionekana kwamba haiwezekani amnoni kumfanyia jambo lo lote
 basi amnoni alikuwa na rafiki jina lake yonadabu mwana wa shimeaa nduguye daudi
yonadabu alikuwa mtu wa hila nyingi sana
akamwuliza amnoni wewe ni mtoto wa a yedidia maana yake anayependwa na bwana
b talanta ya dhahabu ni sawa na kilo 
a shimea ni namna nyingine ya kutaja jina shama kwa kiebrania
mfalme kwa nini siku baada ya siku unaonekana kukonda hutaniambia amnoni akamwambia ninampenda tamari dada yake absalomoni ndugu yangu
 yonadabu akamwambia nenda ukalale kitandani na ujifanye kuwa mgonjwa
baba yako atakapokuja kukuona mw ambie ningependa tamari dada yangu aje unipatia cho chote ili nile
tafadhali mruhusu aje na kuniandalia chakula mbele yangu ningali ninamwona ili nipate kula kutoka mkononi mwake
 kwa hiyo amnoni akalala kitandani kujifanya mgonjwa
mfalme alipokuja kumwona amnoni akamwambia ningependa dada yangu tamari aje na kuniandalia mikate maalum mbele yangu ili nipate kula toka mkononi mwake
 daudi akampelekea tamari ujumbe huko kwenye jumba la kifalme kusema nenda katika nyumba ya ndugu yako amnoni ukamwandalie chakula
 kwa hiyo tamari akaenda nyumbani kwa nduguye amnoni ndugu ambaye alikuwa amelala
tamari akachukua unga ulioti wa hamira akaukanda akaiandaa mikate mbele yake na kuioka
 tamari akaondoa mikate kwenye kikaango ili ampatie amnoni lakini akakataa kula
amnoni akamwambia mtoe nje kila mtu aliyeko hapa
kwa hiyo kila mmoja akaondoka
 ndipo amnoni akamwambia tamari lete mkate hapa ndani ya chumba changu li nipate kula kutoka mkononi mwako basi tamari akachukua mikate al iyoiandaa na kumletea amnoni ndugu yake ndani ya chumba chake
 lakini alipompelekea ili ale akamkamata kwa nguvu na kumwambia njoo ulale nami dada yangu
 akamwambia usifanye hivyo ndugu yangu usinitende jeuri jambo la namna hii halistahili kufanyika katika israeli usitende jambo hili ovu
 kwa upande wangu je itakuwaje nitaipeleka wapi aibu yangu pia kwa upande wako itakuwaje utakuwa kama mmoja wa wapumbavu waovu katika israeli
tafadhali zungumza na mf alme hatakukatalia wewe kunioa lakini amnoni akakataa kumsikiliza na kwa kuwa alikuwa na nguvu kuliko tamari akamtenda jeuri
 kisha amnoni akamchukia tamari kwa machukio makuu sana
kwa kweli amnoni alimchukia kuliko alivyokuwa amempenda
amnoni akamwambia inuka na utoke nje tamari akamwambia hapana kunifukuza itakuwa vibaya zaidi kuliko yale samweli uliyonitendea
lakini amnoni akakataa kumsikiliza
 akamwita mtumishi wake mahsusi na kumwambia mtoe huy mwanamke hapa na ufunge mlango nyuma yake
 kwa hiyo mtumishi wake akamtoa nje na kufunga mlango nyuma yake
tamari alikuwa amevaa joho lililopambwa vizuri kw maana lilikuwa ndilo aina ya vazi lililovaliwa na binti za kifalme walio mabikira
 tamari akajitia majivu kichwani mwake na kurarua lile joho alilokuwa amevaa
akaweka mkono wake kichwani akaenda zake akilia kwa sauti
 absolomu nduguye akamwuliza je huyo amnoni ndugu yako amek utana nawe kimwili sasa nyamaza umbu langu yeye ni ndugu yako
usilitie jambo hili moyo ni
naye tamari akaishi nyumbani kwa absolomu nduguye akiwa mwanamke mwenye huzuni
 mfalme daudi aliposikia mambo haya yote akakasirika sana
 absolomu hakusema neno lo lote na amnoni likiwa zuri au baya kwa kuwa alimchukia amnoni kwa sababu alikuwa amemtia aibu tamari dada yake
absalomu amwua amnoni miaka miwili baadaye wakati wakata manyoya ya kondoo wa absalomu walipokuwa huko baal hasori karibu na mpaka wa efraimu alialika wana wote wa mfalme kuja huko
 absalomu akaenda kwa mfalme na kumwambia mtumishi wako ninao wakata kondoo manyoya waliokuja
tafadhali je mfalme na maafisa wa ke wanaweza kuungana nami mfalme akajibu la hasha mwanangu si lazima sisi sote tuje tu takuwa tu mzigo kwako
ingawa absalomu alimsihi sana mfalme alikataa kwenda lakini alimbariki
 basi absalomu akasem a kama hutakuja tafadhali mruhusu ndugu yangu amnoni twende pamoja naye
mfalme akamwuliza kwa nini aende pamoja nawe lakini absalomu alimsihi kwa hiyo mfalme akamtuma amnoni pamoja na wana wengine wa mfalme waliobaki
 absalomu aliagiza watu wake sikilizeni wakati amnoni atakapokuwa amekunywa mvinyo na kulewa ana nami nikiwaambia mpigeni amnoni basi mwueni
msiogope
je si mimi niliyewapa amri hii jipeni hodari na wenye ushujaa
 kwa hiyo watu wa absalomu wakamtendea amnoni kama vile absalomu alivyokuwa amewaagiza
ndipo wana wote wa mfalme wakainuka wakapanda nyumbu zao wakakimbia
 wakati wakiwa njiani taarifa ilimjia daudi kusema absalomu amewaua wana wote wa mfalme hakuna hata mmoja aliyesalia
 mfalme akasimama akararua nguo zake akalala chini ardhini na watumishi wake wote wakasimama kando yake na nguo zao zikiwa zimeraruliwa
 lakini yonadabu mwana wa shimea nduguye daudi akasema bwana wangu asifikiri kwamba wamewaua wana wote wa mfalme ni amnoni peke yake ndiye aliyekufa
hili limekuwa kusudi la moyo wa absalomu tangu siku ile amnoni alipomtendea jeuri tamari dada yake
 mfalme bwana wangu asisumbuliwe na taarifa kwamba wamewauwa wana wote wa mfalme
ni amnoni peke yake aliyekufa
 wakati huo absalomu akawa amekimbia
basi mlinzi akaangalia naye akaona watu wengi barabarani maghari bi yake wakishuka kutoka upande wa kilima
mlinzi akaenda akamwambia mfalme naona watu wakitokea upande wa horonaimu huko upande wa kilimani
 yonadabu akamwambia mfalme tazama wana wa mfalme wako hapa imekuwa kama vile mtumishi wako alivyosema
 mara alipomaliza kusema wana wa mfalme wakaingia ndani wakiomboleza kwa makelele
pia mfalme na watumishi wake wote wakalia sana kwa uchungu
 absalomu akakimbia na kwenda kwa talmai mwana wa amihudi mfalme wa geshuri
lakini mfalme daudi akaomboleza kwa ajili ya mwanawe kila siku
 baada ya absalomu kukimbia na kwenda geshuri akakaa huko miaka mitatu
 roho ya mfalme daudi ikatamani kumwendea absalomu kwa maana mfalme alikuwa amefarijika kuhusu kifo cha amnoni
absalomu arudi yerusalemu yoabu mwana wa seruya akafahamu kuwa moyo wa mfalme ulikuwa na shauku ya kumwona absalomu
 kwa hiyo yoabu akamtuma mtu fulani kwenda tekoa na kumleta mwanamke mwenye hekima kutoka huko
akamwambia huyo mwanamke jifan ye uko katika maombolezo
vaa nguo za kuomboleza nawe usitumie mafuta yo yote ya samweli uzuri jifanye kama mwanamke ambaye amekuwa na huzuni kwa siku nyingi kwa ajili ya kufiwa
 kisha nenda kwa mfalme ukazungumze maneno haya naye yaobu akaweka maneno kinywani mwa yule mwanamke
 huyo huyo mwanamke kutoka tekoa alipofika kwa mfalme akaanguka kifudifudi kumpa mfalme heshima akasema ee mfalme nisaidie mfalme akamwuliza una shida gani akamwambia mimi ni mjane hasa mume wangu amekufa
 mimi mtumishi wako nilikuwa na wana wawili
wakapigana wao kwa wao huko shambani wala huko hapakuwa na mtu hata mmoja wa kuwaamua
mmoja akampiga mwenzake na kumwua
 sasa ukoo wote umeinuka dhidi ya mtumishi wako wakisema utukabidhi huyo aliyemwua ndugu yake ili tumwue kwa ajili ya uhai wa ndugu yake ambaye alimwua nasi hapo tutakuwa tumekatilia mbali na mrithi pia
wakifanya hivyo watakuwa wamezima tumaini langu lililobaki mume wangu hataachiwa jina wala mzao katika uso wa dunia
 mfalme akamwambia huyo mwanamke nenda nyumbani nami nitatoa agizo kwa ajili yako
 lakini huyo mwanamke kutoka tekoa akamwambia mfalme bwana wangu lawama na iwe juu yangu na juu ya nyumba ya baba yangu naye mfalme na kiti chake cha enzi na asiwe na hatia
 mfalme akajibu ikiwa mtu ye yote atakusemesha lo lote mlete kwangu naye hatakusumbua tena
 huyo mwanamke akasema basi mfalme na amwombe bwana mungu wake ili kuzuia mlipiza kisasi cha damu kuongeza juu ya uharibifu ili kwam ba mwanangu asije akaangamizwa
mfalme akasema hakika kama aishivyo bwana hakuna unywele mmoja wa kichwa cha mwanao utakaoanguka chini
 ndipo huyo mwanamke akasema mruhusu mtumishi wako aseme neno kwa mfalme bwana wangu
mfalme akajibu sema huyo mwanamke akasema mbona basi wewe umewaza jambo kama hili dhidi ya watu wa mungu je mfalme asemapo hili hajitii hatiani mwenyewe kwa maana mfalme hajamrudisha mwanawe aliyefukuziwa mbali kama vile maji yaliyomwagika ardhini yasivyoweza kuzoleka tena hivyo sisi kufa ni lazima
lakini mungu haondoi uhai badala yake yeye hufanya njia ili kwamba aliyefukuzwa asibaki akiwa amef arikishwa naye
 nami sasa nimekuja kusema hili kwa bwana wangu mfalme kwa sababu watu wameniogopesha
mtumis hi wako alifikiri nitanena na mfalme labda mfalme atamfanyia mtumishi wake kile anachoomba
 labda mfalme atakubali kumwokoa mtumishi wake kutoka mkononi mwa mtu anayejaribu kunikatilia mbali mimi na mwanangu kutoka kwenye urithi mungu aliotupatia
 basi sasa mtumishi wako anasema neno la bwana wangu mfalme na linipatie pumziko kwa maana bwana wangu mfalme ni kama malaika wa mungu katika kutambua jema na baya
bwana mungu wako na awe pamoja nawe
 basi mfalme akamwambia huyo mwanamke usinifiche jibu kuhusu hilo nitakalokuuliza
huyo mwanamke akasema mfalme bwana wangu na aseme
 mfalme akauliza je mkono wa yoabu haupo pamoja nawe katika jambo hilo lote huyo mwanamke akajibu hakika kama uishivyo bwana wangu mfalme hakuna ye yote anayeweza kugeuka kulia wala kushoto kutokana na cho chote anachosema bwana wangu mfalme
naam ni mtumishi wako yoabu ndiye aliyenifundisha kufanya hivi naye ndiye aliyeweka maneno haya yote kinywani mwa mtumishi wako
 mtumishi wako yaobu amefanya hivi ili kubadi li hali iliyopo
bwana wangu ana hekima kama ile ya malaika wa mungu hufahamu kila ki tu kinachotokea katika nchi
 mfalme akamwambia yoabu vyema sana nitalifanya jambo hili
nenda ukamlete kijana absalomu
 yoabu akaanguka kifudifudi mpaka ardhini kumpa mfalme heshima naye akambariki mfalme
yoabu akasema leo mtumishi wako anajua kuwa amepata kibali machoni pako bwana wangu mfalme kwa sababu mfalme amemjalia mtumishi wake ombi lake
 ndipo yoabu akaenda hadi geshuri akamrudisha absalomu yerusalemu
 lakini mfalme akasema lazima absalomu aende kwenye nyumba yake mwenyewe kamwe asiuone uso wangu
kwa hiyo absalomu akaenda kwenye nyumba yake na hakuuona samweli uso wa mfalme
 katika israeli yote hakuna mtu ye yote aliyesifiwa kwa uzuri wa sura kama absalomu
kuanzia utosi wa kichwa chake hadi wayo wa mguu wake hapakuwa na kasoro
 kila mara aliponyoa nywele za kichwa chake kwa kuwa alikuwa akinyoa mara kwa mara zilipokuwa zinamwia nzito alizipima uzito wake ulikuwa shekeli mia mbili kwa kipimo cha kifalme
 walizaliwa wana watatu na binti mmoja kwa absalomu
jina la bint yake aliitwa tamari naye akawa mwanamke mzuri wa sura
 absalomu akaishi miaka miwili huko yerusalemu pasipo kuuona uso wa mfalme
 basi absalomu akamwita yaobu kwa kusudi la kumtuma kwa mfalme lakini yoabu akakataa kuja kwa absalomu
ndipo akamwita tena mara ya pili lakini pia akakataa kuja
 ndipo akawaambia watumishi wa ke tazama shamba la yoabu liko jirani na langu naye ana shayiri humo
nendeni mkalitie moto
kisha watumishi wa absalomu wakalitia moto shamba hilo
 basi yoabu akaenda nyumbani kwa absalomu akamwambia kwa nini watumishi wako wametia moto shamba langu absalomu akamwambia yoabu tazama nilikutumia ujumbe na kusema njoo ili niweze kukutuma kwa mfalme kuuliza kwa nini nimekuja kutoka geshuri ingekuwa bora zaidi kwangu kama ningebaki huko huko sasa basi nataka kuuona uso wa mfalme na ikiwa nina hatia ya jambo lo lote basi na aniue
 basi yoabu akaenda kwa mfalme na kumwambia jambo hili
kisha mfalme akamwita absalomu naye akaingia ndani akasujudu uso wake mpaka ardhini mbele ya mfalme
naye mfalme akambusu absalomu
mipango ya hila ya absalomu baada ya muda absa lomu akajipatia magari ya vita na farasi pamoja na watu hamsini wa kupiga mbio mbele yake
 akawa anaamka asubuhi na mapema na kusimama kando ya barabara inayoelekea kwenye lango la mji
wakati wo wote alipokuja mtu ye yote mwenye mashtaka yanayohitaji kuletwa mbele ya mfalme kwa uamuzi absalomu nae angemwita na kumwuliza wewe unatoka mji upi naye angejibu mtumishi wako anatoka katika mojawapo ya makabila ya israeli
 kisha absalomu angemwambia tazama malalamiko a shekeli mia mbili kwa kipimo cha kifalme ni kama kilo 
yako ni ya haki na sawasawa lakini hakuna mwakilishi wa mfalme wa kukusikiliza
 absalomu angeongeza laiti tu ningeteuliwa kuwa mwamuzi katika nchi
ndipo kila mmoja mwenye mashtaka au shauri angekuja kwangu nami ningeona kwamba anapata haki
 pia wakati mtu ye yote alipomkaribia ili kusujudu mbele yake absalomu angenyoosha mkono wake na kumshika pia kumbusu
 absalomu akaendelea na tabia hii mbele ya waisraeli wote waliomjia mfalme kumwomba awapatie haki kwa hiyo absalomu akaiba mioyo ya watu wa israeli
 mnamo mwisho wa mwaka wa nne absalomu akamwambia mfalme naomba unipe ruhusa niende hebroni nikatimize nadhiri niliyomwekea bwana
 wakati mtumishi wako alipokuwa huko geshuri katika nchi ya aramu niliweka nadhiri hii i kiwa bwana atanirudisha yerusalemu nitamwabudu bwana huko hebroni
 mfalme akamwambia enenda kwa amani
hivyo akaenda hebroni
 kisha absalomu akatuma wajumbe kwa siri katika makabila yote ya israeli kusema mara mtakaposikia sauti ya tarumbeta basi semeni absalomu ni mfalme huko hebroni
 watu mia mbili kutoka yerusalemu walikuwa wamefuatana na absalomu
walikuwa wamealikwa kama wageni nao walikwenda kwa nia njema pasipo kujua lo lote
 wakati absalomu alipokuwa anatoa dhabihu pia akatuma aitwe ahithofe li mgiloni mshauri wa daudi aje kutoka gilo ambao ndio mji wake wa nyumbani
kwa hiyo mpango wa hila ukapata nguvu na idadi ya wali ofuatana na absalomu ikaongezeka
kukimbia kwa daudi mjumbe akaja na kumwambia daudi mioyo ya watu wa israeli inaambatana na absalomu
 ndipo daudi akawaambia maafisa wake wote waliokuwa pamoja naye huko yerusalemu njoni ni lazima tukimb ie la sivyo hakuna hata mmoja wetu atakayeokoka kutoka mkononi mwa absalomu
ni lazima tuondoke kwa haraka la sivyo atakuja mbio na kutupata atatuangamiza na kuupiga mji kwa upanga
 maafisa wa mfalme wakamjibu watumishi wako tu tayari kufanya lo lote mfalme bwana wetu analochagua
 mfalme akatoka pamoja na watu wa samweli nyumbani mwake wakimfuata lakini akawaacha masuria kumi ili kuangalia jumba la kifalme
 hivyo mfalme akaondoka pamoja na watu wote wakimfuata wakatua mahali mbali kiasi
 watu wake wote wakatembea wakampita wakiwa wamefuatana na wakerethi wote pia wapelethi pamoja na agiti wote mia sita waliokuwa wamefuatana naye kutoka gathi wakapita mbele ya mfalme
 mfalme akamwambia itai mgiti kwa nini ufuatane na sisi rudi ukakae pamoja na mfalme absalomu
wewe ni mgeni mkimbizi kutoka nchini mwako
 ulikuja jana tu
nami leo nikufanye utangetange pamoja nasi wakati sijui niendako rudi nawe ukawachukue watu wa kwenu
wema na uaminifu na viwe pamoja nawe
 lakini itai akamjibu mfalme hakika kama bwana aishivyo na kama mfalme bwana wangu aishivyo po pote mfalme bwana wangu atakapokuwa ikiwa ni kuishi au kufa hapo ndipo mtumishi wako atakapokuwa
 daudi akamwambia itai songa mbele endelea
kwa hiyo itai mgiti akaendelea pamoja na watu wake wote pia jamaa zote waliokuwa pamoja naye
 watu wote wa nje ya mji wakalia kwa sauti wakati watu wote walipokuwa wakipita
mfalme naye akavuka bonde la kidroni nao watu wote wakaelekea jangwani
 sadoki pia alikuwako kadhalika walawi wote waliokuwa pamoja naye walikuwa wamechukua sanduku la agano la mungu
wakaweka chini sanduku la mungu naye abiathari akatoa dhabihu mpaka watu wote walipokuwa wameondoka mjini
 kisha mfalme akamwambia sadoki rudisha sanduku la mung mjini
ikiwa nitapata kibali mbele ya bwana atanirudisha nami nitaliona tena pamoja na maskani ya bwana
 lakini kama yeye atasema mimi sipendezwi nawe basi mimi niko tayari yeye na anifanye cho chote aonacho chema kwake
 pia mfalme alimwambia kuhani sadoki je wewe si mwonaji rudi mjini kwa amani pamoja na mwanao ahim aasi na yonathani mwana wa abiathari
wewe na abiathari wachukueni wana wenu wawili
 nitasubiri kwenye vivuko katika jangwa mpaka neno litakapotoka kwenu kuniarifu
 kwa hiyo sadoki na abiathari wakarudisha sanduku la mungu mpaka yerusalemu na kukaa huko
 bali daudi akaendelea akapanda mlima wa mizeituni akaenda huku analia akiwa amefunika kichwa chak na bila viatu miguuni
watu wote waliokuw pamoja naye nao wakafunika vichwa vyao wakawa wanalia walipokuwa wakipanda
 basi daudi alikuwa ameambiwa ahithofeli alikuwa miongoni mwa washiriki wa shauri baya la absalomu
ndipo daudi akaomba akisema ee bwana geuza shauri la ahithofeli kuwa ujinga
 daudi alipofika kwenye kilele cha mlima mahali ambapo watu walikuwa wamezoea kumwabudu mungu hushai mwarki alikuwako huko kumlaki joho lake likiwa limeraruka na mavumbi kichwani mwake
 daudi akamwambia kama ukienda pamoja nami utakuwa mzigo kwangu
 lakini ikiwa utarudi mjini na kumwambia absalomu nitakuwa mtumishi wako ee mfalme nilikuwa mtumishi wa baba yako wakati uliopita lakini sasa nitakuwa mtumishi wako basi utaweza kunisaidia kwa kupinga shauri la ahithofeli
 je makuhani sadoki na abiathari hawatakuwa pamoja nawe waambie lo lote utakalosikia katika jumba la mfalme
 wana wao wawili ahimaasi mwana wa sadoki na yonathani mwana wa abiathari wako pamoja nao huko
watume kwangu na lo lote utakalosikia
 kwa hiyo hushai rafiki wa daudi akafika yerusalemu wakati absalomu alipokuwa anaingia mjini
daudi na siba daudi alipokuwa amekwenda umbali mfupi kupita kilele cha mlima akamkuta huko msimamizi siba wa shughuli za mefiboshethi akingojea kumlaki daudi
alikuwa na punda wawili wakiwa wametandikwa na kupakiwa mikate mia mbili maandazi mia ya zabibu kavu maandazi mia ya tini na kiriba cha divai
 mfalme daudi akamwuliza siba kwa nini umeleta vitu hivi siba akamjibu punda ni kwa ajili ya watu wa nyumba ya mfalme kupanda mikate na matunda ni kwa ajili ya watu kula nayo divai ni kwa kuwaburudisha watakaochoka jangwani
 kisha mfalme akauliza yuko wapi mwana wa bwana wako siba akamwambia anakawia yerusalemu kwa sababu anafikiri leo nyumba ya israeli itanirudishia utawala wa baba yangu
 ndipo mfalme akamwambia siba yote yaliyokuwa mali ya mefiboshethi sasa ni mali samweli yako
siba akasema nasujudu kwa unyenyekevu naomba nipate kibali mbele yako bwana wangu mfalme
shimei amlaani daudi mfalme daudi alipokuwa anakaribia bahurimu mtu mmoja kutoka katika ukoo huo huo kama jamaa ya sauli akatoka humo ambaye jina lake ni shimei mwana wa gera akawa analaani lipokuwa akitoka
 akamtupia daudi mawe na maafisa wote wa mfalme ingawa vikosi vyote na walinzi maalum walikuwa kulia na kushoto mwa daudi
 shimei alivyokuwa akilaani ak asema toka hapa toka hapa wewe mtu wa damu wewe mtu mbaya kabisa bwana amekulipiza kwa ajili ya damu yote uliyomwaga ya watu wa nyumba ya sauli ambaye nafasi yake umeimiliki wewe
bwana amekabidhi ufalme mkononi mwa mwanao absalomu
maangamizi yamekupata kwa sababu wewe ni mtu wa damu ndipo abishai mwana wa seruya akamwambia mfalme kwa nini huyu mbwa mfu amlaani bwana wangu mf alme niruhusu nivuke nikatilie mbali kichwa chake
 lakini mfalme akamwambia mna nini nami enyi wana wa seruya ikiwa analaani kwa sababu bwana amemwambia mlaani daudi nani awezaye kuuliza kwa nini unafanya hivi ndipo daudi akamwambia abishai na maafisa wake wote mwanangu yeye ambaye ametoka viunoni mwangu mwenyewe anajaribu kuuondoa uhai wangu
je si zaidi sana kwa huyu mbenyamini mwach eni acha alaani kwa maana bwana amemwambia afanye hivyo
 inawezekana kwamba bwana ataona dhiki yangu na kunilipa mema kwa ajili ya laana ninayopokea leo
 kwa hiyo daudi na watu wake wakaendelea na safari yao barabarani huku shimei akiwa anatembea pembezoni mwa kilima sambamba na daudi huku akimlaani na kumtupia daudi mawe na kumrushia mavumbi
 mfalme na watu wote aliokuwa pamoja nao wakafika kwenye kituo chao wakiwa wamechoka
mfalme akajiburudisha hapo
shauri la hushai na ahithofeli wakati huo absalomu pamoja na watu wote wa israeli wakafika yerusalemu naye ahithofeli alikuw pamoja naye
 ndipo hushai mwarki rafiki wa da udi akamwendea absalomu na kumwambia mfalme aishi maisha marefu mfalme aishi maisha marefu absalomu akamwuliza hushai je huu ndio upendo unaomwonyesha rafiki yako kwa nini hukufuatana na rafiki yako hushai akamwambia absalomu la hasha yeye aliyechaguliwa na bwana aliyechaguliwa na watu hawa atakayechaguliwa tena na watu wote wa israeli huyu ndiye nitakayekuwa wake nami nitabakia pamoja naye
 zaidi ya hayo nimtumikie nani je nisimtumikie mwana kama vile nilivyomtumikia baba yako ndivyo nitakavyokutumikia wewe
 absalomu akamwambia ahithofeli tupe shauri lako
tufanye nini ahithofeli akajibu kutana kimwili na masuria wa baba yako aliowaacha kuangalia jumba la kifalme
ndipo israeli yote itakaposikia kwamba umejifanya chukizo kwa baba yako nayo mikono ya kila mmoja aliye pamoja nawe itatiwa nguvu
 kwa hiyo wakasimika hema kwa ajili ya absalomu juu ya paa naye akakutana kimwili na ma suria wa baba yake mbele ya israeli wote
 ilikuwa katika siku hi zo shauri lililotolewa na ahithofeli lilikuwa kama lile ambalo limeulizwa kwa mungu
ndivyo daudi na absalomu walivyoyaheshimu mashauri yote ya ahithofeli
ahithofeli akamwambia absalomu nipe ruhusa niwachague watu kumi na mbili elfu na waanze safari usiku huu huu kumfuatia daudi
 nitamshambulia wakati akiwa amechoka na ni dhaifu
nitampiga na hofu na kisha watu wote walio pamoja naye watakimbia
nitampiga mfalme peke yake na kuwarudisha watu wote kwako
kifo cha mtu yule unayemtafuta kitamaanisha kurudi kwa wote hakuna hata mtu mmoja atakayeumizwa
 mpango huu ulionekana mzuri kwa absalomu na kwa wazee wote wa israeli
 lakini absalomu akasema pia mwiteni hushai mwarki ili tuweze kusikia anachokisema
 hushai alipokuja absalomu akasema ahithofeli ametoa shauri hili
je tufanye anavyosema kama sivyo tupe maoni yako
 hushai akamjibu absalomu shauri la ahithofeli alilotoa halif ai kwa wakati huu
 unamfahamu baba yako na watu wake ni wapiganaji hodari nao ni wakali kama dubu mwitu aliyepokonywa watoto wake
zaidi ya samweli hayo baba yako ni mpiganaji mahiri usiku hatalala pamoja na vikosi
 hata sasa amefichwa ndani ya pango au mahali pengine kama atatangulia kushambu lia vikosi vyako ye yote asikiaye habari hii atasema kuna machinjo makubwa miongoni mwa vikosi vinavyomfuata absalomu
 basi hata yule askari hodari kuliko wengine wote ambaye moyo wake ni kama wa simba atayeyuka kwa hofu kwa maana israeli yote wanajua kwamba ba ba yako ni mpiganaji na kwamba wale walio pamoja naye ni watu hodari
 kwa hiyo nakushauri israeli wote na wakusanyikie kwako ku anzia dani hadi beer sheba katika wingi wao jinsi walivyo kama mchanga wa ufuoni mwa bahari wewe mwenyewe ukiwaongoza vitani
 ndipo tutakapomshambulia po pote atakapoonekana nasi tutamwangukia kama umande unavyoshuka juu ya ardhi
yeye mwenyewe wala watu wake hakuna atakayeachwa hai
 kama atakimbilia katika mji wo wote basi israeli wote watazungushia mji ule kamba nasi tutauburuta mji huo paka bondeni hadi isionekane hata changarawe ya huo mji
 absalomu na watu wote wa israeli wakasema shauri la hus hai mwarki ni jema zaidi kuliko lile la ahithofeli
kwa maana bwana alikuwa amekusudia kupinga shauri nzuri la ahithofeli ili kuleta maafa juu ya absalomu
 hushai akawaambia makuhani sadoki na abiathari ahithofeli amemshauri absalomu na wazee wa israeli kufanya kadha wa kadha lakini mimi nimewashauri wao kufanya kadha wa kadha
 sasa tumeni ujumbe haraka na kumwambia daudi usiku huu usilale kwenye vivuko katika jangwa vuka bila kukosa la sivyo mfalme pamoja na watu wote waliofuatana naye watamezwa
 yonathani na ahim aasi walikuwa wakingoja huko en rogeli naye mtumishi mmoja wa kike akawa anakwenda kuwapasha habari nao wakawa wanakwenda kumwambia mfalme daudi kwa maana wasingetaka kujihatarisha kuonekana wakiingia mjini
 lakini kijana mmoja mwanaume akawaona naye akamwambia absalomu
basi wote wawili wakaondoka haraka wakaenda mpaka kwenye nyumba ya mtu mmoja huko bahurimu
mtu huyo alikuwa na kisima katika ua wa nyumba yake nao yonathani na ahimaasi wakateremka ndani ya kisima hicho
 mkewe akachukua mfuniko akauweka kwenye mdomo wa kile kisima na kuanika nafaka juu yake
wala hakuna mtu ye yote aliyefahamu cho chote kuhusu jambo hili
 watu wa absalomu walipofika kwa huyo mwanamke wakamwuliza wako wapi ahimaasi na yonathani huyo mwanamke akawajibu walivuka kijito
watu wa absalomu wakapekua lakini hawakuwaona hata mmoja hivyo wakarudi yerusalemu
 baada ya watu hao ku ondoka wale watu wawili yaani yonathani na ahimaasi wakapanda kutoka mle kisimani na kwenda kumpasha mfalme daudi habari
wakamwambia ondoka uvuke haya maji haraka ahithofeli ameshauri kadha wa kadha dhidi yako
 kwa hiyo daudi na watu wote aliokuwa nao waliondoka na kuvuka yordani
kufika wakati wa mapambazuko hapakuwa na mtu hata mmoja ambaye alikuwa hajavuka mto yordani
 ahithofeli alipoona kwamba shauri lake halikufuatwa akatandika punda wake akaondoka kwenda nyumbani kwake kwenye mji wake
akaiweka nyumba ya ke katika utaratibu kisha akajinyonga mwenyewe
hivyo akafa na akazikwa katika kaburi la baba yake
 daudi akaenda mahanaimu naye absalomu akavuka yordani pamoja na watu wote wa israeli
 absalomu alikuwa amemweka amasa juu ya jeshi adala ya yoabu
amasa alikuwa mwana wa mtu mmoja aliyeitwa yetheri mwishmaeli ambaye alikuwa amemwoa abigaili binti nahashi dada yake seruia mamaye yaobu
 waisraeli na absalomu wakapiga kambi huko nchi ya gileadi
 daudi alipofika mahana imi shobi mwana wa nahashi kutoka raba ya waamoni makiri mwana wa amieli kutoka lo debari na barzilai mgileadi kutoka rogelimu wakaleta matandiko ya kitandani mabakuli na vyombo vya mfinyanzi
walileta pi ngano na shayiri unga na bisi maharage na kunde asali na maziwa yaliyoganda kondoo na jibini kutoka kwenye maziwa ya ng ombe kwa ajili ya daudi na watu wake ili wale
kwa maana walisema watu wameona njaa tena wa mechoka na wamepata kiu huko jangwani
kifo cha absalomu daudi akakusanya watu aliokuwa nao na kuweka majemadari wa maelfu na majemadari wa mamia
 daudi akatuma vikosi samweli vya askari theluthi moja ilikuwa chini ya amri ya yoabu theluthi ya pili chini ya abishai mwana wa seruya nduguye yoabu na theluthi ya tatu chini ya itai mgiti
mfalme akaviambia vikosi hakika mimi mwenyewe nitakwenda pamoja nanyi
 lakini watu wakasema haikupasi kwenda ikiwa sisi tutalazimika kukimbia wao hawatatujali
hata kama nusu yetu tukifa hawatajali lakini wewe una thamani ya watu kama sisi kumi elfu
ingekuwa bora zaidi kwako basi kutupatia msaada kutoka mjini
 mfalme akajibu nitafanya lo lote linaloonekana jema zaidi kwenu
kwa hiyo mfalme akasimama kando ya lango wakati watu wote wakitoka nje kwa makundi ya mamia na maelfu
 mfalme akawaamuru yoabu abishai na itai iweni wapole kwa kijana absalo mu kwa ajili yangu
vikosi vyote vikasikia mfalme akitoa amri kwa kila jemadari kumhusu absalomu
 jeshi likatoka kwenda kwenye uwanja wa vita kupigana na israeli hivyo vita vikapiganwa katika msitu wa efraimu
 huko jeshi la israeli likashindwa na watu wa daudi siku hiyo majeruhi walikuwa wengi kiasi cha watu ishirini elfu
 vita vikaenea nchi nzima msitu uliua watu wengi zaidi siku hiyo kuliko waliouawa kwa upanga
 basi ikawa absalomu alikutana na watu wa daudi
yeye alikuwa amepanda nyumbu wake naye nyumbu alipopita chini ya matawi yaliyosongana ya mwaloni mkubwa kichwa cha absalomu kilinaswa kwenye mti
akaachwa ananing inia hewani wakati nyumbu aliyekuwa amempanda aliendelea kwenda
 mmojawapo wa wale watu alipoona akamwambia yoabu nimemwona absalomu akining inia kwenye mti wa mwaloni
 yoabu akamwambia huyo mtu nini ulimwona absalomu kw nini hukumpiga papo hapo mpaka chini ndipo ningekupa shekeli kumia za fedha na mkanda wa askari shujaa
 lakini huyo mtu akajibu hata kama ungenipimia shekeli elfub mikononi mwangu nisingeinua mkono wangu dhidi ya mwana wa mfalme
tukiwa tunasikia mfalme alikuagiza wewe na abishai pamoja na itai akisema mlindeni kijana absalomu kwa ajili yangu
 nami kama ningekuwa nimemtendea kwa hila a shekeli kumi za fedha ni sawa na gramu 
b shekeli elfu za fedha ni sawa na kilo 
 na hakuna lo lote linalof ichika kwa mfalme wewe mwenyewe ungejitenga nami
 yoabu akasema mimi sitapoteza muda hapa pamoja nawe hivyo akachukua mikuki mitatu mkononi mwake na kumchoma nayo absalomu kwenye moyo alipokuwa angali hai akiwa ananing inia katika ule mwaloni
 nao wabeba silaha kumi wa yoabu wakamzunguka absalomu wakampiga na kumwua
 kisha yaobu akapiga tarumbeta navyo vikosi vikaacha kuwafuata israeli kwa maana yoabu aliwasimamisha
 wakamchukua absalomu wakamtupa katika shimo kubwa huko msituni na kulundika undo kubwa la mawe juu yake
huko nyuma waisraeli wote wakakimbilia nyumbani kwao
 wakati wa uhai wa absalomu alikuwa amechukua nguzo na kuis imamisha katika bonde la mfalme kwa maana alifikiri sina mwana atakayeendeleza kumbukumbu ya jina langu
akaita nguzo hiyo kwa jina lake mwenyewe
nayo inaitwa mnara wa ukumbusho wa absalomu mpaka leo
daudi aomboleza kifo cha absalomu basi ahimaasi mwana wa sadoki akasema niruhusu mimi nikimbie na kumpelekea mfalme habari kwamba bwana amemwokoa mfalme kutoka mkononi mwa adui zake
 yoabu akamwambia ahimaasi leo si wewe utakayepeleka habari
unaweza kupeleka habari wakati mwingine lakini leo haikupasi kupeleka kwa sababu mwana wa mfalme amekufa
 ndipo yoabu akamwambia mtu mmoja mkushi nenda ukamwambie mfalme kile ulichoona
mkushi akasujudu mbele ya yoabu akaondoka mbio
 ahimaasi mwana wa sadoki akamwambia tena yoabu liwalo na liwe tafadhali niruhusu nikimbie nyuma ya huyo mkushi
lakini yoabu akajibu mwanangu mbona wataka kwenda wewe huna habari yo yote itakayokupatia tuzo
 ahimaasi akasema liwalo na liwe nataka kukimbia
kwa hiyo yaobu akamwambia haya kimbia ndipo ahimaasi akakimbia kufuata njia ya kupitia tambarare na akafika kabla ya huyo mkushi
 wakati daudi alipokuwa ameketi kati ya lango la ndani na la nje mlinzi akapanda juu ya samweli paa la lango kupitia ukutani
alipotazama nje akaona mtu mmoja akikimbia peke yake
 mlinzi akampaazia mfalme sauti na kumpa taarifa
mfalme akasema ikiwa yuko peke yake lazima atakuwa na habar njema
naye yule mtu akazidi kujongea karibu
 kisha mlinzi akaona mtu mwingine anakuja akikimbia akam wita bawabu tazama mtu mwingine anakuja akikimbia peke yake mfalme akasema lazima atakuwa analeta habari njema pia
 mlinzi akasema ni naona kuwa yule wa kwanza anakimbia kama ahimaasi mwana wa sadoki
mfalme akasema yeye ni mtu mwema
analeta habari njema
 ndipo ahimaasi akamwita mfalme akasema mambo yote ni mema akasujudu mbele ya mfalme uso wake mpaka ardhini akasema ahimidiwe bwana mungu wako yeye aliyewatoa watu wale walioinua mikono yao dhidi ya mfalme bwana wangu
 mfalme akauliza je huyo kijana absalomu yuko salama
ahimaasi akajibu kulikuwa na machafuko mengi mara tu yoabu alipokuwa anataka kumtuma mtumishi wa mfalme pamoja nami mtumishi wako lakini sijui ilikuwa nini mfalme akasema simama kando na usubiri hapa
basi akasogea kando na kusimama hapo
 ndipo huyo mkushi akawasili na kusema mfalme bwana wangu siki habari njema leo bwana amekuokoa kutoka kwa wale wote walioinuka dhidi yako
 mfalme akamwuliza huyo mkushi je kijana absalomu yuko salama huyo mkushi akajibu adui wa mfalme bwana wangu na wote wale walioinuka kukudhuru na wawe kama huyo kijana
 mfalme akatetemeka
akapanda chumbani juu kupitia langoni akili a
alipokuwa akienda akasema ee mwanangu absalomu mwanangu mwanangu absalomu laiti ningekufa badala yako ee absalomu mwanangu mwanangu yoabu amkemea mfalme yoabu akaambiwa mfalme analia na kumwombolezea absalomu
 kwa jeshi lote ushindi wa siku ile ukageuka kuwa maombolezo kwa sababu siku ile vikosi vilisikia ikisemwa mfalme anahuzunika kwa ajili ya mwanawe
 siku ile watu wakaingia mjini kimya kama vile waingiavyo kwa aibu watu waliokimbia kutoka vitani
 mfalme akafunika uso wake akalia kwa sauti akisema ee mwanangu absalomu ee absalomu mwanangu mwanangu kisha yoabu akaingia nda ni ya nyumba ya mfalme na kusema leo umewaaibisha watu wako wote waliookoa maisha yako maisha ya wanao na binti zako maisha ya wake zako na masuria wako
 unawapenda wale wanaokuchukia na unawachukia wale wanaokupenda
leo umeonyesha wazi kwamba majemadari wako na wa tu wao hawana maana kwako
naona kwamba ungefurahi kama absalomu angekuwa hai leo na sisi sote tuwe tumekufa
 sasa utoke nje ukawatie moyo watu wako
naapa kwa bwana kwamba ikiwa hutatoka nje hakuna mtu atakayesalia pamoja nawe ifikapo leo jioni
hi itakuwa mbaya zaidi kwako kuliko maafa yote yaliyokupata tangu ujana wako hadi sasa
 kwa hiyo mfalme akaondoka akaketi kitini pake penye lango
watu walipoambiwa mfalme ameketi langoni watu wote wakamjia
daudi arudi yerusalemu wakati huo waisraeli walikuwa wamekimbilia nyumbani kwao
 katika makabila yote ya israeli watu walikuwa wanabishana wao kwa wao wakisema mfalme alituokoa kutoka mkononi mwa adui zetu yeye ndiye aliyetuokoa kutoka mikononi mwa wafilisti
lakini sasa mfalme ameikimbia nchi kwa sababu ya absalomu naye absalomu tuliyemtia mafuta atutawale amekufa vit ani
basi mbona hamsemi lo lote kuhusu kumrudisha mfalme mfalme daudi akapeleka ujumbe huu kwa makuhani sadoki na abiathari kusema waulizeni wazee wa yuda kwa nini muwe wa mwisho kumrudisha mfalme katika jumba lake la kifalme maadam kile kinachosemwa katika israeli yote kimemfikia mfalme katika makao yake ninyi ni ndugu zangu nyama yangu na damu yangu mwenyewe
kwa hiyo kwa nini mwe wa mwisho kumrudisha mfalme nanyi mwambieni amasa je wewe si nyama yangu mwenyewe na damu yangu mungu na anishughulikie tena kwa ukali kama kuanzia sasa na kuendelea wewe si jemadari wa jeshi langu mahali pa yoabu aliipata mioyo ya watu wote wa yuda samweli kama vile walikuwa mtu mmoja
wakapeleka ujumbe kwa mfalme kuse ma rudi wewe na watu wako wote
 ndipo mfalme akarudi akaenda hadi kufikia yordani
basi watu wa yuda walikuwa wamekuja mpaka gileadi ili kutoka kwenda kumlaki mfalme na kumvusha mto yordani
 shimei mwana wa gera wa kabila la benyamini kutoka bahurimu akaharakisha kutelemka pamoja na watu wa yuda ili kumlaki mfalme daudi
 pamoja naye walikuwapo wabenyamini elfu moja wakiwa wamefuatana na siba msimamizi wa nyumba ya sauli pia wanawe kumi na watano na watumishi ishirini
wakaharakisha kwenda yordani mahali mfalme alipokuwa
 wakavuka kivuko ili kuwachukua watu wa nyumbani mwa mfalme ili kuwavusha na kufanya kila kitu alichotaka
shimei mwana wa gera alipovuka yordani akaanguka kifudifudi mbele ya mfalme na kumwambia bwana wa ngu na asinihesabie hatia
usikumbuke jinsi mtumishi wako alivyofanya kosa siku ile bwana wangu mfalme alipoondoka yerusalemu
mfalme aliondoe moyoni mwake
 kwa maana mimi mtumishi wako najua nimefanya dhambi lakini leo nimekuja hapa kama wa kwanza wa nyumba yote ya yosefu kushuka na kumlaki bwana wangu mfalme
 ndipo abishai mwana wa seruya akasema je shimei hapaswi kuuawa kwa ajili ya hili alimlaani mpakwa mafuta wa bwana
 daudi akajibu mimi nina nini nanyi enyi wana wa seruya leo hii mmekuwa adui zangu je leo kuna ye yote atakayeuawa katika israeli je mimi sijui kuwa leo ndimi mfalme katika israeli yote basi mfalme akamwambia shimei hutakufa
naye mfalme akamwahidi kwa kiapo
 pia mefiboshethi mwana wa sauli akashuka kwenda kumlaki mfalme
hakuwa amenawa miguu wala kunyoa ndevu zake wala kufua nguo zake tangu siku mfalme alipoondoka yerusalemu mpaka siku aliporudi ile salama
 wakati alipotoka yerusalemu kuja kumlaki mfalme mfalme akamwuliza mefiboshethi kwa nini hukufuatana nami akasema bwana wangu mfalme maadam mimi mtumishi wako ni kiwete nilisema nitandikiwe punda wangu nimpande ili niweze kwenda pamoja na mfalme lakini siba mtumishi wangu akanisaliti
 naye amemchongea mtumishi wako kwa bwana wangu mfalme
bwana wa ngu mfalme ni kama malaika wa mungu kwa hiyo fanya lo lote linalokupendeza
 wazao wote wa baba yangu hawastahili kitu kingine isipokuwa kifo kutoka kwa bwana wangu mfalme lakini ulimpa mtumishi wako nafasi miongoni mwa wale waliokula mezani pako
je ninayo haki gani kumwomba mfalme zaidi ya hayo mfalme akamwambia kwa nini useme zaidi naamuru wewe na siba mgawanye mashamba
 mefiboshethi akamwambia mfalme mruhusu achukue kila kitu kwa kuwa sasa bwana wangu mfalme amerudi nyumbani salama
 barzilai mgileadi pia akashuka kutoka rogelimu ili kuvuka yordani pamoja na mfalme na kumsindikiza kutoka huko
 basi barzilai alikuwa mzee sana mwenye umri wa miaka themanini
alikuwa amempatia mfalme mahitaji wakati alipokuwa anai shi mahanaimu kwa huko alikuwa mtu tajiri sana
 mfalme akamwambia barzilai vuka pamoja nami na ukae nami huko yerusalemu nami nitakuptia mahitaji yako
 lakini barzilai akam jibu mfalme je nitaishi miaka mingine mingapi hata nipande kwenda yerusalemu pamoja na mfalme sasa nina miaka themanini
je naweza kutofautisha kati ya lililo jema na lililo baya je mtumishi wako anaweza kujua ladha ya kile anachokula au anachokunywa je bado naweza kusikiliza sauti za waimbaji wa kiume na za wanawake kwa nini mtumishi wako aongeze mzigo kwa bwana wangu mfalme mtumishi wako atavuka yordani pamoja na mfalme kwa umbali mfupi tu lakini kwa nini mfalme anizawadie kwa namna hii mruhusu mtumishi wako arudi kwamba mimi nikafie katika mji wangu mwenyewe karibu na kaburi la baba na mama yangu
lakini yupo hapa mtumishi wako kimhamu
mruhusu avuke yordani pamoja na bwana wangu mfalme
mtendee lo lote linalokupendeza
 mfalme akamwambia barzilai kimhamu atavuka yordani pamoja nami nami nitamtendea lo lote litakalokupendeza
nawe kitu cho chote unachotaka kutoka kwangu nitakutendea
 kwa hiyo watu wote wakavuka yordani kisha mfalme akavuka
mfalme akambusu barzilai na kumbariki ba rzilai akarudi nyumbani kwake
 mfalme alipovuka kwenda gilgali samweli kimhamu alivuka pamoja naye
vikosi vyote vya yuda na nusu ya vikosi vya israeli vilimvusha mfalme
 baada ya kitambo kidogo watu wote wa israeli wakaja kwa mfal me na kumwambia kwa nini ndugu zetu watu wa yuda wamemrudisha mfalme kwa siri bila kutushirikisha na kumvusha ng ambo ya yordani yeye na nyumba yake pamoja na watu wake wote watu wote wa yuda wakawajibu watu wa israeli tulifanya hivi kwa sababu mfalme ni jamaa yetu wa karibu
kwa nini mnakasirikia jambo hili je tumekula kitu cho chote cha mfalme je tumejichukulia kitu cho chote kwa ajili yetu wenyewe ndipo watu wa israeli wakawajibu watu wa yuda tunayo haki mara kumi kwa mfalme sisi tunahusika zaidi na daudi ku liko ninyi
kwa nini basi mnatudharau je hatukuwa wa kwanza kuzungumza kuhusu kumrudisha mfalme nyumbani lakini watu wa yuda wakajibu kwa ukali hata zaidi kuliko watu wa israeli
sheba aasi dhidi ya daudi basi kulikuwa na mtu mbaya sana aliyeitwa sheba mwana wa bikri mbenyamini aliyekuwako huko
akapiga tarumbeta na kupaza sauti hatuna fungu katika daudi wala hatuna sehemu katika mwana wa kila mtu aende hemani mwake enyi israeli kwa hiyo watu wote wa israeli wakamwacha daudi na kumfuata sheba mwana bikri
lakini watu wa yuda wakawa karibu na mfalme wao katika safari yote kutoka yordani mpaka yerusalemu
 daudi aliporudi katika jumba lake la kifalme huko yerusalemu aliwachukua wale masuria kumi aliokuwa amewaacha ili kuangalia jumba la kifalme na kuwaweka ndan ya nyumba chini ya ulinzi
akawapa mahitaji yao lakini hakukutana nao kimwili
waliwekwa ki fungoni wakaishi kama wajane mpaka kifo chao
 ndipo mfalme akamwambia amasa waite watu wa yuda waje kwangu katika muda wa siku tatu nawe mwenyewe uwepo hapa
 lakini amasa alipokwenda kuwaita yuda alichukua muda mrefu zaidi ya ul mfalme aliokuwa amemwekea
 daudi akamwambia abishai sasa sheba mwana wa bikri atatulet ea madhara zaidi kuliko alivyofanya absalomu
wachukue watu wa bwana wako na umfuatie la sivyo atapata mji wenye ngome na kututoroka
 hivyo watu wa yoabu wakerethi na wapelethi pamoja na wapiganaji mashujaa wote wakaondoka chini ya uongozi wa abishai
waka toka yerusalemu ili kumfuata sheba mwana wa bikri
 wakati walipokuwa kwenye mwamba mkubwa huko gibeoni amasa alikuja kuwalaki
yoabu alikuwa amevaa mavazi yake ya kijeshi juu yake alifunga mkanda kwenye kiuno wenye upanga ndani ya ala
alipokuwa akienda mbele ule upanga ukaanguka kutoka kwenye ala
 yoabu akamwambia amasa u hali gani ndugu yangu kisha yoabu akamshika amasa ndevu kwa mkono wake wa kuume ili ambusu
 amasa hakuona upanga uliokuwa mkononi mwa yoabu naye yoabu akamchoma nao tumboni nayo matumbo yake yakamwagika chini
pasipo kuchomwa mara ya pili amasa akafa
basi yoabu na abishai nduguye wakamfuatia sheba mwana wa bikri
 mmoja wa watu wa yoabu akasimama kando ya amasa akasema ye yote ampendaye yoabu na ye yote aliye upande wa daudi na amfuate yoabu amasa alikuwa akigaagaa katika damu yake katikati ya barabara mtu mmoja akaona kwamba vikosi vyote vilikuwa vinasimama pale
huyo mtu alipotambua kwamba kila aliyefika pale amasa alipokuwa alisimama alimburuta amasa kutoka barabarani mpaka kwenye shamba na kutupia nguo juu yake
 baada ya amasa kuondolewa kutoka barabarani watu wote walienda pamoja na yoabu kumfuatia sheba mwana wa bikri
 sheba akapita katika makabila yote ya israeli hadi abeli beth maaka na kupitia eneo lote la wabikri ambao walijikusanya pamoja na kumfuata
 vikosi vyote vya yoabu vikaja na kumhusuru sheba mwana wa bikri huko abeli beth maaka
wakauzingira mji kwa kuweka vikosi vya askari ili kukabiliana na ngome ya mji
walipokuwa wanagongagonga ukuta ili kuubomoa na kuuangusha chini mwanamke mmoja mwenye busara akaita kutoka ndani ya mji akisema sikilizen i sikilizeni mwambieni yoabu aje hapa ili niweze kuzungumza naye yoabu alikwenda mbele yake akamwuliza wewe ni yoabu akamjibu mimi ndiye yule mwanamke akamwambia sikiliza kile samweli mtumishi wako atakachokuambia
akamwambia ninasikiliza
 huyo mwanamke akaendelea kusema zamani za kale waliku wa wakisema wakaulize ushauri huko abeli hivyo kulimaliza lile shauri
 sisi ni watu wa amani na waaminifu katika israeli
wewe unajaribu kuharibu mji ambao ni mama katika israeli
kwa nini unataka kumeza urithi wa bwana yoabu akajibu hilo liwe mbali nami
hilo liwe mbali nami kumeza au kuharibu
 hivyo sivyo ilivyo
mtu mmoja jina lake sheba mwana wa bikri kutoka nchi ya vilima vya efraimu ameinua mkono wake dhidi ya mfalme dhidi ya daudi
nikabidhini mtu huyu mmoja nami nitajiondoa katika mji huu
huyu mwanamke akamwambia yoabu kichwa chake mtatupiwa kupitia juu ya ukuta
 ndipo huyo mwanamke akaenda kwa watu wote akiwa na ushauri wake wa busara nao wakakata kichwa cha sheba mwana wa bikri na kumtupia yoabu
kwa hiyo yoabu akapiga tarumbeta na watu wake wakatawanyika kutoka mjini kila mmoja akirejea nyumbani kwake
naye yoabu akarudi kwa mfalme huko yerusalemu
 yoabu alikuwa mkuu wa jeshi lote la israeli
benaya mwana wa yehoyada alikuwa juu ya wakerethi na wapelethi adoniramu alikuwa kiongozi wa wale waliofanya kazi ya kulazimishwa yehoshafati mwana wa ahiludi alikuwa mweka kumbukumbu shevaa alikuwa mwandishi sadoki na abiathari walikuwa makuhani na ira myairi alikuwa kuhani wa daudi
wagibioni wanalipiza kisasi wakati wa utawala wa daudi kulikuwa na njaa kwa miaka mitatu mfululizo kwa hiyo daudi akautaf uta uso wa bwana
bwana akasema ni kwa sababu ya sauli na nyumba yake iliyotiwa madoa ya damu kwa sababu aliwaua wagibioni
 mfalme akawaita wagibioni na kuzumgumza nao
wagibioni hawakuwa wa wana wa israeli ila walikuwa mabaki ya waamori
waisrae li walikuwa wameapa kuwaacha hai lakini sau li katika wivu wake kwa ajili ya israeli na yuda alikuwa amejaribu kuwaangamiza
 daudi akawauliza wagibioni a sheva ambaye mahali pengine ametajwa kwa jina la shausha nya
 fal
 niwatendee nini nitawa ridhishaje ili mbariki urithi wa bwana wagibioni wakamjibu hatuna haki ya kudai fedha wala dhahabu kutoka kwa sauli au jamaa yake wala hatuna haki ya kumwua mtu ye yote katika israeli
daudi akawauliza mnataka niwafanyie nini wakamjibu mfalme kwa habari ya mtu aliyetuangamiza na kufanya hila mbaya dhidi yetu ili kwamba tuangamizwe na tusiwe na ye yote katika israeli tupatieni wazao wake saba wa kiume tuwaue hadharani mbele za bwana huko gibea ya sauli aliyekuwa amechaguliwa na bwana
basi mfalme akasema nitawakabidhi kwenu
 mfalme akamhifadhi mefiboshethi mwana wa yonathani mwana wa sauli kwa sababu ya kile kiapo mbele za bwana kati ya daudi na yonathani
 lakini mfalme akamchukua armoni na mefiboshethi wana wawili wa rispa binti ahiya ambao alikuwa am emzalia sauli pamoja na wana watano wa merabu binti sauli aliokuwa amemzalia adrieli mwana wa barzilai mmeholathi
 akawakabidhi kwa wagibioni ambao waliwaua na kuwaweka wazi juu ya kilima mbele ya bwana
wote saba walianguka kwa pamoja waliuawa katika siku za kwanza za mavuno mara tu uvunaji wa shayiri ulipokuwa unaanza
 rispa binti ahiya akachukua nguo ya gunia akajitandikia juu ya mwamba
kuanzia mwanzo wa mavuno mpaka mvua ziliponyesha juu ya miili ya hao waliouawa rispa hakuruhusu ndege wa angani kuwagusa wakati wa mchana wala wanyama wa mwitu wakati wa usiku
 daudi alipoambiwa kile ri spa binti ahiya suria wa sauli alichokuwa amekifanya alikwenda akachukua mifupa ya sauli na mwanawe yonathani kutoka kwa watu wa yabeshi gileadi walikuwa wameichukua kwa siri kutoka katika uwanja wa watu wote huko beth shani mahali ambapo wafilisti walikuwa wamewatundika baada ya kumwua sauli huko gilboa
 daudi akaileta mifupa ya sauli na ya mwanawe yonathani kutoka huko pia mifupa ya wale ambao walikuwa wameuawa na kutupwa ilikusanywa
 wakazika mifupa ya sauli na ya mwanawe yonathani katika kaburi la kishi babaye sauli huko sela katika nchi ya benyamini nao wakafanya kila kitu mfalme alichoagiza
baada samweli ya hayo mungu akajibu maombi kwa ajili ya nchi
vita dhidi ya wafilisti
 kwa mara nyingine tena kulikuwa na vita kati ya wafilisti na israeli
daudi akashuka pamoja na watu wake ili kupigana dhidi ya wafilisti naye akawa amechoka sana
 naye ishbi benobu mmoja wa wazao wa warefaia ambaye mkuki wake wa shaba ulikuwa na uzito wa shekeli b ambaye alikuwa amejifunga upanga mpya alisema angemwua daudi
 lakini abishai mwana wa seruya akaja kumwokoa daudi akampiga huyo mfilisti na kumwangusha chini na kumwua
ndipo watu wakamwapia daudi wakisema kamwe hutakwenda tena nasi vitani ili kwamba taa ya israeli isije ikazimwa
 baada ya muda kukawa na vita nyingine na wafilisti huko gobu
wakati huo sibekai mhushathi akamwua safu mmoja wa wazao wa warefai
 katika vita nyingine na wafilisti huko gobu elihana mwana wa yaare origemu mbethlehemu alimwua nduguye goliathi mgiti ambaye mkuki wake ulikuwa na mpini kama mti wa mfumaji
 katika vita vingine tena vilivyopiganwa huko gathi kulikuwako jitu kubwa sana refu lililokuwa na vidole sita katika kila mkono na vidole sita kila mguu ju mla vidole ishirini na vinne
vile vile alikuwa mzao wa warefai
 alipowadhihaki israe li yonathani mwana wa shama nduguye daudi akamwua
 hawa wanne walikuwa wazao wa warefai katika gathi nao walianguka katika mikono ya daudi na watu wake
wimbo wa daudi wa sifa daudi akamwimbia bwana maneno ya wimbo huu hapo bwana alipomwokoa kutoka katika mkono wa adui zake wote pia kutoka katika mkono wa sauli
 akasema
bwana ni mwamba wangu ngome yangu na mwokozi wangu mungu wangu ni mwamba wangu ambaye kwake nakimbilia
ngao yangu na pembe ya wokovu wangu
yeye ni ngome yangu kimbilio langu na mwokozi wangu a warefai yaani majitu
b shekeli za shaba ni sawa na kilo tatu na nusu kg
 huniokoa kutoka kwa watu wenye jeuri
 namwita bwana yeye anayestahili kusifiwa nami ninaokolewa kutoka kwa adui zangu
 mawimbi ya mauti yalinizunguka maji mengi ya ghafula ya uharibifu yalinifunika
 kamba za kuzimua zilinizunguka mitego ya kifo ilinikabili
 katika shida yangu nilimwita bwana nilimwita mungu wangu
kutoka hekaluni mwake alisikia sauti yangu kilio changu kikafika masikioni mwake
 dunia ilitetemeka na kutikisika misingi ya mbingu ilitikisika vilitetemeka kwa sababu alikuwa amekasirika
 moshi ukapanda kutoka puani mwake moto ulao ukatoka kinywani mwake makaa ya moto yawakayo kwa nguvu yalitoka humo
 akazipasua mbingu akashuka chini mawingu meusi yalikuwa chini ya miguu yake
 alipanda juu ya kerubi akaruka akapaa juu kwa mbawa za upepo
 alifanya giza kuwa kitu chake cha kujifunika mawingu meusi ya mvua ya angani
 kutokana na mng ao wa uwepo wake mawingu yalisogea ikanyesha mvua ya mawe na umeme wa radi
 bwana alinguruma kutoka mbinguni sauti ya aliye juu ilisikika
 aliipiga mishale akatawanya adui umeme wa radi na kuwakimbiza
 mabonde ya bahari yalifunuliwa na misingi ya dunia ikawa wazi kwa kukaripia kwake bwana kwa uvumi wa pumzi kutoka puani mwake
 alinyoosha mkono kutoka juu na kunishika alinitoa kutoka katika kilindi cha maj makuu
 aliniokoa kutoka watesi wangu mwenye nguvu nyingi kutoka adui zangu waliokuwa na nguvu nyingi kuliko mimi
 walinikabili katika siku ya msiba wangu lakini bwana alikuwa msaada wangu
 alinileta nje mahali penye nafasi tele a kuzimu hapa ina maana sheol kwa kiebrania samweli akaniokoa kwa sababu alipendezwa nami
 bwana alinitendea kwa kadiri ya uadilifu wangu
kwa kadiri ya usafi wa mikono yangu amenilipa
 kwa maana nimezishika njia za bwana sijatenda ubaya ni kamwacha mungu wangu
 sheria zake zote zi mbele yangu wala sijayaacha maagizo yake
 nimekuwa sina hatia mbele zake nami nimejilinda nisitende dhambi
 bwana amenilipa sawa sawa na uadilifu wangu sawa sawa na usafi wangu machoni pake
 kwa yeye aliye mwaminifu unajionyesha kuwa mwaminifu kwa asiye na hatia unajionyesha kuwa asiye na hatia kwa aliye mtakatifu unajionyesha kuwa mtakatifu lakini kwa aliyepotoka unajionyesha kuwa mkaidi
 wewe huwaokoa wanyenyekevu lakini macho yako ni juu ya wenye kiburi ili uwashushe
 wewe ni taa yangu ee bwana
bwana hulifanya giza langu kuwa mwanga
 kwa msaada wako naweza kusogeza jeshi nikiwa pamoja na mungu wangu nitaweza kuruka
 kuhusu mungu njia yake ni kamilifu neno la bwana ni kamilifu
yeye ni ngao kwa wote wanaokimbilia kwake
 kwa maana ni nani aliye mungu zaidi ya bwana ni nani aliye mwamba isipokuwa mungu wetu mungu ndiye anivikaye nguvu na kufanya njia yangu kuwa kamilifu
 huifanya miguu yangu kama miguu ya kulungu huniwezesha kusimama mahali palipo juu
 huifundisha mikono yangu kwa ajili ya kupigana vita mikono yangu inaweza kupinda upinde wa shaba
 hunipa ngao yako ya ushindi hujishusha chini ili kuniinua
 huyapanua mapito yangu ili vifundo vya miguu yangu visipinduke
 nilifuatia adui zangu na nikawaseta sikurudi nyuma mpaka walipoangamizwa
 niliwaseta kabisa nao hawakuweza kuinuka walianguka chini ya miguu yangu
 ulinivika nguvu kwa ajili ya kupigana vita uliwafanya adui zangu kusujudu miguuni pangu
 uliwafanya adui zangu wageuke na wakakimbia nami nikawaangamiza adui zangu
 walipiga yowe lakini hapakuwapo na ye yote wa kuwaokoa walimlilia bwana lakini hakuwajibu
 niliwapiga wakawa laini kama mavumbi ya nchi nikawaponda na kuwakanyaga kama tope barabarani
 umeniokoa kutokana na mashambulizi ya watu wangu umenihifadhi mimi kama kiongozi wa a
watu ambao sikuwajua wananitumikia nao wageni huja wakininyenyekea mara wanisikiapo hunitii
 wote hulegea huja wakitetemeka kutoka kwenye ngome zao
 bwana yu hai sifa ni kwa mwamba wangu atukuzwe mungu mwamba mwokozi wangu yeye ndiye mungu anilipiziaye kisasi ayawekaye mataifa chini yangu aniwekaye huru toka kwa adui zangu
uliniinua juu ya adui zangu uliniokoa toka watu wajeuri
 kwa hiyo nitakusifu wewe ee bwana katikati ya mataifa nitaliimbia sifa jina lako
 humpa mfalme wake ushindi mkuu huonyesha fadhili zake kwa mpakwa mafuta kwa daudi na wazao wake milele
mane haya ni maneno ya mwisho ya daudi no ya mwisho ya daudi neno la daudi mwana wa yese neno la mtu aliyeinuliwa na aliye juu mtu aliyepakwa mafuta na mungu wa yakobo samweli mwimbaji wa nyimbo wa israeli
 roho ya bwana ilinena kupitia kwangu neno lake lilikuwa ulimini mwangu
 mungu wa israeli alinena mwamba wa israeli akaniambia mtu anatawala watu kwa haki wakati anapotawala akiwa na hofu ya mungu yeye ni kama mwanga wa asubuhi jua lichomozapo asubuhi isiyo na mawingu kama mwanga baada ya mvua uchipuzao majani kutoka ardhini
 je si hivyo ilivyo nyumba yangu mbele za mungu je hajafanya agano la milele nami lililopangwa na kuimarishwa kila sehemu je hatanifanya niufurahie wokovu wangu na kunijalia matakwa yangu yote lakini watu waovu wote watatupwa kando kama miiba ambayo haikusanywi kwa mkono
 ye yote agusaye miiba hutumia chombo cha chuma au mpini wa nayo huchomwa pale ilipo
mashujaa wa daudi haya ndiyo majina ya mashujaa wa daudi yosheb bashebethia mtahkemoni alikuwa ndiye kiongozi wa wale watatu yeye aliinua mkuki wake dhidi ya watu ambao aliwaua kwa siku moja
 wa pili wake alikuwa eleazari mwana wa dodaib mwahohi
akiwa mmojawapo wa wale mashujaa watatu alikuwa pamoja na daudi wakati walipowadhihaki wafilisti waliokuwa wamekusanyika huko pasi daminu kwa ajili ya vita
kisha watu wa israeli wakarudi nyuma lakini yeye alisimama imara akawaua wafilisti hadi mkono wake ukachoka na ukagandamana na upanga
bwana akaw apa ushindi mkubwa siku ile
vikosi vikarudi kwa eleazari kuteka tu nyara za waliokufa
 aliyefuata alikuwa shama mwana wa agee mharari
wafilisti walipokusanyika pamoja mahali palipokuwa shamba lililojaa dengu vikosi vya israeli viliwakimbia
 lakini shama akasimama imara katikati ya shamba
akatetea a yosheb bashebethi au yashobeamu
 nyakati b dodai tafsiri nyingine zinamwita dodo
na kuwaua wafilisti naye bwana akawapatia ushindi mkubwa
 wakati wa mavuno viongozi watatu kati ya viongozi thelathini walishuka wakamwendea daudi katika pango la ad ulamu wakati ambapo kikundi cha wafilisti kilikuwa kimepiga kambi kufika bonde la refaimu
 wakati huo daudi alikuwa ndani ya ngome nao askari walinzi wa ngome wa wafilisti walikuwa huko bethlehemu
 daudi akatamani maji akasema laiti kwamba mtu angenipatia maji ya kunywa kutoka kile kisima kilicho karibu na lango la bethlehemu basi mashujaa hao watatu wakapenya katikati ya wafilisti wakaenda kuchota maji kutoka kwenye kile kisima kilicho karibu na lango la bethelemu na kumletea daudi
lakini daudi akakataa kuyanywa badala yake aliyamimina mbele za bwana
 akasema iwe mba li nami ee bwana kufanya kitu hiki
je hii si damu ya watu ambao walikwenda kwa kuhatarisha maisha yao naye daudi hakuyanywa
haya yalifanywa na hao mashujaa watatu
 abishai ndugu yake yoabu mwana wa seruya ndiye aliyekuwa kiongozi wa hao watatu
aliinua mkuki wake dhidi ya watu ambao aliwaua kwa hiyo naye ak awa na sifa kama hao watatu
 je hakupata heshima kubwa zaidi kuliko hao watatu alikuwa jemadari wao ingawa hakuwekwa miongoni mwao
 benaya mwana wa yehoyada alikuwa mpiganaji hodari kutoka kabzeeli ambaye alifanya mambo mengi ya ushujaa
aliwaua mashujaa wawili waliokuwa hodari kuliko wote wa moabu
pia alishuka shimoni siku kulipokuwa na barafu na kumwuua simba
 pia alimwua mmisri mrefu mkubwa
ingawa mmisri alikuwa na mkuki mkononi mwake benaya alimwendea akiwa na rungu
alipokonya mkuki kutoka mkononi mwa mmisri na kumwua kwa mkuki wake mwenyewe
 haya yalikuwa mambo ya ushujaa ya benaya mwana wa yehoyada naye pia alikuwa maarufu sawa na wale mashujaa watatu
 alipata heshima kubwa zaidi kuliko ye yote wa wale thelathini lakini hakuwekwa miongoni mwa wale watatu
daudi alimweka kuwa kiongoz wa walinzi wake mwenyewe
 miongoni mwa wale thelathini walikuwepo asaheli ndugu wa yoabu elhana mwana wa dodo kutoka bethlehemu
samweli shama mharodi elika mharodi helesi mpalti ira mwana wa ikeshi kutoka tekoa abiezeri kutoka anathothi mebunai mhushathi salmoni mwahohi muharai mnetofathi heledi mwana wa baana mnetofathi ithai mwana wa ribai kutoka gibea katika benyamini benaya mpirathoni hidai kutoka vijito vya gaashi abi alboni mwarbathi azmawethi mbarhumi eliaba mshaalboni wana wa yasheni yonathani mwana wa shama mharari ahiamu mwana wa sharari mharari elifeleti mwana wa ahasbai mmaakathi eliamu mwana wa ahithofeli mgiloni hezro mkarmeli paarai mwarbi igali mwana wa nathani kutoka soba mwana wa hagri seleki mwaamori naharai mbeerothi aliyekuwa mchukuzi wa silaha za yoabu mwana wa seruya ira mwithri gerebu mwithri na uria mhiti
jumla yao wote walikuwa watu thelathini na saba
daudi ahesabu wapiganaji hasira ya bwana ikawaka tena dhidi ya israeli naye akamchochea daudi dhidi yao akisema nenda ukawahesabu israeli na yuda
 kwa hiyo mfalme akamwambia yoabu pamoja na majemadari wengi wa jeshi aliokuwa nao nendeni kwa makabila yote ya israeli kuanzia dani hadi beer sheba na mwandikishe watu wapiganaji ili niweze kujua idadi yao
 lakini yaobu akamjibu mfalme bwana mungu wako na azidishe vikosi mara mia nayo macho ya bwana wangu mfalme na yaone hili
lakini kwa nini bwana wangu mfalme anataka kufanya kitu cha namna hii hata hivyo neno la mfalme likawa na nguvu juu ya yaobu pamoja na majemadari wa jeshi kwa hiyo wakao ndoka mbele ya mfalme kuandikisha wapiganaji wa israeli
 baada ya kuvuka yordani walipiga kambi karibu na aroeri kusini ya mji ulioko kwenye bonde jembamba ndipo wakipitia gadi wakaenda hadi yazeri
 walikwenda mpaka gileadi pia eneo la tahtimu hodshi wakaendelea mpaka dani yaani na kuzunguka kuelekea sidoni
 kisha wakaenda kuelekea ngome ya tiro pamoja na miji yote ya wahivi na ya wakanaani
mwishoni walikwenda mpaka beer sheba katika negebu ya yuda
 baada ya kupita katika nchi nzima walirudi yerusalemu baada ya miezi tisa na siku ishirini yoabu akatoa hesabu ya wapiganaji kwa mfalme katika israeli kulikuweko watu wenye uwezo wa kupigana na katika yuda watu 
 dhamiri ya daudi ilishtuka baada ya kuwahesabu wapiganaji naye akamwambia bwana nimefanya dhambi kubwa kwa kufanya jambo hili
ee bwana sasa nakuomba uondolee mbali hatia ya mtumishi wako
nimefanya jambo la kipumbavu sana
 kabla daudi hajaamka kesho yake asubuhi neno la bwana lil ikuwa limemjia gadi nabii aliyekuwa mwonaji wa daudi kusema nenda mwambie daudi hivi ndivyo asemavyo bwana ninakupa wewe uchaguzi wa mambo matatu
nichagulie mojawapo nitakalotenda dhidi yako
 basi gadi akaenda kwa daudi na kumwambia je ije njaa ya miaka mitatu katika nchi yako au miezi mitatu ya kukimbia adui zako wakikufuatia au siku tatu za tauni katika nchi yako basi sasa fiki ri juu ya hilo na uamue jinsi nitakavyomjibu huyo aliyenituma
 daudi akamjibu gadi nitataabika sana
afadhali tuangukie mikono ni mwa bwana kwa maana rehema zake ni kubwa lakini usiniache nianguke mikononi mwa wanadamu
 basi bwana akaruhusu tauni katika israeli kuanzia asubuhi mpaka mwisho wa muda ulioamuriwa wakafa watu kuanzia dani hadi beer sheba
 malaika aliponyoosha mkono wake ili kuangamiza yerusalemu bwana alihuzunika kwa sababu ya maafa akamwambia malaika aliyekuwa anawadhuru watu yatosha rudisha mkono wako
wakati huo malaika alikuwa kwenye sakafu ya kupuria ya arauna myebusi
 ikawa daudi alipomwona huyo malaika aliyekuwa akiwaua watu akamwambia bwana mimi ndiye niliyetenda dhambi na kufanya kosa
hawa ni kama kondoo tu
wamefanya nini samweli mkono wako uwe juu yangu na nyumba yangu
daudi ajenga madhabahu siku hiyo gadi akamwendea daudi na kumwambia panda ukamjengee bwana madhabahu kwenye sakafu ya kupuria ya arauna myebusi
 kwa hiyo daudi akapanda kama vile bwana alivyokuwa ameamuru kwa kinywa cha gadi
 arauna alipotazama na kuona mfalme na watu wake wanakuja kumwelekea alitoka nje na kusujudu mbele ya mfalme kifudifudi uso wake mpaka ardhini
 arauna akasema mbona bwana wangu mfalme amekuja kwa mtumishi wake daudi akajibu kununua sakafu yako ya kupuria ili niweze kumjengea bwana madhabahu ili tauni iliyo ka tika watu iondolewe
 arauna akamwambia daudi bwana wangu mfalme na achukue chochote kinachompendeza na akit oe sadaka
hapa kuna maksai kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa pia kuna miti ya kupuria na nira za ng ombe kwa ajili ya kuni
 ee mfalme arauna anatoa vyote hivi kwa mfalme
pia arauna akamwambia mfalme bwana mungu wako na akukubali
 lakini mfalme akamjibu arauna la hasha nasisitiza kuvilipia
sitatoa sadaka ya kuteketezwa kwa bwana mungu wangu isiyonigharimu cho chote
kwa hiyo daudi akanunua ile sakafu ya kupuria na maksai akalipa shekeli hamsini za fedha
 daudi akamjengea bwana madhabahu huko na ku toa sadaka za kuteketezwa na sadaka za amani
kisha bwana akajibu kwa ajili ya nchi nayo tauni ikakoma katika israeli
a shekeli za fedha ni sawa na kilogramu 
 wafalme utangulizi katika andiko la kiebrania vitabu vya wafalme na waf alme vinahesabiwa kuwa ni kitabu kimoja kinachoitwa wafalme katika mapokeo ya kiyahudi
huku kutenganishwa kwa vitabu hivi kulifanywa na watafsiri wa agano la kale la kiyunani sept uagint na kuvitambulisha kama kitabu cha tatu na cha nne cha wafalme
kitabu hiki kinaanzia utawala wa solom oni k
k k
na kuelezea ha bari za israeli mpaka kufikia kifo cha mfalme ahazia mwana wa ahabu
 kinaelezea utawala wa solomoni ikiwa ni pamoja na ujenzi wa hekalu na jumba la kifalme katika yerusalemu
rehoboamu mwana wa solomoni alichukua ufalme baada ya kifo cha solomoni baba yake lakini sehemu ya kaskazini ilichukuliwa na yeroboamu aliyekuwa mtum ishi wa sauli
baada ya mgawanyiko huu upande wa kaskazini uliitwa israeli na ule wa kusini ukaitwa yuda
sura za mwisho za wafalme zinazungumzia habari za mfalme mwovu ahabu aliyekuwa amemwoa yezebeli mt umishi wa baali na eliy nabii wa mungu ambaye alikemea uovu wa ahabu na kutokutii kwa israeli
kipi ndi hiki israeli walimwa cha bwana na kuabudu baali
kwa kuwa mwandishi wa na wafalme alivutiwa zaidi kuhusu suala la uaminifu wa israel kwa mungu na agano lake aliandika kuhusu kila mfalme kuonyesha jin si alivyokuwa mwaminifu au jinsi alivyomwasi mungu
mara kwa mara mwandishi alitumia ma neno alifanya yaliyo maovu machon pa mungu ili kuelezea uovu wa mfalme mhusika au alifanya yaliyo mema machoni pa mungu kuelezea uadilifu wa mfalme mhusika
kama ilivyo katika walawi mw andishi anaandika kwamba wakati israe li walipomtii mungu alileta amani katika nchi lakini walipoacha kumtii na kuabudu sanamu nc hi ya israeli iliathirika kwa vita na maafa mengine
mwandishi inasemekana labda ni isaya na yere mia ndio walioandika au waliofanya ma kusanyo ya mwisho kwa kutumia kumbukumbu za wafalme wa israe li
waliohusika kuandika kumbukumbu hi zo walikuwa nathani godi ido ahiya yehu na wengine
apokeo ya kiyahudi yanasema yeremia ndi ye mwandishi
inaelekea kutokana na mambo ya nyakati kwamba is aya ndiye mwandishi hadi wakati wa mfalme hezekia naye yeremia akamalizia akieleza matukio kuanzia hapo hadi wakati wa uhamisho
mahali kitabu hiki kiliandikwa katika nchi ya palestina
ta ifa la israeli ambalo lilikuw taifa moja kubwa sasa limegawanyika
siyo tu kijeografia lakini pia kiroho
sas panakuwa na taifa la kaskazini israeli na la kusini yuda
tarehe k
wahusika wakuu daudi solomoni rehoboamu yeroboamu ab iya asa eliya ahabu na yezebeli
mgawanyo utawala wa solomoni
 rehoboamu na yeroboam u
 wafalme wa israeli na yuda
 eliya na ahabu
 utawala wa ahabu na yezebeli
 wafalme adonia ajitangaza mwenyewe kuwa mfalme mfalme daudi alipokuwa mzee umri ukiwa umesogea hakuweza kupata joto hata walipomfunika kwa nguo
 kwa hiyo watumishi wake wakamwambia turuhusu tumtafute kijana mwanamwali bikira amhudumie mfalme na kumtunza
anaweza kulala pembeni mwake ili bwana wetu mfalme apate joto
 kisha wakatafuta katika israeli yote ili kumpata msichana mzuri wa sura na wakampata abishagi mshunami wakamleta kwa mfalme
 msichana huyo alikuwa mzuri sana wa sura akamtunza mfalme na kumhudumia lakini mfalme hakufanya naye tendo la ndoa
 basi adonia ambaye mama yake alikuwa hagithi akajigamba na ku sema mimi nitakuwa mfalme
hivyo akajiwekea tayari magari na wapanda farasi pamoja na watu hamsini watakaomtangulia wakikimbia
 baba yake hakuwa ameingilia na kumwuliza kwa nini unafanya hivyo alikuwa pia kijana mzuri sana wa sura na alizaliwa baada ya absalomu
 adonia akashauriana pamoja na yoabu mwana wa seruya na kuhani abiathari nao wakamsaidia
 lakini kuhani sadoki benaya mwana wa yehoyada nathani nabii shimei rei na walinzi maalumu wa daudi hawakujiunga na adonia
 ndipo adonia akatoa dhabihu ya kondoo ng ombe na ndama walionona kwenye jiwe la zohelethi karibu na en rogeli
akawaalika ndugu zake wote wana wa mfalme na wanaume wote wa yuda waliokuwa maafisa wa kifalme lakini hakumwalika nab ii nathani benaya walinzi maalumu wa mfal me wala ndugu yake solomoni
 ndipo nathani akamwuliza bathsheba mama yake solomoni je hujasikia kwamba adonia mwana wa hagathi amekuwa mfalme pasipo bwana wetu daudi kujua jambo hili sasa basi acha nikushauri jinsi utakavyookoa uhai wako mwenyewe na uhai wa mwanao solomoni
 ingia kwa mfalme daudi na umwambie bwana wangu mfalme je hukuniapia mimi mtumishi wako hakika mwanao solomoni atakuwa mfalme baada yangu na ndiye atakayeketi juu ya kiti changu cha ufalme kwa nini basi adonia amekuwa mfalme utakapokuwa ukizungumza na mfalme nitaingia na kuthibitisha hayo uliyoyasema
 hivyo bath sheba akaenda kumwona mfalme aliyekuwa mzee chumbani mwake mahali ambapo abishagi mshunami alikuwa akimhudumia
 bath sheba akasujudu na kupiga magoti mbele ya mfalme
mfalme akauliza ni nini hiki unachotaka akamwambia bwana wangu wewe mwenyewe uliniapia mimi mtumishi wako kwa bwana wa ko kwamba solomoni mwanao atakuwa mfalme baada yangu na ndiye atakayeketi kwenye kiti changu cha ufalme
 lakini sasa adonia amekuwa mfalme nawe bwana wangu mfalme huna habari kuhusu jambo hilo
 ametoa dhabihu dadi kubwa ya ng ombe ndama wali onona na kondoo naye amewaalika wana wa mfalme wote kuhani abiathari na yoabu jemadar wa jeshi lakini hakumwalika solomoni mtumishi wako
 bwana wangu mfalme macho ya israeli yote yanakutazama wewe wajue kutoka kwako kuwa ni nani atakayeketi katika kiti cha ufalme cha bwana wangu mfalme baada yake
 kama sivyo mara tu bwana wangu mfalme atakapopumzishwa pamoja na baba zake mimi na mwanangu solomoni tutatendewa kama wahalifu
 alipokuwa angali anazungumza na mfalme nabii nathani akafika
 wakamwambia mfalme nabii nathani yuko hapa
kisha akaenda mbele ya mfalme na kumsujudia hadi uso wake ukagusa ardhi
 nathani akasema je bwana wangu mfalme umetangaza kuwa adonia atakuwa mfalme baada yako na kwamba ataketi kwenye kiti chako cha ufalme leo ameshuka na kutoa dhabihu idadi kubwa ya ng ombe ndama walionona na kondoo
am ewaalika wana wote wa mfalme jemadari wa jeshi na kuhani abiathari
sasa hivi wanakula na kunywa pamoja naye wakisema aishi maisha marefu mfalme adonia lakini mimi mtumishi wako kuhani sadoki benaya mwana wa yehoyada na mtumishi wako solomoni hakutualika
 je hili ni jambo ambalo bwana wan gu mfalme amelifanya pasipo kuwajulisha watumishi wake ili wapate kujua ni nani atakayeketi kwenye kiti cha ufalme cha bwana wangu mfalme baada yake daudi amfanya solomoni kuwa mfalme ndipo mfalme daudi akasema mwite bath sheba aingie ndani
hivyo akaingia mbele ya mfalme na kusimama mbele yake
wafalme ndipo mfalme akaapa hakika kama bwana aishivyo ambaye ameniokoa kutoka katika kila taabu hakika nitatekeleza leo kile nilichokuapia kwa bwana wa israeli mwanao solomoni atakuwa mfalme baada yangu naye ataketi kwenye kiti changu cha ufalme baada yangu
 kisha bathsheba akasujudu akipiga magoti mbele ya mfalme uso wake ukigusa ardhi akasema bwana wangu mf alme daudi na aishi milele mfalme daudi akasema mwite kuhani sadoki ndani nabii nathani na benaya mwana wa yehoyada
walipofika mbele ya mfalme akawaambia wachukueni watumishi wa bwana wenu pamoja nanyi na mkamkalishe mwanangu solomoni juu ya nyumbu wangu mwenyewe mkamtelemshe hadi gihoni
 huko kuhani sadoki na nabii nat hani wamtie mafuta awe mfalme juu ya israe li
pigeni tarumbeta na mpaze sauti mfalme so lomoni aishi maisha marefu kisha mtapanda pamoja naye atakuja na kuketi kwenye kiti changu cha ufalme na kutawala badala yangu
nimemweka awe mtawala juu ya israeli na yuda
 benaya mwana wa yehoyada akamjibu mfalme amen bwana wa bwana wangu mfalme na aseme vivyo hivyo
 kama vile bwana alivyokuwa na bwana wangu mfalme vivyo hivyo na awe na solomoni kukifanya kiti chake cha utawala kuwa kikuu kuliko kile cha bwana wangu mfalme daudi hivyo kuhani sadoki nabii nathani benaya mwana yehoyada wakerethi na wapelethi wakampandisha solomoni juu ya nyumbu wa mfalme daud nao wakamsindikiza hadi gihoni
 kuhani sadoki akachukua pembe ya mafuta kutoka kwenye hema takatifu na kumtia solomoni mafuta
kisha wakapiga tarumbeta na watu wote wakapaza sauti wakisema mfalme solomoni aishi maisha marefu na watu wote wakakwea wakimfuata wakipiga filimbi na kushangilia sana hata ardhi ikatikisika kwa ile sauti
 adonia pamoja na wageni wote waliokuwa pamoja naye wakasikia sauti hiyo walipokuwa wakimalizia karamu yao
waliposikia sauti ya tarumbeta yoabu akauliza nini maana ya makelele yote haya katika mji hata alipokuwa anasema yonathani mwana wa kuhani abiathari akafika
adonia akasema ingia ndani mt mstahiki kama wewe ni lazima alete habari njema
 yonathani akajibu la hasha mfalme daudi bwana wetu amemfanya solomoni kuwa mfalme
 mfalme amemtuma pamoja naye kuhani sadoki nabii nathani benaya mwana wa yehoyada wakerethi na wapelethi nao wamempandisha juu ya nyumbu wa mfalme nao kuhani sadoki na nab ii nathani wamemtia mafuta kuwa mfalme huko gihoni
kuanzia hapo wameendelea kushangilia na sauti zimeenea pote mjini
hizo ndizo kelele unazosikia
 zaidi ya hayo solomoni ameketi juu ya kiti chake cha ufalme
 pia maafisa wa kifalme wamekuja ili kumtakia heri bwana wetu mfalme daudi wakisema mungu wako na alifanye jina la solomoni kuwa mashuhuri kuliko lako na kiti chake cha ufalme kiwe na ukuu kuliko chako naye mfalme akasujudu akiabudu kitandani mwake na kusema ahimidiwe bwana wa israeli ambaye ameruhusu macho yangu kuona mrithi juu ya kiti changu cha ufalme leo hii
 katika hili wageni wote wa adonia wakainuka kwa mshtuko wa hofu na kutawanyika
 lakini adonia kwa kumwogopa solomoni akaenda na kushika pembe za madhabahu
 kisha solomoni akaambiwa adonia anamwogopa mfalme solomoni na ameshikilia pembe za madhahabu
anasema mfalme solomoni na aniapie leo kwamba hatamwua mtumishi wake kwa upanga
 solomoni akajibu kama akijionyesha kuwa mtu mstahiki hakuna unywele wake utakaoanguka juu ya ardhi lakini kama uovu ukionekana ndani yake atakufa
 ndipo mfalme solomoni akawatuma watu nao wakamshusha kutoka madhabahuni
naye adonia akaja akamwinamia mfalme solomoni naye solomoni akamwambia nenda nyumbani kwako
maa siku zilipokaribia za daudi kufa akampa mwanawe solomoni agizo gizo ya daudi kwa solomoni akasema mimi ninakaribia kwenda njia ya dunia yote
hivyo uwe hodari jionyeshe kuwa mwanaume shika lile bwana wako analokuagiza enenda katika njia zake ushike maagizo na amri zake sheria zake na kanuni zake kama ilivyoandikw katika sheria ya mose ili upate kustawi katika yote ufanyayo na po pote uendako ili kwamba bwana aweze kunitimizia ahadi yake kama wazao wako wakiangalia sana wanavyoishi na kama wakienenda kwa uaminif mbele zangu kwa wafalme mioyo yao yote na kwa roho zao zote kamwe hutakosa kuwa na mtu kwenye kiti cha ufalme cha israeli
 sasa wewe mwenyewe unafahamu lile yoabu mwana wa seruya alilonitendea lile alilofanya kwa majemadari wawili wa majeshi ya israeli abneri mwana wa neri na amasa mwana yetheri
aliwaua akimw aga damu yao wakati wa amani kama vile ni kwenye vita tena akaipaka damu ile kwenye mkanda uliokuwa kiunoni mwake na viatu alivyo vaa miguuni mwake
 shughulika naye kwa kadi ri ya hekima yako lakini usiache kichwa chake chenye mvi kishukie kaburi kwa amani
 lakini uwaonyeshe wema wana wa barzilai wa gileadi na uwaruhusu wawe miongoni mwa wale walao mezani pako
walisimama nami nilipomkimbia ndugu yako absalomu
 ukumbuke unaye shimei mwana wa gera mbenyamini kutoka bahurimu ambaye alinilaani kwa laana ka li siku niliyokwenda mahanaimu
aliposhuka kunilaki huko yordani nilimwapia kwa bwana sitakuua kwa upanga lakini sasa usidhani kwamba hana hatia
wewe ni mtu wa hekima utajua la kumtendea
zishushe mvi zake kaburini kwa damu
 kisha daudi akapumzika pamoja na baba zake naye akazikwa katika mji wa daudi
 alikuwa ametawala juu ya israeli miaka arobaini miaka saba huko hebroni na miaka thelathini na mitatu katika yerusalemu
 kwa hiyo solomoni akaketi kati ka kiti cha ufalme cha baba yake daudi nao utawala wake ukaimarika sana
kiti cha ufalme cha solomoni chaimarishwa basi adonia mwana wa hagithi akaenda kwa bathsheba mama yake solomoni
bathsheba akamwuliza je umekuja kwa amani akajibu ndiyo kwa amani
 kisha akaongeza ninalo jam bo la kukuambia
akajibu waweza kulisema
 akasema kama unavyojua ufalme ulikuwa wangu
israeli wote waliniangalia mimi kama mfalme wao
lakini mambo yalibadilika ufalme umekwenda kwa ndugu yangu kwa maana umemjia kutoka kwa bwana
 sasa ninalo ombi moja ninalokuomba
usinikatalie
bathsheba akasema waweza kuliomba
a kaburi maana yake hapa ni kuzimu yaani sheol kwa kiebrania
 kwa hiyo akaendelea kusema tafadhali mwombe mfalme solomoni anipatie abishagi mshunami awe mke wangu hatakukatalia wewe
 bathsheba akamjibu vema sana nitazungumza na mfalme kwa ajili yako
 bathsheba alipokwenda kwa mfalme solomoni kuzungumza naye kwa ajili ya adonia mfalme alisimama kumlaki mama yake akamwinamia na kuketi kwenye kiti chake cha ufalme
akaamuru kiti cha ufalme kuletwa kwa ajili ya mama yake mfalme naye akaketi mkono wake wa kuume
 bathsheba akamwambia mfalme ninalo ombi moja dogo la kukuomba usinikatalie
mfalme akajibu omba mama yangu sitakukatalia
 akasema mruhusu abishagi mshunami aolewe na ndugu yako adonia
 mfalme solomoni akamjibu mama yake kwa nini uombe abish agi mshunami kwa ajili ya adonia ungeweza pia kuomba ufalme kwa ajili yake hata hivyo yeye ni ndugu yangu mkubwa naam pia kuhani abiathari na yoabu mwana wa seruya wapo upande wake mfalme solomoni akaapa kwa bwana akasema mungu na aniulie mbali tena bila huruma ikiwa adonia hat alipa kwa uhai wake kwa ajili ya ombi hili basi sasa hakika kama bwana aishivyo yeye ambaye ameniimarisha salama kwenye kiti cha ufalme cha daudi baba yangu naye amenipatia ukoo wa kifalme kama alivyoahidi adonia atauawa leo hivyo mfalme solomoni akatoa amri kwa benaya mwana wa yehoyada naye akampiga adonia akafa
 mfalme akamwambia kuhani abiathari nenda huko anathothi katika mashamba yako
wewe unastahili kufa la kini sitakuua sasa kwa sababu ulilichukua sanduku la bwana mwenyezi mbele ya daudi baba yangu na ulishiriki taabu zo te za baba yangu
 hivyo solomoni akamwondoa abiathari kwenye ukuhani wa bwana aki litimiza neno la bwana alilokuwa amenena huko sh ilo kuhusu nyumba ya eli
 habari zilipomfikia yoabu ambaye alikuwa amefanya shauri baya na adonia absalomu hakuhusika alikimbilia kwenye hema la bwana na kushika pembe za madhabahu
 mfalme solomoni akaambiwa kuwa yoabu amekimbilia kwenye hema la bwana naye alikuwa kando ya madhabahu
basi solomoni akamwagiza wafalme benaya mwana wa yehoyada nenda ukamwue ndipo benaya akaingia kwenye hema la bwana na kumwambi yoabu mfalme anasema toka nje lakini akajibu la nitafia hapa hapa
benaya akamwarifu mfalme hivi ndivyo yoabu alivyonijibu
 kisha mfalme akamwamuru benaya fanya kama asemavyo
mwue na kumzika ili uniondolee mimi na nyumba ya baba yangu dhambi ya damu isiyokuwa na hatia ile yoabu aliyoimwaga
 bwana atamlipiza kwa ajili ya damu aliyoimwaga kwa sababu pasipo daudi baba yangu kujua aliwashambulia watu wawili na kuwaua kwa upanga
wo te wawili abneri mwana wa neri jemadari wa jeshi la israeli na amasa mwana wa yetheri jemadari wa jeshi la yuda ambao walikuwa watu wazuri na wanyofu kuliko yeye
 hatia ya damu yao na iwe juu ya kichwa cha yoabu na wazao wake milele
lakini kwa daudi na uzao wake nyumba yake na kiti chake cha ufalme iwepo amani ya bwana milele
 basi benaya mwana wa yehoyada akakwea akampiga na kumwua yoabu naye akazikwa katika nchi yake mwenyewe katika jangwa
 mfalme akamweka benaya mwana wa yehoyada juu ya jeshi kwenye nafasi ya yoabu na kumweka kuhani sadoki badala ya abiathari
 kisha mfalme akatuma ujumbe kwa shimei na kumwambia ujijengee nyumba huko yerusalemu uishi huko lakini usiende mahali pengine po pote
 siku utakayoondoka kuvuka bonde la kidroni uwe na hakika utakufa damu yako itakuwa juu ya kichwa chako mwenyewe
 shimei akamjibu mfalme ulilolisema ni jema
mtumishi wako atatenda kama bwana wangu mfalme alivyosema
naye shimei akakaa yerusalemu kwa muda mrefu
 lakini baada ya miaka mitatu watumwa wawili wa shimei wakatoroka kwenda kwa akishi mwana wa maaka mfalme wa gathi naye shimei akaambiwa watumwa wako wako gathi
 kwa ajili ya hili shimei akatandika punda wake akaenda kwa akishi huko gathi kuwatafuta watumwa wake
basi shimei akaondoka na kuwarudisha watumwa wake kutoka gathi
 solomoni alipoambiwa kuwa shimei ametoka yerusalamu na kwenda gathi na amekwisha kurudi mfalme akamwita shimei na kumwambia je sikukuapiza kwa bwana na kukuonya kuwa siku utakayoondoka kwenda mahali pengine po pote uwe na hakika utakufa wakati ule uliniambia ulilolisema ni jema
nitatii kwa nini basi hukutunza kiapo chako kwa bwana na kutii amri niliyokupa pia mfalme akamwamb ia shimei unajua katika moyo wako makosa uliyomtendea baba yangu daudi
sasa bwana atakulipiza kwa ajili ya mabaya yako uliyotenda
 lakini mfalme solomoni atabarikiwa na kiti cha ufalme cha daudi kitakuwa imara mbele za bwana milele
 kisha mfalme akatoa amri kwa benaya mwana wa yehoyada naye akatoka nje akampiga shimei na kumwua
sasa ufalme ukawa umeimarika kikamilifu mikononi mwa solomoni
solomoni anaomba hekima solomoni akafanya urafiki na mfalme farao wa misri na kumwoa binti yake
akamleta huyo binti katika mji wa daudi mpaka alipomaliza kujenga jumba lake la kifalme na hekalu la bwana pamoja na ukuta kuzunguka yerusalemu
 hata hivyo watu bado walikuwa wakitoa dhabihu huko kwenye vilima kwa sababu hekalu lilikuwa bado halijajengwa kwa ajili ya jina la bwana
 solomoni akaonyesha upendo wake kwa bwana kwa kuenenda sawasawa na amri za da udi baba yake ila yeye alitoa dhabihu na kufukiza uvumba huko mahali pa juu
 mfalme akaenda gibeoni kutoa dhabihu kwa maana ndipo palipok uwa mahali maarufu zaidi naye solomoni akatoa sadaka elfu moja za kuteketezwa juu ya hiyo madhabahu
 bwana akamtokea solomoni huko gibeoni wakati wa usiku katika ndoto naye mungu akasema omba lo lote utakalo nikupe
 solomoni akajibu u memfanyia mtumishi wako baba yangu daudi fadhili nyingi kwa kuwa alikuwa mwaminifu kwako na mwenye haki tena mnyofu wa moyo
nawe um emzidishia fadhili hii kuu na umempa mwana wa kuketi kwenye kiti chake cha ufalme kama ilivyo leo
 sasa ee bwana wangu umemfanya mtumishi wako mfalme baada ya baba yangu daudi
lakini mimi ni mtoto mdogo tu wala sijui jinsi ya kutekeleza wajibu wangu
 mtumishi wako yuko hapa miongoni mwa watu uliowachagua
taifa kubwa watu wengi wasioweza kuhesabika wala kutoa idadi yao
 hivyo mpe mtumishi wa ko moyo wa ufahamu kutawala watu wako na kupambanua kati ya wafalme mema na mabaya
kwa maana ni nani awezaye kutawala watu wako hawa walio wengi bwana akapendezwa kwamba solomoni ameliomba jambo hili
 basi mungu akamwambia kwa kuwa umeomba neno hili na hukuomba maisha marefu au upate utajiri kwa nafsi yako wala adui zako wafe bali umeomba ufahamu katika kutoa haki nitafanya lile uliloomba
nitakupa moyo wa hekima na wa ufahamu kiasi kwamba hajakuwepo mtu mwingine kama wewe wala kamwe hatakuwapo baada yako
 zaidi ya hayo nitakupa yale ambayo hukuomba yaani utajiri na heshima ili kwamba maisha yako yote hapatakuwa na mtu kama wewe miongoni mwa wafalme
 nawe kama ukienenda katika njia zangu na kutii sheria na amri zangu kama baba yako daudi alivyofanya nitakupa maisha marefu
 ndipo solomoni akaamka akatambua kuwa alikuwa katika ndoto
akarudi yerusalemu akasimama mbele ya sanduku la bwana la agano naye akatoa dhabihu za kuteketezwa na sadaka za amani
kisha akawafanyia watumishi wake wote karamu
utawala wa hekima basi wanawake wawili makahaba walikuja kwa mfalme na kusimama mbele yake
 mmojawapo akasema bwana wangu mimi na mwanamke huyu tunai shi kwenye nyumba moja
nilikuwa nimezaa alipokuwa pamoja nami
 siku ya tatu baada ya mtoto wangu kuzaliwa mwanamke huyu pia naye akazaa mtoto
tulikuwa peke yetu hapakuwa na mtu mwingine ye yote katika nyumba isipokuwa sisi wawili
 wakati wa usiku mwana wa huyu mwanamke akafa kwa sababu alimlalia
 hivyo akaondoka katikati ya usiku na kumchukua mwanangu kutoka ubavuni pangu wakati mimi mtumishi wako nilipokuwa nimelala
akamweka kifuani mwake na kumweka mwanawe aliyekufa kifuani mwangu
 asubuhi yake nikaamka ili kumnyonyesha mwanangu naye alikuwa amekufa lakini nilipomwangalia sana katika nuru ya asubuhi niliona kuwa hakuwa yule mwana niliyekuwa nimemzaa
 huyo mwanamke mwingine akasema hapana mwana aliye hai ndiye wangu aliyekufa ni wako
lakini yule wa kwanza akasisitiza hapana mwana aliyekufa ni wako aliye hai ni wangu
hivi ndivyo walivyobish ana mbele ya mfalme
 mfalme akasema huyu anasema mwanangu ndiye aliye hai na aliyekufa ndiye mwanao maadam yule anasema hapana aliyekufa ni wako na aliye hai ni wangu
 kisha mfalme akasema nileteeni upanga
basi wakamletea mfalme upanga
 ndipo mfalme akatoa amri mkate mtoto aliye hai vipande viwili mpe huyu nusu na mwingine nusu
 mwanamke ambaye mwa naye alikuwa hai akajawa na huruma kwa jili ya mwanawe na kumwambia mfalme t afadhali bwana wangu mpe yeye mtoto aliye hai usimue lakini yule mwanamke mwingine akasema mkate vipande viwili
asiwe wangu au wake kisha mfalme akatoa uamuzi wake mpeni mama wa kwanza mtoto aliye hai
msimue ndiye mama yake
 wakati israeli yote iliposikia hukumu aliyotoa mfalme wakamwogopa mfalme kwa sababu waliona kuwa alik uwa na hekima kutoka kwa mungu kwa kutoa haki
maafisa wa solomoni na watawala basi mfalme solomoni akatawala israeli yote
 hawa ndio waliokuwa maafisa wake wakuu kuhani azaria mwana wa sadoki
 elihorefu na ahiya wana wa shisha nao ni waandishi yehoshafati mwana wa ahihudi karani
 benaya mwana wa yehoiyada jemadari mkuu wa jeshi sadoki na abiathari makuhani azaria mwana wa nathani kiongozi wa maafisa wa wilaya
zabudi mwana wa nathani kuhani na mshauri binafsi wa mfalme
 ahishari msimamizi wa jumba la kifalme adoniramu mwana wa abda msimamizi wa kazi za kulazimisha
 pia solomoni alikuwa na watawala kumi na wawili wa wilaya katika israeli yote walioleta mahitaji kwa mfalme na kwa watu wa nyumbani kwa mfalme
kila mmoja alitoa chakula kwa mwezi mmoja katika mwaka
 majina yao ni haya ben huri katika nchi ya vilima ya efraimu ben dekeri katika makasi shaalbimu bethshemeshi na eloni bethhanani
 ben hesedi katika arubothi soko na nchi yote ya heferi zilikuwa zake wafalme ben abinadabu katika nafathidori alimwoa tafathi binti solomoni
 baana mwana wa ahihudi katika taanaki megido na katika bethshani yote karibu na zarethani chini ya yezreeli kuanzia beth shani hadi abel mehol kupitia yokmeamu ben geberi katika ramothi gileadi makao ya yairi mwana wa manase katika gileadi ilikuwa miji yake pamoja na wilaya ya argobu katika bashani na miji yake mikubwa sitini yenye kuzungukwa na kuta zenye makomeo ya shaba
 ahinadabu mwana wa ido katika mahanaimu ahimaasi katika naftali alikuwa amemwoa basemathi binti solomoni
 baana mwana wa hushai katika asheri na katika alothi yehoshafati mwana wa par ua katika isakari shimei mwana wa ela katika benyamini geberi mwana wa uri kati ka gileadi nchi ya sihoni mfalme wa waamori na nchi ya ogu mfalme wa bashani
naye alikuwa ndiye mtawala pekee katika wilaya
mahitaji ya solomoni ya kila siku watu wa yuda na israeli walikuwa wengi kama mchanga wa pwani walikula wakanywa na kufurahi
 mfalme solomoni akatawala katika falme zote kuanzia mto eufrati hadi nchi ya wafilisti hadi kwenye mpaka wa misri
nchi hizi zilileta ushuru na zilikuwa chini ya solomoni siku zote za maisha yake
 mahitaji ya solomoni ya kila siku yalikuwa kori a za unga laini kori b za unga wa kawaida
 ng ombe kumi wa zizini ng ombe ishirini wa malisho kondoo na mbuzi mia moja pamoja na ayala paa kulungu na kuku wazuri sana
 kwa kuwa solomoni alitawala falme zote magharibi ya mto kuanzia tifsa hadi gaza naye akawa na amani pande zote
 wakati wa maisha ya solomoni yuda na israeli kuanzia dani mpaka beersheba wakaishi salama kila mtu chini ya mzabibu wake na chini ya mtini wake
 solomoni alikuwa na mabanda c ya magari ya vita na farasi 
 maafisa wa wilaya kila mmoja katika mwezi wake alileta mahita ji kwa ajili ya mfalme solomoni na wote waliokula mezani mwa a kori ni sawa na madebe 
b kori ni sawa na madebe 
c mabanda waandishi wengine wana sema angalia pia nya
 mfalme
walihakikisha kuwa hakuna cho chote kilichopungua
 pia walileta sehemu walizopangiwa za shayiri na majani kwa ajili ya farasi wavutao magari na farasi wengine mahali palipostahili
hekima ya solomoni mungu akampa solomoni hekima na akili kubwa pia ufahamu mpana usiopimika kama mchanga ulioko pwani ya bahari
 hekima ya solomoni ilikuwa kubwa kuliko hekima ya watu wote wa mashariki na kubwa kuliko hekima yote ya misri
 alikuwa na hekima kuliko kila mwandishi akiwemo ethani mwezrahi hemani kalkoli na darda wana wa maholi
umaarufu wake ukaenea kwa mataifa yote yaliyomzunguka
 akanena mithali na nyimbo zake zilikuwa 
 akaelezea maisha ya mimea kuanzia mwerezi wa lebanoni hadi hisopo iotayo ukutani
pia akafundisha kuhusu wanyama na ndege wanyama wenye damu baridi wakiwemo samaki
 watu wa mataifa yote wakaja kusikiliza hekima ya solomoni waliotumwa na wafalme wote wa ulimwengu waliokuwa wa mesikia juu ya hekima yake
maandalio ya ujenzi wa hekalu hiramu mfalme wa tiro aliposikia kuwa solomoni ametiwa mafuta awe mfalme mahali pa daudi baba yake akatuma wajumbe kwa solomoni kwa sababu hiramu siku zote alikuwa na uhusiano mzuri wa kirafiki na daudi
 solomoni akapeleka ujumbe huu kwa hiramu unajua kwamba kwa sababu ya vita vilivyopiganwa dhidi ya baba yangu daudi kutoka pande zote hakuweza kujenga hekalu kwa ajili ya jina la bwana mungu wake hadi bwana ali powaweka adui zake chini ya miguu yake
 lakini sasa bwana wangu amenipa utulivu kila upande hakuna adui wala maafa
 kwa hiyo ninakusudia kujenga hekalu kwa ajili ya jina la bwana mungu wangu kama bwana alivyomwambia baba yangu daudi wakati aliposema mwanao nitakayemweka kwenye kiti cha ufalme mahali pako ndiye atajenga hekalu kwa ajili ya jina langu
 hivyo toa amri ili mierezi ya lebanoni ikatwe kwa ajili yangu
watu wangu watafanya kazi na watu wako nami nitawalipa watu wako kwa ujira wo wote wafalme utakaoupanga
unajua kwamba hatuna mtu ye yote mwenye ustadi katika kukata miti kama wasidoni
 hiramu aliposikia ujumbe wa solomoni akafurahishwa sana akasema ahimidiwe bwana leo kwa kuwa amempa daudi mwana mwenye hekima kutawala juu ya taifa hili kubwa
 hiramu akatuma neno kwa solomoni nimepokea ujumbe ulionipelekea nanitafanya yote unayohitaji katika kukupatia magogo ya mierezi na misunobari
 watu wangu watayakokota kutoka lebanoni hadi kwenye bahari nami nitayafunga mafungu mafungu yaelee juu ya maji hadi utakapo elekeza
huko nitayatenganisha nawe utaweza kuyachukua
wewe utakidhi haja yangu kwa kunipatia chakula kwa ajili ya watu wa nyumbani mwangu
 kwa njia hii hiramu akampa solomoni miti yote ya mierezi na magogo ya misunobari kama alivyohitaji naye solomoni akampa hiramu kori a za ngano kama chakula kwa ajili ya watu wa nyumbani mwake pamoja na mafuta safi ya zeituni yaliy okamuliwa bathi b
solomoni aliendelea ku mfanyia hiramu hivyo mwaka baada ya mwaka
 bwana akampa solomoni hekima kama alivyomwahidi
palikuwepo na uhusiano wa amani kati ya hiramu na solomoni na wote wawili wakafanya mkataba
 mfalme solomoni akakusanya wafanya kazi kutoka israeli yote
 akawapeleka lebanoni kwa zamu za watu kwa mwezi hivyo walikaa lebanoni kwa mwezi mmoja na miezi miwili nyumbani
adoniramu ndiye aliyekuwa kiongozi wa shokoa
 solomoni alikuwa na wachukuzi wa mizigo na wachonga mawe huko vilimani pamoja na wasimamizi am bao walisimamia kazi hiyo na kuwaongoza wafanyakazi
 kwa amri ya mfalme walitoa kwenye machimbo ya mawe mawe makubwa yaliyo bora kwa kujengea msingi wa nyumba yaliyochongwa kwa ajili ya hekalu
 mafundi wa solomoni wa hiramu na alu
a kori kipimo cha kiebrania sawa na madebe b bathi kipimo cha kiebrania kitumikacho kupima vitu vya majimaji hapa ni sawa na madebe 
watu wa gebalic walikata na kuandaa mbao na mawe kwa ajili ya ujenzi wa hekalu
solomoni ajenga hekalu katika mwaka wa baada ya waisraeli kutoka katika nchi ya misri katika mwaka wa nne wa kutawala kwa solomoni katika israeli katika mwezi wa zifu am bao ndio mwezi wa pili alianza kujenga hekalu la bwana
 hekalu hilo mfalme solomoni alilojenga kwa ajili ya bwana lilikuwa na urefu wa dhiraa sitini a upana wa dhiraa ishirinib na kimo cha dhiraa thelathinic kwenda juu
 baraza ya mbele ya hekalu ilienea dhiraa ishirini kulingana na upana wa hekalu na kujitokeza dhiraa kumi mbele ya hekalu
 akatengeneza madirisha membamba yenye vidirisha vidogo vya juu katika hekalu
 akafanyiza vyumba vya pembeni kulizunguka hekalu lote vikishikamana na kuta za hekalu na za pataka tifu pa patakatifu
 ghorofa ya chini kabisa ilikuwa na upana wa dhiraa tanod ya kati ilikuwa dhiraa sita na ya tatu ilikuwa dhiraa sabae
kuzunguka ukuta wa nje wa hekalu akapunguza ukuta pande zote ili boriti zisishikane kwenye kuta za hek katika kujenga hekalu yalitumika tu mawe yaliyochongwa huko machimboni wala hakuna nyundo patasi au chombo kingine cho chote cha chuma kilichosikika sauti yake katika eneo la ujenzi wa hekalu wakati lilipokuwa likijengwa
 ingilio la ghorofa ya chini kabisa lilikuwa upande wa kusini wa hekalu ngazi ilielekea ghorofa ya kati na kutokea hapo ilielekea hadi ghorofa ya tatu
 basi solomoni akajenga hekalu na kulikamilisha akili paua kwa boriti na mbao za mierezi
 mfalme solomoni akajenga vyumba vya pembeni kuzunguka hekalu lote
kimo cha kila kimoja kilikuwa dhiraa tano
navyo vilikuwa vimeunganishwa na hekalu kwa boriti za mierezi
 neno la bwana likamjia solomoni kusema kwa habari ya hekalu hili unalojenga kama ukifuata amri zangu ukatunza masharti yangu na kush ika maagizo yangu yote na kuyatii kwa kupitia wewe nitatimiza ahadi c gebali mji kaskazini mwa sidoni kama km 
 a dhiraa ni sawa na mita 
b dhiraa ni sawa na mita 
c dhiraa ni sawa na mita 
dhiraa sawa na mkono mmoja yaani urefu kuanzia kwenye kiwiko hadi nchi ya kidole kama sentimeta 
dhiraa ni sawa na mita 
 pia e dhiraa saba ni sawa na mita 
 wafalme niliyomwahidi daudi baba yako
 nami nitakaa miongoni mwa waisraeli nami sitawaacha watu wangu israeli
 basi solomoni akajenga hekalu na kulikamilisha
 akazifunika kuta zake za ndani kwa mbao za mierezi akizipigilia ukutani kuanzia sakafuni mwa hekalu hadi kwenye dari na kufunika sakafu ya hekalu kwa mbao za misunobari
 akagawa dhiraa ishirini sehemu ya nyuma ya hekalu kwa mbao za mierezi kuanzia kwenye sakafu adi darini ili kufanya sehemu ya ndani ya pataka tifu yaani patakatifu pa patakatifu
 ukumbi mkubwa uliokuwa mbele ya chumba hiki ndio ulikuwa na urefu wa dhiraa arobainif
 ndani ya hekalu kulikuwa na mierezi ilionakishiwa mfano wa maboga na maua yaliyochanua
kila kitu kilikuwa cha mwerezi hakuna jiwe ambalo lilionekana
 ndani ya mahali pat akatifu pa ndani akatengeneza patakatifu pa patakatifu mahali pa kuweka sanduku la agano la bwana
 mahali patakatifu pa patakatifu palikuwa na upana urefu na kimo cha dhiraa ishirini ndani kwa ndani
akakifunika ndani kwa dhahabu safi pia akaifunika madhabahu ya mierezi vivyo hivyo
 solomoni akaifunika sehemu ya ndani ya hekalu kwa dhahabu safi naye akaitandaza mikufu ya dhahabu kutoka upande huu hadi upande mwingine mbele ya patakatifu pa patakatifu ambako palifunikwa kwa dhahabu
 basi akafunika sehemu yote ya ndani kwa dhahabu
pia akafunika madhabahu ile iliyokuwa ndani ya patakatifu pa patakatifu kwa dhahabu
 katika mahali patakatifu pa patakatifu akatengeneza makerubi wawili kwa mzeituni kila moja likiwa na dhiraa kumi kwenda juu
 bawa moja la kerubi wa kwanza lilikuwa na urefu wa dhiraa tano na bawa jingine dhiraa tano hivyo urefu kutoka ncha ya bawa moja hadi ncha ya bawa jingine ulikuwa dhiraa kumi
 kerubi wa pili alikuwa na urefu wa dhiraa kumi pia hivyo makerubi ha wawili walifanana kwa vipimo na kwa umbo
 kimo cha kila kerubi kilikuwa dhiraa kumi
 aliwaweka makerubi hao ndani ya patakatifu pa patakatifu pa hekalu mabawa yake yakiwa yame kunjuliwa
bawa la kerubi mmoja liligusa ukuta mmoja wakati bawa la yule mwingine liligusa ukuta mwingine nayo mabawa yao mengine yaligusana katikati ya milango yote ilikuwa na f dhiraa ni sawa na mita 
g dhiraa ni sawa na mita 
chumba
 akafunika wale makerubi kwa dhahabu
 juu ya kuta zote zilizozunguka hekalu za vyumba vya ndani na vya nje zilipambwa kwa nakshi zilizokatwa za makerubi miti ya mitende na maua yaliyochanua
 pia alifunika sakafu zote za vyumba vya ndani na vya nje vya hekalu kwa dhahabu
 kwa ingilio la mahali patakatifu pa patakatifu akapatengeneza milango ya mbao za mzeituni zikiwa na miimo na vizingiti vyenye umbo la pembe tano
 juu ya milango miwili ya mbao za mzeituni alinakshi makerubi miti ya mitende pamoja na maua yaliyochanua na kufunika makerubi na miti ya mtende kwa dhahabu iliyofuliwa
 kwa njia iyo hiyo akatengeneza miimo yenye pande nne ya miti ya mizeituni kwa ajili ya ingilio la ukumbi mkubwa
 kulikuwa na milango miwili iliyoweza kukunjuka iliyotengenezwa kwa mbao za msunobari na kila mmoja ulikuwa na bawaba ambazo zingeuwezesha kujikunja kila kipande juu ya kingine
 akanakshi makerubi miti ya mitende na maua yaliyochanua juu yake na kufunika kwa dhahabu iliyon yoshwa vizuri juu ya michoro
 tena akajenga ua wa ndani safu tatu za mawe yaliyochongwa na safu moja ya boriti za mierezi zilizorembwa
 msingi wa hekalu la bwana uliwekwa katika mwaka wa nne katika mwezi wa zivu ndio mwezi wa tano
 katika mwaka wa kumi na moja mwezi wa buli ndio mwezi wa nane hekalu lilikamilika katika hatua zake zote kwa kufuatana na maelekezo yake solomoni
alilijenga kwa miaka saba
solomoni ajenga jumba lake la kifalme ilimchukua solomoni miaka kumi na mitatu kukamilisha ujenzi wa jumba lake la kifalme
 alijenga jumba la ki falme la msitu wa lebanoni urefu wake ulikuwa dhiraa mia mojaa upana wake dhiraa hamsinib na kimo chake dhiraa thelathinic likiwa na safu nne za nguzo za mierezi zikishikilia boriti za mierezi zilizorembwa
 ilipauliwa kwa mierezi juu ya boriti zile zilizolala uu ya nguzo arobaini na tano kumi na tano kwa kila safu
 madirisha yake yaliwekwa juu kwa safu tatu yakielekeana
a dhiraa mia moja ni sawa na mita 
b dhiraa hamsini ni sawa na mita 
 pia c dhiraa thelathini ni sawa na mita 
 pia wafalme miimo ya mstatili likuwa upande wa mbele katika safu tatu ikielekeana
 akajenga ukumbi wa nguzo ambao urefu wake ulikuwa dhiraa hamsini na upana wake dhiraa thelathini
mbele ya jengo hilo kulikuwepo baraza
mbele ya baraza kulikuwapo na nguzo na paa lililoning inia
 akajenga ukumbi wa kiti cha enzi ukumbi wa hukumu mahali ambapo angelitolea hukumu akaufunika kwa mierezi kutoka sakafuni hadi darini
 kwenye jumba la kifalme ambamo angeliishi aliiweka nyuma zaidi ikiwa na mjengo wa aina moja na hiyo nyingine
pia solomoni akajenga jumba la kifalme linalofanana na huo ukumbi mkubwa kwa ajili ya binti farao aliyekuwa amemwoa
 ujenzi huu wote kuanzia nje mpaka kwenye ua mkuu na kuanzia kwenye msingi hadi upenuni ulifanywa kwa mawe ya ubora wa hali ya juu yaliyokuwa yamechongwa kwa vipimo na kusawazishwa kwa msumeno nyuso zake za ndani na za nje
 misingi iliwekwa kwa mawe makubwa yaliyo bora yenye urefu wa dhiraa kumid na mengine yenye urefu wa dhiraa nanee
 sehemu za juu kulikuwepo na mawe yenye ubora wa hali ya juu yaliyokatwa kwa vipimo na boriti za mierezi
 ule ua mkuu ulizungukwa na ukuta wa safu tatu za mawe yaliyochongwa na safu moja ya boriti za mierezi zilizorembwa kama ulivyokuwa ua wa ndani wa hekalu la bwana na baraza yake
samani za hekalu mfalme solomoni akatuma watu tiro kumleta hiramu ambaye mama yake alikuwa mjane kutoka kabila la naftali na baba yake alikuwa mtu wa tiro tena fundi wa shaba
hiramu alikuwa na ustadi wa hali ya juu na mzoefu katika aina zote za kazi ya shaba
alikuja kwa mfalme solo moni na kufanya kazi zake zote alizopangiwa
 hiramu akasubu nguzo mbili za shaba kila moja ikiwa na urefu wa dhiraa kumi na nanef kila nguzo ikiwa na mzingo wa dhiraa kumi na mbilig kwa mstari
 pia alitengeneza mataji mawili ya shaba ya kusubu ili kuyaweka juu ya hizo nguzo kila taji lilikuwa na kimo cha dhiraa tano kwenda juu
 wavu wa mikufu iliyosokotewa kwenye zile taji juu ya zile nguzo d dhiraa kumi ni sawa na mita 
e dhiraa nane ni sawa na mita 
f dhiraa ni sawa na mita 
g dhiraa ni sawa na mita 
h dhiraa ni sawa na mita 
saba kwa kila taji
 akatengeneza makomamanga katika safu mbili kuzunguka kila wavu kuremba mataji yaliyo juu ya nguzo
alifanya hivyo kwa kila nguzo
 mataji yaliyokuwa juu ya nguzo kwenye baraza yalikuwa katika umbo la yungiyungi kimo chake ni dhiraa nne i
 juu ya mataji ya zile nguzo mbili juu ya ile sehemu yenye umbo kama bakuli karibu na ule wavu kulikuwa na yale makomamanga katika safu kuzunguka pande zote
 hiramu akasimamisha nguzo kwenye baraza ya hekalu
nguzo ya upande wa kusini akaiita yakini na ile ya upande wa kaskazini boazik
 mataji yaliyokuwa juu yalikuwa umbo la yungiyungi
hivyo kazi ya nguzo ikakamilika
 hiramu akasubu bahari ya chuma yenye umbo la mviringo vipimo vyake dhiraa kumi kutoka ukingo hadi ukingo na kimo cha dhiraa tano
mzunguko wake ulikuwa dhiraa thelathini l
 chini ya ukingo ilizungukwa na maboga kumi kwenye kila dhiraa moja
maboga yalikuwa yamesubiwa katika safu mb ili ili kuwa kitu kimoja na hiyo bahari
 bahari iliwekwa juu ya mafahali kumi na wawili watatu wakielekea kaskazini watatu wakielekea magharibi watatu wakielekea kusini na watatu wakielekea mas hariki
bahari iliwekwa juu yao na sehemu zao za nyuma zilielekeana
 ilikuwa na unene wa nyanda nnem na ukingo wake ulifanana na ukingo wa kikombe kama ua la yungiyungi iliyochanua
iliweza kuchukua bathi n
 pia akatengeneza vitako kumi vya shaba vinavyoweza kuhamishika kila kimoja kilikuwa na urefu wa dhiraa nne upana dhiraa nne na kimo chake dhiraa tatuo
 hivi ndivyo vile vitako vilivyotengenezwa
vilikuwa na mbao za pembeni zilizoshikamanishwa na mihimili
 juu ya mbao kati ya hiyo mihimili kulikuwa na simba mafahali na makerubi pia kwenye mihimili yake
juu na chini ya simba na mafahali kulikuwa kumesokotewa taji za kufuliwa
 kila kitako kilikuwa na magurudumu manne ya shaba na vyuma vya katikati vya kuyazungusha hayo magurudumu na kila kimoja kilikuwa na sinia i dhiraa nne ni sawa na mita 
j yakini maana yake yeye mungu atafanya imara
k boazi maana yake ndani yake mungu kuna nguvu
l dhiraa thelathini ni sawa na mita 
m kiganja kimoja sawa na upana wa kiganja kwenye vidole vinne vilivyokunjuliwa ambao ni sawa na sentimeta 
n bathi ni sawa na lita o dhiraa tatu ni sawa na mita 
wafalme awa na mfalme olomoni alivyomwagiza yaani ng mbo la bakuli juu ya mbili zikiwa na safu mbili za makomamanga kwenye vishikizo vinne vya taji iliyosubiwa kila upande
 ndani ya kitako kulikuwa na nafasi ya wazi iliyokuwa na umbile la mviringo lenye kina cha dhiraa mojap
nafasi hii ya wazi ilikuwa ya mviringo pamoja na kitako chake ilikuwa dhiraa moja na nusu q
kuzunguka huo mdomo wake kulitiwa nakshi
papi za vitako zilikuwa mraba na si za mviringo
 magurudumu manne yalikuwa chini ya papi na vyuma vya katikati vya kuzungushia magurudumu hayo vilikuwa vimeunganishwa kwenye kitako
kipenyo cha kila gurudumu kilikuwa dhiraa moja na nusu
 magurudumu yalitengenezwa kama ya magari ya vita ya kukokotwa vyuma vya katikati vya magurudumu duara zake matindi yake na vikombe vyake vyote vilikuwa vya kusubu
 kila kitako kilikuwa na mikono minne moja kwenye kila pembe ukitokeza kutoka kwenye kitako
 juu ya kitako kulikuwepo na utepe wa mviringo wenye kina cha nusu dhiraa
vishikio na papi vilishikamana upande wa juu wa kitako
 alitia nakshi za makerubi simba na miti ya mitende juu ya uso wa vishikio na juu ya papi katika kila nafasi iliyopatikana pamoja na mataji yaliyosokotwa kuzunguka pande zote
 hivi ndivyo hiramu alivyotengeneza vile vitako kumi
vyote vilikuwa vya kusubu kwenye kalibu za kufanana kwa vipimo na kwa umbo
 kisha akatengeneza masinia kumi ya shaba kila moja likiwa na ujazo wa bathi arobaini yakiwa na kipenyo cha dhiraa nnes kila sinia moja kwa kila kimoja ya vile vitako kumi
 aliweka vitako vitano upande wa kusini wa hekalu na vingi ne vitano upande wa kaskazini
akaweka ile ahari upande wa kusini katika pembe ya kusini ya hekalu
 pia akatengeneza masinia masepeto na mabakuli ya kunyunyizia
hivyo hatimaye hiramu akakamilisha kazi zote za hekalu la bwan sawas uzo mbili mataji mawili yenye hizo nguzo nyavu mbili za kupamba hayo mataji mawili yenye umbo la baku li juu ya hizo nguzo
 akomamanga kwa ajili ya hizo nyavu p dhiraa moja ni sawa na sentimita 
q dhiraa moja na nusu ni sawa na sentimeta 
 r bathi arobaini ni sawa na lita 
s dhiraa nne ni sawa na mita 
kwa kila wavu zikipamba hayo mataji mawili yenye umbo la bakuli juu ya hizo nguzo vitako kumi pamoja na masinia yake kumi ile bahari ya chuma na yale mafahali kumi na mawili chini yake masufuria masepeto na mabakuli ya kunyunyizia
vyombo hivi vyote ambavyo hiramu alimtengenezea mfalme solomoni kwa ajili ya hekalu la bwana vilikuwa vya shaba iliyong arishwa
 mfalme akaamuru wavisubu katika kalibu ya udongo wa mfinyanzi katika uwanda wa yordani ulio kati ya sukothi na sarethani
 solomoni akaviacha vitu hivi vyote bila kupima uzani wake kwa sababu vilikuwa vingi sana uzito wa shaba haukujulikana
 pia solomoni akatengeneza samani zote kwa ajili ya hekalu la bwana madhabahu ya dhahabu meza ya dhahabu ambayo juu yake ndipo palipokuwa mikate ya wonyesho
 vinara vya taa vya dhahabu safi vitano upande wa kuume na vitano upande wa kushoto mbele ya patakatifu pa patakatifu kazi ya maua ya dhahabu na taa na makoleo
 masinia ya dhahabu safi mikasi ya kusawazishia tambi mabakuli ya kunyunyizia vyano na vyetezo bawaba za dhahabu kwa ajili ya milango ya chumba cha ndani sana yaani patakatifu pa patakatifu na pia kw ajili ya milango ya ukumbi mkuu wa hekalu
 mfalme solomoni alipomaliza kazi ya hekalu la bwana akavil eta vile vitu ambavyo daudi baba yake alikuw ameviweka wakfu yaani fedha dhahabu na samani kisha akaviweka katika hazina ya hekalu la bwana
sanduku la agano laletwa hekaluni kisha mfalme solomoni akawaita mbele zake huko yerusalemu wazee wa israeli viongozi wote wa makabila na wakuu wa jamaa za waisraeli ili wali lete sanduku la agano la bwana kutoka sayuni mji wa daudi
 wanaume wote wa israeli wakakusanyika kwa mfalme solomoni wakati wa sikukuu ya mwezi wa ethanimu ndio mwezi wa saba
 viongozi wote wa israeli walipokwisha kufika makuhani wakajitwika hilo sanduku la agano wakalipandisha sanduku la bwana wafalme hema la mkutano pamoja na vyombo vyote vitakatifu ndani yake
makuhani na walawi wakavibeba naye mfalme solomoni pamoja na kusanyiko lote la israeli waliokusanyika kumzunguka walikuwa mbele ya hilo sanduku wakatoa dhabihu nyingi za kondoo na ng ombe ambao idadi yao hawakuweza kuandika au kuhesabu
 ndipo makuhani wakalileta sanduku la agano la bwana mahali pak ndani ya hekalu katika patakatifu pa patakatifu na kuliweka chini ya mabawa ya yale makerubi
 makerubi yalitandaza mabawa yao juu ya mahali pa sanduku la agano na kutia kivuli sanduku pamoja na mipiko yake ya kubebea
 mipiko hiyo ilikuwa mirefu kiasi kwamba ncha zake ziliweza kuonekana kutoka mahali patakatifu mbele ya mahali patakatifu pa pataka tifu lakini si kutoka nje ya mahali patakatifu nayo iko huko hadi leo
 hapakuwa na cho chote ndani ya sanduku la agano isipokuwa zile mbao mbili za mawe ambazo ziliwekwa na mose huko horebu mahali ambapo bwana alifanya agano na waisraeli baada ya kutoka misri
 makuhani walipoondoka katika mahali patakatifu wingu likalij aza hekalu la bwana
 nao makuhani hawak uweza kufanya huduma yao kwa sababu ya lile wi ngu kwa kuwa utukufu wa bwana ulilijaza hekalu lake
 ndipo solomoni akasema bwana alisema kwamba ataishi katika giza nene naam hakika nimekujengea hekalu zuri sana mahali pako pa kuishi milele
hotuba ya solomoni kusanyiko lote la israeli lilipokuwa limesimama hapo mfalme akageuka na kuwabariki
 kisha akasema ahimidiwe bwana mungu wa israeli ambaye kwa mkono wake mwenyewe ametimiza lile alilomwahidi baba yangu daudi kwa kinywa chake mwenyewe
kwa kuwa alisema tangu siku niliyowatoa watu wangu israeli kuto ka misri sikuchagua mji katika kabila lo lote la israeli hekalu lijengwe kwa ajili ya jina langu ili lipate kuwako huko bali nimemchagua daudi kuwatawala watu wangu israeli
 iiikuwa moyoni mwa daudi baba yangu kujenga hekalu kwa ajili ya jina la bwana wa israeli
 lakini bwana akamwambia daudi baba yangu kwa sababu ilikuwa moyoni mwako kujenga hekalu kwa ajili ya jina langu ulifanya vema kuwa na jambo hili moyoni mwako
 hata hivyo sio wewe utakayenijengea hekalu bali mwanao ambaye ni nyama yako na damu yako mwenyewe ndiye atakayejenga hekalu kwa ajili ya jina langu
 bwana ametimiza ahadi aliyoiweka nimeingia mahali pa daudi baba yangu na sasa ninakikalia kiti cha ufalme cha israeli kama vile bwana alivyoahidi nami nime jenga hekalu kwa ajili ya jina la bwana wa israeli
 nimetenga nafasi humo kwa ajili ya sanduku la agano am bamo ndani yake kuna agano la bwana lile alilofanya na baba zetu wakati alipowatoa misri
maombi ya solomoni ya kuweka hekalu wakfu kisha solomoni akasimama mbele ya madhabahu ya bwana machoni pa kusanyiko lote la israeli akakunjua mikono yake kuelekea mbinguni na kusema ee bwana mungu wa israeli hakuna mungu kama wewe mbinguni juu wala duniani chini wewe unayetunza agano lako la upendo pamoja na watumishi wanaodumu katika njia yako kwa moyo wote
 umetimiza ahadi yako kwa mtumishi wako daudi baba yangu kwa kinywa chako uliahidi na kwa mkono wako umetimiza kama ilivyo leo
 sasa bwana mungu wa israeli mtimizie mtumishi wako daudi baba yangu ahadi zako ulizomwahidi uliposema kamwe hutakosa kuwa na mtu atakayeketi mbele zangu kwenye kiti cha ufalme cha israeli kama wanao wakiangalia yote wayafanyayo kuenenda mbele zangu kama vile ulivyofanya
 sasa ee mungu wa israeli acha neno lako lile ulilomwahidi mtumis hi wako daudi baba yangu litokee sawasawa
 lakini kweli je mungu atafanya makao duniani mbingu hata mbingu zilizo juu sana haziwezi kukutosha wewe
sembuse hekalu hi li nililojenga hata hivyo sikiliza dua ya mtum ishi wako na maombi yake kwa huruma ee bwana mungu wangu
sikia kilio na dua ambayo mtumishi wako anaomba mbele zako siku hii ya leo
 macho yako na yafumbuke wafalme kuelekea hekalu hili usiku na mchana mahali hapa ambapo ulisema jina langu litakuwako humo ili kwamba upate kusikia maombi ambayo mtumis hi wako ataomba kuelekea mahali hapa
 usikie maombi ya mtumishi wako na ya watu wako israeli wakati wanapoomba uelekea mahali hapa
sikia kutoka mbinguni mahali pa makao yako na usikiapo samehe
 mtu anapomkosea jirani yake na akatakiwa kuapa akija na kuapa mbele ya madhabahu yako ndani ya hekalu hili basi sikia kutoka mbinguni na ukatende
hukumu kati ya watumishi wako ukimhukumu yule mwenye hatia na kuleta juu ya kichwa chake yale aliyoyatenda
umtangazie asiye na hatia kwamba hana hatia hivyo ukathibitishe kutokuwa na hatia kwake
 wakati watu wako israeli watakapokuwa wameshindwa na adui kwa sababu ya dhambi walizofanya dhidi yako watakapokugeukia na kulikiri jina lako wakiomba na kufanya dua kwako katika hekalu hili basi usikie kutoka mbinguni ukasamehe dhambi ya watu wako israeli na kuwarudisha katika nchi uliyowapa baba zao
 wakati mbingu zitakapokuwa zimefungwa kusiwe na mvua kwa sababu watu wako wametenda dhambi dhidi yako watakapoomba kuelek ea mahali hapa na kulikiri jina lako nao wakageuka kutoka katika dhambi zao kwa sababu umewaadhibu basi usikie kutoka mbinguni na usamehe dhambi ya watumishi wako watu wako israeli
wafundishe njia sahihi ya kuishi na ukanyeshe mvua juu ya nchi uliyowapa watu wako kuwa urithi
 wakati njaa au tauni vikija juu ya nchi au koga au kawa nzige au panzi au wakati adui atakapowazingira katika mji wao wo wote maafa ya namna yo yote au ugonjwa wo wote unaoweza kuwajia wakati dua au maombi yatakapofanywa na mmojawapo wa watu wako israeli kila mmoja akijua juu ya taabu ya moyo wake mwenyewe akainyoosha mikono yake kuelekea hekalu hili basi usikie kutoka mbinguni katika makao yako
usamehe na utende umpe kila mtu kulingana na matendo yake kwa kuwa unaujua moyo wake kwa kuwa ni wewe peke yako ujuaye mioyo ya watu wote ili wakuogope kwa wakati wote watakaoishi katika nchi uliyowapa baba zetu
 kwa habari ya mgeni ambaye si miongoni mwa watu wako israeli lakini amekuja kutoka nchi ya mbali kwa sababu ya jina lako kwa maana watu watasikia juu ya jina lako kuu na juu ya mkono wako wenye nguvu na mkono wako ulionyooshwa wakati atakapokuja na kuomba kuelekea hekalu hili basi na usikie kutoka mbinguni mahali pa makao yako ukafanye lo lote ambalo mgeni huyo anakuomba ili mataifa yote ya dunia wapa te kujua jina lako na wakuogope kama wafanyavyo watu wako israeli na wapate pia kujua kwamba nyumba hii niliyoijenga imeitwa kwa jina lako
 wakati watu wako watakapokwenda vitani dhidi ya adui zao po pote utakapowapeleka wakati watakapoomba kwa bwana kuelekea mji ambao umeuchagua na hekalu ililolijenga kwa ajili ya jina lako basi usikie dua na maombi yao kutoka mbinguni ukawatetee haki yao
 watakapotenda dhambi dhidi yako kwa kuwa hakuna mtu ye yote ambaye hatendi dhambi nawe ukachukizwa nao na kuwakabidhi kwa adui ambaye atawachukua utumwani katika nchi yake mwenyewe mbali au karibu na kama watabadilika mioyo yao katika nchi wanakoshikiliwa mateka nao wakatubu na kukulilia katika nchi ya wale waliowashinda na kusema tumetenda dhambi tumefanya makosa tumetenda kwa uovu kama wakikugeukia kwa moyo wao wote na nafsi zao katika nchi ya adui zao ambao waliwachukua mateka wakakuomba kuelekea nchi uliyowapa baba zao kuelekea mji uliouchagua na hek alu nililolijenga kwa ajili ya jina lako basi kutoka mbinguni mahali pa makao yako usikie dua yao na maombi yao na ukawatetee haki yao
 uwasamehe watu wako waliotenda dhambi dhidi yako uwasamehe makosa yote waliyoyatenda dhidi yako ukawafanye wale waliowashinda kuwaonea huruma kwa maana ni watu wako na urithi wako uliowatoa misri kutoka kwenye lile tanuru la kuyeyushia chuma
 macho yako na yafumbuke juu ya ombi la mtumishi wako na ombi la watu wako israeli nawe uwasikilize wakati wo wafalme wote wanapokulilia
 kwa maana uliwachagua wao kutoka mataifa yote ya ulimwengu kuwa urithi wako mwenyewe kama ulivyotangaza kupitia mtumishi wako mose wakati wewe ee bwana mwenyezi ulipowatoa baba zetu kutoka misri
 wakati solomoni ali pomaliza dua hizi zote na maombi kwa bwana akainuka kutoka mbele ya madhabahu ya bwana mahali alipokuwa amepiga magoti mikono yake ikawa imekunjuliwa kuelek ea juu mbinguni
 akasimama na kubariki kusanyiko lote la israeli kwa sauti kubwa akisema ahimidiwe bwana aliyewapa pumziko watu wake israeli kama vile alivyokuwa ameahidi
hakuna hata neno moja lililopunguka kati ya ahadi zote nzuri alizozitoa kupitia mtumishi wake mose
 bwana mungu wetu na awe pamoja nasi kama alivyokuwa na baba zetu kamwe asituache wala kutukataa
 yeye na aielekeze mioyo yetu kwake ili tutembee katika njia zake zote na kuzishika amri na maagizo na masharti aliyowapa baba zetu
 nami maneno yangu haya ambayo nimeyaomba mbele za bwana yawe karibu na bwana mungu wetu mchana na usiku ili kwamba atetee shauri la mtumishi wake na la watu wake israeli kulingana na hitaji lao la kila siku ili kwamba mataifa yote ya dunia wajue kwamba bwana ndiye mungu na kwamba hakuna mwingine
 lakini ni lazima mwiweke mioyo yenu kikamilifu kwa bwana mungu wetu kuishi kwa maagizo yake na kutii amri zake kama ilivyo wakati huu
kuwekwa wakfu hekalu kisha mfalme na israeli wote pamoja naye wakatoa dhabihu mbele za bwana
 solomoni akatoa dhabihu sadaka za amani kwa bwana ng ombe kondoo pamoja na mbuzi 
hivyo mfalme pamoja na waisraeli wote wakaliweka wakfu hekalu la bwana
 siku iyo hiyo mfalme akaweka wakfu sehemu ya kati ya ua ulio ko mbele ya hekalu la bwana na hapo akatoa sadaka za kuteketezwa sadaka za nafaka na mafuta ya wanyama wa sadaka za amani kwa sababu madhabahu ya shaba ili yokuwa mbele za bwana ilikuwa ndogo sana kuweza kubeba sadaka hizo za kuteketezwa sadaka za nafaka na mafuta ya wanyama wa sadaka za amani
 hivyo solomoni akaiadhimisha sikukuu kwa wakati ule na israeli wote pamoja naye kusanyiko kubwa sana watu kutoka ingilio la hamathi hadi korongo la misri
wakiadhimisha mbele za bwana mungu wetu kwa siku saba na siku saba zaidi yaani jumla siku kumi na nne
 siku iliyofuata aliwaruhusu watu waondoke
wakambariki mfalme kisha wakaenda nyumbani wakiwa na mashangilio na furaha rohoni kwa ajili ya mambo yote mema ambayo bwana ametenda kwa ajili ya daudi mtumishi wake na watu wake israeli
bwana anamtokea solomoni solomoni alipomaliza kujenga hekalu la bwana pamoja na jumba la kifalme alipokwisha kufanya yote aliyotaka kufanya bwana akamtokea mara ya pili kama alivyokuwa amemtokea huko gibeoni
 bwana akamwambia nimesikia dua na maombi uliyofanya mbele zangu nimeli weka wakfu hekalu hili ambalo umelijenga kwa kuweka jina langu humo milele
macho yangu na moyo wangu utakuwa humo siku zote
 kukuhusu wewe kama ukienenda kwa unyofu wa moyo na uadilifu kama baba yako daudi alivyofanya na kutenda yote ninayoyaagiza kwa kutunza maagizo yangu na sheria nitaimarisha kiti chako cha ufalme juu ya israeli milele kama nilivyomwahidi daudi baba yako nikisema hutakosa kamwe kuwa na mtu kwenye kiti cha ufalme cha israeli
 lakini kama ninyi au wana wenu wakigeukia mbali nami na kuziacha amri na maagizo yangu niliyowapa na kwenda kuwatumikia miungu mingine na kuiabudu basi nitakatilia mbali israeli kutoka katika nchi niliyowapa na kulikataa hekalu hili nililoliweka wakfu kwa jina langu
ndipo israeli itakuwa kitu cha kudharauliwa na watu na kuwa kitu cha mzaha miongoni mwa watu wote
 ingawa hekalu hili linavutia sasa wote watakaopita karibu yake watashangaa na kudhihaki wakisema kwa nini bwana amefanya kitu cha namna hii katika nchi hii na kwenye hekalu hili watu watajibu kwa sababu wamemwacha bwana wao aliyewatoa baba zao misri wafalme nao wamekumbatia miungu mingine wakiiabudu na kuitum ikia ndiyo sababu bwana ameyaleta maafa haya yote juu yao
shughuli nyingine za solomoni miaka ishirini ilipopit a ambayo katika hiyo solomoni alijenga majeng haya mawili yaani hekalu la bwana na jumba la kifalme mfalme solomoni akampa hiramu mfalme wa tiro miji ishirini katika galilaya kwa sababu hiramu alikuwa amempatia mierezi yote misunobari na dhahabu yote aliyohitaji
 lakini hiramu alipotoka tiro kwenda kuiona ile miji ambayo solomoni alikuwa amempa hakupendezwa nayo
 hiramu akauliza hii ni miji ya namna gani uliyonipa ndugu yangu naye akaiita nchi ya kabul a jina lililoko hadi leo
 basi hiramu alikuwa amempelekea mfalme talanta b za dhahabu
 haya ni maelezo kuhusu mfalme solomoni jinsi alivyowafanyiza watu kazi za kulazimishwa ili kulijenga hekalu la bwana jumba la kifalme kwa ajili yake mwenyewe miloc ukuta wa yerusalemu hazori megido na gezeri
 farao mfalme wa misri alikuwa ameshambulia na kuuteka mji wa gezeri
alikuwa ameuchoma moto
akawaua wakanaani waliokuwa wakikaa humo na kisha kuutoa kwa binti yake yaani mkewe solomoni kama zawadi ya arusi
 solomoni akaujenga tena upya gezeri
akajenga beth horoni ya chini akajenga pia baalathi na tamari kwenye jangwa katika eneo la nchi yake vile vile miji ya ghala na miji kwa ajili ya magari yake na farasi wake cho chote alichotaka kujenga katika yerusalemu lebanoni na katika nchi yote iliyokuwa chini ya mamlaka yake
 watu wote wakaondoka kuanzia waamori wahiti waperezi wahivi na wayebusi mataifa haya hayakuwa waisraeli yaani uzao wao uliobak katika nchi ambao waisraeli wasingeweza kuwaangamiza hawa solomoni akawalazimisha kuwa watumwa katika shokoa kama ilivyo hadi leo
 lakini solomoni hakumfanya ye yote wa waisraeli kuwa mtumwa wao ndio wali okuwa wapiganaji wake maafisa wake wa serika li maafisa wake wakuu wake majemadari wa jesh wa magari yake ya vita na wapanda farasi
 pia walikuwa maafisa a kabul maana yake isiyofaa kitu
b talanta za dhahabu ni sawa na tani 
 c milo maana yake boma la ngome
wakuu wasimamizi wa miradi ya solomoni maafisa waliowasimamia watu waliofanya kazi
 baada ya binti farao kuja kutoka mji wa daudi na kuingia katika jumba la kifalme solomoni alilokuwa amemjengea akajenga milo
 solomoni akatoa dhabihu za kuteketezwa na sadaka za amani mara tatu kwa mwaka juu ya madhabahu aliyokuwa amejenga kwa ajili ya bwana akifukiza uvumba mbele za bwana pamoja na dhabihu hizo hivyo kutimiza kanuni za hekalu
 mfalme solomoni akatengeneza pia meli huko ezion geberi ambayo iko karibu na elathi katika edomu kwenye ukingo wa bahari ya shamu d
 naye hiramu akatuma watu wake mabaharia walioijua bahari kuhudumu katika hizo meli pamoja na watu wa solomoni
 wakasafiri kwenda ofiri na kurudi na talanta e za dhahabu ambazo walimletea mfalme solomoni
malkia wa sheba amtembelea solomoni malkia wa sheba aliposikia habari za umaarufu wa solomoni na uhusiano wake na jina la bwana malkia alikuja kumjaribu kwa maswali magumu
 alipofika yerusalemu pamoja na msafara mkubwa sana pamoja na ngamia wali obeba vikolezi kiasi kikubwa cha dhahabu na vito vya thamani alikuja kwa solomoni na kuzungumza naye kuhusu yote ambayo alikuwa nayo moyoni mwake
 solomoni akamjibu maswali yake yote hakukuwa na jambo lo lote lililokuwa gumu kwa mfalme asiweze kumwelezea
 malkia wa sheba alipoona hekima yote ya solomoni na jumba la kifalme alilokuwa amejenga chakula kilichokuwa mezani pake jinsi maafisa wake walivyokaa wahudumu katika majoho yao wanyweshaji wake na sadaka za kuteketezwa alizotoa katika hekalu la bwana alipatwa na mshangao
 akamwambia mfalme taarifa niliyosikia kwenye nchi yangu mwenyewe kuhusu mafanikio na hekima yako ni kweli
 lakini sikuamini mambo haya mpaka nilipokuja na kuona kwa macho yangu mwenyewe
naam sikuambiwa hata nusu yake katika hekima na mali umezidi sana ile taarifa niliyoisikia
 watu d bahari ya shamu yaani bahari nyekundu au bahari ya mafunjo
e talanta za dhahabu ni kama tani 
 wafalme wako wanafurahi namna gani maafisa wako wanafurahi namna gani wale ambao husimama mbele yako daima na kusikia hekima yako ahimidiwe bwana wako ambaye amependezwa sana nawe na kukuweka juu ya kiti cha ufalme cha israeli
kwa sababu ya upendo wa bwana wa milele kwa ajili ya israeli amekufanya mfalme ili kudumisha haki na uadilifu
 naye akampa mfalme talanta mia moja na ishirinia za dhahabu kiasi kikubwa cha vikolezi na mawe ya thamani
haikuwahi kamwe kutokea tena vikolezi vingi hivyo kuletwa kama vile malkia wa sheba alivyompa mfalme solomoni
 meli za hiramu zilileta dhahabu kutoka ofiri tena kutoka huko zilileta shehena kubwa ya miti ya msandali na mawe ya thamani
 mfalme akatumia miti ya msandali kuwa nguzo kwa ajili ya hekalu la bwana na kwa jumba la kifalme pia kwa kut engeneza vinubi na zeze kwa ajili ya waimbaji
ki asi hicho kingi cha miti ya msandali hakijawahi kuingizwa nchini tangu siku ile
 mfalme solomoni akampa malkia wa sheba kila kitu alichohit aji na kukiomba zaidi ya vile mfalme alivyokuwa amempa kwa ukarimu wake wa kifalme
kisha malkia akaondoka akarudi pamoja na wafuasi wake kwenye nchi yake mwenyewe
fahari ya solomoni uzito wa dhahabu am bayo solomoni alipokea kwa mwaka ulikuwa talanta mia sita sitini na sita b pasipo kuweka mapato kutoka wafanyibiashara wac huuzi na kutoka kwa wafalme wote wa arabuni na watawala wa nchi
 mfalme solomoni akatengeneza ngao kubwa mia mbili kwa dhahabu iliyofuliwa kila ngao ilikuwa na dhahabu yenye uzito wa shekeli mia sita c
 akatengeneza pia ngao ndogo mia tatu za dhahabu iliyofuliwa kila ngao ikiwa na uzito wa mane tatu za dhahabu
mfalme akaziweka katika jumba la kifalme la msitu wa lebanoni
 kisha mfalme akatengeneza kiti kikubwa cha kifalme kwa kutumia pembe za ndovu na kukifunika kwa dhahabu safi
 kiti hicho kilikuwa na ngazi sita na egemeo la nyuma lilikuwa la mviringo kwa juu
juu pande zote za a talanta za dhahabu ni kama tani 
 b talanta za dhahabu ni kama tani 
c shekeli za dhahabu ni kama kilo 
 d mane tatu za dhahabu ni kama kilo 
kiti kulikuwa na mahali pa kuwekea mikono sanamu ya simba akisimama kila upande wake mahali pa kuwekea mikono
 simba kumi na wawili walisimama kweny ngazi sita wawili kwenye kila ngazi yaani mmoja upande huu na mwingine upande huu
hakuna kitu kama hicho kilichokuwa kimefanyika kwenye ufalme mwingine wo wote
 vikombe vyote vya mfalme solomoni vya kunywea vilikuwa vya dhahabu na vyombo vyote vya nyumbani katika jumba la kifalme la msitu wa lebanoni vilikuwa dhahabu safi
hakukuwa na kitu kilichotengenezwa kwa fedha kwa sababu fedha ilionekana ya thamani ndogo wakati wa solomoni
 mfalme alikuwa na meli nyingi za biashara baharini zilizokuwa zikiandamana na meli za hi ramu
mara moja kila miaka mitatu zilirudi zikiwa zimebeba dhahabu fedha pembe za ndovu na nyani wadogo na wakubwa
 mfalme solomoni alikuwa mkuu zaidi kwa utajiri na hekima kuliko wafalme wote wa dunia
 dunia yote ikatafuta kukutana na solomoni kusikia hekima ambayo mungu alikuwa ameweka katika moyo wake
 mwaka baada ya mwaka kila mmoja ambaye alikuja alileta zawadi vyombo vya fedha na dhahabu majoho silaha na vikolezi farasi na nyumbu
 solomoni akalimbikiza magari makubwa mazuri na farasi alikuwa na magari na farasi ambayo aliyaweka katika miji ya magari pia pamoja naye huko yerusalemu
 mfalme akafanya fedha kuwa ya kawaida huko yerusalemu kama mawe mierezi akaifanya kuwa mingi kama mikuyu chini ya vilima
 farasi wa solomoni waliletwa kutoka misri na kutoka kuee wafanya biashara wa kifalme waliwanunua kutoka kue
 waliingiza magari kutoka misri kwa bei ya shekeli za fedha f na farasi kwa shekeli za fedha g
pia waliwauza nje kwa wafalme wote wa wahiti na waaramuh
wakeze solomoni hata hivyo mfalme solomoni akawapenda wanawake wengi wa kigeni zaidi mbali na bint farao wanawake wa wamoabu waamoni waedomu wasidoni na wahiti
 wakitoka katika mataifa ambayo bwana aliwaambia wais raeli msije mkaoana nao kwa hakika wataigeuza mioyo yenu e kue yaani kilikia iliyoko syria pia mst
 f shekeli za fedha ni kama kilo 
g shekeli za fedha ni kama kilo 
h waaramu hapa in maana washamu
 wafalme mgeukie miungu yao
hata hivyo solomoni akakaza kuwapenda
 alikuwa na wake mia saba wa uzao wa kifalme na masuria mia tatu hao wake zake wakampotosha
 kadiri solomoni alivyozidi kuzeeka wake zake wakageuza moyo wake kuelekea miungu mingine moyo wake haukuwa mkamilifu kwa bwana wake kama ulivyokuwa moyo wa daudi baba yake
 akafuata ashtorethi mungu mke wa wasidoni na molekia mungu aliyekuwa chukizo la waamoni
 kwa hiyo solomoni akafanya uovu machoni pa bwana hakumfuata bwana kikamilifu kama alivyofanya daudi baba yake
 kwenye kilima mashariki mwa yerusalemu solomoni akajenga mahali pa juu kwa ajili ya kemoshi chukizo la wamoabu na kwa moleki mungu chukizo la waamoni
 akafanya hivyo kwa wake zake wote wa kigeni ambao walifukiza uvumba na kutoa dhabihu kwa miungu yao
 bwana akamkasirikia solomoni kwa sababu moyo wake uligeu ka mbali na bwana mungu wa israeli ambaye alikuwa amemtokea mara mbili
 ingawa alikuwa amemkataza solomoni kufuata miung mingine solomoni hakutii amri ya bwana
 kwa hiyo bwana akamwambia solomoni kwa kuwa hii ndiyo hali yako na hukushika agano langu na sheria zangu nilizokuamuru hakika ni taurarua ufalme kutoka kwako na kumpa mmoja wa walio chini yako
 hata hivyo kwa ajili ya daudi baba yako sitafanya jambo hili wakati wa uhai wako
nitaurarua kutoka mikononi mwa mwanao
 lakini pia sitaurarua ufalme wote kutoka kwake bali nitampa kabila moja kwa ajili ya daudi mtumishi wangu na kwa ajili ya yerusalemu ambao nimeuchagua adui za solomoni kisha bwana akamwinua adui dhidi ya solomoni hadadi mwedomu kutoka ukoo wa kifalme wa edomu
 huko nyuma wakati daudi alipokuwa akipigana na edomu yoabu jemadari wa jeshi aliyekuwa amekwenda kuzika waliouawa alikuwa amewaua wanaume wote waliokuwako edomu
 yoabu na waisraeli wote walikaa huko kwa miezi sita mpaka walipomaliza kuwaangamiza wanaume wote huko edomu
 lakini hadadi akiwa bado mvulana mdogo alikimbilia misri akiwa na a moleki au milkomu chukizo la waamoni yaani mungu aliyekuwa akiabudiwa na waamoni
alikuwa chukizo kwa sababu watoto walitolewa kafara kwake
baadhi ya maafisa wa kiedomu waliokuwa wakimhudumia baba yake
 wakaondoka midiani wakaenda parani
basi wakichukua pamoja nao wanaume kutoka parani wakaenda misri kwa farao mfalme wa misri ambaye alimpa hadadi nyumba ardhi na akampatia chakula
 farao akapendezwa sana na hadadi hata akampa ndugu wa mkewe mwenyewe malkia tapenesi ili aolewe na hadadi
 huyo ndugu wa tapenesi akamzalia mwana aliyeitwa genubathi ambaye alilelewa na tapenesi katika jumba la kifalme
huko genubathi aliishi pamoja na watoto wa farao mwenyewe
 alipokuwa huko misri hadadi alisikia kwamba daudi amepumzika na baba zake na ya kwamba pia yoabu aliyekuwa jemadari wa jeshi amekufa
ndipo hadadi akamwambia farao niruhusu niende ili niweze kurudi katika nchi yangu
 farao akauliza umekosa nini hapa kwamba unataka kurudi katika nchi yako hadadi akajibu hakuna lakini niruhusu niende mungu akamwinua adui mwingine dhidi ya solomoni rezoni mwana wa eliyada ambaye alikuwa amemkimbia bwana wake hadadezeri mfalme wa soba
 akawakusanya watu naye akawa kiongozi wa kundi la waasi wakati daudi alipoangamiza majeshi ya soba waasi walikwenda dameski mahali walipokaa na kumiliki
 rezoni alikuwa adui wa israeli kwa muda wote alioishi solomoni ukiongezea matatizo yaliyosababishwa na hadadi
kwa hiyo rezoni akatawala katika aramu na alikuwa mkatili kwa israeli
yeroboamu anaasi dhidi ya solomoni pia yeroboamu mwana wa nebati aliasi dhidi ya mfalme
alikuwa mmoja wa maafisa wa solomoni mwefraimu kutoka sereda ambaye mama yake alikuwa mjane aliyeitwa serua
 haya ndiyo maelezo ya jinsi alivyomwasi mfalme solomoni alikuwa amejenga miloc naye akawa ameziba mwanya katika ukuta wa mji wa daudi baba yake
 basi yeroboamu alikuwa mtu shujaa na hodari naye solomoni alipoona jinsi kijana alivyofanya kazi yake akamweka kuwa kiongozi wa kazi yote ya mikono ya nyumba ya yosefu
b aramu yaani shamu ambayo ni syria
c milo maana yake boma la ngome
wafalme karibu na wakati ule yeroboamu alikuwa anatoka nje ya yerusalemu ahiya nabii mshiloni akakutana naye njiani ak iwa amevaa joho jipya
hawa wawili walikuwa peke yao mashambani naye ahiya akachukua joho jipya alilokuwa amevaa akalirarua vipan de kumi na viwili
 kisha akamwambia yeroboamu chukua vipande kumi kwa ajili yako kwa kuwa hivi ndivyo bwana mungu wa israeli asemavyo tazama ninakwenda kuuchana ufalme kutoka mikononi mwa solomoni na kukupa wewe makabila kumi
 lakini kwa ajili ya mtumishi wangu daudi na mji wa yerusalemu ambao nimeuchagua miongoni mwa makabila yote ya israeli atakuwa na kabila moja
 nitafanya hivi kwa sababu wameniacha mimi na kuabudu ashtorethi mungu mke wa wasidoni kemoshi mungu wa wamoabu na moleki mungu wa waamoni nao hawakwenda ka tika njia zangu ili kufanya yaliyo sawa machoni pangu wala kushika amri na sheria zangu kama daudi babaye solomoni alivyofanya
 lakini sitauondoa ufalme wote kutoka mikononi mwa solomoni nimemfanya mtawala siku zote za maisha yake kwa ajili ya daudi mtumishi wangu ni liyemchagua na ambaye aliyatunza maagizo na amri zangu
 nitauondoa ufalme kutoka mikononi mwa mwanaye na kukupa wewe makabila kumi
 nitampa mwanawe kabila moja ili kwamba daudi mtumishi wangu awe na taa mbele zangu daima katika yerusalemu mji ambao nimeuchagua kuweka jina langu
 hata hivyo kukuhusu wewe yeroboamu nitakutwaa nawe utatawala juu ya yote yale moyo wako unayotamani utakuwa mfalme juu ya israeli
 ikiwa utafanya kila nitakalokuamuru kuenenda katika njia zangu na kufanya yaliyo sawa mbele za macho yangu kwa kuzishika amri zangu na maagizo yangu kama alivyofanya daudi mtumishi wangu nitakuwa pamoja nawe
nitakujengea ukoo wa kifalme utakaodumu kama ule niliomjengea daudi nami nitakupa israeli
 nitawatesa wazao wa daudi kwa ajili ya hili lakini siyo milele
 solomoni akajaribu kumwua yeroboamu lakini yeroboamu akakimbilia misri kwa mfalme shishaki naye akakaa huko mpaka solomoni alipokufa
kifo cha solomoni kwa habari za matukio mengine ya utawala wa solomoni yote aliyoyafanya na hekima aliyoionyesha je hayakuandikwa yote katika kitabu cha matendo cha solomoni solomoni alitawala israeli yote miaka arobaini akiwa yerusalemu
 kisha akalala pamoja na baba zake na akazikwa katika mji wa daudi baba yake
naye rehoboamu mwanawe akatawala badala yake
israeli yaasi dhidi ya rehoboamu rehoboamu akaenda shekemu kwa kuwa waisraeli wote walikuwa wamekwenda huko kumfanya yeye kuwa mfalme
 yeroboamu mwana wa nebati aliposikia hili alikuwa bado yuko misri alikokuwa amekimbilia awe mbali na mfalme solomoni akarudi kutoka misri
 kwa hiyo wakatuma watu kumwita yeroboamu yeye na kusanyiko lote la israeli wakamwendea rehoboamu na kumwambia baba yako aliweka nira nzito juu yetu lakini sasa ufanye nyepesi kazi za kikatili na nira nzito aliyoweka juu yetu nasi tutakutumikia
 rehoboamu akajibu n endeni kwa muda wa siku tatu na kisha mnirudie
basi watu wakaenda zao
 kisha mfalme rehoboamu akataka shauri kwa wazee ambao walimtumikia solomoni baba yake wakati wa uhai wake akawauliza mnanishauri nini katika kuwajibu watu hawa wakajibu kama leo utakuwa mtumishi wa watu hawa na kuwahudumia na kuwapa jibu linaloridhisha watakuwa watumishi wako daima
 lakini rehoboamu akakataa shauri alilopewa na wazee na akataka ushauri kwa vijana wanaume rika lake waliokuwa wakimtumikia
 akawauliza ninyi ushauri wenu ni nini tutawajibuje wa tu hawa wanaoniambia ifanye nyepesi nira baba yako aliyoweka juu yetu wale vijana wa rika lake wakamjibu waambie watu hawa wali okuambia baba yako aliweka nira nzito juu yetu lakini ifanye nira yetu nyepesi kuwa kidole changu kidogo ni kinene kuliko kiuno cha baba yangu
 baba yangu aliweka nira nzito juu yenu mimi nitaifanya hata iwe nzito zaidi
baba yangu aliwachapa kwa mijeledi mimi nitawachapa kwa nge
 siku tatu baadaye yeroboamu na watu wote wakamrudia rehoboamu kama mfalme alivyokuwa amesema rudini kwangu baada ya siku tatu
 mfalme akawajibu watu kwa ukatili
akikataa shauri alilopewa na wazee akafuata wafalme shauri la vijana wa rika lake na kusema baba yangu alifanya nira yenu kuwa nzito mimi nitaifanya kuwa nzito zaidi
baba yangu aliwachapa kwa mijeledi mimi nitawachapa kwa nge
 kwa hiyo mfalme hakuwasikiliza watu kwa kuwa jambo hili lil itoka kwa bwana ili kutimiza neno ambalo bwana alikuwa amenena kwa yeroboamu mwana wa nebati kupitia ahiya mshiloni
 israeli wote walipoona kuwa mfalme amekataa kuwasikiliza wakamjibu mfalme tuna fungu gani kwa daudi sisi hatuna urithi kwa mwana wa yese
nendeni kwenye mahema yenu ee israeli angalia nyumba yako mwenyewe ee daudi hivyo waisraeli wakaenda kwenye mahema yao
 lakini kwa habari ya waisraeli waliokuwa wakiishi katika miji ya yuda rehoboamu akaendelea kuwatawala bado
 mfalme rehoboamu akamtuma adoramu aliyekuwa msimamizi wa wale waliofanya kazi ngumu kwa kulazimishwa lakini israeli yote wakampiga kwa mawe hadi akafa
hata hivyo mfalme rehoboamu akafanikiwa kuingia kwenye gari lake na kutorokea yerusalemu
 hivyo israeli ameasi dhidi ya nyumba ya daudi hadi leo
 waisraeli wote waliposikia kwamba yeroboamu amerudi wakatuma watu na kumwita kwenye kusanyiko na kumfanya mfalme juu ya israeli yote
ni kabila la yuda peke yake lililobaki kuwa tiifu kwa nyumba ya daudi
 ikawa rehoboamu alip ofika yerusalemu akakusanya nyumba yote ya yuda na kabila la benyamini wanaume wapiganaji kufanya vita dhidi ya nyumba ya israeli na kuurudisha tena ufalme kwa rehoboamu mwana wa solomoni
 lakini neno hili la mungu likamjia shemaiya mtu wa mungu mwambie rehoboamu mwana wa solomoni mfalme wa yuda nayo nyumba yote ya yuda ya benyamini na watu wengine wote hili ndilo asemalo bwana usipande kupigana dhidi ya ndugu zako waisraeli
nendeni nyumbani kila mmoja wenu kwa kuwa hili limetoka kwangu
kwa hiyo wakalitii neno la bwana na kurudi nyumbani kama bwana alivyokuwa ameagiza
ndama wa dhahabu huko betheli na dani kisha yeroboamu akajenga shekemu akaizungushia ngome katika nchi ya kilima ya efraimu na akaishi huko
akatoka huko akajenga penueli a
 yeroboamu akawaza moyoni mwake sasa inawezekana ufalme ukarudi katika nyumba ya daudi
 kama watu hawa watapanda kwenda kutoa dhabihu katika hekalu la bwana huko yerusalemu mioyo yao itamrudia bwana wao rehoboamu mfalme wa yuda
wataniua mimi na kurudi kwa mfalme rehoboamu
 baada ya kutafuta shauri mfalme akatengeneza ndama wawili wa dhahabu
akawaambia watu ni gharama kubwa kwenu kukwea kwenda yerusalemu
hii hapa miungu yenu ee israeli iliyowa pandisha kutoka misri
 ndama mmoja akamweka betheli na mwingine dani
 nalo jambo hili likawa dhambi watu wakawa wanaenda hadi dani kumwabudu huyo aliyewekwa huko
 yeroboamu akajenga madhabahu mahali pa juu pa kuabudia miungu na kuwateua makuhani kutoka watu wa aina zote ijapokuwa hawakuwa walawi
 akaweka sikukuu katika siku ya kumi na tano ya mwezi wa nane kama sikukuu iliyokuwa ikifanyika huko yuda na akatoa dhabihu juu ya madhabahu
akafanya hivyo huko betheli akitoa dhabihu kwa ndama alizotengeneza
huko betheli akawaweka makuhani pia katika sehemu za juu za kuabudia miungu alizotengeneza
 katika siku ya kumi na tano ya mwezi wa nane mwezi aliouchagua mwenyewe alitoa dhab ihu juu ya madhabahu aliyokuwa amejenga huko betheli
kwa hiyo akaweka sikukuu kwa ajili ya waisraeli na akapanda madhabahuni kutoa sadaka
mtu wa mungu kutoka yuda kwa neno la bwana mtu wa mungu alifika betheli kutoka yuda wakati yeroboamu alipokuwa amesimama kando ya madhabahu ili kutoa sadaka
 akapiga kelele dhidi ya madhabahu kwa neno la bwana ee madhabahu madhabahu hivi ndivyo asemavyo bwana mwana aitwaye yosia atazaliwa katika nyumba ya daudi
juu ya ko atawatoa dhabihu makuhani wa mahali pa juu pa kuabudia miungu wale ambao wanatoa sadaka hapa sasa nayo mifupa ya wanadamu itachomwa juu yako
 siku iyo hiyo mtu wa a penueli ni jina lingine la penieli kwa kiebrania
 wafalme mungu akatoa ishara hii ndiyo ishara bwana aliyotangaza madhabah hii itapasuka na majivu yaliyo juu yake yatamwagika
 mfalme yeroboamu aliposikia kile mtu wa mungu alichosema alipop iga kelele dhidi ya madhabahu huko betheli akanyosha mkono wake kutoka madhabahuni na kusema mkamate lakini mkono aliokuwa ameunyoosha kumwelekea yule mtu ukasinyaa na kubaki hapo hapo kiasi kwamba hakuweza kuurudisha
 pia madhabahu ilipasuka na majivu yakamwagika sawasawa na ishara iliyotolewa na mtu wa mungu kwa neno la bwana
 kisha mfalme akamwambia mtu wa mungu niombee kwa bwana wa ko ili mkono wangu upate kupona
kwa hiyo mtu wa mungu akamwombea kwa bwana nao mkono wa mfalme ukapona na kuwa kama ulivyokuwa hapo kwanza
 mfalme akamwambia yule mtu wa mungu twende nyumbani kwangu upate chakula nami nitakupa zawadi
 lakini yule mtu wa mungu akamjibu mfalme hata kama ungenipa nusu ya mali zako nisingekwenda pamoja na wewe wala nisingekula mkate au kunywa maji hapa
 kwa kuwa niliagizwa kwa neno la bwana kamwe usile mkate wala usinywe maji au kurudi kwa njia uliyojia
 kwa hiyo akafuata njia nyingine na hakurudi kupitia njia ile ambayo alikuwa ameijia betheli
 basi kulikuwepo na nabii fulani mzee aliyekuwa anaishi betheli ambaye wanawe walikuja kumwambia yote ambayo mtu wa mungu alikuwa ameyafanya pale siku ile
pia wakamwambia baba yao yale aliyomwambia mfalme
 baba yao akawauliza ameelekea njia gani nao wanawe wakamwonyesha ile njia yule mtu wa mungu kutoka yuda aliyopita
 hivyo akawaambia wanawe nitandikieni punda
walipokwish kumtandikia punda akampanda na kumfuatilia yule mtu wa mungu
akamkuta ameketi chini ya mwaloni na akamwuliza je wewe ndiwe mtu wa mungu kutoka yuda akamjibu mimi ndiye
 basi nabii akamwambia karibu nyumbani pamoja na mimi ule
 yule mtu wa mungu akasema siwezi kurudi na kwenda nawe wala siwezi kula mkate au kunywa maji pamoja nawe mahali hapa
 nimeambiwa kwa neno la bwana kamwe usile mkate au kunywa maji huko au kurudia njia uliyojia
 yule nabii mzee akajibu mimi pia ni nabii kama wewe
naye malaika alisema nami kwa neno la bwana mrudishe aje katika nyumba yako ili apate kula mkate na kunywa maji
lakini alikuwa akimwambia uongo
 hivyo mtu wa mungu akarudi pamoja naye na akala na kunywa katika nyumba yake
 wakati walipokuwa wameketi mezani neno la bwana likamjia yule nabii mzee aliyemrudisha huyo mtu wa mungu
 akampazia sauti yule mtu wa mungu aliyekuwa ametoka yuda hivi ndivyo asemavyo bwana umeasi neno la bwana na hukushika amri uliyope wa na bwana wa ko bali ulirudi na ukala mk ate na kunywa maji mahali ambapo alikuambia usile wala usinywe
kwa hiyo maiti yako haitazikwa katika kaburi la baba zako
 wakati huyo mtu wa mungu alipomaliza kula na kunywa nabii aliyekuwa amemrudisha akamtandikia punda wake
 alipokuwa akienda akakutana na simba njiani akamwua na maiti yake ikabwagwa barabarani yule punda wake na simba wakiwa wamesimama karibu yake
 baadhi ya watu waliopita pale waliona maiti imebwagwa pale chini simba akiwa amesimama kando ya maiti wakaenda na kutoa habari katika mji ambao nabii mzee aliishi
 yule nabii aliyekuwa amemrudisha kutoka katika safari yake aliposikia habari hii akasema ni yule mtu wa mungu ambaye aliasi neno la bwana
bwana amemt oa kwa simba ambaye amemrarua na kumwua sawasawa na neno la bwana lilivyokuwa limemwonya
 nabii akawaambia wanawe nitandikieni punda nao wakafanya hivyo
 kisha akatoka akaenda akakuta maiti imebwagwa chini barabarani punda na simba wakiwa wamesimama kando yake
simba hakuwa amekula ile maiti wala kumrarua punda
 basi yule nabii mzee akachukua maiti ya mtu wa mungu akailaza juu ya punda na akairudisha katika mji wake ili amwombolezee na kumzika
 kisha akailaza ile maiti katika kaburi lake huyo nabii mzee nao wakaomboleza juu yake na kusema ee ndugu yangu baada ya kumzika akawaambia wanawe wakati nitakapokufa mnizike kwenye kaburi alimozikwa huyu mtu wa mungu lazeni mifupa yangu kando ya mifupa yake
 kwa maana ujumbe alioutangaza kwa neno la bwana dhidi ya madhabahu huko betheli na dhidi ya wafalme madhababu yote katika mahali pa juu pa kuabudia miungu katika miji ya samaria hakika yatatokea kweli
 hata baada ya haya yeroboamu hakubadili njia zake mbaya lakini mara nyingine tena akaweka makuhani kwa ajili ya mahali pa juu pa kuabudia miungu kutoka watu wa aina zote
ye yote aliyetaka kuwa kuhani alimweka wakfu kwa ajili ya mahali pa juu pa kuabudia miungu
 hii ilikuwa ndiyo dhambi ya nyumba ya yeroboamu ambayo iliisababishia kuanguka na kuangamia kwake kutoweka kwenye uso wa dunia
unabii wa ahiya dhidi ya yeroboamu wakati ule abiya mwana wa yeroboamu akaugua naye yeroboamu akamwambia mke wake nenda ukajibadilishe ili watu wasijue kwamba wewe ni mke wa yeroboamu
kisha uende shilo
nabii ahiya yuko huko yule aliyeniambia kuwa nitakuwa mfalme juu ya watu hawa
 chukua mikate kumi maandazi kadhaa na gudulia la asali na umwendee
atakua mbia kitakachotokea kwa kijana
 basi mke wa yeroboamu akafanya kama alivyosema mumewe akaenda kwenye nyumba ya ahiya huko shilo
wakati huu ahiya alikuwa kipofu naye alishindwa kuona kwa sababu ya umri wake
 lakini bwana alikuwa amemwambia ahiya mke wa yeroboamu anakuja kukuuliza kuhusu mwanaye kwa kuwa ni mgonjwa nawe utamjibu hivi na hivi
atakapowasili atajifanya kuwa ni mtu mwingine
 hivyo ahiya aliposikia kishindo cha hatua zake mlangoni akasema karibu ndani mke wa yeroboamu
kwa nini kujibadilisha nimetumwa kwako nikiwa na habari mbaya
 nenda ukamwambie yeroboamu kwamba hivi ndivyo asemavyo bwana wa israeli nilikuinua miongoni mwa watu na ku kufanya kiongozi juu ya watu wangu israeli
 nikararua ufalme kutoka kwa nyumba ya daudi na kukupa wewe lakini hukuwa kama mtumishi wangu daudi ambaye aliyashika maagizo yangu na kunifuata kwa moyo wake wote akifanya tu lile lililokuwa sawa machoni pangu
 umefanya maovu mengi kuliko wote walio kutangulia
umejitengenezea miungu mingine sanamu za chuma umenighadhibisha na kunitupa nyuma yako
 kwa sababu ya hili nitaleta maafa juu ya nyumba ya yeroboamu
nitakatilia mbali kutoka kwa yeroboamu kila mzaliwa wa mwisho wa kiume katika israeli mtumwa au mtu huru
nitachoma nyumba ya yeroboamu kama mtu achomaye kinyesi mpaka imeteketea yote
 mbwa watawala wale walio wa nyumba ya yeroboamu watakaofia ndani ya mji na ndege wa angani watajilisha kwa wale watakaofia mashambani
bwana amesema kukuhusu wewe rudi nyumbani
wakati utakapotia mguu katika mji wako kijana atakufa
 israeli yote itamwombolezea na kumzika
kwa sababu ni yeye pekee wa nyumba ya yeroboamu atakayezikwa kwa sababu ni yeye peke yake ndani ya nyumba ya yeroboamu ambaye bwana mungu wa israeli ameona walau kitu cho chote chema kwake
 bwana atajiinulia mwenyewe mfalme juu ya israeli ambaye ataikatilia mbali jamaa ya yeroboamu
siku ndiyo hii nini naam hata sasa hivi
 naye bwana ataipiga israeli hata iwe kama unyasi unaosukwasukwa juu ya maji
ataing oa israeli kutoka nchi hii nzuri aliyowapa baba zao na kuwatawanya ng ambo ya mto eufrati kwa sababu wamemghadhibisha bwana kwa kutengeneza nguzo za asheraa
 naye atawaacha israeli kwa ajili ya makosa ya yeroboamu aliyoyatenda na kusababisha israeli kuyatenda
 kisha mke wa yeroboamu akainuka akaondoka kwenda tirza
mara alipokanyaga kizingiti cha mlango kijana akafa
 wakamzika na israeli yote ikamwombolezea kama bwana alivyokuwa amesema kupitia mtumishi wake nabii ahiya
 matukio mengine ya utawala wa yeroboamu vita vyake na jinsi alivyotawala vimeandikwa katika vitabu vya tarehe vya wafalme wa israeli
 akawatawala kwa miaka ishirini na miwili kis ha akalala na baba zake
naye nadabu mwanawe ak aingia mahali pake kama mfalme
rehoboamu mfalme wa yuda rehoboamu mwana wa solomoni alikuwa mfalme wa yuda
alikuwa na umri wa miaka arobaini na moja alipoanza kutawala naye akatawala miaka kumi na saba huko yerusalemu mji ambao bwana alikuwa ameuchagua kutoka makabila yote ya israeli ili apate kuliweka humo jina lake
mama yake aliitwa naama ambaye alikuwa mwamoni
a nguzo za ashera maana yake ni mfano wa mungu mke ashera
 wafalme yuda wakatenda maovu machoni pa bwana
kwa dhambi walizotenda wakachochea hasira yake yenye wivu zaidi kuliko baba zao walivyofanya
 pia wakajijengea mahali pa juu pa kuabudia miungu mawe ya kuabudiwa na nguzo za ashera juu ya kila kilima kilichoinuka na kila mti uliotanda
 walikuwepo hata wanaume mahanithi wa mahali pa ibada za sanamu katika nchi watu wakajiingiza katika kutenda machukizo ya mataifa ambayo bwana liyafukuza mbele ya waisraeli
 katika mwaka wa tano wa kutawala kwake mfalme rehoboamu shishaki mfalme wa misri akashambulia yerusalemu
 akachukua hazina yote ya hekalu la bwana na hazina yote ya jumba la kifalme
alichukua kila kitu pamoja na ngao zote za dhahabu solomoni alizotengeneza
 kwa hiyo mfalme rehoboamu akatengeneza ngao za shaba kuweka ahali pa zile za dhahabu akawagawia wakuu wa ulinzi waliokuwa zamu kwenye ingilio la jumba la mfalme
 kila wakati mfalme alipokwenda katika hekalu la bwana walinzi walizichukua zile ngao hatimaye walizirudisha kwenye chumba cha ulinzi
 kwa matukio mengi ne ya utawala wa rehoboamu na yote aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda kulikuwa na vita vinavyoendelea kati ya rehoboamu na yeroboamu
 naye rehoboamu akalala na baba zake na akazikwa pamoja nao katika mji wa daudi
mama yake aliitwa naama ambaye alikuwa mwamoni
naye abiya mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
abiya mfalme wa yuda katika mwaka wa kumi na nane wa utawala wa yeroboamu mwana wa nebati abiya akawa mfalme wa yuda naye akatawala katika yerusalemu miaka mitatu
mama yake aliitwa maaka binti abishalomua
 alitenda dhambi zote baba yake alizotenda kabla yake moyo wake haukuwa mkamilifu kwa bwana wa ke kama moyo wa daudi baba yake ulivyokuwa
 pamoja na hayo kwa ajili ya daudi bwana wa ke akampa taa katika yerusalemu kwa kumwinua mwana atawale badala yake na b abiya maandishi mengi ya kiebrania yanamwita abiyamu
a abishalomu yaani namna nyingine ya kutaja absalomu
absalomu maana yake baba wa amani pia mst
wa 
kwa kuifanya yerusalemu kuwa imara
 kwa kuwa daudi alifanya yaliyo mema machoni pa bwana na hakushindwa ku shika maagizo yote ya bwana siku zote za uhai wake isipokuwa katika habari ya uria mhiti
 kulikuwa na vita kati ya rehoboamu na yeroboamu wakati wote wa maisha ya abiya
 kwa habari ya matukio engine ya utawala wa abiya na yote aliyofanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda kulikuwa na vita kati ya abiya na yeroboamu
 naye abiya akalala pamoja na baba zake akazikwa katika mji wa daudi
naye asa mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
 katika mwaka wa ishirini wa kutawala kwake yeroboamu mfalme wa israeli asa akawa mfalme wa yuda naye akatawala katika yerusalemu miaka arobaini na mmoja
jina la bibi yake aliitwa maaka binti abshalomu
 asa akatenda yaliyo mema machoni mwa bwana kama alivyokuwa ametenda daudi baba yake
 akawafukuza mahanithi wa mahali pa kuabudia miungu kutoka katika nchi na kuondoa sanamu zote ambazo baba zake walikuwa wametengeneza
 hata akamwondoa bibi yake maaka kwenye nafasi yake kama mama malkia kwa sababu alikuwa ametengeneza nguzo ya ashera ya kuchukiza
asa akakatakata hiyo nguzo na kuiteketeza kwa moto kwenye bonde la kidroni
 japokuwa hakuondoa mahali pa juu pa kuabudia miungu moyo wa asa ulikuwa umejiweka kwa bwana kikamilifu maisha yake yote
 akaleta ndani ya hekalu la bwana fedha na dhahabu pamoja na vitu ambavyo yeye na baba yake walikuwa wameviweka wakfu
 kulikuwa na vita kati ya asa na baasha mfalme wa israeli siku zote za utawala wao
 baasha mfalme wa isr aeli akakwea dhidi ya yuda na kuweka ngome rama kuzuia ye yote kuingia au kutoka katika nchi ya asa mfalme wa yuda
 kisha asa akachukua fedha yote na dhahabu iliyokuwa imeachwa katika hazina za hekalu la bwana na za jumba lake mwenyewe la kifalme
akawakabidhi maafisa wake na kuwatuma kwa ben hadadi mwana wa tabrimoni mwana wa he zioni mfalme wa aramu b aliyekuwa akitawala dameski
 akasema na pawepo mkataba kati yangu na b aramu ndiyo shamu yaani syria
 wafalme wewe kama ulivyokuwepo kati ya baba yangu na baba yako
tazama nakutumia zawadi ya fedha na dhahabu
sasa vunja mkataba wako na baasha mfalme wa israeli ili aniache huru
 ben hadadi akakubaliana na mfalme asa na akatuma majemadari wake dhidi ya miji ya israeli
akaishinda miji ya iyoni dani abel beth maaka na kinerothi yote pamoja na naftali
 wakati baasha aliposikia hili akaacha kuijenga rama na akaen da kuishi tirza
 kisha mfalme asa akatoa amri kwa yuda yote pasipo kumbagua hata mmoja kubeba mawe na mbao kutoka rama ambazo baasha alikuwa akitumia huko
mfalme asa akazitumia kujengea geba iliyoko benyamini na mispa pia
 kwa matukio yote ya utawala wa asa mafanikio yake yote yote aliyofanya na miji aliyoijenga je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda katika uzee wake hata hivyo alipata ugonjwa wa miguu
 kisha asa akalala pamoja na baba zake na kuzikwa pamoja nao katika mji wa daudi baba yake
naye yehoshafati mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
nadabu mfalme wa israeli nadabu mwana wa yeroboamu akawa mfalme wa israeli katika mwaka wa pili wa utawala wa mfalme asa wa yuda naye akatawala israeli kwa miaka miwili
 akafanya maovu machoni pa bwana akienenda katika njia za baba yake na katika dhambi yake ambayo alisababisha israeli kuifanya
 baasha mwana wa ahiya wa nyumba ya isakari akafanya shauri baya dhidi yake naye akamwua huko gibethoni mji wa wafilisti wakati nadabu na israeli yote walipokuwa wameuzingira
 baasha akamwua nadabu katika mwaka wa tatu wa kutawala kwake asa mfalme wa yuda naye baasha akaingia mahali pake kama mfalme
 mara tu alipoanza kutawala aliua jamaa yote ya yeroboamu
hakumwachia yeroboamu ye yote aliyekuwa hai bali aliwaangamiza wote kulingana na neno la bwana lililotolewa kupitia kwa mtumishi wake ahiya mshiloni kwa sababu ya dhambi alizokuwa amezitenda yeroboamu na kusababisha israeli kuzitenda tena kwa sababu alimkasirisha bwana wa israeli
 kwa matukio mengi ne ya utawala wa nadabu na yote aliyofanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli kulikuwa na vita kati ya asa na baasha mfalme wa israeli wakati wote wa utawala wao
baasha mfalme wa israeli katika mwaka wa tatu wa kutawala kwake asa mfalme wa yuda baasha mwana wa ahiya akawa mfalme wa israeli yote huko tirza naye akatawala kwa miaka ishirini na minne
 akatenda maovu machoni pa bwana akienenda katika njia za yeroboamu na dhambi yake ambayo alikuwa amesababisha israeli kuitenda
ndipo neno la bwana likamjia yehu mwana wa hanani dhidi ya baasha kusema nilikuinua kutoka mavumbini na kukufanya kiongozi wa watu wangu israeli lakini ukaenenda katika njia za yeroboamu na kusababisha watu wangu is raeli kutenda dhambi na kunikasirisha kwa dhambi zao
 basi nitamwangamiza baasha pamoja na nyumba yake nami nitaifanya nyumba yako kama ile ya yeroboamu mwana wa nebati
 mbwa watawala watu wa baasha watakaofia mjini na ndege wa angani watajilisha kwa wale watakaofia mashambani
 kwa matukio mengine ya utawala wa baasha aliyoyafanya na mafanikio yake je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli baasha akalala na baba zake naye akazikwa huko tirza
naye ela mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
 zaidi ya hayo neno la bwana likamjia baasha pamoja na nyumba yake kupitia kwa yehu mwana wa hanani kwa sababu ya maovu yote aliyokuwa ametenda machoni pa bwana akamkasirisha kwa ma mbo aliyotenda na kuwa kama nyumba ya yeroboamu na pia kwa sababu aliiangamiza
ela mfalme wa israeli katika mwaka wa ishirini na sita wa kutawala kwake asa mfalme wa yuda ela mwana wa baasha akawa mfalme wa israeli naye akatawala huko tirza kwa miaka miwili
 zimri mmoja wa maafisa wake aliyekuwa na amri juu ya nusu ya magari yake ya vita akafanya hila mbaya dhidi ya ela
wakati huo ela alikuwa tirza akilewa katika nyumba ya arsa mtu aliyekuwa msimamizi wa jumba la kifalme huko tirza
 zimri akaingia akampiga na kumwua katika mwaka wa ishirini na saba wa wafalme ima hicho
kutawala kwake asa mfalme wa yuda
kisha zimri akaingia maha li pake kama mfalme
 mara tu alipoanza kutawala na kuketi juu ya kiti cha ufalme aliua jamaa yote ya baasha
hakumwacha mwanamume hata mmoja akiwa ni ndugu au rafiki
 hivyo zimri akaangamiza jamaa yote ya baas ha kulingana na neno la bwana lililonenwa dhidi ya baasha kupitia nabii yehu kwa sababu ya dhambi zote baasha na mwanaye ela walizokuwa wametenda na wakasababisha israeli kuzitenda basi wakamkasirisha bwana mungu wa israeli kwa sanamu zao zisizofaa
 kwa matukio mengine ya utawala wa ela na yote aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli zimri mfalme wa israeli katika mwaka wa ishirini na saba wa kutawala kwake asa mfalme wa yuda zimri akatawala huko tirza siku saba
jeshi lilikuwa limepiga kambi karibu na gibethoni mji wa wafilisti
 wakati waisraeli waliokuwa kambini waliposikia kuwa zimri alikuwa amefanya hila mbaya dhidi ya mfalme na kumwua wakamtangaza omri jemadari wa jeshi kuwa mfalme wa israeli siku iyo hiyo huko kambini
 ndipo omri na waisraeli wote pamoja naye wakaondoka gibethoni na kuizingira tirza
 wakati zimri alipoona kuwa mji umechukuliwa alikwenda ndani ya ngome ya jumba la kifalme na kulichoma moto jum ba la kifalme na kujiteketeza ndani yake
kwa hiyo akafa kwa sababu ya dhambi alizofanya akitenda maovu machoni pa bwana na kuenenda katika njia za yeroboamu na katika hambi alizofanya na kusababisha israeli kuzifanya
 kwa matukio mengine ya utawala wa zimri na uasi alioutenda je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli omri mfalme wa israeli ndipo watu wa israeli wakagawanyika katika makundi mawili nusu wakamwunga mkono tibni mwana wa ginathi ili awe mfalme na nusu nyingine wakamwunga mkono omri
 lakini wafuasi wa omri wakajionyesha wenye nguvu kuliko wale wa ti bni mwana wa ginathi
hivyo tibni akafa na omri akawa mfalme
 katika mwaka wa thelathini na moja wa kutawala kwake asa mfalme wa yuda omri akawa mfalme wa israel i naye akatawala kwa miaka kumi na miwili sita kati ya hiyo katika tirza
 alinunua kilima cha samaria kutoka kwa shemeri kwa talanta mbilia za fedha na akajenga mji juu ya hicho kilima akiuita samaria kutokana na shemeri jina la mmiliki wa kwanza wa kil lakini omri akatenda maovu machoni pa bwana na kutenda dham bi kuliko wote waliomtangulia
 akaenenda katika njia zote za yeroboamu mwana wa nebat na katika dhambi zake ambazo alisabab isha israeli kutenda hivyo basi wakamkasirisha bwana mungu wa israeli kwa sanamu zao zisizofaa
 kwa matukio mengine ya utawala wa omri yale aliyofanya na vitu alivyovifanikisha je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli omri akalala pamoja na baba zake na akazikwa huko samaria
ahabu mwanawe akatawala mahali pake
ahabu awa mfalme wa israeli katika mwaka wa thelathini na nane wa kutawala kwake asa mfalme wa yuda ahabu mwana wa omri akawa mfalme wa israeli naye akatawala israeli akiwa samaria kwa miaka ishirini na miwili
 ahabu mwana wa omri akafanya maovu zaidi machoni mwa bwana kuliko ye yote aliyewatangulia
 kama vile haikutosha kuishi kama yeroboamu mwana wa nebati akamwoa yezebeeli binti wa ethbaali mfalme wa wasidoni naye akaanza kumtumikia baali na kumwabudu
 akajenga madhabahu kwa ajili ya baali kati ka hekalu la baali lile alilolijenga huko samaria
 pia ahabu akatengeneza nguzo ya ashera na kufanya mengi ili kumkasirisha bwana mungu wa israeli kuliko walivyof anya wafalme wote wa israeli waliomtangulia
 katika wakati wa ahabu hieli mbetheli akaijenga upya yeriko
aliweka misingi yake kwa gharama ya mzaliwa wake wa kwanza abiramu na kuweka ma lango yake kwa gharama ya mwanaye mdogo seguba kulingana na neno la bwana alilosema kupitia yoshua mwana wa nuni
a talanta mbili za fedha ni sawa na kilo 
wafalme eliya analishwa na kunguru basi eliya mtishbi kutoka tishbe katika gileadi akamwambia ahabu kama mungu wa israeli aishivyo ambaye ninamtumikia hapatakuwa na umande wala mvua katika miaka hii isipokuwa kwa neno langu
 kisha neno la bwan likamjia eliya kusema ondoka hapa elekea upande wa mashariki ukajifiche katika kijito cha kerithi mashariki mwa yordani
 utakunywa maji kutoka katika kile kijito nami nimeagiza kunguru wakulishe huko
 hivyo akafanya kile alichoambiwa na bwana
akaenda katika kijito cha kerithi mashariki ya yordani na akakaa huko
 kunguru wakamletea mkate na nyama asubuhi na mkate na nyama jioni naye akanywa maji kutoka katika kile kijito
mjane wa sarepta baada ya muda kile kijito kikakauka kwa sababu mvua haikuwa imenyesha katika nchi
 kisha neno la bwana likamjia kusema ondoka uende sarepta ya sidoni na ukae huko
nimemwagiza mjane katika sehemu ile akupatie chakula
 hivyo akaenda sarepta
alipofika kwenye lango la mji mjane alikuwa huko akiokota kuni
akamwita na kumwomba naomba uniletee maji kidogo kwenye gudulia ili niweze kunywa
 alipokuwa anakwenda kumletea akamwita akasema tafadhali niletee pia kipande cha mkate
 akamjibu hakika kama bwana wako aishivyo sina mkate wo wote isipokuwa konzi ya unga kwenye gudulia na mafuta kidogo kwenye chupa
ninakusanya kuni chache nipeleke nyumbani na nikapike chakula kwa ajili yangu na mwanangu ili kwamba tule kiishe tukafe
 eliya akamwambia usiogope
nenda nyumbani ukafanye kama ulivyosema
lakini kwanza unifanyizie mimi mkate mdogo kutoka vile ulivyonavyo kisha uniletee na ndipo utayarishe cho chote kw ajili yako na mwanao
 kwa kuwa hivi ndivyo asemavyo bwana mungu wa israeli lile gudulia la unga halitakwisha wala ile chupa ya mafuta haitakauka hadi siku ile bwana atakapoleta mvua juu ya nchi
 akaondoka na kufanya kama eliya alivyomwambia
kwa hiyo kukawa na chakula kila siku kwa ajili ya eliya yule mwanamke na jamaa yake
 kwa kuwa lile gudulia la unga halikwisha na ile chupa ya mafuta haikukauka sawasawa na lile neno la bwana alilosema eliya
 baada ya muda mwana wa yule mwanamke mwenye nyumba akaugua
hali yake ikaendelea kuwa mbaya sana na hatimaye akaacha kupumua
 akamwambia eliya una nini dhidi yangu ewe mtu wa mungu umekuja ili kukumbushia dhambi yangu na kusababisha kifo cha mwanangu eliya akamjibu nipe mwanao
eliya akampokea kutoka kifuani mwake akambeba mpaka chumba cha juu alipokuwa anaishi akamlaza kitandani mwake
 kisha akamlilia bwana akasema ee bwana wangu je pia umeleta msiba juu ya mjane huyu ninayeishi pamoja naye kwa kusababisha mwanaye kufa kisha akajinyoosha juu ya kijana mara tatu na kumlilia bwana akisem a ee bwana wa ngu nakuomba roho ya huyu kijana imrudie bwana akasikia kilio cha eliya na roho ya kijana ikamrudia naye akafufuka
 eliya akamtwaa kijana na kumbeba kutoka chumbani mwake akamshusha kumpeleka kwenye nyumba
akampa mama yake na kusema tazama mwanao yu hai ndipo yule mwanamke akamwambia eliya sasa ninajua kwamba wewe ni mtu wa mungu na kwamba neno la bwana kutoka kinywani mwako ni kweli
eliya na obadia baada ya muda mrefu katika mwaka wa tatu neno la bwana likamjia eliya kusema nenda ukajionyeshe kwa ahabu na mimi nitanyesha mvua juu ya nchi
 kwa hiyo eliya akaenda kujionyesha kwa ahabu
wakati huu njaa ilikuwa kali sana katika samaria naye ahabu alikuwa amemwita obadia ambaye alikuwa msimamizi wa jumba lake la kifalme
obadia alimcha bwana sana
 wakati yezebeli ali pokuwa akiwauwa manabii wa bwana obadia alikuwa amewachukua manabii mia moja na kuwaficha katika mapango mawili hamsini kwenye kila moja na akawa anawapatia chakula na maji
 ahabu alikuwa amemwambia obadia nenda katika nchi yote kwenye vijito vyote na mabonde
huenda tunaweza kupata majani ya kuwalisha farasi na nyumbu wapate kuishi ili tusilazimike kuwaua hata mmoja wa wanyama wetu
 kwa hiyo wakagawanya nchi waliyokusudia kutafuta wafalme majani ahabu akaenda upande mmoja na obadia upande mwingine
 wakati obadia alipokuwa akitembea njiani eliya akakutana naye
obadia akamtambua akamsujudia hadi nchi na kusema je hivi kweli ni wewe bwana wangu eliya eliya akamjibu ndi yo nenda ukamwambie bwana wako ahabu eliya yuko hapa
 obadia akamwuliza ni kosa gani nimefanya hata ukaamua kumkabidhi mtumishi wako mkononi mwa habu ili aniue hakika kama bwana wa ko aishivyo hakuna taifa hata moja au ufalme ambapo bwana wangu hajamtuma mtu kukutafuta
kila wakati taifa au ufalme walipodai kwamba haupo huko aliwafanya waape kwamba hawakuweza kukupata
 lakini sasa unaniambia niende kwa bwana wangu na kusema eliya yuko hapa
 sijui ni wapi roho wa bwana ataamua kukupeleka wakati nitakapokuacha
kama nikienda kumwambia ahabu na asikupate ataniua
hata hivyo mimi mtumishi wako nimemwabudu bwana tangu ujana wangu
 je hukusikia bwana wangu nilifanya nini wakati yezebeli alipok uwa akiua manabii wa bwana niliwaficha ma nabii wa bwana mia moja katika mapango mawili hamsini katika kila moja nami nikawapatia chakula na maji
 nawe sasa unaniambia nie nde kwa bwana wangu na kumwambia eliya yuko hapa
yeye ataniua eliya akasema kama bwana mwenye nguvu aishivyo yeye ninayemtumikia hakika nitajionyesha kwa ahabu leo
eliya juu ya mlima karmeli
 basi obadia akaenda kukutana na ahabu na kumwambia naye ahabu akaenda kukutana na eliya
 alipomwona eliya akamwambia je ni wewe mtaabishaji wa israeli eliya akamjibu mimi sijaitaabisha israeli
lakini ni wewe na jamaa ya baba yako ndio mnaofanya hivyo
mmeziacha amri za bwana na mkafuata mabaali
 sasa waite watu kutoka israeli yote tukutane nao juu ya mlima karmeli
nawe uwalete hao manabii wa baali mia nne na hamsini na hao manabii mia nne wa ashera walao chakula mezani mwa yezebeli
 ndipo ahabu akatuma ujumbe katika israeli yote na kuwakusanya manabii hao juu ya mlima karmeli
 eliya akasimama mbele ya watu na kusema mtasitasita katika mawazo mawili hadi lini ikiw bwana ndiye mungu mfuateni yeye lakini ikiwa baali ni mungu basi mfuateni yeye
lakini watu hawakusema kitu
 kisha eliya akawaambia ni mimi peke yangu nabii wa bwana aliy ebaki lakini baali ana manabii mia nne na hamsini
 leteni mafahali wawili
wao na wajichagulie mmoja wamkate vipande vipande na waweke juu ya kuni lakini wasiiwashie moto
nitamwandaa huyo fahali mwingine na kumwek juu ya kuni lakini sitawasha moto
 kisha mliitie jina la mungu wenu nami nitaliitia jina la bwana mungu yule ambaye atajibu kwa moto huyo ndiye mungu
kisha watu wote wakasema hilo unalosema ni jema eliya akawaambia manabii wa baali chagueni mmoja kati ya hawa mafahali na muwe wa kwanza kumwandaa kwa kuwa ninyi mko wengi sana
liitieni jina la mungu wenu lakini msiwashe moto
 kwa hiyo wakamchukua yule fahali waliyepewa nao wakamwandaa
kisha wakaliitia jina la baali kutoka asubuhi hadi adhuhuri wakapiga kelele ee baali utujibu lakini hapakuwa na jibu hakuna aliyejibu
nao wa kacheza kuizunguka madhabahu waliyoijenga
 wakati wa adhuhuri eliya akaanza kuwadhihaki akisema pigeni kelele zaidi hakika yeye ni mungu labda amezama katika mawazo mazito au ana shughuli nyingi au amesafiri
labda amelala us ingizi mzito naye ni lazima aamshwe
 kwa hiyo wakapiga kelele zaidi na kama ilivyokuwa desturi yao wakajichanja wenyewe kwa visu na vyembe mpaka damu ikachuruzika
 adhuhuri ikapita nao wakaendelea na utabir wao wa kiwazimu mpaka wakati wa dhabihu ya jioni
lakini hapakuwa na jibu hakuna aliyejibu hakuna aliyeangalia
 kisha eliya akawaambia watu wote sogeeni karibu nami
watu wote wakamkaribia naye akakarabati madhabahu ya bwana ambayo ilikuwa imevunjwa
 eliya akachukua mawe kumi na mawili moja kwa ajili ya kila kabila la wana wa yakobo ambaye neno la bwana lilimjia likisem a jina lako litakuwa israeli
 kwa mawe hayo akajenga madhabahu katika jina la bwana na akachimba handaki kuizunguka ukubwa wa kutosha vipimo viwili vya mbegu
 akapanga kuni akamkata yule fahali vipande vipande na kuvipanga juu ya kuni
kisha akawaambia jazeni mapipa manne maji na kuyamwaga juu wafalme ya sadaka ya kuteketezwa na juu ya kuni
 akawaambia fanyeni hivyo tena
nao wakafanya hivyo tena
akaagiza fanyeni kwa mara ya tatu
nao wakafanya hivyo kwa mara ya tatu
 maji yakatiririka kuizunguka madhabahu na hata kujaza lile handaki
 wakati wa kutoa dhabihu ya jioni nabii eliya akasogea mbele na kuomba akisema ee bwana wa abrahamu na isaki nawe israeli ijulikane leo kwamba wewe ndiye mungu katika israeli na ya kwamba mimi ni mtumishi wako na nimefanya mambo haya yote kwa neno lako
 unijibu mimi ee bwana nijibu mimi ili watu hawa wajue kwamba wewe ee bwana ndiwe mungu na kwamba unaigeuza mioyo yao ikurudie tena
 kisha moto wa bwana ukashuka na kuiteketeza ile dhabihu zile kuni yale mawe ule udongo na pia kuramba yale maji yaliyokuwa ndani ya handaki
 wakati watu wote walipoona hili wakaanguka kifudifudi na kulia bwana yeye ndiye mungu bwana yeye ndiye mungu kisha eliya akawaamuru wakamateni hao manabii wa baali
msimwache hata mmoja atoroke wakawakamata naye eliya akawaleta mpaka bonde la kishoni na kuwachinja huko
 eliya akamwambia ahabu nenda ukale na kunywa kwa kuwa kuna sauti ya mvua kubwa
hivyo ahabu akaondoka ili kula na kunywa
lakini eliya akapanda kileleni mwa karmeli akasujudu na akaweka kichwa chake katikati ya magoti yake
 akamwambia mtumishi wake nenda ukatazame kuelekea bahari
akaenda na kutazama
akasema hakuna kitu cho chote huko
eliya akasema nenda tena mara saba
 mara ya saba mtumishi akaleta taarifa wingu dogo kama mkono wa mwanadamu linainuka kutoka baharini
hivyo eliya akasema nenda ukamwambie ahabu tandika gari lako na ushuke kabla mvua haijakuzuia
 wakati ule ule anga likawa jeusi kwa mawingu upepo ukainuka na mvua kubwa ikanyesha naye ahabu akaenda zake yezreeli
 nguvu za bwana zikamjia eliya naye akajikaza viuno akakimbia mbele ya ahabu njia yote hadi maingilio ya yezreeli
eliya akimbilia horebu ahabu akamwambia yezebeli kila kitu eliya alichokuwa amefanya na jinsi alivyowaua manabii wote kwa upanga
 hivyo yezebeli akamtuma mjumbe kwa eliya kusema hao miungu initendee hivyo na kuzidi kama kufikia kesho wakati kama huu sitaifanya roho yako kama mmojawapo wa hao manabii
 eliya aliogopa na akakimbia kuokoa maisha yake
alipofika beersheba katika yuda akamwacha mtumishi wake huko lakini yeye mwenyewe akatembea mwendo wa kutwa nzima katika jangwa
akafika kwenye mti wa mretemu akakaa chini yake na kuomba ili afe
akasema yatosha sasa bwana ondoa roho yangu kwani mimi si bor kuliko baba zangu
 kisha akajinyosha chini ya mti akalala usingizi
mara malaika akamgusa na akamwambia inuka na ule
 akatazama pande zote napo hapo karibu na kichwa chake palikuwepo mkate uliookwa kwenye makaa ya moto na gudulia la maji
akala na kunywa kisha akajinyosha tena
 yule malaika wa bwana akaja tena mara ya pili akamgusa akamwambia inuka na ule kwa kuwa safari ni ndefu kwako
 kwa hiyo akainuka akala na kunywa
akiwa ametiwa nguvu na kile chakula akasafiri siku arobaini mchana na usiku mpaka akafika horebu mlima wa mungu
 huko akaingia katika pango akalala humo usiku ule
bwana amtokea eliya nalo neno la bwana likamjia kusema unafanya nini hapa eliya akajibu nimeona wivu mwingi kwa ajili ya bwana mungu mwenye nguvu
waisraeli wamelikataa agano lako wamevunja madhabahu zako na kuwa ua manabii wako kwa upanga
ni mimi mimi peke yangu niliyebaki nao sasa wanaitafuta roho yangu waitoe pia
 bwana akasema toka nje ukasimame juu ya mlima mbele za bwana kwa kuwa bwana yu karibu kupita hapo
kisha upepo mwingi na wenye nguvu ukapasua milima ile na kuvunjavunja miamba mbele za bwana lakini bwana hakuwamo katika ule upepo
baada ya upepo palikuwa na tetemeko la nchi lakini bwana hakuwamo kwenye lile tetemeko
 baada ya tetemeko la nchi ukaja moto lakini bwana hakuwamo katika ule moto
baada ya moto ikaja sauti ya utulivu ya kunong ona
 eliya alipoisikia wafalme akafunika uso kwa vazi lake akatoka na kusimama kwenye mdomo wa pango
kisha ile sauti ikamwambia eliya unafanya nini hapa akajibu nimeona wivu mwingi kwa ajili ya bwana mungu mwenye nguvu
waisraeli wamekataa agano lako wamevunja madhabahu zako na kuwaua manabii wako kwa upanga
ni mimi mimi peke yangu niliyebaki nao wanaitafuta roho yangu waitoe
 bwana akamwambia rudi kwa njia uliyoijia uende kwenye jangwa la dameski
wakati utakapofika huko mtie hazaeli mafuta awe mfalme wa aramu a
 pia mtie mafuta yehu mwana wa nimshi awe mfalme wa israeli na umtie elisha mwana wa shafati kutoka abel mehola awe nabii badala yako
 yehu atamwua ye yote atakayeutoroka upanga wa hazaeli naye elisha atamwua ye yote atakayeutoroka upanga wa yehu
 hata sasa nimeweka akiba watu katika israeli wote ambao hawajampigia baali magoti nao wote ambao midomo yao haijambusu
wito wa elisha hivyo eliya akaondoka kutoka huko na kumkuta elisha mwana wa shafati
alikuwa akilima kwa jozi kumi na mbili za maksai na yeye mwenyewe aliongoza ile jozi ya kumi na mbili
eliya akapita karibu naye akamrushia vazi lake
 kisha elisha akawaacha maksai wake akamkimbilia eliya akamwambia niruhusu nikawabusu baba yangu na mama yangu halafu nitafuatana nawe
eliya akajibu rudi zako kwani nimekutendea nini
 basi elisha akamwacha eliya naye akarudi
akachukua ile jozi yake ya maksai na kuwachinja
akaipika ile nyama kwa kutumia miti ya nira kama kuni na kuwapa watu nao wakala
kisha akaondoka akamfuat eliya akamtumikia
ben hadadi aishambulia samaria wakati huu ben hadadi mfalme wa aramu akakusanya jeshi lake lote
akifuatana na wafalme thelathini na wawili wakiwa na farasi na magari ya vita akakwea kuuzingira kwa jeshi sa maria na kuishambulia
 akawatuma wajumbe katika mji kwa ahabu mfalme wa israeli kusema hivi ndivyo asemavyo ben hadadi fedha yako na a aramu hapa ina maana ya shamu yaani syria pia dhahabu ni yangu nao wake zako walio wazuri sana na watoto ni wangu
 mfalme wa israeli akajibu iwe kama usemavyo bwana wangu mfalme
mimi na vyote nilivyo navyo ni mali yako
 wale wajumbe wakaja tena na kusema hivi ndivyo asemavyo ben hadadi nimetuma kutaka fedha yako na dhahabu wake zako na watoto wako
 lakini kesho wakati kama huu nitawatuma maafisa wangu kukagua jumba lako la kifalme na nyumba za maafisa wako
watatwaa kitu unachokithamini nao watakichukua
 mfalme wa israeli akawaita wazee wote wa nchi na akawaambia tazama jinsi mtu huyu anavyochokoza wakati alipotuma apelekewe wake zangu na watoto wangu fedha zangu na dhahabu yangu sikumkatalia
 wazee na watu wote wakajibu usimsikilize wala usiyakubali matakwa yake
 kwa hiyo akawajibu wajumbe wa ben hadadi mwambieni bw ana wangu mfalme mtumishi wako atafanya yote uliyoyadai mwanzoni lakini dai hili la sasa siwezi kulitekeleza
wakaondoka na kupeleka jibu kwa ben hadadi
 kisha ben hadadi akatuma ujumbe mwingine kwa ahabu kusema miungu iniletee maafa tena makubwa zaidi ikiwa vumbi la samaria litatosheleza konzi moja ya kila mtu ya wale wafuatanao nami
 mfalme wa israeli akajibu mwambieni yule anayevaa mavazi ya vita asije akajisifu kama yule anayevua
 ben hadadi alisikia ujumbe huu wakati ambapo yeye na wafalme walikuwa wanakunywa katika mahema yao na akawaamuru watu wake jiandaeni kushambulia
kwa hiyo wakajiandaa kuushambulia mji
ahabu amshinda ben hadadi
 wakati ule ule nabii akamjia ahabu mfalme wa israeli na kutangaza hivi ndivyo asemavyo bwana je unaona jeshi hili kubwa nitaliweka mkononi mwako leo nawe ndipo utajua kwamba mimi ndimi bwana
 ahabu akauliza ni nani atakayefanya hili nabii akamjibu hivi ndivyo asemavyo bwana maafisa vijana majemadari wa majimbo watafanya hili
akauliza ni nani atakayeanzisha vita nabii akamjibu ni wewe
 wafalme kwa hiyo ahabu akawaita maafisa vijana majemadari wa majimbo wanaume 
kisha akawakusanya waisraeli wote waliobaki jumla yao 
 wakaondoka wakati wa adhuhuri ben hadadi na wale wafa lme thelathini na wawili walioungana naye walipok uwa katika mahema yao wakilewa
 maafisa vijana majemadari wa majimbo waliondoka kwanza
wakati huu ben hadadi alikuwa amewatuma wapelelezi ambao walileta taarifa kusema kwamba askari wanasonga mbele kutoka samaria
 akasema ikiwa wamekuja kwa amani wakamate wakiwa hai ikiwa wamekuja kwa vita wakamate wakiwa hai
 wale maafisa vija na majemadari wa majimbo wakatoka nje ya mji jeshi likiwa nyuma yao kila mmoja akamwua adui yake
hii ilisababisha waaramu kukimbia huku waisraeli wakiwafuatia
lakini ben hadadi mfalme wa aramu akatoroka akiwa amepanda farasi wake pamoja na baadhi ya wapanda farasi wake
 mfalme wa israeli akasonga mbele na kushinda farasi na magari ya vita na kusababisha hasara kubwa kwa waaramu
 baadaye nabii akaja kwa mfalme wa israeli na kusema jiandae vizuri ufikirie la kufanya kwa sababu mwakani mfalme wa aramu atakuja kukushambulia tena
 wakati ule ule maafisa wa mfalme wa aramu wakamshauri wakamwambia miungu yao ni miungu ya vilimani
ndiyo sababu walikuwa na nguvu sana kutuzidi
lakini kama tukipigana nao katika nchi tambarare hakika tutawashinda
 fanya hivi waondoe hao wafalme wote thelathini na wawili kutoka nafasi zao na uweke maafis wengine mahali pao
 ni lazima pia uandae jesh jingine kama lile ulilopoteza farasi kwa farasi gari la vita kwa gari la vita ili tuweze kupigana na israeli katika nchi tambarare
kisha kwa hakika tutakuwa na nguvu kuliko wao
akakubaliana nao naye akashughulika ipasavyo
 mwaka uliofuata majira kama hayo ben hadadi akawakusanya waaramu mpaka afeki kupigana dhidi ya israeli
 baada ya waisraeli kukusanywa na kupewa mahitaji walikwenda kukabiliana nao
waisraeli wakapiga kambi mkabala nao kama makundi mawili madogo ya mbuzi wakati waaram walienda katika nchi yote
 mtu wa mungu akaja na kumwambia mfalme wa israeli hivi ndivyo bwana asemavyo kwa sababu waaramu wanafikiri bwana ni mungu wa vilimani na sio mungu wa mabondeni nitatia jeshi hili kubwa mkononi mwako nawe utajua kuwa mimi ndimi bwana
 kwa siku saba walipiga kambi wakitazamana na siku ya saba vita vikaanza
waisraeli wakawajeruhi askari wa miguu wa waaramu kwa siku moja
 waliobaki wakatorokea katika mji wa afeki mahali ambapo watu waliangukiwa na ukuta
naye ben hadadi akakimbilia mjini na kujificha kwenye chumba cha ndani
 maafisa wake wakamwambia tazama tumesikia kwamba wafalme wa nyumba ya israeli wana huruma
twendeni kwa mfalme wa israeli tukiwa tumevaa nguo za gunia viunoni mwetu na kamba kuzunguka vichwa vyetu
huenda akakuacha hai
 wakiwa wamevaa nguo za gunia viunoni mwao na kamba kuzunguka vichwa vyao walikwenda kwa mfalme wa israeli na kusema mtumishi wako en hadadi anasema tafadhali naomba uniache hai
mfalme akajibu je bado yuko hai yeye ni ndugu yangu
 wale watu wakalipokea jambo lile kama dalili nzuri nao wakawa wepesi kulichukua neno lake waki sema ndiyo yeye ni ndugu yako ben hadadi mfalme akawaambia nendeni mkamlete
ikawa ben hadadi alipokuja ahabu akampandisha katika gari lake la vita
ben hadadi akajitolea akisema nitairudisha ile miji ambayo baba yangu aliiteka kutoka kwa baba yako
unaweza kuwe ka maeneo yako ya soko katika dameski kama baba yangu alivyofanya huko samaria
ahabu akasema katika misingi ya mkataba nitakuachilia huru
kwa hiyo akaweka mkataba naye akamruhusu aende zake
nabii amlaumu ahabu kwa neno la bwana mmoja wa wana wa manabii akamwambia mwenzake nipige kwa silaha yako lakini yule mtu akakataa
 kwa hiyo yule nabii akasema kwa sababu hukumtii bwana mara tu tutakapoachana utauawa na simba
na baada ya yule mtu kuondoka simba akatokea na kumwua
 nabii akamkuta mt mwingine na kumwambia nipige tafad hali
kisha yule mtu akampiga na kumjeruhi
 ndipo nabii akaenda wafalme na kusimama barabarani akimsubiri mfalme
akajibadilisha kwa kushusha kitambaa cha kichwani mwake hadi kwenye macho
 mfalme alipopita pale yule nabii akamwita mtumishi wako alikwenda vitani wakati vita vilipopamba moto mtu mmoja akanijia na mateka akasema mlinde mtu huyu
kama akitoroka itakuwa uhai wako kwa uhai wake ama vipande vya fedha
 wakati mtumishi wako alipokuwa na shughuli nyingi hapa na pale yule mtu akatoweka
mfalme wa israeli akasema hiyo ndiyo hukumu yako
wewe umeitaja mwenyewe
 kisha yule nabii akajifunua macho yake haraka na mfalme wa israeli akamtambua kama mmoja wa manabii
 akamwambia mfalme hivi ndivyo bwana asemavyo umemwacha huru mtu niliyekusudia afe
kwa hiyo ni uhai wako kwa uhai wake watu wako kwa watu wake
 kwa uchungu na hasira mfalme wa israeli akaenda kwenye jumba lake la kifalme huko samaria
shamba la mizabibu la nabothi baada ya hayo nabothi myezreeli alikuwa na shamba la mizabibu jirani na jumba la kifalme la ah abu mfalme wa samaria
 ahabu akamwambia nabothi unipatie shamba lako la mizabibu nilitumie kwa bustani ya mboga kwa kuwa liko karibu na ju mba langu la kifalme
badala yake nitakupa shamba jingine la mizabibu zuri zaidi au kama utapenda nitakulipa kiasi cho chote unachoona ni thamani yake
 lakini nabothi akajibu bwana na apitishie mbali kukupa wewe urithi wa baba zangu
 basi ahabu akaenda nyumbani mwenye huzuni na hasira kwa sa babu ya yale ambayo nabothi myezreeli alikuw amesema sitakupa urithi wa baba zangu
akajinyosha juu ya kitanda akisononeka na akakataa kula
 yezebeli mke wake akaingia na akamwuliza kwa nini unahuzunika hivi kwa nini huli chakula akamjibu kwa sababu nilimwambia nabothi myezreeli n iuzie shamba lako la mizabibu au kama ukipenda nitakupa shamba jingine la mizabibu badala yake
lakini akasema sitakupa shamba langu la mizabibu
 yezebeli mke wake akasema hivi ndivyo unavyofanya nawe ni mfalme katika israeli yote inuka na ule changamka
nitakupatia shamba la mizabibu la nabothi myezreeli
 kwa hiyo akaandika barua kwa jina la ahabu akaweka muhuri wake juu ya hizo barua akazipeleka kwa wazee na kwa watu wenye cheo walioishi katika mji pamoja na nabothi
 katika barua hizo ali andika tangazeni siku ya watu kufunga na mumketishe nabothi mahali pa wazi miongoni mwa watu
 lakini ketisheni watu wawili wabaya kabisa mkabala naye nao washuhudie kuwa yeye amemlaani mungu na mfalme
kisha mtoeni nje na kumpiga kwa mawe hadi afe
 hivyo wazee na watu wenye cheo walioishi katika mji wa nabothi wakafanya kama yezebeli alivyoelekeza katika barua aliyowaandikia
 wakatangaza mfungo na kumketisha nabothi mahali pa wazi miongoni mwa watu
 kisha watu wawili wabaya kabisa wakaja wakaketi mkabal naye nao wakaleta mashtaka dhidi ya nabothi mbele ya watu wakisema nabothi amemlaani mungu na mfalme
kwa hiyo wakamtoa nje na kumpiga kwa mawe hadi akafa
 kisha wakatuma ujumbe kwa yezebeli kusema nabothi amepigwa mawe na amekufa
 mara tu yezebeli aliposikia kwamba nabothi amepigwa mawe na amekufa akamwambia ahabu amka na uchukue lile shamba la mizabibu la nabothi myezreeli ambalo alikataa kukuuzia
hayuko hai tena bali amekufa
 ahabu aliposikia nabothi amekufa akainuka na kushuka ili kulichukua shamba la mizabibu la nabothi
 kisha neno la bwana likamjia eliya mtishbi shuka ukakutane na ahabu mfalme wa israeli anayetawal samaria
sasa yuko katika shamba la miza bibu la nabothi ambapo amekwenda alimiliki
 umwambie hivi ndivyo bwana asemavyo je hujamwua mtu na kuitwaa mali yake kisha umwambie hivi ndivyo asemavyo bwana mahali ambapo mbwa walilamba damu ya nabothi mbwa watailamba damu yako naam yako wewe ahabu akamwambia eliya kwa hiyo umenipata wewe adui yangu akajibu ndiyo nimekupata kwa sababu umejiuza mwenyewe kufanya uovu mbele ya macho ya bwana
 nitaleta maafa juu yako
nitaangamiza uzao wako na kukatilia mbali kutoka kwa ahabu kila mzaliwa wa mwisho wa kiume katika israeli wa mtumwa au wa mtu huru
 nitaifanya nyumba yako kama ile ya wafalme yeroboamu mwana wa nebat na ile ya baasha mwana wa ahia kwa sababu umenighadhibisha kwa kuwa umesababisha israeli kutenda dhambi
 pia kwa habari ya yezebeli bwana anasema mbwa watamla yezebeli karibu na ukuta wa yezreeli
 mbwa watawala wale wa nyumba ya ahabu watakaofia mjini nao wale watakaofia mashambani wataliwa na ndege wa angani
 hapajapata kamwe kuwa na mtu kama ahabu aliyejiuza mwenyewe kutenda uovu machoni mwa bwana akiwa anachochewa na yezebeli mkewe
 alitenda kwa uovu sana katika kuabudu sanamu kama wale waamori ambao bwana aliowafukuza mbele ya israeli
 ahabu aliposikia maneno haya akararua nguo zake akavaa nguo za gunia na kufunga
akalala na kujifunika nguo za gunia na kwenda kwa unyenyekevu
 ndipo neno la bwana lilipomjia eliya mtishbi kusema umeona jinsi ahabu alivyojinyenyekeza mbele zangu kwa kuwa amejishusha mwenyewe sitaleta maafa haya wakati akiwa hai lakini nitayaleta juu ya nyumba yake katika siku za mwanawe
mikaya anatabiri dhidi ya ahabu kwa miaka mitatu hapakuwa na vita kati ya aramu na israeli
 lakini katika mwaka wa tatu yehoshafati mfalme wa yuda akashuka kwenda kumwona mfalme wa israeli
 mfalme wa israeli alikuwa amewaambia maafisa wake je hamjui ramothi gileadi ni mali yetu na bado hatufanyi cho chote kuirudisha kwetu kutoka kwa mfalme wa aramu kwa hiyo akamwuliza yehoshafati je utakwenda pamoja nami kupigana dhidi ya ramothi giliadi yehoshafati akamjibu mfalme wa israeli mimi ni kama wewe watu wangu ni kama watu wako farasi wangu ni kama farasi wako
 lakini yehoshafati pia akamwambia mfalme wa israeli kwanza tafuta shauri la bwana
 kwa hiyo mfalme wa israeli akawaleta pamoja manabii wanaume wapatao mia nne akawauliza je niende vitani dhidi ya ramothi gileadi au niache wakajibu naam nenda kwa kuwa bwana ataiweka ramothi gileadi mkononi mwa mfalme
 lakini yehoshafati akauliza je hayuko nabii wa bwana hapa ambaye tunaweza kumwulizia mfalme wa israeli akamjibu yehoshafati bado yupo mtu mmoja ambaye kupitia yeye twaweza kumwuliza shauri la bwana lakini namchukia kwa sababu hu wa hatabiri jambo lo lote jema kunihusu mimi lakini kila mara hunitabiria mabaya tu
yeye ni mikaya mwana wa imla
yehoshafati akajibu mfalme hapaswi kusema hivyo
 kwa hiyo mfalme wa israeli akamwita mmoja wa maafisa wake na kusema mlete mikaya mwana wa imla mara moja
 wakiwa wamevalia majoho yao ya kifalme mfalme wa israeli na yehoshafati mfalme wa yuda walikuwa wameketi juu ya viti vyao vya kifalme katika sakafu ya kupuria kwenye ingilio la lango la samaria pamoja na manabii wote wakiwa wakitabiri mbele yao
 wakati huu zedekia mwana wa kenaana alikuwa ametengeneza pembe za chuma na akatangaza hivi ndi vyo bwana asemavyo kwa hizi pembe utawapiga na kuwarudisha waaramu nyuma mpaka wameangamizwa
 manabii wengine wote walikuwa wanatabiri kitu hich hicho wakisema ishambulie ramothi g ileadi na uwe mshindi
kwa kuwa bwana atai weka mkononi mwa mfalme
 mjumbe aliyekuwa amekwenda kumwita mikaya akamwambia tazama manabii wote kama mtu mmoja wanatabiri ushindi kwa mfalme
neno lako na likubaliane na lao nawe unene mema kuhusu mfalme
 lakini mikaya akasema hakika kama bwana aishivyo nitamwambia kile tu bwana atakachoniambia
 alipofika mfalme akamwuliza mikaya je twende vitani dhidi ya ramothi gileadi au niache akamjibu shambulia na ushinde kwa kuwa bwana atauweka mkononi mwa mfalme
 mfalme akamwambia je ni mara ngapi nitakuapisha ili usiniambie kitu cho chote ila kweli tu kwa jina la bwana kisha mikaya akajibu niliona israeli yote imetawanyika vilimani kama kondoo wasio na mchungaji na bwana akasema watu hawa hawana bwana
mwache kila mmoja aende nyumbani kwa amani
 mfalme wa israeli akamwambia yehoshafati sikukuambia kwamba huwa wafalme hatabiri jambo lo lote jema kunihusu bali mabaya tu mikaya akaendelea kwa hiyo lisikie neno la bwana nilimwona bwana ameketi juu ya kiti chake cha enzi pamoja na jeshi lote la mbinguni wamesimama kumzunguka kulia kwake na kushoto kwake
 naye bwana akasema ni nani atakayemshawishi ahabu ili aishambulie ramoth gile adi na kukiendea kifo chake huko mmoja akapendekeza hili na mwingine lile
 mwishoni pepo mchafu akajitokeza akasimama mbele za bwana na kusema nitamshawishi
 bwana akauliza kwa njia gani akasema nitakwenda na kuwa roho ya uongo katika vinywa vya manabii wake wote
bwana akasema utafanikiwa katika kumshawishi nenda ukafanye hivyo
 kwa hiyo sasa bwana ameweka roho ya kudanganya ndani ya vinywa vya hawa manabii wako wote
bwana ameamuru maafa kwa ajili yako
 kisha zedekia mwana wa kenaana akatoka na kumpiga mikaya kofi usoni
akauliza huyo roho kutoka kwa bwana alipita njia gani alipotoka kwangu ili kusema nawe mikaya akajibu utagundua siku hiyo utakapokwenda kujificha kwenye chumba cha ndani
 kisha mfalme wa israeli akaagiza mchukueni na mkamrudishe kwa amoni mtawala wa mji na kwa yoashi mwana wa mfalme
 mkaseme hivi ndivyo asemavyo mfalme mwekeni mtu huyu gerezani na asipewe cho chote ila mkate na maji mpaka nitakaporudi salama
 mikaya akasema kama utarudi salama basi bwana hajanena kupitia kwangu
kisha akaongeza kusema zingatieni maneno yangu enyi watu wote ahabu anauawa huko ramothi gileadi basi mfalme wa israeli na yehoshafati mfalme wa yuda wakaenda ramothi gileadi
 mfalme wa israeli akamwambia yehoshafati nitaingia vitani nikiwa nimejibadilisha lakini wewe uvae majoho yako ya kifalme
kwa hiyo mfalme wa israeli ak ajibadilisha na kwenda vitani
 wakati huu mfalme wa aramu alikuwa amewaagiza majemadari helathini na wawili wa magari ya vita msipigane na ye yote mdogo au mkubwa isipokuwa mfalme wa israeli
 wakati wale majemadari wa magari ya vita walipomwona yehoshafati wakafikiri hakika huyu ndiye mfalme wa israeli
kwa hiyo wakageuka ili wamshambulie lakini yehoshafati alipiga kelele wale majemadari wakaona kwamba hakuwa mfalme wa israeli nao wakaacha kumfuatilia
 lakini mtu fulani akavuta upinde pasipo lengo na kumpiga mfalme wa israeli katikati ya kiungio cha mavazi yake ya chuma mfalme akamwambia mwendesha gari lake geuza gari na uniondoe mimi katika mapigano nimejeruhiwa
 vita vikaendelea mchana kutwa naye mfalme ahabu akategemezwa ndani ya gari kuelekea waaramu
damu kutoka kwenye jeraha lake ikachuruzika ndani ya gari na jioni yake akafa
 jua lilipokuwa linazama mbiu ikaenea katika jeshi lote kila mtu aende mjini kwake na kila mtu shambani kwake basi mfalme akafa na akaletwa samaria nao wakamzika huko
 wakasafisha lile gari la vita katika bwawa la samaria mahali makahaba walipooga na mbwa wakalamba damu yake sawasawa na neno la bwana lilivyokuwa limesema
 kwa matukio mengine ya utawala wa ahabu pamoja na yote aliyoyafanya jumba la kifalme alilojenga na kunakishiwa kwa pembe za ndovu nayo miji aliyoijengea maboma je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli ahabu akalala pamoja na baba zake
naye ahaz ia mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
yehoshafati mfalme wa yuda yehoshafati mwana wa asa akawa mfalme wa yuda katika mwaka wa nne wa ahabu mfalme wa israeli
 yehoshafati alikuwa na umri wa miaka thelathi ni na miwili alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu miaka ishirini na mitano
jina la mama yake aliitwa azuba binti shilhi katika kila jambo alienenda katika njia za asa baba yake wala hakwenda kinyume chake akafanya yaliyo mema machoni pa bwana
hata hivyo mahali pa juu pa kuabudia palikuwa hapakuondolewa na watu waliendelea kutoa dhabihu na kufukiza uvumba huko
 yehoshafati pia alikuwa na amani na mfalme wa israeli
 kwa habari ya matukio mengine ya utawala wa yehoshafati mafanikio aliyokuwa wafalme nayo na uhodari wake katika vita je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda aliondolea mbali katika nchi mabaki ya madhabahu za mahanithi waliobaki huko hata baada ya utawala wa baba yake asa
 tangu hapo hapakuwepo na mfalme katika edomu naibu ndiye aliyetawala
 wakati huu yehoshafati akaunda merikebu nyingi za biashara ili kwenda ofiri kuchukua dhahabu lakini kamwe hazikusafiri kwa maana zilivunjika huko ezion geberi
 wakati ule ahazia mwana wa ahabu akamwambia yehoshafati waache watu wangu wasafiri baharini pamoja na watu wako lakini yehoshafati akakataa
 kisha yehoshafati ak alala na baba zake na akazikwa pamoja nao katika mji wa daudi baba yake
naye yehoramu mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
ahazia mfalme wa israeli ahazia mwana wa ah abu akawa mfalme wa israeli huko samaria katika mwaka wa kumi na saba wa yehoshafati mfalme wa yuda naye alitawala katika israeli kwa miaka miwili
 akafanya maovu machoni mwa bwana kwa sababu alienenda katika njia za baba yake na mama yake na katika njia za yeroboamu mwana wa nebati ambaye alisababisha israeli itende dhambi
 alimtumikia na kumwabudu baali na kumghadhibisha bwana mungu wa israeli kama vile baba yake alivyokuwa amefanya
wafalme utangulizi kwa kuwa kitabu cha wafalme na wafalme ni histor ia moja inayoendelea taarifa za msingi kwa ajili ya wafalme ziko katika utangulizi wa wafalme
kitabu hiki kinaanza kufuatilia kudidimia kwa israeli na yuda kuanzia k
kinafuatilia historia ya falme zote mbili na kushindw kwake
israeli ilishindwa na waashuru k
na yuda ikashindwa na wakalidayo babeli k
katika falme zote hizi mbili manabii waliendelea kuonya watu juu ya hatar ya hukumu ya mungu iwapo hawatatubu
pia kinaelezea juu ya ufalme wa kaskazini wa israeli na ufalme wa kusini wa yuda mpaka ny akati falme hizi zote mbili ziliposhindwa
katika falme zote hizi mbili manabii wa ungu waliendelea kuwaonya kwamba ungu angewaadhibu kama wasingetubu
kinaandika majanga mawili makubwa yaliyosababisha kuanguka kwa israeli na yuda kuharibiwa kwa mji mkuu wa israeli yaani samaria na taifa kuchukuliwa kwenda utumwani ashuru k
 kuharibiwa kwa yerusalemu na yuda kupelekwa utumwani babeli mnamo mwaka k
 wafalme kimeelezea kipindi chote cha miaka kati ya miaka cha historia ya yuda
ile hali ya kutokuwepo kwa utulivu kabisa katika israeli yaani yale makabila ku mi ya kaskazini inadhihiris hwa na kule kubadilishwa kwa wafalme mara kwa mara ambao idadi yao inafikia kutoka kwenye koo tisa tofauti katika kipindi cha miaka ukilinganisha na wafalme ishirini wa yuda kutoka kwenye ukoo mmoja ulioin giliwa kidogo kwa zaidi ya kipindi cha miaka 
wengi wa manabii walioandikwa walih udumu wakati wa kipindi kilic hoandikwa katika kitabu hiki
waliwakumbusha kuwaonya na kuwasihi juu ya wajibu wao kwa mungu kama wawakilishi wake wa utawala miongoni mwa wanadamu
amosi na hosea walitabiri katika israeli wakati yoeli isaya mika nahumu habakuki sefania na yeremia walitabiri katika yuda
vitabu hivi vya hawa manabii vinatoa hist oria na ufunuo wa kitheologia ulio wa muhimu sana ambao hauko katika kitabu hiki cha wafalme yaani kuhusu kule kudidimia kiroho na kimaadili kwa mataifa yote mawili
wazo kuu kuanguka kwa falme zote mbili israe li na yuda kulisababishwa na kutokutii maagizo ya mungu na kuishi maisha ya dhambi
hali hii iliwapelekea kuwa mateka na kukaa utumwani na miji yao kuharibiwa kama adhabu ya mungu
jambo muhimu vitabu vya unabii vilivyoko mwishoni mwa agano la kale vinatoa habari nyingi kuhusu nyakati za kitabu cha wafalme
mwandishi haijulikani kwa uhakika pengine huenda akawa ni yere mia au kikundi cha manabii
mahali taifa la israeli ambalo lilikuwa limeungana sasa limegawanyika na kuwa falme mbili israeli na yuda kwa muda zaidi ya karne moja
tarehe idadi kadhaa ya wasomi wanaamini vitabu hivi vya wa falme viliandikwa wakati fulani kabla ya k
na kuna uwezekano kuwa vyote vi wili viliandikwa na mwandishi mmoja akiwa anaishi uhamishoni ambaye akitumia vitendea kazi vilivyokuwa chini ya madaraka yake aliweza kufuatilia hist oria kwa uangalifu mkubwa
wahusika wakuu eliya elisha mwanamke mshunami naamani yezebeli yehu yoashi hezekia senakeribu isaya manase yosia yehoiakimu sedekia nebukadneza
yaliyomo eliya na elisha wafalme wa israeli na wa yuda israeli wachukuliwa mateka kwenda ashuru wafalme hukumu ya bwana juu ya ahazia baada ya kifo cha mfalme ahabu nchi ya moabu iliasi dhidi ya israeli
 basi ahazia alikuwa ameanguka huko samaria kutoka baraza ya chumba chake cha juu akaumia
hivyo akatuma wajumbe akiwaambia nendeni mkaulize kwa baal zebubu aliye mungu wa ekroni mkaone kama nitapona kutokana na kuumia huku
 lakini malaika wa bwana akamwambia eliya mtishbi panda uk akutane na wajumbe wa mfalme wa samaria na uwaulize je ni kwa sababu hakuna mungu katika israeli ndiyo maana mnakwenda kumwuliza baal zebubu mungu wa ekroni kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana hutaondoka kwenye kitanda unachokilalia
hakika utakufa hivyo eliya akaenda
 wajumbe waliporud kwa mfalme akawauliza kwa nini mmerudi wakamjibu mtu fulani alikuja kukutana nasi naye akatuambia rudini kwa mfalme aliyewatuma na mwambieni hili ndilo asemalo bwana je ni kwa sababu hakuna mungu katika israeli ndiyo maana unawatuma watu kwenda kuuliza kwa baal zebubu aliye mungu wa ekroni kwa hiyo hutaondoka kwenye kitanda unachokilalia
hakika utakufa mfalme akawauliza alikuwa mtu wa namna gani ambaye mlikutana naye na kuwaambia hili wakamjibu alikuwa mtu aliyekuwa na vazi la manyoya na mkanda wa ngozi kiunoni mwake
mfalme akasema huyo alikuwa ni eliya mtishbi
 ndipo mfalme akamtuma mkuu wa kikosi pamoja na kikosi chake cha askari hamsini kwa nabii eliya
yule mkuu wa kikosi akamwendea eliya aliyekuwa amek eti juu ya kilima na kumwambia mtu wa mungu mfalme anasema ushuke chini eliya akamjibu yule mkuu wa kikosi ikiwa mimi ni mtu wa mungu moto na ushuke kutoka mbinguni ukuteketeze wewe na watu wako hamsini ndipo moto ukashuka kutoka mbinguni na kuwateketeza yule mkuu wa kikosi pamoja na watu wake
 katika hili mfalme akatuma kwa eliya mkuu wa kikosi mwingine na askari wake hamsini
yule mkuu wa kikosi akamwambia eliya mtu wa mungu hili ndilo asemalo mfalme ushuke chini mara moja eliya akajibu ikiwa mimi ni mtu wa mungu moto na ushuke kutoka mbinguni ukuteketeze wewe na watu wako hamsini ndipo moto wa mungu ukashuka kutoka mbinguni ukamteketeza yeye na watu wake hamsini
 hivyo mfalme akatuma mkuu wa kikosi wa tatu na watu wake hamsini
huyu mkuu wa kikosi wa tatu akapanda na kupiga magoti mbele ya eliya akiomba mt wa mungu tafadhali niachie uhai wangu na uhai wa hawa watu hamsini watumishi wako tazama moto umeshuka kutoka mbinguni na kuwateketeza wale wakuu wa vikosi viwili vya kwanza pamoja na watu wao
lakini sasa niachie uhai wangu malaika wa bwana akamwambia eliya shuka pamoja naye usimwogope
hivyo eliya akainuka na kushuka pamoja naye kwa mfalme
 akamwambia mfalme hili ndilo asemalo bwana je ni kwa sababu hakuna mungu katika israeli wa wewe kumwuliza ndiyo maana ukatuma wajumbe kuuliza baal zebubu aliye mungu wa ekroni kwa sababu umefanya hili kamwe hutaondoka kwenye kitanda unachokilalia hakika utakufa hivyo akafa sawasawa na lile neno la bwana ambalo eliya alikuwa amesema
kwa kuwa ahazia hakuwa na mwana yoramu akaingia mahali pake kama mfalme katika mwaka wa pili wa yehoramu mwana wa yehoshafati mfalme wa yuda
 kwa matukio mengine ya utawala wa ahazia na yale aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli a yoramu ni namna nyingine ya kutaja yehoramu
ufalme unagawanyika k
k ahabu anafia vitani huduma ya eliya inahamishiwa kwa elisha yehu anakuwa mfalme wa israeli yoashi anakuwa mfalme wa yuda mwisho wa huduma ya elisha yeroboamu ii anakuwa mfalme wa israeli huduma ya amosi inaanza mwanzo wa huduma ya hosea wafalme eliya achukuliwa juu mbinguni wakati bwana alipokuwa karibu kumchukua eliya juu mbinguni kwa upepo wa kisulisuli eliya na elisha walikuwa njiani kutoka gilgali
 eliya akamwambia elisha kaa hapa bwana amenituma betheli
lakini elisha akasema kwa hakika kama bwana aishivyo na wewe uishivyo sitakuacha
kwa hiyo wakaenda betheli pamoja
 wana wa manabii walikuwako huko betheli wakamjia elisha na kumwuliza je unajua ya kwamba bwana atakuondolea bwana wako leo elisha akawajibu ndiyo najua lakini msizungumze juu ya jambo hilo
 kisha eliya akamwambia baki hapa elisha bwana amenituma yeriko
naye akajibu kwa hakika kama bwana aishivyo na wewe uishiv yo sitakuacha
hivyo wakaenda yeriko
 wana wa manabii waliokuwako huko yeriko wakamwendea elisha na kumwuliza je unajua ya kwamba bwana atakuondolea bwana wako leo akawajibu ndiyo naj ua lakini msizungumze juu ya jambo hilo
 kisha eliya akamwambia kaa hapa bwana amenituma kwenda yordani
naye akamjibu kwa hakika kama bwana aishivyo na wewe uishivyo sitakuacha
hivyo wote wawili wakaendelea pamoja
 wana hamsini wa manabii wakaenda na kusimama kwa mbali kuelekea mahali ambapo eliya na elisha walikuwa wamesimama katika mto yordani
 eliya akachukua vazi lake akalisokota na kupiga nalo maji
maji yakagawanyika upande wa kuume na upande wa kushoto nao wawili wakavuka pakavu
 walipokwisha kuvuka eliya akamwambia elisha niambie nikufanyie nini kabla sijaondolewa kutoka kwako elisha akajibu naomba nirithi sehemu maradufu ya roho yako
 eliya akasema umeomba jambo gumu lakini kama utaniona wakati ninapoondolewa kutoka kwako litakuwa lako la sivyo haitakuwa hivyo
 walipokuwa wakitembea pamoja na kuzungumza ghafula gari la moto na farasi wa moto vilitokea na kuwatenganisha wao wawili naye eliya akapanda mbin guni katika upepo wa kisulisuli
 elisha aliona hili akapaza sauti baba yangu baba yangu magari ya israeli na wapanda farasi wake
naye elisha hakumwona tena
kisha akazishika nguo zake mwenyewe na kuzichana
 akaliokota lile vazi lililoanguka kutoka kwa eliya kisha akarudi na kusimama ukingoni mwa yordani
 ndipo akalichukua lile vazi ambalo lilikuwa limeanguka kuto ka kwa eliya naye akayapiga nalo yale maji
akauliza yuko wapi sasa bwana mungu wa eliya alipoyapiga maji yakagawanyika kulia na kushoto naye akavuka
 wale wana wa manabii kutoka yeriko waliokuwa wakitazama wakasema roho wa eliya inamkalia elisha
nao wakaenda kumlaki na kusujudu hadi nchi mbele yake
 wakasema tazama sisi watumishi wako tunao watu hamsini wenye uwezo
waruhusu waende kumtafuta bwana wako
labda roho wa bwana amemtwaa na kumweka katika mlima fulani au bonde fulani
elisha akajibu hapana msiwatume
 lakini wakasisitiza mpaka akaona aibu kuwakatalia
hivyo akasema watumeni
nao wakawatuma watu hamsini wakamtafuta kwa siku tatu lakini hawakumpata
 walipomrudia elisha ambaye alikuwa akingojea huko yeriko akawaambia je sikuwaambia msiende kuponywa kwa maji watu wa mji wakamwambia elisha tazama bwana wetu mahali mji huu ulipojengwa ni pazuri kama bwana wangu aonavyo lakini maji yake ni mabaya na nchi haizai
 akasema nileteeni bakuli mpya wekeni chumvi ndani yake
kwa hiyo wakamletea
mwanzo wa huduma ya mika mwanzo wa huduma ya isaya kuanguka kwa israeli ufalme wa kaskazini hezekia anakuwa mfalme wa israeli yosia anakuwa mfalme wa yuda mwanzo wa huduma ya yeremia kitabu cha sheria kinakutwa hekaluni yuda yatekwa kwa mara ya kwanza danieli achukuliwa kutekwa kwa yuda kwa mara ya pili ezekieli achukuliwa kuanguka kwa yuda ufalme wa kusini wafalme kisha akatoka akaenda kwenye chemchemi na kuitupa ile chumvi ndani yake akisema hili ndilo asemalo bwana nimeyaponya maji haya
kamwe hayatasababisha mauti tena wala kutozaa
 nayo yale maji yakaponywa mpaka leo sawasawa na neno la elisha alilokuwa amesema
elisha anafanyiwa mzaha kutoka huko elisha akakwea kwenda betheli
ikawa ali pokuwa akitembea barabarani baadhi ya vijana wakatoka mjini na kumfanyia mzaha
wakisema paa wewe mwenye upaa paa wewe mwenye upaa akageuka akawatazama na kuwalaani kwa jina la bwana
kisha dubu wawili wa kike wakatokea mwituni na kuwararua vijana arobaini na wawili miongoni mwao
 naye akaondoka huko akaenda mlima karmeli na kutoka huko akarudi samaria
moabu wanaasi yehoramu mwana wa ahabu akawa mfalme wa israeli katika samaria mwaka wa kumi na nane wa kutawala kwake yehoshafati mfalme wa yuda naye akatawala kwa miaka kumi na miwili
 akafanya maovu machoni pa bwana lakini sio kama baba yake na mama yake walivyokuwa wamefanya
akaondoa nguzo ya iba da ya baali ambayo baba yake alikuwa ameitengeneza
 hata hivyo akashikamana na dhambi za yeroboamu mwana wa nebati ambazo alisababisha israeli kuzitenda wala hakuziacha
 basi mesha mfalme wa moabu akafuga kondoo naye akawa ampatie mfalme wa israeli wanakondoo pamoja na sufu ya kondoo waume 
 lakini baada ya ahabu kufa mfalme wa moabu aliasi dhidi ya mfalme wa israeli
 kwa hiyo kwa wakati ule mfalme yehoramu akaondoka kutoka samaria na kukusanya tayari israel yote kwenda vitani
 akapeleka pia ujumbe ufuatao kwa yehoshafati mfalme wa yuda mfalme wa moabu ameasi dhidi yangu
je utakwenda pamoja nami kupigana dhidi ya moabu akajibu nitakwenda pamoja nawe mimi ni kama wewe watu wangu ni kama watu wako farasi wangu ni kama farasi wako
a yehoramu wakati mwingine limetajwa kama yoramu
 akauliza je tutashambulia kupitia njia gani akajibu kupitia jangwa la edomu
 hivyo mfalme wa israeli akaondoka pamoja na mfalme wa yuda na mfalme wa edomu
baada ya kuzunguka kwa siku saba wakitembea jeshi likawa limeishiwa maji kwa matumizi yao na kw ajili ya wanyama waliokuwa pamoja nao
 mfalme wa israeli akamaka akisema nini je bwana ametuita tu sisi wafalme watatu ili kututia mkononi mwa moabu lakini yehoshafati akauliza je hayuko nabii wa bwana hapa ili tuweze kumwuliza bwana kupitia kwake afisa mmoja wa mfalme wa israeli akajibu elisha mwana wa shafati yuko hapa
yeye ndiye aliyekuwa akimimin maji juu ya mikono ya eliya
 yehoshafati akasema neno la bwana liko pamoja naye
kwa hiyo mfalme wa israeli na yehoshafati pamoja na mfalme wa edomu wakamwendea
 elisha akamwambia mfalme wa israeli nina nini mimi nawe nenda kwa manabii wa baba yako na manabii wa mama yako
mfalme wa israeli akajibu la hasha kwa sababu ni bwana ambaye ametuita pamoja sisi wafalme watatu ili atutie mkononi mwa moabu
 elisha akasema hakika kama bwana mwenye nguvu aishivyo ambaye ninamtumikia kama si kuheshimu uwepo wa yehoshafati mfalme wa yuda nisingekutazama wala hata kukutupia jicho
 lakini sasa nileteeni mpiga kinubi mpiga kinubi alipokuwa akipiga mkono wa bwana ukaja juu ya elisha naye akasema hivi ndivyo asemavyo bwana chimbeni bonde hili lijae mahandaki
 kwa kuwa hivi ndivyo asemavyo bwana hamtaona upepo wala mvua lakini bonde hili litajaa maji nanyi pamoja na ng ombe wenu na wanyama wenu wengine mtakunywa
 hili ni jambo rahisi machoni pa bwana ataitia moabu mikononi mwenu pia
 mtaushinda kila mji wenye ngome na kila mji mkubwa
mtakata kila mti ulio mzuri mtaziba chemchemi zote na kuharibu kila shamba zuri kwa mawe
 kesho yake asubuhi karibu na wakati wa kutoa dhabihu ya asubuhi tazama maji yakawa yanatiririka kutoka upande wa edomu nayo nchi ikajaa maji
 basi wamoabu wote walikuwa wamesikia wafalme kuwa wale wafalme wa mekuja kupigana dhidi yao hivyo kila mtu kijana na mzee ambaye angeweza kushika silaha akaitwa na kuwekwa kwenye mpaka
 walipoamka asubuhi na mapema jua likawa lina mulika juu ya maji
wamoabu waliokuwa upande wa pili wakaona maji ni mekundu kama damu
 wamoabu wakasema ile ni damu lazima wafalme watakuwa wamepigana na kuchinjana wao kwa wao
sasa moabu twendeni tukateke nyara
 lakini wamoabu walipofika kwenye kambi ya israeli waisraeli wakainuka na kuwapiga mpaka wakakimbia
nao waisraeli wakaivamia nchi na kuwachinja wamoabu
 wakaiharibu miji kila mtu akatupa jiwe juu ya kila shamba zuri mpaka likafunikw a
wakaziba chemchemi zote na kukata kila mti mzuri
kir haresethi peke yake ndio uliobaki na mawe yake yakiwa mahali pake lakini hata hivyo watu waliokuwa na makombeo wakauzunguka na kuushambulia vile vile
 mfalme wa moabu alipoona kuwa vita vimekuwa vikali dhidi yake akachukua watu wenye panga ili kuingia kwa mfalme wa edomu lakini wakashindwa
 ndipo akamchukua mwanawe mzaliwa wake wa kwanza ambaye angeingia mahali pake kama mfalme akamtoa kama dhabihu ya kuteketezwa juu ya ukuta wa mji
ghadhabu ikawa kubw dhidi ya israeli wakajiondoa kwake na kur udi katika nchi yao wenyewe
mafuta ya mjane mke wa mtu mmoja kutoka katika wana wa manabii akamwendea elisha akamwambia mtumishi wako mume wangu amekufa nawe unajua alikuwa anamcha bwana
lakini sasa yule anayemdai anakuja kuchukua wanangu wawi li kama watumwa wake
 elisha akamjibu nitawezaje kukusaidia niambie una nini ndani ya nyumba yako akasema mtumishi wako hana kitu cho chote kabisa isipokuwa mafuta kidogo
 elisha akasema zunguka kwa majirani zako wote ukaombe vyombo vitupu
usiombe vichache
 kisha ingia ndani na ujifungie mlango wewe na wanao
mimina mafuta kwenye vyombo vyote kila kimoja kinapojaa kiweke kando
 yule mjane akaondoka na kujifungia ndani yeye na wanawe
wao wakamletea vyombo naye akaendelea kumimina mafuta
 vyombo vyote vilipojaa akamwambia mwanaye niletee chombo kingine
lakini mwanaye akajibu hakuna chombo kingine kilichobaki
basi mafuta yakakoma kutiririka
 yule mwanamke akamwendea yule mtu wa mungu naye yule mtu wa mungu akasema nenda ukayauze hayo mafuta ulipe madeni yako
wewe na wanao mnaweza kuishi kwa kile kinachosalia
mwana wa mshunami afufuliwa siku moja elisha akaenda shunemu
huko kulikuwa na mwanamke mmoja mwenye uwezo ambaye alimsisitiza elisha aje kula chakula
kwa hiyo kila mara alipokuja alipitia pale ili ale
 akamwambia mumewe ninajua kwamba huyu mtu ambaye anakuja kwetu mara kwa mara ni mtu mtakatifu wa mungu
 tutengeneze chumba kidogo juu darini na tuweke ndani yake kitanda na meza kiti na taa kwa ajili yake
kisha anaweza kukaa humo kila mara akija kwetu
 siku moja elisha alipokuja akapanda chumbani kwake na kulala humo
 akamwambia mtumishi wake gehazi mwite huyo mshunami
hivyo akamwita naye akaja akasimama mbele yake
 elisha akamwambia mtumishi wake mwambie huyu mwanamke umetaabika sana kwa ajili yetu
sasa utendewe nini je tunaweza kuzungumza na mfalme au jemadari wa jeshi kwa niaba yako akajibu mimi ni na kwangu miongoni mwa watu wangu
 elisha akamwambia mtumishi wake je ni nini kinachoweza kufanyika kwa ajili yake gehazi akasema vyema hana mwana na mume wake ni mzee
 ndipo elisha akasema mwite huyo mwanamke
kwa hiyo akamwita naye akaja akasimama mlangoni
 elisha akamwambia mwaka ujao wakati kama huu utabeba mwana mikononi mwako
yule mama akapinga akasema la hasha bwana wangu usimpotoshe mtumishi wako ee mtu wa mungu lakini yule mwanamke akapata mimba na mwaka uliofuata wakati kama ule ule akamzaa mwana kama vile lisha alivyokuwa amemwambia
 mtoto akakua naye siku moja akamwendea baba yake ambaye alikuwa pamoja na wavunaji
 akamwambia baba yake wafalme kichwa changu kichwa changu baba yake akamwambia mtumishi mchukue umpeleke kwa mama yake
 baada ya mtumishi kumbeba na kumpeleka kwa mama yake mtoto akaketi mapa jani mwa mama yake mpaka adhuhuri kisha akafa
 mama akampandisha na kumlaza juu ya kitanda cha yule mtu wa mungu kisha akafunga mlango akatoka nje
 akamwita mume wake na kusema tafadhali mtume mmoj miongoni mwa mtumishi pamoja na punda ili niweze kwenda kwa mtu wa mungu haraka na kurudi
 mume wake akamwuliza kwa nini kwenda kwake leo leo si mwandamo wa mwezi wala si sabato
mwanamke akasema yote ni sawa
 akatandika punda na kumwambia mtumishi wake mwongoze huyo punda usinipunguzie mwendo paka nikuambie
 kwa hiyo akaenda na kumfikia huyo mtu wa mungu katika mlima karmeli
alipomwona kwa mbali huyo mtu wa mungu akamwambia mtumishi wa ke gehazi tazama yule mshunami kimbia ukamlaki na umwulize je wewe hujambo mume wako hajambo mtoto wako ni mzima akasema kila kitu ni sawasawa
 alipomfikia huyo mtu wa mungu pale mlimani akashika miguu yake
gehazi akaja ili amwondoe lakini yule mtu wa mungu akasema mwache yuko katika uchungu mkubwa lakini bwana amenificha jambo hili na hajaniambia kwa nini
 yule mwanamke akasema je bwana wangu mimi nilikuomba mwana je sikukuambia usiamshe matumaini yangu elisha akamwambia gehazi jikaze viuno chukua fimbo yangu mkononi mwako na ukimbie
ikiwa utakutana na mtu ye yote usimsalimie na mtu ye yote akikusalimu usimjibu
ilaze fim bo yangu juu ya uso wa mtoto
 lakini mama wa mtoto akasema hakika kama bwana aishivyo na wewe uishivyo sitakuacha
kwa hiyo elisha akainuka akafuatana naye
 gehazi akatangulia mbele na kuilaza fimbo juu ya uso wa mt oto lakini hapakuwa na sauti wala itikio
hivyo gehazi akarudi kukutana na elisha na kumwambia mtoto hajaamka
 elisha alipofika kwenye ile nyumba mtoto alikuwa amelala juu ya kitanda chake angali amekufa
 akaingia ndani akajifungia yeye na yule mtoto akamwomba bwana
 kisha akapanda kitandani akalala juu ya yule mtoto mdomo wake juu ya mdomo wa mtoto macho yake juu ya macho ya mtoto mikono yake juu ya mikono ya mtoto
naye alipojinyosha juu yake mwili wa mtoto ukapata joto
 elisha akajiondoa juu yake na kuanza kutembeatembea ndani ya chumba na kisha akarud tena kitandani na kujinyosha tena juu ya mtoto mara nyingine
mtoto akapiga chafya mara saba na akafungua macho yake
 elisha akamwita gehazi na kumwambia mwite huyo mshunami naye akafanya hivyo
yule mshunami alipokuj a elisha akasema mchukue mwanao
 akaingia ndani akaanguka miguuni pa elis ha na kusujudu hadi nchi
kisha akamchukua mwanawe na kutoka nje
mauti ndani ya chungu elisha akarudi gilgal nako huko kulikuwa na njaa katika eneo lile
wakati wana wa kundi la manabii walipokuw wanakutana naye akamwambia mtumishi wake teleka chungu kikubwa jikoni uwapikie manabii
 mmoja wao akatoka kwenda mashambani kuchuma mboga na akapata mtango mwitu
akachuma matango na kujaza nguo yake aliyoikunja ili kubebea
liporudi akayakatakata na kuyatumbukiza ndani ya chungu ingawa hakuna aliyejua ni nini
 mchuzi ukagawiwa watu lakini walipoanza kula wakalia ee mtu wa mungu kuna mauti nd ani ya chungu
nao hawakuweza kula
 elisha akasema leteni unga akauweka ndani ya chungu na kusema wagawie watu ili wale
wala hapakuwa na kitu cho chote chenye madhara ndani ya chungu
mamia wanalishwa akaja mtu kutoka baal shalisha akimletea mtu wa mungu mikate ishirini ya shayiri iliyookwa kutokana na nafaka ya kwanza pamoja na masuke ya nafaka mpya
elisha akasema wape watu ili wale mtumishi wake akamwuliza nitawezaje kuandaa hii mbele ya watu mia lakini elisha akajibu wape watu ili wale
kwa maana hivi ndivyo asemavyo bwana
watakula na kusaza
 basi akaiandaa mbele yao ile mikate wakala na baadhi yake wakasaza sawasawa na neno la bwana
wafalme naamani aponywa ukoma wakati huu naamani alikuwa jemadari wa jeshi la mfalme wa aramu
alikuwa mtu mkuu mbele ya bwana wa ke na aliyeheshimiwa sana kwa sababu kwa kupitia yeye bwana alikuwa amewapa aramu ushindi
alikuwa askari shujaa lakini alikuwa na ukoma
 panapo siku hizo vikosi kutoka aramu vilikuwa vimekwenda na vikawa vimemchukua mateka msichana kutoka israeli naye akamtumikia mkewe naamani
 akamwambia bibi yake kama bwana wangu angelimwona nabii aliyeko samaria angemponya ukoma wake naamani akaenda kwa bwana wake na kumwambia alichosema yule msichana kutoka israeli
 mfalme wa aramu akamjibu hakika nenda nitatuma barua kwa mfalme wa israeli
kwa hiyo naamani akaondoka akiwa amechukua talanta kumi za fedha shekeli za dhahabub na mivao kumi ya mavazi
 barua aliyokuwa ameichukua ili aipeleke kwa mfalme wa israeli ilisomeka hivi pamoja na barua hii ninamtuma mt umishi wangu naamani kwako ili uweze kumponya ukoma wake
 mara mfalme wa israeli alipomaliza kuisoma ile barua akar arua majoho yake na kusema je mimi ni mungu je mimi naweza kuua na kufufua tena kwa nini huyu mtu anamtuma mtu ili mimi nipate kumponya ukoma wake tazama jinsi anavyotafuta kuanzisha ugomvi nami elisha mtu wa mungu aliposikia kwamba mfalme wa israeli al ikuwa amerarua majoho yake akamtumia ujumbe huu kwa nini umerarua mavazi yako mwamuru mtu huyo aje kwangu naye atajua ya kuwa yuko nabii katika israeli
 kwa hiyo naamani akaenda akiwa na farasi wake na magari yake na kusimama mlangoni mwa nyumba ya elisha
 elisha akamtuma mjumbe kumwambia nenda ukaoge katika mto yordani mara saba na nyama ya mwili wako itapona nawe utatakasika
 lakini naamani akaondoka akiwa amekasirika na kusema hakika nilidhani kwamba angetoka nje asimam na kuliitia jina la bwana mungu wake na kuweka mkono wake juu ya mahali pagonjwa aniponye ukoma wangu
 je abana na farpari mito ya damaski si bora zaidi kuliko mito yo yote ya israeli je a talanta kumi za fedha ni kama kilo 
b shekeli za dhahabu ni kama kilo 
nisingeweza kuoga ndani ya hiyo mito na kutakasika basi akageuka na kuondoka kwa hasira kuu
 watumishi wa naamani wakamwendea na kumwambia baba yangu kama huyo nabii angekwambia kufanya jambo lililo kubwa je usingefanya je si zaidi sana basi anapokuambia oga na utakasike hivyo akashuka na kujizamisha ndani ya mto yordani mara saba kama vile huyo mtu wa mungu alivyokuwa amemwambia nayo nyama ya mwili wake ikapona na kutakasika kama ya mwili wa mvulana mdogo
 kisha naamani na wahudumu wake wote wakarudi kwa yule mtu wa mungu
akasimama mbele yake na kusema sasa najua kwamba hakuna mungu katika ulimwengu wote isipokuwa katika israeli
tafadhal sasa upokee zawadi kutoka kwa mtumishi wako
 nabii akajibu hakika kama bwana aishivyo ambaye ninamtumikia sitapokea kitu hata kimoja
ingawa na amani alimsihi sana yeye alikataa
 naamani akasema ikiwa hutapokea tafadhali mtumishi wako na apewe udongo kiasi cha mzigo wa kuweza kubebwa na punda wawili kwa sababu mtumis hi wako hatatoa tena sadaka ya kuteketezwa na dhabihu kwa mungu mwingine isipokuwa bwana
 lakini bwana na amsamehe mtumishi wake kwa kitu hiki kimoja wakati bwana wangu atakapoingia kwenye hekalu la rimoni ili kusujudu naye akiwa anauegemea mkono wangu nami nikasujudu huko pia wakati nitakaposujudu ndani ya hekalu la rimoni bwana na amsamehe mtumishi wako kwa ajili ya jambo hili
 elisha akamwambia nenda kwa amani
baada ya naamani kusafiri umbali fulani gehazi mtumishi wa elisha mtu wa mungu akajiambia mwenyewe bwana wangu amemwachia kirahisi sana naamani huyu mwaramu kwa kutokupokea kutoka kwake vile alivyovileta
hakika kama bwana aishivyo nitamkimbilia na kupata kitu kutoka kwake
 hivyo gehazi akaharakisha kumfuatilia naamani
naamani alipomwona akikimbia kumwelekea akashuka chini kutoka kwenye gari lake na kwenda kumlaki
akauliza je mambo yote ni sawa gehazi akajibu mambo yote ni sawa
bwana wangu amenituma nikuambie vijana wawili kutoka kwa wana wa manabii wamenijia wafalme kutoka nchi ya kilima cha efraimu
tafadhali wape talanta ya fedhac na mivao miwili ya mavazi
 naamani akasema hakika chukua talanta mbili za fedha
akamsihi gehazi azipokee kisha akafunga talanta mbili za fedha katika mifuko miwili pam oja na mivao miwili ya mavazi
akawapa watumish wake wawili mizigo hiyo nao wakaibeba wakitangulia mbele ya gehazi
 gehazi alipofika kwenye kilima akavichukua vile vitu kutoka kwa wale watumishi na kuvificha mbali ndani ya nyumba
akawaaga wale watu nao wakaondoka
 kisha akaingia ndani na kusimama mbele ya elisha bwana wake
elisha akamwuliza gehazi ulikuwa wapi gehazi akajibu mtumishi wako hakwenda po pote
 lakini elisha akamwambia je roho yangu haikuwa pamoja nawe wakati yule mtu aliposhuka kutoka kwenye gari lake ili kukulaki je huu ni wakati wa kupokea fedha au kupokea nguo mashamba ya mizeituni mashamba ya mizabibu makundi ya kondoo na mbuzi makundi ya ng ombe au watumishi wa kiume na wa kike ukoma wa naamani utakushika wewe na wazao wako ilele
kisha gehazi akaondoka mbele ya elisha mwenye ukoma mweupe kama theluji
shoka laelea wana wa manabii wakamwambia elisha tazama mahali hapa tunapoishi chini ya uongozi wako ni padogo sana kwa ajili yetu
 twendeni yordani mahali ambapo kila mmoja wetu anaweza kupata nguzo moja nasi tujenge huko mahali petu pa kuishi
naye akawaambia nendeni kisha mmoja wao akasema je tafadhali huwezi kufuatana na watumishi wako elisha akajibu nitakuja
 naye akaenda pamoja nao
basi wakaenda jordani nao wakaanza kukata miti
 mmoja wao alipokuwa anakata mti shoka lilitumbukia kwenye maji
akapiga kelele akasema ee bwana wangu lilikuwa la kuazima mtu wa mungu akauliza je liliangukia wapi alipomwonyesha mahali penyewe elisha akakata kijiti na kukitupa mahali pale nalo shoka c talanta ya fedha ni kama kilo 
likaelea
 akasema lichukue kisha yule mtu akanyosha mkono wake akalichukua
elisha awanasa waaramu waliopofushwa wakati huo mfalme wa aramu alikuwa akipigana vita na israel i
baada ya kukubaliana na maafisa wake akasema nitapiga kambi yangu mahali fulani na fulani
 mtu wa mungu akatuma ujumbe kwa mfalme wa israeli
jihadhari usije ukapita mahali pale kwa sababu waaramu wanashuka huko
 kwa hiyo mfalme wa israeli akatuma neno la tahadhari mahali pale alikokuwa ameelekezwa na mtu wa mungu
mara kwa mara elisha alimwonya mfalme kwamba watu wawe macho kwenye maeneo kama hayo
 hili lilimfadhaisha sana mfalme wa aramu
akawaita maafisa wake naye akawauliza je hamtaniambia ni nani miongoni mwenu aliye upande wa mfalme wa israeli mmoja wa maafisa wake akasema mfalme bwana wangu hakuna hata mmoja wetu lakini elisha yule ambaye ni nabii katika israeli humwambia mfalme wa israeli hata yale maneno unayozungumza ukiw katika chumba chako cha kulala
 mfalme akaagiza akisema nendeni mkatafute aliko ili niweze kutuma watu kumkamata
taarifa ik arudi kwamba yuko dothani
 ndipo akatuma farasi na magari ya vita na jeshi lenye nguvu huko
walikwenda usiku na kuuzunguka mji
 kesho yake asubuhi na mapema mtumishi wa mtu wa mungu alipoamka na kutoka nje jeshi pamoja na farasi na magari ya vita likawa limeuzunguka mji
mtumishi wake akasema ole wetu bwana wangu tutafanya nini nabii akajibu usiogope
wale walio pamoja nasi ni wengi zaidi kuliko wale walio pamoja nao
 kisha elisha akaomba ee bwana mfungue macho huyu mtumishi ili apate kuona
ndipo bwana akayafungua macho ya yule mtumishi naye akatazama na kuona vilima vimejaa farasi na magari ya moto yote yamemzunguka elisha pote
 wakati adui waliposhuka kumwelekea elisha elisha akamwomba bwana akasema wapige watu hawa kwa upofu
basi mungu akawapiga kwa upofu kama elisha alivyoomba
 elisha akawaambia h ii sio njia yenyewe na huu sio huo mji
nifuateni mimi nami nitawapeleka kwa huyo mtu mnayemtafuta
wafalme naye akawapeleka samaria
 baada ya kuingia mjini elisha akasema bwana yafungue macho ya watu hawa ili wapate kuona
ndipo bwana akayafungua macho yao na walipotazama kumbe hapo ndipo walipojikuta ndani ya samaria
 wakati mfalme wa israeli alipowaona akamwuliza elisha je baba yangu niwauwe naye akajibu usiwauwe je utawauwa watu uliowateka kwa upanga wako mwenyewe na upinde wako wape chakula na maji ili wapate kula na kunywa na kisha wamrudie bwana wao
 basi akawaandalia karamu kubwa na baada ya kula na kunywa akawaaga nao wakarudi kwa bwana wao
kisha vikosi kutoka aramu vikakoma kuvamia nchi ya israeli
njaa katika samaria iliyozingirwa baada ya kitambo ki dogo ben hadadi mfalme wa aramu akaandaa jeshi lake lote akapanda kwenda kuihusuru samaria
 kukawa na njaa kuu ka tika mji samaria ilizingirwa kwa muda mrefu kiasi kwamba kichwa cha punda kiliuzwa kwa shekeli themaninia za fedha robo ya kibabab cha mavi ya njiwa kiliuzwa kwa shekeli tanoc za fedha
 wakati mfalme wa israeli alipokuwa anapita juu ya ukuta mwanamke mmoja akamlilia bwana wangu mfalme nisaidie mfalme akajibu ikiwa bwana hakusaidii nitapata wapi msaada kwa ajili yako je ni kutoka kwenye sakafu ya kupuria au kwenye shinikizo la divai kisha akamwuliza kwani kuna nini yule mwanamke akamjibu huyu mwanamke aliniambia mtoe mwanao ili tupate kumla leo na kesho tutamla mwanangu
 basi tukampika mwanangu na ku mla
siku iliyofuata nikamwambia mtoe mwanao ili tupate kumla
lakini akawa amemficha
 wakati mfalme alipos ikia maneno ya yule mwanamke alirarua majoho yake
naye alipoendelea kutembea ukutani watu wakamtazama ndani ya majoho yake alikuwa amevaa nguo ya gunia mwilini mwake
 akasema mungu na anitendee hivyo na kuzidi ikiwa kichwa cha elisha mwana wa shafati kitabaki juu ya mabega yake leo wakati huu elisha al ikuwa ameketi ndani ya nyumba yake akiwa pamoja na wazee
a shekeli themanini za fedha ni sawa na kilo moja
b kibaba kimoja ni sawa na lita 
c shekeli tano za fedha ni sawa na gramu 
mfalme akatuma mjumbe kumtangulia lakini kabla hajafika elisha ak awaambia wale wazee hamumwoni huyu mwua ji jinsi anavyotuma mtu kukata kichwa changu tazama wakati mjumbe huyo atakapofika fungeni mlango na mzuieni asiingie
je vishindo vya nyayo za bwana wake haviko nyuma yake alipokuwa angali ba do anazungumza nao mjumbe akamfikia akiwa amefuatana naye
naye mfalme akasema maafa haya yanatoka kwa bwana
kwa nini niendelee kumngoja bwana zaidi elisha akasema sikiliza neno la bwana
hivi ndivyo asemavyo bwana wakati kama huu kesho kipimo kimoja cha unga mzuri kitauzwa kwa shekeli moja ya fedhab na vibaba viwili vya shayiri kwa shekeli moja ya fedha katika lango la samaria
 yule afisa ambaye mfalme alikuwa anautegemea mkono wake akamwambia yule mtu wa mungu tazama hata kama bwana atafungua madirisha ya mbi nguni je jambo hili litawezekana elisha akajibu utaona kwa macho yako mwenyewe lakini wewe hutakula cho chote kati ya hivyo mwisho wa kuzingirwa basi kulikuwepo na watu wanne wenye ukoma katika ingilio la lango la mji
wakaambiana kwa nini tukae hapa mpaka tufe kama tukisema tutaingia mjini mjini kuna njaa nasi tutakufa humo
kama tukikaa hapa tutakufa
kwa hiyo twende kwenye kambi ya waaramu na tujisalimishe
kama wakituacha hai tutaishi kama wakituua basi na tufe
 wakati wa giza la jioni wakaondoka na kwenda kwenye kambi ya waaramu
walipofika mwanzo wa kambi hapakuwa na mtu kwa kuwa bwana alilifanya jeshi la waaramu lisikie sauti kama ya magari ya vita farasi na jeshi kubwa kiasi kwamba waliambiana tazama mfalme wa israeli ameajir mfalme wa wahiti na mfalme wa wamisri kuja kutushambulia sisi kwa hiyo wakaondoka na kukimbia wakati wa giza la jioni na kuacha mahema yao farasi wao na punda wao
wakakimbia kuokoa maisha yao na kuacha kila kitu ndani ya kambi kama kilivyokuwa
a kipimo kimoja ni sawa na kilo 
b shekeli moja ya fedha ni sawa na gramu 
 wafalme wale watu wenye ukoma walipofika mwanzoni mwa kambi wakaingia kwenye mojawapo ya mahema
wa kala na kunywa na kuchukua fedha dhahabu na nguo wakaenda kuvificha
wakarudi na kuingia katika hema jingine na kuchukua baadhi ya vitu kutoka ndani yake na kuvificha pia
 kisha wakaambiana hili tunalolifanya sio jema
hii ni siku ya abari njema nasi tunaifanya iwe yetu wenyewe
kama tukisubiri mpaka mapambazuko maafa yatatupata
twendeni mara moja tukatoe habari hizi katika jumba la kifalme
 hivyo wakaenda mjini na kuwaita walinzi wa langoni na kuwaambi a tulikwenda katika kambi ya waaramu wa la hapakuwapo na mtu huko hapakuwa na sauti ya mtu ye yote ila farasi na punda waliofungwa na mahema yaliyoachwa kama yalivyokuwa
 walinzi wa langoni wakatangaza habari ile kwa nguvu na taarifa hii ikatolewa ndani ya jumba la kifalme
 mfalme akaamka usiku na kuwaambia maafisa wake nitaw aambia kile waaramu walichotufanyia
wanajua kwamba tuna njaa hivyo wameacha kambi yao ili kujificha mashambani wakifiri kwa hakika watatoka nje ya mji nasi tutawakamata wakiwa hai na kuingia ndani ya mji
 mmoja wa maafisa wake akajibu waamuru watu wachache wakawachukue wale farasi watano waliobaki katika mji
kama wakipatwa na mambo mabaya huko haitakuwa hasara kubwa kama ile wangebakia hapa na sisi sote waisraeli tukafa
 ndipo wakachagua magari mawili ya vita pamoja na farasi wake naye mfalme akawatuma wafuatilie jeshi la waaramu
akawaamuru waendeshaji akisema nendeni mkaone ni nini kilichotokea wakawafuatia hadi yordani nao wakakuta barabara yote ikiwa imetapakaa nguo na vyombo vya waaramu walivyokuwa wamevitupa wakati walipokuwa wanakimbia
basi wale wajumbe wakarudi na kutoa taarifa kwa mfalme
 kisha watu wakatoka na kuteka nyara kambi ya waaramu
kwa hiyo kipimo cha nga mzuri kikauzwa kwa shekeli na vipimo viwili vya shayiri kwa shekeli sawasawa kama vile bwana alivyokuwa amesema
 basi mfalme akamweka yule afisa ambaye yeye mfalme alikuwa anautegemea mkono wake awe msimamizi wa lango nao watu wakamkanyaga walipoingia langoni naye akafa kama vile mtu wa mungu alivyokuwa ametangulia kusema wakati mfalme alipofika nyumbani kwake
 ikatokea kama vile mtu wa mungu alivyokuwa amemwambia mfalme kesho wakati kama huu kipimo kimoja cha unga mzuri wa ngano au vipimo viwili vya shayiri vitauzwa kwa shekeli moja ya fedha katika lango la samaria
 yule afisa aliyekuwa amemwambia yule mtu wa mungu tazama hata kama bwana atafungua madirisha ya mbi nguni je jambo hili litawezekana yule mt wa mungu alikuwa amemjibu utaona kwa macho yako mwenyewe lakini hutakula cho chote kati ya hivyo
 ndivyo hasa ilivyotokea kwake kwa kuwa watu walimkanyaga langoni naye akafa
ard wakati huu elisha alikuwa amemwambia yule mwanamke ambaye mwanawe alikuwa amefufuliwa ondoka wewe na jamaa yako ukaishi mahali po pote unapoweza kwa kitambo kidogo kwa sababu bwana ameamuru njaa katika nchi hii ambayo itadumu kwa miaka saba
 yule mwanamke akafanya kama vile yule mtu wa mungu alivyo sema
yeye na jamaa yake wakaondoka na kwenda kuishi katika nchi ya wafilisti kwa miaka saba
hi ya mshunami yarudishwa baada ya miaka saba yule mwanamke akarudi kutoka nchi ya wafilisti na kwenda kwa mfalme kumwomba kwa ajili ya nyumba yake na shamba lake
 mfalme alikuwa anazungumza na gehazi mtumishi wa mtu wa mungu naye alikuwa amesema hebu niambie mambo yote makuu yaliyofanywa na elisha
 wakati gehazi alipokuwa akimweleza mfalme jinsi elisha alivyomfufua mtu yule mwanamke ambaye mwanawe alikuwa amefuf uliwa na elisha akaja ili amwombe mfalme kwa ajili ya nyumba yake na shamba lake
gehazi akasema huyu ndiye huyo mwanamke bwana wangu mfalme na huyu ndiye mwanaye ambaye elisha alimfufua
 mfalme akamwuliza yule mwanamke kuhusu mambo hayo naye akamweleza
ndipo akaamuru afisa ashughulikie shauri lake na kumwambia mrudishie huyu mwanamke kila kitu kilichokuwa mali yake pamoja na mapato yote yaliyotokana na shamba lake tangu siku alipoondoka nchini hadi sasa
hazaeli anamwua ben hadadi elisha akaenda dameski naye ben hadadi wafalme mfalme wa aramu alikuw mgonjwa
mfalme alipoambiwa mtu wa mungu ametoka mbali akapanda hadi hapa mfalme akamwambia hazaeli chukua zawadi na uende kumlaki huyo mtu wa mungu
mwulize bwana kupitia yeye kwamba je nitapona ugonjwa huu hazaeli akaenda kumlaki elisha akiwa amechukua kila kitu kizuri kilichopatikana dameski mizigo iliyobebwa na ngamia arobaini
akaingia ndani na kusimama mbele yake akasema mwanao ben hadadi mfalme wa aramu amenituma niuliz e je nitapona ugonjwa huu elisha akajibu nenda ukamwambie hakika utapona laki ni bwana amenifunulia kwamba kweli atakufa
 elisha akamkazia hazaeli macho kwa nguv mpaka akaona aibu
kisha mtu wa mungu akaanza kulia
 hazaeli akauliza kwa nini bwana wangu analia elisha akajibu kwa sababu najua mabaya utakayowatendea waisraeli
utachoma moto ngome zao utawaua vijana wao kwa upanga kuwatupa chini kwa nguvu watoto wachanga na kuwatumbua wanawake wenye mimba
 hazaeli akasema itawezekanaje mtumishi wako aliye mbwa tu kufanya tendo la ajabu namna hiyo elisha akamjibu bwana amenionyesha kuwa utakuwa mfalme wa aramu
 kisha hazaeli akamwacha elisha na kumrudia bwana wake
ben hadadi akamwuliza elisha alikuambia nini hazaeli akajibu aliniambia kwamba hakika utapona lakini kesho yake hazaeli akachukua nguo nzito akailoweka ndani ya maji akaitandaza juu ya uso wa mfalme hivyo akafa
kisha hazaeli akaingia mahali pake kama mfalme wa aramu
yehoramu mfalme wa yuda katika mwaka wa tano wa yoramu mwana wa ahabu mfalme wa israeli wakati huo yehoshafati akiwa mfalme wa yuda yehoramu mwana wa yehoshafati akaanza kutawala kama mfalme wa yuda
 alikuwa na umri wa miaka thelathini na miwili alipoanza kutawala akatawala huko yerusalemu kwa miaka minane
 akaziendea njia za wafalme wa israeli kama nyumba ya ahabu ilivyo kuwa imefanya kwa kuwa alimwoa binti wa ahabu
akatenda maovu machoni pa bwana
 hata hivyo kwa ajili ya daudi mtumishi wake bwana hakutaka kuiangamiza yuda
alikuwa ameahidi kuidumisha taa kwa ajili ya daudi na uzao wake milele
 wakati wa yehoramu edomu waliasi dhidi ya yuda na kuweka mfalme wao wenyewe
 basi yehoramu akaenda sairi pamoja na magari yake yote ya vita
waedomu wakamzunguka pamoja na jemadari wake wa jeshi wa magari ya vita
lakini akaondoka usiku na kuwashambulia waedomu waliokuwa wamemzunguka hata hivyo jeshi lake likakimbia kurudi nyumbani
 mpaka leo edomu wamekuwa waasi dhidi ya yuda
libna pia wakaasi wakati huo huo
 kwa matukio mengine ya utawala wa yehoramu na yote aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda yehoramu akalala pamoj na baba zake na akazikwa pamoja nao kati ka mji wa daudi
naye ahazia mwanawe akaing ia mahali pake kama mfalme
ahazia mfalme wa yuda katika mwaka wa kumi na mbili wa kutawala kwake yoramu mwana wa ahabu mfalme wa israeli ahazia mwana wa yehoramu mfalme wa yuda alianza kutawala
 ahazia alikuwa na umri wa miaka ishirini na miwili wakati alipokuwa mfalme naye akatawala katika yerusalemu kwa mwaka mmoja
jina la mama yake ni athalia mjukuu wa omri mfalme wa israeli
 akaziendea njia za nyumba ya ahabu na kutenda maovu machoni pa bwana kama nyumba ya ahabu ilivyo kuwa imefanya kwa kuwa alikuwa ameoa kutoka nyumba ya ahabu
 ahazia akaenda vitani na yoramu mwana wa ahabu dhidi ya hazaeli mfalme wa aramu huko ramoth gileadi
waaramu wakamjeruhi yoramu
 basi mfalme yoramu akarudi yezreeli ili apate kutibu majeraha aliyoyapata huko ramothi alipokuwa anapigana na hazaeli mfalme wa aramu
yehu atiwa mafuta kuwa mfalme nabii elisha akamwita mtu mmoja kutoka kwa wana wa manabii na kumwambia jikaze viuno ichukue hii chupa ya mafuta nenda ramothi gileadi
 ukifika huko mtafute yehu mwana wa yehoshafati mwana wa nimshi
mwendee mtenge mbali na wenzake na umpeleke katika chumba cha ndani
 kisha a ramothi au rama kwa kiebrania
 wafalme chukua hii chupa na umiminie mafuta juu ya kichwa chake nawe utangaze hivi ndivyo asemavyo bwana ninakutia mafuta uwe mfalme juu ya israeli
kisha ufungue mlango na ukimbie usikawie basi yule kijana am baye ni nabii akaenda ramothi gileadi
 wakati alipofika akawakuta maafisa wa jeshi wameketi pamoja akasema nina ujumbe wako ee jemadari
yehu akauliza kwa yupi mmoja wetu akamjibu kwako wewe jemadari
 yehu akainuka na kuingia ndani ya nyumba
ndipo yule nabi akamimina mafuta juu ya kichwa cha yehu na kutangaza kwamba hivi ndivyo asemavyo bwana mungu wa israeli ninakutia mafuta uwe mfalme juu ya watu wa bwana mungu wa israeli
 inakupasa uiangamize nyumba ya bw ana wako ahabu nami nitalipiza kisasi juu ya damu ya watumishi wangu manabii na damu ya watumishi wote wa bwana iliyomwagwa na yezebeli
 nyumba yote ya ahabu itaangamia
nitamkatilia mbali kila mzaliwa wa kiume wa mwisho wa ahabu katika israeli mtumwa ama aliye huru
 nitaifanya nyumba ya ahabu kuwa kama ile nyumba ya yeroboamu mwana wa nebati na kama ile nyumba ya baasha mwana wa ahiya
 kuhusu yezebeli mbwa watamla kwenye kiwanja huko yezreeli na hakuna mtu atakayemzika
kisha akafungua mlango na kukimbia
 yehu alipotoka nje na kurudi kwenda kwa maafisa wenzake mmoja wao akamwuliza je kila kitu ni salama kwa nini huyu mwenye wazimu alikuja kwako yehu akajibu wewe unamfahamu huyo mtu na aina ya vitu ambavyo yeye husema
 wakasema hiyo siyo kweli tuambie
yehu akasema haya ndiyo aliyoniambia hivi ndivyo asemavyo bwana ninakutia mafuta uwe mfalme juu ya israeli
 wakaharakisha kuvua mavazi yao na kuyatandaza chini ya yehu ili akanyage juu kwenye ngazi ya nje
kisha wakapiga tarumbeta na kupiga kelele wakisema yehu ni mfalme yehu anamwua yoramu na ahazia basi yehu mwana wa yehoshafati mwana wa nimshi akafanya shauri baya dhidi ya yoramu
wakati huu yoramu na israeli wote walikuwa wakiilinda ramo thi gileadi dhidi ya hazaeli mfalme wa aramu lakini mfalme yoramu alikuwa amerudishwa yezreeli ili kujiuguza kutokana na majeraha ambayo waaramu walimtia katika vita na hazaeli mfalme wa aramu
yehu akasema kama hii ndiyo nia yenu msimruhusu hata mmoja kutoroka nje ya mji kwenda kupeleka habar huko yezreeli
 ndipo akaingia katika gar lake la vita na kuendesha kwenda yezreeli kwa sababu yoramu alikuwa amepumzika huko na ahazia mfalme wa yuda alikuwa ameshuka ili kumwona
 mlinzi asimamaye juu ya kinara cha yezreeli alipoona askari wa yehu wanakuja akaita akisema naona askari wanakuja
yoramu akaamuru mtwae mpanda farasi umtume akakutane nao na kuuliza je mmekuja kwa amani mpanda farasi akaondoka kwenda kukutana na yehu na kusema hivi ndivyo asemavyo mfalme je mmekuja kwa amani yehu akamjibu una nini na amani unga msafara nyuma yangu
mlinzi akatoa habari mjumbe amewafikia lakini harudi
 basi mfalme akamtuma mpanda farasi wa pili
wakati alipowafikia akasema hivi ndivyo asemavyo mfalme je mmekuja kwa amani yehu akajibu una nini na amani unga msafara nyuma yangu
 yule mlinzi akatoa taarifa akasema mjumbe amewafikia laki ni hata yeye harudi
uendeshaji ule ni kama wa yehu mwana wa nimshi anaendesha kama mwenye wazimu yoramu akaagiza akasema weka tayari gari langu la vita na baada ya gari kuwa tayari yoramu mfalme wa israeli na ahazia mfalme wa yuda wakaondoka kila mmoja kwenye gari lake ili kukutana na yehu
walikutana naye katika shamba lililokuwa mali ya nabothi myezreeli
 yoramu alipomwona yehu akauliza je yehu umekuja kwa amani yehu akajibu kunawezaje kuwa na amani wakati ibada za sanamu na uchawi wa mama yako yezebeli ungaliko yoramu akageuka nyuma na kukimbia akimwambia ahazia huu ni uhaini ahazia kisha yehu akatwaa upinde wake na kumchoma yoramu katikati ya mabega
mshale ukapenya kwenye moyo wake naye akaanguka ghafula ndani ya gari lake
 yehu akamwambia bidkari msaidizi wa gari lake mwinue na umtupe katika shamba lililokuwa mali ya nabothi myezreeli
kumbuka ji nsi mimi na wewe tulivyokuwa tukiendesha pamoja magari yetu wafalme nyuma ya ahabu baba yake wakati bwana alipotoa unabii huu kumhusu jana niliona damu ya nabothi na da mu ya wanawe nami kwa hakika nitakufanya uilipe juu ya shamba hili asema bwana
sasa basi mwinue na umtupe juu ya kiwanja kile kulingana na neno la bwana
 wakati ahazia mfalme wa yuda alipoona kilichotokea akakimbia kupitia barabara ya beeth hagani
yehu akamkimbiza akipiga kelele akisema mwue naye pia wakamjeruhi katika gari lake kwenye njia ielekeayo guri karibu na ibleamu lakini akator okea megido na akafia huko
 watumishi wake wakambeba kwa gari la vita na kumpeleka yerusalemu na kumzika pamoja na baba zake kwenye kaburi lake katika mji wa daudi
 katika mwaka wa kumi na moja wa yoramu mwana wa ahabu ahazia alianza kutawala katika yuda
yezebeli auawa kisha yehu akaenda yezreeli
yezebeli aliposikia habari hii akayapaka macho yake rangi akatengeneza nywele zake na kutazama nje dirishani
 yehu alipokuwa akiingia langoni yezebeli akasema je umekuja kwa amani zimri wewe mwuaji wa bwana wako yehu akaangalia juu dirishani na kuita je ni nani aliye upande wangu ni nani matowashi wawili au watatu wakamtazama
 yehu akasema mtupeni huyo mwanamke chini kwa hiyo wakamtupa chini sehemu ya damu yake ikatapanyika ukutani na nyingine juu ya farasi walipokuwa wakimkanyaga kwa miguu yao
 yehu akaingia ndani akala na akanywa
akasema mshughulikieni huyo mwanamke aliyelaaniwa mzikeni kwa sababu alikuwa binti wa mfalme
 lakini walipotoka kwenda ili kumzika hawakukuta kitu cho chote isipokuwa fuvu la kichwa miguu yake na mikono
 wakarudi na kumwambia yehu ambaye alisema hili ndilo neno la bwana alilosema kupitia kinywa cha mtumishi wake eliya mtishbi kusema katika kiwanja cha yezreeli mbwa wataila nyama ya yezebeli
 maiti ya yezebeli itakuwa kama mavi shambani katika uwanja wa yezreeli kwamba hakutakuwepo mtu atakayeweza kusema huyu ndiye yezebeli
jamii ya ahabu yauawa wakati huu katika samaria walikuwepo wana sabini wa nyumba ya ahabu
kwa hiyo yehu akaandika barua na kuzituma samaria kwa maafisa wa yezreeli kwa wazee na kwa walezi wa watoto wa ahabu
akasema mara tu barua hii itak apokufikia kwa kuwa wana wa bwana wako wapo pamoja nawe nawe una magari ya vita na farasi mji wenye ngome na silaha mchague mwenye uwezo zaidi kati ya wana wa bwana wako na umweke juu ya kiti cha enzi cha baba yake
kisha upigane kwa ajili ya nyumba ya bwana wako
 lakini wakaogopa sana na kusema ikiwa wafalme wawili hawakuweza kupambana na yehu sisi tutawezaje basi msimamizi wa jumba la kifalme mtawala wa mji wazee na walezi wakatuma ujumbe huu kwa yehu sisi tu watumishi wako na tutafanya kila kitu utakachosema
hatutamteuwa mtu ye yote kuwa mfalme wewe fanya uonalo kuwa ni bora
 kisha yehu akawaandi kia barua ya pili akisema ikiwa ninyi mko upande wangu na mtanitii mimi twaeni vichwa vya wana wa bwana wenu na mnijie huku yezreeli kesho wakati kama huu
wakati huo wana sabini wa kifalme walikuwa wakiishi pamoja na viongozi wa mji wa samaria ambao walikuwa wakiwalea
 hiyo barua ilipowafikia watu hawa wakawachukua wale wana sabini wa mfalme na kuwachinja wote
wakaweka vichwa vyao ndani ya makapu na kumpelekea yehu huko yezreeli
 mjumbe alipofika akamwambia yehu wameleta vichwa vya wana wa mfalme
ndipo yehu akaagiza viwekeni katika malundo mawili katika in gilio la lango la mji mpaka asubuhi
 asubuhi yake yehu akatoka nje
akasimama mbele ya watu wote na akasema hamna hatia
ni mimi niliyefanya shauri baya dhidi ya bwana wangu na kumwua lakini ni nani aliyewaua wote hawa fahamuni basi kwamba hakuna neno ambalo bwana amesema dhidi ya nyumba ya ahabu ambalo halitatimia
bwana amef anya lile aliloahidi kupitia mtumishi wake eliya
 hivyo yehu akaua kila mtu huko yezreeli aliyekuwa amebaki wa nyumba ya ahabu ikiwa ni pamoja na wakuu wake rafiki zake wa karibu na makuhani wake hakuacha ye yote anusurike
 kisha yehu akaondoka kuelekea samaria
alipokuwa njiani karibu na nyumba ya kukatia manyoya ya kondoo yaani beth ekedi ya wachunga kondoo yehu akakutana na watu wafalme wa jamaa ya ahazia mfalme wa yuda akauliza ninyi ni nani wao wakasema sisi ni jamaa ya ahazia nasi tumeshuka kuwasalimu jamaa ya mfalme na ya mama malkia
 yehu akaagiza wakamateni wakiwa hai kwa hiyo wakawachukuw wakiwa hai watu arobaini na wawili na kuwachinja kando ya kisima cha nyumba ya kukatia manyoya ya kondoo yaani beth ekedi ya wachunga kondoo
hakuacha ye yote anusurike
 baada ya kuondoka hapo alimkuta yehonadabu mwana wa rekabu aliyekuwa akienda kumlaki
yehu akamsalimu na kusema je moyo wako ni mnyofu kwangu kama moyo wangu ulivyo kwako yehonadabu akajibu ndiyo
yehu akasema kama ndivyo nipe mkono wako
yeye akampa mkono naye yehu akampandisha kwenye gari lake la vita
 yehu akasema twende pamoja ukaone wivu wangu kwa ajili ya bwana
hivyo wakasafiri pamoja kwenye gari lake
 yehu alipofika samaria akawaua wale wote waliokuwa wamesalia wa jamaa ya ahabu akawaangamiza sawasawa na neno la bwana alilosema kwa kupitia eliya
watumishi wa baali wauawa kisha yehu akawaleta watu wote pamoja na kuwaambia ahabu alim tumikia baali kidogo yehu atamtumikia zaidi
 sasa waiteni manabii wote wa baali watumishi wake wote na makuhani wake wote
hakikisheni kwamba hakuna hata mmoja atakayekosekana kwa sababu ninakwenda kutoa kafara kubwa sana kwa baali
ye yote atakayeshindwa kuja hataendelea kuishi
lakini yehu alifanya hivyo kwa hila ili apate kuwaangamiza watumishi wote wa baali
 yehu akasema itisheni kusanyiko kwa heshima ya baali
basi wakatangaza jambo hilo
 kisha akapeleka ujumbe katika israeli yote na watumishi wote wa baali wakaja hakuna hata mmoja ambaye hakufika
wakasongana ndani ya heka lu la baali mpaka likajaa tangu mwanzo hadi mwisho wake
 naye yehu akamwambia yule aliyekuwa mtunza chumba cha mavazi lete majoho kwa ajili ya watumishi wote wa baali
basi akawaletea majoho
 kisha yehu na yehonadabu mwana wa rekabu wakaingia ndani ya hekalu la baali
yehu akawaambia watumishi wa baali tazameni kila mahali mhakikishe kwamba hakuna hata mtumishi mmoja wa bwana aliye hapa pamoja nanyi wawe ni watumishi wa baali tu
 kwa hiyo wakaingia ndani ili kutoa kafara na sadaka ya kuteketezwa
wakati huu yehu alikuwa amewaweka watu wake themanini akiwa amewapa onyo kwamba ikiwa mmoja wenu atamwachia mtu ye yote ninayemweka mikononi mwake atoroke itakuwa uhai wako kwa uhai wake
 mara baada ya yehu kutoa sadaka ya kuteketezwa akawaamuru walinzi na maafisa ingieni ndani na waueni asitoroke hata mmoja
basi wakawakatakata kwa upanga
walinzi na maafisa wakazi tupa zile maiti nje na kisha wakaingia mahali pa ndani pa kuweka vitu vya ibada katika hekalu la baali
 wakaileta ile nguzo ya kuabudiwa nje ya hekalu la baali na wakaichoma moto
 wakabomoa ile nguzo ya kuabudiwa ya baali pamoja na hekalu la baali nao watu wakapafanya kuwa choo hadi leo
 kwa hiyo yehu akaa ngamiza kuabudiwa kwa baali katika israeli
 hata hivyo hakuziacha dhambi za yeroboamu mwana wa nebati ambazo alikuw amesababisha israeli kuzitenda yaani kuabudu ndama za dhahabu huko betheli ya dani
 bwana akamwambia yehu kwa kuwa umefanya vema kwa kutimiza yaliyo sawa machoni pangu na umetenda kwa nyumba ya ahabu yale yote niliyokuwa nimekusudia kutenda wazao wako wataketi juu ya kiti cha enzi cha israeli hadi kizazi cha nne
 lakini yehu hakuwa mwangalifu kushika sheria za bwana mungu wa israeli kwa moyo wake wote
hakuziacha dha mbi za yeroboamu ambazo alikuwa amesababisha israeli kuzitenda
 katika siku hizo bwana akaanza kupunguza ukubwa wa israeli
hazaeli akawashinda waisraeli sehe mu zote za nchi yao mashariki ya yordani katika nchi yote ya gileadi eneo la gadi reubeni na manase kutoka aroeri karibu na bonde la arnoni kupitia gileadi hadi bashani
 kwa matukio mengine ya utawala wa yehu yote aliyofanya na mafanikio yake yote je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli yehu akalala pamoja na baba zake naye akazikwa huko samaria
naye yehoahazi mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme wafalme badala yake
 muda yehu aliotawala juu ya israeli huko samaria ilikuwa miaka ishirini na minane
athalia na yoashi wakati athalia mamaye ahazia alipoona kwamba mwanawe amekufa akainuka na kuiangamiza jamaa yote ya kifalme
 lakini yehosheba binti wa mfalme yehoramu ambaye ni dada yake ahazia akamtwaa yoashi mwana wa ahazia kwa siri kutoka miongoni mwa wana wa kifalme ambao walikuwa karibu kuuawa
akamweka yoashi pamoja na yaya wake ndani ya chumba cha kulala na kumficha humo ili athalia asimwone kwa hiyo hakuuawa
 alibaki amefichwa pamoja na yaya wake kwenye hekalu la bwana kwa miaka si ta wakati athalia alipokuwa akitawala nchi
 katika mwaka wa saba yehoiada kuhani akaamuru wakuu wa vikundi vya mamia wakari na walinzi waletwe kwake kwenye hekalu la bwana
akafanya agano nao na kuwaapisha katika hek alu la bwana
ndipo akawaonyesha mwana wa mfalme
 akawaamuru akisema h ivi ndivyo iwapasavyo kufanya ninyi ambao mko makundi matatu mnaokwenda zamu siku ya sabato theluthi yenu itakuwa ikilinda jumba la kifalme theluthi nyingine italinda lango la suri na theluthi nyingine italinda lango li lilo nyuma ya walinzi ambao hupeana zamu kulinda hekalu nanyi ambao mko katika makundi mengine mawili ambao kwa kawaida hupumzika sabato wote mtalinda hekalu kwa ajii ya mfalme
 jipangeni kumzunguka mfalme kila mtu akiwa na silaha yake mkononi mwake
ye yote anayesogelea safu yenu ya askari ni lazima auawe
kaeni karibu na mfalme popote aendako
 majemadari wa vikosi vya mamia wakafanya sawasawa kama alivyoagiza kuhani yehoiada
kila mmoja akawachukua watu wake wale waliokuwa wakienda zamu siku ya sabato na wale waliokuwa katika mapumziko nao wakaja kwa kuhani yehoiada
 ndipo akawapa wale majemadari mikuki na ngao zilizokuwa mali ya mfalme daudi na zile zilizokuwa ndani ya hekalu la bwana
 wale walinzi kila mmoja akiwa na silaha yake mkononi mwake wakajipanga kumzunguka mfalme karibu na a wakari hapa ina maana ya wakerethi ona sam
 eze na sefania madhabahu na hekalu kuanzia upande wa kusini hadi upande wa kaskazini mwa hekalu
 yehoiada akamtoa mwana wa mfalme na kumvika taji akampa nakala ya agano na kumtangaza kuwa mfalme
wakamtia mafuta nao watu wakapiga makofi na kupaza kwa sauti mfalme aishi maisha marefu athalia aliposikia kelele iliyofanywa na walinzi pamoja na watu akawaendea watu pale penye hekalu la bwana
 akaangalia na tazama alikuwako mfalme akiwa amesimama karibu na nguzo kama ilivyokuwa desturi
maafisa na wapiga tarumbeta walikuwa pembeni mwa mfalme nao watu wote wa nchi walikuwa wakifurahi na kupiga tarumbeta
kisha athalia akararua majoho yake na kupiga kelele uhaini uhaini kuhani yehoiada akawaagiza majemadari wa vikosi vya mamia waliokuwa wasimamizi wa jeshi mleteni huyo athalia nje katikati ya safu na mtieni upanga mtu ye yote atakayemfuata
kwa kuwa kuhani alikuwa amesema hatauawa ndani ya hekalu la bwana
 basi wakamkamata athalia na alipofika mahali ambapo farasi huingilia katika viwanja vya jumba la mfalme wakamwulia hapo
 ndipo yehoiada akafanya agano kati ya bwana na mfalme na watu kwamba watakuwa watu wa bwana
akafanya pia agano kati ya mfalme na watu
 watu wote wa nchi wakaenda kwenye hekalu la baali na kulibomoa
wakavunja madhabahu zote na sanamu vipande vipande na kumwua matani kuhani wa baali mbele ya hiyo madhabahu
kisha yehoiada kuhan akawaweka walinzi kwenye hekalu la bwana
 pamoja naye akawachukua majemadari wa mamia wakaria walinzi na watu wote wa nchi nao kwa pamoja wakamshusha mfalme kutoka katika hekalu la bwana na kwenda kwenye jumba la kifalme wakiingilia njia ya lango la walinzi
ndipo mfalme akachukua nafasi yake kwenye kiti cha enzi nao watu wote wa nchi wakafurahi
mji ukatulia kwa sababu athalia alikuwa ameuawa kwa upanga huko kwenye jumba la kifalme
 yoashi alikuwa na umri wa miaka saba wakati alipoanza kutawala
yoashi anakarabati hekalu katika mwaka wa saba wa kutawala kwake yehu yoashi alianza kutawala a wakari hapa ina maana ya wakerethi
 wafalme naye akatawala huko yerusalemu miaka arobaini
jina la mama yake aliitwa sibia kutoka beer sheba
 yoashi akafanya yaliyo mema machoni pa mungu miaka yote ambayo yehoyada kuhani alik uwa akimwelekeza
 hata hivyo mahali pa juu pa kuabudia hapakuondolewa watu wali endelea kutoa kafara na kufukiza uvumba huko
 yoashi akawaambia makuhani kusanyeni fedha zote ambazo zitaletwa kama sadaka takatifu kwenye hekalu la bwana yaani fedha zilizokusanywa katika kodi fedha zilizopokelewa kutokana na nadhiri za watu binafsi na fedha zilizoletwa kwa hiari hekaluni
 kila kuhani na apokee fedha kutoka kwa mmoja wa watunza hazina nazo zitumike kukarabati uharibifu wo wote unaoonekana katika hekalu
 lakini ikawa kufikia mwaka wa ishirini na tatu wa utawala wake mfalme yoashi makuhani walikuwa bado hawaja likarabati hekalu
 kwa hiyo mfalme yoashi akamwita yehoyada kuhani na makuhani wengine na akawauliza kwa nini hamtengenezi uharibifu uliofanyika hekaluni msichukue fedha zaidi kutoka kwa watunza hazina wenu kwa ajili ya matumizi yenu lakini kuanzia sasa ni lazima yote itumike kwa ajili ya kukarabati hekalu
 makuhani wakakubali kuwa hawatakusanya tena fedha kutoka kwa watu na kwamba hawatakarabati hekalu wenyewe
 yehoyada kuhani akachukua kisanduku na akatoboa tundu kwenye kifuniko chake
akakiweka kando ya madhabahu upande wa kulia unapoingia hekaluni mwa bwana
makuhani waliolinda ing ilio wakaweka ndani ya kisanduku fedha zote ambazo zililetwa katika hekalu la bwana
 kila mara walipoona kuwa kuna kiasi kikubwa cha fedha ndani ya kisanduku mwandishi wa jumba la kifalme na kuhani mkuu walikuja wakazihesabu fedha hizo zilizoletwa katika hekalu la bwana na kuziweka katika mifuko
 wakiisha kuthibitisha kiasi cha hizo fedha waliwapa watu walioteuliwa kusimamia kazi katika hekalu
kwa fedha hizo wakiwalipa wale watu waliofanya kazi katika hekalu la bwana maseremala na wajenzi yaani waashi na wakata mawe
walinunua mbao na mawe ya kuchongwa kwa ajili ya ukarabati wa hekalu la bwana na kulipia gharama nyingine zote za kulitengeneza
 fedha zilizoletwa kwenye hekalu hazikutumiwa kutengenezea masinia ya fedha mikasi ya kusawazishia tambi mabakuli ya kunyunyizia tarumbeta wala vyombo vingine vyo vyote vya dhahabu au fedha kwa ajili ya hekalu la bwana zililipwa kwa wafanyakazi ambao walizitumia kwa kukarabati hekalu
 wao hawakudai kupewa hesabu ya fedha kutoka kwa wale wa liowapa ili kuwalipa wafanyakazi kwa sababu walifanya kwa uaminifu wote
 fedha zilizopatikana kutokana na sadaka za hatia na sadaka za dhambi hazikuletwa katika hekalu la bwana zilikuwa mali ya makuhani
 wakati huu hazaeli mfalme wa aramu akapanda kuishambulia gathi na akaiteka
kisha akageuka ili kuishambulia yerusalemu
 lakini yoashi mfalme wa yuda akavichukua vyombo vyote vitakatifu vilivyowekwa wakfu na baba zake yaani yehoshafati yehoramu na ahazia wafalme wa yuda zawadi ambazo yeye mwenyewe alikuwa ameziweka wakfu pamoja na dhahabu yote iliyokut wa katika hazina za hekalu la bwana na katika jumba la kifalme akazipeleka kwa hazaeli mfalme wa aramu ambaye hatimaye aliondoka yerusalemu
 kwa matukio mengine ya utawala wa yoashi na yote aliyoy afanya je hayakuandikwa katika kitabu cha tarehe cha wafalme wa yuda maafisa wake wakafanya shauri baya dhidi yake nao wakamwua huko beth milo kwenye barabara itelemkayo kuelekea sila
 maafisa waliomwua walikuwa yozabadi mwana wa shimeathi na yehozabadi mwana wa shomeri
akafa na akazikwa pamoja na baba zake katika mji wa daudi
naye am azia mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
yehoahazi mfalme wa israeli katika mwaka wa ishirini na tatu wa kutawala kwake yoashi mwana wa ahazia mfalme wa yuda yehoahazi mwana wa yehu alianza kutawala israeli katika samaria naye akatawala miaka kumi na saba
 akafanya maovu machoni pa bwana kwa kufuata dhambi za yeroboamu mwana wa nebati ambazo alikuwa amesababisha isr aeli kuzitenda na wala hakuziacha
 kwa hiyo hasira ya bwana ikawaka dhidi ya isr aeli na kwa muda mrefu akawaweka chini ya utaw ala wa haza eli mfalme wa aramu na ben hadadi mwanawe
 ndipo yehoahazi akamsihi bwana rehema naye bwana akamsikiliza kwa maana aliona jinsi mfalme wa aramu alivyokuwa akiwatesa israeli vikali
 bwana akamtoa mwokozi kwa ajili ya israeli nao wakaokoka kutoka kwenye mamlaka ya aramu
hivyo wafalme waisraeli wakaishi katika nyumba zao wenyewe kama ilivyokuwa hapo awali
 lakini hawakuziacha dhambi za nyumba ya yeroboamu ambazo alisababisha israeli kuzitenda bali wakaendel ea kuzitenda
nguzo ya ashera pia iliendelea kusimama katika samaria
 hapakubaki kitu cho chote katika jeshi la yehoahazi isipokuwa wa panda farasi hamsini magari kumi ya vita na askari wa miguu kwa kuwa mfalme wa aramu alikuwa amewaangamiza hao wengi ne na kuwafanya kama mavumbi wakati wa kupura nafaka
 matukio mengine ya utawala wa yehoahazi yote aliyoyafanya na mafanikio yake je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli yehoahazi akalala pamoja na baba zake na akazikwa huko samaria
naye yehoashi mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
yehoashi mfalme wa israeli
 katika mwaka wa thelathini na saba wa kutawala kwake yoashi mfalme wa yuda yehoashi mwana wa yehoahazi alianza kutawala israeli huko samaria naye akatawala miaka kumi na sita
 alifanya maovu machoni pa bwana na hakuacha dhambi yo yote kati ya zile za yeroboamu mw ana wa nebati ambazo alikuwa amesababisha israeli kuzitenda aliendelea kuzitenda
 na kwa matukio mengine ya utawala wa yehoashi yote aliyoyafanya na mafanikio yake pamoja na vita yake dhidi ya amazia mfalme wa yuda je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli yehoashi akalala pamoja na baba zake akazikwa samaria pamoja na wafalme wa israeli
yeroboamu akaingia mahali pake kama mfalme
 wakati huu elisha alikuwa anaumwa na baadaye ugonjwa huu ulimwua
yehoashi mfalme wa israeli akashuka kwenda kumwona na kumlilia
akalia baba yangu baba yangu magari ya vita ya israeli na wapanda farasi wake elisha akasema leta upinde na baadhi ya mishale mfalme akafanya hivyo
 elisha akamwambia mfalme wa israeli shika upinde mikononi mwako
alipokwisha kuichukua a yehoashi ni namna nyingine ya kutaja yoashi
yoashi ni kiebrania
elisha akaweka mikono yake juu ya mikono ya mfalme
 elisha akasema fungua dirisha la mashariki naye akalif ungua
elisha akasema piga mishale naye akapiga mishale
elisha akasema mshale wa ushindi wa bwana mshale wa ushindi juu ya aramu utawaangamiza kabisa waar amu katika afeki
 kisha akasema chukua mishale naye mfalme akaichukua
elisha akamwambia piga ardhi kwa hiyo mishale
akaipiga mara tatu halafu akaacha
 mtu wa mungu akamkasirikia na akasema ungepiga chini mara tano au sita ndipo ungeishinda aramu na kuiangamiza kabisa
lakini sasa utaishinda mara tatu tu
 elisha akafa nao wakamzika
vikosi vya wamoabu vilikuwa vinashambulia nchi kwa vita kila mw aka wakati wa vuli
 ikawa waisraeli fulani walipokuwa wanamzika mtu ghafula wakaona kikosi ch washambuliaji basi wakaitupa ile maiti ya yule mtu ndani ya kaburi la elisha
wakati ile ma iti ilipogusa mifupa ya elisha yule mtu akafufuka na kusimama kwa miguu yake
 hazaeli mfalme wa aramu aliwatesa israeli wakati wote wa utawala wa yehoahazi
 lakini bwana akawarehemu na akawahurumia akaonyesha kujishughulisha nao kwa sababu ya agano lake na abrahamu isaki na yakobo
hadi leo hajawaangamiza wala kuwafukuza mbele zake
 hazaeli mfalme wa shamu akafa naye ben hadadi mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
 kisha yehoashi mwana wa yehoahazi akateka tena kutoka kwa ben hadadi mwana wa hazaeli ile miji aliyokuwa ameitwaa kwa vita kutoka kwa baba yake yehoahazi
yehoashi alimshinda mara tatu hivyo akaweza kuiteka tena ile miji ya waisraeli
amazia mfalme wa yuda katika mwaka wa pili wa kutawala kwake yehoashi mwana wa yehoahazi mfalme wa israeli amazia mwana wa yoashi mfalme wa yuda alianza kutawala
 alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipokuwa mfalme naye akatawala katika yerusalemu miaka ishirini na tisa
ji na la mama yake aliitwa yehoadini kutoka yerusalemu
 akatenda yaliyo mema machoni pa bwana lakini sio kama daudi baba yake alivyokuwa amefanya
katika kila kitu alifuata mf ano wa yoashi baba yake
 wafalme hata hivyo mahali pa juu pa kuabudia miungu hapakuondolewa watu wali endelea kutoa kafara na kufukiza uvumba huko
 baada ya ufalme kuwa imara mikononi mwake aliwaua wale maafisa waliomwua mfalme yoashi baba yake
 hata hivyo hakuwaua wana wa wale wauaji sawasawa na ilivyoandikwa katika kitabu cha sheria ya mose ambako bwana aliagiza akisema baba hawatauawa kwa ajili ya watoto wao wala watoto hawatauawa kwa ajili ya baba zao kila mmoja atakufa kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe
 yeye ndiye aliyew ashinda waedomi katika bonde la chumvi na akauteka sela katika vita akauita yokitheeli jina ambalo mji huo unalo hadi leo
 kisha amazia akatuma wajumbe kwa yehoashi mwana wa yehoahazi mwana wa yehu mfalme wa israeli akisema njoo tuonane uso kwa uso
 lakini yehoashi mfalme wa israeli akamjibu amazia mfalme wa uda akisema mbaruti ulioko lebanoni uliutu mia ujumbe mwerezi ulioko lebanoni mtoe binti yako aolewe na mwanangu
kisha mnyama wa mwituni katika lebanoni akaja na kuukanyaga ule mbaruti chini ya nyayo zake
 hakika umeishinda edomu na sasa unajivuna
jisifu katika ushindi wako lakini kaa nyumbani kwa nini unachokoza nawe usababishe anguko lako mwenyewe na lile la yuda pia hata hivyo amazia hakusikia hivyo yehoashi mfalme wa israeli akashambulia
yeye na amazia mfalme wa yuda wakakutana uso kwa uso huko beth shemeshi katika yuda
 yuda ikashindwa na israeli na kila mtu akakimbilia nyumbani kwake
 yehoashi mfalme wa israeli akamkamata amazia mfalme wa yuda mwana wa yoashi mwana wa ahazia huko beth shemeshi
kisha yehoashi akaenda yerusalemu na kuvunja ukuta wa yerusalemu kuanzia lango la efraimu hadi lango la kwenye pembe kisehemu chenye urefu wa kama dhiraa mia nne a
 akachukua dhahabu yote na fedha na vyombo vyote vilivyopatikana ndani ya hekalu la bwana na katika hazina zote za jumba la mfalme
akachukua pia mateka na kurudi samaria
 matukio mengine ya utawala wa yehoashi aliyoyafanya na mafanikio yake pamoja na vita vyake dhidi ya amazia mfalme wa yuda je a dhiraa mia nne ni kama mita 
hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli yehoashi akalala pamoja na baba zake na akazikwa samaria pamoja na wafalme wa israeli naye yeroboamu mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
 amazia mwana wa yoashi mfalme wa yuda aliishi miaka kumi na mitano baada ya kifo cha yehoashi mwana wa yehoahazi mfalme wa israeli
 matukio mengine ya utawala wa amazia je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda wakafanya shauri baya dhidi ya amazia huko yerusalemu naye akakimbilia lakishi lakini wakawatuma watu wamfuatilie huko lakishi nao wakamwua huko
 akarudishwa kwa farasi na akazikwa huko yerusalemu pamoja na baba zake katika mji wa daudi
 kisha watu wote wa yuda wakamchukua azariab aliyekuwa na umri wa miaka kumi na sita na kumfanya mfalme mahali pa baba yake amazia
 yeye ndiye aliyeij enga tena elathi na kuirudisha kwa yuda baada ya amazia kulala pamoja na baba zake
yeroboamu ii mfalme wa israeli katika mwaka wa kumi na tano wa kutawala kwake amazia mwana wa yoashi mfalme wa yuda yeroboamu mwana wa yehoashi mfalme wa isr aeli alianza kutawala huko samaria naye akatawala kwa miaka arobaini na mmoja
 akafanya maovu machoni pa bwana na hakuacha dhambi hata moja ya yeroboamu mwana wa nebat i ambazo alikuwa amesababisha israeli kuzitenda
 yeye ndiye aliyerudishia mipaka ya israeli kuanzia lebo hamathi hadi bahari ya araba sawasawa na neno la bwana mungu wa israeli lililosemwa kupitia mtumishi wake yona mwana wa amitai nabii kutoka gath heferi
 bwana alikuwa ameona jinsi kila mmoja katika israeli awe mtumwa au aliye huru alivyoteseka kwa uchungu hapakuwepo na ye yote wa kuwasaidia
 kwa kuwa bwana alikuwa hajasema kuwa atafuta jina la israeli chini ya mbingu akawaokoa kwa mkono wa yeroboamu mwana wa yehoashi
 kwa matukio mengine ya utawala wa yeroboamu yote aliyoyafanya na mafanikio yake ya kijeshi ikiwa ni pamoja na jinsi alivyorudisha dameski na hamathi kwa israeli ambayo ilikuwa mali ya yaudi c je b azaria aliitwa pia uzia
c yaudi yaani yuda
wafalme hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli yeroboamu akalala pamoja na baba zake wafalme wa israeli
naye zekaria mwanawe akaingi mahali pake kama mfalme
azaria mfalme wa yuda katika mwaka wa ishirini na saba wa kutawala kwake yeroboamu mfalme wa israeli azaria mwana wa amazia mfalme wa yuda alianza kutawala
 alikuwa na umri wa miaka kumi na sita alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu miaka hamsini na miwili
jina la mama yake aliitwa yekoliya kutoka yerusalemu
 akatenda yaliyo mema machoni pa bwana kama azaria baba yake alivyofanya
 hata hivyo mahali pa juu pa kuabudia miungu hapakuondolewa watu waliendelea kutoa kafara na kufukiza uvumba huko
 bwana akampiga mfalme kwa ukoma mpaka siku aliyokufa nay aliishi katika nyumba iliyotengwa peke yake
yothamu mwana wa mfalme akawa msimamizi wa jumba la kifalme na akawatawala watu wa nchi
 matukio mengine ya utawala wa azaria na yote aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda azaria akalala pamoja na baba zake naye akazikwa karibu nao ka tika mji wa daudi na yothamu mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
zekaria mfalme wa israeli katika mwaka wa thelathini na nane wa kutawala kwake mfalme azaria mfalme wa yuda zekaria mwana wa yeroboamu akawa mfalme wa israeli katika samaria naye akatawala miezi sita
 akafanya maovu machoni pa bwana kama baba zake walivyofanya
hakuziacha dhambi za yeroboamu mwana wa nebati ambazo alisababish israeli kuzitenda
 shalumu mwana yabeshi akafanya shauri baya dhidi ya zekaria
akamshambulia mbele ya watu akamwua na kuingia mahali pake kama mfalme
 matukio mengine ya utawala wa zekaria yameandikwa kwenye kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli
 kwa hiyo neno la bwana lililonenwa kwa yehu likatimia kwamba uzao wa ko utaketi juu ya kiti cha enzi cha israeli mpaka kizazi cha nne
shalumu mfalme wa israeli shalumu mwana yabeshi akawa mfalme katika mwaka wa thelat hini na tisa wa uzia mfalme wa yuda naye akatawala katika samaria kwa mwezi mmoja
 kisha menahemu mwana wa gadi akaenda kutoka tirza mpaka samaria
akamshambulia shalumu mwana yabeshi huko samaria akamwua na kuingia mahali pake kama mfalme
 matukio mengine ya utawala wa shalumu na mauaji aliyoyafanya yameandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli
 wakati ule akianzia tirza menahemu akashambulia tifsa na ki la mtu ndani yake na wale waliokuwa jirani kwa sababu walikataa kufungua malango yao yaani kujitolea ili mji wao utekwe
akaiangamiza tifsa yote na kuwapasua matumbo wanawake wote wenye mimba
menahemu mfalme wa israeli katika mwaka wa thelathini na tisa wa kutawala kwake azaria mfalme wa yuda menahemu mwana wa gadi akawa mfalme wa israeli na alitawala huko samaria kwa miaka kumi
 akatenda maovu machoni pa bwana
katika wakati wa utawala wake wote hakuziacha dhambi za yeroboam mwana wa nebati ambazo alisababisha israeli kuzitenda
 kisha pulu mfalme wa ashuru akaishambulia israeli menahemu mfalme wa israeli akampa talanta elfu mojaa za fedha ili amsaidie na kumwezesha katika utawala wake
 menahemu akatoza fedha hizi kwa nguvu kutoka kwa israeli
kila mtu tajiri alilazimika kuchanga shekeli hamsinib za fedha ambazo alipewa mfalme wa ashuru
basi mfalme wa ashuru akajiondoa na hakuendelea kuikalia nchi
 matukio mengine ya utawala wa menahemu na yote aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli mehahemu akalala pamoja na baba zake
naye pekahia mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
pekahia mfalme wa israeli katika mwaka wa hamsini wa kutawala kwake azaria mfalme wa yuda pekahia mwana wa menahemu akawa mfalme wa israeli huko samaria akatawala miaka miwili
 pekahia akafanya uovu machoni pa bwana
a talanta za fedha ambazo ni sawa na tani 
b shekeli hamsini za fedha ni kama kilo 
 wafalme hakuziacha dhambi za yeroboamu mwana wa nebati ambazo alisababisha israeli kuzitenda
 mmoja wa maafisa wake wakuu peka mwana wa remalia akafanya shauri baya dhidi yake
akichukua watu hamsini wa gileadi pamoja naye akamwua pekahia pamoja na argobu na aria katika ngome ya jumba la kifalme huko samaria
kwa hiyo peka akamwua pekahia naye akaingia mahali pake kama mfalme
 matukio mengine ya utawala wa pekahia na yote aliyoyafanya yameandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli
peka mfalme wa israeli katika mwaka wa hamsini na mbili wa kutawala kwake azaria mfalme wa yuda peka mwana wa remalia akawa mfalme wa israeli huko samaria naye alitawala miaka ishirini
 akafanya maovu machoni pa bwana
hakuziacha dhambi za yeroboamu mwana wa nebati ambazo alisababi sha israeli kuzitenda
 wakati wa utawala wa peka mfalme wa israeli tiglathi pileseri mfalme wa ashuru alikuja na kuiteka iyoni abeli beth maaka yanoa kedeshi na hazori
akateka miji ya gileadi na galilaya pamoja na nchi yote ya naftali na kuwahamishia watu wote ashuru
 kisha hoshea mwana ela akafanya shauri baya dhidi ya peka mwana remalia
akamshambulia na kumw ua kisha akaingia mahali pake kama mfalme katika mwaka wa ishirini wa yothamu mwana wa uzia
 matukio mengine ya utawala wa peka na yote aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha tarehe cha wafalme wa israeli yothamu mfalme wa yuda katika mwaka wa pili wa kutawala kwake peka mwana wa remalia mfalme wa israeli yothamu mwana wa uzia mfalme wa yuda alianza kutawala
 alikuwa na miaka ishirini na mitano wakati alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu miaka kumi na sita
jina la mama yake aliitwa yerusha binti zadoki
 akafanya yaliyo mema machoni pa bwana kama uzia baba yake alivyokuwa amefanya
 hata hivyo mahali pa juu hapakuondolewa watu waliendelea kutoa kafara na kufukiza uvumba huko
yothamu akajenga upya lango la juu la hekalu la bwana
 matukio mengine ya utawala wa yothamu na yale aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda katika siku hizo bwana akaanza kuwatuma resini mfalme wa aramu na peka mwana wa remalia dhidi ya yuda
 yothamu akalala na baba zake na akazikwa pamoja nao katika mji wa daudi mji wa baba zake
na ahazi mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
ahazi mfalme wa yuda katika mwaka wa kumi na saba wa kutawala kwake peka mwana wa remalia ahazi mwana wa yothamu mfalme wa yuda alianza kutawala
 ahazi alikuwa na miaka ishirini alipoanza kutawala kama mfalme naye akatawala katika yerusalemu kwa miaka kumi na sita
tofauti na daudi baba yake hakufanya yaliyo sawa mbele ya macho ya bwana mungu wake
 akaenenda katika njia za wafalme wa israeli na hata kumtoa mwanawe kafara katika moto akafuata njia za machukizo za mataifa ambayo bwana alikuwa ameyafukuza mbele ya waisraeli
 akatoa kafara na kuchoma uvumba katika mahali pa juu pa kuabudia miungu juu ya vilele vya vilima na chini ya kila mti uliotanda
 kisha resini mfalme wa aramu na peka mwana wa remalia mfalme wa israeli wakaondoka kwenda kupigana dhidi ya yerusalemu na kumzunguka ahazi kwa jeshi lakini hawakuweza kumshinda
 wakati ule resini mfalme wa aramu akaurudisha elathi kwa aramu kwa kuwafukuza watu wa yuda
kisha waedomu wakahamia elathi nao wanaishi huko mpaka leo
 ahazi akatuma wajumbe kumwambia tiglath pileseri mfalme wa ashuru kwamba mimi ni mtumishi na mtumwa wako
njoo na uniokoe kutoka mkononi mwa mfalme wa aramu na wa mfalme wa israeli ambao wananishambulia
 naye ahazi akachukua fedha na dhahabu zilizopatikana ndani ya hekalu la bwana na katika hazina ya jumba la kifalme na kuzituma kama zawadi kwa mfalme wa ashuru
 mfalme wa ashuru akamwitikia kwa kushambulia dameski na kuiteka
akawahamishia wenyeji wake huko kiri na kumwua resini
 kisha mfalme ahazi akaenda dameski kukutana na tiglathi pileseri wa ashuru
akaiona madhabahu huko dameski na akamtumia uria kuhani mchoro wa hiyo madhabahu pamoja na maelezo yakiwa ya mpango kamili kwa ajili ya ujenzi wake
 kwa wafalme hiyo uria kuhani akajenga madhabahu kulingana na mipango yote ambayo mfalme ahazi alikuwa ameituma kutoka dameski na kumaliza ujenzi kabla ya kurudi mfalme ahazi
 mfalme aliporudi kutoka da meski na kuiona hiyo madhabahu aliisogelea na kutoa sadaka juu yake
 akatoa sadaka yake ya kuteketezwa na sadaka ya nafaka ak amimina sadaka ya kinywaji na kunyunyuzia damu ya sadaka zake za amani juu ya hiyo madhabahu
 mfalme ahazi akaiondoa ile adhabahu ya zamani ya shaba kutoka hapo mbele ya hekalu la bwana iliyokuwa imesimama kati ya ingilio la hekalu na hiyo madhabahu mpya naye akaiweka upande wa kaskazini mwa hiyo madhabahu mpya
 ndipo mfalme ahazi akatoa amri zifuatazo kwa kuhani uria juu ya hiyo madhabahu kubwa mpya utoe sadaka ya asubuhi ya kuteketezwa na sadaka ya jioni ya nafaka sadaka ya mfalme ya kuteketezwa pamoja na sadaka yake ya nafaka sadaka za kuteketezwa za watu wote wa nchi pamoja na sadaka yao ya nafaka na sadaka yao ya kinywaji
unyunyize juu ya hiyo madhabahu damu yote ya sadaka za kuteketezwa na dhabihu
lakini mimi nitatumia hiyo madhabahu ya zamani ya shaba kwa ajili ya kutafuta uongozi
 naye uria kuhani akafanya sawasawa kama mfalme ahazi alivyoagiza
 mfalme ahazi akaondoa mbao za pembeni na kuondoa masinia kweny vile vishikilio vinavyohamishika
akaondoa ile bahari kutoka kwenye mafahali wa sh aba walioishikilia na kuiweka kwenye kitako cha jiwe
 kwa ajili ya mfalme wa ashuru ak aliondoa pia pazia la sabato lililokuwa limewekwa ndani ya hekalu na akafuata ile njia ya kifalme ya kuingia kwenye hekalu la bwana
 matukio mengine ya utawala wa ahazi na yale aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda ahazia akalala pamoja na baba zake naye akazikwa pamoja nao katika mji wa daudi
hezekia mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
hoshea mfalme wa mwisho katika israeli katika mwaka wa kumi na mbili wa kutawala kwake ahazi mfalme wa yuda hoshea mwana wa ela akawa mfalme wa israeli katika samaria akatawala kwa miaka tisa
 akafanya maovu machoni pa bwana lakini si kama wafalme wengine wa israeli waliomtangulia
 mfalme shalmanesa wa ashuru akainuka dhidi ya mfalme hoshea hivyo hoshea akawa mtumwa wake na kumlipa ushuru
 lakini mfalme wa ashuru akagundua kuwa hoshea alikuwa msaliti kwa kuwa alikuwa ametuma wajumbe kwa so mfalme wa misri naye hakuendelea kulipa ushuru kwa mfalme wa ashuru tena kama alivyokuwa anafanya kila mwaka
kwa hiyo shalmanesa akamkamata na kumtia gerezani
 mfalme wa ashuru akaishambulia nchi yo te akapigana dhidi ya samaria na kuizunguka kwa majeshi miaka mitatu
 katika mwaka wa tisa wa hoshea mfalme wa ashuru akaiteka samaria na kuwahamishia waisraeli huko ashuru
akawaweka huko hala gozani karibu na mto habori na katika miji ya wamedi
israeli inakwenda uhamishoni kwa sababu ya dhambi yote haya yalitokea kwa sababu waisraeli walikuwa wametenda dhamb dhidi ya bwana mungu wao ambaye alikuwa amewapandisha kutoka misri akiwatoa chini ya utawala wa nguvu wa farao mfalme wa misri
waliabudu miungu mingine na kufuata desturi za mataifa ambayo bwana alikuwa ameyafukuza mbele yao pamoja na desturi ambazo wafalme wa israeli walizileta
 waisraeli wakafanya vitu kwa siri dhidi ya bwana mungu wao ambavyo havikuwa sawa
kuanzia kwenye mnara wa ulinzi hadi kwenye mji wenye maboma walijijengea wenyewe ma hali pa juu pa kuabudia miungu katika miji yao yote
 wakaweka mawe ya kuabudiwa na nguzo za ashera juu ya kila kilima kirefu na chini ya kila mti uliotanda
 wakafukiza uvumba kila mahali palipoinuka kama walivyofanya yale mataifa ambayo bwana alikuwa ameyafukuza mbele yao
wakafanya mambo maovu ambayo yalimghadhibisha bwana
 wakaabudu sanamu ingawa bwana alikuwa amesema msifanye mambo haya
 bwana akawaonya israeli na yuda kupitia kwa manabii na waonaji wake wote acheni njia zenu mbaya
zishikeni amri na maagizo yangu sawasawa na sheria yangu yote niliyowaagi za baba zenu kuitii ambayo niliileta kwenu kupitia kwa watumishi wangu manabii
 lakini hawakusikiliza walikuwa na shingo ngumu kama baba zao ambao hawakumtegemea bwana mungu wao
 wafalme walizikataa amri zake na agano alilokuwa amelifanya na baba ao na maonyo aliyokuwa amewapa
wakafuata sanamu zisizofaa nao wenyewe wakawa hawafai
wakayaigiza mataifa yaliyowazunguka ingawa bwana alikuwa amewaonya akiwaambia msifanye kama wanavyofanya nao wakafanya mambo ambayo bwana alikuwa amewakataza wasifanye
 wakayaacha maagizo yote ya bwana mungu wao na kujitenge nezea sanamu mbili walizozisubu katika sura ya ndama na nguzo ya ashera
wakasujudia mianga yote ya angani wakamtumikia baali
 wakawatoa kafara wana wao na mabinti zao katika moto
wakafanya uaguzi na uchawi nao wakajiuza wenyewe katika kutenda uovu machoni pa bwana wakamghadhibisha
 basi bwana akawakasirikia sana israeli na kuwaondoa kwenye uwepo wake
ni kabila la yuda tu ndilo lililobaki hata hivyo nao hawakuzishika amri za bwana mungu wao
wakafuata desturi ambazo israeli alikuwa amezileta
 kwa hiyo bwana aliwakataa watu wote wa israeli akawatesa na kuwaachia katika mikono ya wateka nyara hadi alipowaondoa kutoka kwenye uwepo wake
 alipokwisha kuwatenga israeli mbali na nyumba ya daudi wakamfanya yeroboamu mwana wa nebati kuwa mfalme wao
yeroboamu akawashawishi israeli waache kumfuata bwana na akawasababisha kutenda dhambi kuu
 nao israeli wakadumu katika dhambi zote za yeroboamu mwana wa nebati hawakuziacha hadi bwana alipowaondoa kutoka kwenye uwepo wake kama vile alivyokuwa ameonya kupitia watumishi wake wote manabii
hivyo watu wa israeli wakaondolewa kutoka ka tika nchi yao kwenda uhamishoni ashuru nao wako huko mpaka sasa
samaria inakaliwa tena mfalme wa ashuru akawaleta watu kutoka babeli kutha ava hamathi na sefarvaimu na kuwaweka katika miji ya samaria badala ya waisraeli
wakaimiliki samaria na kuishi katika miji yake
 wakati walipoanza kuishi humo hawakumwabudu bwana kwa hiyo akatuma simba miongoni mwao wakawaua baadhi ya watu
 habari ikapelekwa kwa mfalme wa ashuru kusema watu uliowahamisha na kuwaweka katika miji ya samaria hawajui kile mungu wa nchi hiyo anachokitaka
ametuma simba miongoni mwao ambao wanawaua kwa sababu watu hawajui anachokitaka
 ndipo mfalme wa ashuru akaamuru hivi mtwae mmoja wa makuhani uliowachukua mateka kutoka samaria il arudi kuishi humo na awafundishe watu kile ambacho mungu wa nchi anataka
 basi mmoja wa makuhani ambaye alikuwa amepelekwa uhamishoni kutoka samaria akaja kuishi betheli na kuwafundisha jinsi ya kumwabudu bwana
 hata hivyo kila kikundi cha taifa lililoletwa samaria kilitengeneza miungu yao wenyewe katika miji kadhaa mahali walipoishi nao wakaiweka mahali pa kuwekea vitu vya ibada za miungu ambapo watu wa samaria walikuwa wametengeneza katika mahali pa juu pa kuabudia miungu
 watu kutoka babeli wakamtengeneza sukoth benothi kuwa mungu wao watu kutoka kutha wakamtengeneza nergali na watu kutoka hamathi wakamtengeneza ashima waavi wakamtengeneza nibhazi na tartaki wasefarvi wakachoma watoto wao kama kafara kwa adrameleki na anameleki miungu ya sefarvaimu
 walimwabudu bwana lakini pia waliteua aina zote za watu wao ili kuwawakilisha kama makuhani katika mahali pa kuwekea vitu vya ibad za miungu mahali pa juu pa kuabudia miungu
 walimwabudu bwana lakini pia waliitumikia miungu yao kulingana na desturi za mataifa walikotoka
 mpaka leo wanashikilia desturi zao za zamani
hawamwabudu bwana wala kuzishika hukumu na maagizo sher ia na amri ambazo bwana aliwapa uzao wa yakobo ambaye alimwita israeli
 wakati bwana alipofanya agano na waisraeli aliwaamuru akisema msiiabudu miungu mingine yo yote wala kuisujudia wala kuit umikia wala kuitolea dhabihu
 bali imewapasa kumwabudu bwana aliyewapandisha kutoka misri kwa uwezo wake mkuu na kwa mkono wake ulionyooshwa
kwake yeye mtasujudu na kwake yeye mtatoa dhabihu
 imewapasa daima kuwa waangalifu kutunza hukumu na maagizo sheria na amri alizowaandikia
msiabudu miungu mingine
 msisahau agano nililofanya nanyi wala msiabudu miungu mingine
 bali mtamwabudu bwana mungu wenu kwani yeye ndiye atakayewakomboa kutoka mkononi mwa adui zenu wote
 hata hivyo hawakusikiliza lakini waliendelea na desturi zao za awali
 hata wafalme wakati watu hawa walipokuwa wanamwabudu bwana walikuwa bado wakitumikia sanamu zao
mpaka leo watoto wao na watoto wa watoto wao wanaendelea kufanya kama baba zao walivyofanya
hezekia mfalme wa yuda katika mwaka wa tatu wa kutawala kwake hoshea mwana wa ela mfalme wa israeli hezekia mw ana wa ahazi mfalme wa yuda alianza kutawala
 alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipoanza kutawala naye akatawala katika yerusalemu kwa miaka ishirini na tisa
jina la mama yake aliitwa abiya binti zekaria
 akafanya yaliyo mema machoni pa bwana kama daudi aba yake alivyofanya
 akapaondoa mahali pa juu pa kuabudia miungu akazivunja sanamu akakatakata nguzo za ashera akavunja vipande vipande ile nyoka ya shaba mose aliyotengeneza kwa kuwa hadi siku hizo wana wa israeli walikuwa wanaifukizia uvumba nayo ilikuwa ikiitwa nehushtani a hezekia aliweka tumaini lake kwa bwana mungu wa israeli
apakuwepo na mfalme mwingine wa kufanana naye miongoni mwa wafalme wa yuda kabla yake au baada yake
 alishikamana na bwana kwa bidii wala hakuacha kumfuata alishika amri ambazo bwana alikuwa amempa mose
 naye bwana alikuwa pamoja naye akafanikiwa katika kila alichokifanya
aliasi dhidi ya mfalme wa ashuru na wala hakumtumikia
 kuanzia mnara wa ulinzi hadi kwenye mji wenye ngome aliwashinda wafilisti hadi kufikia gaza na himaya yake yote
 mwaka wa nne wa mfalme hezekia ambao ulikuwa mwaka wa saba wa hoshea mwana wa ela kutawala israeli shalmanesa mfalme wa ashuru alikwenda kuisha mbulia samaria na kuuzunguka kwa majeshi
 baada ya miaka mitatu waashuru wakautwaa
kwa hiyo samaria ulitekwa katika mwaka wa sita wa utawala wa mfalme hezekia ambao ulikuwa mwaka wa tisa wa kutawala kwake hoshea mfalme wa israeli
 mfalme wa ashuru akawahamishia waisraeli huko ashuru na akawaweka hala gozani karibu na mto habori na katika miji ya wamedi
 hili lilitokea kwa sababu walikuwa hawakumtii bwana mungu wao lakini walikuwa wamevunja agano lake yale yote ambayo mose mtumishi wa bw ana aliwaamuru
hawakuzisikiliza amri wala kuzitimiza
a nahushtani maana yake kipande cha shaba
 katika mwaka wa kumi na nne wa utawala wa mfalme hezekia senakeribu mfalme wa ashuru akaishambulia miji yote ya yuda iliyozungushiwa ngome na kuitwaa
 basi hezekia mfalme wa yuda akamtumia ujumbe mfalme wa ashuru huko lakishi akisema nimefanya makosa
ondoka katika nchi yangu nami nitakulipa cho chote unachokitaka kwangu
mfalme wa ashuru akamtoza hezekia mfalme wa yuda talanta mia tatu za fedha na talanta thelathinic za dhahabu
 basi hezekia akampa fedha yote iliyop atikana ndani ya hekalu la bwana na katika hazina ya jumba la kifalme
 wakati huu hezekia mfalme wa yuda akabandua dhahabu yote iliyokuwa imefunika milango na miimo ya hek alu la bwana akampa mfalme wa ashuru
senakeribu anaitishia yerusalemu
 mfalme wa ashuru akamtuma jemadari wake mkuu afisa wake mkuu jemadari wa jeshi lake pamoja na jeshi kubwa kutoka lakishi mpaka kwa mfalme heze kia huko yerusalemu
wakaja mpaka yerusalemu na kusimama kando ya mfereji unaopeleka maji katika bwawa la juu kwenye barabara iendayo kwenye uwanja wa dobi
 wakaagiza mfalme aitwe eliyakimu mwana wa hilkia msim amizi wa jumba la kifalme shebna mwandishi na yoa mwana wa asafu mwandishi wa kumbukumbu nao wakawaendea
 yule jemadari wa jeshi akawaambia mwambieni hezekia hivi ndivyo mfalme mkuu mfalme wa ashuru asemavyo ni wapi unapoweka hilo tumaini lako unasema unazo mbinu na nguvu za kijeshi lakini unasema maneno matupu tu
ni nani unayemtegemea hata kuasi dhidi yangu tazama sasa unategemea misri ile fimbo ya mwanzi iliyopasuka ambayo huuchoma mkono wa mtu na kumjeruhi kama akiuegemea
hivyo ndivyo alivyo farao mf alme wa misri kwa ye yote anayemtegemea
 nawe kama ukiniambia tunamtumaini bwana mungu wetu je siyo yeye ambaye hezekia aliondoa mahali pake pa juu pa kuabudia miungu na madhabahu zake akisema kwa b talanta mia tatu za fedha ni sawa na tani kumi
c talanta thelathini za dhahabu ni sawa na tani moja
 wafalme yuda na yerusalemu ni lazima mwabudu mbele ya madhabahu hii katika yerusalemu njoni sasa mfany majadiliano na bwana wangu mfalme wa ashuru nitakupa farasi elfu mbili kama unaweza kuwapata wapanda farasi elfu mbili
 wewe na hilo jeshi lako dogo utawezaje kumzuia hata afisa mmoja wa kundi dogo na dhaifu la jeshi la bwana wangu ijapo unaitegemea misri kwa magari ya vita na wapanda farasi zaidi ya hayo je nimekuja kushambulia na kuangamiza maha li hapa pasipo neno kutoka kwa bwana bwana mwenyewe ndiye aliyeniambia niishambulie nchi hii na kuiangamiza
 kisha eliakimu mwana wa hilkia shebna na yoa wakamwambia yule jemadari wa jeshi tafadhali zungumza na watumishi wako kwa kiaramu kwa kuwa tunakielewa vizuri
usiseme nasi kwa kiebrania wakati hao watu walio juu ya ukuta wanasikia
 lakini yule jemadari wa jeshi akajibu je bwana wangu amenituma kutoa ujumbe huu kwa bwana wenu na kwen tu je hakunituma pia kwa watu walioko ukutani ambao kama ninyi itawabidi kula mavi yao na kunywa mikojo yao wenyewe kisha yule jemadari wa jeshi akasimama na kuita kwa kiebrania s ikieni neno la mfalme mkuu mfalme wa ashuru hivi ndivyo asemavyo mfalme msikubali hezekia awadanganye
hawezi kuwaokoa mikononi mwangu
 msimkubali hezekia awashawishi kumtumaini bwana kwa kuwaambia hakika bwana atatuokoa mji huu hautaangukia mkononi mwa mfalme wa ashuru
 msimsikilize hezekia
hivi ndivyo asemavyo mfalme wa ashuru fanyeni amani nami na mje kwangu
kisha kila mmoja wenu atakula kutoka kwenye mzabibu wake mwenyewe na kwenye mtini wake na kunywa maji kutoka kwenye kisima chake mwenyewe mpaka nitakapokuja na kuwapeleka kwenye nchi iliyo kama hii ya kwenu nchi yenye nafaka na divai mpya nchi ya mikate na mashamba ya mizabibu nchi ya mizeit uni na asali
chagueni uzima na sio mauti msimsikilize hezekia kwa kuwa anawapotosha wakati anaposema bwana atatuokoa
 je yuko mungu wa taifa lo lote aliyeiokoa nchi yake kutoka mkononi mwa mfalme wa ashuru iko wapi miungu ya hamathi na ya arpadi iko wapi miungu ya sefarvaimu hena na iva je imeweza kuiokoa samaria kutoka mkononi mwangu je ni nani kati ya miungu yote ya nchi hizi ameweza kuokoa nchi yake kutoka kwangu itawezekanaje basi bwa na aiokoe yerusalemu mkononi mwangu lakini wale watu wakakaa kimya hawakujibu lo lote kw sababu mfalme hezekia alikuwa amewaamuru msimjibu lo lote
 kisha eliyakimu mwana wa hilkia msimamizi wa jumba la kifalme shebna mwandishi na yoa mwana wa asafu mwandishi wa kumbukumbu wakamwendea mfalme hezekia wakiwa wamerarua nguo zao wakamwambia yale waliyoambiwa na yule jemadari wa jeshi
hezekia autafuta msaada wa bwana wakati mfalme hezekia aliposikia haya akararua nguo zake na kuvaa nguo ya gunia naye akaenda katika hekalu la bwana
 akamtuma eliyakimu msimamizi wa jumba la kifalme shebna mwan dishi na makuhani viongozi wote wakiwa wamevaa nguo ya gunia waende kwa nabii isaya mwana wa amozi
 wakamwambia hivi ndivyo asemavyo hezekia siku hii ni si ku ya huzuni kukemewa na fedheha kama vile wakati watoto wanapofikia hatua ya kuzaliwa lakini hakuna nguvu ya kuwazaa
 inawezekana kuwa bwana mungu wako atasikia maneno yote ya jemadari wa jeshi ambaye bwana wake mfalme wa ashuru amemtuma kumdhihaki mungu aliye hai na kwamba atamkemea kwa maneno ambayo bwana mungu wako ameyasikia
kwa hiyo omba kwa ajili ya mabaki ambao bado wanaishi
 maafisa wa mfalme he zekia walipofika kwa isaya isaya akawaambia mwambieni bwana wenu hivi ndivyo asem avyo bwana usiogope kwa hayo uliyoyasikia yale maneno ambayo watumishi wa mfalme wa ashuru wamenikufuru mimi
 sikia ninakwenda kuweka roho ndani yake ambayo wakati atakaposikia habari fulani atarudi kwenye nchi yake mwenyewe na huko nitahakikisha ameanguka kwa upanga
 yule jemadari wa jeshi aliposikia kwamba mfalme wa ashuru ameondoka lakishi alijiondoa na kumkuta mfal me akipigana dhidi ya libna
 mfalme senakeribu alipokea taarifa wafalme kwamba tirhaka mkushi mfalme wa misri ametoka ili kupigana dhid yake
basi akatuma tena wajumbe kwa hezekia wakiwa na neno hili
 mwambieni hezekia mfalme wa yuda usiruhusu huyo mungu unayemtumaini akudanganye wakati anaposema yerusalemu haitatiwa mkononi mwa mfalme wa ashuru
 hakika umesikia yale ambayo wafalme wa ashuru wamefanya kwa nchi zote walivyoziangamiza kabisa
je unafikiri wewe utaokoka je miungu ya mataifa ambayo yaliangamizwa na baba zangu iliweza kuwaokoa yaani miungu ya gozani harani resefu na watu wa edeni ambao walikuwa telasari yuko wapi mfalme wa hamathi mfalme wa arpadi mfalme wa mji wa sefarvaimu au wa hena au iva maombi ya hezekia hezekia akapokea barua kutoka kwa wajumbe naye akaisoma
kisha akapanda kwenda katika hekalu la bwana na kuikunjua mbele ya bwana
 naye hezekia akamwomba bwana akisema e bwana mungu wa israeli uliyeketi kwenye kiti chako cha enzi kati ya makerubi wewe peke yako ndiwe mungu juu ya falme zote za dunia
wewe ndiye uliyeumba mbingu na dunia
 tega sikio ee bwana usikie fungua macho yako ee bwana uone sikiliza maneno ambay senakeribu ametuma kumtukana mungu aliye hai
 ni kweli ee bwana kwamba wafalme wa ashuru wameyaangamiza mataifa haya na nchi zao
 wameitupa miungu yao kwenye moto na kuiangamiza kwa kuwa haikuwa miungu bali ni miti na mawe tu iliyotengenezwa kwa mikono ya wanadamu
 sasa basi ee bwana mungu wetu tuokoe kutoka mkononi mwake ili kwamba falme zote duniani zipate kujua kwamba wewe peke yako ee bwana ndiwe mungu
isaya anatabiri kuanguka kwa senakeribu kisha isaya mwana wa amozi akatuma ujumbe kwa hezekia kusema hivi ndivyo asemavyo bwana mungu wa israeli nimesikia maombi yako kuhusu senakeribu mfalme wa ashuru
 hili ndilo neno ambalo bwana amelisema dhidi yake bikira binti sayuni anakudharau wewe na kukudhihaki
binti yerusalemu anatikisa kichwa chake unapokimbia
 unafikiri ni nani uliy emtukana na kumkufuru ni nani uliyeinua sauti yako dhidi yake na kumwinulia macho yako kwa kiburi ni dhidi ya yeye aliye mtakatifu wa israeli kupitia kwa wajumbe wako umelundika matukano juu ya bwana nawe umesema kwa magari yangu mengi ya vita nimepanda juu ya vilele vya milima vilele vya juu sana katika lebanoni
nami nimeiangusha mierezi yake mirefu misunobari yake mizuri nimefikia sehemu zake zilizo mbali sana misitu yake iliyo mizuri sana
 nimechimba visima kati ka nchi za kigeni na kunywa maji yake
kwa nyayo za miguu yangu nimekausha chemchemi zote za misri
 je hujasikia zamani sana niliamuru hili
siku za kale nilipanga hili sasa nimelifanya litokee kwamba umegeuza miji yenye ngome kuwa lundo la mawe
 watu wake wakiwa wameishiwa nguvu wamevunjika moyo na wameaibishwa
wamekuwa kama mimea katika shamba kama machipukizi mabichi mororo kama majani yanayochipua kwenye paa la nyumba yaliyokauka kabla hayajakua
 lakini mimi ninajua ukaapo kuingia kwako na kutoka kwako na jinsi unavyonighadhabikia
 kwa sababu unaghadhabika dhidi yangu na kiburi chako kimefika masikioni mwangu nitaweka ndoana yangu puani mwako na lijamu yangu kinywani mwako nami nitakufanya urudi kwa njia ile uliyoijia
 hii itakuwa ishara kwako ee hezekia mwaka huu utakula kile kinachoota chenyewe na mwaka wa pili utakula maotea yake
lakini katika mwaka wa tatu panda na uvune
panda mashamba ya mizabibu na kula matunda yake
 kwa mara nyingine tena wale waliobaki wa wafalme nyumba ya yuda watatia mizizi chini na kuzaa matunda juu
 kwa maana kutoka yerusalemu watakuja mabaki na kutoka mlima sayuni kundi la walionusurika
wivu wa bwana mwenye nguvu ndio utakaotimiliza hili
 kwa hiyo hivi ndivyo asemavyo bwana kuhusu mfalme wa ashuru hataingia katika mji huu wala kupiga mshale hapa
hatakuja mbele yake akiwa na ngao wala kuweka jeshi kuuzunguka
 kwa njia ile aliyojia atarudi hataingia katika mji huu asema bwana
 nitaulinda mji huu na kuuokoa kwa ajili yangu na kwa ajili ya daudi mtumishi wangu
 usiku ule malaika wa bwana akatokea na kuwauwa watu katika kambi ya waashuru
askari wa liosalia walipoamka asubuhi yake walikuta maiti kila mahali basi senakeribu mfalme wa ashuru akavunja kambi na kuondoka
akarudi ninawi na kukaa huko
 siku moja wakati alipokuwa anaabudu katika hekalu la mungu wake nisroki wanawe adrameleki na shareza wakamwua kwa upanga nao wakatoroka kwenda katika nchi ya ararati
esar hadoni mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
ugonjwa wa hezekia katika siku zile hezekia akaugua na akawa karibu ya kufa
nabii isaya mwana wa amozi akamwendea na kusema hivi ndivyo bwana asemavyo
tengeneza mambo ya nyumba yako kwa sababu utakufa hutapona
 hezekia akaelekeza uso wake ukutani akamwomba bwana akisema ee bwana kumbuka jinsi nilivyoenenda mbele zako kwa uaminifu na kujitoa kwa moyo wangu wote na kufanya yaliyo mema machoni pako
hezekia akalia sana sana
 kabla isaya hajaondoka katika ua wa kati neno la bwana likamjia rudi ukamwambie hezekia kiongozi wa watu wangu hivi ndivyo bwana mungu wa baba yako daudi asemavyo nimeyasikia maombi yako na kuona machozi yako nitakuponya
katika siku ya tatu kuanzia sasa utapanda kwenda hekaluni mwa bwana
 nitaongeza miaka kumi na tano katika maisha yako
nami nitaku okoa wewe na mji huu kutoka katika mkono wa mfalme wa ashuru
nitaulinda mji huu kwa ajil yangu na kwa ajili ya mtumishi wangu daudi kisha isaya akasema tengeneza dawa ya kubandika itokanayo na tini
wakafanya hivyo na kuweka kwenye jipu naye akapona
 hezekia alikuwa amemwuliza isaya kutakuwa na ishara gani kwamba bwana ataniponya mimi na kwamba nitapanda hekaluni mwa bwana siku ya tatu tangu leo isaya akajibu hii ndiyo ishara ya bwana kwako kwamba bwana atafanya kile alichoahidi je kivuli kiende hatua kumi mbele au kivuli kirudi nyuma hatua kumi hezekia akasema ni jambo rahisi kwa kivuli kutangulia mbele hatua kumi kuliko kukifanya kirudi nyuma hatua kumi
 ndipo nabii isaya akamwita bwana naye bwana akakifanya kivuli kurudi nyuma hatua kumi ambazo kilikuwa kimeshuka kwenye ngazi ya ahazi
wajumbe kutoka babeli wakati ule merodak baladani mwana wa baladoni mfalme wa abeli akamtumia hezekia barua pamoja na zawadi kwa sababu alikuwa amesikia habari za kuugua kwa hezekia
 hezekia akawapokea wale wajumbe na kuwaonyesha vitu vyote vile vilivyokuwa katika ghala zake yaani fedha dhahabu vikolezo na mafuta safi ghala la silaha na kila kitu kilichokuwa katika hazina zake
hapakuwa na kitu cho chote katika jumba lake la kifalme au katika ufalme wake wote ambacho hezekia hakuwaonyesha
 kisha nabii isaya akaenda kwa mfalme hezekia na kumwuliza hao watu wamesema nini na wametoka wapi hezekia akajibu wametoka nchi ya mbali wametoka babeli
 nabii akauliza wameona nini katika jumba lako la kifalme hezekia akasema wameona kila kitu katika jumba langu la kifalme hakuna kitu katika hazina yangu ambacho sikuwaonyesha
 kisha isaya akamwambia hezekia sikia neno la bwana hakika wakati utakuja ambao kila kitu katika jumba lako la kifalme na vyote vile ambavyo baba zako waliweka akiba mpaka wafalme siku hii ya leo vitac hukuliwa kwenda babeli
hakuna cho chote kitakachobaki asema bwana
 baadhi ya wazao wako nyama yako mwenyewe na damu yako ambao watazaliwa kwako watachukuliwa nao watakuwa matowashi ndani ya jumba la mfalme wa babeli
 hezekia akajibu neno la bwana ulilosema ni jema
mfalme alifikiri lakini si patakuwa na amani na usal ama wakati wa uhai wangu matukio mengine ya utawala wa hezekia mafanikio yake yote na jinsi alivyotengeneza bwawa na mfereji ambao ulil eta maji katika mji je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda hezekia akafa akazikwa pamoja na baba zake
manase mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
manase mfalme wa yuda manase alikuwa na umri wa miaka kumi na miwili alipoanza ku tawala akatawala katika yerusalemu kwa miaka hamsini na mitano
jina la mama yake aliitwa hefsiba
 akafanya maovu machoni pa bwana akafuata desturi za machukizo za mataifa ambayo bwana aliyafukuza mbele ya waisraeli
 akajenga tena mahali pa juu pa kuabudia miungu ambapo baba yake hezekia alikuwa amepabomoa pia akasim amisha madhabahu za baali na kutengeneza nguzo ya ashera kama ahabu mfalme wa israeli alivyofanya
akasujudia na kuabudu jeshi lote la angani
 akajenga madhabahu ndani ya hekalu la bwana ambalo bwana alikuwa amesema katika yerusalemu nitaliweka jina langu
 katika nyua zote mbili za hekalu la bwana akajenga madhabahu kwa ajili ya jeshi lote la angani
 akamtoa kafara mwanawe mwenyewe katika moto akafanya uchawi na uaguzi akataka shauri kwa wapiga ramli na kwa mizimu
akafanya maovu mengi sana machoni mwa bwana na kumghadhibisha
 akachukua nguzo ya ashera aliyoitengeneza na kuiweka ndani ya hekalu ambalo bwana alikuwa amemwambia daudi na solomoni mwanawe hivi katika hekalu hili na katika yerusalemu ambavyo nimevichagua kutoka katika makabila yote ya israeli nitaliweka jina langu milele
 sitaifanya tena miguu ya waisraeli itangetange kutoka katika nchi niliyowapa baba zao ik iwa watakuwa waangalifu kufanya kila kitu nilichowaamuru na kuishika sheria yote ambayo walipewa na mose mtumishi wangu
 lakini hawa watu hawakusikiliza
manase akawapotosha hivyo kwamba walifanya maovu mengi zaidi kuliko mataifa yale ambayo bwana aliwaangamiza mbele ya waisraeli
 bwana akasema kupitia watumishi wake manabii manase mfalme wa yuda ametenda dhambi hizi za kuchukiza
amefanya maovu mengi kuliko waamori waliokuwepo kabla yake na ameiongoza yuda katika dhambi kwa sanamu zake
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana mungu wa israeli nitaleta maafa makubwa juu ya yerusalemu na yuda kiasi kwamba masikio ya kila mmoja atakayesikia habari zake yatawasha
 nitanyosha juu ya yerusalemu kamba ya kupimia iliyotumika dhidi ya samaria na timazi iliyotumika dhidi ya nyumba ya ahabu
nitaifut ilia mbali yerusalemu kama mtu afutaye sahani nikiifuta na kuifunikiza
 nitawakataa mabaki wa urithi wangu na kuwatia mkononi mwa adui zao
watapokonywa mali zao na kutekwa nyara na adui zao wote kwa sababu wametenda uovu machoni pangu na kunighadhibisha tangu siku baba zao walipotoka misri mpaka siku ya leo
 zaidi ya hayo manase pia alimwaga damu nyingi isiyo na hatia kwamba aliijaza yerusalemu kutoka mwanzo hadi mwisho mbali na dhambi ambayo alikuwa amesababisha yuda kufanya hivyo kwamba wakatenda maovu machoni pa bwana
 matukio mengine ya utawala wa manase na yote aliyoyafanya pamoja na dhambi alizotenda je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda manase akalala pamoja na baba zake na akazikwa katika bustani ya jumba la mfalme katika bustani ya uza
naye amoni mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
amoni mfalme wa yuda amoni alikuwa na miaka ishirini na miwili alipoanza kutawala akatawala katika yerusalemu kwa miaka miwili
jina la mama yake aliitwa meshulemethi binti haruzi alitoka yotba
 akatenda maovu machoni mwa bwana kama baba yake manase alivyofanya
 akaenenda katika njia zote za baba yake akaabudu sanamu ambazo baba yake aliziabudu na kuzisujudia
 akamwacha bwana mungu wa baba zake wala hakuenenda katika njia za bwana
 wafalme maafisa wa amoni wakafanya shauri baya dhidi yake nao wakamwua mfalme katika jumba lake la kifalme
 kisha watu wa nchi wakawaua wote waliopanga hilo shauri baya dhidi ya mfalme amoni nao wakamfanya yosia mwanawe kuwa mfalme mahali pake
 matukio mengine ya utawala wa amoni na yale aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda akazikwa kwenye kaburi lake katika bustani ya uza
yosia mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
kitabu cha torati chapatikana yosia alikuwa na miaka minane alipoanza kutawala naye akatawala katika yerusalemu miak thelathini na mmoja
jina la mama yake aliitwa yedida binti adaya kutoka bozkathi
 akafanya yaliyo mema machoni pa bwana na kuenenda katika njia zote za daudi baba ya ke bila kugeuka upande wa kuume wala wa kushoto
 katika mwaka wa kumi na nane wa utawala wake mfalme yosia akamtuma mwandishi shafani mwana wa azalia mwana wa meshulamu kwenda katika hekalu la bwana
akisema panda uende kwa hilkia kuhani mkuu mwambie ahesabu zile fedha ambazo zimeletwa katika hekalu la bwana ambazo mabawabu wamekusanya kutoka kwa watu
 waambie waikabidhi kwa watu walioteuliwa kusimamia kazi ya hekalu
waamuru watu hawa wawalipe wafanyakazi ambao wanakarabati hekalu la bwana yaani mafundi seremala wale wajenzi na mafundi waashi
waambie pia wanunue mbao na mawe yaliyochongwa ili kukarabati hekalu
 lakini hawahitajiki kutoa hesabu ya fedha walizokabidhiwa kwa sababu wanafanya kwa uaminifu
 hilkia kuhani mkuu akamwambia shafani mwandishi nimekipata kitabu cha torati ndani ya hekalu la bwana
akampa shafani ambaye alikisoma
 kisha shafani mwandishi akamwendea mfalme na ku mpa taarifa akisema maafisa wako wametoa ile fedha ambayo ilikuwa ndani ya hekalu la bwana na imekabidhiwa mikononi mwa wasimamizi wa marekebisho ya hekalu
 ndipo shafani mwandishi akampasha mfalme habari kwamba hilkia kuhani amenipa kitabu hiki
naye shafani akakisoma kile kitabu mbele ya mfalme
 mfalme aliposikia maneno ya kile kitabu cha torati akararua majoho yake
 akatoa amri hizi kwa hilkia kuh ani ahikamu mwana wa shafani akbori mwana wa mikaia shafani mwandishi na asaia mhudumu wa mfalme nendeni na mkaulize kwa bwana kwa ajili yangu na kwa ajili ya watu na yuda wote kuhusu kile kilichoandikwa ndani ya kitabu hiki ambacho kimepatikana
hasira ya bwana ni kubwa inayowaka dhidi yetu kwa sababu baba zetu hawakuyatii maneno ya kitabu hiki hawajatenda kulingana na yale yote yaliyoandikwa humo kutuhusu sisi
 hilkia kuhani ahikamu akbori shafani na asaia wakaenda kuongea na nabii mke hulda ambaye alikuwa mke wa shalumu mwana wa tikva mwana wa harhasi mtunzaji wa chumba cha mavazi
hulda aliishi yerusalemu katika mtaa wa pili
 akawaambia hivi ndivyo asemavyo bwana mungu wa israeli mwambieni yule mtu aliyewatuma ninyi kwangu hivi ndivyo asemavyo bwana nitaleta maafa juu ya mahali hapa na watu wake kulingana na kila kitu kilichoandikwa katika kitabu hicho mfalme wa yuda alichosoma
 kwa sababu wameniacha mimi na kufukiza uvumba kwa miungu mingine na kunighadhibisha kwa sanamu zote zilizotengenezwa kwa mikono yao hasira yangu itawaka dhidi ya mahali hapa nayo haiwezi kuzimwa
 mwambieni mfalme wa yuda ambaye amewatuma ninyi kuulizia kwa bwana hivi ndivyo asemavyo bwana mungu wa israeli kuhusu maneno uliyoyasikia kwa sababu moyo wako ulikuwa msikivu na ulijinyenyekeza mbele za bwana uliposikia kile nilichosema dhidi ya mahali hapa na watu wake kwamba wangelaaniwa na kuachwa ukiwa basi kwa sababu uliyararua majoho yako na kulia mbele zangu nimekusikia asema bwana
 kwa hiyo nitakukusanya wewe kwa baba zako nawe utazikwa kwa amani
macho yako hayataona maafa yote nitakayoleta juu ya mahali hapa
basi wakapeleka jibu kwa mfalme
yosia analifanya upya agano kisha mfalme akawaita pamoja wazee wote wa yuda na yerusalemu
 akapanda mpaka kwenye hekalu la bwana pamoja na watu wa yuda watu wa yerusalemu makuhani na manabii watu wote kuanzia aliye mdogo hadi aliye mkubwa kabisa
akasoma wakiwa wanasikia maneno yote ya kitabu cha agano ambacho kilikuwa kimepatikana katika wafalme hekalu la bwana
 mfalme akasimama karibu na nguzo na kulifanya upya lile agano mbele za bwana yaani kumfuata bwana na kuzishika amri zake maagizo na hukumu zake kwa moyo wake wote na kwa roho yake yote hivyo kuyathibitisha aneno ya hilo agano yaliyoandikwa ndani ya kitabu hiki
kisha watu wote wakajifunga wenyewe kwa kiapo katika agano
 mfalme akamwamuru hilkia kuhani mkuu makuhani wanaomfuata kwa cheo na mabawabu kuondoa kutoka kwenye hekalu la bwana vyombo vyote vilivyofanywa kwa ajili ya baali na ashera na jesh lote la mianga ya angani akavichoma nje ya yerusalemu katika mashamba ya bonde la kidroni na kuyachukua hayo majivu mpaka betheli
 aliwafukuza makuhani wa kipagani waliokuwa wameteuliwa na wafalme wa yuda kufukiza uvumba katika mahali pa juu pa kuabudia miungu katika miji ya yuda na ile inayozunguka yerusalemu yaani wale waliofukiza uvumba kwa baali kwa jua na mwezi kwa kundi la nyota na jeshi lote la angani
 akaiondoa nguzo ya ashera kutoka kwenye hekalu la bwana na kuipeleka kwenye bonde la kidroni nj ya yerusalemu na kuiteketeza huko
akaisaga hadi ikawa unga na kusambaza hilo vumbi juu ya makaburi ya watu wabaya ambao waliitolea kafara
 akabomoa pia nyumba za mahanithi wa mahali pa ibada za miungu zilizokuwa ndani ya hekalu la bwana na mahali wanawake wali pofuma kwa ajili ya ashera
 yosia akawaleta makuhani wote wa bwana kutoka miji yote ya yuda na kupafanya mahali pa juu pa kuabudia miungu pasifae tena kufanyia hizo ibada uanzia geba hadi beer sheba mahali pote am bapo hao makuhani wa miungu walifukiza uvumba
akabomoa mahali pa kuwekea vitu vya ibada za miungu palipokuwa katika mala ngo kwenye ingilio la lango la yoshua mtawala wa mji lililoko upande wa kushoto wa lango la mji
 ingawa makuhani wa mahali pa juu pa kuabudia miungu hawakuhudumu katika madhabahu ya bwana katika yerusalemu walikula mikate isiyotiwa chachu miongoni mwa ndugu zao
 kisha mfalme akapafanya tofethi pasifae tena kufanyiwa hizo ibada za miungu palipokuwa katika bonde la ben hinomu ili mtu ye yote asiweze kupatumia kumtoa kafara mwanawe au binti yake ka tika moto kwa mungu moleki
 akaondoa kutoka kwenye ingilio la hekalu la bwana wale farasi ambao wafalme wa yuda walikuwa wamewaweka wakfu kwa ajili ya mungu jua
walikuwa kwenye ua karibu na chumba cha afisa aliyeitwa nathani meleki
basi yo sia akayachoma moto yale magari yaliyokuwa yamewekwa wakfu kwa mungu jua
 alizivunja madhabahu ambazo wafalme wa yuda walikuwa wamezijenga kwenye paa la ghorofa ya ahazi pi madhabahu alizokuwa amezijenga manase katika nyua mbili za hekalu la bwana
akaziondoa huko akazivunja vipande vipande na kutupa hicho kifusi katika bonde la kidroni
 mfalme pia akapafanya mahali pa juu pa kuabudia miungu palipokuwa mashariki ya yerusalemu upande wa kusini wa kilima cha uharibufu pale ambapo solomoni mfalme wa israeli alikuw amejenga kwa ajili ya ashtorethi mungu mke aliye chukizo la wasidoni kwa ajili ya kemoshi yule mungu chukizo la wamoabu na kwa ajili ya moleki mungu aliye chukizo la wa tu wa amoni pasifae tena kufanyia hizo ibada
 yosia akapasua yale mawe ya kuabudiwa na kuzikatakata nguzo za ashera
kisha akafuni ka hayo maeneo kwa mifupa ya wanadamu
 hata madhabau iliyokuwa huko betheli mahali pa juu pa kuabudia miungu palipokuwa pamejengwa na yeroboam mwana wa nebati ambaye aliwafanya israeli watende dhambi hata hiyo madhabahu na ahali pa juu pa kuabudia miungu alipabomoa
alip ateketeza kwa moto hapo mahali pa juu pa kuabudia miungu na kupasaga hadi pakawa vumbi na kuichoma hiyo nguzo ya ashera pia
 kisha yosia akatazamatazama huku na huko naye alipoona makaburi yaliyokuwa huko kwenye kilima akaamuru mifupa itolewe humo na akaichoma juu ya madhabahu hiyo ya betheli ili kupafanya pasifae tena kufanyia hizo ibada za miungu
hili lilitokea sawasawa na neno la bwana lililosemwa na mtu wa mungu ambaye alitangulia kusema mambo haya
 mfalme akauliza lile kaburi lenye mnara wa ukumbusho ninaloliona ni kwa ajili gani watu wa mji wakasema hii ni alama ya kaburi la mtu wa mungu ambaye alikuja kutoka yuda naye akanena dhidi ya hii madhabahu ya betheli mambo yale yale uliyoifanyia leo
 akasema liacheni msiliguse
msimruhusu mtu ye yote kuiondoa mifupa yake
basi wakaiacha mifupa yake pamoja na ile ya yule nabii ambaye alikuwa amekuja kutoka wafalme mapato ao
kama baba zake kuwa wamefanya
samaria
 kama alivyokuwa amefanya huko betheli yosia akabomoa na kufanya mahali pa kuwekea vitu vya ibada za ahali pa juu pa kuabudia miungu ambapo wafalme wa israeli walikuwa wamejenga ndani ya mi ji ya samaria ambayo ilikuwa imemghadhibisha bwana pasifae tena kwa ibada
 yosia akawachinja makuhani wote wa mahali pa juu pa kuabudia miungu katika madhabahu zao wenyewe na kuchoma mifupa ya wanadamu juu yake
kisha akarudi yerusalemu
yosia aadhimisha pasaka mfalme akatoa agizo hili kwa watu wote adhimisheni pasaka kwa bwana mungu wenu kama ilivyoandikwa katika kitabu hiki cha agano
 hapakuwahi kuwapo na adhimisho jingine la pasaka kama hilo tangu nyakati za waamuzi walioongoza isr aeli wala katika nyakati zote za wafalme wa israeli na wafalme wa yuda
 lakini katika mwaka wa kumi na nane wa utawala wa mfalme yosia pasaka hii iliadhimishwa kwa bwana huko yerusalemu
 zaidi ya hayo yosia akawaondoa wapunga pepo wanaoab udu mizimu sanamu za kuagulia sanamu za kuabudiwa na vitu vingine vyote vya machukizo vilivyoonekana katika yuda na yerusalemu
haya aliyafanya ili kutimiza itakiwavyo kulingana na sheria iliyoandikwa ndani ya kile kitabu ambacho hilkia kuhani alikikuta ndani ya hekalu la bwana
 kabla wala baada ya mfalme yosia hapakuwepo na mfalme mw ingine ye yote ambaye alimpenda bwana kwa moyo wake wote kwa roho yake yote na kwa nguvu zake zote sawasawa na sheria yote ya mose
 hata hivyo bwana hakuacha ghadhabu yake iliyowaka dhidi ya yuda kwa sababu ya yale yote ambayo manase alikuwa amefanya ili kumghadhibisha
 hivyo bwana akasema nitamwondoa yuda mbele zangu kama nilivyomwondoa israe li nami nitaukataa yerusalemu mji niliouchagua na hekalu hili ambalo nilisema humo jina langu litakaa
 matukio mengine ya utawala wa yosia na yote aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa yuda yosia alipokuwa mf alme farao neko mfalme wa misri akapanda mpaka mto eufrati kumsaidia mfalme wa ashuru
mfalme yosia akatoka kwenda kupigana naye lakini neko akamkabili na kumwua huko megido
 watumishi wa yosia wakauleta mwili wake ndani ya gari la vita kutoka megido hadi yerusalemu na kumzika kwenye kaburi lake mwenyewe
nao watu wa nchi wakamchukua yehoahazi mwana wa yosia wakamtia mafuta na kumfanya mfalme mahali pa baba yake
yehoahazi mfalme wa yuda yehoahazi alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitatu alipoanza kutawala akatawala katika yerusalemu kwa miezi mitatu
jina la mama yake aliitwa hamutali binti yeremia kutoka libna
 akafanya maovu machoni mwa bwana kama baba zake walivyofanya
 farao neko akamfunga katika minyororo huko ribla katika nchi ya hamathi ili kwamba asiweze kutawala huko yerusalemu naye akaamuru kodi ya talanta miaa za fedha na talanta ya dhahabub katika yuda
 farao neko akamfanya eliyakimu mwana wa yosia kuwa mfalme mahali pa baba yake yosia na kulibadilisha jina la eliyakimu kuwa yehoiakimu
lakini akamchukua yehoahazi na kumpeleka misri naye akafia huko
 yehoiakimu akamlipa farao neko ile fedha na dhahabu aliyodai
ili kuweza kufanya hivyo yehoiakimu akatoza nchi kodi na kulipiza fedha na dhahabu kutoka kwa watu wa nchi kulingana na makadirio ya yehoiakimu mfalme wa yuda yehoiakimu alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipoanza kutawala naye akatawala katika yerusalemu miaka kumi na mmoja
jina la mama yake aliitwa zebida binti pedaiya kutoka ruma
 naye akafanya maovu machoni mwa bwanawalivyo wakati wa utawala wa yehoiakimu nebukadneza mfalme wa babeli aliishambulia nchi naye yehoiakimu akawa mtumwa wake kwa miaka mitatu
lakini hatimaye akabadili mawazo yake na kuasi dhidi ya nebukadneza
 bwana akatuma wakaldayo waaramu wamoabu na waamoni ili kumshambulia ghafula
aliwatuma kuiangamiza yuda sawasawa na neno la bwana lililosemwa na watumishi wake manabii
 hakika mambo haya yalitokea yuda kulingana a talanta mia moja za fedha ni sawa na tani 
b talanta moja ya dhahabu ni sawa na kilo 
 wafalme o na hatia na mwanawe yote kuanzia kijito cha isri hadi mto eufrati
kama vile baba yake alivyokuwa ake wote wakajisalimisha kwa atu maskini sana ndio tu ja
pake na kalibadilisha jina lake kuwa sedekia
na wishoni akawasukumia mbali na uso wake
nga kwa pingu za shaba na agizo la bwana ili kuwaondoa kutoka machoni pake kwa sababu ya dhambi za manase na yote aliyoyafanya ikiwa ni pamoja na kumwaga damu isiyo na hatia
kwa kuwa aliijaza yerusalemu kwa damu isiy bwana hakuwa radhi kusamehe
 matukio mengine ya utawala wa yehoiakimu na yote aliyoyafanya je hayakuandikwa katika kitabu cha tarehe cha wafalme wa yuda yehoiakimu akalala pamoja na baba zake
naye yehoiakini akaingia mahali pake kama mfalme
 mfalme wa misri hakutoka tena katika nchi yake kwa sababu mfalme wa babeli alikuwa ameitwaa himaya yake yehoiakini mfalme wa yuda yehoiakini alikuwa na umri wa miaka kumi na minane alipoanza kutawala naye akatawala katika yerusalemu kwa miezi mitatu
jina la mama yake aliitwa nehushta binti elnathani kutoka yerusalemu
 akafanya maovu machoni pa bwana amefanya
 wakati huo maafisa wa nebukadneza mfalme wa babeli walikuja ili kuishambulia yerusalemu nao wakaizunguka kwa jeshi
 nebukadneza mwenyewe akaupandia mji wakati maafisa wake walipokuwa wameuzunguka kwa jeshi
 yehoiakini mfalme wa yuda mama yake wahudumu wake wakuu na maafisa nebukadneza
katika mwaka wa nane wa utawala wa mfalme wa babeli akamchukua yehoiakini kuwa mfungwa
 kama vile bwana alivyokuwa amesema nebukadneza akaondoa hazina yote kutoka hekalu la bwana na kutoka jumba la mfalme akavichukua vyombo vyote vya dhahabu ambavyo solomoni mfalme wa israeli alikuwa amevitengeneza kwa ajili ya hekalu la bwana
 akawachukua yerusalemu wote kwenda uhamishoni yaani maafisa wote na mashujaa watu wenye ustadi na ufundi jumla yao watu elfu kumi
waliobaki katika nchi
 nebukadneza akamchukua mateka yehoiakini kwenda babeli
pia akawachukua utumwani kutoka yerusalemu kwenda babeli mama yake mfalme wake zake maafisa wake na viongozi wote wa nchi
 mfalme wa babeli pia akawahamishia babeli mashujaa elfu saba wenye nguvu na wanaofaa kupigana vita watu wenye ustadi na mafundi elfu mo akamfanya matania ndugu wa baba yake yehoiakini kuwa mfal me mahali sedekia mfalme wa yuda sedekia alikuwa na umri wa miaka ishirini na mmoja alipoanza kutawala naye akatawala katika yerusalemu mi aka kumi na mmoja
jina la mama yake aliitwa hamuthi binti yeremia kutoka libna
 akafanya maovu machoni mwa bwana kama alivyofanya yehoiakimu
 ilikuwa ni kwa sababu ya hasira ya bwana haya yote yakatokea katika yerusalemu na katika yuda kuang ka kwa yerusalemu basi sedekia akaasi dhidi ya mfalme wa babeli
hivyo katika mwaka wa tisa wa utawala wa sedekia katika siku ya kumi ya mwezi wa kumi nebukadneza mfalme wa babeli akaenda kupigana dhi di ya yerusalemu pamoja na jeshi lake lote
akapiga kambi nje ya mji na kuuzunguka kwa jeshi kote
 mji ulizungukwa na jeshi mpaka mwaka wa kumi na moja wa mfalme sedekia
 kufikia siku ya tisa ya mwezi wa nne njaa ilizidi kuwa kali sana ndani ya mji hapakuwa na chakula kwa ajili ya watu
 kisha ukuta wa mji uk avunjwa jeshi lote likakimbia usiku kupitia lango lililokuwa kati ya kuta mbili karibu na bustani ya mfalme ingawa wakaldayo walikuwa wameuzunguka mji
wakakimbia kuelekea araba lakini jeshi la wakaldayo likamfuatilia mfalme na kumkuta katika sehemu tambarare za yeriko
askari wake wote wakajitenga naye na kutawanyika naye akakamatwa
akapel ekwa kwa mfalme wa babeli huko ribla mahali ambapo hukumu yake ilitangazwa
 wakawaua wanawe sedekia mbele ya macho yake
kisha wakayang oa macho yake wakamfu na kumpeleka babeli
 katika siku ya saba ya mwezi wa tano katika mwaka wa kumi na tisa wa kutawala kwake mfalme nebukadneza mfalme wa babeli nebuzaradani jemadari wa jeshi la walinzi wa mfalme na afisa wa mfal me wa babeli wakaja yerusalemu
 akachoma moto hekalu la bwana jumba la kifalme na nyumba zote za yerusalemu
alichoma kila jengo muhimu
 jeshi lote la wakaldayo chini ya jemadari wa jeshi la walinzi wa mfalme wakavunja kuta wafalme vimetengenezwa kwa dhahabu safi wavu wake ilifanana chi ya yuda akaenda utumwani mbali na zilizoizunguka yerusalemu
 nebuzaradani jemadari wa jeshi la walinzi akawapeleka uhamishoni watu waliokuwa wamebaki katika mji pamoja na watu wengine waliokuwa wamebaki pamoja na wale askari waliojisalimisha kwa mfalme wa babeli
 lakini yule jemadari wa jesh akawaacha baadhi ya wale watu maskini mno wa nchi ili kutunza mashamba ya mizabibu na mashamba mengine
 wakaldayo wakavunja zile nguzo za shaba vishikilio vya shaba vinavyohamishika na ile bahari ya shaba vile vitu ambavyo vilikuwa katika hekalu la bwana nao wakaichukua hiyo shaba kwenda babeli
 wakachukua pia vyungu masepetu mikasi ya kusawazishia utambi vile vyombo vya udongo na vile vyombo vyote vya shaba vilivyotumika katika huduma hekaluni
 yule jemadari wa jeshi la walinzi wa mfalme akachukua vile vyetezo na yale mabakuli ya kunyunyuzia vitu vyote vile vilivyokuwa au fedha
 shaba iliyotokana na zile nguzo mbili ile bahari na vile vishikilio vinavyohamishika ambavyo solomoni alikuwa ametengeneza kwa ajili ya hekalu la bwana ilikuwa nzito kiasi kwamba haikuweza kupimika
 kila nguzo ilikuwa na urefu wa dhiraa kumi na nanea
ile taji ya shaba juu ya nguzo moja ilikuwa dhiraa tatub na ilikuwa imepambwa kwa wavu na makomamanga za shaba kuizunguka kote
ile nguzo nyingine pamoja na hiyo
 yule jemadari wa jeshi la walinzi akawachukua seraya aliyekuwa kuhani mkuu sefania kuhani aliyekuwa msaidizi wake pamoja na mabawabu watatu kama wafungwa
 miongoni mwa wale ambao bado walikuwa katika mji akamchukua afisa aliyesimamia mashujaa na washauri watano wa kifalme
akamchukua pia mwandishi ambaye alikuwa afisa aliyesimamia uandikis haji wa watu wa nchi pamoja na watu wake sitini waliokutwa ndani ya mji
 nebuzaradani jemadari wa jeshi akawachukua wote akawaleta kwa mfalme wa babeli huko ribla
 huko ribla katika hamathi mfalme akaamuru wanyongwe
hivyo nchi yake
watu wao uanzia aliye mdogo sa na hadi aliye mkubwa maafisa wa jeshi maisha ake yote akawa anakul mezani mwa mfalme
pia siku kwa siku mfame akampa yehoiakini ahitaji yake siku zote za maisha yake
a dhiraa kumi na nane ni sawa na mita 
b dhiraa la tatu ni sawa na mita 
 nebukadneza mfalme wa babeli akamteua gedalia mwana wa ah ikamu mwana wa shafani awe msimamizi wa watu aliowaacha yuda
 wakati maafisa wote wa jeshi na watu wao waliposikia kwamba mfalme wa babeli amemteua gedalia kama mtawala wakamjia gedalia huko mispa nao ni ishmaeli mwana wa nethania yohanani mwana wa karea seraya mwana wa tanhumeti mnetofa yezania mwana wa mmaaka pamoja na watu wao
 gedalia akaapa kuwahakikishia wao na akasema msiwaogope maafisa wa kikaldayo kaeni katika nchi na mtumikieni mfalme wa babeli na itakuwa vyema kwenu
 hata hivyo katika mwezi wa saba ishmaeli mwana wa nethania mwana wa elishama aliyekuwa wa da mu ya kifalme akaja na watu kumi na wakamwua gedalia na watu wa yuda pamoja na wakaldayo waliokuwa pamoja naye huko mispa
 katika hili watu wote kkabisa pamoja na wakakimbilia misri kwa kuwaogopa wakaldayo
yehoiakini anaachiliwa katika mwaka wa thelathini na saba wa uhamisho wa yehoiakini mfalme wa yuda katika mwaka ule ambao evil merodaki alikuwa mfalme wa babeli akamfungua yehoiakini kutoka gerezani siku ya ishirini na saba ya mwezi wa kumi na mbili
 akazungumza naye kwa wema na akampa kiti cha heshima kilicho juu kuliko cha wale wafalme wengine waliokuwa naye huko babeli
 hivyo yehoiakini akayavua yale mavazi yake ya kufungwa na kwa wafalme mambo ya nyakati utangulizi jina hili la kitabu mambo ya nyakati linaweza likafuatiliwa mpaka kwa yerome ambaye ndiye aliyelitumia kwa ajili ya kitabu hiki katika tafsiri ya kilatini ya vulgate
jina la kitabu hiki katika kiyunani mambo yaliyorukwa linaonyesha ile hali ya watafsiri wa agano la kale katika septuagint kwamba vitabu hivi kimsingi yalikuwa mambo ya nyongeza kuhusu mambo ya dhabihu yaliyokuwa ya meachwa na vitabu vya samweli na wafalme
ingawaje vitabu vya mambo ya nyakati vinaelekea kurudia yaliyomo katika samweli na wafalme haina maana vinarudia mambo yale yale
mambo ya nyakati viliand ikwa kwa ajili ya wale waliorudi israeli kutoka uhamishoni baada ya kutekwa na kupele kwa babeli ili kuwakumbusha kwamba walikuwa wa ukoo wa kifalme wa daudi na ya kwamba wao walikuwa watu wateule wa mungu
wazo kuu wazo kubwa ni kwamba daima mungu ni mwaminifu katika agano lake
kwa sababu hizi mambo ya nyakati kinaanza na kuelezea kwa uf upi habari tangu adamu mpaka kifo ch mfalme sauli
sehemu ya kitabu iliyobaki inaelezea habari za mfalme daudi
vitabu hivi vinachukua nafasi ya kuwaonya na pia kuwatia moyo wayahudi kuwa waaminifu kwa agano lao na bwana
 mambo ya nyakati kinaenda sam bamba na samweli na kinatoa ufafanuz wake
kitabu hiki kinakazia habari za kiroho za yuda na israeli
wahusika wakuu daudi na solomoni
mahali hebroni na yerusalemu mwandishi ezra kulingana na mapokeo ya kiyahudi
tarehe k
mgawanyo orodha ya vizazi utawala wa daudi mambo ya nyakati kumbukumbu ya historia kuanzia adamu hadi abrahamu adamu hadi wana wa noa adamu sethi enoshi kenani mahalaleli yaredi yaredi henoko methusela lameki noa
 wana wa noa shemu hamu na yafethi
wana wa yafethi wana wa yafethi walikuwa gomeri magogu madai yavani tubali mesheki na tirasi
 wana wa gomeri walikuwa ashkenazi rifathi na togarma
 wana wa yavani walikuwa elisha tarshishi kitimu na warodanimu
wana wa hamu wana wa hamu walikuwa kushi misraimua puti na kanaani
 wana wa kushi walikuwa seba havila sabta raama na sabteka
wana wa raama walikuwa sheba na dedani
 kushi alimzaa nimrodi aliyekuwa mtu shujaa katika nchi
 misraimu akawazaa waludi waanamu walehabi wanaftuhi wapathrusi wakasluhi hao ndio asili ya wafilisti na wakaftori
 wana wa kanaani walikuwa sidoni mzaliwa wake wa kwanza na hethi wayebusi waamori wagirgashi wahivi waariki wasini waarvadi wasemari na wahamathi
wana wa shemu wana wa shemu walikuwa elamu ashuri arfaksadi ludi na aramu wana wa aramu walikuwa usi huli getheri na mesheki
 arfaksadi akamzaa shela shela akamzaa eberi
 eberi alikuwa na wana wawili mmoja wao aliitwa pelegib kwa sababu ni katika wakati wake dunia iligawanyika ndugu yake aliitwa yoktani
a misraimu ndiyo misri
 wana wa yoktani walikuwa almodadi shelefu hasarmawethi yera hadoramu uzali dikla obali abimaeli sheba ofiri havila na yobabu
wote hawa walikuwa wana wa yoktani
 wana wa shemu walikuwa arfaksadi shela eberi pelegi reu serugi nahori tera tera akamzaa abramu yaani abrahamu
jamaa ya abrahamu abrahamu alikuwa na wana wawili isaki na ishmaeli
wazao wa hagari hawa ndio waliokuwa wazao wa hagari nebayothi mzaliwa wa kwanza wa ishmaeli kedari adbeeli mibsamu mishma duma masa hadadi tema yeturi nafishi na kedema
hao ndio wana wa ishmaeli
wazao wa ketura wana waliozaliwa na ketura suria wa abrahamu walikuwa zimrani yokshani medani midiani ishbaki na shua
wana wa yokshani walikuwa sheba na dedani
 wana wa midiani walikuwa efa eferi hanoki abida na eldaa
wote hao walikuwa wa uzao wa ketura
wazao wa sara abrahamu alikuwa baba wa isaki
esau na israeli walikuwa wana wa isaki
wana wa esau wana wa esau walikuwa elifazi rehueli yeushi yalamu na kora
 wana wa elifazi walikuwa temani omari sefo gatamu na kenazi esau kwa timna akamzaa amaleki
 wana wa rehueli walikuwa nahathi zera shama na miza
watu wa seiri walikuwa edomu wana wa seiri walikuwa lotani shobali sibeoni ana dishoni eseri na dishani
b pelegi hapa maana yake gawanyika
mambo ya nyakati wana wa lotani walikuwa wawili hori na homamu
lotani alikuwa na dada yake aliyeitwa timna
 wana wa shobali walikuwa alvanic manahathi ebali shefi na onamu
wana wa sibeoni walikuwa aya na ana
 mwana wa ana alikuwa dishoni
nao wana wa dishoni walikuwa hemdani eshbani ithrani na kerani
 wana wa eseri walikuwa bilhani zaawani na akani
wana wa dishani walikuwa usi na arani
watawala wa edomu hawa ndio wafalme waliotawala edomu kabla hajatawala mfalme ye yote wa waisraeli bela mwana wa beori ambaye mji wake ni dinhaba
 bela alipofariki yobabu mwana wa zera kutoka bosra akaingia mahali pake kama mfalme
 yobabu alipofariki hushamu kutoka nchi ya watemani akaingia mahali pake kama mfalme
 hushamu alipofariki hadadi mwana wa bedadi aliyeshinda midiani katika nchi ya moabu akaingia mahali pake kama mfalme mji wake uliitwa avithi
 hadadi alipofariki samla kutoka masreka akaingia mahali pake kama mfalme
 samla alipofariki shauli kutoka rehobothi ulio karibu na mto eufrati akaingia mahali pake kama mfalme
 shauli alipofariki baal hanani mwana wa akbori akaingia mahali pake kama mfalme
 baali hanani lipofariki hadadi akaingia mahali pake kama mfalme
mji wake uliitwa pau na mkewe aliitwa mehetabeli binti matr edi binti me zahabu
 naye hadadi pia akafa
wakuu wa edomu walikuwa timna alva yetheli oholibama ula pinoni kenazi temani mibsari magdieli na iramu
ao ndio wakuu wa makabila ya edomu
c alavani maandishi mengine ya kiebrania yanamwita zefi
wana wa israeli hawa ndio waliokuwa wana wa israeli reubeni simeoni lawi yuda isakari zabuloni dani yosefu benyamini naftali gadi na asheri
yuda hadi wana wa hesroni wana wa yuda waliozaliwa kwake na mkewe mkanaani binti wa shua walikuwa eri onani na shela
eri mzaliwa wa kwanza wa yuda alikuwa mwovu machoni pa bwana kwa hiyo bwana alimwua
 tamari mkwewe yuda alimzalia wana wawili peresi na zera
yuda alikuwa na jumla ya wana watano
 wana wa peresi ni hesroni na hamuli
 wana wa zera walikuwa zimri ethani hemani kalkoli na daido
jumla ya wana wa zera walikuwa watano
 mwana wa karmi alikuwa akaria ambaye alileta taabu kwa waisraeli kwa kukiuka onyo la kutokuchukua vitu ambavyo vilikuwa vimewekwa wakfu
 mwana wa ethani alik uwa azariya
 wana wa hesroni walikuwa yerameeli ramu na kalebu
kuanzia ramu mwana wa hesroni ramu alimzaa aminadabu na aminadabu akamzaa nashoni kiongozi wa kabila la yuda
 nashoni akamzaa salmoni salmoni akamzaa boazi boazi akamzaa obedi obedi akamzaa yese
 yese akawazaa eliabu mwanawe wa kwanza wa pili abinadabu wa tatu shimea b wa nne nethaneli wa tano radai wa sita osemu na wa saba daudi
 dada zao walikuwa seruya na abigaili
wana wa seruya walikuwa watatu abishai yoabu na saheli
 abigaili alikuwa mama yake amasa ambaye baba yake alikuwa yetheri mwishmaeli
a akari maana yake taabisha ambaye anaitwa akani katika kitabu cha yoshua b shimei au shima ndiye mwana wa tatu wa yese yaani shama katika sam 
hii inawezekana jina lake lilibadilishwa kutoka shama yaani fanya ukiwa kuwa shimea yaani sifa njema
 mambo ya nyakati kalebu mwana wa hesroni kalebu mwana wa hesroni akazaa wana na mkewe azuba na yeriothi
hawa ndio wana azuba aliomzalia kalebu yesheri shobabu na ardoni
 azuba alipofariki kalebu akamwoa efrathi ambaye alimzalia huri
 huri akamzaa uri uri akamzaa bezaleli
 hatimaye hesroni akakutana kimwili na binti wa makiri babaye gi leadi ambaye alimwoa alipokuwa na umri wa miaka sitini naye akamzaa segubu
 segubu akamzaa yairi ambaye alitawala miji ishirini na mitatu katika gileadi
 lakini geshuri na aramu wakateka miji ya ha yothi yairi pamoja na kenathi na viunga vyake jumla ilikuwa miji sitini
wote hawa walikuwa wazao wa makiri babaye gileadi
 baada ya hesroni kufa huko efratha alikuja mjane wa hesroni akamzalia ashuru aliye baba wa tekoa
yerameeli mwana wa hesroni wana wa yerameeli mz aliwa wa kwanza wa hesroni walikuwa ramu mzaliwa wake wa kwanza buna oreni osemu na ahiya
 yerameeli alikuwa na mke mwingine aliyeitwa atara aliyekuwa mama yake onamu
 wana wa ramu mzaliwa wa kwanza wa yerameeli walikuwa maasi yamini na ekeri
 wana wa onamu walikuwa shamai na yada
wana wa shamai walikuwa nadabu na abishuri
 mke wa abishuri aliitwa abihali ambaye alimzalia abani na molidi
 wana wa nadabu walikuwa seledi na apaimu lakini seledi alikufa bila kuzaa watoto
 apaimu akamzaa ishi ambaye alikuwa baba wa sheshani
sheshani akamzaa alai
 wana wa yada nduguye shamai walikuwa yetheri na yonathani
ye theri alikufa bila kuzaa watoto
 wana wa yonathani walikuwa pelethi na zaza
hawa ndio waliokuwa wazao wa yerameeli
 sheshani hakuwa na wana ila wasichana tu
alikuwa na mtumishi mmisri aliyeitwa yarha
 sheshani akamwoza huyu mtumishi wake yarha binti yake akamzalia mwana jina lake atai
 atai akamzaa nathani nathani akamzaa zabadi zabadi akamzaa eflali eflali akamzaa obedi obedi akamzaa yehu yehu akamzaa helesi hele si akamzaa eleasa eleasa akamzaa sismai sismai akamzaa shalumu shalumu akamzaa yekamia naye yekamia akamzaa elishama
koo za kalebu wana wa kalebu nduguye yerameeli walikuwa mesha mzaliwa wake wa kwanza alimzaa zifu naye mwanawe maresha akamzaa hebroni
 hebroni alikuwa na wana wanne kora tapua rekemu na shema
 shema alikuwa baba yake rahamu na rahamu alikuwa baba wa yorkeamu na rekemu alikuwa baba wa shamai
 shamai akamzaa maoni na maoni akamzaa beth suri
 efa suria wa kalebu alikuwa mamaye harani mosa na gazezi
harani alikuwa baba wa gazezi
 wana wa yadai walikuwa regemu yothamu geshani peleti efa na shaafu
 maaka suria wa kalebu alikuwa mamaye sheberi na tirhana
 pia maaka akamzaa shaafu babaye madmana na shevu babaye makbena na gibea
kalebu alikuwa na binti jina lake aksa
 hawa ndio waliokuwa wazao wa kalebu
wana wa huri mzaliwa mkuu wao wa efratha walikuwa shobali akamzaa kiriath yearimu salma akamzaa bethlehemu naye herefu akamzaa bethi gaderi
 wazao wa shobali baba yake kiriath yearimu walikuwa haroe nusu ya wakazi wa mji wa menuhothi pamoja na koo za kiriath yearimu ambazo ni waithri waputhi washumathi na wamishrai
kutokana na watu hawa walizaliwa wasorathi na waeshtaoli
mambo ya nyakati wazao wa salma walikuwa bethlehemu mnetofathi waatrothi beth yoabu nusu ya wamenahathi wasori pamoja na koo za waandishi zilizoishi katika mji wa yabesi watirathi washimeathi na wasukathi
hawa ndio wakeni waliotokana na hamathi baba wa nyumba ya rekabu
wana wa daudi hawa ndio waliok uwa wana wa daudi waliozaliwa huko hebroni mzaliwa wa kwanza alikuwa amoni ambaye mama yake aliitwa ahinoamu wa yezreeli wa pili danieli ambaye mama yake alikuwa abigaili wa karmeli
 wa tatu alikuwa absalomu ambaye mama yake alikuwa maaka binti talmai mfalme wa geshuri
wa nne adoniya ambaye mama yake alikuwa hagithi wa tano alikuwa shefatia ambaye mama yake alikuwa abitali wa sita alikuwa ithreamu aliyezaliwa na mke wake egla
hawa sita walizaliwa huko hebroni ambako daudi alitawala kwa miaka saba na miezi sita
daudi alitawala yerusalemu kwa miaka thelathini na mitatu hawa ndio watoto wa mfalme daudi waliozaliwa huko yerusalemu mkewe bathsheba bint amieli alimzalia shamua a shobabu nathani na solomoni
 pia kulikuwa na wana wengine ibhari elishua elifeleti noga nefegi yafai elishama eliada na elifeleti wote walikuwa tisa
 hawa wote walikuwa wana wa daudi mbali na wale wana waliozaliwa na masuria
tamari alikuwa dada yao
wafalme wa yuda wana wa solomoni walikuwa rehoboamu abiya yehoshafati asa yehoramu ahazia yoashi amazia azaria yothamu aliyemzaa ahazi hezekia manase amoni na yosia
 wana wa yosia walikuwa yohana ni mzaliwa wake wa kwanza yehoyakimu mwanawe wa pili wa tatu sedekia wa nne shalumu
 walioingia mahali pa yehoyakimu kama a shamua hapa ni shimea kwa kiebrania
wafalme ni yekonia mwanaye na sedekia
ukoo wa kifalme baada ya uhamisho hawa ndio waliokuwa wazao wa yekonia aliyekuwa mateka shealtieli malkiramu pedaya shenasari yekamia hoshama na nedabia
 wana wa pedaya walikuwa zerubabeli na shimei
wana wa zerubabeli walikuwa meshulamu na hanania shelomithi alikuwa dada yao
 pia walikuwepo wengine watano hashuba oheli berekia hasadia na yushab hesedi
 wazao wa hanania walikuwa pelatia na yeshaya
yeshaya akamzaa refaya refaya akamzaa arnani arnani akamzaa obadia obadia akamzaa shekania wazao wa shekania shemaya na wanawe hatu shi igali baria nearia na shafati jumla yao walikuwa sita
 wana wa nearia walikuwa elionenai hizkia na azrikamu jumla watatu
 wana wa elioenai walikuwa hodavia eliashibu pelaya akubu yohana delaya na anani jumla yao wote saba
koo nyingine za yuda wana wa yuda walikuwa peresi hesroni karmi huri na shobali
reaya mwana wa shobali akamzaa yahathi yahathi akamzaa ahumai na lahadi
hizi ndizo zilizokuwa koo za wasorathi
 hawa ndio waliokuwa wana wa etamu yezreeli ishma na idbashi
dada yao aliitwa haselelponi
 penueli akamzaa gedori na ezeri naye ezeri akamzaa husha
hawa walikuwa wazao wa huri mzaliwa wa kwanza wa efratha baba yake bethlehemu
 ashuri baba yake tekoa alikuwa na wake wawili hela na naara
 hawa walikuwa wazao wa naara ahuzamu heferi temeni na haahashtari
 wana wa hela walikuwa serethi sohari ethnani na kosi ambaye aliwazaa anubi sobeba na jamaa zote za aharheli mwana wa harumu
 mambo ya nyakati yabesi aliheshimiwa kuliko ndugu zake
mama yake alimwita yabesi akisema nilimzaa kwa huzuni
 yabesi akamlilia mungu wa israeli akisema ee mungu laiti ungenibariki kweli kweli na kuipa nua mipaka yangu mkono wako na uwe pamoja nami uniepushe na uovu ili nisithurike naye mungu akamjalia hayo aliyoyaomba
 kelubu nduguye shuha akamzaa mehiri naye mehiri akamzaa eshtoni
 eshtoni akawazaa beth rafa pasea na tehina
tehina alikuwa baba wa ir nahashi
hawa ndio waliokuwa wazao wa reka
 wana wa kenazi walikuwa othniel na seraia wana wa othnieli walikuwa hathathi na meonathai
 meonothai akamzaa ofra
seraia akamzaa yo abu baba wa bonde la ge harashimu
waliitwa hivyo kwa sababu watu walikuwa mafundi
 kalebu mwana wa yefune alikuwa na wana watatu iru ela na naamu
na mwana wa ela alikuwa kenazi
 wana wa yehaleli walikuwa zifu zifa tiria na asareli
 wana wa ezra walikuwa yetheri meredi eferi na yaloni
mmojawapo wa wake zake meredi aliwazaa miriamu shamai na ishba aliyekuwa baba yake eshtemoa
 meredi alikuwa na mke mwingine myahudi ambaye aliwazaa yeredi baba wa gedori heberi baba wa soko na yekuthieli baba wa zanoa
hawa walikuwa watoto wa bithia bint farao ambaye meredi alikuwa amemwoa
 wana wa mke wa hodia aliyekuwa dada yake nahamu walikuwa baba yake keila mga rmi na eshtemoa mmaakathi
 wana wa shimoni walikuwa amnoni rina ben hanani na tiloni
wazao wa ishi walikuwa zohethi na ben zohethi
 wana wa shela mwana wa yuda walikuwa eri baba yake leka laada baba yake maresha na jamaa za wafumaji nguo za kitani safi waliokuwa wakiishi huko beth ashbea yokimu watu walioishi kozeba yoashi na sarafi waliotawala huko moabu na yoshubi lehemu
taarifa hizi ni za zamani sana
 hawa walikuwa wafinyanzi walioishi netaimu na gedera waliishi huko wakimtumikia mfalme
simeoni wazao wa simeoni walikuwa nemueli yamini yaribu zera na shauli
 mwana wa shauli alikuwa shalumu shalumu akamzaa mibsamu na mibsamu akamzaa mishma
 wazao wa mishma walikuwa hamueli aliyemzaa zakuri zakuri akamzaa shimei
 shimei alikuwa na wana kumi na sita na binti sita lakini ndugu zake hawakuwa na watoto wengi hivyo ukoo wao wote haukuwa na watu wengi kama ukoo wa yuda
 waliishi beer sheba molada hazar shuali bilha ezemu toladi bethueli horma siklagi bethi makabothi hazar susimu beth biri na shaaraimu
hii ilikuwa iji yao mpaka wakati wa utawala wa mfalme daudi
 vijiji vilivyoizunguka vilikuwa etamu aini rimoni tokeni na ashani jumla miji mitano pamoja na vijiji vyote kuizunguka hii miji hadi huko baalathi
haya yalikuwa makao yao wao waliweka kumbukumbu ya ukoo wao
 meshobabu yamleki yosha mwana wa amazia yoeli yehu mwana wa yoshibia mwana wa seraia mwana wa asieli
 pia elieonai yaakoba yeshohai a asaia adieli yesimieli benaya ziza mwana wa shifi mwana wa aloni mwana wa yedaya mwana wa shimri na mwana wa shemaia
 watu hawa walioorodheshwa hapa juu kwa majina walikuwa viongozi wa koo zao
jamaa zao ziliongezeka sana wakaenea mpaka kwenye viunga vya gedori kuelekea mashariki mwa bonde wakitafuta malisho kwa ajili ya mifugo yao
 huko walipata malisho mengi mazuri nayo nchi ilikuwa na nafasi kubwa yenye amani na utulivu
baadhi ya wahamu waliishi huko zamani
 watu walioorodheshwa majina walikuja katika nchi hiyo wakati na hezekia mfalme wa yuda
akawashambulia wahamu katika makao yao pamoja na wameuni ambao walikuwa huko nao wakawaangamiza kabisa kama ilivyo dhahiri hadi leo
kisha wakafanya makazi yao mambo ya nyakati huko sababu kulikuwa na malisho mazuri kwa ajili ya mifugo yao
 watu wa kabila la wa simeoni wapatao mia tano wakiongozwa na pelatia nearia refaya na uzieli wana wa ishi wakavamia nchi ya kilima ya seiri
 wakawaua waamaleki waliobaki wa liokuwa wamenusurika nao wanaishi huko hadi leo
wana wa reubeni wana wa reubeni mzaliwa wa kwanza wa israeli yeye alikuwa mzaliwa wa kwanza lakini kwa kuwa alikinajisi kitanda cha baba yake haki zake za mzaliwa wa kwanza walipewa wana wa yosefu mwana wa israeli hivyo hakuorodheshwa kwenye orodha ya ukoo wao kulingana na haki yake ya kuzaliwa ingawa yuda alikuwa na nguvu zaidi ya ndugu zake wote na kwamba mtawala alitoka kwake haki za mzaliwa wa kwanza zilikuwa za yosefu
 wana wa reubeni mzaliwa wa kwanza wa israeli walikuwa hanoki palu hesroni na karmi
wazao wa yoeli walikuwa shemaia gogu shimei milka reaya baali na beera mwanawe ambaye tiglath pileseri mfalme wa ashuru alimchukua kwenda uhamishoni
beera alikuwa kiongozi wa wareubeni
 jamaa zao kulingana na koo zao walioorodheshwa kwa kufuata koo zao kama ifuatavyo yeieli aliyekuwa mkuu wao zekaria bela mwana wa azazi mwana wa shema mwana wa yoeli
hao waliishi katika eneo kuanzia aroeri mpaka nebo na baal meoni
 kwa upande wa mas hariki walienea hadi pembeni mwa jangwa linaloenea mpaka kwenye mto eufrati kwa sababu mifugo yao ilikuwa imeongezeka huko gileadi
wakati wa utawala wa mfalme sauli walipigana vita dhidi ya wahagari wakaanguka kwa mikono yao kisha wakaishi katika mahema ya wahagari katika eneo lote la mashariki ya gileadi
wana wa gadi wagadi waliishi jirani nao katika nchi ya bashani mpaka saleka
 yoeli alikuwa ndiye mkuu wao shafamu alikuwa wa pili wakaf uata yanai na shafati huko bashani
 ndugu zao kulingana na koo zao walikuwa saba mikaeli meshulamu sheba yorai yakani zia na eberi
 hawa walikuwa ndio wana wa abihaili mwana wa huri mwana wa yaroa mwana wa gileadi mwana wa mikaeli mwana wa yeshishai mwana wa yahdo mwana wa buzi
 ahi mwana wa abdie li mwana wa guni alikuwa ndiye kiongozi wa jamaa yao
 wagadi waliishi gileadi huko bashani pamoja na vijiji vilivyoizunguka pia katika nchi yote ya malisho ya sharoni kote walikoenea
 yote haya yaliwekwa katika kumbukumbu za ukoo wao wakati wa utawala wa yothamu mfalme wa yuda na ye roboamu mfalme wa israeli
 wareubeni wagadi na nusu ya kabila la manase walikuwa na watu mashujaa waliokuwa wameandaliwa kwa ajili ya vita watu wenye nguvu hodari wa kutumia ngao na upanga mashujaa wa kutumia upinde waliokuwa tayari kwa ajili ya kazi hiyo
 walipigana vita dhidi ya wahagari yeturi nafishi na nodabu
 walisaidiwa katika kupigana nao mungu akawatia wahagari pamoja na wote wali oungana nao mikononi mwao kwa sababu walimli lia mungu wakati wa vita
alijibu maombi yao kwa sababu walimtegemea
 walitwaa mifugo ya wahagari ngamia kondoo punda 
pia wakateka watu na wengine wengi waliuawa kwa sababu vita vilikuwa ni vya mungu
nao waliendelea kuikalia nchi hiyo mpaka wakati wa uhamisho
nusu ya kabila la manase idadi ya nusu ya ka bila la manase walikuwa wengi sana wakakaa kuanzia bashani hadi baal hermoni yaani mpaka seniri na mlima hermoni
 hawa ndio waliokuwa viongozi wa jamaa za kabila hilo eferi ishi elieli azrieli yeremia hodavia na yahdieli
walikuwa askari shujaa watu maarufu viongozi wa jamaa zao
 lakini hawakuwa waaminifu kwa mungu wa baba zao nao wakafanya ukahaba kwa mungu wa mataifa ambayo mungu alikuwa ameyaangamiza mbele yao
 kwa hiyo mungu wa israeli akaiamsha roho ya pulu mfalme wa ashuru ambaye pia alijulikana kama tiglathi pi leseri ambaye aliwachukua wareubeni wagadi na nusu ya kabila la manase kwenda mambo ya nyakati uhamishoni
akawapelek huko hala habori hara na mto gozani ambako wamekaa mpaka leo
wana wa lawi wana wa lawi walikuwa gershomu kehathi na merari
wana wa kohathi walikuwa amramu ishari hebroni na uzieli
 amramu alikuwa na wana wawili aroni mose na binti mmoja jina lake miriamu
aroni alikuwa na wana wanne nadabu abihu elia zari na ithamari
 eliazari akamzaa fihenasi fihenasi akamzaa abishua abishua akamzaa buki buki akamzaa uzi uzi akamzaa zerahia zerahia akamzaa merayothi merayothi akamzaa amaria amaria akamzaa ahitubu ahitubu akamzaa sadoki sadoki akamzaa ahimaasi ahimaasi akamzaa azaria azaria akamzaa yohanani yohanani akamzaa azaria azaria ndiye aliyefanya kazi ya ukuhani katika hekalu alilojenga mfalme solomoni huko yerusalemu
 azaria akamzaa amaria amaria akamzaa ahitubu ahitubu akamzaa sadoki sadoki akamzaa shalumu shalumu akamzaa hilkia hilkia akamzaa azaria azaria akamzaa seraia seraia akamzaa yehosadiki
 yehosadiki alihamishwa wakati bwana alipowapeleka uhamishoni watu wa yuda na yerusalemu kwa mkono wa mfalme nebukadneza
 wana wa lawi walikuwa gershomu kohathi na merari
 haya ndiyo majina ya wana wa gershomu libni na shimei wana wa kohathi walikuwa amramu ishari hebroni na uzieli
 wana wa merari walikuwa mahli na mushi
zifuatazo ni koo za walawi zilizoorodheshwa kufuatana na baba zao wafuatao ndio wazao wa gershomu kutoka kizazi hadi kizazi gershomu akamzaa libni libni akamzaa yahathi yahathi akamzaa zima zima akamzaa yoa yoa akamzaa ido ido akamzaa zera zera akamzaa yeatherai
 wazao wa kohathi walikuwa aminadabu akamzaa kora kora akamzaa asiri asiri akamzaa elikana elikana akamzaa ebiasafu ebiasafu akamzaa asiri asiri akamzaa tahathi tahathi akamzaa urieli urieli akamzaa usia usia akamzaa shauli
 wazao wa elkana walikuwa amasia na ahimothi ahimothi akamzaa elkana elkana akamzaa sofai sofai akamzaa nahathi nahathi akamzaa eliabu eliabu akamzaa yerohamu yerohamu akamzaa elkana elkana akamzaa samweli
 wana wa samweli walikuwa yoeli mzaliwa wake wa kwanza na abiya mwanawe wa pili
 wafuatao ndio wazao wa merari merari akamzaa mahli mahli akamzaa libni libni akamzaa shimei shimei akamzaa uza uza akamzaa shimei shimei akamzaa hagia hagia akamzaa asaia
waimbaji wa hekalu hawa ndio watu ambao mfalme daudi aliwaweka kuwa viongozi wa uimbaji katika nyumba ya bwana ba ada ya sanduku la agano kuletwa ili kukaa huko
 walihudumu kwa kuimba mbele ya maskani ya bwana hema la kukutania mpaka hapo mfalme solomoni alipojenga hekalu la bwana huko yerusalemu
walitimiza wajibu wao kulingana na taratibu walizokuwa wamewekewa
 wafuatao ni watu waliohudumu pamoja na wana wao kutoka ukoo wa kohathi walikuwa hemani mpiga kinanda alikuwa mwana wa yoeli mwana wa samweli mwana wa elkana mwana wa yerohamu mwana wa elieli mwana wa toa mwana wa zufu mwana wa elkana mwana wa mahathi mwana wa amasai mwana wa elkana mwana wa yoeli mwana wa azaria mwana wa sefania mwana wa tahathi mwana wa asiri mambo ya nyakati mwana wa ebiasafu mwana wa kora mwana wa ishari mwana wa kohathi mwana wa lawi mwana wa israeli na msaidizi wa hemani alikuwa asafu kutoka ukoo wa gerishoni aliyesimama mkono wa kuume asafu mwana wa berekia mwana wa shimea mwana wa mikaeli mwana wa baaseya mwana wa malkiya mwana wa ethni mwana wa zera mwana wa adaia mwana wa ethani mwana wa zima mwana wa shimei mwana wa yahathi mwana wa gershomu mwana wa lawi
 na kutoka kwa walioshirikiana nao wamerari mkono wake wa kushoto ni elthani mwana wa kishi mwana wa abdi mwana wa maluki mwana wa hashabia mwana wa amazia mwana wa hilkia mwana wa amsi mwana wa bani mwana wa shemeri mwana wa mahli mwana wa mushi mwana wa merari mwana wa lawi
 ndugu zao wengine walawi walipewa huduma nyingine za kuhudumia hema takatifu nyumba ya mungu
 lakini aroni na uzao wake ndio waliokuwa na wajibu wa kutoa sadaka katika madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa na kwenye madhabahu ya kufukizia uvumba pamoja na yote yaliyofanyika pa patakatifu wakifanya upatanisho kwa ajili ya israeli sawasawa na yale yote aliyoagiza mose mtumishi wa mungu
 hawa ndio waliokuwa wazao wa aroni aroni akamzaa eleazari eleazari akamzaa finehasi finehasi akamzaa abishua abishua akamzaa buki buki akamzaa uzi uzi akamzaa serahia serahia akamzaa merayothi merayothi akamzaa amaria amaria akamzaa ahitubu ahitubu akamzaa sadoki sadoki akamzaa ahimaasi
 zifuatazo ni sehemu walizopewa ziwe nchi yao kwa ajili ya makazi yao
walipewa wazao wa aroni waliotoka kati ka ukoo wa wakohathi kwa sababu kura ya kwanza iliwaangukia walipewa hebroni katika nchi ya yuda pamoja na sehemu ya malisho inayoizunguka
 lakini mashamba pamoja na vijiji vilivyoizunguka mji alipewa kalebu mwana wa yefune
kwa hiyo wazao wa aroni walipewa miji ifuatayo pamoja na eneo la malisho hebroni mji wa makimb ilio libna yatiri eshtemoa hileni debiri ashani yuta na beth shemeshi pamoja na maeneo yake ya malisho
 kutoka kabila la benyamini walipewa gibeoni geba alemethi na anathothi pamoja na maeneo yake ya malisho
miji hii kumi na mitatu iligawanywa miongoni mwa koo za wakohathi
 wazao waliobaki wa wakohathi walipewa miji kumi kutoka koo za nusu ya kabila la manase
 wazao wa gershomu ukoo kwa ukoo walipewa miji kumi na mitatu kutoka kwa makabila ya isakari asheri na naftali kutoka sehemu ya kabila la manase huko bashani
 wazao wa merari ukoo kwa ukoo walipewa miji kumi na miwili kutoka makabila ya reubeni gadi na zabuloni
 kwa hiyo waisraeli waliwapa walawi miji hii pamoja na maeneo yake ya malisho
 kutoka makabila ya yuda simeoni na benyamini walipewa miji iliyotajwa hapo juu
 baadhi ya koo za wa kohathi walipewa kama nchi yao miji kutoka kabila la efraimu
katika nchi ya vilima ya efraimu walipewa shekemu mji wa makimbilio na gezeri yokmeamu beth horoni aiyaloni na gath rimoni pam oja na maeneo yake ya malisho
kutoka nusu ya kabila la manase waisraeli waliwapa koo za wakohathi waliobaki wa miji ya eneri na bileamu pamoja na maeneo yake ya malisho
 wagershoni walipokea miji ifuatayo pamoja na maeneo yake ya malisho katika nusu ya kabila la manase walipewa golani katika bashanina na pia ashtarothi
 kutoka kabila la isakari walipokea kedeshi deberathi ramothi na anemu pamoja na maeneo yake ya malisho
 kutoka kabila la asheri walipokea mashali abdoni hukoki na rehobu pamoja na maeneo yake ya malisho
 kutoka kabila la naftali mambo ya nyakati walipokea kedeshi katika galilaya hamoni na kiriathaimu pamoja na maeneo yake ya malisho
 wamerari walawi walio bakia walipokea miji ifuatayo kutoka kabila la zabuloni walipokea yokneamu karta rimono na tabori pamoja na maeneo yake ya malisho
 kutoka kabila la reubeni ng ambo ya yordani mashariki ya yeriko walipokea bezeri ulioko jangwani yahsa kedemothi na mefaathi pamoja na maeneo yake ya malisho na kutoka kabila la gadi walipokea ramothi huko gileadi mahanaimu heshboni na yezeri pamoja na maeneo yake ya malisho
wana wa isakari wana wa isakari walikuwa wanne tola pua yashubu na shimroni
wana wa tola walikuwa uzi refaia yerieli yahmai ibsamu na shemueli waliokuwa viongozi wa jamaa zao
wakati wa utawala wa mfalme daudi wazao wa tola walioorodheshwa kama wapiganaji katika ukoo wao walikuwa watu 
 mwana wa uzi alikuwa izrahia
wana wa izrahia walikuwa mikaeli obadia yoeli na ishia
wote hawa watano walikuwa wakuu wao
 kulingana na ukoo wa jamaa zao walikuwa na watu hodari wa vita wapatao kwa sababu walikuwa na wanawake na watoto wengi
 jamaa ya watu walioku wa wapiganaji hodari kutoka koo zote za isakari kama ilivyoorodheshwa katika ukoo wao jumla yao walikuwa 
wana wa benyamini wana watatu wa benyamini walikuwa bela bekeri na yediaeli
 bela alikuwa na wana watano esboni uzi uzieli yeremothi na iri
hawa ndio walikuwa viongozi wa jamaa zao
watu wapiganaji walioorodhes hwa katika ukoo wao walikuwa 
 wana wa bekeri walikuwa zemira yoashi eliezeri elieonai omri yeremothi abiya anathothi na alemethi
hawa wote walikuwa wana wa bekeri
 orodha ya ukoo wao iliyoandikwa viongozi wa jamaa zao walikuwa wapiganaji 
 yadiaeli alikuwa na mwana mmoja jina lake bilhani
wana wa bilhani walikuwa yeushi benyamini ehudi kenaana
zethani tarshishi na ahishahari
 hawa wana wote wa yadieli walikuwa viongozi wa jamaa zao
kulikuwako wanaume wapiganaji waliokuwa tayari kwenda vitani
 shupimu na hupimu walikuwa wana wa iri
hushimu alikuwa mwana wa aheri
wana wa naftali wana wa naftali walikuwa yahzieli guni yezeri na shalumu
hao walikuwa wazao wa bilha
wana wa manase wana wa manase walikuwa asirieli alikuwa mzao wake kutokana na suria wake wa kiaramu
huyu suria akamzaa makiri baba wa gileadi
 makiri akatwaa mke kutoka miongoni mwa hupimu na shupimu
jina la dada yake aliitwa maaka
mwana wa pili wa makiri aliitwa selofehadi ambaye alikuwa na wasichana tu
maaka mkewe makiri akamzaa mwana aliyemwita pere shi
jina la nduguye pereshi lilikuwa sh ereshi
wana wa shereshi walikuwa ulamu na rakemu
 mwana wa ulamu alikuwa bedani
hawa ndio waliokuwa wana wa gileadi mwana wa makiri mwana wa manase
 dada yake aliyeitwa hamolekethi aliwazaa ish hodi abiezeri na mahla
 wana wa shemida walikuwa ahiani shekemu liki na aniamu
wana wa efraimu wana wa efraimu walikuwa shuthela akamzaa beredi beredi akamzaa tahathi tahathi akazaa eleada eleada akamzaa tahathi tahathi akamzaa zabadi na shuthela
ezeri na eliadi waliuawa na wenyeji wa gathi walipokuwa wamekwenda huko kuwanyang anya mifugo yao
 baba yao efraimu akawaombolezea kwa siku nyingi na jamaa zake wakaja kumfariji
 kisha mambo ya nyakati akakutana kimwili na mke wake tena akachukua mimba akamzalia mwana
akamwita beria kwa sababu ya misiba iliyoipata nyumba yake
 beria alikuwa na binti jina lake sheera
huyu ndiye aliyeijenga miji ya beth horoni ya juu na chini pamoja na uzen sheera
 beria akamzaa pia refa na reshefu reshefu akamzaa tela tela akamzaa tahani tahani akamzaa ladani ladani akamzaa amihudi amihudi akamzaa elishama elishama akamzaa nuni nuni akamzaa yoshua
 nchi zao na makazi yao yalijumuisha betheli na vijiji vilivyouzunguka naarani ilikuwa upande wa mashariki gezeri pamoja na vijiji vyake upande wa magharibi pia shekemu na vijiji vyake hadi kufikia aya na vijiji vyake
 katika mipaka ya manase walikuwepo beth shani taanaki megido na dori pamoja na vijiji vyake
wana wa yosefu mwana wa israeli waliishi katika miji hii
wana wa asheri wana wa asheri walikuwa imna ishva ishri na beria
dada yao alikuwa sera
 wana wa beria walikuwa heberi na malkieli aliyekuwa baba yake birzaithi
 heberi akawazaa yafleti shomeri na hothamu naye shua alikuwa dada yao
 wana wa yafleti walikuwa pasaki bimhali na ashvathi
hawa walikuwa ndio wana wa yafleti
 wana wa shomeri walikuwa ahi roga yehuba na aramu
 wana wa helemu ndugu yake walikuwa sofa imna sheleshi na amali
 wana wa sofa walikuwa sua harneferi shuali beri imra bezeri hodu shama shilsha ithrani na beera
 wana wa yetheri walikuwa yefune pispa na ara
 wana wa ula walikuwa ara hanieli na risia
 hawa wote ndio waliokuwa wazao wa asheri viongozi wa jamaa zao watu bora mashujaa walio hodari na viongozi maarufu
idadi ya watu waliokuwa tayari kwa vita kama ilivyoorodheshwa katika ukoo wao walikuwa 
uko benyamini akamzaa wa sauli mbenyamini bela mzaliwa wake wa kwanza ashbeli mwanawe wa pili ahara wa tatu noha wa nne na rafa wa tano
 wana wa bela walikuwa adari gera abihudi abishua naamani ahoa gera shefufani na huramu
 hawa ndio wana wa ehudi
walikuwa viongozi wa jamaa za wale walioishi huko geba na ambao walihamishiwa manahathi
wana wa ehudi walikuwa naamani ahiya na gera ambaye naye aliyewahamisha alikuwa baba yake uza na ahihudi
shaharaimu aliwazaa wana katika nchi ya moabu baada ya kuwapa talaka wake zake wawili yaani hushimu na baara
 kwa mkewe hodeshi akawazaa wana saba yoabu sibia mesha malkamu yeuzi sakia na mirma
hawa ndio waliokuwa wanawe viongozi wa jamaa zao
 hushimu alimzalia abitubu na elpaali
 wana wa elpaali walikuwa eberi mishamu shemedi ambaye aliijenga miji ya ono na lodi pamoja na vijiji vilivyoizunguka beria na shema ambao walikuwa viongozi wa zile jamaa zilizokuwa zinaishi katika mji wa aiyaloni na ambao waliwafukuza wenyeji wa gathi
 wana wa beria walikuwa ahio shashaki yeremothi zebadia aradi ederi mikaeli ishpa na yoha zebadia meshulumu hizki heberi ishmerai izlia na yobabu ndio waliokuwa wana wa epaali
 wana wa shimei walikuwa yakimu zikri zabdi elienai zilethai elieli adaya beraya na shimrathi
 wana wa shashaki walikuwa ishpani eberi elieli abdoni zikri hanani hanania elamu anthothiya ifdeya na penueli
 wana wa yerohamu walikuwa shamsherai sheharia athalia yaareshia elia na zikri
 hawa wote walikuwa ni viongozi wa jamaa zao wakuu kama ilivyo orodheshwa katika koo zao nao waliishi yerusalemu
 yeieli alikuwa baba yake gibeoni naye aliishi huko gibeoni
 mambo ya nyakati mke wake aliitwa maaka
 mzaliwa wake wa kwanza alikuwa abdon i wakafuatia zuri kishi baali neri nadabu gedori ahio zekeri na miklothi ambaye alikuwa baba yake shimea
hawa pia waliishi karibu na jamaa zao katika yerusalemu
 neri akamzaa kishi kishi akamzaa sauli sauli akamzaa yonathani malkishua abinabu na esh baali
 yonathani akamzaa merib baalia merib baali akamzaa mika
 wana wa mika walikuwa pithoni meleki tarea na ahazi
 ahazi akamzaa yehoada
naye yehoada aliwazaa alemethi azmawethi na zimri naye zimri akamzaa mosa
 mosa akamzaa binea bin ea akamzaa rafa rafa akamzaa eleasa na aseli
 aseli alikuwa na wana sita haya ndiyo majina yao azrikamu bokeru ishmaeli shearia obadia na hanani
hawa wote ndio waliokuwa wana wa aseli
 wana wa esheki nduguye aseli walikuwa hawa wafuatao mzaliwa wake wa kwanza alikuwa ulamu wa pili yeushi na wa tatu elifeleti
 wana wa ulamu walikuwa mashujaa hodari walioweza kutumia upinde
alikuwa na wana wengi na wajukuu jumla yao 
hawa wote ndio waliokuwa wazao wa benyamini
waisraeli wote waliorodheshwa katika koo zilizoandikwa kwenye kitabu cha wafalme wa israeli
watu katika yerusalemu watu wa yuda walichukuliwa mateka kwenda babeli kwa sababu ya kukosa uaminifu kwa mungu
 basi watu wa kwanza kurudi kukaa kwenye milki zao katika miji yao walikuwa baadhi ya waisraeli makuhani walawi na wanethinia
wale waliotoka yuda benyamini efraimu na manase ambao waliishi yerusalemu walikuwa a merib baali ni jina jingine la mefi boshethi mwana wa yonathani mwana wa sauli ambalo linamaanisha mshindani ni bwana au huenda linamaanisha mshindani dhidi ya baali
mefiboshethi maana yake siku ya kuangamiza
 sam
 wanethini hapa ina maana wahudumu wa hekalu
uthai mwana wa amihudi mwana wa omri mwana wa imri mwana wa bani wa wana wa peresi mwana wa yuda
wa wazao wa washilo waliorudi ni asaya mzaliwa wa kwanza na wanawe
wa wana wa zera yeuli na ndugu zao jumla yao ni watu 
wa benyamini walikuwa salu mwana wa meshulamu mwana wa hodavia mwana wa hasenua ibneya mwana wa yerohamu ela mwana wa uzi mwana wa mikri na meshulamu mwana wa shefatia mwana wa reueli mwana wa ibniya watu kutoka benyamini kama walivyoorodheshwa katika koo zao jumla yao ni 
watu hawa wote walikuwa viongozi wa jamaa zao
jamaa za kikuhani wa jamaa za makuhani walikuwa yedaia yehoyaribu na yakini azaria mwana wa hilkia mwana wa meshulamu mwana wa sadoki mwana wa merayothi mwana wa ahitubu aliyekuwa afisa kiongozi wa nyumba ya mungu
 adaia mwana wa yerohamu mwana wa pashuri mwana wa malkiya maasai mwana wa adieli mw ana wa yahzera mwana wa meshulamu mwana wa meshilemithi mwana wa imeri
 makuhani waliokuwa viongozi wa jamaa zao walikuwa 
walikuwa watu wenye uwezo waliowajibika kuhudumu katika nyumba ya mungu
jamaa za walawi wa jamaa za walawi walikuwa shemaia mwana wa hashubu mwana wa azrikamu mwana wa hashabia wa wana wa merari bakbakari hereshi galali na matania mwana wa mika mwana wa zikri mwana wa asafu
 obadia mwana wa shemaia mwana wa galali mwana wa yeduthuni berekia mwana wa asa mwana wa elkana ambao waliis hi katika vijiji vya wanetofathi
 mabawabu katika hekalu la bwana waliorudi walikuwa shalumu akubu talmoni ahimani na ndugu zao
shalumu alikuwa mlinzi wao mkuu
 walikuwa wamewekwa katika lango mambo ya nyakati la mfalme lililokuwa upande wa mashariki mpaka wakati huu
hawa walikuwa mabawabu wa kutoka kwenye kambi ya walawi
 shalumu mwana wa kore mwana wa ebiasafu mwana wa kora pamoja na mabawabu wenzake kutoka jamaa yake ya wakora waliwajibika kulinda sakafu ya kupuria ya hema kama vile baba zao walivyokuwa wamewajibika kulinda ingilio la maskani ya bwana
 hapo zamani finehasi mwana wa eleazari alikuwa kiongozi wa mabawabu naye bwana alikuwa pamoja naye zekaria mwana wa meshelemia alikuwa bawabu kati ka ingilio la hema la mkutano
 jumla ya waliochagu liwa kuwa mabawabu katika sakafu za kupuria walikuwa 
waliandikishwa kwa koo zao kwenye vijiji vyao
mabawabu hawa waliwekwa katika nafasi zao walizokabidhiwa na mfalme daudi pamoja na mwonaji samweli
 wao na wazao wao walikuwa viongozi wa kulinda malango ya nyumba ya bwana nyumba iliyoitwa hema
 mabawabu walikuwa pande zote nne mashariki magharibi kaskazini na kusini
 ndugu zao katika vijiji vyao walikuwa wakija mara kwa mara na kuwasaidia katika kazi zao kwa vipindi mbalimbal vya siku saba
 lakini mabawabu wanne wakuu ambao walikuwa walawi walikabidhiwa wajibu kwa ajili ya vyumba na hazina katika nyumba ya mungu
 walikesha mahali walipowekwa kuizunguka nyumba ya mungu kwa sababu iliwapasa kuilinda
pia walitunz funguo kwa ajili ya kufungua mlango kila siku asubuhi
 baadhi yao walikuwa viongozi wa kutunza vifaa vilivyotumika katika huduma ndani ya hekalu walivihesabu kila vilipoingizwa ndani na kila vilipotolewa
 wengine walipangiwa kutunza mapambo na vifaa vingine vya patakatifu pamoja na nga divai mafuta uvumba na vikolezo
 lakini baadhi ya makuhani walifanya kazi ya kuchanganya vikolezo
 mlawi aliyeitwa metithia mwana mzaliwa wa kwanza wa shalumu wa ukoo wa kora alikabidhiwa wajibu kwa ajili ya kuoka mikate ya sadaka
 baadhi ya ndugu zao wa ukoo wa kohathi walikuwa viongozi wa kuandaa mikate ya wonyesho kwa ajili ya kila sabato mikate iliyokuwa inawekwa mezani
 wale waliokuwa waimbaji viongozi wa jamaa za walawi waliishi katika vyumba vya hekalu nao hawakufany shughuli nyingine yo yote kwa sababu iliwapasa kuwajibika kwa kazi hiyo mchana na usiku
 hawa wote walikuwa viongozi wa jamaa za walawi wakuu kama walioorodheshwa katika koo zao nao waliishi yerusalemu
ukoo wa sauli baba yake yaieli aliishi huko gibeoni
mkewe aliitwa maaka mwanawe mzaliwa wa kwanza aliitwa abdoni akafuatiwa na zuri kishi baali neri nadabu gedori ahio zekaria na miklothi
 miklothi akamzaa shimeamu
wao pia waliishi karibu na jamaa zao huko yerusalemu
 neri akamzaa kishi ki shi akamzaa sauli
sauli akamzaa yonathani malkishua abinadabu na esh baalia
 yonathani akamzaa merib baalib merib baali akamzaa mika
 wana wa mika walikuwa pithoni meleki tarea na ahazi
 ahazi akamzaa yara yara akawazaa alemethi azmawethi na zimri naye zimri akamzaa mosa
 mosa akamzaa binea binea akamzaa refaya refaya akamzaa eleasa naye eleasa akamzaa aseli
 aseli alikuwa na wana sita na haya ndiyo majina yao azrikamu bokeru ishmaeli shearia obadia na hanani hawa ndio waliokuwa wana wa aseli
jiua auli basi wafilisti wak apigana na israeli waisraeli wakawakimbia wengi wakauawa katika mlima gilboa
 wafilisti wakawafuatia kwa bidii sauli na wanawe wakawaua wanawe yonathani abinadabu na malkishua
 mapigano yakawa makali kumzunguka sauli na wakati wapiga mishale walipompata wakamjeruhi
sauli akamwambia mbeba silaha wake futa upanga wako unichome la sivyo hawa watu wasiotahiriwa watanifanya vibaya
lakini yule mbeba silaha wake akaogopa na hakuthubutu kufanya hivyo kwa hivyo sauli akachukua upanga wake akajichoma mwenyewe
 mbeba silaha wa ke alipoona a esh baali ndiye anayejulikana kwa jina la ishboshethi
b merib baali ndiye anayejulikana kwa jina la mefi boshethi sam 
 mambo ya nyakati kwamba sauli amekufa naye pia akauangukia upanga wake akafa
 kwa hiyo sauli na wanawe watatu wakafa pamoja na nyumba yake yote
waisraeli wote waliokuwa bondeni walipoona kwamba je shi limekimbia na kwamba sauli na wanawe wamekufa waliacha miji yao wakakimbia
nao wafilis ti wakaja na kukaa humo
kesho yake wafilisti walipokuja kuchukua nyara za hao waliouawa walimkuta sauli na wanawe wameanguka juu ya mlima gilboa
 wakamvua mavazi wakachukua kichwa chake pamoja na silaha zake wakawatuma wajumbe katika nchi yote ya wafilisti kutangaza habari hizi miongoni mwa sanamu zao na watu wao
 waliweka silaha zake katika hekalu la miungu yao wakatundika kichwa chake katika hekalu la dagoni
 wakazi wote wa yabesh gileadi waliposikia hayo yote wafilisti waliyomtendea sauli mashujaa wote wakaondoka wakautwaa mwili wa sau li na miili ya wanawe wakaileta yabeshi
wakaiz ika mifupa yao chini ya mti mkubwa huko yabeshi nao wakafunga kwa siku saba
 sauli alikufa kwa sababu hakuwa mwaminifu kwa bwana hakulishika neno la bwana hata akataka shauri kwa mwaguzi kwa ajili ya uongozi hakumwuliza bwana kwa hiyo bwana alimwua na ufalme akampa daudi mwana wa yese
daudi atiwa mafuta kuwa mfalme wa israeli israeli yote walimjia daudi kwa pamoja huko hebroni wakamwambia sisi ni nyama yako na damu yako
 wakati wote uliopita hata wakati sauli alipokuwa mfalme wewe ndiwe uliyeiongoza israeli vitani naye bwana mungu wako alikuambia wewe utawachunga watu wangu israeli na utakuwa mtawala wao
 wazee wote wa israeli walipokuwa wamewasili kwa mfalme daudi huko hebroni alifanya mapatano nao hu ko hebroni mbele za bwana nao wakamtia daudi mafuta awe mfalme wa israeli sawasawa na bwana alivyoahidi kupitia kwa samweli
daudi ashinda yerusalemu daudi na waisraeli wote wakaenda yerusalemu ndio yebusi
nao wayebusi ambao ndio waliokuwa wanaishi humo wakamwambia daudi wewe hutaingia humu
hata hivyo daudi akaiteka ngome ya sayuni mji wa daudi
 daudi alikuwa amesema ye yote aongozaye mashambulizi dhidi ya wayebusi atakuwa jemadari mk uu
yoabu mwana wa seruya akawa wa kwanza kukwea naye akawa mkuu
 daudi akafanya maskani yake kwenye ngome hivyo ukaitwa mji wa daudi
 akajenga mji pande zote kuanzia kwenye mito hadi kwenye ukuta kuzunguka wakati huo huo yoabu akajenga sehemu zingine zilizobaki za yerusalemu
 daudi akazidi kuwa na nguvu zaidi na zaidi kwa sababu bwana mwenye nguvu alikuwa pamoja naye
watu mashujaa wa daudi hawa ndio waliokuwa wakuu wa mashujaa wa daudi wao pamoja na israeli wote wakauimarisha ufalme wake ili kuenea katika nchi yote kama bwana alivyoahidi
 hii ndio orodha ya mashujaa wa daudi yashobeamu mhakmoni alikuwa mkuu wa maafisa yeye aliinua mkuki wake dhidi ya watu mia tatu ambao aliwaua katika pambano moja
 aliyefuata alikuwa eleazari mwana wa dodai mwahoni mmojawapo wa wale mashujaa watatu
 huyo alikuwa pamoja na daudi huko pas damimu wakati wafilisti walipokusanyika huko kwa ajili ya vita
huko kulikuwa na shamba lililokuwa limejaa shayiri vikosi vya israeli vika wakimbia wafilisti
 lakini eleazari na daudi wakasimama imara katikati ya lile shamba nao wakalishindania na wakawaua wafilisti
naye bwana akawapa ushindi mkubwa
 wakuu watatu miongoni mwa wale thelathini walimwendea daudi katika mwamba huko kwenye pango la adulamu wakati kikosi cha wafilisti kilikuwa kimepiga kambi kwenye bonde la warefai
 wakati ule daudi alikuwa katika ngome na askari walinzi wa wafilisti walikuwa katika mji wa bethlehemu
 daudi alitamani maji akasema laiti mtu angenipatia maji ya kunywa kutoka kisima kilichoko karibu na lango la be thlehemu kwa hivyo wale watatu wakapita katikati ya safu za wafilisti wakachota maji kutoka kwenye hicho kisima kilichoko nje ya lango la bethlehemu wakamletea daudi
lakini yeye akakataa kuyanywa badala ya kuyanywa akayamimina mbele za bwana
 akasema mungu apishie mbali kwamba nifanye hivi je kweli niinywe mambo ya nyakati damu ya watu hawa wa liohatarisha maisha yao kwa sababu walihatarisha maisha yao kuyaleta yale maji daudi hakukubali kuyanywa
huo ndio uliokuwa uj asiri wa wale mashujaa watatu
watu thelathini mashujaa wa daudi abishai nduguye yoabu alikuwa mkuu wa wale thelathini
aliinua mkuki wake dhidi ya watu mia tatu ambao aliwaua hivyo akawa maarufu kama wale watatu
 alitunukiwa heshima maradufu ya wale watatu akawa jemadari wao ingawa hakuhesabiwa miongoni mwao
 benaia mwana wa yehoyada alikuwa mpiganaji hodari kutoka kabseeli aliyefanya mambo makubwa ya ujasiri
aliwaua watu wawili mashujaa wa moabu
pia aliingia shimoni siku ya theluji na kumwua simba
 alimwua mmisri aliyekuwa na urefu kama dhiraa tanoa
ingawa mmisri alikuwa na mkuki kama mti wa mfumaji mkononi mwake benaia alimwendea na rungu
akamnyang anya mmisri mkuki wake na kumwua nao
 mambo kama hayo ya ujasiri ndiyo aliyoyafanya benaia mwana wa yehoyada yeye pia alik uwa maarufu kama wale mashujaa watatu
 yeye aliheshimiwa zaidi ya wale thelathini lakini hakuwekwa miongoni mwa wale watatu daudi akamweka kuwa kiongozi wa kundi la walinzi wake
 wale watu mashujaa walikuwa asaheli nduguye yoabu ehanani mwana wa dodo kutoka bethlehemu shamothi mharori helesi mpeloni ira mwana wa ikeshi kutoka tekoa abiezeri kutoka anathothi sibekai mhushathi ilai mwahohi maharai mnetofathi heledi mwana wa baana mnetofathi itai mwana wa ribai kutoka gibea ya benyamini benaya mpirathoni hurai kutoka mabonde ya gaashi abieli mwairibathi azmawethi mbaharumi eliahba mshaalboni wana wa hashemu mgiloni yonathani mwana wa shagee mharari a dhiraa tano ni sawa na mita 
 ahiamu mwana wa sakari mharari elifale mwana wa uri heferi mmekerathi ahia mpeloni hezro mkarmeli naarai mwana wa ezbai
 yoeli nduguye nathani mibhari mwana wa hagri seleki mwamoni naharai mbeorothi mbeba silaha wa yoabu mwana wa seruya ira na garebu uria mhiti zabadi mwana wa ahlai adina mwana wa shiza mreubeni ambaye alikuwa mkuu wa wareubeni ambaye alikuwa pamoja na watu thelathini
 hanani mwana wa maaka yoshafati mmithni uzia mwashterathi shama na yeieli wana wa hothamu mwaroeri yediaeli mwana wa shimri nduguye yoha mtizi elieli mmahawi yeribai na yoshavia wana wa elnaamu ithma mmoabu elieli obedi na yaasieli mmesobai
mashujaa waungana na daudi hawa ndio watu waliomjia daudi huko siklagi wakati alipokuwa amefukuzwa mbele ya sauli mwana wa kishi walikuwa miongoni mwa mashujaa waliomsaidia daudi vitani walikuwa na pinde na walikuwa na uwezo wa kupiga mishale au kutupa mawe kwa kombeo wakitumia mkono wa kushoto au wa kulia hawa walikuwa ndu gu zake sauli kutoka kabila la benyamini mkuu wao alikuwa ahiezeri na wa pili yoashi wote wana wa shemaa mgibeathi pia yezieli na peleti wana wa azmawethi beraka yehu wa anathothi na ishimaia mgibeoni shujaa miongoni mwa wale thelathini ambaye alikuwa kiongozi wa wale thelathini yeremia yahazieli yohanani yozabadi mgederathi eluzai yerimothi bealia shemaria shefatia mharufi elkana isshia azareli oezeri na yashobeamu wana wa wakora yoela na zebadia wana wa yerohamu kutoka gedori
 mambo ya nyakati baadhi ya wagadi wakajitenga na kujiunga na daudi katika ngome yake huko jangwani
walikuwa mashujaa hodar i waliokuwa tayari kwa vita na wenye uwezo wa kutumia ngao na mkuki
nyuso zao zilikuwa nyuso za simba na walikuwa na wepesi kama paa milimani
 ezeri alikuwa mkuu wao obadia alikuwa wa pili katika uongozi eliabu alikuwa wa tatu mishmana wa nne yeremia wa tano atai wa sita elieli wa saba yohanani wa nane elzabadi wa tisa yeremia wa kumi na makbanai wa kumi na moja
 hawa wagadi walikuwa majemadari
aliyekuwa wa mwisho kuliko wote aliweza kuongoza askari mia moja na aliyekuwa na uweza zaidi ya wote aliongoza elfu moja
 wao ndio walivuka mto yordani katika mwezi wa kwanza wakati ukiwa umefurika hadi kwenye kingo zake zote na kusababisha watu wote waliokuwa wanaishi kwenye mabonde kukimbilia mashariki na wengine magharibi
 wabenyamini wengine na baadhi ya watu kutoka yuda pia walikuja kwa daudi katika ngome yake
 daudi akatoka nje kuwalaki na akawaambia kama mmekuja kwangu kwa amani kunisaidia mimi niko tayari kuwaruhusu ninyi kuungana nami
lakini kama mmekuja ili kunisaliti kwa adui zangu wakati mimi mikono yangu haina hatia basi mungu wa baba zetu aone na awahukumu
 kisha roho akaja juu ya amasia mkuu wa wale thelathini akasema sisi tu watu wako ee daudi nasi tuko pamoja na wewe ee mwana wa yese ushindi naam ushindi uwe kwako pia ushindi kwa wale walio upande kwa kuwa mungu wako atakusaidia
kwa hiyo daudi akawapokea na kuwafanya viongozi wa vikosi vyake vya uvamizi
 baadhi ya watu kutoka kabila la manase wakajiunga na daudi wakati alipokwenda pamoja na wafilisti kupigana na sauli
daudi na watu wake hawakuwasaidia wafilisti kwa sababu baada ya ushauri watawala wao walimrudisha
wakasema itatugharimu vichwa vyetu kama daudi atatuasi na kurudi kwa sauli bwana wake
 daudi alipokwenda siklag hawa ndio watu wa kabila la manase waliojiunga naye adna yozabadi yediaeli mikaeli yozabadi elihu na silethai viongozi wa vikosi vya watu elfu moja katika kabila la manase
 walimsaidia daudi dhidi ya makundi ya uvamizi kwa kuwa wote walikuwa mashujaa hodari na walikuwa majemadari katika jeshi lake
 siku baada ya siku watu walikuja kumsaidia daudi mpaka akawa na jeshi kubwa kama jeshi la mungu
wengine waungana na daudi huko hebroni hawa ndio watu wali ojiandaa kwa ajili ya vita waliokuja kwa daudi huko hebroni ili kumtwalia ufalme kutoka kwa sauli kama bwana alivyokuwa amesema watu wa yuda wanaochukua ngao na mikuki walikuwa 
wote walikuwa tayari kwa vita
 watu wa simeoni mashujaa waliokuwa tayari kwa vita walikuwa watu wa lawi walikuwa pamoja na yehoyada kiongozi wa jamaa ya aroni pamoja na watu na sadoki kijana shujaa na hodari pamoja na maafisa kutoka katika jamaa yake watu wa benyamini ndugu zake sauli wa likuwa wengi wao walikuwa wameendelea kuwa waaminifu kwa sauli mpaka wakati huo watu wa efraimu mashujaa hodari watu waliokuwa maarufu katika koo zao
 watu wa nusu ya kabila la manase waliotajwa kwa majina ili waje kumweka daudi kuwa mfalme 
 watu wa isakari waliofahamu majira na kujua kile ambacho israeli inapasa kufanya walikuwa wakuu pamoja na jamaa zao wote chini ya uongozi wao watu wa zabuloni askari wenye uzoefu mkubwa walioandaliwa tayari kwa vita wakiwa na silaha za kila aina ili kumsaidia daudi kwa uaminifu thabiti walikuwa watu wa naftali maafisa pamoja na watu waliochukua ngao na mikuki watu wa dani walio tayari kwa vita watu wa asheri askari wenye uzoefu mkubwa waliondaliwa kwa ajili ya vita watu kutoka mashariki ya yordani watu wa mambo ya nyakati reubeni gadi na nusu ya kabila la manase wakiwa na kila aina ya silaha wote hawa walikuwa watu wapiganaji waliojitolea kutumika katika safu zao
walikuja hebroni wakiwa wameamua kikamilifu kumfanya daudi mfalme juu ya israeli yote
waisraeli wengine wote walikuwa pia na nia hiyo moja ya kumfanya daudi kuwa mfalme
 watu hawa wakakaa huko na daudi siku tatu wakila na kunywa kwa sababu jamaa zao zilikuwa zimewapatia mahitaji yao
 pia majirani zao hata wale walio mbali had isakari zabuloni na naftali walikuja wakiwaletea vyakula walivyovibeba kwa punda ngamia nyumbu na maksai
kulikuwepo na wingi wa unga maandazi ya tini maandazi ya zabibu kavu divai mafuta ng ombe na kondoo kwa maana kulikuwa na furaha katika israeli
kurudishwa kwa sanduku la agano daudi alishauriana na kila afisa wake majemadari wa maelfu na majemadari wa mamia
 ndipo akaliambia kusanyiko lote la israeli kama mkiona ni vema na kama ni mapenzi ya bwana mungu wetu tupeleke ujumbe kwa ndugu zetu engine walio mbali na walio karibu katika nchi yote ya israeli pia kwa makuhani na walawi wa lio pamoja nao katika miji yao na katika sehemu zao za malisho yao waje waungane na sisi
 sisi na tulirudishe sanduku la mungu wetu kwetu kwa maana hatukujali wakati wa utawala wa sauli
 kusanyiko lote likakubaliana kufanya hivyo kwa sababu ilionekana vema kwa watu wote
 basi daudi akawakusanya waisraeli wote kuanzia mto shihori ulioko misri hadi lebo hamathi ili kulileta sanduku la mungu kutoka kiriathi yearimu
 daudi akiwa pamoja na waisraeli wote wakaenda baada ya yuda kiriath yearimu kulipandisha sanduku la mungu bwana kutoka huko ambaye anaketi katika kiti chake cha enzi kilichoko kati ya makerubi sanduku ambalo linaitwa kwa jina lake
 wakalisafirisha sanduku la mungu kwa gari jipya lenye magurudumu mawili likikokotwa na maksai kutoka katika nyumba ya abinadabu uza na ahio wakiliongoza gari hilo
 daudi pamoja na waisraeli wote walikuwa wanasifu kwa nguvu zao zote mbele za mungu kwa nyimbo na kwa vinubi zeze matari matoazi na tarumbeta
 walipofika kwenye uwanja wa kupuria nafaka wa kidoni uz akaunyoosha mkono wake ili kulizuia anduku kwa sababu hao maksai walijikwaa
 hasira ya bwana ikawaka dhidi ya uza akampiga kwa sababu aliuweka mkono wake kwenye sanduku
kwa hiyo akafa pale mbele za mungu
 kisha daudi akakasirika kwa sababu ghadhabu ya bwana iliwaka dhidi ya uza mahali pale panaitwa peres uza hadi leo
 siku ile daudi ak amwogopa mungu nae akauliza
nitawezaje kulichukua sanduku la mungu kwangu hakulichukua hilo sanduku akae nalo katika mji wa daudi
badala yake akalipeleka nyumbani kwa obedi edomu mgiti
 sanduku la mungu likabaki pamoja na jamaa ya obedi edomu nyumbani kwake kwa miezi mitatu naye bwana akaibariki nyumba yake pamoja na kila kitu alichokuwa nacho
nyumba ya daudi na jamaa yake basi hiramu mfalme wa tiro akapeleka wajumbe kwa daudi wakiwa na magogo ya mierezi waashi na maseremala ili kumjengea jumba la kifalme
 naye daudi akatambua kwamba bwana amemthibitisha kuwa mfalme juu ya israeli na kwamba ufalme wake umetukuzwa kwa ajili ya watu wake israeli
 huko yerusalemu daudi akaoa wake wengine zaidi na akawa baba wa wana na binti wengi
 haya ndiyo majina ya watoto waliozaliwa kwake huk o shamua shobabu nathani solomoni ibhari elishua elpeleti noga nefegi yafia elishama beeliada na elifeleti
daudi awashinda wafilisti wakati wafilisti walip osikia kwamba daudi ametiwa mafuta kuwa mfalme katika israeli yote wakaondoka na jeshi lao lote ili kwenda kumsaka lakini daudi akapata habari naye akatoka ili kwenda kukabiliana nao
 basi wafilisti walikuwa wameingia na kushambulia bonde la warefai hivyo daudi akamwuliza mungu je niende na kuwashambulia hao wafilisti je utawatia mkononi mwangu bwana akamjibu nenda nitawatia mkononi mwako
 hivyo daudi pamoja na watu wake wakakwea mpaka baal perasimu akawashinda huko
akasema kama maji yafurikayo mungu amewafurikia adui zangu kwa kutumia mkono wangu kwa hiyo mahali pale pakaitwa baal perasimu
 wafilisti walikuwa wameacha mambo ya nyakati miungu yao huko daudi akaamuru iteketezwe kwa moto
 kwa mara nyingine tena wafilisti wakavamia lile bonde hivyo daudi akamwuliza mungu tena naye mungu akamjibu usiwapandie moja kwa moja bali wazungukie na uwashambulie kutoka mbele ya hiyo miti ya miforosadi
 mara usikiapo sauti ya kwenda juu ya hiyo miti ya miforosadi hapo ndipo utoke upigane vita kwa sababu hiyo itaonyesha kwamba mungu amekutangulia ili kupiga jeshi la wafilisti
 kwa hiyo daudi akafanya sawasawa na alivyoagizwa na mungu wakalipiga jeshi la wafilisti kuanzia gibeoni hadi gezeri
 hivyo umaarufu wa daudi ukaenea katika kila nchi naye bwana akayafanya mataifa yote kumwogopa daudi
sanduku la agano laletwa yerusalemu baada ya daudi kujijengea nyumba zake katika mji wa daudi akatengeneza sehemu kwa ajili ya sanduku la mungu kisha akasimamisha hema kwa ajili yake
 kisha daudi akasema hakuna mtu ye yote isipokuwa walawi peke yao anayeruhusiwa kubeba sanduku la mung u kwa sababu bwana aliwachagua kulibeba anduku la bwana na kuhudumu mbele zake milele
 daudi akawakusanya israeli wote huko yerusalemu ili kulipandisha sanduku la bwana na kulileta hadi kwenye sehemu aliyokuwa ametengeneza kwa ajili yake
 kisha daudi akawakusanya pamoja wazao wa aroni na walawi kutoka wazao wa kohathi urieli kiongozi na ndugu zake kutoka wazao wa merari asaia kiongozi na ndugu zake 
 kutoka wazao wa gershonia yoeli kiongozi na ndugu zake 
 kutoka wazao wa elisafani shemaia kiongozi na ndugu zake 
 kutoka wazao wa hebroni elieli kiongozi na ndugu zake kutoka wazao wa uzieli aminadabu kiongozi na ndugu zake 
 kisha daudi akawaita sadoki na abiathari makuhani pamoja na wala wi urieli asaia yoeli shemaia elieli na aminadabu akawaambia ninyi ndio viongozi wa jamaa za a gershoni ni namna nyingine ya kutaja gershomu
walawi
ninyi pamoja na walawi wenzenu inawapasa mjitakase na kulipandisha sanduku la bwana mungu wa israeli hadi mahali ambapo nimetengeneza kwa ajili yake
 ilikuwa ni kwa sababu ninyi walawi hamkulipandisha safari ya kwanza hata ikasababisha bwana mungu wetu kuwaka hasira dhidi yetu
hatukumwuliza jinsi ya kufanya ili tupate kulileta jinsi alivyoagiza
 kwa hiyo makuhani pamoja na walawi wakajitakasa ili kulipandisha sanduku la bwana mungu wa israeli
 nao walawi wakalichukua sanduku la mungu mabegani mwao wakitumia mipiko kama vile mose alivyoamuru sawasawa na neno la bwana
 daudi akawaambia viongozi wa walawi kuwaweka ndugu zao waimbaji ili waimbe nyimbo za shangwe wakiwa na vyombo vya uimbaji zeze vinubi na matoazi
 basi walawi wakawaweka hemani mwana wa yoeli kutoka miongoni mwa ndugu zake asafu mwana wa berekia kutoka miongoni mwa ndugu zao wamerari ethani mwana wa kushaia hawa walichaguliwa kuwa wasaidizi wao zekaria yaazieli shemiramoth yahieli uni eliabu benaia maas eya mtittua elifelehu mikneia pamoja na mabawabu obed edomu na yeieli b
 waimbaji hemani asafu na ethani walichaguliwa kupiga matoazi ya shaba zekaria azieli shemiramothi yehieli uni eliabu maaseya na benaia walikuwa wapiga zeze kufuatana na sauti ya alamothic na matithia elifelehu miknei a obed edomu yeieli na azazia walikuwa wapiga vinubi wakiongozwa kwa kufuat sauti ya sheminithid
 kenania kiongozi wa walawi alikuwa msimamizi wa uimbaji huu ndio uliokuwa wajibu wake kwa sababu alikuwa stadi katika hilo
 berekia na elkana walikuwa mabawabu kwa ajili ya sanduku la mungu
 shebania yoshafati nethaneli amasai zekaria benaia na eliezeri makuhani walikuwa wapiga tarumbeta mbele ya sand uku la bwana
obed edomu na yehiya wa liwekwa pia kuwa mabawabu wa sanduku
 basi daudi pamoja na wazee wa israeli na majemadari wa vikosi vya elfu wakaenda ili kulipandisha sanduku la agano la bwana b yeieli tafsiri nyingine za kiebrania septuagint pia mst
 zina yeieli na azazia
c alamothi huenda ni aina ya uimbaji
d shiminithi huenda ni aina ya uimbaji
 mambo ya nyakati kutoka katika nyumba ya obed edomu kwa shangwe
 kwa sababu mungu alikuwa amewasaidia walawi waliokuwa wanalichukua sanduku la agano la bw ana mafahali saba na kondoo waume saba walitolewa dhabihu
 basi daudi alikuwa amevaa joho la kitani safi kama walivyokuwa wamevaa walawi wote waliokuwa wanalichukua lile sa nduku waimbaji nao walivaa vivyo hivyo pamoja na kenania aliyekuwa anaongoza nyimbo za waimbaji
daudi alivaa pia kisibau cha kitani safi
 hivyo israeli wote wakalipandisha sanduku la agano la bwana kwa shangwe wakipiga pembe za kondoo waume tarumbeta matoazi wakipiga zeze na vinubi
 wakati sanduku la agano la bwana lilipokuwa linaingia katika mji wa daudi mikali binti sauli akachungulia dirishani
alipomwona mfalme daudi akicheza na kusifu akamdharau moyoni mwake
sanduku lawekwa ndani ya hema wakaleta sanduku la mungu na kuliweka ndani ya hema ambalo daudi alikuwa amelisimamisha kwa ajili hiyo wakatoa sadaka za kuteketezwa na sadaka za amani mbele za mungu
 baada ya daudi kutoa hizo sadaka za kuteketezwa na hizo sadaka za amani akawabariki watu katika jina la bwana
 kisha akamgawia kila mwisraeli mwanaume na mwanamke mkate maandazi ya tende na maandazi ya zabibu kavu
 akawaweka pia baadhi ya walawi ili wahudumu mbele ya sanduku la bwana kufanya maombi kumshukuru na kumsifu bwana mungu wa israeli asafu ndiye aliyekuwa mkuu wao akisaidiwa na zekaria yeieli shemiramothi yehi eli matithia eliabu benaia obed edomu na yehieli
hawa ndio ambao wangepiga zeze na vinubi asafu angelipiga matoazi nao benaia na yahazieli makuhani ndio ambao angelipiga tarumbeta mara kwa mara mbele ya sanduku la agano la mungu
zaburi ya daudi ya shukrani siku ile kitu cha kw anza daudi alichofanya ni kumkabidhi asafu na wenzake zaburi hii ya shukrani kwa bwana mshukuruni bwana li itieni jina lake wajulisheni mataifa yale aliyoyatenda
 mwimbieni yeye mwimbieni yeye sifa waambieni matendo yake yote ya ajabu
 utukufu kwa jina lake takatifu mioyo ya wale wamtafutao bwana na ifurahi
 mtafuteni bwana na nguvu zake utafuteni uso wake siku zote
 kumbuka matendo ya ajabu aliyoyafanya miujiza yake na hukumu alizozitamka
 ee wazao wa israeli mtumishi wake ee wana wa yakobo wateule wake
 yeye ndiye bwana mungu wetu hukumu zake zimo duniani pote
 hulikumbuka agano lake milele neno ambalo aliamuru kwa vizazi elfu agano alilolifanya na abrahamu kiapo alichomwapia isaki
 alilithibitisha kwa ya kobo kama amri kwa israeli kama agano la milele wewe nitakupa nchi ya kanaani kama sehemu utakayoirithi
 walipokuwa wachache kwa idadi wachache sana na wageni ndani yake walitangatanga kutoka taifa moja hadi jingine kutoka ufalme mmoja hadi mwingine
 hakuruhusu mtu ye yote awaonee kwa ajili yao aliwakemea wafalme akisema msiwaguse masiyaa wangu msiwadhuru manabii wangu
 mwimbieni bwana dunia yote
tangazeni wokovu wake siku baada ya siku
 tangazeni utukufu wake katikati ya mataifa matendo yake ya ajabu miongoni mwa mataifa yote
 kwa kuwa bwana ni mkuu mwenye kustahili kusifiwa kuliko wote yeye ni wa kuogopwa kuliko miungu yote
 kwa maana miungu yote ya mataifa ni sanamu lakini bwana aliziumba mbingu
 fahari na enzi viko mbele yake nguvu na utukufu vimo patakatifu pake
 mpeni bwana enyi jamaa za mataifa mpeni bwana utukufu na nguvu
 mpeni bwana utukuf unaostahili jina lake leteni sadaka na mje katika nyua zake
mwabuduni bwana katika uzuri wa utakatifu wake a masiya hapa ina maana watiwa mafuta
po pote neno masiya lilipotajwa maana yake aliyetiwa mafuta
 mambo ya nyakati dunia yote na itetemeke mbele zake
ulimwengu ameuweka imara hauwezi kusogezwa
 mbingu na zishangilie nchi na ifurahi katikati ya mataifa semeni bwana anatawala
 bahari na ivume na vyote vilivyomo ndani yake
mashamba na yashangilie na vyote vilivyomo ndani yake
 kisha miti yote ya msituni itaimba kwa furaha vitaimba mbele za bwana kwa maana anakuja kuihukumu dunia mshukuruni bwana kwa kuwa ni mwema upendo wake wadumu milele
 ee bwana mungu wetu utuokoe utukusanye tena kutoka kwa mataifa ili tuweze kulishukuru jina lako takatifu na kujisifu katika sifa zako
 atukuzwe bwana mungu wa israeli tangu milele na hata milele
watu wote na waseme amen msifuni bwana
 daudi akamwacha asafu na wenzake mbele ya sanduku la agano la bwana ili wahudumu humo mara kwa mara kulingana na mahitaji ya kila siku
 pia akamwacha obed edomu pamoja na wenzake sitini na wanane wahudumu pamoja nao
obed edomu mwana wa yeduthuni na pia hosa walikuwa mabawabu wa lango
 daudi akamwacha sadoki kuhani pamoja na makuhani wenzake mb ele ya hema ya ibada ya bwana katika mahali pa juu pa kuabudia huko gibeoni ili kutoa sadaka za kuteketezwa kwa bwana kwenye madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa mara kwa mara asubuhi na jioni sawasawa na kila kitu kilichoandikwa katika sheria ya bwana am bayo alikuwa amempa israeli
 waliohudumu pamoja nao walikuwa hemani yeduthuni na wale wote waliochaguliwa na kutajwa kwa jina kumpa bwana shukrani kwa maana fadhili zake zadumu milele
 hemani na yeduthuni walikuwa na wajibu wa kupiga tarumbeta matoazi na kutumia vyombo vingine kwa ajili ya nyimbo za sifa kwa mungu
wana wa yeduthuni waliwekwa langoni
 kisha watu wote wakaondoka kila mmoja akarudi nyumbani kwake naye daudi akarudi nyumbani kuibariki jamaa yake
ahadi ya mungu kwa daudi baada ya daudi kukaa kwa utulivu katika jumba lake la kifalm e akamwambia nabii nathani hebu tazama mimi ninakaa kwenye nyumba nzuri iliyojengwa kwa mierezi wakati sanduku la agano la bwana liko ndani ya hema
 nathani akamjibu daudi lo lote ulilo nalo moyoni mwako litende kwa sababu mungu yuko pamoja na wewe
 usiku ule neno la mungu likamjia nathani kusema nenda ukamwambie mtumishi wangu daudi hili ndilo asemalo bwana wewe hutanijengea mimi nyumba ili nikae humo
 mimi sijakaa ndani ya nyumba tangu siku ile niliyowatoa israel misri mpaka leo
nimehama kutoka hema moja hadi jingine na kutoka mahali pamoja hadi pengine
 je po pote nilipokwenda pamoja na waisraeli wote wakati wo wote nilimwambia kiongozi ye yote niliyemwagiza kuwachunga watu wangu kwa nini hujanijengea nyumba ya mierezi sasa basi mwambie mtumishi wangu daudi hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu nilikuchukua machungani na kutoka kuandama ko ndoo ili uwatawale watu wangu israeli
 nimekuwa pamoja nawe po pote ulipokwenda nami nimewakatilia mbali adui zako wote mbele yako
basi nitalifanya jina lako kuwa kama majina ya watu wengine wakuu sana wa dunia
 nami nitawapatia watu wangu israeli mahali na nitawapa il wawe na mahali pao wenyewe pa kuishi na wasisumbuliwe tena
watu waovu hawatawaonea tena kama walivyofanya hapo mwanzo na ambavyo wamefanya siku zote tangu nilipowachagua viongozi kwa ajili ya watu wangu israel
pia nitawatiisha adui zenu wote
pamoja na hayo ninakuambia kwamba bwana atakujengea nyumba wakati wako utakapokuwa umekwisha nawe ukawa umekwenda kukaa na baba zako nitamwinua mzao wako aingie mahali pako kama mfalme mmoja wa wana wako mwenyewe nami nitauf anya imara ufalme wake
 yeye ndiye atakayejenga nyumba kwa ajili yangu nami nitakifanya imara kiti mambo ya nyakati cha ufalme wake milele
 mimi nitakuwa baba yake naye atakuwa mwanangu
kamwe sitaondoa upendo wangu kwake kama nilivyouondoa kwa yeye aliyekutangulia
 nitamweka juu ya nyumba yangu na ufalme wangu milele kiti chake cha enzi nitakifanya imara milele
 nathani akamwarifu daudi maneno yote ya maono haya
maombi ya daudi ndipo mfalme daudi akaingia ndani akaketi mbele za bwana akasema mimi ni nani ee bwana mungu na jamaa yangu ni nini hata unitendee haya yote kama vile haya hayakutosha machoni pako ee mungu umesema pia kuhusu siku zijazo za nyumba ya mtumishi wako
umeniangalia kama mtu aliyetukuka kuliko watu wote ee bwana mungu
 daudi aweza kukuambia nini zaidi kuhusu kumheshimu mtumishi wako kwa maana wewe unamjua mtumishi wako ee bwana mungu
kwa jili ya mtumishi wako tena sawasawa na mapenzi yako umefanya hili jambo kubwa sana na kujulisha ahadi hizi zote zilizo kubwa sana
 hakuna aliye kama wewe ee bwana mungu wala hakuna mungu ila wewe kama vile tulivyosikia kwa masikio yetu wenyewe
 naye ni nani aliye kama watu wako israeli taifa moja duniani ambalo mungu wake alitoka kwenda kulikomboa kwa ajili yake mwenyewe na kujifanyia jina kwa ajili yake mwenyewe wa kufanya maajabu makubwa ya kutisha kwa kuwafukuza mataifa mbele ya watu wako uliowakomboa kutoka misri uliwafanya watu wako israeli kuwa watu wako wewe mwenyewe milele nawe ee bwana mungu umekuwa mungu wao
 sasa basi bwana ahadi uliyoweka kuhusu mtumishi wako na nyumba yake na uithibitishe milele
fanya kama ulivyoahidi ili ithibitike na jina lako litakuwa kuu milele
kisha watu watasema bwana mungu mwenye nguvu mungu aliye juu ya isr aeli ndiye mungu wa israeli nayo nyumba ya mtumishi wako daudi itafanywa imara mbele zako
 wewe mungu wangu umemfunulia mtumishi wako daudi kwamba utamjengea yeye nyumba
hivyo mtumishi wako amekuwa na ujasiri wa kukuomba maombi haya
 ee bwana wewe ndiye mungu umemwahidi mtumishi wako mambo haya mazuri
 basi imekupendeza kuibariki nyumba ya mtumishi wako ili ipate kudumu milele machoni pako kwa ajili yako ee bwana umeibariki nayo itabarikiwa milele
ushindi wa daudi pp sa baada ya muda daudi akawashinda wafilisti na kuwatiisha akautwaa gathi pamoja na vijiji vinavyouzunguka kutoka katika utawala wa wafilisti
 daudi akawashinda pia wamoabu wakawa watumishi wake nao wakawa wanamletea ushuru
zaidi ya hayo daudi akapigana na hadadezeri mfalme wa soba hadi hamathi wakati alipokwenda kuimarisha utawala wake katika mto eufrati
 daudi akateka magari ya vita miongoni mwa magari yake waendesha hayo magari ya kukokotwa na farasi na askari wa miguu 
daudi akakata mishipa ya miguu ya nyuma ya farasi wote wakokotao magari ila akabakiza mia moja
 waaramu wa dameski walipokuja kumsaidia hadadezeri mfalme wa soba daudi akawashambulia na kuwaua miongoni mwao
 kisha daudi akaweka askari walinzi katika ufalme wa waaramu huko dameski
basi waaramu wakawa watumishi wa daudi wakawa wanamletea ushuru
bwana akampa daudi ushindi kila ahali alipokwenda
 daudi akatwaa zile ngao za dhahabu zilizochukuliwa na maafisa wa hadadezeri akazileta yerusalemu
 kutoka mji wa tibhathi na mji wa kuni iliyokuwa miji ya hadadezeri daudi akachuk ua pia shaba nyingi sana ambayo solomoni aliitumia kutengenezea ile bahari ya shaba zile nguzo na vifaa mbalimbali vya shaba
 tou mfalme wa hamathi aliposikia kwamba daudi amelishinda jeshi lote la hadadezeri mfalme wa soba akamtuma mwanawe hadoramu kwa mfalme daudi ili kumsalimu na kumpongeza kwa ushindi wake juu ya mfalme hadadezeri vitani kwa kuwa alikuwa amepigana vita mara nyingi na tou
hadoramu akamletea daudi vifaa mbalimbal vya dhahabu fedha na mambo ya nyakati shaba
 mfalme daudi akaviweka vifaa hivi wakfu kwa bwana kama vile alivyokuwa amefanya kwa fedha na dhahabu aliyokuwa ameitwaa katika mataifa yote haya edomu na moabu waamoni wafilisti na waamaleki
 abishai mwana wa seruya akawaua waedomu katika bonde la chumvi
 akaweka askari walinzi huko edomu nao waedomu wote wakawa watumishi wa daudi
bwana akampa daudi ushindi kila mahali alipokwenda
maafisa wa daudi daudi akatawala katika israeli yote akitenda lililo haki na lililo sawa kwa watu wake wote
 yoabu mwana wa seruya alikuwa mkuu wa jeshi yehoshafati mwana wa ahiludi alikuwa mtunza kumbukumbu sadoki mwana wa ahitubu na ahimeleki mwana wa abiathari walikuwa makuhani shavsha alikuwa mwandishi naye benaia mwana wa yehoyada alisimamia wakerethi na wapelethi nao wana wa daudi walikuwa maafisa wakuu katika utumishi wa mfalme
vita dhidi ya waamoni baada ya muda nahashi mfalme wa waamoni akafa mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
 daudi akawaza nitamtendea mema hanuni mwana wa nahashi kwa sababu baba yake alinitendea mema
hivyo daudi akatuma wajumbe ili kumfariji hanuni kwa ajili ya kifo cha baba yake
watu wa daudi walipofika kwa ha nuni katika nchi ya waamoni ili kumfariji wakuu wa waamoni wakamwambia hanuni hivi unadhani daudi anamheshimu baba yako kwa kuwatuma wajumbe kukufariji je hawa watu hawakuja kuipeleleza na kuidadisi nchi ili waishinde kwa hiyo hanuni akawakamata wale watu wa daudi akawanyoa ndevu akakata nguo zao katikati kwenye matako akawaondoa waende zao
 mtu mmoja alipofika na kumpasha daudi habari za watu hawa akawatuma wajumbe wengine kuwalaki kwa sababu waliaibishwa sana
mfalme akasema kaeni huko yeriko mpaka ndevu zenu ziote ndipo mrudi
 waamoni walipogundua kwamba wamekuwa harufu mbaya puani mwa daudi hanuni na waamoni waka tuma talanta elfu moja za fedha ili kukodisha magari ya vita pamoja na waendeshaji wa hayo magari ya kukokotwa na farasi kutoka aramu naharaimub aram maaka na soba
 walikodisha magari ya vita yakiwa na waendeshaji wake pamoja na mfalme wa maaka na vikosi vyake walikuja na kupiga kambi karibu na medeba waamoni nao walikusanyika toka miji yao wakatoka ili kupigana vita
 daudi aliposikia juu ya haya akamtuma yoabu na jeshi lote la wapiganaji
 waamoni wakatoka wakajipanga tayari kwa vita katika ingilio la mji wao wa kati ambapo wale wafalme wengine waliokuja nao walijipanga kwa vita uwanjani
 yoabu akaona kwamba jeshi limejipanga mbele yake na nyuma yake kwa hiyo akachagua baadhi ya vikosi bora katika israeli na kuvipanga dhidi ya waaramu
 akawaweka wale wanajeshi wengine wa liobaki chini ya amri ya abishai ndugu yake nao wakapangwa ili wakabiliane na waamoni
 yoabu akasema kama waamoni watanizidi nguvu basi itakupasa wewe unisaidie lakini kama waamoni watakuzidi nguvu basi mimi nitakusaidia
 uwe hodari na tupigane kwa ujasir kwa ajili ya watu wetu na miji ya mungu wetu
bwana atafanya lile lililo jema machoni pake
 kisha yoabu na vikosi vilivyokuwa pamoja naye wakasonga mbele kupigana na waaramu nao waaramu wakakimbia
 waamoni walipoona waaramu anakimbia nao pia wakakimbia mbele ya nduguye abishai na kuingia ndani ya mji
hivyo yoabu akarudi yerusalemu
 baada ya waaramu kuona kwamba wamefukuzwa na israeli wakapeleka wajumbe na kuwataka waaramu engine kutoka ng ambo ya mto eufrati wakiongozwa na shofaki jemadari wa jeshi la hadadezeri
 daudi alipoelezwa haya akawakusanya israeli wote na kuvuka yordani alisonga mbele dhidi yao na akajipanga kuwakabili
daudi akapanga vita ili kupigana na waaramu nao wakapigana dhidi yake
 lakini walikimbia mbele ya israeli daudi akawaua waendesha magari na askari wao wa miguu 
pia akamwua shofaki jemadari wa jeshi lao
a talanta elfu moja za fedha ni sawa na tani 
b aram naharaimu hapa ina maana ya mesopotamia
 mambo ya nyakati raia wa hadadezeri walipoona kuwa wameshindwa na israeli wakafanya mapatano ya amani na daudi wakawa watumishi wake
hivyo waaramu hawakukubali waamoni kuwasaidia tena
kutekwa kwa raba mwanzoni mwa mwaka mpya wakati ambapo wafalme hutoka kwenda vitani yoabu aliliongoza jeshi
aliangamiza nchi ya waamoni akaenda raba na kuuzunguka huo mji kwa jeshi lakini daudi alibaki yerusalemu
yoabu akaushambulia raba na kuuacha ukiwa magofu
 daudi akachukua taji kuto ka kwenye kichwa cha mfalme wao uzito wake ulikuwa talanta mojaa ya dhahabu na ilizungushiwa vito vya thamani
ikawekwa juu ya kichwa cha daudi
alichukua kiasi kikubwa cha nyara kutoka katika mji huo na akawatoa watu waliokuwa humo akawaweka wafanye kazi kwa misumeno sululu za chuma na mashoka
daudi akafanya hivi kwa miji yote ya waamoni
kisha daudi na je shi lake lote wakarudi yerusalemu
vita na wafilisti baada ya muda kulitokea vita dhidi ya wafilisti huko gezeri
wakati huo sibekai mhushathi akamwua sipai aliyekuwa mmoja wa wazao wa warefai b nao wafilisti wakashindwa
katika vita vingine na wafilisti elhanani mwana wa yairi alimwua lahmi nduguye goliathi mgiti ambaye mpini wa mkuki wake ulikuwa kama mti wa mfumaji
katika vita vingine ena vilivyopiganwa huko gathi kulikuweko na mtu mmoja mkubwa mwenye vidole sita katika kila mkono na vidole sita katika kila mguu jumla ishirini na vinne
yeye alikuwa pia mzao wa mrefai
 alipowadhihaki israeli yonathani mwana wa shimea nduguye daudi akamwua
hawa walikuwa ndio wazao wa mrefai huko gathi nao walianguka kwa mkono wa daudi na watu wake
daudi ahesabu wapiganaji shetani akainuka dhidi ya israeli na kumshawishi daudi ahesabu watu wa israeli
 kwa hiyo daudi akamwambia yoabu na majemadari wa jeshi nendeni mkawahesabu waisraeli kuanzia beer sheba mpaka dani
kisha nileteeni taarifa ili kwamba niweze kufahamu wako wangapi
a talanta moja ya dhahabu ni sawa na kilo 
b warefai hawa ndio majitu
 yoabu akajibu bwan na aongeze jeshi lake mara mia na zaidi
mfalme bwana wangu kwani hawa wote si raia wa bwana wangu kwa nini bwana wangu unataka mambo ya nyakati kufanya hivi kwa nini kuleta hatia juu ya israeli hata hivyo neno la mfalme likawa na nguvu juu ya yoabu kwa hiyo yoabu akaondoka na kuzunguka israeli yote kisha akarudi yerusalemu
 yoabu akampa daudi jumla ya idadi ya watu wanaoweza kupigana
katika israeli kulikuwa na watu ambao wangeweza kutumia upanga na katika yuda watu 
 lakini yoabu hakuwahesabu walawi na wabenyamini kwa sababu alichukizwa sana na amri ya mfalme
 amri hii ilikuwa mbaya machoni pa mungu pia hivyo akaiadhibu israeli
 kisha daudi akamwambia mungu nimetenda dhambi kubwa kwa kufanya hivi
sasa ninakusihi ondoa hatia ya mtumishi wako
nimefanya jambo la kipumbavu sana
bwana akamwambia gadi mwonaji wa daudi nenda ukamwambie daudi hili ndilo asemalo bwana ninakupa kuchagua kati ya mambo matatu
chagua mojawapo ili nipate kulitenda dhidi yako
 kwa hiyo gadi akamwendea daudi akamwambia hili nd ilo bwana asemalo chagua miaka mitatu ya njaa au miezi mitatu ya kushindwa na adui zako ukipatwa na upanga wao au siku tatu za upanga wa bwana yaani siku za tauni katika nc hi na malaika wa bwana akiangamiza kila mahali katika israeli
sasa basi amua jinsi nitakavyomjibu yeye aliyenituma
 daudi akamwambia gadi ninayo mahangaiko makubwa
mimi na nianguke mikononi mwa bwana kwa sababu rehema zake ni kuu mno lakini usiniache niangukie mikononi mwa wanadamu
 basi bwana akapeleka tauni juu ya israeli watu wa israeli wakafa
 mungu akapeleka malaika kuangamiza yerusalemu
lakini malaika alipokuwa akifanya hivyo bwana akaona na akahuzunika kwa sababu ya maafa akamwambia yule malaika aliyekuwa anaangamiza watu yatosha sasa rudisha mkono wako
wakati huu huyu malaika wa bwana alikuwa amesimam katika uwanja wa kupuria nafaka wa araunaa myebusi
 daudi akayainua macho yake akamwona huyo malaika wa bwana akiwa amesimama katikati ya mbingu na dunia naye ameunyosha upanga wake juu ya yerusalemu tayari a arauna ni jina lingine ambalo ni ornani kwa kiebrania
kuangamiza
kisha daudi na wazee waliokuwa wamevaa nguo za gunia wakaanguka kifudifudi
 daudi akamwambia mungu je si mimi ndiye niliyeamuru watu wahesabiwe mimi ndiye niliyetenda dhambi na ku kosa
hawa ni kondoo tu
kwani wao wamekosa nini ee bwana mungu wangu mkono wako na uwe juu yangu mimi na jamaa yangu lakini usiache tauni hii iendelee juu ya watu wako
 kisha malaika wa bwana akamwamuru gadi amwambie daudi apande na kumjengea bwana madhabahu katika uwanja wa kupuria nafaka wa arauna myebusi
 kwa hiyo daudi akakwea akalitii lile neno ambalo gadi alikuwa amelisema katika jina la bwana
 wakati arauna alipokuwa anapura ngano akageuka akamwona yule malaika
wanawe wanne waliokuwa pamoja naye wakajificha yeye akaendelea kupura ngano kisha daudi akakaribia arauna alipotazama na kumwona akaondoka kwenye uwanja wa kupuria nafaka akamsujudia daudi akainamisha uso wake mpaka chini
 daudi akamwambia nipatie huu uwanja wako wa kupuria nafaka ili niweze kujenga madhabahu ya bwana tauni ipate kukomeshwa katika watu
niuzie kwa bei yake kamili
 arauna akamwambia daudi uchukue huo uwanja
mfalme bw ana wangu na afanye lolote analopenda
tazama nitatoa maksai kwa ajili ya sadaka za kuteke tezwa vifaa vya kupuria kuwa kuni pamoja na ngano kwa ajili ya dhabihu ya nafaka
natoa hivi vyote
 lakini mfalme daudi akamjibu arauna la hasha lakini ninasisitiza kwamba nitalipa bei yake kamili
sitachukuwa kilicho chako kwa ajili ya bwana au kutoa sadaka ya kuteketezwa ambayo hainigharimu chochote
 basi daudi akamlipa arauna shekeli za dhahabu mia sitaa kwa ajili ya ule uwanja
 kisha daudi akamj engea bwana madhabahu mahali hapo na kumtolea sadaka za kutekezwa na sadaka za amani
akamwita bwana naye bwana akajibu maombi yake kwa moto toka mbinguni juu ya madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa
 kisha bwana akanena na yule malaika naye akarudisha upanga wake katika ala yake
 wakati huo daudi al ipoona kwamba bwana amemjibu kule kwenye uwanja wa kupuria nafaka wa arauna myebus i akatoa dhabihu a shekeli mia sita za dhahabu ni sawa na kilo 
mambo ya nyakati huko
 maskani ya bwana ambayo mose aliitengeneza kule jangwani pamoja na madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa kwa wakati huo vilikuwa viko mahali pa juu pa kuabudu huko gibeoni
 lakini daudi hakuthubutu kuisogelea ili kumwuliza mungu kwa sababu aliuogopa upanga wa yule malaika wa bwana
kisha daudi akasema nyumba ya bwana mungu itakuwa mahali hapa pia pamoja na madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa kwa ajili ya israeli
maandalizi kwa ajili ya hekalu kwa hiyo daudi akatoa amri wakusanyike wageni wote waliokuwa anaishi israeli kutoka miongoni mwao akaweka waashi ili kuchonga mawe kwa ajili ya kujenga nyumba ya mungu
 akatoa chuma tele ili kutengenezea misumari kwa ajili ya mafungo ya malango ya nyumba na shaba tele isiyopimika
 pia akatoa magogo ya mierezi yasiyohesabika kwa kuwa wasidoni na watiro walikuwa wamemletea daudi idadi kubwa ya mierezi
 daudi akasema mwanangu solomoni bado ni mdogo wa umri na hana uzoefu nyumba itakayojengwa kwa ajili ya bwana inatakiwa iwe yenye uzur mwingi na sifa na fahari mbele ya mataifa yote
kwa hiyo nitaifanyia matayarisho
daudi akafanya matayarisho makubwa kabla ya kifo chake
 kisha akamwita mwanae solomoni akamwagiza kujenga nyumba kwa ajili ya bwana mungu wa israeli
 daudi akamwambia solomoni mwanangu nilikuwa na jambo hili ndani ya moyo wangu kujenga nyumba kwa ajili ya jina la bwana mungu wangu
 lakini neno hili la bwana likanijia kusema wewe umemwaga damu nyingi na kupigana vita vingi
wewe hutajenga nyumba kwa ajili ya jina langu kwa sababu umemwaga damu nyingi juu ya nchi machoni pangu
 lakini utakuwa na mwana ambaye atakuwa mtu wa amani na utulivu nami nita mpa utulivu mbele ya adui zake wote pande zote
jina lake ataitwa solomoni nami nitawapa israeli amani na utulivu wakati wa utawala wake
 yeye ndiye atakayejenga nyumba kwa ajili ya jina langu
yeye at akuwa mwanangu nami nitakuwa baba yake
nami nitakifanya imara kiti chake cha enzi cha utawala wake katika israeli milele
 sasa mwanangu bwana awe pamoja nawe nawe uwe na mafa nikio upate kuijenga nyumba ya bwana mungu wako kama alivyosema utafanya
 bwana na akupe busara na ufahamu wakati atakapokuweka juu ya israeli ili uweze kuishika sheria ya bwana mungu wako
 ndipo utakapofanikiwa ikiwa utakuwa na bidii kutii amri na sheria bwana alizompa mose kwa ajil ya israeli
uwe hodari na ushujaa
usiogope wala usishuke moyo
 nimejitaabisha sana ili kupata mahitaji kwa ajili ya hekalu la bwana talanta a za dhahabu talanta b za fedha na kiasi kisichopimika cha shaba na chuma pia mbao na mawe
nawe waweza kuviongeza
 unao wafanyakazi wengi wachonga mawe waashi na maseremala pamoja na watu walio na ustadi katika kila kazi wa kufua dhahabu fedha shaba na chuma mafundi wasiohesabika
sasa basi anza kazi hii naye bwana awe pamoja nawe
 kisha daudi akawaam uru viongozi wote wa israeli wamsaidie mwanawe solomoni
 akawaambia je bw ana mungu wenu si yuko pamoja na ninyi pia si amewapa raha pande zote kwa maana am ewatia wenyeji wa nchi mikononi mwangu nayo nchi iko chini ya bwana na watu wake
 sasa itoeni mioyo yenu na nafsi zenu katika kumtafuta bwana mungu wenu
anzeni kujenga maskani ya bwana mungu ili mwez kulileta sanduku la agano la bwana na vyombo vitakatifu vya mungu katika hekalu litakalojengwa kwa ajili ya jina la bwana
jamaa za walawi na utendaji wao daudi alipokuwa mzee aliyeshiba siku akamfanya solomoni mwanawe kuwa mfalme juu ya israeli
 pia akawakusanya pamoja viongozi wote wa israeli pamoja na makuhani na walawi
 walawi waliokuwa na umri wa miaka thelathini au zaidi walihesabiwa nayo hesabu ya wanaume ilikuwa 
 daudi akasema miongoni mwa hawa watasimamia kazi ya hekalu la bwana na watakuwa maafisa na waamuzi
 watakuwa mabawabu na wengine watamsifu bwana kwa ala za uimbaji nilizotoa kwa ajili ya kusudi hilo
a talanta za dhahabu ni sawa na tani 
b talanta za fedha ni sawa na tani 
 mambo ya nyakati daudi akawagawa walawi katika makundi kufuatana na wana wa lawi gershon kohathi na merari
wagershoni wana wa wagershoni walikuwa wawili ladani na shimei
 wana wa ladani walikuwa watatu yehieli mkuu wao zethamu na yoeli
 wana wa shimei walikuwa watatu shelomothia hazieli na harani
hawa watatu walikuwa viongozi wa jamaa za ladani
 nao wana wa shimei walikuwa wanne yahathi zizab yeushi na beria
 yahathi alikuwa mkuu wao na ziza wa pili lakini yeushi na beria hawakuwa na wana wengi kwa hiyo walihesabiwa kama jamaa moja wakapewa wajibu kwa pamoja
wakohathi wana wa kohathi walikuwa wanne amramu ishari hebroni na uzieli
 wana wa amramu walikuwa aroni na mose
aroni waliwekwa wakfu yeye na wazao wake milele wawe wakiweka wakfu vile vitu ambavyo ni vitakatifu mno kutoa dhabihu mbele za bwana kuhudumu mbele zake na kutamka baraka katika jina la bwana milele
 wana wa mose mtu wa mungu walihesabiwa kama sehemu ya kabila la lawi
 wana wa mose walikuwa gershomu na eliezeri
 wazao wa gershomu shubaeli alikuwa mkuu wao wazao wa eliezeri eliezeri alikuwa na mwana mmoja tu rehabia naye alikuwa mkuu wao
lakini wana wa rehabia walikuwa wengi sana wana wa ishari shelomithi alikuwa mkuu wao
 wana wa hebroni walikuwa wanne yeria alikuwa mkuu wao wa pili amaria wa tatu yahazieli na wa nne yekameamu
 wana wa uzieli walikuwa wawili mika mkuu wao na ishia wa pili
a shelomothi ndiye shelomithi
b ziza ndiye tafsiri nyingine zinamwita zina
wamerari wana wa merari walikuwa mahli na mushi
wana wa mahli walikuwa eliazari na kishi
 eliazari akafa bila kuwa na wana
alikuwa na binti tu
binamu zao wana wa kishi wakawaoa
 wana wa mushi walikuwa watatu mahli ederi na yeremothi hawa walikuwa wazao wa lawi kwa jamaa zao wakuu wa jamaa kama walivyoandikwa kwa majina yao na kuhesabiwa kila mmoja yaani wenye uwezo wa kufanya kazi kuanzia miaka ishirini au zaidi waliohudumu katika hekalu la bwana
 kwa maana daudi alikuwa amesema kwa vile bwana mungu wa israeli amewapa watu wake raha na amekuja kuishi yerusalemu milele walawi hawahitaji tena kubeba masikani ya bwana wala chombo chochote cha utumishi wake
 kulingana na maagizo ya mwisho ya daudi walawi waliohesabiwa ni wale wa kuanzia umri miaka au zaidi
 wajibu wa walawi ulikuwa kuwasaidia wazao wa aroni kuhudumu katika hekalu la bwana kuwa wasimamizi wa nyua vyumba vya pembeni kutakasa vyombo vitakatifu na utendaji mwingine wowote katika nyumba ya mungu
 walikuwa wasimamizi wa mikate iliyowekwa mezani unga kwa ajili ya sadaka za nafaka mikate isiyotiwa chachu uokaji na uchanganyaji pamoja na vipimo vyote vya wingi na ukubwa
 pia ulikuwa wa jibu wao kila asubuhi kumshukuru na kumsifu bwana
iliwapasa pia kufanya hivyo jioni na wakati wowote sadaka za kute ketezwa zilipotolewa kwa bwana siku za sabato na kwenye sikukuu za mwezi mwandamo na katika sikukuu nyingine zilizoamuriwa
iliwapasa kuhudumu mbele za bwana mara kwa mara kwa idadi maalum na kwa namna waliyokuwa wamepewa maelekezo
 hivyo walawi wakafanya wajibu wao katika hema la mkutano katika mahali patakatifu chini ya uongozi wa ndugu zao wazao wa aroni kwa ajili ya utumishi katika hekalu la bwana
migawanyo ya makuhani hii ndiyo migawanyo ya wana wa aroni aroni alikuwa na wana wanne nadabu mambo ya nyakati abihu eleazari na ithamari
 nadabu na abihu walikufa kabla ya baba yao nao hawakuwa na wana kwa hiyo ndugu zao eleazari na ithamari wakahudumu kama makuhani
 akisaidiwa na sadoki mwana wa eleazari na ahimeleki mwana wa ithamari daudi al iwapanga wazao wa aroni katika migawanyo kufuatana na wajibu wa huduma zao
 idadi kubwa ya viongozi walipatikana miongoni mwa wazao wa eleazari kuliko miongoni mwa wazao wa ithamari nao waligawanywa kwa uwiano viongozi kumi na sita wa jamaa kutoka wazao wa eleazari na viongozi wanane wa jamaa kutoka uzao wa ithamari
 waliwagawanya bila upendeleo kwa kupiga kura kwa kuwa kulikuwa na maafisa wa mahali patakatifu na maafisa wa mungu miongoni mwa wazao wa eleazari na ithamari
 mwandishi shemeia mwana wa nethaneli mlawi aliorodhesha majina yao mbele ya mfalme daudi na maafisa kuhani sadoki ahimeleki mwana wa abia thari na viongozi wa jamaa za makuhani na za walawi jamaa moja ikitoka upande wa eleazari na nyingine upande wa ithamari
 kura ya kwanza ilimwangukia yehoiaribu ya pili yedaia ya tatu harimu ya nne seorimu ya tano malkiya ya sita miyamini ya saba hakosi ya nane abiya ya tisa yeshua ya kumi shekania ya kumi na moja eliashibu ya kumi na mbili yakimu ya kumi na tatu hupa ya kumi na nne yeshebeabu ya kumi na tano bilga ya kumi na sita imeri ya kumi na saba hezeri ya kumi na nane hapisesi ya kumi na tisa pethahia ya ishirini yehezkeli ya ishirini na moja yakini ya ishirini na mbili gamuli ya ishirini na tatu delaia ya ishirini na nne maazia
huu ulikuwa ndio utaratibu wao uliokubalika wa kuhudum walipoingia katika hekalu la bwana kulingana na masharti waliyoelekezwa na aroni baba yao kama bwana mungu wa israeli alivyokuwa amemwamuru
walawi waliobaki kuhusu wazao waliobaki wa lawi kutoka kwa wana wa amramu alikuwa shubaeli kutoka kwa wana wa shubaeli alikuwa yedeia
 kwa wa rehabia kutoka kwa wanawe ishia alikuwa wa kwanza
 kutoka kwa waishari shelomithi kutoka kwa wana wa shelomothi alikuwa yahathi
 wana wa hebroni yeria alikuwa mkuu amaria wa pili yahazieli wa tatu na yekameamu wa nne
 mwana wa uzieli alikuwa mika kutoka kwa wana wa mika shamiri ndugu yake mika alikuwa ishia kutoka kwa wana wa ishia ni zekaria
 wana wa merari walikuwa mahli na mushi
mwana wa yaazia alikuwa beno
 wana wa merari kutoka kwa yaazia beno shohamu zakuri na ibri
 kutoka kwa mahli al ikuwa eleazari ambaye hakuwa na wana
 kutoka kwa kishi mwana wa kishi alikuwa yerameeli
 nao wana wa mushi walikuwa mahli ederi na yeremothi
hawa walikuwa walawi kulingana na jamaa zao
pia walipiga kura kama vile ndugu zao wazao wa aroni walivyofanya mbele ya mfalme daudi sadoki ahimeleki na mbele ya viongozi wa jamaa ya makuhani na ya walawi
jamaa za ndugu wakubwa zilitendewa sawasawa na zile za ndugu wadogo
waimbaji daudi pamoja na ma jemadari wa jeshi wakawatenga baadhi ya wana wa asafu wana wa hemani na wana wa yeduthuni kwa ajili ya huduma ya kutoa unabii wakitumia vinubi zeze na matoazi
hii ndiyo orodha ya watu waliofanya huduma hii
 mambo ya nyakati kutoka kwa wana wa asafu walikuwa zakuri yosefu nethania na asarela
wana wa asafu walikuwa ch ini ya usimamizi wa asafu ambaye alitoa unabii chini ya usimamizi wa mfalme
 wana wa yeduthuni walikuwa sita gedalia seri yeshaya shimei hashabia na matithia nao walikuwa chini ya usimamizi wa baba yao yeduthuni wao walikuwa wakitoa unabii wakitumia vinubi wakimshukuru na kumtukuza bwana
 wana wa hemani walikuwa bukia matania uzieli shubaeli na yerimothi hanania hanani eliatha gidalti na romanti ezeri yoshbekasha malothi hothiri na mahaziothi
 wote hawa walikuwa wana wa hemani mwonaji wa mfalme
aliwapata wana hawa kutokana na ahadi ya mungu ili kumwinua
mungu alimpa hemani wana kumi na wanne na binti watatu
 hawa wanaume wote walikuwa chini ya usimamizi wa baba yao kwa ajili ya uimbaji katika hekalu la bwana wakitumia matoazi zeze na vinubi kwa ajili ya hudu ma katika nyumba ya mungu
asafu yeduthuni na hemani walikuwa chini ya usimamizi wa mfalme
 pamoja na ndugu zao wote walikuwa wamefundis hwa na kuwa stadi wa uimbaji kwa bwana
idadi yao ilikuwa 
 vijana kwa wazee waalimu kwa wanafunzi wote walipanga kazi zao kwa kupiga kura
 kura ya kwanza ambayo ilikuwa kwa ajili ya asafu ilimwangukia yosefu wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya pili ikamwangukia gedalia yeye na wanawe pamoja na jamaa zake jumla yao kumi na wawili
 ya tatu ikamwangukia zakuri wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya nne ikamwangukia isria wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili a isri jina jingine ni seri
 ya tano ikamwangukia nethania wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya sita ikamwangukia bukia wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya saba ikamwangukia yesarelab wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili b yesarela jina jingine ni asarela
mambo ya nyakati ya nane ikamwangukia yeshaia wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya tisa ikamwangukia matania wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya kumi ikamwangukia shimei wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya kumi na moja ikamwangukia azarelic wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya kumi na mbili ikamwangukia hashabia wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya kumi na tatu ikamwangukia shubaeli wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya kumi na nne ikamwangukia matithia wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya kumi na tano ikamwangukia yeremothi wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili
 ya kumi na sita ikamwangukia hanania wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya kumi na saba ikamwangukia yoshbekasha wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya kumi na nane ikamwangukia hanani wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya kumi na tisa ikamwangukia malothi wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya ishirini ikamwangukia eliatha wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya ishirini na moja ikamwangukia hothiri wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya ishirini na mbili ikamwangukia gidalti wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili ya ishirini na tatu ikamwangukia mahaziothi wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili c azareli jina jingine ni uzieli
ya ishirini na nne ikamwangukia romanti ezeri wanawe na jamaa zake jumla yao kumi na wawili
mabawabu hii ndiyo migawanyo ya mabawabu kutoka kwa wakorahi alikuwa meshelemia mwana wa kore mmoja wa wana wa asafu
 meshelemia alikuwa na wana wafuatao zekaria mzaliwa wa kwanza yadiaeli wa pili zebadia wa tatu yathnieli wa nne elamu wa tano yehohanani wa sita na eliehoenai wa saba
 obedi edomu naye alikuwa na wana wafuatao shemaia mzaliwa wa kwanza yehozabadi wa pili yoa wa tatu sakari wa nne nethaneli wa tano amieli wa sita isakari wa saba na peulethai wa nane
kwa kuwa mungu alikuwa amembariki obed edomu
 mwanawe shemaia pia alikuwa na wana waliokuwa viongozi katika jamaa ya baba yao kwa sababu walikuwa watu wenye uwezo mkubwa
 wana wa shemaia ni othni refaeli obedi na elizabadi jamaa zake elihu na semakia walikuwa pia watu wenye uwezo
 hawa wote walikuwa wazao wa obed edomu wao na wana wao na jamaa zao walikuwa watu wenye uwezo pamoja na nguvu za kufanya kazi
wazao wa obed edomu jumla yao walikuwa sitini na wawili
 meshelemia alikuwa na wana na jamaa zake waliokuwa watu wenye uwezo jumla yao watu kumi na wanane
 hosa mmerari alikuwa na wana wafuatao shimri alikuwa mkuu wao baba yake alikuwa amemweka yeye kuwa mkuu mambo ya nyakati ijapokuwa hakuwa mzaliwa wa kwanza hilkia wa pili tabalia wa tatu na zekaria wa nne
wana na jamaa za hosa jumla yao walikuwa watu kumi na watatu
 hii migawanyo ya mabawabu kupitia wakuu wao walikuwa na zamu za kuhudumu hekaluni mwa bwana kama jamaa zao walivyokuwa nazo
 kura zilipigwa kwa kila lango kufuatana na jamaa zao wakubwa kwa wadogo
 kura ya lango la mashariki ilimwangukia shelemiaa
kisha wakapiga kura kwa zekaria mwanawe aliyekuwa mshauri mwenye hekima nayo kura ya lango la kaskazini ikamwangukia
 kura ya lango la kusini ikamwungukia obed edomu nayo kura ya maghala ikawaangukia wanawe
 kura za lango la magharibi na lango la shalekethi kwenye barabara ya juu zikawaangukia shupimu na hosa
zamu za walinzi ziligawanywa kwa usawa
 kulikuwa na walawi sita kila siku upande wa mashariki wanne upande wa kaskazini wanne upande wa kusini na wawili wawili kwa mara moja kwenye ghala
 kuhusu ukumbi kuelekea magharibi kulikuwa na wanne barabarani na wawili kwenye ukumbi wenyewe
 hii ndiyo iliyokuwa migawanyo ya wana wa kora na wana wa merari
watunza hazina na maafisa wengine katika walawi ahiya alikuwa mwangalizi wa hazina za nyumba ya mungu na mwangalizi wa hazina za vitu vilivyowekwa wakfu
 wazao wa ladani ambao walikuwa wagerishoni kupitia lad ani na ambao walikuwa viongozi wa jamaa za ladani mgerishoni walikuwa yehieli wana wa yehieli wana wa zethamu na wa nduguye yoeli wao walikuwa waangalizi wa hazina za hekalu la bwana
 kutoka kwa wana wa amramu wana wa ishari wana wa hebroni na wana wa uzieli shebueli mzao wa wagerishoni mwana wa mose alikuwa afisa mwangalizi wa hazina
jamaa zake kutoka kwa eliezeri walikuwa rehabia mwanawe yeshaia mwanawe oramu mwanawe zikri wanawe na shelomithi wanawe
 shelomithi na jamaa zake walikuwa waangalizi wa hazina zote za vitu vile vilivyowekwa wakfu na mfalme daudi kwa viongozi wa jamaa a shelemia huyu ndiye meshelemia
aliokuwa majemadar wa maelfu na majemadari wa mamia na kwa maafisa wengine wa jeshi
 baadhi ya nyara zilizotekwa vitani waliziweka wakfu kwa ajili ya ukarabati wa hekalu la bwana
 kila kitu kilichokuwa kimewekwa wakfu na samweli mwonaji na sauli mwana wa kishi abneri mwana wa neri na yoabu mwana wa seruya pamoja na vitu vingine vyote vilivyokuwa vimewekwa wakfu vilikuwa chini ya uangalizi wa shelom ithi na jamaa zake
 kutoka kwa wana wa ishari kenani na wanawe walipewa kazi nje ya hekalu kama maafisa na waamuzi juu ya israeli
 kutoka kwa wana wa hebroni hashabia na jamaa zake watu wenye uwezo waliwajibika katika israeli magharibi ya yordani kwa ajili ya kazi zote za bwana na utumishi wa mfalme kuhusu wana wa hebroni yeria alikuwa mkuu wao kufuatana na orodha ya jamaa yao
katika mwaka wa arobaini wa utawal wa daudi uchunguzi ulifanyika katika kumbukumbu nao watu wenye uwezo miongoni mwa wana wa hebroni wakapatikana huko yazeri katika gileadi
 yeria alikuwa na jamaa ya watu waliokuwa watu wenye uwezo na viongozi wa jamaa mfalme daudi akawaweka kuangalia wareubeni wagadi na nusu ya kabila manase kuhusu kila jambo lililomhusu mungu na shughuli za mfalme
vikosi vya jeshi hii ndiyo orodha ya wa tu wa waisraeli viongozi wa jamaa majemadari wa maelfu majemadari wa mamia na maafisa wao waliomtumikia mfalme kw lo lote lile lililohusu vikosi vya jeshi vile vilivyokuwa zamu mwezi baada ya mwezi katika mwaka mzima
kila kikosi kimoja kilikuwa na watu 
 msimamizi wa kikosi cha kwanza kwa mwezi wa kwanza alikuwa yeshobeamu mwana wa zabdieli
kulikuw na watu katika kikosi chake
 yeye alikuwa mzao wa peresi na mkuu wa maafisa wote wa jeshi kwa mwezi wa kwanza
 msimamizi wa kikosi kwa mwezi wa pili alikuwa dodau mhohi miklothi ndiye aliyekuwa kiongozi wa kikosi chake
kikosi chake kilikuwa na watu 
 jemadari wa kikosi cha tatu kwa mwezi wa mambo ya nyakati tatu alikuwa benaiya mwana wa yehoyada kuhani
yeye ndiye aliyekuwa mkuu wa kikosi chake kilikuwa na watu 
 huyu ndiye yule benaiya aliyekuwa shujaa miongoni mwa wale thel athini na ndiye aliyekuwa juu yao hao thelathini
mwanawe amizabadi ndiye aliyekuwa mkuu katika kikosi chake
 jemadari wa nne kwa mwezi wa nne alikuwa asaheli nduguye yoabu mwanawe zebadia ndiye aliyeingia mahali pake kwenye uongozi
kikosi chake kilikuwa na watu 
 jemadari wa kikosi cha tano kwa mwezi wa tano alikuwa shamhuthi mwizrahi kikosi chake kilikuwa na watu 
 jemadari wa kikosi cha sita kwa mwezi wa sita alikuwa ira mwana wa ikeshi mtekoi
kikosi chake kilikuwa na watu 
 jemadari wa kikosi cha saba kwa mwezi wa saba alikuwa helesi mpeloni mwefraimu
kikosi chake kilikuwa na watu 
 jemadari wa nane kwa mwezi wa nane alikuwa sibeksi mhushathi wa wazera
kikosi chake kilikuwa na watu 
 jemadari wa tisa kwa mwezi wa tisa alikuwa abiezeri mwanathothi wa wabenyamini
kikosi chake kilikuwa na watu 
 jemadari wa kumi kwa mwezi wa kumi alikuwa maharai mnetofathi wa wazera
kikosi chake kilikuwa na watu 
 jemadari wa kumi na moja kwa mwezi wa kumi na moja alikuwa benaia mpirathoni mwefraimu
kikosi chake kilikuwa na watu 
 jemadari wa kumi na mbili kwa mwezi wa kumi na mbili alikuw heldai mnetofathi kutoka jamaa ya othnieli
kikosi chake kilikuwa na watu 
maafisa wa makabila maafisa waliokuwa wanaoongoza makabila ya israeli walikuwa kwa wareubeni eliezeri mwana wa zikri kwa wasimeoni shefatia mwana wa maaka kwa walawi hashabia mwana wa kemueli kwa aroni sadoki kwa yuda elihu nduguye daudi kwa waisakari omri mwana wa mikaeli kwa wazabuloni ishmaia mwana wa obadia kwa wanaftali yerimothi mwana wa azrieli kwa waefraimu hoshea mwana wa azazia kwa nusu ya kabila la manase yoeli mwana wa pedaya kwa nusu nyingine ya kabila la manase huko gileadi ido mwana wa zekaria kwa wabenyamini yaasieli mwana wa abneri kwa wadani azareli mwana wa yerohamu
hao ndio waliokuwa maafisa wa kabila la israeli
 daudi hakuwahesabu wale watu waliokuwa chini ya miaka ishirini kwa sababu mungu alikuwa ameahidi kuwafanya israeli kuwa wengi kama nyota za angani
 yoabu mwana wa seruya alianza kuwahesabu watu lakini hakumaliza
kwa sababu ya kuwahesabu watu hasira ya mungu iliwaka juu ya israeli nayo hiyo hesabu yao haikuingizwa katika kitabu cha kumbukumbu za mfalme daudi
wasimamizi wa mali za mfalme azmavethi mwana wa adieli ndiye aliyekuwa msimamizi wa hazina za kifalme
msimamizi wa hazina katika mashamba miji vijiji na kwenye ngome alikuwa yonathani mwana wa uzia
 ezri mwana wa kelubu alikuwa msimamizi wa wafanya kazi waliokuwa wanalima katika mashamba
 shimei mramathi alikuwa msimamizi wa mashamba ya mizabibu
zabdi mshifmi alikuwa msimamizi wa zabibu utengenezaj na uhifadhi wa divai katika mapipa makubwa
 baal hanani mgederi ndiye aliyekuwa mwangalizi wa mashamba ya mfalme ya mizeituni na mikuyu katika tambarare za vilima vya magharibi
yoashi alikuwa msimamizi wa ghala za mafuta ya zeituni
 shitrai msharoni alikuwa msimamizi wa makundi ya ng ombe waliolisha huko sharoni
shafati mwana wa adlai alikuwa msimamizi wa yale makundi ya ng ombe yaliyolisha makondeni
 obili mwishimaeli alikuwa msimamizi wa ngamia
yehdeya mmeronothi alikuwa msimamizi wa punda
 yazizi mhagri alikuwa msimamizi wa makundi ya kondoo na mbuzi
mambo ya nyakati hawa wote ndio waliokuwa maafisa wasimamizi wa mali alizokuwa nazo mfalme daudi yonathani mjomba wa daudi alikuwa mshauri mtu mwenye ufahamu mkubwa na mwandishi
yehieli mwana wa hakmoni alikuwa akiwahudumia wana wa mfalme
 ahithoefeli alikuwa mshauri wa mfalme
hushai mwarki alikuwa rafiki wa mfalme
 baada ya ahithofeli yehoyada mwana wa benaia aliingia mahali pake kama mshauri wa mfalme pamoja na abiathari
yoabu alikuwa ndiye jemadari wa majeshi ya mfalme
maand daudi akawaita maafisa wote wa israeli wakusanyike huko yerusalemu yaani maafisa walio juu ya makabila majemadari wa vikosi katika utumishi wa mfalme majemadari wa maelfu na majemadari wa mamia maafisa wanaosimamia mali zote na mifugo ya mfalme na wanawe wakiwemo maafisa wa jumba la kifalme mashujaa na maaskari wote walio hodari
alizi ya daudi ya kujenga hekalu mfalme daudi akainuka na kusema nisikilizeni ndugu zangu nanyi watu wangu
nilikuwa na nia ya kujenga nyumba ili iwe mahali pa kukaa sanduku la agano la bwana kwa ajili ya kuwa maha li pa kuwekea miguu ya mungu wetu nami nikafanya maandalizi ya kuijenga
 lakini mungu akaniambia wewe hutajenga nyumba kwa jina langu kwa sababu wewe umepigana vita na umemwanga damu
hata hivyo bwana mungu wa israeli alinichagua mimi kutoka jamaa yangu yote niwe mfalme juu ya israeli milele
alimchagua yuda kuwa kiongozi na kutoka katika nyumba ya yuda akaichagua jamaa yangu na kutoka katika wana wa baba yangu ikampendeza kunifanya niwe mfalme juu ya israeli yote
 miongoni mwa wanangu wote naye bwana amenipa wengi amemchagua solomoni mwanangu ili kukikalia kiti cha enzi cha ufalme wa bwana juu ya israeli
 aliniambia solomoni mwanao ndiye atakayejenga nyumba yangu na nyua zangu kwa maana nimemchagua yeye kuwa mwanangu nami nitakuwa baba yake
 nitaufanya imara ufalme wake milele kama akiendelea kuzishika amri zangu na sheria zangu kama afanyavyo hivi leo
hivyo basi ninawaagiza mbele za israeli yote na kusanyiko hili la bwana naye mungu wetu akiwa anasikia iwen na bidii kuzifuata amri za bwana mungu wenu ili mpate kumiliki nchi hii nzuri na kuwaachia wana wenu kuwa urithi milele
nawe solomoni mwanangu mjue mungu wa baba yako ukamtumikie kwa kujitoa kwa moyo wote na kwa nia ya kumkubali kwa maana bwana huuchunguza kila moyo na kujua kila kusudi la kila fikira
ukimtafuta ataonekana kwako bali ka ma ukimwacha yeye atakukataa wewe milele
 angalia basi kwa maana bwana amekuchagua wewe ili ujenge hekalu kuwa mahali patakatifu
uwe hodari ukafanye kazi hiyo
 ndipo daudi akampa mwanawe kielelezo kwa ajili ya ukumbi wa hekalu nyumba zake vyumba vyake vya hazina ghorofa zake vyumba vyake vya ndani na mahali pa kufanyia upatanisho
 akampa vielelezo vya yote ambavyo roho alikuwa ameweka moyoni mwake kwa ajili ya kumb za hekalu la bwana na vyumba vyote vinavyolizunguka kwa ajili ya hazina za hekalu la mungu na kwa hazina za vitu vilivyowekwa wakfu
 mfalme pia akampa solomoni maelekezo kwa ajili ya migawanyo ya huduma za makuhani na walawi pia kwa ajili ya kazi zote za huduma katika hekalu la bwana akampa pia maelezo kuhusu vifaa vyote vya kutumika katika huduma ya hekalu
 akamwagizia uzito wa dhahabu kwa ajili ya vitu vyote vya dhahabu vya kutumika katika huduma mbalimbali uzito wa fedha kwa ajili ya vitu vyote vya fedha vya kutumika katika huduma mbalimbali
 uzito wa dhahabu kwa ajili ya vinara vya dhahabu na taa zake kukiwa na uzito kwa ajili ya kila kinara na taa zake pamoja na uzito wa fedha kwa ajili ya kila kinara cha fedha na taa zake kulingana na matumizi ya kila kinara uzito wa dhahabu kwa ajili ya meza ya mikate iliyow ekwa wakfu uzito wa fedha kwa ajili ya meza ya fedha uzito wa dhahabu safi kwa ajili ya nyuma mabakuli ya kunyunyizia na vikombe masinia uzito wa dhahabu kwa ajili ya kila bakuli la dhahabu uzito wa fedha kwa ajili ya kila bakuli la fedha na uzito wa dhahabu safi kwa ajili ya madhabahu ya kufukizia uvumba
pi alimpa kielelezo kwa ajili ya gari yaani wa le makerubi wa dhahabu waliokunjua mbawa zake na kuweka kivuli juu ya sanduku la agano la bwana
 daudi akasema hii yote ninayo kwa maandishi kutoka mkononi mwa bwana ulio mambo ya nyakati juu yangu naye amenipa ufahamu kwa ajili ya habari zote za kielelezo hiki
 daudi pia akamwambia solomoni mwanawe uwe hodari na moyo mkuu ukafanye kazi hii
usiogope wala usifadhaike kwa maana bwana aliy mungu mungu wangu yu pamoja nawe
hatakuacha wala hatakupungukia mpaka kazi hi yote kwa ajili ya utumishi wa hekalu la bwana itakapokamilika
 migawanyo ya makuhani na walawi iko tayari kwa ajili ya kazi yote katika hekalu la mungu naye kila mtu mwenye moyo wa kupenda mwenye ustadi katika aina yo yote ya ufundi atakusaidia katika kazi yote
maafisa na watu wote watatii kila agizo lako matoke ndipo mfalme daudi akaliambia kusanyiko lote mwanangu solomoni yeye ambaye mungu amemchagua ni kijana mdogo na asiye na uzoefu
kazi hii ni kubwa kwa sababu hekalu hili la fahari si kwa ajili ya mwanadamu bali ni kwa ajili ya bwana
 kwa uwezo wangu wote nimeto kwa ajili ya hekalu la mungu wangu dhahabu kwa kazi za dhahabu fedha kwa ajili ya fedha shaba kwa kazi za shaba chuma kw kazi za chuma na miti kwa kazi za miti vivyo hivyo vito vya shohamu kwa ajili ya ku tia kwenye vijalizo almasi mawe ya rangi mb alimbali aina zote za mawe ya thamani marimari yote haya kwa wingi mno
 zaidi ya hayo kwa kujitolea kwangu kwa ajili ya hekalu la mungu wangu sasa ninatoa hazina zangu mwenyewe za dhahabu na fedha kwa ajili ya hakalu la mungu wangu kwa uwezo na zaidi ya uwezo wangu nimetoa kwa ajili ya hekalu hili takatifu talanta o kwa ajili ya ujenzi wa hekalu za dhahabu dhahabu ya ofiri na talanta b za fedha safi iliyosafishwa kwa ajili ya kufunika kuta za hekalu kwa kazi ya dhahabu na kazi ya fedha na kwa kazi yote itakayofanywa na mafundi
basi ni nani anayependa kujitoa kwa bwana leo ndipo viongozi wa ja maa maafisa wa kabila za israeli majemadari wa maelfu na majemadari wa mamia pamoja na maafisa waliokuwa wasimamizi wa kazi za mfalme wakatoa kwa hiari yao
a talanta za dhahabu ni sawa na tani 
b talanta za fedha ni sawa na tani 
 wakatoa kwa ajili ya ka zi ya hekalu la mungu talanta c na darkoni d za dhahabu talanta e za fedha talanta f za shaba na talanta g za chuma
 kila mmoja aliyekuwa na vito vya thamani akavitoa katika hazina ya hekalu la bwana chini ya uangalizi wa yehieli mgerishoni
 watu wakafurahi kwa sababu ya itikio la hiari la viongozi wao kwa kuwa walikuwa wametoa kwa hiari na kwa moyo wote kwa bwana
mfalme daudi pia akafurahi sana
maombi ya daudi daudi akamhimidi bwana mbele ya kusanyiko lote akisema uhimidiwe wewe ee bwana mungu wa israeli baba yetu tangu milele hata milele
 ukuu na uweza ni vyako ee bwana utukufu na enzi na uzuri kwa kuwa kila kilichoko mbinguni na duniani ni chako wewe
ee bwana ufalme ni wako umetukuzwa kuwa mkuu juu ya yote
 utajiri na heshima vyatoka kwako wewe ndiwe utawalaye vitu vyote
mikononi mwako kuna nguvu na uweza kuinua na kuwapa wote nguvu sasa mungu wetu tunakushukuru na kulisifu jina lako tukufu
 lakini mimi ni nani nao watu wangu ni nani hata tuweze kukutolea kwa ukarimu namna hii vitu vyote vyatoka kwako nasi tumekutolea tu vile vitokavyo mkononi mwako
 sisi ni wageni na wapitaji machoni pako kama walivyokuwa baba zetu wote
siku zetu duniani ni kama kivuli bila tumaini
 ee bwana mungu wetu kwa wingi wote huu ambao tumekutolea kwa kujenga hekalu kwa ajili ya jina lako takatifu vimetoka mkononi mwako navyo vyote ni mali yako
 ninajua mungu wangu kwamba wewe huujaribu moyo na unapendezwa na unyoofu
vitu hivi vyote nimetoa kwa hiari na kwa moyo c talanta za dhahabu ni sawa na tani 
d darkoni za dhahabu ni sawa na kilo 
e talanta za fedha ni sawa na tani 
f talanta za shaba ni sawa na tani 
g talanta za chuma ni sawa na tani 
 mambo ya nyakati mnyofu
nami sasa nimeona kwa furaha jinsi watu wako walioko hapa kwa hiari yao walivyokutolea wewe
 ee bwana mungu wa baba zetu abrahamu isaki na israeli weka shauku hii ndani ya mioyo ya watu wako daima na uifanye mioyo yao iwe na uaminifu kwako
 nawe umpe mwanangu solomoni kujitolea kwako kwa moyo wote li kuzishika amri zako masharti yako maagizo yako na kufanya kila kitu ili kujenga hekalu hili la fahari ambalo kwa ajili yake nimetoa ndipo daudi akaliambia kusanyiko lote mhimidini bwana mungu wenu
hivyo wote wakamhimidi bwana mungu wa baba zao wakasujudu na kuanguka kifudifudi mbele za bwana na mfalme
solomoni akubalika kuwa mfalme siku ya pili yake wakamtolea bwana dhabihu na sadaka za kuteketezwa mafahali kondoo waume na wanakondoo waume pamoja na sadaka za kinywaji na sadaka nyingine nyingi sana kwa ajili ya israeli
 wakala na kunywa kwa furaha kubwa mbele za bwana siku ile
wakamtawaza solomoni mwana wa daudi mara ya pili kuwa mfalme wakamtia mafuta kwa ajili ya bwana ili awe mf alme na sadoki kuwa kuhani
 solomoni akaketi kwenye kiti cha enzi cha bwana kama mfalme mahali pa daudi baba yake
akafanikiwa sana na israeli wote wakamtii
 maafisa wote na mashujaa pamoja na wana wote wa daudi wakaahidi kumtii mfalme solomoni
 bwana akamtukuza sana solomoni mbele ya israeli wote na kumvika fahari ya kifalme ambayo hakuna mfalme ye yote wa israeli kabla yake aliwahi kuwa nayo
muhtasari wa utawala wa daudi daudi mwana wa yese alikuwa mfalme wa israeli yote
 alitawala israeli kwa miaka arobaini yaani miaka saba huko hebroni na miaka thelathini na mitatu huko yerusalemu
 akafa akiwa mzee mwenye umri mwema akiwa ameshiba siku utajiri na heshima
naye solomoni mwanaye akaingia mahali pake kama mfalme
 kuhusu matukio ya utawala wa mfalme daudi kuanzia mwanzo hadi mwisho yameandikwa katika kumbukumbu za mwonaji samweli katika kumbukumbu za nabii nathani na katika kumbukumbu za gadi mwonaji pamoja na habari zote za utawala wake nguvu zake na matukio yaliyompata yeye israeli na falme za nchi nyingine zote
 mambo ya nyakati utangulizi mambo ya nyakati kinaendelea kuzu ngumza historia ya ukoo wa kifa lme wa daudi
sura kinaelezea kujengwa kwa hekalu wakati wa utawal wa mfalme solomoni
sura ya kinaelezea historia ya ufalme wa kusini wa yuda mpaka kufikia kuharibiwa kwa yerusalemu na watu kupelekwa uhamishoni babeli
kitabu hiki kama mambo ya nyak ati kinazungumzia jinsi ambavyo uhus iano wa watu na mungu ni jambo muhimu kuliko vitu vyote
mwandishi an aelezea kwa kifupi tawala za wafalm waovu lakini tawala za wafalme wema amezieleza kwa kirefu
mwanzoni na mambo ya nyakati vilikuwa kitabu ki moja kikionyesha umuhimu wa hekalu na uamsho wa kiroho katika yuda
 mambo ya nyakati kinaenda sambamba na na w afalme na kinatoa ufafanuzi wake
ufalme wa kaskazini yaani israeli hauk utajwa kabisa katika historia hii
wahusika wakuu solomoni malkia wa sheba reho boamu asa yehoshafati yehoramu yoashi uzia azaria ahazi hezekia manase na yosia
mahali yerusalemu
wazo kuu kitabu kinaelezea kwa kina habari za ujenzi wa hekalu
kitabu hi ki kama kile cha kwanza kinaonyesha wajibu wa mungu katika historia ya watu wake na mwingili ano kati ya maisha ya kiroho na ya kisiasa
wafalme wanapimwa na jinsi walivyokuwa waaminifu kwa mungu
mwandishi hakuna habari zilizo wazi kuhusu mwandishi wa kitabu hiki ila ezra kulingana na utamaduni wa kiyahudi
tarehe k
mgawanyo utawala wa solomoni wafalme wa yuda kuharibiwa kwa yerusalemu mambo ya nyakati solomoni aomba hekima solomoni mwana wa daudi alijiimarisha kwenye milango yote katika ufalme wake kwa kuwa bwana mungu wake alikuwa pamoja naye naye akamfanya mkuu mno
ndipo solomoni akasema na israeli wote majemadari wa maelfu na majemadari wa mamia waamuzi na viongozi wote katika israeli pamoja na wakuu wa jamaa
 naye solomoni na kusanyiko lote wakakwea mpaka mahali pa juu pa kuabudia huko gibeoni kwa kuwa huko ndiko hema la mungu la mkutano lilipokuwa ambalo mose mtumishi wa bwana alikuwa amelitengeneza huko jangwani
 basi daudi alikuwa amelipandis ha sanduku la mungu kutoka kiriathi yearimu mpaka mahali alipokuwa amepatengeneza kw ajili yake kwa sababu alikuwa amesimamisha hema kwa ajili ya hilo sanduku huko yerusalemu
 lakini ile madhabahu ya shaba ambayo bazaleli mwana wa uri mwana wa huri alikuwa ametengeneza ilikuwa huko gibeoni mbele ya maskani ya bwana mungu hivyo solomoni na kusanyiko walimtafuta mungu huko
 solomoni akapanda huko ilikokuwa madhabahu ya shaba mbele za bwana katika hema la mkutano na kutoa dhabihu za sadaka za kuteketezwa juu yake
 usiku ule mungu akamtokea solomoni na kumwambia omba lo lote unalotaka mimi nitakupa
solomoni akamjibu mungu umemwonyesha baba yangu daudi fadhili nyingi nawe umeniweka niwe mfalme mahali pake
 sasa bwana mungu ahadi yako kwa baba yangu daudi na it hibitike kwa kuwa umenifanya mimi mfalme juu ya watu ambao ni wengi kama mavumbi ya dunia
 nakuomba unipe mimi hekima na aarifa ili niweze kuongoza watu hawa kwa kuwa ni nani awezaye kutawala hawa watu wako walio wengi hivi mungu akamwambia solomoni kwa kuwa jambo hili ndilo shauku ya moyo wako na hukuomba mali utajiri au heshima wala kifo kwa ajili ya adui zako nawe kwa kuwa hukuomba maisha marefu bali umeomba hekima na maarifa ili kuongoza watu wangu ambao nimekufanya uwe mfalme juu yao kwa hiyo utapewa hekima na maarifa
tena nitakupa pia mali utajiri na heshima ambayo hakuna mfalme ye yote aliyekuwepo kabla yako amewahi kuwa navyo na hakuna ye yote baada yako atakayekuwa navyo
 ndipo solomoni akaenda mpaka yerusalemu kutoka mahali pa juu pa kuabudia huko gibeoni kutoka mbele ya hema la mkutano
naye akatawala juu ya israeli
 solomoni akakusanya magari ya vita na farasi alikuwa na magari ya vita na farasi ambayo aliyaweka katika miji ya magari ya vita na pia pamoja naye huko yerusalemu
 mfalme akaongeza fedha na dhahabu zikawa kitu cha kawaida kama vile mawe huko yerusalemu nayo mierezi ikawa mingi kama miti ya mikuyu chini ya vilima
 farasi wa solomoni waliletwa kutoka misri na kutoka kuea wafanya biashara wa kifalme waliwanunua kutoka kue
 walileta magari ya vita kutoka misri kwa bei ya shekeli b za fedha kwa kila moja na kwa kila farasi shekeli c
pia wakawapeleka ili kuwauzia wafalme wote wa wahiti na wa waaramu
maandalizi ya kujenga hekalu solomoni akatoa amri kujenga hekalu kwa ajili ya jina la bwana na jumba la kifalme kwa ajili yake mwenyewe
 akaandika watu kuwa wachukuzi na watu kuwa wachonga mawe vilimani na watu kuwa wasimamizi wao
 solomoni akapeleka ujumbe huu kwa mfalme hiramu wa tiro unitumie magogo ya mierezi kama ulivyomfanyia baba yangu daudi wakati ulipompelekea mierezi ya kujenga jumba lake la kifalme la kuishi
 sasa ninakaribia kujenga hekalu kwa ajili ya jina la bwana mungu wangu na kuliweka wakfu kwake kwa ajili ya kufukizia uvumba wenye harufu nzuri mbele zake mahali pa kuweka mikate ya wonyesho kwa kufuata utarati bu na kwa ajili ya mahali pa kutolea sadaka za kuteketezwa kila siku asubuhi na jioni siku za sabato na mwezi mwandamo pia katika sikukuu zilizoamuriwa za bwana mungu wetu
hili ni agizo la kudumu kwa ajili ya waisreli
hekalu nitakalol ijenga litakuwa kubwa kwa sababu mungu wetu ni mkuu kuliko miungu mingine yote
 lakini ni nani awezaye kumjengea hekalu maadam mbingu hata a kue hapa ina maana ya kilikia
b shekeli za fedha ni sawa na kilo 
c shekeli za fedha ni sawa na kilo 
 mambo ya nyakati mbingu zilizo juu sana hazimtoshi mimi ni nani basi hata nijenge hekalu kwa ajili yake isipokuwa liwe tu kama mahali pa kutolea dhabihu za kuteketezwa mbele zake hivyo basi unipelekee mtu mwenye ustadi wa kufanya kazi ya kutengeneza dhahabu na fedha shaba na chuma nyuzi za rangi ya zambarau nyekundu na buluu mwenye uzoefu wa kutia nakshi ili afanye kazi yuda na yerusalemu pamoja na mafundi wangu wenye ustadi ambao baba yangu daudi aliwaweka
 pia nitumie magogo ya mierezi miberoshi na misanduku kutoka lebanoni kwa maana najua kwamba watu wako wanao ujuzi wa kupasua mbao huko
watu wangu watafanya kazi pamoja na watu wako ili wanipatie mbao kwa wingi kwa sababu hekalu nitakalojenga lazima liwe kubwa na nzuri kabisa
 nitawapa watumishi wako yaani maseremala wakatao mbao kori za unga wa ngano kori za shayiri bathi b za mvinyo na bathi za mafuta ya zeituni
 ndipo hiramu mfalme wa tiro akamjibu solomoni kwa barua kwa sababu bwana anawapenda watu wake amekufanya wewe kuwa mfalme wao
 naye hiramu akaongeza kusema ahimidiwe bwana mungu wa israeli aliyezifanya mbingu na nchi amempa mfalme daudi mwana mwenye hekima aliyejaliwa akili na ufahamu ambaye atajenga hekalu kwa ajili ya bwana na jumba la kifalme kwa ajili yake mwenyewe
 mimi nitamtuma kwako huramu abi mtu mwenye ustadi mwingi ambaye mama yake alitoka dani na babaye alitoka tiro
yeye ni stadi wa kutengeneza vitu kufanya kazi zote za dhahabu fedha shaba chuma mawe na mbao pamoja na kufuma
ni stadi katika kutia rangi ya zambarau buluu nyekundu na nguo za kitani safi
yeye ana uj uzi katika aina zote za kutia nakshi na anaweza kufuatiliza a kori za ngano shayiri ni sawa na tani za metriki 
b bathi za mvinyo mafuta ni sawa na lita 
mchoro wo wote wa kazi anayopewa
atafanya kazi na mafundi wako na wale wa bwana wangu daudi baba yako
sasa basi bwana wangu na awapelekee watumishi wake ngano shayiri mafuta ya zeituni na mvinyo kama alivyoahidi nasi tutakata magogo yote yale unayohitaji kutoka lebanoni nasi tutayafunga pamoja na kuyaweka yaelee baharini mpaka yafa
kisha utaweza kuyachukua mpaka yerusalemu
 ndipo solomoni akaamuru ifanyike hesabu ya wageni wote waliokuwa katika israeli baada ya ile hesabu iliyofanywa na daudi wakapatikana watu akawaweka watu miongoni mwao kuwa wachukuzi na kuwa wachonga mawe vilimani na wakiwa wasimamizi juu yao ili wawahimize watu kufanya kazi
solomoni ajenga hekalu ndipo solomoni akaanza kujenga hekalu la bwana katika yerusalemu juu ya mlima moria pale ambapo bwana alikuwa amemtokea daudi baba yake
ilikuw katika kiwanja cha kupuria cha arauna myebusi mahali palipotolewa na daudi
 alianza kujenga siku ya pili ya mwezi wa pili ka tika mwaka wa nne wa kutawala kwake
 msingi aliouweka solo moni kwa ajili ya kulijenga hekalu la mungu ulikuwa urefu wa dhiraa na upana dhiraa c
 ukumbi wa mbele wa hekalu ulikuwa na urefu wa dhiraa ishirini yaani kuanzia upande mmoja hadi upande mwingine wa upana wa nyumba hiyo na kimo chake dhiraa d
akaufunika ndani kwa dhahabu safi
 akaufunika ukumbi mkuu kwa mbao za miberoshi na kufunikwa kwa dhahabu safi na kuupamba kwa miti ya mitende na kuifanyizia kwa minyororo
 alilipamba hekalu kwa mawe ya thamani
hiyo dhahabu aliyotumia ilikuwa dhahabu ya parvaimu
 akaufunika boriti za dari miimo na vizingiti vya milango kuta na mil ango ya hekalu kwa dhahabu naye akatia nakshi ya makerubi kwenye kuta
a arauna ndiyo ornani kwa kiebrania
b dhiraa sitini ni sawa na mita 
c dhiraa ishirini ni sawa na mita 
d dhiraa mia na ishirini ni sawa na mita 
 nyakati kimo cha dhiraa inaonekana ni makosa ya kunakili atika baadhi ya nakala za kale
hii ingefanya hekalu hilo kuwa na kimo cha mita ambazo ni mita 
 zaidi
 waf
 inataja dhiraa ambazo ni sawa na mita 
 ambazo zingetosha kabisa kufanya ghorofa tatu zilizoelezwa kwenye waf
 mambo ya nyakati akajenga patakatifu pa patakatifu urefu na upana wake ulikuwa dhiraa ishirini sawasawa na upana wa hekalu
alifun ika ndani kwa talanta e za dhahabu safi
 misumari ya dhahabu ilikuwa na uzito wa shekeli f
alivifunika pia vyumba vya juu kwa dhahabu
 katika sehemu ya patakatifu pa patakatifu akafanyiza jozi moja ya makerubi ya kuchongwa na kuyafunika kwa dhahabu
 urefu wa mabawa ya hao makerubi ulikuwa jumla ya dhiraa 
bawa moja la kerubi wa kwanza lilikuwa na urefu wa dh iraa nalo liligusa ukuta wa hekalu bawa la ke lingine lilikuwa pia na urefu wa dhiraa g ambalo liligusa bawa la kerubi lingine
 vivyo hivyo bawa moja la kerubi wa pili lilikuwa na urefu wa dhiraa na liligusa ukuta mwingine wa pili wa hekalu na bawa lake lingine lilikuwa pia na urefu wa dhiraa tano nalo liligusa bawa la kerubi wa kwanza
 mabawa ya makerubi hawa yalitan da dhiraa 
walisimama kwa miguu yao nyuso zao zikielekea ukumbi mkubwa
 akatengeneza pazia la nyuzi za buluu zambarau na nyekundu na za kitani safi na kutarizi makerubi juu yake
 mbele ya hekalu solomoni akatengeneza nguzo mbili ambazo kwa pamoja zilikuwa na dhiraa thelathini na tano kwenda juu kwake na urefu wa kila moja ilik uwa na taji juu yake yenye dhiraa tano
 akatengeneza minyororo iliyosokotwa na kuiweka juu ya zile nguzo
pia akatengeneza makomamanga na kuyashikamanisha kwenye minyororo
 akazisimamisha hizo nguzo mbele ya hekalu moja upande wa kusini na nyingine upande wa kaskazini
ile moja ya up ande wa kusini akaita yakini na ya upande wa kaskazini akaita boazi
vifaa vya hekalu mfalme solomoni akatengeneza madhabahu ya shaba yenye urefu wa dhiraa a upana wa dhiraa na kimo chake dhiraa b
 akatengeneza bahari ya kusubu yenye umbo la mviringo ya dhiraa kutoka ukingo hadi ukingo na kina chake kilikuwa dhiraa 
kamba ya urefu wa dhiraa ingeweza kuizunguka
 chini ya huo ukingo kulikuwa na mafahali kuizunguka yaani mafahali kumi katika e talanta za dhahabu ni sawa na tani f shekeli hamsini za dhahabu ni sawa na kilo 
g dhiraa tano ni sawa na mita 
a dhiraa ishirini ni sawa na mita 
b dhiraa kumi ni sawa na mita 
c dhiraa thelathini ni sawa na mita 
kila dhiraa mojad
hayo mafahali waliyasubu katika safu mbili yakiwa ya kitu kimoja na hiyo bahari
bahari hiyo ilikaa juu ya mafahali kumi na wawili mafahali watatu walielekeza nyuso zao kaskazini watatu magharibi watatu kusini na watatu mashariki
bahari hiyo ilikaa juu ya hao mafahali nazo sehemu zao za nyuma zilielekea katikati
 unene wake ulikuwa nyanda nnee ambao ulikuwa kama ukingo wa kikombe kama ua la yungiyungi lililoch anua
bahari hii iliweza kuchukua kiasi cha bathi f
 kisha akatengeneza masinia kumi kwa ajili ya kuoshea naye akayaweka matano upande wa kusini na matano upande wa kaskazini
ndani yake ndimo vilimooshewa vifaa vya kutumika katika sadaka za kuteketezwa lakini ile bahari ilikuwa ni kwa ajili ya makuhani kunawia
 akatengeneza vinara vya taa kumi vya dhahabu kama ilivyoainishwa kwao na kuviweka hekaluni vinara vitano upande wa kusini na vitano upande wa kaskazini
 akatengeneza meza kumi na kuziweka hekaluni tano upande wa kusini na tano upande wa kaskazini
pia akatengeneza mabakuli mia moja ya dhahabu ya kunyunyizia
 akatengeneza ukumbi wa makuhani na ukumbi mwingine mkubwa na milango yake naye akaifunika hiyo milango kwa shaba
 akaweka ile bahari upande wa kusini kwenye pembe ya kusini mashariki ya nyumba
 pia akatengeneza masufuria masepetu na mabakuli ya kunyunyizia
kwa hiyo huramu akamaliza kazi aliyokuwa amefanya kwa ajili ya mflame solomoni katika hekalu la mungu zile nguzo mbili yale mataji mawili yaliyokuwa juu ya hizo nguzo zile nyavu mbili za kupamba hayo mataji mawili yenye umbo la bakuli yaliyowekwa juu ya zile nguzo yale makomamanga kwa ajili ya hizo nyavu mbili safu mbili za makomamanga kwa kila wavu yakipamba hizo nyavu mbili zilizowekwa juu ya zile nguzo akatengeneza vishikio pamoja na masinia yake akatengeneza hiyo bahari na hao mafahali kumi na wawili chini yake
d dhiraa moja ni sawa na sentimita 
e nyanda nne ni sawa na sentimita 
f bathi ni sawa na lita 
 mambo ya nyakati pia akatengeneza hayo masufuria masepetu nyuma za nyama na vyombo vingine vyote vilivyohusiana
vitu vyote ambavyo huramu abi alimtengenezea mfalme solomoni kwa ajili ya hekalu la bwana vilikuwa vya shaba iliyosuguliwa
 mfalme aliagiza wavisubu vitu hivi kwenye kalibu za udongo wa mfinyanzi katika uwanda wa yordani kati ya sukothi na seredatha g
 vitu hivi vyote mfalme solomoni alivyotengeneza viliku wa vingi sana kwamba uzito wa shaba haukuweza kuonyeshwa
 solomoni pia akatengeneza samani zote zilizokuwa ndani ya hekalu la mungu madhabahu ya dhahabu meza za mikate ya wonyesho vinara vya taa vya dhahabu safi pamoja na taa zake ili ziwake mbele ya mahali pa ndani pa mahali patakatifu kama ilivyoelekezwa maua ya dhahabu yaliyofanyizwa taa na makoleo vilikuwa vya dhahabu bora kabisa mikasi ya dhahabu safi mabakuli ya kunyunyizia masinia na vyetezo milango ya dhahabu ya hekalu milango ya ndani ya patakatifu pa patakatifu na milango ya ukumbi mkuu
hivyo kazi yote solomoni aliyofanya kwa ajili ya hekalu la bwana ikamalizika solomoni akaviingiza ndani vile vitu ambavyo daudi baba yake alikuw ameviweka wakfu yaani fedha dhahabu na vyombo vingine vyote na kuviweka katika hazina za hekalu la mungu
sanduku la agano laletwa hekaluni kisha mfalme solomoni akawaita huko yerusalemu wazee wa israeli viongozi wote wa makabila na wakuu wa ja maa za waisraeli ili kulipandisha sanduku la agano la bwana kutoka sayuni mji wa daudi
 nao watu wote wa israeli wakaja pamoja kwa mfalme wakati wa sikukuu katika mwezi wa saba
wazee wote wa israeli walipokuwa wamefika walawi wakal iinua sanduku la agano nao wakalipandisha sa nduku na hema la mkutano pamoja na vyombo vyote vitakatifu vilivyokuwa ndani yake
makuhani ambao walikuwa ni walawi wa livibeba vitu hivyo naye g seredatha au serethani
mfalme solomoni na kus anyiko lote la israeli lililokuwa limemkusanyikia walikuwa mbele ya sanduku wakitoa dhabihu nyingi za kondoo na ng ombe ambazo hazikuwezekana kuandikwa wala kuhesabiwa
 kisha makuhani wakaleta sanduku la agano la bwana mpaka mahali pake ndani ya mahali patakatifu pa hekalu yaani mahali patakatifu pa patakatifu na kuliweka chini ya mabawa ya wale makerubi
 makerubi walitanda mabawa yao juu ya mahali pa sanduku la agano na kufunika sanduku na mipiko yake ya kubebea
 mipiko hiyo ilikuwa mirefu sana kiasi kwamba ncha zake zilijitokeza kutoka kwenye sanduku zingeweza kuonekana ukiwa ndani mbele ya mahali patakatifu
lakini siyo ukiwa nje ya mahali patakatifu nayo ipo mpaka leo
 ndani ya sanduku hapakuwepo kitu kingine cho chote isipokuwa zile mbao mbili ambazo mose alikuwa ameziweka ndani yake huko horebu mahali bwana alipofanya agano na waisraeli baada ya kutoka misri
 basi makuhani wakaondoka hapo mahali patakatifu
makuhani wote waliokuwa huko walikuwa wamejiweka wakfu bila kujali migawanyo yao
 walawi wote waliokuwa waimbaji yaani asafu hemani yeduthuni wana wa ndugu zao walisimama upande wa mashariki wa madhabahu wakiwa wamevaa kitani safi huku wakipiga matoazi vinubi na zeze
walikuwa pamoja na makuhani wakipiga tarumbeta
 wapiga tarumbeta na waimbaji wakaungana katika sauti linganifu ikawa kama vile ni sauti moja wakimsifu na kumshukuru bwana nao walipoinua sauti zao pamoja na tarumbeta na matoazi na vyombo vi ngine vya uimbaji wakamsifu bwana wakisema kwa kuwa yeye ni mwema kwa maana upendo wake usiokoma hudumu milele
ndipo hekalu la bwana likajazwa na wingu nao makuhani hawakuweza kusimama kufanya huduma yao kwa sababu ya wingu kwa maana utukufu wa bwana ulilijaza hekalu la mungu
kuweka hekalu wakfu kisha solomoni akas ema bwana mungu alisema ya kwamba angalikaa katika wingu jeusi
 nimejenga hekalu nzuri kwa ajili yako mahali pako pa kukaa milele
wakati kusanyiko lote la israeli likiwa mambo ya nyakati limesimama huko mfalme solomoni akageuka na kuwabariki
 kisha akasema ahimidiwe bwana mungu wa israeli ambaye kwa mkono wake mwenyewe ametimiza lile alilomwahidi baba yangu daudi kwa kinywa chake mwenyewe
kwa kuwa alisema tangu siku niliyowatoa watu wangu israeli kutoka misri sikuchagua mji katika kabila lo lote la israeli hekalu lijengwe kwa ajili ya jina langu ili lipate kuwako huko bali nimemchagua daudi kuwatawala watu wangu israeli
 iiikuwa moyoni mwa daudi baba yangu kujenga hekalu kwa ajili ya jina la bwana mungu wa israeli
 lakini bwana akamwambia daudi baba yangu kwa sababu ilikuwa moyoni mwako kujenga hekalu kwa ajili ya jina langu ulifanya vema kuwa na jambo hili moyoni mwako
 hata hivyo sio wewe utakayenijengea hekalu bali mwanao ambaye ni nyama yako na damu yako mwenyewe ndiye atakayejenga hekalu kwa ajili ya jina langu
 bwana mungu ametimiza ahadi aliyoiweka nimeingia mahali pa daudi ba ba yangu na sasa ninakikalia kiti cha ufalme cha israeli kama vile bwana alivyoahidi nami nimejenga hekalu kwa ajili ya jina la bwana mungu mungu wa israeli
 nimetenga nafasi humo kwa ajili ya sanduku la agano ambamo ndani yake kuna agano la bwana lile alilofanya na baba zetu wakati alipowatoa misri
maombi ya solomoni ya kuweka wakfu kisha solomoni akasimama mbele ya madhabahu ya bwana machoni pa kusanyiko lote la israeli akakunjua mikono yake kuelekea mbinguni na kusema ee bwana mungu wa israeli hakuna mungu kama wewe mb inguni juu wala duniani chini wewe unayetunza agano lako la upendo pamoja na watumishi wanaodumu katika njia yako kwa moyo wote
 umetimiza ahadi yako kwa mtumishi wako daudi baba yangu kwa kinywa chako uliahidi na kwa mkono wako umetimiza kama ilivyo leo
 sasa bwana mungu wa israeli mtimizie mtum ishi wako daudi baba yangu ahadi zako ulizom wahidi uliposema kamwe hutakosa kuwa na mtu atakayeketi mbele zangu kwenye kiti cha ufalme cha israeli kama wana wakiangalia yote wayafanyayo kuenenda mbele zangu kama vile ulivyofanya
 sasa ee mungu wa israeli acha neno lako lile ulilomwahidi mtumishi wako daudi baba yangu litokee sawasawa
 lakini kweli je mungu atafanya makao duniani mbingu hata mbingu zilizo juu sana haziwezi kukutosha wewe
sembuse hekalu hili nililojenga hata hivyo sikiliza dua ya mtumishi wako na maombi yake kwa huruma ee bwana mungu wangu
sikia kilio na dua ambayo mtumishi wako anaomba mbele zako siku hii ya leo
macho yako na yafumbuke kuelekea hekalu hili usiku na mchana mahali hapa ambapo ulisema jina langu litakuwako humo ili kwamba upat kusikia maombi ambayo mtumishi wako ataomba kuelekea mahali hapa
 usikie maombi ya mtumishi wako na ya watu wako israeli wakati wanapoomba kuelekea mahali hapa
sikia kutoka mbinguni mahali pa makao yako na usikiapo samehe
 mtu anapomkosea jirani yake na akatakiwa kuapa akija na kuapa mbele ya madhabahu yako ndani ya hekalu hili basi sikia kutoka mbinguni na ukatende
hukumu kati ya watumishi wako ukimhukumu yule mwenye hatia na kuleta juu ya kichwa chake yale aliyoyatenda
umtangazie asiye na hatia kwamba hana hatia hivyo ukathibiti she kutokuwa na hatia kwake
 wakati watu wako israeli watakapokuwa wameshindwa na adui kwa sababu ya dhambi walizofanya dhidi yako watakapokugeukia na kulikiri jina lako wakiomba na kufanya dua kwako katika hekalu hili basi usikie kutoka mbinguni ukasamehe dhambi ya watu wako israeli na kuwarudisha katika nchi uliyowapa baba zao
 wakati mbingu zitakapokuwa zimefungwa kusiwe na mvua kwa sababu watu wako wametenda dhambi dhidi yako watakapoomba kuelek ea mahali hapa na kulikiri jina lako nao wakageuka kutoka katika dhambi zao kwa sababu umewaadhibu basi usikie kutoka mbinguni na usamehe dhambi ya watumishi wako watu wako israeli
wafundishe njia sahihi ya kuishi na ukanyeshe mvua juu ya nchi mambo ya nyakati uliyowapa watu wako kuwa urithi
 wakati njaa au tauni vikija juu ya nchi au koga au kawa nzige au panzi au wakati adui atakapowazingira katika mji wao wo wote maafa ya namna yo yote au ugonjwa wo wote unaoweza kuwajia wakati dua au maombi yatakapofanywa na mmojawapo wa watu wako israeli kila mmoja akijua juu ya taabu ya moyo wake mwenyewe akainyoosha mikono yake kuelekea hekalu hili basi usikie kutoka mbinguni katika makao yako
usamehe na utende umpe kila mtu kulingana na matendo yake kwa kuwa unaujua moyo wake kwa kuwa ni wewe peke yako ujuaye mioyo ya watu wote ili wakuogope kwa wakati wote watakaoishi katika nchi uliyowapa baba zetu
 kwa habari ya mgeni ambaye si miongoni mwa watu wako israeli lakini amekuja kutoka nchi ya mbali kwa sababu ya jina lako kwa maana watu watasikia juu ya jina lako kuu na juu ya mkono wako wenye nguvu na mkono wako ulionyooshwa wakati atakapokuja na kuomba kuelekea hekalu hili basi na usikie kutoka mbinguni mahali pa makao yako ukafanye lo lote ambalo mgeni huyo anakuomba ili mataifa yote ya dunia wapate kujua jina lako na wakuogope kama wafanyavyo watu wako israeli na wapate pia kujua kwamba nyumba hii niliyoijenga imeitwa kwa jina lako
wakati watu wako watakapokwenda vitani dhidi ya adui zao po pote utakapowapeleka wakati watakapoomba kwa bwana kuelekea mji ambao umeuchagua na hekalu nililolijenga kwa ajili ya jina lako basi usikie dua na maombi yao kutoka mbinguni ukawatetee haki yao
 watakapotenda dhambi dhidi yako kwa kuwa hakuna mtu ye yote ambaye hatendi dhambi nawe ukac hukizwa nao na kuwakabidhi kwa adui ambaye atawachukua utumwani katika nchi yake mwenyewe mbali au karibu na kama watabadilika mioyo yao katika nchi wanakoshikiliwa mateka nao wakatubu na kukulilia katika nchi ya wale waliowashinda na kusema tumetenda dhambi tumefanya makosa tumetenda kwa uovu kama wakikugeukia kwa moyo wao wote na nafsi zao katika nchi ya adui zao ambao waliwachukua mateka wakakuomba kuelekea nchi uliyowapa baba zao kuelekea mji uliouchagua na hek alu nililolijenga kwa ajili ya jina lako basi kutoka mbinguni mahali pa makao yako usikie dua yao na maombi yao na ukawatetee haki yao
 uwasamehe watu wako waliotenda dhambi dhidi yako uwasamehe makosa yote waliyoyatenda dhidi yako ukawafanye wale waliowashinda kuwaonea huruma
sasa mungu wangu macho yako na yafumbuke na masikio yako yasikie maombi yaombwayo mahali hapa
 sasa inuka ee bwana mungu na uje mahali pako pa kupumzika
wewe na sanduku la nguvu zako
makuhani wako ee bwana mungu na wavikwe wokovu watakatifu wako na wafurahi katika wema wako
 ee bwana mungu usimkatae mpakwa mafuta wako
kumbuka upendo mkuu uliomwahidia daudi mtumishi wako
hekalu lawekwa wakfu baada ya solomoni kumaliza kuomba moto ukashuka kutoka mbinguni na kuteketeza sadaka ya kuteketezwa na dhabihu nao utukufu wa bwana ukalijaza hekalu
 makuhani hawakuweza kuingia ndani ya hekalu la bwana kwa sababu utukufu wa bwana ulilijaza
 waisrael wote walipoona moto ukishuka na utukufu wa bwana uk iwa juu ya hekalu wakapiga magoti sakafuni wakisujudu nyuso zao mpaka chini nao wakamwabudu na kumshukuru bwana wakisema kwa kuwa yeye ni mwema upendo wake unadumu milele
 ndipo mfalme na watu wote wakatoa dhabihu mbele za bwana mungu
 naye mfalme solomoni akatoa dhabihu ya ng ombe pamoja na kondoo na buzi 
hivyo ndivyo mfalme na watu wote walivyoweka wakfu hekalu la mungu
 makuhani wakasimama kwenye nafasi zao vivyo hivyo walawi wakiwa na vyombo vya uimbaji vya bwana ambavyo mfalme daudi alikuwa ametengeneza kwa ajili ya kumsifu bwana navyo vilitumika wakati aliposhukuru akisema upendo wake wadumu milele
mkabala na walawi makuhani walipiga tarumbeta zao nao wais raeli wote walikuwa mambo ya nyakati wamesimama
 solomoni akaweka wakfu sehemu ya katikati ya ua uliokuwa mbele ya hekalu la bwana na huko ndiko akatolea sadaka za kuteketezwa na mafuta ya sadaka za amani kwa sababu madhabahu ya shaba aliyokuwa ametengeneza haikutosha kuweka sadaka hizo zote za kuteketezwa sadaka za nafaka na za mafuta
kwa hiyo mfalme solomoni akaadhimisha sikukuu wakati ule kwa muda wa siku saba akiwa pamoja na israeli wote kusanyiko kubwa sana watu kutoka lebo hamathi hadi wadi ya misri
 katika siku ya nane walifanya kusanyiko kwa kuwa walikuwa wanaadhimisha kuwekwa wakfu kwa madhabahu kwa muda wa siku saba na sikukuu kwa muda wa siku nyingine saba zaidi
 katika siku ya ishirini na tatu ya mwezi wa saba solomoni akawaaga watu waende nyumbani mwao wakishangilia na kufurahi mioyoni mwao kwa wema mwingi bwana mungu aliomtendea daudi na solomoni na kwa ajili ya watu wake israeli
bwana mungu amtokea solomoni solomoni alipokuwa amemaliza kujenga hekalu la bwana na jum ba la kifalme naye akiwa amefanikiwa kutenda yale yote aliyokuwa nayo moyoni mwake kufanya katika hekalu la bwana na katika jumba lake mwenyewe la kifalme bwana mungu akamtokea solomoni usiku na kumwambia nimesikia aombi yako nami nimechagua mahali hapa kwa ajili yangu mwenyewe kuwa hekalu kwa ajili ya dhabibu
 wakati nitakapofunga mbingu ili isiwepo mvua au nikiamuru nzige kula mazao ya nchi au nikituma tauni miongoni mwa watu wangu kama watu wangu wanaoitwa kwa jina langu watajinyenyekesha na kuomba na kuutafuta uso wangu na kuacha njia zao mbaya basi nitasikia toka mbinguni na kuwasamehe dhambi yao na nitaiponya nchi yao
 sasa macho yangu yatafumbuka na masikio yangu yatasikiliza kwa makini maombi yaombwayo mahali hapa
 kwa maana sasa nimechagua na kutakasa hekalu hili ili kwamba jina langu lipate kuwa huko milele
macho yangu na moyo wangu utakuwepo huko daima
 kwa habari yako wewe kama ukienenda mbele zangu kama daudi baba yako alivyoenenda na kufanya yote nikuamuruyo nawe ukizishika amri zangu na sheria zangu nitakifanya imara kiti chako cha enzi kama nilivyoagana na daudi baba yako wakati niliposema hutakosa kamwe mtu wa kutawala juu ya israeli
lakini kama ukigeuka na kuyaacha maagizo na amri nilizowapa na kwenda kuitumikia miungu mingine na kuiabudu ndipo nitakapoing oa israeli kutoka nchi yangu niliyowapa nami nitalikataa hekalu hili nililolitakasa kwa ajili ya jina langu
nitalifanya kitu cha kudharauliwa na kitu cha kudhihakiwa miongoni mwa mataifa yote
 ingawa hekalu hili sasa ni la fahari sana wale wote watakaopita watashangaa na kusema kwa nini bwana amefanya kitu kama hiki katika nchi hii na kwa hekalu hili watu watajibu ni kwa sababu wamemwacha bwana mungu wa baba zao ambaye aliwatoa misri nao wamekumbatia miungu mingine wakaiabudu na kuitumikia hiyo ndiyo sababu alileta haya maafa yote juu yao
shu ikawa mwisho wa miaka ishirini ambayo katika hiyo solomoni alilijenga hekalu la bwana na jumba lake mwenyewe la kifalme solomoni akajenga tena vijiji vile ambavyo hiramu alikuwa amempa naye akawapa waisraeli waishi humo
 kisha solomoni akaenda hamathi zoba na kuuteka
 pia akajenga mji wa tadmori katika jangwa na miji yote ya kuhifadhia vitu katika hamathi
 akajenga tena beth horoni ya juu na beth horoni ya chini miji yenye ngome kuta malango na makomeo pia akajenga baalathi na miji yake yote ya kuhifadhia vitu na miji yote kwa ajili ya magari yake ya vita na kwa ajili ya farasi wake pamoja na kila alichotaka kukijenga katika yerusalemu katika lebanoni na katika nchi yote aliyotawala
ghuli nyingine za solomoni watu wote waliosalia miongoni mwa wahiti waamori waperizi wahivi na wayebusi haya mataifa hayakuwa waisraeli yaani hii ni kwamba wazao wao waliobakia katika nchi ambao waisraeli hawakuwa wamewaangamiza mfalme solomoni akawalazimisha kufanya kazi kama ilivyo mpaka leo
 lakini solomoni hakuwafanya waisraeli watumwa kwa ajili ya kazi yake bali walikuwa wapi ganaji majemadari mambo ya nyakati maafisa wake majemadari wa magari yake ya vita na waendesha magari ya vita
 pia walikuwa maafisa wakuu wa mfalme solomoni yaani maafisa wakaguzi waliosimamia watu
 solomoni akampandisha mke wake binti wa farao kutoka mji wa daudi mpaka kwenye jumba la kifalme alilokuwa amemjengea kwa kuwa alisema mke wangu hataishi katika jumba la kifalme la daudi mfalme wa israeli kwa sababu mahali ambapo sanduku la bwana limefika ni patakatifu
 mfalme solomoni akamtolea bwana dhabihu za kuteketezwa juu ya madhabahu ya bwana ambayo alikuwa ameijenga mbele ya ukumbi kulingana na mahitaji ya kila siku kwa ajili ya sadaka zilizoamriwa na mose kwa ajili ya sabato mwezi mwandamo na sikukuu nyingine tatu za mwaka yaani sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu sikukuu ya majuma na sikukuu ya vibanda
 kwa kushika maagizo ya daudi baba yake aliweka migawanyo ya makuhani kwa ajili ya kazi zao nao walawi kuongoza kusifu na kusaidia makuhani kufuatana na mahitaji ya kila siku
pia akaweka mabawabu katika migawanyo kwa ajili ya malango mbalimbali kw sababu hili ndilo daudi mtu wa mungu alilokuwa ameagiza
 nao hawakuziacha amri za mfalme alizoamuru makuhani au walawi katika jambo lo lote ikiwa ni pamoja na zile za hazina
 kazi yote ya mfalme solomoni ilifanyika kuanzia siku msingi wa hekalu la bwana ulipowekwa mpaka kukamilika kwake
kwa hiyo hekalu la bwana likamalizika kujengwa
 ndipo solomoni akae nda esio geberi na elathi katika pwani ya edomu
 naye hiramu alimpelekea meli zilizoongozwa na maafisa wake mwenyewe watu ambao walikuwa na ujuzi wa baharini
hawa watu pamoja na wale wa solomoni wakasafi ri kwa njia ya bahari mpaka ofiri wakaleta kutoka huko talanta za dhahabu ambayo wa limkabidhi mfalme solomoni
malkia wa sheba amtembelea solomoni malkia wa sheba aliposikia habari za umaarufu wa solomoni na uhusiano wake na jina la bwana malkia alikuja kumjaribu kwa maswali magumu
alipofika yerusalemu pamoja na msafara mkubwa sana pamoja na ngamia waliobeba vikolezi kiasi kikubwa cha dhahabu na vito vya thamani alik uja kwa solomoni na kuzungumza naye kuhusu yote ambayo alikuwa nayo moyoni mwake
 solomoni akamjibu maswali yake yote hakukuwa na jambo lo lote lililokuwa gumu kwa mfalme asiweze kumwelezea
 malkia wa sheba alipoona hekima yote ya solomoni na jumba la kifalme alilokuwa amejenga chakula kilichokuwa mezani pake jinsi maafisa wake walivyokaa wahudumu katika majoho yao wanyweshaji wake na sadaka za kuteketezwa alizotoa katika hekalu la bwana alipatwa na mshangao
 akamwambia mfalme taarifa niliyosikia kwenye nchi yangu mwenyewe kuhusu mafanikio na hekima yako ni kweli
 lakini sikuamini mambo haya mpaka nilipokuja na kuona kwa macho yangu mwenyewe
naam sikuambiwa hata nusu yake katika hekima na mali umezidi sana ile taarifa niliyoisikia
 heri watu wako heri hawa maafisa wako wasimamao mbele yako daima na kusikia hekima yako ahimidiwe bwana mungu wako ambaye amependezwa sana nawe na kukuweka juu ya kiti cha ufalme cha israeli
kwa sababu ya upendo wa bwana wa milele kwa ajili ya israeli amekufanya mfalme ili kudumisha haki na uadilifu
 naye akampa mfalme talanta mia moja na ishirinia za dhahabu kiasi kikubwa cha vikolezi na mawe ya thamani
haikuwahi kamwe kutokea tena vikolezi vingi hivyo kuletwa kama vile malkia wa sheba alivyompa mfalme solomoni
 meli za hiramu zili leta dhahabu kutoka ofiri tena kutoka huko zilileta shehena kubwa ya miti ya msandali na mawe ya thamani
 mfalme akatumia miti ya msandali kuwa nguzo kwa ajili ya hekalu la bwana na kwa jumba la kifalme pia kwa kut engeneza vinubi na zeze kwa ajili ya waimbaji
ki asi hicho kingi cha miti ya msandali hakijawahi kuingizwa nchini tangu siku ile
 mfalme solomoni akampa malkia wa sheba kila kitu alichohita ji na kukiomba zaidi ya vile mfalme alivyokuwa amempa kwa ukarimu wake wa kifalme
kisha malkia akaondoka akarudi pamoja na wafuasi wake kwenye nchi yake mwenyewe
fahari ya solomoni uzito wa dhahabu ambayo solomoni alipokea kwa mwaka ulikuwa talanta mia sita sitini na sita b pasipo kuweka mapato kutoka a talanta za dhahabu ni kama tani 
 b talanta za dhahabu ni kama tani 
 mambo ya nyakati wafanyibiashara wac huuzi na kutoka kwa wafalme wote wa arabuni na watawala wa nchi
 mfalme solomoni akatengeneza ngao kubwa mia mbili kwa dhahabu iliyofuliwa kila ngao ilikuwa ya dhahabu yenye uzito wa shekeli mia sita c
 akatengeneza pia ngao ndogo mia tatu za dhahabu iliyofuliw a kila ngao ikiwa ya uzito wa mane tatud za dhahabu
mfalme akaziweka katika jumba la kifalme la msitu wa lebanoni
 kisha mfalme akatengeneza kiti kikubwa cha kifalme kwa kutumia pembe za ndovu na kukifunika kwa dhahabu safi
 kiti hicho kilikuwa na ngazi sita na egemeo la nyuma lilikuwa la mviringo kwa juu
juu pande zote za kiti kulikuwa na mahali pa kuwekea mikono sanamu ya simba akisimama kila upande wake mahali pa kuwekea mikono
 simba kumi na wawili walisimama kwenye ngazi sita wawili kwenye kila ngazi yaani mmoja upande huu na mwingine upande huu
hakuna kitu kama hicho kilichokuwa kimefanyika kwenye ufalme mwingine wo wote
 vikombe vyote vya mfalme solomoni vya kunywea vilikuwa vya dhahabu na vyombo vyote vya nyumbani katika jumba la kifalme la msitu wa lebanoni vilikuwa vya dhahabu safi
hakukuwa na kitu kilichotengenezwa kwa fedha kwa sababu fedha ilionekana ya tham ani ndogo wakati wa solomoni
 mfalme alikuwa na meli nyingi za biashara baharini zilizo kuwa zikiandamana na meli za hiramu
mara moja kila miaka mitatu zilirudi zikiwa zimebeba dhahabu fedha pembe za ndovu na nyani wadogo na wakubwa
 mfalme solomoni alikuwa mkuu zaidi kwa utajiri na hekima kuliko wafalme wote wa dunia
 dunia yote ikatafuta kukutana na solomoni kusikia hekima ambayo mungu alikuwa ameweka katika moyo wake
 mwaka baada ya mwaka kila mmoja ambaye alikuja alileta zawadi vyombo vya fedha na dhahabu majoho silaha na vikolezi farasi na nyumbu
 solomoni alikuwa na mabanda elfu nne kwa ajili ya farasi na magari ya vita farasi ambao aliwaweka ka tika miji ya magari ya vita na katika yerusalemu pamoja naye
 solomoni akatawala juu ya wafalme wote kuanzia mto eufrati mpaka kwenye nchi ya wafilisti na kuendelea hadi mpaka wa misri
c shekeli za dhahabu ni kama kilo 
d mane tatu za dhahabu ni kama kilo 
 mfalme akafanya fedha kitu cha kawaida kama mawe huko yerusalemu na mierezi mingi kama miti ya mikuyu iliyoko chini ya vilima
 farasi wa solomoni waliletwa kutoka misri na kutoka nchi nyingine zote
kifo cha solomoni kwa habari ya matukio mengine ya utawala wa solomoni kuanzia mwanzo hadi mwisho je hayakuandikwa katika kumbukumbu za nabii nathani katika unabii wa ahiya mshiloni na katika maono ya ido mwonaji kuhusu yeroboamu mwana wa nabati
 solomoni akatawala huko yerusalemu juu ya israeli yote kwa miaka arobaini
 kisha solomoni akalala pamoja na baba zake naye akazikwa katika mji wa daudi baba yake
naye rehoboamu mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
israel rehoboamu akaenda shekemu kwa kuwa waisraeli wote walikuwa wanamwasi rehoboamu wamekwenda huko kumfanya yeye kuwa mfalme
 yeroboamu mwana wa nebati aliposikia hili alikuwa bado yuko misri alikokuwa amekimbilia awe mbali na mfalme solomoni akarudi kutoka misri
 kwa hiyo wakatuma watu kumwita yeroboamu yeye na kusanyiko lote la israeli wakamwendea rehoboamu na kumwambia baba yako aliweka nira nzito juu yetu lakini sasa ufanye nyepesi kazi za kikatili na nira nzito aliyoweka juu yetu nasi tutakutumikia
 rehoboamu akajibu n endeni kwa muda wa siku tatu na kisha mnirudie
basi watu wakaenda zao
 kisha mfalme rehoboamu akataka shauri kwa wazee ambao walimtumikia solomoni baba yake wakati wa uhai wake akawauliza mnanishauri nini katika kuwajibu watu hawa wakajibu kama leo utakuwa mtumishi wa watu hawa na kuwahudumia na kuwapa jibu linaloridhisha watakuwa watumishi wako daima
 lakini rehoboamu akakataa shauri alilopewa na wazee na akataka ushauri kwa vijana wanaume rika lake waliokuwa wakimtumikia
 akawauliza ninyi ushauri wenu ni nini tutawajibuje wa tu hawa wanaoniambia ifanye nyepesi nira baba yako aliyoweka juu yetu wale vijana wa rika lake wakamjibu waambie watu hawa wali okuambia baba yako mambo ya nyakati yumba ya daudi hadi leo
ufalme kwa rehoboamu aliweka nira nzito juu yetu lakini ifanye nira yetu nyepesi kuwa kidole changu kidogo ni kinene kuliko kiuno cha baba yangu
 baba yangu aliweka nira nzito juu yenu mimi nitaifanya hata iwe nzito zaidi
baba yangu aliwachapa kwa mijeledi mimi nitawachapa kwa nge
 siku tatu baadaye yeroboamu na watu wote wakamrudia rehoboamu kama mfalme alivyokuwa amesema rudini kwangu baada ya siku tatu
 mfalme akawajibu watu kwa ukatili
akikataa shauri alilopewa na wazee akafuata shauri la vijana wa rika lake na kusema baba yangu alifanya nira enu kuwa nzito mimi nitaifanya kuwa nzito zaidi
baba yangu aliwachapa kwa mijeledi mimi nitawachapa kwa nge
 kwa hiyo mfalme hakuwasikiliza watu kwa kuwa jambo hili lilitoka kwa bwana ili kutimiza neno ambalo bwana alikuwa amenena kwa yeroboamu mwana wa nebati kupitia ahiya mshiloni
 israeli wote walipoona kuwa mfalme amekataa kuwasikiliza wakamjibu mfalme tuna fungu gani kwa daudi sisi hatuna urithi kwa mwana wa yese
nendeni kwenye mahema yenu ee israeli angalia nyumba yako mwenyewe ee daudi hivyo waisraeli wakaenda kwenye mahema yao
 lakini kwa habari ya waisraeli waliokuwa wakiishi katika miji ya yuda rehoboamu akaendelea kuwatawala bado
 mfalme rehoboamu akamtuma adoniramua aliyekuwa msimamizi wa wale waliofanya kazi ngumu kwa kulazimishwa lakini israeli yote wakampiga kwa mawe hadi akafa
hata hivyo mfalme rehoboamu akafanikiwa kuingia kwenye gari lake na kutorokea yerusalemu
 hivyo israeli ameasi dhidi ya yuda benyamini zajengwa ngome ikawa rehoboamu alipofika yerusalemu akakusanya nyumba yote ya yuda na kabila la benyamin i wanaume wapiganaji kufanya vita dhid ya nyumba ya israeli na kuurudisha tena mwana wa solomoni
 lakini neno hili la mungu likamjia shemaiya mtu wa mungu mwambie rehoboamu mwana wa solomoni mfalme wa yuda nayo nyumba nyumbani ama bwana alivyokuwa ameagiza
sana
kwa hiyo atika njia daudi na solomoni katika wakati huu
suria sitini wana ishirini na wanane a adoniramu ndiye hadoramu kwa kiebrania
yote ya yuda ya benyamini na watu wengine wote hili ndilo asemalo bwana mungu usipande kupigana dhidi ya ndugu zako waisraeli
nendeni nyum bani kila mmoja wenu kwa kuwa hili limetoka kwangu
kwa hiyo wakalitii neno la bwana na kurudi yeroboamu ajengea yuda ngome rehoboamu akaishi yerusa lemu akajenga miji yenye ngome katika yuda akajenga bethlehemu etamu tekoa bethe suri soko adulamu gathi maresha zifu adoraimu lakishi azeka sora aiyaloni na hebroni
hii ndiyo iliyokuwa miji iliyojengewa ngome katika yuda na benyamini
akaimarisha ulinzi wake na kuweka majemadari ndani yake pamoja na mahitaji ya vyakula mafuta ya zeituni na mvinyo
 akaweka ngao na mikuki katika miji na kuifanya iwe imarayuda na benyamini ikawa yake
 makuhani na walawi kutoka sehemu zote za israeli wakawa upande wake
 pia walawi wakaacha maeneo yao ya malisho na mali zao wakaja yuda na yerusalemu kwa sababu yeroboamu na wanawe walikuwa wamewakataa wasiwe makuhani wa bwana mungu
 naye akawa amechagua makuhani wake mwenyewe kwa ajili ya mahali pa ju pa kuabudia sanamu za mbuzi na za ndama ambazo alikuwa ametengeneza
 wale waliotoka katika kila kabila la israeli ambao walielekeza mioyo yao kumtafuta bwana mungu wa israeli wakawafuata walawi huko yerusalemu kumtolea bwana dhabihu mungu wa baba zao
 wakaimarisha ufalme wa yuda na kumwunga mkono rehoboamu mwana wa solomoni miaka mitatu wakienenda jamaa ya rehoboamu rehoboamu alimwoa mahalati ambaye alikuwa binti yerimothi mwana wa daudi mamaye alikuwa abihaili binti eliabu mwana wa yese
 mahalati alimzalia re hoboamu wana yeushi shemaria na zahamu
 kisha akamwoa maaka binti absalomu ambaye alimzalia abiya atai ziza na shelomithi
 rehoboamu akampenda maaka binti absolomu zaidi ku liko wakeze wengine na masuria wake
kwa jumla likuwa na wake kumi na wanane na mana binti sitini
 rehoboamu akamweka abiya mwana wa maaka kuwa mkuu wa wana wa mfalme miongoni mwa ndugu zake ili amfanye mfalme
 akatenda mambo ya nyakati akawapa ahitaji tele na kuwaoza wake wengi
yuda akaendelea mpaka ye sasa ninawaacha na kusema bwana mungu imi na kuwatumikia adaye kwa busara akiwasambaza baadhi ya wanawe katika wilaya zote za yuda na benyamini pamoja na miji yote yenye ngome
shisha ashambulia yerusalemu baada ya nafas ya rehoboamu kuimarika na kuwa na nguvu yeye na israeli yote waliiacha sheria ya bwana mungu
 kwa sababu hawakuwa waaminifu kwa bwana shishaki mfalme wa misri akashambulia yerusalemu katika mwaka wa tano wa kutawala kwa mfalme rehoboamu
 akiwa na magari ya vita na wapanda farasi na idadi isiyohesabika ya majeshi ya walibya wasukii na wakushia yaliyokuja pamoja naye kutoka misri akateka miji yenye ngome ya rusalemu
 ndipo nabii shemaia akaja kwa rehoboamu na kwa vi ongozi wa yuda waliokuwa wamekusanyika huko yerusalemu kwa ajili ya hofu ya shishaki naye akawaambia hivi ndiyo asemavyo bwana ninyi mmeniacha mimi kwa hiyo mimi nami ninyi mkononi mwa shishaki
viongozi wa israeli na mfalme wakajinyenyekeza ni mwenye haki
 bwana mungu alipoona kwamba wamejinyenyekeza neno ili la bwana likamjia shemaia maadam wamejinyenyekeza sitawaangamiza bali hivi karibuni nitawapatia wokovu
ghadhabu yangu haitamwagwa juu ya yerusalemu kwa kupitia shishaki
 hata hivyo watamtumikia shishaki ili wapate kujifunza tofauti kati ya kunitumikia wafalme wa nchi nyingine
 shishaki mfalme wa misri alipoishambulia yerusalemu alichukua hazina za hekalu la bwana na hazina za jumba la kifalme
akachukua kila kitu pamoja na zile ngao za dhahabu ambazo solomoni alikuwa amezitengeneza
hivyo mfalme yehoboamu akatengeneza ngao za shaba badala ya zile za dhahabu na kuzikabidhi kwa majemadari wa ulinzi wa zamu kwenye ingilio la jumba la kifalme
 kila mara mfalme alipokwenda katika hekalu la bwana walinzi walikwenda pamoja naye wakiwa wamebeba hizo ngao na ba walizirudisha kwenye chumba cha ulinzi
bwana ika geukia mbali naye hoboamu ke akazikwa katika ji wa daudi
naye abiya mwanawe akaingia katawala naye moni ali pokuwa kijana mdogo a wakushi hapa ina maana watu kutoka sehemu ya nile ya juu
 kwa sababu rehoboamu alijinyenyekeza hasira ya hakuangamizwa kabisa
kukawa na hali nzuri katika yuda
 mfalme rehoboamu akajiw eka imara katika yerusalemu na akaendelea kuwa mfalme
alikuwa na umri wa miaka arobaini na mmoja alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu miaka kumi na saba mji ambao bwana alikuwa ameuchagua miongoni mwa makabila yote ya israeli ili aliweke jina lake humo
mama yake aliitwa naama alikuwa mwaamoni
 re akatenda maovu kwa sababu hakuuelekeza moyowake katika kumtafuta bwana mungu
 kwa habari ya matukio katika utawala wa rehoboamu tangu mwanzo mpaka mwisho je hayakuandikwa katika kumbukumbu za nabii shemaia na mwonaji ido zinazohusiana na vizazi kulikuwako na vita mara kwa mara kati ya rehoboamu na yeroboamu
 rehoboamu akalala pamoja na baba zam mahali pake kama mfalme abiya falme wa yuda katika mwaka wa kumi na nane wa kutawala kwake mfalme yeroboamu abiya akawa mfalme wa yuda naye huko yerusalemu miaka mitatu
mama yake aliitwaa maaka bint urieli wa gibeoni
basi kulikuwa na vita kati ya abiya na yeroboamu
 abiya aliingia vitani na jeshi la watu wenye uwezo wa kupiganayeroboamu akapanga jeshi dhidi ya abiya akiwa na jeshi la watu wenye uwezo
 abiya akasimama juu ya mlima semaraimu katika nchi ya vilima ya efraimu naye akasema yeroboamu na israeli yote nisikilizeni mimi hamfahamu kwamba bwana mungu wa israeli alimpa daudi na wazao wake ufalme juu ya israeli milele kwa agano la chumvi hata hivyo yeroboamu mwana wa nebati afisa wa solomoni mwana wa daudi aliasi dhidi ya bwana wake
 baadhi ya watu wasiofaa kitu wabaya kabisa walimkusanyikia na kumpinga rehoboamu mwana wa solo asiyekuwa na uamuzi asiye na nguvu za kuweza kupingana nao
hata sasa unapanga kupingana na ufalme wa bwana ambao uko mikononi mwa wazao wa daudi
kweli ninyi ni jeshi kubwa nanyi mnazo ndama za dhahabu yeroboamu alizozitengeneza kuwa miungu yenu
 lakini je hamkuwafukuza mambo ya nyakati na watapiga awepo majeruhi katika tukio lile vinavyoizunguka miji hiyo
ye kio mengine ya utawala wa abiya amoja na mambo aliyofanya na aliyosema katika kitabu cha maelezo cha nabii wa katika mji wa daudi
asa yetu kwa sababu bwa na mikuki na jeshi la na magari wewe nasi kwa makuhani wa bwana wana wa aroni na walawi na kujifanyia makuhani wenu wenyewe kama yafanyavyo mataifa ya nchi nyingine ye yote anayekuja kujiweka wakfu akiwa ndama mume na kondoo waume saba aweza kuwa kuhani wa kile ambacho ni miungu kwenu
 kwa habari yetu sisi bwana ndiye mungu wetu wala hatujamwacha
 makuhani wanaomtumikia bwana ni wana wa aroni nao walawi wakiwasaidia kila asubuhi na jioni kutoa sadaka za kuteketezwa na kufukiza uvumba wa harufu nzuri kwa bwana mungu
huweka mikate kwa taratibu za kiibada juu ya meza safi na kuwasha taa kwenye kinara cha dhahabu kila jioni
tunazishika kanuni za bwana mungu wetu
lakini ninyi mmemwacha mungu
 mungu yu pamoja nasi yeye ndiye kiongozi wetu
makuhani wake wakiwa na tarumbeta za baragumu ya vita dhidi ye nu
watu wa israeli msipigane dhidi ya bwana mungu wa baba zenu kwa maana hamtashinda
 basi yeroboamu alikuwa ametuma jeshi kuzunguka nyuma ya yuda ili kwamba wakati akiwa mbele ya yuda jeshi liwavizie kwa nyuma
 wakageuka na kuona kwamba wanashambuliwa pande zo te mbele na nyuma
ndipo wakamlilia bw ana mungu
makuhani wakapiga tarumbeta zao nao watu wa yuda wakapaza sauti ya kilio cha vita
katika kupiga kelele za vita mungu akawafukuza yeroboamu na israeli yote mbele ya mfalme abiya na yuda
 waisraeli wakakimbia mbele ya yuda naye mungu akawatia israeli mikononi mwao
 abiya na watu wake wakawachinja kwa machinjo makuu hata wak miongoni mwa watu wenye uwezo wa israeli
 watu wa israeli walitiishwa nao watu wa yuda wakawa washindi kwa sababu walimtegemea bwana mungu wa baba zao
 abiya akamfuatia yeroboamu na kuteka miji ya betheli yeshana na efroni kutoka kwake pamoja na vijiji roboamu hakupata nguvu tena wakati wa utawala wa abiya
naye bwana akampiga yeroboamu akafa
 lakini abiya akapata nguvu
alioa wanawake kumi na wanne na alikuwa na wana ishirini na wawili na binti kumi na sita
 matu pyameandikwa ido
asa atawala hivyo abiya akalala na baba zake naye akazik mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme na katika siku zake nchi ikawa na amani kwa miaka kumi
 asa akatenda yaliyo mema na haki machoni pa bwana mungu wake
 akaziondoa madhabahu za kigeni na mahali pa juu pa kuabudia miungu akayavunj yale mawe ya kuabudiwa na kuzikatakata nguzo za maashera
 akawaamuru yuda ku mtafuta mungu mungu wa baba zao na kutii sheria zake na amri zake
 akaondoa mahali pa juu pa kuabudia miungu na madhabahu za kufukizi uvumba kwenye kila mji katika yuda nao ufal me ulikuwa na amani katika utawala wake
 akajenga miji yenye ngome katika yuda wakati nchi ikiwa na amani
hakuna mtu ye yote aliyepigana vita naye katika miaka hiyo kwa kuwa bwana alimstarehesha
 mfalme akawaambia yuda tuijenge hii miji na tuizungushie kuta pamoja na minara malango na makomeo
nchi bado ni tumemtafuta bwana mungu wetu tulimtafuta naye ametupa raha kila upande
hivyo wakajenga na wakafanikiwa
 asa alikuwa na jeshi la watu kutoka yuda wenye ngao kuwatu kutoka benyamini wenye ngao ndogo na pinde
watu hawa wote walikuwa wapiganaji mashujaa
 zera mkushi akatoka kupigana dhidi yao akiwa na jeshi la watu maelfu ya maelfya vita nao waka ja mpaka maresha
 asa akatoka kumkabili nao wakapanga vita katika bonde la sefatha karibu na maresha
 kisha asa akamlilia bwana mungu wake na kusema ee bwana hakuna ye yote aliye kama wewe wa kuwasadi wasio na nguvu dhidi ya wenye nguvu
utusaidie ee bwana mungu wetu kwa kuwa tunakutumainia jina lako tumekuja dhidi ya jeshi hili kubwa
ee bwana wewe ndiwe mungu wetu usiwaache wanadamu wakushinde wewe
 bwana mungu akawapiga wakushi mbele ya asa na yuda
wakushi wakakimbia naye asa na jeshi lake wakawafuatia mpaka gerari
idadi kubwa ya wakushi ilianguka hata wasiweze kuinuka tena wakapondwa pondwa mbele za bwana na majeshi yake
 watu wa yuda mambo ya nyakati 
 pia akashambulia kambi za wachunga makundi ya uyaswaga makundi le wingine kwa manase na wote wakafurahia kile kiapo kwa sababu wake wote kwa bwana na vile yombo ambavyo yeye na baba yake walikuwa in wa kama yalivyokuwako kati ya baba yangu cha kazi yake
 ndipo mfalme asa wakachukua nyara nyingi sana wakaangamiza vijiji vyote vinavyoizunguka gerari kwa kuwa hofu ya bwana ilik uwa imewaangukia
wakateka nyara vijiji hivi vyote kwani kulikuwapo nyara nyingi huko wwanyama wakachukua na ya kon oo mbuzi na ngam ia
kisha wakarudi yerusa mu
asa afanya matengenezo roho ya bwana ikamjia azaria mwana wa obedi
 akatoka ili kumlaki asa na kumwambia nisikilizeni asa na yuda wote na benyamini
bwana yu pamoja nanyi mkiwa pamoja naye
kama mkimtafuta ataonekana kwenu lakini kama mkimwacha yeye naye atawaacha ninyi
 kwa muda mrefu israeli walikuwa hawana mungu wa kweli walikuwa hawana kuhani wa kuwafundisha na wala hawakuwa na sheria
 lakini katika taabu yao walimrudia bwana mungu wa israeli na kumtafuta naye akaonekana kwao
 katika siku hizo hapakuwa na amani kwa ye yote aliyesafiri kutoka wala kuingia kwa kuwa wakazi wote wa nchi walikuwa katika machafuko makubwa
 taifa moja lilipi gana na taifa lingine na mji mmoja ukapigana na mji m sababu mungu alikuwa anawahangaisha kwa taabu za kila aina
 lakini kwa habari yenu ninyi iweni hodari wala msikate tamaa kwa kuwa mtapata thawabu kwa kazi yenu
asa aliposikia maneno haya na unabii wa azaria mwana wa obedi nabii akajipa moyo
akaziondoa sanamu zilizokuwa machukizo kutoka nchi yote ya yuda na benyamini na kutoka miji aliyoiteka ka tika vilima vya efraimu
akakarabati madhabahu ya bwana iliyokuwa mbele ya ukumbi wa hekalu la bwana mungu
 kisha akakutanisha yuda wote benyamini na watu kutoka efraimu watu wa simeoni waliokuwa wana ishi miongoni mwao kwa maana idadi kubwa walikuwa wamemjia kutoka israeli walipoona kwamba bwana mungu wake alikuwa pamoja naye
 basi wakakusanyika huko yerusalemu mwezi wa tatu katika mwaka wa kumi na tano wa kutawala kwake asa
 wakati huo walimtolea bwana dhabihu za ngombe kondoo na mbuzi kutoka katika zile nyara walizoteka
 wakafanya agano kumtafuta bwana mungu wa baba zao kwa moyo wao wote na kwa roho yao yote
 wale wote ambao hawangemtafuta bwana mungu wa israeli wangelazimika kuua wa akiwa mdogo au mkubwa mwanaume au mwanamke
 wakamwapia bwana kwa sauti kuu kwa kupiga kelele tarumbet na kwa mabaragumu
 yuda walikuwa wameapa kwa moyo wao wote
wakamtafuta mungu kwa bidii naye akaonekana kwao
kwa hiyo bwana akawastarehesha pande zote
 mfalme asa akamwondolea maaka mama yake wadhifa wake asiwe mama malkia kwa sababu alikuwa ametengenezea kichakani nguzo ya chukizo ya ashera
asa akaikata ile nguzo akaiangusha akaivunja na kuiteketeza kwa moto katika bonde la kidroni
 ingawa hakuondoa mahali pa juu pa kuabudia mi ungu katika israeli asa aliuweka moyokikamilifu siku zote za maisha yake
 akaleta katika hekalu la mungu fedha dhahabuv wameviweka wakfu
 h thelathapakuwepo na vita tena mpaka mwaka wa na tano wa utawala wake asa
miaka ya mwisho ya mfalme asa katika mwaka wa thelathini na sit kutawala kwa asa mfalme baasha wa israeli akaishambulia yuda na kuujengea ngome mji wa rama kumzuia ye yote asitoke wala kuingia katika nchi ya mfalme asa wa yuda
ndipo asa akachukua fedha na dhahabu kutoka katika hazina ya hekalu la bwana na kutoka katika jumba lake mwenyewe la kifalme na kumpelekea ben hadadi mfalme wa aramu ambaye alikuwa anatawala huko dameski
 akasema pawepo na makubaliano kati yangu na wewe na baba yako
tazama ninakupelekea fedha na dhahabu
basi vunja makubaliano yako na mfalme baasha wa israeli ili aweze kujiondoa huku kwangu
 ben hadadi akakubaliana na mfalme asa na kutuma majemadari wa majeshi yake dhidi ya miji ya israeli
wakashinda iyoni dani abeli maimu na miji yote ya hazina ya naftali
 baasha aliposikia jambo hili akasimamisha kujenga rama na kua akawaleta watu wote wa yuda nao wakachukua mawe na miti ambayo baasha alikuwa anavitumia huko rama
kwa vitu hivyo akajenga geba na mizpo
 ikawa wakati huo mwonaji hanani akamjia mambo ya nyakati kimbia duniani kote amkasirikia mwonaji kwa sababu ya amzika kwa jeneza lililowekwa ikolezo na mchanganyiko wa manukato ya aina kwa mwuuza akajiimarisha na utajiri mwingi na walikuwapo makuhani elishama na a hivyo hawakufanya vita hazina katika uda na akawa na wingi mkubwa wa vitu katika nye erusalemu
 wakaandikishwa jema al walio tayari kwa vita ri 
ku oka eliada askari shujaa akiwa na watu alme huko mfalme asa wa yuda na kumwambia kwa sababu ulimtegemea mfalme wa aramu nawe hukumtegemea bwana ungu wako jeshi la mfalme wa aramu limeponyoka mkononi mwako
 je hukumbuki lililotendeka kwa wakushi na walibya hawakuwa jeshi lenye nguvu na magari mengi ya vita na wapanda farasi hata hivyo ulipomtegemea bwana yeye aliwatia mkononi mwako
 kwa kuwa macho ya bwana hukimbia ili ujionyesha mwenye nguvu kwa ajili ya wale ambao mioyo yao inamtegemea kwa ukamilifu
umefanya jambo la upum bavu na kuanzia sasa na kuendelea utakuwa na vita
 asa ak jambo hili
alikuwa ameghadhibika sana hata akamweka gerezani
wakati huo huo asa akaanza kuwatesa na kuwaonea baadhi ya watu kwa ukatili
 matukio ya utawala wa asa kuanzia mwanzo mpaka mwisho yameandikwa katika kitabu cha wafalme wa yuda na isareli
 katika mwaka wa thelathini na tisa wa utawala wake asa alipatwa na ugonjwa kwenye miguu yake
ingawa ugonjwa wake ulimzidia sana hata katika kuugua kwake hakutafuta msaada kutoka kwa bwana bali kwa matabibu tu
 ndipo katika mwaka wa arobaini na moja wa kutawala kwake asa akafa na kulala na baba zake
 nao wakamzika katika kaburi lile alilokuwa amelichonga kwa ajili yake mwenyewe katika mji wa daudi
wak mbali mbali yaliyotengenezwa marash nao wakawasha moto mkubwa kwa heshim yake
yehoshafati mfalme wa yuda yehoshafati mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme na dhidi ya israeli
 akaweka jeshi katika miji yote ya yuda yenye ngome na kuweka askari walinzi katika yuda na katika miji ya efraimu ile ambayo baba yake asa alikuwa ameiteka
bwana mungu alikuwa na yehoshafati kwa sababu katika miaka yake ya mwanzoni alienenda katika njia za daudi baba yake
hakutafuta mabaali bali alimtafuta mungu wa baba yake na kuzifuata amri zake badala ya kufuata desturi za watu wa israeli
 bwama mungu akauimarisha ufalme chini ya uongozi wake nao yuda wote wa kamletea yehoshafati zawadi hivyo akawa heshima
 moyo wake ukawa hodari katika njia za bwana na zaidi ya yote akaondoa mahali pa juu pa kuabudia miungu na nguzo za maashera katika yuda
katika mwaka wa tatu wa kutawala kwake akatuma maafisa wake ambao ni ben haili obadia zekaria nethaneli na mikaya ili kufundisha katika miji ya yuda
 pamoja nao walikuwepo walawi fula ni nao ni shemaia nethania zebadia as aheli shemiramothi yehonathani adonia tobi a tob adonia pamoja nao yehoramu
 wakafundisha yuda yote wakiwa wamechukua kitabu cha torati ya bwana wakazunguka miji yote ya yuda na kufundisha watu
 hofu ya bwana ikawa juu ya falme zote za nchi zilizozunguka yud na yehoshafati
 baadhi ya wafilisti wakamletea yehoshafati zawadi na fedha kama ushuru nao waarabu wakamletea mifugo kondoo waume na mbuzi 
 yehoshafati akaendelea kupata nguvu zaidi na zaidi akajenga ngome na miji miji ya yuda
pia aliweka askari wa vita weuzoefu huko katika jamaa zao kama ifuatavyo kutoka yuda majemadari wa vikosi vya elfu dari adna akiwa na askari wa vita iyefuata ni jemadari yehonathani akiwa na askari aliyefuata ni amasia mwana wa zik ambaye alijitolea kwa ajili ya kazi ya bwana mungu akiwa na askari benyamini wenye silaha za nyuta na ngao aliyefuata ni yehozabadi akiwa na wenye silaha za vita
 hawa ndio watu waliomtumikia mf yerusalemu mbali na hawa mfalme aliweka askari katika miji yenye ngome katika yuda yote
mikaya atoa unabii dhidiya ahabu basi yehoshafati alikuwa na mali nyingi sana na heshima
naye akafanya urafiki na ahabu kwa mwanaye kumwoa binti wa ahabu
 baada ya miaka kadhaa akashuka mambo ya nyakati ye ili kuishambulia ramothi gileadi
arasi wangu ni kama farasi je niende vitani dhidi ya ramothi amothi gileadi mkononi mwa umwuliza shauri la bwana lakini husu mimi lakini kila mara hapaswi e wa wenda kumwita na likubaliane na lao nawe ishivyo nitamwambia kile tu bwana nde kwa u niliona israeli yote bani kwa amani
esimama kumzunguka kulia ea kifo le umshawishi nenda ukafanye hivyo
oho kutoka kwa bwana alipita njia kumtembelea ahabu huko samaria
ahabu akachinja ng ombe na kondoo wengi kwa ajili yake na watu aliokuwa amefuatana nao
kisha ahabu akamshawishi yehoshafati kukwea pamoja na a abu mfalme wa israeli akamwuliza yehoshafati mfalme wa yuda je utakwenda pamoja nami kupigana dhidi ya ramothi gileadi yehoshafati akamjibu mfalme wa israeli mimi ni kama wewe watu wangu ni kama watu wako fwako
tutakuwa pamoja nawe vitani
 lakini mfalmeyehoshafati pia akamwambia mfalme wa israeli kwanza tafuta shauri la bwana mungu
 kwa hiyo mfalme wa israeli akawaleta pamoja manabii wanaume wapatao mia nne akawauliza gileadi au niache wakajibu naam nenda kwa kuwa bwana ataiweka mfalme
 lakini yehoshafati akauliza je hayuko nabii wa bwana hapa ambaye tunaweza kumwuliza mfalme wa israeli akamjibu yehoshafati bado yupo mtu mmoja ambaye kupitia yeye twaweza namchukia kwa sababu hu wa hatabiri jambo lo lote jema kunihunitabiria mabaya tu
yeye ni mikaya mwana wa imla
yehoshafati akajibu mfalme kusema hivyo
 kwa hiyo mfalme wa israeli akamwita mmoja wa maafisa wake na kusema mlete mikaya mwana wa imla mara moja
wakiwa wamevalia majoho yao ya kifalm mfalme wa israeli na yehoshafati mfalme wa yuda walikuwa wameketi juu ya viti vyao vya kifalme katika sakafu ya kupuria kwenye ingilio la lango la samaria pamoja na manabii wote wakiwa wakitabiri mbele yao
 wakati huu zedekia mwana wa kenaana alikuametengeneza pembe za chuma na akatangaza hivi ndivyo bwana asemavyo kwa hizi pembe utawapiga na kuwarudisha waaramu nyuma mpaka wameangamizwa
 manabii wengine wote walikuwa wanatabiri kitu hicho hicho wakisema ishambulie ramothi gileadi na uw mshindi
kwa kuwa bwana ataiweka mkononi mwa mfalme
 mjumbe aliyekuwa amek mikaya akamwambia tazama manabii wote kama mtu mmoja wanatabiri ushindi kwa mfalme
neno lako unene mema kuhusu mfalme
 lakini mikaya akasema hakika kama bwana atakachoniambia
 alipofika mfalme akamwuliza mikaya je tw nde vitani dhidi ya ramothi gileadi au niache akamjibu shambulia na ushi kuwa bwana atauweka mkononi mwa mfalme
 mfalme akamwambia je ni mara ngapi nitakuapisha ili usiniambie kitu cho chote ila kweli tu kwa jina la bwana mungu kisha mikaya akajib imetawanyika vilimani kama kondoo wasio na mchungaji na bwana akasema watu hawa hawana bwana
mwache kila mmoja aende nyum mfalme wa israeli akamwambia yehoshafati sikukuambia kwamba huwa hatabiri jambo lo lote jema kunihusu bali mabaya tu mikaya akaendelea kwa hiyo lisikie neno la bwana mungu nilim wona bwana ameketi juu ya kiti chake cha enzi pamoja na jeshi lote la mbinguni wam kwake na kushoto kwake
 naye bwana akasema ni nani atakayemshawishi ahabu ili aishambulie ramoth gile adi na kukiend chake huko mmoja akapendekeza hili na mwingine lile
 mwishoni roho akajitokeza akasimama mbe za bwana na kusema nitamshawishi
bwana mungu akauliza kwa njia gani akasema nitakwen da na kuwa roho ya uongo katika vinywa vya manabii wake wote
bwana mungu akasema utafanikiwa katika kwa hiyo sasa bwana ameweka roho ya kudanganya ndani ya viny wa vya hawa manabii wako wote
bwana ameamuru maafa kwa ajili yako
 kisha zedekia mwana wa kenaana akatoka na kumpiga mikaya kofi usoni
akauliza huyo gani alipotoka kwangu ili kusema nawe mikaya akajibu utagundua siku hiyo utakapokwenda kujificha kwenye chumba cha ndani
 kisha mfalme wa israeli akaagiza mambo ya nyakati a mji na kwa yoashi mwana wa mikaya akasema kama utarudi salama kisha wa israeli akamwambia yehoshafati wa israeli
kwa hiyo ita vikaendelea mchana utwa naye mfalme ahabu akategemezwa ndani kutoka ana iko juu yako
o kuna mema yaliyoonekana kwako nchi nguzo za pamoja nanyi kila mtoapo hukumu
mu au atakuwa juu ye nu kuhusiana na jambo lote la mfalme nao walawi watatumika kama za kufunga kwa yuda wote watu wa yuda wakakusanyika pamoja ili mchukueni na mkamrudishe kwa amoni mtawala mfalme
 mkaseme hivi ndivyo asemavyo mfalme mwekeni mtu huyu gerezani na asipewe cho chote ila mkate na maji mpaka nitakaporudi salama
basi bwana hajanena kupitia kwangu
akaongeza kusema zingatieni maneno yangu enyi watu wote ahabu anauawa huko ramothi gileadi basi mfalme wa israeli na yehoshafati mfalme wa yuda wakaenda ramothi gileadi
 mfalm nitaingia vitani nikiwa nimejibadilisha lakini wewe uvae majoho yako ya kifalme
kwa hiyo mfalme wa israeli ak ajibadilisha na kwenda vitani
 wakati huu mfalme wa aramu alikuwa amewaagiza majemadari helathini na wawili wa magari ya vita msipigane na ye yote mdogo au mkubwa isipokuwa mfalme wa israeli
 wakati wale majemadari wa magari ya vita walipomwona yehoshafati wakafikiri hakika huyu ndiye mfalme wakageuka ili wamshambulie lakini yehoshafati alipiga kelele wale majemadari wakaona kwamba hakuwa mfalme wa israeli nao wakaacha kumfuatilia
 lakini mtu fulani akav uta upinde pasipo lengo na kumpiga mfalme wa israeli katikati ya kiungio cha mavazi yake ya chuma mfalme akamwambia mwendesha gari lake geuza gari na uniondoe mimi katika mapigano nimejeruhiwa
 v kya gari kuelekea waaramu
damu kwenye jeraha lake ikachuruzika ndani ya gari na jioni yake akafa
mwonaji yehu amkemea yehoshafati mfalme yehoshafati wa yuda akarudi salama kwenye jum ba lake la kifalme huko yerusalemu
 yehu mwonaji mwana wa hanani akapanda kw enda kuonana naye akamwambia mfalme yehoshafati je utawasaidia waovu na kuwapenda wale wanaomchukia bwana mungu kwa sababu ya jambo hili ghadhabu ya bw hata hivy kwa kuwa umeondoa katika ashera na umeukaza moyo wako katika kumtafuta bwana mungu
yehoshafati aweka waamuzi yehoshafati aliishi huko yerusalemu naye akatoka akaenda tena miongoni mwa watu kuanzia beer sheba hadi nchi ya vilima ya efraimu na kuwageuza watu wakamrudia bwana mungu wa baba zao
 akawaweka waamuzi katika nchi kwen ye miji yote ya yuda yenye maboma
 akawaambia angalieni kwa makini yale mtendayo kwa kuwa hamkuhukumu kwa ajili ya mwanadamu bali kwa ajili ya bwana ambaye basi sasa hofu ya bwana na iwe juu yenu
hukumuni kwa uangalifu kwa kuwa bwana wetu hakuna jambo lisilo la hak wala upendeleo wala rushwa
pia huko yerusalemu yehoshafati akaweka walawi makuhani na viongozi wa jamaa za waisraeli ili kutoa hukumu kwa ajili ya bwana na kuamua magomvi
nao waliishi huko yerusalemu
 akawapa maagizo haya ni lazima mtumike kwa uaminifu na kwa moyo wo te katika kicho cha bwana mungu
 katika kila shauri ifikayo mbele yenu kutoka kwa ndugu zenu wale waishio katika miji ikiwa ni ya um wagaji wa damu au mambo mengine yahusuyo sheria amri huku maagizo inawapasa ninyi kuwaonya kwamba wasitende dhambi dhidi ya bwana la sivyo ghadhabu yake itakuja juu yenu na ndugu zenu
tendeni hivyo nanyi hamtatenda dhambi
 amaria kuhani mkuu atakuwa juu yenu katika jambo lo lote linalomhusu bwana naye zebadia mwana wa ishmae li kiongozi wa kabila la yuda lo maafis mbele yenu
tendeni kwa ujasiri naye bwan atakuwa pamoja na wale watendao vema
ikawa baada ya jambo hili wamoabu na waamoni pamoja na baadhi ya wameuni wakaja ili wapigane vita na yehoshafati
watu fulani wakaja wakamwambia yehoshafati jeshi kubwa linakuja dhidi yako toka edomu na ng ambo ya baharia
tayari wako hasason tamari ndio en gedi
 yehoshafati akaogopa akaazimu kumtafuta bwana akatanga a bahari hapa ina maana bahari ya chumvi
 mambo ya nyakati yehoshafati akasimama katika kusanyiko la ud mun mbele ya hekalu kukabiliana na jeshi hili kubwa linalokuja kutushambulia
sisi hatujui na wa zekaria da na yerusalemu
msiogope wala baadhi ya walawi akawaweka watu wa kumwimbia wana na kumsifu katika uzuri wa utakatifu gulia mbele ya jeshi mshukuruni bwana eiri ili kuwaua na ne wakakusanyika katika bonde la berakab kwa kutafuta msaada kutoka kwa bwana wakaja kutoka kila mji wa yuda ili kuja kumtafuta bwana mungu
na yerusalemu katika hekalu la bwana g mbele ya ua mpya akasema ee bwana mungu wa baba zetu wewe si ndiye uliye mungu mbinguni wewe watawala juu ya falme zote za mataifa uweza na nguvu viko mkononi mwako wala hakuna ye yote awezaye kushindana nawe
 je si wewe ee mungu wetu uliyewafukuza wenyeji wa nchi hii mbele ya watu wako israeli ukawapa wazao wa abrahamu rafiki yako hata milele wameishi ndani yake na humo wamekujengea mahali patakatifu kwa ajili ya jina lako wakisema kama maafa yakitujia ikiwa ni upanga hukumu tauni au njaa tutasimama mbele zako hili ambalo limeitwa kwa jina lako na kukulilia katika shida yetu nawe utatusikiana kutuokoa
 lakini sasa hawa watu wa kutoka amoni moabu na mlima seiri ambao hukuwaruhusu israeli waivamie nchi yao wakati walipotoka misri hivyo wakageukia mbali nao na hawakuwaangamiza
 tazama jinsi wanavyotulipa kwa kuja kututupa nje ya milki uliyotupa sisi kama urithi
 ee mungu wetu je wewe hutawahukumu kwa kuwa sisi hatuna uwezo lakufanya bali macho yetu yanakutazama wewe watu wa yuda pamoja na wake zao watoto wao na wadogo wao wakasimama mbele za bwana mungu
 ndipo roho wa bwana akaja juu ya mtu mmoja jina lake yahazieli mwamwana wa benaia mwana wa yeieli mwana wa matania mlawi mzao wa asafu alipokuwa amesimama katika kusanyiko akasema sikilizeni enyi yuda wote nanyi nyote mkaao yerusalemu nawe mfalme yehoshafati hili ndilo bwana asemalo kwenu msiogope wala msifadhaike kwa sababu ya jeshi hili kubwa
kwa maana vita hivi si vyenu bali ni vya mungu
 kesho shukeni kukabiliana nao
wanakwea kwa kupandi genge la sisi nanyi mtawakuta mwisho wa bonde kabla ya jangwa la yerueli
 hamtahitaji kupigana vita hivi
kaeni kwenye nafasi zenu simameni imara na mkaone wokovu bwana atakaowapatia enyi yu msifadhaike
kesho tokeni mwende mkawakabili naye bwana atakuwa pamoja nanyi
 yehoshafati akainama na kusujudu uso wake hadi chini nao watu wote wa yuda na yerusalemu wakaanguka chini ili kuabudu mbele za bwana mungu
 ndipo kutoka kwa wakohathi na kwa wana wa kora wakasimama na kumsifu bwana mungu wa israeli kwa sauti kuu sana
 asubuhi na mapema wakaondoka kuelekea jangwa la tekoa
walipoanza safari yehoshafati akasimama akas ema nisikilizeni enyi yuda nanyi watu wa yerusalemu mwaminini bwana mungu wenu hivyo mtathibitika wasadikini manabii wake nanyi mtafanikiwa
 alipomaliza kushauriana na watu yehoshafati wake walipokuwa wametan wakisema kwa kuwa upendo wake wadumu milele
 walipoanza kuimba na kusifu bwana akaweka waviziao dhidhi ya watu wa amoni moabu na wale wa mlima seiri waliokuwa wamekuja kuishambulia yuda nao wakashindwa
 watu wa amoni na moabu wakawainukia watu wa mlima skuwaangamiza kabisa
baada ya kumaliza kuwachinja watu wa seiri wakasaidia kuangamizana wao kwa wao
 yuda walipofika katika mnara wa ulinzi wa jangwani wakaliangalia lile jeshi kubwa wakaona ni maiti tupu zimetapakaa ardhini wala hakuna ye yote aliyenusurika
 hivyo yehoshafati na watu wa ke wakaenda kujitwalia nyara kutoka kwao nao wakakuta humo wingi wa mifugo mali nguo na vitu vya thamani ambavyo vilikuwa vingi za idi ya vile walivyoweza kuchukua
wakakusanya nyara kwa siku tatu kwa sababu zilikuwa nyingi mno
 siku ya b bonde la beraka maana yake bonde la baraka
 mambo ya nyakati a yerusalemu na wa ehoshafati ukawa na amani kwa kuwa mungu ote
pakuondolewa nao watu wakawa tarehe cha yehu mlivyotengeneza
ile meli zikavunjika na hazikuweza kung oa hishi
shefatia
hawa wote walikuwa wana wa abu alikuwa mwanawe pa daudi taa yeye na wazao ulia okea barua kutoka kwa abii eliya iliyosema maana huko walimbariki bwana mungu
ndiyo sababu linaitwa bonde la beraka mpaka leo
 kisha watu wote wa yuda na yerusalemu wakiongozwa na yehoshafati wakarudi yerusalemu wakiwa na furaha kwa kuwa bwana alikuwa amewasababisha wafurahi juu ya adui zao
 wakaingi kwenda hekaluni mwa bwana wakiwa na vinubi zeze na tarumbeta
 hofu ya mungu ikazipata falme zote za nchi waliposikia jinsi bwana alivyokuwa amepigana dhidi ya adui za israeli
 ufalme ywake alikuwa amemstarehesha pande mwisho wa utawala wa yehoshafati hivyo yehoshafati akatawala yuda
alikuwa na umri wa miaka thelathini na mitano alipoanza kutawala akatawala katika yerusalemu kwa miaka ishirini na mitano
mama yake aliitwa azuba binti shilhi
 akaiendea njia ya asa baba yake wala hakuiacha akifanya yaliyo mema machoni pa bwana mungu
 lakini hata hivyo mahali pa juu pa kuabudia miungu ha bado hawajaelekeza mioyo yao kwa mungu wa baba zao
 matukio mengine ya utawala wa yehoshafati kuanzia mwanzo hadi mwisho yameandikwa katika kitabu cha mwana wa hanani ambazo zimeandikwa katika kitabu cha wafalme wa israeli
 hatimaye yehoshafati mfalme wa yuda akafanya urafiki na ahazia mfalme wa israeli ambaye alifanya maovu sana
 akaungana naye kutengeneza meli nyingi za kwendatarshishi nazo zilitengenezwa huko esion geberi
 ndipo eliezeri mwana wa dodavahu wa maresha akatoa unabii dhidi ya yehoshafati akasema kwa kuwa umeungana na ahazia bwana ataangamiza vile nanga ili kwenda tars yehora atawala yehoshafati akalala na baba zake akazikwa pamoja nao katika mji wa daudi mwanawe yehoram akaingia mahali pa baba yake kama mfalme
 ndugu zake yehoramu wana wa yehoshafati walikuwa azaria yehieli zekaria azaria mikaeli na yehoshafati mfalme wa israeli a
 baba yao alikuwa amewapa zawadi nyingi za fedha na dhahabu na vitu vya thamani pamoja na miji yenye ngome huko yuda bali ufalme akampa yehoramu kwa sab mzaliwa wa kwanza
 baada ya yehoramu kujiimarisha katika ufalme wa baba yake akawaua kwa upanga ndugu zake wote pamoja na baadhi ya wakuu wa israeli
 yehoramu alikuwa na umri wa miaka thelathini na miwili lipokuwa mfalme akatawala huko yerusalemu kwa miaka minane
 akaiendea njia ya wafalm wa israeli kama ilivyokuwa imefanya nyumba ya ahabu kwa sababu alioa binti wa ahabu
akatenda maovu machoni pa bwana mungu
 hata hivyo kwa sababu ya agano ambalo bwana alikuwa amefanya na daudi bwana hakuwa radhi kuangamiza nyumba ya daudi mungu alikuwa ameahidi kum wake milele
 wakati wa yehoramu edomu iliasi dhidi ya yuda na kujiwekea mfalme wao wenyewe
 hivyo yehoramu akaenda huko pamoja na maafisa wake na magari yake yote ya vita
waedomu wakamzunguka yeye na majemadari wake wa magari yake yote ya vita lakini akaondoka akapenya usiku na kuwashamb waedomu
 hadi leo edomu imeasi yuda
libna nao wakaasi wakati huo huo kwa sababu yehoramu alikuwa amemwacha bwana mungu wa baba zake
 alikuwa pia ametengeneza mahali pa juu pa kuabudia miungu katika vilima vya yuda na akawa amewasababisha watu wa yerusalemu kufanya uzinzi na akawa amewapotosha watu wa yuda
 yehoramu akap hili ndilo bwana mungu wa daudi baba yako asemalo hukuenenda katika njia za yehoshafati baba yako au za asa mfalme wa yuda
 lakini umeenenda katika njia za wafalme wa israe li nawe umewaongoza yuda na watu wa yerusalemu kuzini kama vile nyumba ya habu ilivyofanya
pia umewaua ndugu zako mw enyewe watu wa nyumbani mwa baba yako watu waliokuwa bora kuliko wewe
 hivyo basi bwana yu karibu kuwapiga watu wako wanao wake zako na kila kitu kilicho chako kwa pigo zito
raeli hapa ina maana yuda
a is mambo ya nyakati enyewe utaugua sana kwa ugonjwa wa tumbo kwa muda mrefu hadi tikana katika jumba la mfalme pamoja na katika au salemu miaka minane
kafa bila kusikitikiwa na mtu ye yote naye audi lakini si katika u hivyo ehoramu mfalme alimtafuta bwana kwa moyo wake thalia simwue
 akawa pamoja nao amefichwa wa muda wa miaka sita jamaa za wewe mw ugonjwa utakaposababisha matumbo yako kutoka nje
 bwana mungu akaamsha chuki ya wafilisti na ya waarabu walioishi karibu na wakushi dhidi ya yehoramu
 wakaishambulia yuda wakaivamia na kuchukua mali zote zilizopa wanawe na wake zake
hakubakiziwa mwana ye yote isipokuwa ahazia aliyekuwa mdogo wa wote
 baada ya mambo haya yote bwana akampiga yehoramu kw ugonjwa usioponyeka wa matumbo
 ikawa baada ya muda mwisho wa mwaka wa pili matumbo yake yakatoka nje kwa sababu ya ugonjwa naye akafa mivu makali sana
watu wake hawakuwasha moto kwa heshima yake kama walivyokuwa wamewafanyia baba zake
 yehoramu alikuwa na umri wa miaka thelathini na miwili alipokuwa mfalme naye akatawala huko yeru akazikwa makaburi ya wafalme
ahazia mfalme wa yuda watu wa yerusalemu wakamfanya ahazia mdogo wa wote wa wana wa yerohamu kuwa mfalme mahali pa baba yake kwa sababu washambuliaji wa ghafula waliokuwa wameingia kambini pamoja na katika mji wa waarabu walikuwa wa mewaua wana wakubwa wote wa yehoramu
kwa hiyo ahazia mwana wa yehoramu mfalme wa yuda akaanza kutawala
ahazia alikuwa na umri wa miaka ishirini na miwili alipokuwa mfalme naye akatawala huko yerusalemu kwa mwak mmoja
mama yake aliitwa athalia mjukuu wa kike wa omri
 ahazia naye akaziendea njia za nyumba ya ahabu kwa sababu mama yake alikuwa mshauri wake katika kutenda maovu
 akafanya yaliyo maovu machoni pa bwana kama walivyokuwa wamefanya nyumba ya ahabu kwa kuwa baada ya kufa kwa baba yake walikuwa washauri wake kwa uangamivu wake
 pia akafuata shauri lao alipokwenda pamoja na yoramu mwana wa ahabu mfalme wa israeli kupigana na hazaeli mfalme wa aramu huko ramoth gileadi
waaramu wakamjeruhi yoram akarudi yezreeli ili apate kuuguza majeraha aliyokuwa ameyapata huko ramoth kwenye vita vyake na hazaeli mfalme wa aramu
ndipo ahazia mwana wa wa yuda akashuka kwenda yezreeli kumtazama yoramu mwana wa ahabu kwa sababu alikuwa amejeruhiwa
 mungu alikuwa ameamuru kwamba kuanguka kwa ahazia kungetokea atakapokwenda kumwona yoramu
ahazia alipowasili wakatoka pamoja na yoramu ili kwenda kukutana na yehu mwana wa nimshi ambaye bwana alikuw amemtia mafuta kuangamiza nyumba ya ahabu
 yehu alipokuwa anatekeleza hukumu juu ya nyumba ya ahabu akawakuta wa kuu wa yuda na wana wa jamaa ya ahazia waliokuwa wanamhudumia ahazia na akawaua
 ndipo akaenda kumsaka ahazia nao watu wake wakamkamata alipokuwa amejificha huko samaria
akaletwa kwa yehu na akauawa
wakamzika kwani walisema alikuwa mwana wa yehoshafati ambaye wote
hivyo hapakuwa na mtu mwenye uwezo katika nyumba ya ahazia aliyeweza kushika ufalme
 athalia mamaye ahazia alipoona kuwa mwanawe amekufa akaondoka akawauwa wazao wote wa kifalme wa nyumba ya yuda
 lakini yehosheba bint wa mfalmeyehoramu akamchukua yoashi mwana wa ahazia na kumwiba miongoni mwa wana wa mfalme waliokuwa wanakaribia kuuawa akamweka yeye pamoja na yaya wake kwenye chumba cha kulala
kwa kuwa yehosheba binti wa mfalme yehoramu mkewe kuhani yehoyada alikuwa dada yake ahazia akamficha mtoto ili katika wakati thalia alipokuwa anatawala nchi
uasi dhidhi ya athalia katika mwaka wa saba yehoyada akaonyesha nguvu zake
akafanya agano na majemadari wa vikosi vya mamia azaria mwana wa yehoramu ishimaeli mwana wa yehohanani azar ia mwana wa obedi maaseya mwana wa adai na elishafati mwana wa zikri
 wakazunguka katika yuda yote na kukusanya walawi na viongozi whekalu la mungu israeli kutoka katika miji yote
walipofika yerusalemu kusanyiko lote likafanya agano na mfalme kwenye hekalu la mungu
yehoyada akawaambia mwana wa mfalme mambo ya nyakati unguka mfalme kila laha yake mkononi
wakakaa kuwa ombo vya uimbaji kalu la li na kulibomoa
ye kiti cha enzi ha ufalme nao watu wote wa nchi wa sababu athalia ma machoni pa kila mwaka kutoka kwa kutoka yuda na atatawala kama bwana alivyoahidi kuhusu wazao wa daudi
 basi hili ndilo liwapasalo kufanya theluthi ya makuhani wenu na walawi ambao watakuwa kwenye zamu siku ya sabato watalinda milangoni theluthi watalinda jumba la kifalme theluthi nyingine italinda lango la msingi nao watu wengine wote itawapasa wawe ndani ya nyua za hekalu la bwana
 hakuna ruhusa mtu ye yote kuingia hekaluni mwa bwana isipokuwa makuhani na walawi walio kwenye zamu wao wanaweza kuingia kwa sababu ni watakatifu lakini watu wengine wote itawapasa kuangalia kile kilichoamriwa na bwana
 walawi watajipanga kumz mtu akiwa na silaha zake mkononi
ye yote aingiaye hekaluni lazima auawe
kaeni karibu na mfalme po pote aendapo
 walawi na watu wote wa yuda wakafanya vile vile kama kuhani ehoyada alivyoag iza
kila mmoja akachukua watu wake wale waliokuwa wakienda kwenye zamu siku ya sabato na wale waliokuwa wakitoka kwenye zamu kwa sababu kuhani yehoyada alikuwa hakuruhusu kikosi cho chote kiondoke
 kisha akawapa majemadari wa vikosi vya mamia mikuki na ngao kubwa na ndogo zilizokuwa mali ya mfalme daudi na ambazo zilikuwa ndani ya hekalu la mungu
 akawapanga walinzi kumzunguka mfalme kila mmoja akiwa na si kwenye mduara kuanzia upande wa kusini hadi upande wa kaskazini wa hekalu wakiizunguka madhabahu yote
 yehoyada na wanawe wakamtoa nje yoashi mwana wa mfalme nao wakamvika taji wakampa nakala ya agano na kumtangaza mfalme
yehoyada na wanawe wakamtia mafuta nao watu wakapiga kelele kwa sauti kuu wakisema mfalme aishi maisha marefu athalia aliposikia kelele za watu wakikimbia na kumsifu mfalme akawaendea watu katika hekalu la bwana
 athalia akaangalia tazama alikuwepo mfalme akiwa amesimama karibu na nguzo yote kwenye ingilio
maafisa na wapiga tarumbeta walikuwa kando ya mfalme nao watu wote wa nchi walikuwa wanashangilia na kupiga tarumbeta na waimbaji wakiwa na vy walikuwa wakiongoza nyimbo za sifa
ndipo athalia akararua mavazi yake na kupiga kelele akisema uhaini uhaini kuhani yehoyada akawatoa nje majemedari wa vikosi vya mia waliokuwa viongozi wa jeshi na kuwaambia mtoeni nje kati ya safu na mkamwue kwa upanga ye yote anayemfuata
kwa kuwa kuhani alikuwa amesema msimwulie dani ya he bwana
 kwa hiyo wakamkamata alipofika kwenye ingilio la lango la farasi katika viwanja vya jumba la kifalme wakamwulia hapo
 kisha yehoyada akafanya agano kwamba yeye na watu wote pam oja na mfalme watakuwa watu wa bwana
 kisha watu wote wakaenda kwenye hekalu la baawakavunjavunja madhabahu pamoja na sanamu na kumwua matani kuhani wa baali mbele ya hizo madhabahu
 kisha kuhani yehoyada akaweka uangalizi wa hekalu la bwana mikononi mwa makuhani waliokuwa walawi ambao mfalme daudi alikuwa amewagawa ili wahudumu hekaluni kwa ajili ya kutoa sadaka za kuteketezwa za bwana kama ilivyoandikwa katika sheria ya mose kwa kushangilia na kuimba ka ma daudi alivyokuwa ameagiza
 pia akawaweka mabawabu kwenye malango ya hekalu la bwana ili kwamba kwa vyo vyote asije akaingia mtu ye yote aliye najisi
 akawachukua majemadari wa mamia watu waheshimiwa viongozi wa watu pamoja na watu wote wa nchi na kumteremsha mfalme kutoka hekaluni mwa bwana
wakaingia kwenye jumba la kifalm kwa kupitia lango la juu na kumkalisha mfalme kwenc wakafualikuwa meuawa kwa upanga
yoashi akarabati hekalu yoashi alikuwa na umri wa miaka saba alipokuwa mfalme nae akatawala huko yerusalemu kwa miaka arobaini
mama yake aliitwa sibia aliyekuwa ametoka beer sheba
 yoashi akafanya yaliyo merahi
mji ukatu lia bwana miaka yote ya yehoyada kuhani
 yehoyada akamwoza wake wawili akazaa watoto wa kiume na wa kike
 baada ya muda yoashi akaamua kukarabati hekalu la bwana
 akawaita pamoja makuhani na walawi akawaambia nendeni katika miji ya yuda mkakusanye fedha wanazopaswa kulipa israel wote ili kukarabat hekalu la mungu wenu
fanyeni hivyo sasa
lakini walawi hawakufanya upesi
kwa hiyo mfalme akamwita yehoyada kuhani mkuu na kumwambia kwa nini hukuwaambia walawi wa lete mambo ya nyakati mevunja na kuingia ati na
wakawaajiri ngine vya mzika amoja na wafalme katika mji wa daudi kwa aliyokuwa ametenda katika ya yuda na mungu kwa nini mnakataa kuzitii amri aba yake zekaria ila yehoyada kuhani nao tengenezwa upya kwa ekalu la mungu zimeandikwa katika kitabu cha amazia mwanawe ayerusalemu kodi iliyowekwa na mose mtumishi wa bwana pamoja na kusanyiko la israeli kwa ajili ya hema ya ushuhuda kwa kuwa wana wa yule mwanamke mwovu athalia walikuwa wak ka hekalu la mungu nao wakawa wamevitumia hata vile vitu vilivyowekwa wakfu kwa bwana kwa mabaali
 kwa amri ya mfalme likatengenezwa kasha nalo likawekwa nje kwenye lango la hekalu la bwana
 tangazo likatolewa katika yuda na yerusalemu kwamba inapasa wamletee bwana kodi ile ambayo mose mtumishi wa bwana alikuwa amewaagiza israeli huko jangwani
 maafisa wote na watu wote wakaleta michango yao kwa furaha wakaweka kwenye kasha mpaka likajaa
 ikawa kila wakati kasha lili poletwa ndani na walawi kwa maafisa wa mfalme na kuona kwamba kuna kiasi kikubwa cha fedha mwandishi wa mfalme na afisa wa kuhani mkuu walikuwa wanakuja na kumimina kisha kulirudisha mahali pake
walifanya hivi mara kwa mara nao wakakusanya fedha nyingi sana
 mfalme na yehoyada wakawapa wale wa tu waliofanya kazi iliyotakiwa katika hekalu la bwa waashi na maseremala ili kutengeneza hekalu la bwana pia wafanya kazi za chuma na shaba ili kukarabati hekalu la bwana
 watu walioshughulika na kazi walikuwa wenye bidii nayo kazi ya kukarabati ikaendelea vizuri mikononi mwao
wakalitengeneza upya hekalu la bwana likarudi katika hali yake ya awali na kuliimarisha
 walipokamilisha kazi ya kukarabati walileta edha zilizobaki wakampa mfalme yehoyada na kwa hizo wakatengeneza vyombo kwa ajili ya heka lu la bwana vyombo kwa ajili ya huduma na kw ajili ya sadaka ya kuteketezwa pia mabakuli na vitu vi dhahabu na fedha
wakati wote yehoyada alipokuwa hai sadaka za kuteketezwa zilitolewa wakati wote katika hekalu la bwana
 basi yehoyada alikuwa mzee aliyeshiba siku wakati alipokufa naye alikufa akiwa na umri wa miaka mia moja na thelathini
 waka psababu ya mema israeli kwa ajili ya mungu na hekalu lake
uovu wa yoashi baada ya kifo cha yehoyada wakuu wa yuda walikuja kumpa mfalme heshima naye akawasikiliza
 wakaacha hekalu la bwana mungu wa baba zao wa kaabudu nguzo za maashera na sanamu
kwa sababu ya kosa lao hasira ya mungu ikaja juu yerusalemu
 ingawa bwana aliwatuma manabii wawarudishe watu kwake na ingawa waliwaonya hawakuwasikiliza
 ndipo roho wa bwana akaja juu ya zekaria mwana wa yehoyada kuhani
akasimama mbele ya watu akasema hili ndilo asemalo bwana hamtafanikiwa kwa kuwa mmemwacha bwana yeye naye amewaacha ninyi
 lakini wakafanya shauri baya juu yake na kwa amri ya mfalme wakampiga kwa mawe mpaka akafa katika ukumbi wa hekalu la bwana
 mfalme yoashi hakukumbuka wema aliotendewa na yehoyada balimwua mwanawe ambaye alisema wakati akiwa amelala akingojea kufa bwana na alione hili na alipize kisasi
 mwishoni mwa ule mwaka jeshi la waaramu likaja dhidi ya yoashi likavamia yuda na yerusalemu na kuwa ua viongozi wote wa watu
wakapeleka nyara zao zote kwa mfalme wao huko dameski
 ingawa jeshi la waaramu lilikuwa limekuja na watu wachache tu alilitia mikononi mwao jeshi kubw zaidi ya lao
kwa sababu yuda walikuwa wamemwacha bwana mungu wa baba zao hukumu ilitekelezwa juu ya yoashi
 waaramu walipoondoka walimwacha yoashi akiwa amejeruhiwa sana
maafisa wake wakafanya hila juu ya ke kwa sababu alikuwa amemwua mwana wa wakamwulia kitandani mw ake
hivyo akafa na wakamzika katika mji wa daudi lakini si katika makaburi ya wafalme
 wale waliofanya hila mbaya juu yake walikuwa zabadi mwana wa mwanamke mwamoni aliyeitwa yehozabadi mwana wa mwanamke mmoabu aliyeitwa shimrithi
 kwa habari za wanawe unabii mwingi kumhusu na kumbukumbu za ku kumbukumbu za wafalme
akaingi mahali pake
amazia mfalme wa yuda amazia alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipokuwa mfalme naye akatawala huko yerusalemu kwa miaka ishirini na tisa
mama yake aliitwa yehoadani kutoka yerusalemu
 akatenda yaliyo mema mambo ya nyakati atauawa kwa ishi wa jeshi yote wa watu katika vita mungu atakufanya ia za fedha kuwa yamekuja kutoka efraimu na watu elfu kumi wakiwa hai atika machoni pa bwana lakini si kwa moyo wake wote
 baada ya ufalme wote kuimarika katika milki yake aliwaua maafisa waliomwua mfalme baba yake
 hata hivyo hakuwaua watoto wao lakini akafanya sawasawa na yaliyoandikwa kwenye sheria katika kitabu cha mose mahali bwana alipoamuru baba haw ajili ya watoto wao wala watoto hawatauawa kwa ajili ya baba zao kila mmoja atakufa kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe
 amazia akawaita watu wa yuda pamoja akawaweka chini ya majemadari wa maelfu na majemadari wa mamia kufuatana na jamaa zao katika yuda yote na benyamini
kisha akawahesabu wale wenye umri wa miaka ishirini au zaidi na akakuta kw amba walikuwa wanaume watu walio tayari kwa utumwalio na uwezo wa kutumia mkuki na ngao
 akawaajiri pia watu wapiganaji kutoka israeli kwa talanta za fedhaa
 lakini mtu wa mungu akamjia na kumwambia ee mfalme haya majeshi kutoka israeli kamwe usiyaruhusu yaende pamoja na wewe kwa kuwa bwana hayuko pamoja na israeli wala hayupo pamoja na ye wa efraimu
 hata kama ukienda na kupigana kwa ujasiri ukimbie mbele ya adui kwa kuwa mungu anao uwezo wa kusaidia au wa kuangusha
 amazia akamwuliza yu le mtu wa mungu lakini itakuwaje kwa zile talanta mnilizolipa kwa ajili ya haya majeshi ya israeli yule mtu wa mungu akajibu bwana aweza kukupa zaidi sana ya hizo
 hivyo amazia akayaondoa yale majeshi yaliyokuyarudisha nyumbani
waliwakasirisha sana yuda nao wakarudi nyumb ani wakiwa na hasira kali
 kisha amazia akajitia nguvu na kuliongoza jeshi lake kwenye bond la chumvi ambapo aliua watu wa seiri
 jeshi la yuda pia likawatekalikawapandisha juu ya jabali na kuwatupa chini kwa nguvu hata wote wakavunjika vipande vipande
 wakati huo yale majeshi ambayo amazia aliyarudisha na hakuwaru husu kushiriki vita walivamia miji ya yuda kuanzia samaria hata beth horoni
wakawaua watu na kuchukua kiasi kikubwa sana cha mateka
baye ati alipokuwa angali anazungumza ii akanyamaza lakini akasema ujumbe sasa unajigamba na kujivuna
lakini kaa lu la mungu ambavyo vilikuwa chini ya uangalizi wa a talanta mia moja za fedha ni sawa na tani 
 pia mst
 amazia aliporudi kutoka kuwachinja waedomu alileta pia kutoka huko miungu ya watu wa seiri
akai simamisha kama miungu yake mwenyewe akaisu judia na kuiteketezea dhabihu
 hasira ya bwana ikawaka dhidi ya amazia naye akamtuma nabii kwake amalisema kwa nini unauliza kwa miungu ya hawa watu ambayo haikuweza kuwaokoa watu wake wenyewe kutoka mkononi mwako wak mfalme akamwambia je wewe tumekuchagua kuwa mshauri wa mfalme nyamaza ya nini uuawe hivyo nab najua kuwa mungu ameazimia kukuangamiza kwa sababu umefanya jambo hili na hukusikiliza shauri langu
 baada ya amazia mfalme wa yuda kushauriana na washauri wake akatum kwa yehoashi mwana wa yehoahazi mwana wa yehu mfalme wa israeli kusema njoo tukabiliane uso kwa uso
 lakini yehoashi mfalme wa israeli akamjibu amazia mfalme wa yuda mbaruti uliokuwa huko lebanoni ulituma ujumbe kwa mwerezi uliokuwa huko lebanoni kusema mtoe binti yako aolewe na mwanangu
kisha mnyama wa mwituni aliyekuwa huko lebanoni akaja na kuukanyaga ule mbaruti
 wewe unasema moyoni mwako kwamba umemshinda edomu nawe nyumbani kwako kwa nini utafute matatizo na kusababisha anguko lako mwenyewe na la yuda pia hata hivyo amazia hakutaka kusikia kwa kuwa mungu alifanya hivy ili awatie mikononi mwa yehoashi kwa sababu waliitafuta miungu ya edomu
 hivyo yehoashi mfalme wa israeli akakwea kuwashambulia
yeye na amazia mfalme wa yuda wakak abiliana uso kwa uso huko beth shemeshi katika yuda
 yuda akashindwa na israeli na kila mtu akakimbilia nyumbani kwake
 yehoashi mfalme wa israeli akamteka amazia mfalme wa yuda mwana wa yoashi mwana wa ahazia huko beth shemeshi
kisha yehoashi akamleta yerusalemu na akaubomoa ukuta wa yerusalemu kuanzia lango la efraimu hadi lango la pembeni sehemu yenye urefu dhiraa b akachukua dhahabu yote fedha na vyombo vyote vilivyopatikana katika heka b dhiraa ni kama mita 
 mambo ya nyakati uko
 akarudishwa kwa rasi nao wakamzika pamoja na baba zake aliyejenga upya miwili
mama mwelekeza kumcha mungu
wake mba wa
sifa zake zikaenea mbali sana kwa ondoka mahali hata yeye thamu obed edomu pamoja na hazina za jumba la mfalme na mateka kisha akarudi samaria
 amazia mwana wa yoashi mfalme wa yuda aliishi miaka kumi na mitano baada ya kifo cha yehoashi mwana wa yehoazi mfalme wa israeli
 kwa habari ya matukio mengine katika utawala wa amazia kuanzia mwanzo hadi mwisho je hayakuandikwa katika kitabu cha wafalme wa yuda na wa israeli kuanzia wakati ule amazia alipogeuka na kuacha kumfuata bwana walifanya shauri baya dhidi yake huko yerusalemu naye akakimbilia lakishi lakini wakatuma watu wamfuatilie huko lakishi nao wakamwulia fakatika uzia mfa me wa yuda kisha watu wote wa yuda wakamtwaa uzia aliyekuwa na umri wa miaka kumi na sita nao wakamfanya mfalme mahali pa amazia baba yake
 yeye ndiy ji wa yuda
elathi kuirudisha kwa yuda baada ya amazia kulala pamoja na baba zake
 uzia alikuwa na umri wa miaka kumi na sita alipokuwa mfalme naye akatawala huko yerusalamu kwa miaka hamsini na yake aliitwa yekolia wa yerusalemu
 akafanya yaliyo mema machoni pa bwana sawasawa na amazia baba yake alivyokuwa amefanya
 akamtafuta mungu katika siku za zekaria aliyew kati wote alipomtafuta bwana alimfanikisha
 alipigana vita dhidi ya wafilisti na kubomoa kuta za gathi yabne na ashdodi
kisha akajenga upya miji karibu na ashdodi na mahali pengine katikati ya wafilisti
 mungu akamsaidia dhidi ya wafilisti na dhidi ya waarabu walioishi gur baali na dhidi ya wameuni
 waamoni wakamletea uzia ushuru umaarufu ukaenea hadi kwenye mpaka wa misri kwa sababu alikuwa amekuwa na nguvu sana
 uzia akajenga minara huko yerusalemu katika lango la pembeni katika lango la bondeni na katika pe mbe mahali kuta zikutanapo kisha akaijengea ngome
 akajenga pia minara ja ngwani na kuchimba visima vingi vya maji kwa sababu alikuwa na mifugo mingi chini ya vi limani na kwenye nchi tambarare
alikuwa na watu wanaofanya kazi katika mashamba yake na kwenye masha yake ya mizabibu huko vilimani na katika ardhi zenye rutuba kwa kuwa aliupenda udongo
 zaidi ya hayo uzia alikuwa na jeshi lililofunzwa vizuri lililokuwa tayari kwenda vitani kwa vikosi kufuatana na idadi yao kama walivyokusanywa na yeileli mwandishi na maaseya msimamizi chini ya maelekezo ya hanania mmojawapo wa maafisa wa kifalme
 idadi yote ya viongozi wa jamaa waliowaongoza hawa wapiganaji walikuwa 
 chini ya uongozi wao kulikuwa na jeshi la askari watu waliofundishwa kwa ajili ya vita jeshi lenye nguv la kumsaidia mfalme dhidi ya adui zake
 uzia akalipatia jeshi lote ngao mikuki chapeo deraya pinde na mawe ya kombeo
 huko yerusalemu watu wenye utaalamu mkubwa wakatengeneza mitambo iliyotumika katika minara na kwenye pembe za ulinzi ili kurusha mishale na kuvurumisha mawe makub sababu alisaidiwa mno mpaka akawa na nguvu sana
 lakini baada ya uzia kuwa na nguvu sana majivuno yake yakamsababishia kuanguka
alikosa uaminifu kwa bwana mungu wake naye akaingia hekaluni mwa bwana ili afukize uvumba kwenye madhabahu ya kufukizia uvumba
 azaria kuhani akiwa pamoja na makuhani wengine themanini wa bwana wenye ujasiri wakamfuata huko ndani
 wakamkabili na kumwambia siyo sawa kwako uzia kumfukizia bwana uvumba
hiyo ni kazi ya makuhani wazao wa aroni ambao wamewekwa wakfu ili kufukiza uvumba patakatifu kwa kuwa umekosa uaminifu nawe hutaheshimiwa na bwana
 uzia ambaye alikuwa na chetezo mkononi mwake tayari kufukiza uvumba akakasirika
alipokuwa anawaghadhibi kia makuhani mbele ya madhabahu ya kufukizia uvumba katika hekalu la bwana ukoma ukamtokea penye kipaji chake cha uso
 azaria kuhani mkuu pamoja na makuhani wengine wote walipomtazama wakaona kwamba alikuwa na ukoma penye kipaji chake cha uso wakaharakisha kumtoa nje
naam mwenyewe alikuwa anatamania kuondoka kwa sababu bwana alikuwa amempiga
 mfalme uzia alikuwa na ukoma mpaka siku ya kufa kwake
ak atengwa katika nyumba ya pekee akiwa mwenye ukoma naye akawa ametengwa kutoka hekalu la bwana
yo mwanawe akawa msimamizi wa jumba la kifalme pia akawaongoza watu wa nchi
 mambo ya nyakati watu walisema alikuwa na ukoma othamu mwanawe akaingia mahali pake kama ma cha ofeli
 akajenga miji katika na kori za shayiri
waamoni kaendelea kuwa na nguvu kwa kazikwa katika mji wa daudi
naye ahazi pake kama mfalme
 matukio mengine ya utawala wa uzia kuanzia mwanzo mpaka mwisho yameandikwa na nabii isaya mwana wa amozi
 uzia akalala na baba zake na akazikwa karibu nao katika shamba la kuzikia lililokuwa mali ya wafalme kwa kuwa mfalme
yothamu mfalme wa yuda yothamu alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipokuwa mfalme naye akatawala huko yerusalemu miaka kumi na sita
mama yake aliitwa yerusha binti sadoki
 akafanya yaliyo mema machoni pa bwana kama vile uzia baba yake alivyokuwa amefanya lakini tofauti na yeye hakuingilia huduma za hekaluni mwa bwana
laki ni hata hivyo watu wakaendelea na desturi zao mbaya
 yothamu akajenga upya lango la juu la hekalu la bwana na kufanya kazi kubwa kwenye ukuta katika kili vilima vya yuda pamoja na ngome na minara mwituni
 yothamu akafanya vita na mfalme wa waamoni na kumshinda
mwaka ule waamoni wakamlipa talanta za fedha kori b za nganowakamletea kiasi hicho hicho mwaka wa pili na wa tatu
 yothamu sababu alienda kwa ukamilifu mbele za bwana mungu wake
 matukio mengine ya utawala wa yothamu pamoja na vita vyake vyote na vitu vingine alivyofanya vimeandikwa katika kitabu cha wafalme wa israeli na yuda
 alikuwa na umri wa miaka ishirini na mi tano alipokuwa mfalme naye akatawala huko yerusalemu miaka kumi na sita
 yothamu akalala na baba zake na amwanawe akaingia mahal ahazi mfalme wa yuda ahazi alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipoanza kutawala akatawala huko yerusalemu miaka kumi na sita
tofauti na daudi baba yake hakufanya yaliyo mema machoni pa bwana
 akaziendea njia za wafalme wa israeli na pia akasubu sanamu kwa ajili ya kuabudu mabaali
 akatoa sadaka za li pa juu pa kuabudia miungu juu ya aaramu kiume na wa kike
wakachukua pia mliowachukua kutoka hatia yetu a talanta mia moja za fedha ni sawa na tani 
b kori za ngano shayiri ni sawa na tani 
 za metiriki
kuteketezwa katika bonde la hinomu na kuwatoa wanawe kafara kwa kuwateketeza kwa moto akifuata njia za machukizo za yale mataifa bwana aliyoyafukuza humo mbele ya waisraeli
 akatoa sadaka na kufukiza uvumba katika mahavilima na chini ya kila mti wenye majani mabichi uliotanda
 kwa hiyo bwana mungu wake akamtia mikononi mwa mfalme wa aramu
wwakamshinda wakachukua watu wake wengi mateka na kuwaleta mpaka dameski
tena alitiwa mikononi mwa mfalme wa israeli ambaye aliwaua watu wake wengi
 kwa siku moja peka mwana wa remalia aliwaua askari katika yuda kwa kuwa yuda walikuwa wamemwacha bwana mungu wa baba zao
 zikri askari shujaa mwefraimu akamwua maaseya mwana wa mfalme azrikamu mkuu wa jumba la kifalme na elkana aliyekuwa wa pili kwa mfalme
 waisraeli wakawachukua mateka kutoka ndugu zao watu wapatao hawa waki wa ni wanawake watoto wa kiasi kikubwa cha nyara ambazo walirudi nazo samaria
 lakini kulikuwako huko nabii wa bwana aliyeitwa odedi akaondok ili kukutana na jeshi liliporejea samaria
ak awaambia kwa kuwa bwana mungu wa baba zenu aliwakasirikia yuda aliwatia mkono ni mwenu
lakini mmewachinja kwa hasira ambayo imefika hadi mbinguni
 nanyi sasa mnakusudia kuwafanya wanaume na wanawake wa yuda na yerusalemu watumwa wenu
lakini ninyi je hamna pia hatia ya dhambi mliyotenda dhidi ya bwana mungu wenu basi nisikilizeni mkawarudishe mateka kwa ndugu zenu kwa kuwa hasira kali ya bwana iko juu yenu
 ndipo baadhi ya viongo zi katika efraimu yaani azaria mwana wa yehohanani berekia mwana wa meshilemothi yehizkia mwana wa shalumu na amasa mwana wa hadlai wakakubaliana na huyo nabii hivyo wakawapinga wale waliokuwa wanawasili kutoka vitani
 wakamwambia hamna ruhusa kuwaleta hao wafungwa hapa ama sivyo tutakuwa na hatia mbele za bwana
je mnataka kuongezea dhambi yetu kwa sababu hatia yetu tayari ni kubwa nayo hasira yake kali iko juu ya israeli
 hivyo wale askari wakawaacha wale mambo ya nyakati punda akawaleta ndugu zao mpaka yeriko ndio mji humo
 kutoka kwa dhabihu ili iungu mingine makaburi ya wafalme wa raeli
naye hezekia nwanawe akaingia mahali ya yaliyo mema machoni pa bwana ninyi simame mbele zake na kumtumikia mkawe ndipo walawi wafuatao wakaanza kazi oathi mahathi mwana mwana wa na azaria mateka pamoja na nyara mbele ya maafisa na kusanyiko lote
 kisha watu waliotajwa kwa majina wakawachukua wale mateka na kutoka katika zile nyara wakawavika wale wafungwa wote waliokuwa uchi
wakawapatia nguo na viatu chakula na cha kunywa wakawapa matibabu wote waliokuwa dhaifu miongoni mwao wakawapandisha juu ya wa mitende kisha wakarudi samaria
waashuru wakataa kusaidia yuda wakati ule mfalme ahazi akatuma wajumbe kwa mfalme wa ashuru kuomba msaada
 waedomu walikuwa wamekuja tena na kuwashambulia yuda na kuchukua mateka
 pia wafilisti walikuwa wameshambulia miji iliyokuwa chini ya vilima na katika miji ya negebu ya yuda
nao wakawa wametwaa beth shemeshi aiyaloni gederothi soko pamoja na vijiji vyake timna pamoj na vijiji vyake gimzo pia pamoja na vijiji vyake na kuishi bwana aliishusha yuda kwa sababu ya ahazi mfalme wa israeli kwa kuwa alikuwa ameongeza uovu katika yuda na kumkosea bwana mno
 hivyo tiglath pileseri mfalme wa ashuru akaja kumtesa badala ya kumsaidia
 ahazi akachukua baadhi ya vitu kutoka hekalu la bwana jumba la kifalme wakuu wake na kumpa mfalme wa ashuru kama ushuru lakini hilo halikumsaidia
 katika wakati wake wa mateso mfalme ahazi akazidi kukosa uaminifu kwa bwana
 akatoa kafara kwa miungu ya dameski ambao walikuwa wamems hinda kwa kuwa aliwaza kwa kuwa miungu ya mfalme wa aramu imewasaidia wao nitaitole inisaidie na mimi
lakini haya ndiyo yaliyokuwa maangamizi yake na israeli wote
 ahazi akakusanya pamoja vyombo vya nyumba ya mungu na kuvivunja vipande vipande
akafunga milango ya hekalu la bwana na kusimamisha madhabahu katika kila njia panda ya barabara za yerusalemu
 katika kila mji wa yuda akajenga mahali pa juu pa kuabudia miungu ili kuto lea kafara za kuteketezwa na kuchochea hasira ya bwana mungu wa baba zake
 matukio mengine ya utawala wake na njia zake nyingine zote angu mwanzo hadi mwisho zimeandikwa katika kitabu cha wafalme wa yuda na israeli
 ahazi akalala na baba zake na akazikwa katika mji wa yerusalemu lakini hawakumleta kwenyis pake ka hezekia mfalme wa yuda hezekia alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipoanza kutawala akatawala huko yerusalemu kwa miaka ishirini na tisa
mama yake aliitwa abiya binti zekaria
 akafanma mfalme
sawasawa na alivyokuwa amefanya daudi baba yake
 katika mwezi wa kwanza wa mwaka wa kwanza wa kutawala kwake alifungua milango ya hekalu la bwana na kuikarabati
 akawaingiza makuhani na walawi ndani na kuwakutanisha katika uwanja upande wa mashariki na kusema nisikilizeni mimi enyi walawi jitakaseni nafsi zenu sasa mkaitakase na nyumba ya bwana mungu wa baba zenu
ondoeni uchafu wote kutoka katika mahali patakatifu
 baba zetu hawakuwa waaminifu walifanya maovu machoni pa bwana mungu wetu na wakamwacha yeye
wakageuza nyuso zao mbali na maskani ya bwana wakamgeuzia visogo vyao
 pia walifunga mil ango ya ukumbi wa hekalu na kuzima taa zake
hawakufukiza uvumba wala kutoa sadaka yo yote ya kuteketezwa katika mahali patakatifu kwa mungu wa israeli
 kwa hiyo hasira ya bwana ikashuka juu ya yuda na yerusalemu naye amewafanya kitu cha kutisha cha kushangaza na kitu cha kufanyia mzaha kama mnavyoona kwa macho yenu wenyewe
 hii ndiyo sababu baba zetu wameanguka kwa upanga na ndiyo sababu wana wetu na binti zetu pia wake zetu wamekuwa mateka
 sasa ninadhamiria moyoni mwangu kuweka agano na bwana mungu wa israeli ili hasira yake kali igeuziwe mbali nasi
 wanangu basi msipuuze jambo hili sasa kwa kuwa bwana amewachaguam watumishi wake na mkamfukizie uvumba
 kutoka kwa wak wa amasai na yoeli kutoka kwa wamerari kishi mwana wa abdi mwana wa yehaleleli kutoka kwa wagershoni yoa mwana wa zima na eden mambo ya nyakati ni siku ya lu lenyewe la bwana ifu kwake liviondoa wakati alipok uwa mfalme
sasa viko ameamuru hiyo sadaka ya kuteketezwa kasimama tayari yote haya yaliendelea mpaka asafu mwana wa yoa kutoka kwa wana wa elisafa shimri na yeieli kutoka kwa wana wa asafu zekaria na matania kutoka kwa wana wa hemani yeieli na shimei kutoka kwa wana wa yeduthuni shemaia na uzieli
 walipomaliza kuwakusanya ndugu zao na kujiweka wakfu waliingia ndani ili kutakasa hekalu la bwana kama vile mfalme alivyokuwa ameagiza kwa kufuata neno la bwana
 makuhani wakaingia pata katifu pa hekalu la bwana ili kupatakasa
wakatoa nje penye ua wa hekalu la mungu kila kitu kichafu walichokuta kwenye hekalu la bwana
walawi wakavichukua na kuvipele ka nje katika bonde la kidroni
 walianza kazi ya utakaso kwanza ya mwezi wa kwanza na kufikia siku ya nane ya mwezi huo wakawa wamefikia kwenye ukumbi wa bwana
kwa siku nyingine nane wakalitakasa heka wakakamilisha katika siku ya kumi na sita ya mwezi huo wa kwanza
 kisha wakaingia ndani kwa mfalme hezekia kutoa habari na kusema tumelitakasa hekalu lote la bwana madhabahu ya sadaka ya kuteketezwa pamoja na vyombo vyake vyote meza ya kupanga mikate iliyowekwa wakfu pamoja na vyombo vyake vyote
 tumeviandaa na kuvitakasa vyombo vyote vile ambavyo mfalme ahazi kwa kukosa uamin mbele ya madhabahu ya bwana kuabudu hekaluni kwarudishwa ndipo mfalme hezeki akainuka asubuhi na mapema akakusanya pamoja maafisa wa mji wakakwea hekaluni mwa bwana
 wakaleta mafahali saba kondoo waume saba wana kondoo waume saba na mabeberu saba kuwa sadaka ya dhambi kwa ajili ya ufalme kwa ajili ya mahali patakatifu na kwa ajili ya yuda
mfalme akawaamuru makuhani wazao wa aroni kuvitoa vitu hivi sadaka katika madhabahu ya bwana
 hivyo wakachinja wale mafahali na makuhani wakachukua il damu na kuinyunyiza kwenye madhabahu halafu wakawachinja wale kondoo waume saba na kunyunyiza hiyo damu yao kwenye madhabahu kisha wakawachinja wale wana kondoo waum na kunyunyiza damu yao kwenye madhabahu
 wale mabeberu waliokuwa kwa ajili ya sadaka ya dhambi wakaletwa mbele ya mfalme na kusanyiko nao wakaweka mikono yao juu hao mabeberu
 ndipo makuhani wakawa chinja hao mabeberu na kuweka damu yao kwenye madhabahu kwa ajili ya sadaka ya dhambi ili kufanya upatanisho kwa ajili ya isreli yote kwa sababu mfalme alikuwa na hiyo sadaka ya dhambi kwa ajili ya israeli yote
 akawaweka walawi kwenye hekalu la bwana wakiwa na matoazi vinubi na zeze kama ilivyoagizwa na audi na gadi mwonaji wa mfalme pamoja na nabii nathani kwani hili lilikuwa limeamuriwa na bwana kupitia manabii wake
 hivyo walawi wa wakiwa na ala za uimbaji za daudi na makuhani walikuwa na tarumbeta zao
 hezekia akaamuru amri ya kutoa sadaka ya kuteketezwa madhabahuni
walipoanza kutoa sadaka wakaanza pia kumwimbia bwana pamoja na tarumbeta na zile ala za uimbaji za daudi mfalme wa israeli
 kusanyiko lote wakaabudu kwa kusujudu wakati waimbaji wakiwa wanaimba na wenye tarumbeta wakipiga tarumbeta zao walipomaliza kutoa ile dhabihu ya sadaka ya kuteketezwa
 kutoa sadaka kulipomalizika mfalme na kila mtu aliyekuwapo pamoja naye wakapiga magoti na kuabudu
 mfalme hezekia na maafisa wake wakawaamuru walawi kumsifu bwana kwa maneno ya daudi na ya mwonaji
hivyo wakaimba sifa kwa furaha nao wakainamisha vichwa vyao na kuabudu
 kisha hezekia akasema sasa mmejiweka wakfu kwa bwana njooni mlete dhabihu na sadaka za shukrani hekaluni mwa bwana
hivyo kusany iko likaleta dhabihu na sadaka za shukrani nao wote waliokuwa na mioyo ya hiari wakaleta sadaka za kuteketezwa
 idadi ya sadaka za kuteketezwa zilizoletwa na kusanyiko zilikuwa mafahali sabini kondoo waume na wana kondoo waume wote hawa walikuwa kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa kwa bwana
 wanyama waliowekwa wakfu kwa sadaka ya kuteketezwa walikuwa mafahali pamoja na kondoo na mbuzi 
 lakini makuhani walikuwa wachache sana kuweza kuchuna wale wanyama wote wa kuteketezwa kwa hiyo ndugu zao walawi wakawasaidia mpaka kazi ile ikakamilika na mpaka makuhani engine walipowekwa mambo ya nyakati sadaka za amani na lilolifanya kwa ajili ya watu wake kwa sababu aijaadhimishwa na ad yuda kote wakiwa na barua kutoka wa mfalme na kutoka kwa maafisa wake ikise wenye neema na huruma
hatageuzia uso ka pia kulingana na sheria wakawakfu kwa kuwa walawi walikuwa wenye bidii kujiweka wakfu kuliko makuhani
 kulikuwa na sadaka nyingi za kuteketezwa pamoja na mafuta ya wanyama ya sadaka za kinywaji ambazo ziliambatana na sadaka za kuteketezwa
kwa hiyo huduma ya hekalu ya bwana ikarudishwa kwa upya
 hezekia pamoja na watu wote wakafurahi kwa sababu ya lile mungu lilitendeka papo hapo
hezeki aadhimisha pasaka hezekia akatuma ujumbe kuwaita israeli wote na yuda pia akaandika barua kwa efraimu na manase kuwakaribisha ili waje hekaluni mwa bwana huko yerusalem kuadhimisha pasaka kwa bwana mungu wa israeli
 mfalme na maafisa wake pamoja na kusanyiko lote katika yerusalemu waliamua kuadhimisha pasaka katika mwezi wa pili
 hawakuwa wameweza kuadhimisha kwa wakati wake wa kawaida kwa sababu makuhani hawakuwa wamejitakasa idadi ya kutosha na watu wakawa hawajakusanyika huko yerusalemu
 mpango huu ukaonekana wafaa kwa mfalme na kusanyiko lote
 wakaamua kupeleka tangazo israeli kote kuanzia beer sheba hadi dani wakiwaita watu waje yerusalemu kuadhimisha pasaka ya bwana mungu wa israeli
ilikuwa id kubwa ya watu kufuatana na yale yaliyoandikwa katika sheria
 kwa amri ya mfalme matarishi wakapita israeli na ma watu wa israeli mrudieni bwana mungu wa abrahamu isak na israeli ili naye awarudie ninyi mliosalia mlionusurika kutoka mkononi mwa wafalme wa ashuru
 msiwe kama baba zenu na ndugu zenu ambao hawakuwa waaminifu kwa bwana mungu wa baba zao hivyo akawafanya kitu cha kushangaza kama mnavyoona
 msiwe na shingo ngumu kama baba zenu walivyokuwa nyenyekeeni kwa bwana mungu
njooni mahali patakatifu alipopatakasa milele
mtumikieni bwana mungu wenu ili hasira yake kali igeuziwe mbali nanyi
 kama mkimrudia bwana ndipo wale ndugu zenu waliotekwa pamoja na watoto wenu watakapoonewa huruma na wale waliowateka na kuwaachia warudi katika nchi hii kwa kuwa bwana mungu wenu ni wake mbali nanyi kama ninyi mkimrudia yeye
 matarishi wakaenda mji hadi mji katika efraimu na manase wakafika mpaka zabuloni lakini watu wakawadhar au na kuwadhihaki
 lakini baadhi ya watu wa asheri manase na zabuloni wakajinyenyekeza wakaja yerusalemu
 pia katika yuda mkono wa mungu ulikuwa juu ya watu kuwapa umoja kati kutenda yale ambayo mfalme na maafisa wake waliwaamuru kulingana na neno la bwana
 basi umati mkubwa wa watu ukakusanyika huko yerusalemu kuadhimisha sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu katika mwezi wa pili
 wakajitia kazini kuyaondoa yale madhabahu yaliyokuwa huko yerusalemu wakaziondoa zile madhabahu za kufukizia uvumba kwa miungu na kuzitupa katika bonde la kidroni
 kisha wakamchinja mwana kondoo wa pasaka katika siku ya kumi na nne ya mwezi wa pili
makuhani na walawi waliona aibu wakajitakasa na kuleta sadaka za kuteketezwa katika hekalu la bwana
 kisha wakachukua nafasi zao za kawaida ka ma ilivyoelezwa katika sheria ya mose mtu wa mungu
makuhani wakanyunyiza ile damu waliyokabidhiwa na walawi
 kwa kuwa wengi wali okuwa katika lile kusanyiko walikuwa hawajajitakasa iliwapasa walawi wachinje ana kondoo wengine wa pasaka kwa ajili ya wale watu ambao hawakuwa safi kwa kufuata taratibu za ibada ili kuwatakasa kwa bwana
 ingawa watu wengi miongoni mwa wale waliotoka efraimu manase isakari na zabuloni walikuwa hawajajitakasa hata hivyo walikula pasaka kinyume na ilivyoandikwa
lakini hezekia akawaombea akisema bwana ambaye ni mwema na amsamehe kila mmoja ambaye anauelekeza moyo wake kumtafuta mungu bwana mungu wa baba zake hata kama yeye si safi za mahali patakatifu
 naye bwana akamsikia hezekia akawaponya watu
 waisraeli waliokuwa yerusalemu adhimisha sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu kwa muda wa siku saba wakiwa na ala za uimbaji za kumsifu bwana
 hezekia akazungumza kuwatia moyo walawi wote ambao walionyesha ustadi katika kumtumikia bwana
hivyo watu wakala chakula cha mambo ya nyakati u kwa siku saba wakitoa dhabihu za u aye mungu akawasikia kwa sababu maombi fu
kuviharibu hivi wake akiba kwa ababu bwana amewabariki watu wake hivyo ke waliokuwa wa mewekwa na mfalme akiwagawia makuhani sikuku amani na kumshukuru bwana mungu wa baba zao
 kisha kusanyiko lote likakubali kuendelea na sikukuu kwa siku saba zaidi kwa hiyo kwa siku saba nyingine wakaendelea kuadhimisha kwa furaha
 hezekia mfalme wa yuda akatoa mafahali kondoo na mbuzi kwa ajili ya kusanyiko nao maafisa wakatoa mafahali pamoja na kondoo na mbuzi 
idadi kubwa ya makuhani wakajiweka wakfu
 kusanyiko lote la yuda pamoja makuhani na walawi na lile kusanyiko lote lililotoka israeli pamoja na wale wageni wa liotoka israeli na wale walioishi katika yuda wakafurahi
 kulikuwa na furaha kubwa katika yerusalemu kwa sababu tangu siku za mfalme solomoni mwana wa daudi mfalme wa israeli halijakuwapo jambo kama hili katika yerusalemu
 ndipo makuhani na walawi wakasimama wakawabariki watn yao ya sehem za ibada za kipagani zatolewa baada ya mambo haya yote kumalizika waisraeli ambao walikuwako huko wakaenda kwenye miji ya yuda wakayavunja yale mawe ya kuabudia na kuzikatakata zile nguzo za ashera
wakabomoa mahali pa juu pa kuabudia miungu pamoja na madhabahu zake kila mahali katika yuda na benyamini na katika efraimu na manase
baa da yalifika mbinguni makao yake matakati vyote waisraeli wakarudi katika miji yao wenyewe na kwenye milki zao
hezekia akawapanga makuhani na walawi katika migawanyo kila mgawanyo kulingana na wajibu wao kama ni makuhani au walawi ili kutoa sadaka za kuteketezwa na sadaka za amani kuhudumu kushukuru na kuimba sifa katika malango ya makao ya bwana
 mfalme akatoa matoleo kutoka katika mali zake mwenyewe kwa ajili ya sadaka za kuteketezwa za asubuhi na za ji oni na sadaka za kuteketezwa kwa siku za sabato kwa sikukuu za mwezi mwandamo na kwa ajili ya sikukuu zilizoamriwa kama ilivyoandikwa katika sheria ya bwana
 akawaagiza watu wanaoishi yerusalemu watoe sehemu iliyo haki ya makuhani na walawi ili wa weze kujitoa kikamilifu kutimiza wajibu wao katika sheria ya bwana
 mara tu baada ya kutolewa tangazo hilo waisraeli wakatoa kwa ukarimu malimbuko ya nafaka zao divai mpya mafuta na asali pamoja na vyote vilivyotoka mashambani
wakaleta kiasi kikubwa cha fungu la kumi la kila kitu
 watu wa israeli na yuda walioishi katika miji ya yuda wakaleta pia fungu la kumi la makundi yao ya ng ombe na makundi ya kondoo na mbuzi pia na fungu la kumi la vitu vitakatifu vilivyowekwa wakfu kwa ajili ya bwana wao na kuvikusanya katika malundo
 wakaanza kufanya haya katika mwezi wa tatu na kumaliza katika mwezi wa saba
 wakati hezekia na maafisa walipokuja na kuona yale malundo wakamsifu bwana na kuwabariki watu wake israeli
 hezekia akawauliza makuhani na walawi kuhusu yale malundo naye azaria aliyekuwa kuhani mkuu kutoka jamaa ya sadoki akajibu tangu watu walipoanza kuleta sadaka zao katika hekalu la bwana tumekuwa na chakula cha kutosha na vingi vya kuweka tumekuwa na kiasi kingi kilichobaki
kutambuliwa kwa makuhani na walawi hezekia akatoa agizo la kutengeneza vyumba vya ghala katika hekalu la bwana nalo hili likafanyika
 kisha kwa uaminifu wakaleta sadaka zao mafungu yao ya kumi na vitu vilivyowekwa wakfu
konania mlawi ndiye aliyekuwa msimamizi wa vitu hivi na shimei ndugu yake ndiye aliyekuwa msaidizi wake
 yehieli azazia nahathi asaheli yerimothi yozabadi elieli ismaki a mahathi na benaia walikuwa waangalizi chini ya konania na shimei ndugu ya hezekia na azaria afisa msimamizi wa hekalu la mungu
 kore mwana wa imna mlawi bawabu wa lango la mashariki al ikuwa msimamizi wa sadaka za hiari zilizotolewa kwa mungu akiyagawanya hayo matoleo yaliyotolewa kwa bwana na pia zile sadaka zilizowekwa wakfu
 edeni miniamini yeshua shemaia amaria na shekania walimsaidia kwa uaminifu katika miji ya makuhani wwenzao kufuatana na migawanyo yao wazee kwa vijana sawasawa
 zaidi ya hao waka wagawia wanaume wenye umri wa miaka mitatu au zaidi ambao majina yao yalikuwa kwenye orodha ya vizazi wale wote ambao wangeingi katika hekalu la bwana ili kufanya kazi zao mbalimbali za kila siku kulingana na wajibu katika mgawanyo wao
 kuandikishwa kwa makuhani kulikuwa kwa kufuata chimbuko la nyumba za baba zao na mambo ya nyakati hwa kwa mwanaume io wa amri alimtafuta mungu wake na ufanya kazi kwa moyo wake wote
naye hivyo watu wakatiwa moyo kutokana na ujumbe huu kwa mfalme wa yuda na kwa watu wote wa mu zangu
sembuse huyo mungu wenu atawaokoaje kutoka mikononiwalawi kuanzia umri wa miaka ishirini au zaidi ilikuwa kufuatana na ofisi zao kwa migawanyo yao
 makuhani waliandikishwa pamoja na watoto wao wadogo wake zao watoto wao wa kiume na wa kike jamii yote iliandikis kufuata orodha ya vizazi vyao
kwa kuwa walikuwa waaminifu katika kujitakasa
 kuhusu makuhani wazao wa aroni walioishi kwenye mashamba yaliyozunguka miji yao au katika miji mingine yo yote watu walitajwa majina ili kumgawia kila ngoni mwao na kwa wote ambao waliku katika orodha ya vizazi vya walawi
 hivi ndivyo hezekia alivyofanya katika yuda yote akifanya lile lililo jema sawa na la uaminifu mbele za bwana mungu wake
 naye katika kila kitu alichofanya katika huduma kwenye hekalu la mungu na katika utii kwa sheria na akafanikiwa
senakeribu aitishia yerusalemu baada ya yale yote alivyokuwa amefanya hezekia kwa uaminifu mkubwa senakeribu mfalme wa ashuru akaja na kuivamia yuda
akai zunguka kwa jeshi miji yenye ngome akifikiri kuiteka
 hezekia alipoona kuwa senakeribu amekuja na kwamba alikusudia kufanya vita juu ya yerusalemu akafanya shauri na maafis wake na mashujaa wake juu ya kuzuia maji kutoka chemchemi zilizo nje ya mji nao wakamsaidia
 umati mkubwa wa watu ukakusanyika na kuzuia chemchemi zote na vijito vi livyotiririka katika nchi yote wakisema kwa nini wafalme wa ashuru waje na kukuta maji tele hezekia akafanya kazi kwa bidii kukarabati sehemu zote zilizokuwa zimebomoka za ukuta na kujenga minara juu yake
akajenga ukuta mwingine nje ya ule uliokuwepo na kuimarisha milo katika mji wa daudi
akatengeneza pia silaha nyingi na ngao
 akaweka maafisa wa jeshi juu ya watu wakawakutanisha mbele yake katika uwanja kwenye lango la mji naye akawatia moyo kwa maneno haya iweni hodari na wenye moyo mkuu
msiogope msifadhaike wala msikate tamaa kwa sababu ya mfalme wa ashuru na hili jeshi kubwa lililo pamoja naye kwa kuwa aliye pamoja nasi ni mkuu kuliko aliye pamoja naye
 kwake uko mkono wa mwili tu bali kwetu yuko bwana mungu wetu atus aidie na kutupigania vita vyetu
nao maneno hezekia mfalme wa yuda aliyoawaambia
 hatimaye senakeribu mfalme wa ashuru na majeshi yake yote walipokuwa wameuzunguka lakishi akatuma maafisa wake kwenda yerusalemu wakiwa hezekia yuda waliokuwako kusema hili ndilo senakaribu mfalme wa ashuru asemalo je mmetumainia nini kwamba mnaendelea kukaa hali mmezungukwa na jeshi katika yerusalemu hezekia asemapo bwana mungu wetu atatuokoa kutokana na mkono wa mfalme wa ashur u anawapotosha ninyi akiwaacha mfe kwa njaa je si hezekia mwenyewe aliyeondoa mahali pa juu pa kuabudia miungu pamoja na madhabahu zake akiwaambia yuda wa yerusale hamna budi kuabudu mbele ya madhabahu moja na kuteketeza dhabihu juu yake je hamjui kile ambacho mimi na baba zangu tumekifanya kwa mataifa yote ya nchi nyingine je miungu ya mataifa hayo iliweza kuokoa nchi yao kutoka mkononi mwangu ni yupi miongoni mwa miungu yote ya mataif haya ambayo baba zangu aliyaangamiza al iyeweza kuwaokoa watu wake mkononi mwangu ni vipi basi mungu wenu ataweza kuwaokoa kutoka katika mkono wangu sasa basi msikubali hezekia awadanganye na kuwapotosha namna hii
msimwamini kwa kuwa hakuna mungu wa taifa lo lote wala wa ufalme wo wote aliyeweza kuwaokoa watu wake kutoka mkononi mwangu au mkononi mwa baba mwangu maafisa wa senakeribu wakaendelea kunena dhidi ya bwana aliye mungu na dhidi ya mtumishi wake hezekia
 mfalme pia aliandika barua akimtukana bwana mungu wa israeli na kusema haya dhidi yake kama vile miungu ya mataifa ya nchi nyingine ilivyoshindwa kuwaokoa watu wao mkononi mwangu vivyo hivyo mungu wa hezekia hataweza kuwaokoa watu wake kutoka mkononi mwangu
 kisha wakawaita kwa kiebrania watu wa yerusalemu waliokuwa juu ya ukuta ili kuwatisha na kuwatia hofu ili waweze kuuteka mambo ya nyakati a vile walivyonena juu ya katika hekalu la mungu wake wa yuda
angu hapo na kuendelea hezekia watu wa yerusalemu kwa hiyo ondoo na mbuzi katika nchi mungu alemu wakamheshimu alipokufa
aye manase mwanawe akaingia mahali pake asiliana na mizimu
ba mji
 wakanena juu ya mungu wa yerusalemu kam miungu ya mataifa mingine ya dunia ambayo ni kazi ya mikono ya wanadamu
 mfalme hezekia na nabii isaya mwana wa amozi wakalia katika maombi huko mbinguni kuhusu jambo hili
 naye bwana akamtuma malaika ambaye aliangamiza wanaume wote wenye kupigana na viongoz na maafisa katika kambi ya mfalme wa ashuru
kwa hiyo akarudi kwenye nchi yake mwenyewe kwa aibu
na alipokwenda baadhi ya watoto wake walimkata na kumuua kwa upanga
 hivyo bwana akamwokoa hezekia na watu wa yerusalemu kutoka mkononi mwa senakeribu mfalme wa ashuru na kutoka mkononi mwa wengine wote
akawastarehesha kila upande
 watu wengi wakaleta sadaka yerusalemu kwa ajili ya bwana na zawadi za thamani kwa ajili ya hezekia mfalme aliheshimiwa sana na mataifa yote
kiburi cha hezekia mafanikio na kifo katika siku zile hezekia akaugua na akawa katika hatari ya kufa
akamwomba bwana ambaye alimjib na kumpa ishara
 lakini moyo wa hezekia ukajaa majivuno na hakuonyesha itikio kwa wema aliotendewa kwa hiyo ghadhabu ya bwana ikawa juu yake na juu ya yuda na yerusalemu
 ndipo hezekia akatubu kwa ajili ya kibur cha moyo wake kama walivyofanya ghadhabu ya bwana haikuja juu yao katika siku za hezekia
 hezekia alikuwa na utajiri mwingi sana na heshima naye akajifanyia hazina kwa ajili ya fedha yake na dhahabu na kwa ajili ya vito vyake vya thamani viko lezo ngao na aina zote za vyombo vya thamani
 akajenga pia maghala ya kuhifadhi ma vuno ya nafaka divai mpya na mafuta akatengeneza mabanda kwa ajili ya aina mbalimbali za mifugo na mazizi kwa ajili ya kondoo na mbuzi
 akajenga vijiji na kujipatia idadi kubwa ya pamoja na ngombe kwa kuwa mungu alikuwa amempa utajiri mwingi sana
 ilikuwa ni hezekia aliyeziba njia za kutolea maji za chemchemi za juu za gihoni na kuyaelekeza maji kutiririkia upande wa magharibi wa mji wa daud i
akafanikiwa katika kila kitu alichofanya
 lakini wakati wajumbe walipotumwa na watawala wa babeli kumwuliza juu ya ishara ambayo ilit okea alimwacha ili kumjaribu na kujua kila kitu kilichokuwa moyoni mwake
 matukio mengine ya utawala wa hezekia na matendo yake ya kujitoa kwa moyo yameandikwa katika maono ya nabii isaya mwana wa amozi kwenye kitabu cha wafalme wa yuda na israeli
 hezekia akalala na baba zake na akazikwa kwenye kilima mahali yalipo makaburi ya wazao wa daudi
yuda wote na watu wa yerusn kama mfalme
manase mfalme wa yuda manase alikuwa na umri wa miaka kumi na miwili alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu kwa muda wa miaka hamsini na mitano
 akafanya yaliyo maovu machoni pa bwana akafanya machukizo kama walivyofanya mataifa bwana aliyoyafukuza mbele ya waisraeli
 akajenga upya mahali pa juu pa ku abudia miungu ambapo hezekia baba yake alikuwa amebomoa pia akasimamisha madhabahu za mabaali na nguzo za maashera
akalisujudia jeshi lote la vitu vya angani na kuliabudu
 akajenga madhabahu za baali katika hekalu la bwana ambamo bwana alikuwa amesema jina langu litakaa yerusalemu milele
 katika nyua zote za hekalu la bwana akajengea ma dhabahu kwa ajili ya jeshi lote la vitu vya angani
 akawatoa wanawe kuwa kafara kwa kuwapiti sha katika moto katika bonde la hinomu akafanya ulozi uaguzi na uchawi akataka ushauri kwa wenye pepo wa utambuzi na wenye kuw akafanya maovu mengi machoni pa bwana akaichochea hasira yake
 akachukua ile sanamu aliyoichonga akaiweka katika hekalu la bwana ambalo mungu alikuwa amemwambia daudi na mwanawe solomoni
katika hekalu hili na katika yerusalemu niliouchagua ku toka kabila zote za israeli nitaliweka jina langu milele
 sitaifanya miguu ya waisraeli iondoke tena katika nchi niliyowapa baba zenu kama watakuwa waangalifu kufanya kila kitu nilichowaamuru kuhusu sheria zote maagizo na amri zilizotolewa kwa mkono wa mose
 lakini manase akawaongoza yuda na watu wa yerusalemu katika upotovu kiasi kwam walifanya maovu mengi kupita mataifa ambayo mambo ya nyakati kamsihi mu na kwenye ufalme refu zaidi
akawaweka hu mahali pa juu pa kuabudia katika jumba lake la kifalme
naye moni mwanawe akaingia mahali pake kama manase
 lakini tofauti na hi wakawaua wale wote aliokuwa wamefanya hila dhidi ya mfalme mwanawe kuwa fanya yaliyo mema machoni pa an azalia na bwana aliwaangamiza mbel ya waisraeli
 bwana akasema na manase pamoja na watu wake lakini hawakumjali
 hivyo bwana akaleta juu yao majemadari wa jeshi la mfalme wa ashuru ambao walimchukua manase kwenda kifungoni wakaweka ndoana katika pua yake wakamfunga kwa pingu za shaba na kumpeleka babeli
 katika dhiki yake bwana mungu wake na kujinyenyekeza sana mbele za mungu wa baba zake
 naye alipomwomba bwana akaguswa na kule kusihi kwake na akasikiliza kilio chake kwa hiyo akamrudisha yerusale wake
ndipo manas akatambua kwamba bwana ndiye mungu
 baadaye akajenga ukuta wa nje wa mji wa daudi magharibi mwa chemchemi ya gihoni katika bonde hadi kufikia ingilio la lango la samaki na akakizunguka kilima cha ofeli pia akaufanya kuwa majemadari katika miji yote ya yuda iliyokuwa imejengewa ngome
 akaondolea mbali miungu ya kigeni na kuondoa sanamu kutoka katika hekalu la bwana pamoja na madhabahu zote alizozijenga katika kile kilima kilichojengwa hekalu na katika yerusalemu akazitupa nje ya mji
 kisha akarudisha madhabahu ya bwana na kutolea juu yake dhabihu za sadaka za amani pamoja na sadaka za shukrani naye akawaamuru yuda wamtumikie bwana mungu wa israeli
 lakini hata hivyo watu wakaendelea kutoa dhabimiungu lakini wakimtol ea bwana mungu wao peke yake
 matukio mengine ya utawala wa manase maombi yake kwa mungu wake na maneno aliyoambiwa na waonaji walionena naye kwa jina la bwana mungu wa israeli yameandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa israeli
 maombi yake pamoja na jinsi mungu alivyoguswa na kusihi kw ake pia dhambi zake zote na kukosa kwake uaminifu pamoja na sehemu alizojenga mahali pa juu pa kuabudia miungu kule kusimamisha nguzo za ashera na sanamu kabla ya kujinyenyekeza kwake yote yameandikwa katika ku mbukumbu za waonaji
 manase akalala pamoja na baba zake akazikwa mfalme
amoni mfalme wa yuda amoni alikuwa na umri wa miaka ishirini na miwili alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu kwa miaka miwili
 akafanya maovu machoni pa bwana kama alivyokuwa amefanya manase baba yake
amoni akaabudu na kutoa dhabihu kwa sanamu zote alizokuwa ametengeneza manase baba yake hakujinyenyekeza mbele za bwana badala yake amoni aliongeza makosa zaidi na zaidi
 maafisa wa amoni wakafanya shauri pamoja wakamwua katika jumba lake la kifalme
 kisha watu wa nc wamoni
wakamfanya yosia mfalme badala yake
yosia afanya matengenezo yosia alikuwa na umri wa miaka minane alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu kwa miaka thelathini na mmoja
 aka bwana na kuenenda katika njia za daudi baba yake pasipo kugeuka upande wa kuume wala wa kushoto
 katika mwaka wa nane wa utawala wake alipokuwa angali bado dogo alianza kumtafuta mungu wa daudi baba yake
katika mwaka wake wa kumi na mbili alianza kusafisha mahali pa juu pa kuabudia miungu pa yuda na yerusalemu akiondoa nguzo za ashera sanamu za kuchonga na vinyago vya kusubu
 mbele ya macho yake wakazibomoa madhabahu za mabaali wakazivunja madhabahu za kufukizia uvumba zilizokuwa zimesimama juu yake wakazivunja nguzo za ashera sanamu na vinyago
hivi alivivunja vipande vipande na kuvisambaza juu ya makaburi ya waliokuwa wamevitolea kafara
 akachoma mifupa ya makuhani wao juu ya madhabahu zao na kwa njia hiyo akaitakasa yuda na yerusalemu
 katika miji ya manase efraimu na simeoni hadi naftali na kwenye magofu yanayoizunguka akavunja madhabahu na nguzo za ashera na kuziponda ponds amu hadi zikawa unga na kukata vipande vipande madhabahu zote za kufukizia uvumba katika israeli yote
kisha akarudi yerusalemu
 katika mwaka wa kumi na nane wa utawala wa yosia ili kutakasa nchi na hekalu akawatuma shafani mwana maaseya mtawala wa mji pamoja na yoa mambo ya nyakati watu wote wa yuda na chongwa mbao simamizi wa vibarua na uwaongoza wale waliofan ya kila aina ya kazi
ishi maafisa mose
 hilkia akamwambia shafani kisha shafani yetu kwa shalumu mwana wa aba zako nawe ika amri zake mwana wa yoahazi mwandishi ili kukarabati hekalu la bwana mungu wake
 wakamwendea hilkia kuhani mkuu na kumpa fedha ambazo zilikuwa zimeletwa ndani ya hekalu la bwana am bazo walawi waliokuwa mabawabu walikuwa wamezikusanya kutoka kwa watu wa manase ef raimu na mabaki wote wa israeli kutoka kwabenyamini na wakazi wa yerusalemu
 kisha wakazikabidhi hizo fedha kwa watu waliowekwa ili kusimamia kazi ya hekalu la bwana
hawa watu waliwalipa wafanyakazi waliokarabati na kutengeneza hekalu lipate kurudi katika hali yake
 wakawapa pia mafundi seremala na waashi fedha ili kununua mawe yaliyo kwa ajili ya kufungia na boriti kwa ajili ya majengo ambayo wafalme wa yuda walikuwa wameyaacha yakawa magofu
 watu wakafanya kazi kwa uaminifu
waliokuwa wamewekwa ju yao ili kuwaelekeza ni yahathi na obadia walawi wa uzao wa merari zekaria na meshulamu waliotoka kwenye uzao wa kohathi
walawi wote waliokuwa na ufundi wa kupiga ala za uimbaji wakawa wa baadhi ya walawi walikuw a waand na mabawabu
kitabu cha sheria chapatikana
 wakati walipokuwa wakizitoa nje zile fedha zilizokuwa zimetolewa kwenye hekalu la bwana kuhani hilkia akakipata kile kitabu cha sheria ya bwana kilichokua kimetolewa kwa mkono mwandishi nimekiona ki tabu cha sheria ndani ya hekalu la bwana
akampatia shafani kile kitabu
 ndipo shafani akakipeleka kile kitabu kwa mfalme na kumwambia maafisa wako wanafanya kila kitu kama walivyokabidhiwa kufanya
 wamelipa fedha zilizokuwa katika hekalu la bwana na wamewakabidhi wasimamizi na wafanyakazi
mwandishi akamwarifu mfalme kuwa kuhani hilkia amenipatia ki tabu
naye shafani akakisoma mbele ya mfalme
 mfalme aliposikia yale maneno ya sheria akayararua mavazi yake
 akatoa maagizo haya kwa hilkia ahikamu mwana wa shefani abdoni mwana wa mika shefani mwandishi na asaya mtumishi wa mfalme nendeni mkamwulize bwana kwa jili yangu na kwa ajili ya mabaki walioko israeli na yuda kuhusu haya yaliyoandikwa katika kitabu hiki ambacho kimeonekana hekaluni
hasira ya bwana ni kubwa mno ambayo imemwagwa juu sababu baba zetu hawakulishika neno la bwana wala hawakutend sawasawa na yale yote yaliyoandikwa katika kitabu hiki
 hilkia pamoja na wale wote mfalme aliokuwa amewatuma pamoja naye wakaenda kuzungumza na nabii mke aitwaye hulda aliyekuwa mke tokhathi mwana wa hasra mtunzaji wa kabati la mavazi
huyo nabii mke aliishi yerusalemu katika mtaa wa pili
 akawaambia hili ndilo bwana mungu wa israeli asemalo mwambieni mtu huyo aliyewatuma kwangu hili ndilo bwana asemalo nitaleta aafa juu ya mahali hapa na watu wake laana zote zilizoandikwa ndani ya hicho kitabu ambazo zimesomwa mbele ya mfalme wa yuda
 kwa sababu wameniacha mimi na kufukiza uvumba kwa miungu mingine ili waichochee hasira yangu kwa kazi yote ya mikono yao hivyo hasira yangu itamwagwa juu ya mahali hapa wala haitatulizwa
 mwambieni mfalme wa yuda aliyewatuma kumwuliza bwana hili ndilo bwana mungu wa israeli asemalo kuhusu maneno uliyoyasikia kwa sababu moyo wako ulikuwa mwepesi kusikia nawe ukajinyenyekeza mbele za mungu wakati uliposikia kile alichokisema dhidi ya mahali hapa na watu wake na kwa sababu ulijinyenyekeza mbele zangu ukararua ma vazi yako na kulia mbele zangu nimekusikia asema bwana
 basi nitakukusanya kwa utazikwa kwa amani
macho yako hayataonmaafa yote nitakayole ta juu ya mahali hapa na juu ya wote wanaoishi hapa
kwa hiyo wakampelekea mfalme jibu lake
 ndipo mfalme akawaita pamoja wazee wote wa yuda na yerusalemu
 akapanda kwenda hekaluni mwa bwana pamoja na watu wa yuda watu wa yerusalemu makuhani na walawi yaani watu wote kuanzia mdogo kabisa hadi mkubwa kabisa
akasoma wakiwa wanasikia maneno yote ya kitabu cha agano ambacho kilikuwa kimepatikana katika hekalu la bwana
 mfalme akasimama karibu na nguzo yake na kufanya upya agano mbele za bwana ili kumfuata bwana na kuzish maagizo na sheria kwa moyo wake wote na kwa roho yake yote na ili kuyatii maneno ya agano mambo ya nyakati mini kuweka ahadi zao katika israeli wamtumikie bwana ungu wao
kwa muda wote alioishi ngu wa ni kwa kufuata pasaka jitakaseni nanyi jumla ya kondoo wapatao waliokuwa na zile uni mwonaji wa mfalme
eli waliokuwepo huk o pamoja na watu wa yerusalemu
 pasaka iliadhimishwa katika nane wa utawala wa mfalme yaliyoandikwa katika kitabu hiki
 ndipo akamtaka kila mmoja katika yerusalemu na benyawenyewe kwa hilo agano watu wa yerusalemu wakafanya hivyo kwa kufuata agano la bwana mungu wa baba zao
 yosia akaondoa machukizo yote ya sanamu kutoka katika nchi yote iliyokuwa mali ya waisraeli na akawataka wale wote waliokuwek hawakushindwa kumfuata bwana mu baba zao
mfalme yosia anaadhimisha pasaka yosia akaadhimisha pasaka kwa bwana katika yerusalemu mwana kondoo wa pasaka akachinjwa siku ya kumi na nne ya mwezi wa kwanza
 akawaweka makuhani kwenye wajibu wao na kuwatia moyo katika utumishi wa hekalu la bwana
 akawaambia walawi waliowafundisha waisraeli wote na ambao walikuwa wamejiweka wakfu kwa ajili ya kazi ya bwana liwekeni hilo sanduku takatifu katika hekalu lile alilojenga solomoni mwana wa daudi mfalme wa israeli
halipaswi kubebwa huko na huko mabegani mwenu
sasa mtumiki eni bwana mungu wenu na watu wake israeli
 jiandae jamaa zenu katika migawanyo yenu kufuatana na maelezo yaliyoandikwa na daudi mfalme wa israeli na mwanawe solomoni
 simameni mahali patakatifu kwa kufuata migawanyo ya jamaa za baba zenu kulingana na koo zenu na pawepo walawi kwa ajili ya kila mgawanyo wa nyumba ya baba zenu
 chinjeni mwana kondoo wakwa niaba ya koo zenu fanyeni maandalizi mkitenda sawasawa na neno la bwana kwa mkono wa mose
 ndipo yosia akawapa watu wote wana mbuzi waliokuwepo kwa ajili ya sadaka ya pasaka pia na ng ombe vyote hivi kutoka katika mali binafsi ya mfalme
 pia maafisa wake wakatoa kwa hiari yao wakawapa watu makuhani na walawi
hilkia zekaria na yehieli waliokuwa maafisa wakuu wa hekalu la mungu wakawapa makuhani sadaka za pasaka wana kondoo na wana mbuzi na mafahali 
 konania na nduguze wawili shemaia na ne thaneli pamoja na hashabia yeieli na yozabadi viongozi wa walawi nao pia wakawapa walawi wana kondoo na wana mbuzi na mafahali kwa ajili ya sadaka za pasaka
 huduma ilipomalizika kuandaliwa makuhani wakasimama mahali pao na walawi katika migawanyo yao kama mfalme alivyokuwa ameamuru
 wana kondoo wa pasaka wakachinjwa nao makuhani wakanyunyiza ile damu waliyokabidhiwa wakati walawi wakiwa wanawachuna ngozi wa le wanyama
 wakatenga sadaka za kuteketezwa ili waweze kugawia ili migawanyo kwa kufuata jamaa za baba zao ili watoe sadaka kwa bwana kama ilivyoandikwa katika kitabu cha mose
wakafanya vivyo hivyo kwa wale mafahali
 wakawaoka wale wanyama wa pasaka kwenye moto kama ilivyoamuriwa wakachemsha zile sadaka takatifu kwenye vyungu masufuria makubwa na vikaango na kuwagawia watu wote upesi upesi
 hatimaye wakafanya maandalizi kwa ajili yao wenyewe na kwa ajili ya makuhani kwa sababu wale makuhani yaani wazao wa aroni walikuwa wanatoa sadaka za kuteketezwa pamoja sehemu zilizonona mpaka usiku
hivyo walawi wakafanya maandalizi kwa ajili yao wenyewe na kwa ajili ya makuhani wa uzao wa aroni
 waimbaji wazao wa asafu walikuwa katika nafasi zao kama ilivyoagizwa na mfalme daudi asafu hemani na yeduth mabawabu katika kila lango hawakuhitaji kuacha nafasi zao kwa sababu wa lawi wenzao walifanya maandalizi kwa ajili yao
 kwa hiyo wakati ule huduma yote ya bwana ilifanyika katika kuadhimisha pasaka kutoa sadaka za kuteketezwa juu ya madhabahu ya bwana kama alivyoamuru mfalme yosia
 waisraeli waliokuwepo wakaadhimisha pasaka wakati huo na sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu kwa siku saba
 kulikuwa hakujafanyika pasaka kama hii katika is raeli tangu siku za nabii samweli wala hakukuwa na mfalme ye yote wa israeli ambaye kamwe alishaadhimisha pasaka kama ile aliyofanya mfalme yosia akiwa na makuhani walawi na watu wote wa yuda na watu wa isra mwaka wa kumi yosia
kifo cha yosia baada ya yote haya yosia alipomaliza kulitengeneza vizuri hekalu neko mfalme wa misri akapanda ili kupigana huko karkemishi mambo ya nyakati ile nyumba nayo mungu ameniambia akusikiliza yale neko aliyokuwa hufanya ukumbusho wa yosia katika sheria ya bwana matukio yote kuanzia mwanzo hadi mwisho ha wafalme wa wa nchi wakamchukua yehoahazi salemu na kubadili jina la eliakimu kuwa katika mto eufrati naye yosia akatoka kwenda kupigana naye
 lakini neko akamtumia wajumbe kusema kuna ugomvi gani kati yangu mimi na wewe ee mfalme wa yuda si wewe ninayekushambulia wakati huu bali ambayo nina vitniharakishe kwa hivyo acha kumpinga mungu ambaye yuko pamoja nami la sivyo atakuangamiza
 lakini hata hivyo yosia hakukubali kumwacha bali alijibadilisha ili kupigana naye vita
amemwambia kwa agizo la mungu bali alikwenda kupigana naye katika tambarare ya megido
 wapiga upinde wakampiga mfalme yosia naye akawaambia maafisa wake niondoeni nimejeruhiwa vibaya sana
 kwa hiyo wakamshusha kutoka kwenye gari lake la farasi wakamweka kwenye gari lingine alilokuwa nalo na kumleta yerusalemu ambako alifia
akazikwa katika makaburi ya baba zake nayo yuda yote na yerusalemu wakamwombolezea
 nabii yeremia akatunga maombolezo kwa ajili ya kifo chake nao waimbaji wote wanaume kwa wanawake katika maombolezo hadi eo
haya yakafanywa desturi katika israeli nayo yameandikwa katika maombolezo
 matukio mengine ya utawala wa yosia na matendo yake mema kulingana na yale yaliyoandikwa yameandikwa katika kitabu israeli yuda
mfalme yehoahazi wa yuda watu mwana wa yosia na kumfanya aingie mahali pa baba yake kama mfalme katika yerusalemu
 yehoahazi alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitatu alipoanza kutawala naye akatawala katika yerusalemu kwa miezi mitatu
 mfalme wa misri akamwondoa madarakani huko yerusalemu na akatoza yuda kodi ya talanta mia mojaa za fedha na talanta mojab ya dhahabu
 mfalme wa misri akamweka eliakimu nduguye yehoahazi kuwa mf alme juu ya yuda na yeru ehoyakimu
lakini neko akamchukua akampeleka akampeleka babeli
 nebukadneza hidi yake yameandikwa katika thamani kutoka katika hekalu la wana naye akamfanya sedekia ndugu yake wa yuda na aidi na zaidi akafanya machukizo yote kama walivyofanya wana alilokuwa kuanguka kwa yerusalemu a talanta mia moja za fedha ni sawa na tani 
b talanta moja ya dhahabu ni sawa na kilo 
yehoahazi nduguye eliakim misri
yehoyakimu mfalme wa yuda yehoyakimu alikuwa na umri wa miaka ishirini na mitano alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusale mu kwa miaka kumi na mmoja
akafanya maovu machoni pa bwana mungu wake
 nebukadneza mfalme wa babeli akamshambulia na kumfunga kwa pingu za shaba akachukua pia vyombo kutoka katika hekalu la bwana na kuviweka katika hekalu lake huko babeli
 matukio mengine ya utawala wa yehoyakimu machukizo aliyoyafanya na yote yaliyoonekana kitabu cha wafalme wa israeli na yuda
yehoyakimu mwanawe akaingia mahali pake kama mfalme
 yehoyakimu alikuwa na miaka kumi na minane alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu miezi mitatu na siku kumi
akafanya yaliyo maovu machoni pa bwana
 mnamo majira ya vuli mfalme nebukadneza akatuma wat wakamleta babeli pamoja na vyombo vya yehoyakimu kuwa mfalm yerusalemu
mfalme sedekia wa yuda sedekia alikuwa na umri wa miaka ishirini na mmoja alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu kwa muda wa miaka kumi na mmoja
 akafanya yaliyo maovu machoni pa bwana mungu wake wala hakujinyenyekeza mbele ya nabii yeremia ambaye alinena neno la bwana
 pia alimwasi mfalme nebukadneza ambaye alikuwa amemw apisha kwa jina la mungu
akashupaza shingo na akafanya moyo wake kuwa mgumu wala hakutaka kumgeukia bwana mungu wa israeli
 zaidi ya hayo viongozi wote wa makuhani pamoja na watu wakazidi kukosa uaminifu mataifa wakinajisi hekalu la amelitakasa huko yerusalemu
c hekalu lake hapa ina maana jumba lake la kifalme
 mambo ya nyakati usalemu wakachoma mpaka ile miaka sabini ilipotimia atika kutimiza neno la bwana lililonenwa na wa koreshi mfalme wa ajemi kutoa tangazo kwa maandishi katika ase watu wake wote bwana mungu wake na awe pamoja naye huyo mtu na apande
 bwana mungu wa baba zao akawapeleke neno kupitia wajumbe wake tena na tena kwa sababu alikuwa unawahurumia watu wake pamoja na mahali pa maskani yake
 lakini waliwadhihaki wajumbe wa bwana wakayadharau maneno yake na kuwacheka manabii wake mpaka ghadhabu ya bwana ikawa kubwa dhidi ya watu wake na hakukuwa na namna ya kuituliza
 mungu akamwinua dhidi yao mfalme wa wakaldayo aliyewaua vijana wao wa kium kwa upanga ndani ya mahali patakatifu ambaye hakumbakiza kijana mwanaume wala kijana mwanamke wazee wala vikongwe
mungu akawatia wote mikononi mwa nebukadneza
 akavichukua kwenda babeli vyombo vyote kutoka katika hekalu la mungu vikubwa na vidogo hazina za hekalu la bwana pamoja na hazina za mfalme na za maafisa wake
 wakalitia moto hekalu la mungu na kuzibomoa kuta za yera moto majumba yote ya kifalme na kuharibu kila kitu chake cha thamani
 wale watu walionusurika kuuawa kwa upanga akawachukua kwenda uhamishoni babeli nao wakawa watumishi wake na wanawe mpaka wakati ufalme wa utawala wa uajemi
 nchi ikaendelea kufurahia pumziko lake la sabato wakati wote wa kufanywa kwake ukiwa ilipumzika yeremia
koreshi atangaza uhuru kwa waliokuwa uhamishoni
 katika mwaka wa kwanza wa utawala wa koreshi mfalme wa uajemi ili litimie lile neno la bwana lililosemwa na nabii yeremia bwana akausukuma moyo utawala wake wote hili ndilo koreshi mfalme wa uajemi malo bwana mungu wa mbinguni amenipa falme zote za duniani na ameniweka mimi kumjengea hekalu huko yerusalemu katika yuda
ye yote aliye miongoni mwenu katik ezra utangulizi kitabu cha ezra kinaelezea juu ya kurudi kwa waya hudi kutoka uhamishoni babe li
kinaanzia k
na agizo alilotoa koreshi mfalme wa ua jemi linalotajwa katika milango miwili ya mwisho ya mambo ya nyakati ambalo liliwaruhusu watu kurudi yerusalemu chini ya uongozi wa zerubabeli
watu kwa hamu na juhudi kubwa walianza kujenga hekalu na wakaanza kutoa dhabihu
lakini kwa miaka ku mi na minane walicheleweshwa na adui zao kutoka kaskazini
hatimaye mnamo k
agizo kutoka kwa dari mfalme wa uajemi liliwapa nafasi ya kumalizia ujenzi huo
walikamilisha kazi hiyo na kuweka hekalu wakfu mnamo k
katika mwaka k
ezra kuhani aliwasili yeru salemu akiwa na kundi jin gine la watu waliokuwa wamesalia uhamishoni huko ba beli
aliwafundisha watu sheria yaani to rati na akarekebisha maisha yao ya kiroho ili mataifa yaliyowazunguka waweze kuona kwamba hili ni taifa lililochaguliwa na mungu
wahusika wakuu koresh zerubabeli hagai zekaria dario artashasta ezra
wazo kuu kitabu cha ezra nehemia na esta kilikuwa kitabu kimoja katika biblia ya kiebrania
hivi ndivyo vitabu vinavyoelezea historia baada ya kutekwa na kupelekwa uhamishoni huko babeli
vitabu vya unabii baada ya kutekwa ni hagai zekaria na malaki
inafaa kitabu cha hagai na zekaria kisomwe pamoja na kitabu cha ezra kwa sababu vilitabiri wakati wa ujenzi
mwandishi kuna uwezekano mkubwa kwamba ezra ndiye aliyeandika kitabu hiki ch enye jina lake
katika sura ya ezra anajitaja mwenyewe mara kwa mara
il tabia ya ezra shauku yake ya kidini na ya kisiasa kwa ajili ya watu wake hali yake ya kujitoa kw mungu na kule kutaka kuwarudisha wa yahudi katika ufunuo wa mose na historia yao ya baadaye nafasi yake kama mwandishi haya yote yanaashiria kumpa sifa zote za uandishi kwake
hivyo inakubalika pia kwamba yeye ndiye aliyeandika vitabu vya mambo ya nyakati ezra na nehemia ambavyo baadaye vilikubaliwa kuwa sehemu ya maandiko matakatifu ya kiyahudi
mahali babeli na yerusalemu
tarehe k
k k
mgawanyo kikundi cha kwanza kinatoka uhamishoni babeli na kurudi yuda
 kujengwa kwa hekalu
 kurudi kwa kikundi cha pili pamoj na ezra na huduma yake
 ezra koreshi asaidia watu kurudi kutoka uhamishoni katika mwaka wa kwanza wa koreshi mfalme wa uajemi ili kutimiza neno la bwana lililosemwa na yeremia bwana aliusukuma moyo wa koreshi mfalme wa uajemi kutangaza katika himaya yake yote na kuliweka katika maandishi hili ndilo asemalo koreshi mfalme wa uajemi bwana mungu wa mbingu amenipa falme zote za dunia na ameniagiza kumjengea hekalu huko yerusalemu katika yuda
 ye yote wa watu wake miongoni mwenu mungu wake na awe pamoja naye apande kwenda yerusalemu katika yuda na kujenga hekalu la bwana mungu wa israeli mungu aliyeko huko yerusalemu
 nao watu wa mahali po pote wayahudi walionusurika wanapoishi sasa wa mpe fedha na dhahabu pamoja na vifaa na mifugo pia sadaka za hiari kwa ajili ya hekalu la mungu huko yerusalemu
 kisha viongozi wa jamaa ya yuda na benyamini na makuhani na walawi kila mmoja ambaye moyo wake ulisukumwa na mungu walijiandaa kupanda na kuijenga nyumba ya bwana huko yerusalemu
 majirani zao wote waliwasaidia vyom bo vya fedha na dhahabu pamoja na vifaa na mifugo pia na zawadi za thamani pamoja na sadaka zote za hiari
 zaidi ya hayo mfalme kore shi alivitoa vyombo vilivyokuwa mali ya hekalu la bwana ambavyo nebukadneza alikuwa amevichukua kutoka yerusalemu na kuviweka katika hekalua la mungu wake
 koreshi mfalme wa uajemi akavitoa kwa mkono wa mithredathi mtunza hazina aliyevihesabu mbele ya sheshbaza mkuu wa yuda
 hii ilikuwa ndiyo orodha ya vifaa masinia ya dhahabu yalikuwa masinia ya fedha yalikuwa vyetezo vya fedha vilikuwa mabakuli ya dhahabu yalikuwa mabakuli ya fedha yanayofanana yalikuwa vifaa vingine vilikuwa a hekalu la mungu wake hapa ina maana nyumba ya miungu yake
 kwa ujumla kulikuweko na vyombo vya dhahabu na vya fedha
sheshbaza alivileta hivi vyote wakati watu walipotoka uhamishoni babeli kwenda yerusalemu
orodha ya watu waliorudi kutoka uhamishoni hawa ndio watu wa jimbo waliotoka uhamishoni ambao nebukadneza mfalme wa babeli alikuwa amewachukua mateka hadi babeli walirejea yeru salemu na yuda kila mmoja kwenye mji wake wakiwa wamefuatana na zerubabeli yeshua nehemia seraya reelaya mordekai bilshani mispari bigwai rehumu na baana orodha ya watu wa israeli ilikuwa wazao wa paroshi wa shefatia wa ara wa pahath moabu wa jamaa ya yeshua na yoabu wa elamu wa zatu wa zakai wa bani wa bebai wa azgadi wa adonikamu wa bigwai wa adini wa ateri kwa hezekia wa besai wa yora wa hashumu wa gibari watu wa bethlehemu wa netofa wa anathothi wa azmawethi wa kiriath yearimu kefira na beerothi wa rama na geba wa mikmashi wa betheli na ai wa nebo wa magbishi wengine wa elamu wa pili wa harimu wa lodi hadidi na ono wa yeriko ezra wa senaa makuhani wazao wa yedaya wa jamaa ya yeshua wa imeri wa pashuri wa harimu walawi wazao wa yeshua na kadmieli wa jamaa ya hodavia waimbaji wazao wa asafu bawabu wa lango la hekalu wazao wa shalumu ateri talmoni akubu hatita na shobai wanethinia wazao wa siha hasufa tabaothi kerosi siaha padoni lebana hagaba akubu hagabu shalmai hanani gideli gahari reaya resini nekoda gazamu uza pasea besai asna meunimu nefusimu bakbuki hakufa harhuri basluthi mehida harsha barkosi sisera tema nesia na hatifa
 wazao wa watumishi wa solomoni wazao wa sotai hasaferethi peruda yaala darkoni gideli shefatia hatili pokereth hasebaimu na i
 wanethini na wazao wa watumishi wa solomoni wafuatao walikuja kutoka miji ya tel mela tel harsha kerubu adoni na imeri a wanethini hapa maana yake watumishi wa hekalu pia mstari wa lakini hawakuweza kuonyesha ya kuwa jamaa zao zilitokana na uzao wa israeli wazao wa delaya tobia na nekoda kutoka miongoni mwa makuhani wazao wa habaya hakosi barzilai ambaye alikuwa ameoa binti wa barzil ai mgileadi akaitwa kwa jina hilo
 hawa walitafuta orodha ya jamaa zao lakini hawakuonekana humo kwa hiyo waliondolewa kutoka kwenye kundi la makuhani kwa kuwa walihesabiwa kuwa najisi
 mtawala aliwaagiza wasile chakula cho chote kitakatifu mpaka awepo kuhani atakayehudumu kwa urimu na thumimu b
kundi lote lilikuwa na watu pamoja na hao kulikuwapo na watumishi wa kiume na wa kike pia walikuwapo waimbaji wanaume na wanawake 
 walikuwa na farasi nyumbu ngamia na punda 
 walipofika kwenye nyumba ya bwana huko yerusalemu baadhi ya viongozi wa jamaa walitoa sadaka za hiari kw ajili ya kujenga upya nyumba ya mungu katika lile eneo lake
 wakatoa kwa kadri ya uwezo wao na kutia katika hazina darkoni c za dhahabu mane d za fedha na mavazi ya ukuhani kwa ajili ya kazi hii
 makuhani walawi waimbaji mabawabu na wanethini waliishi mi jini mwao pamoja na baadhi ya watu wengine nao waisraeli waliosalia waliishi kwenye miji yao
mad mwezi wa saba ulip owadia baada ya waisraeli kukaa katika miji yao watu wote habahu yajengwa tena b urimu na thumimu maana yake nuru na kweli
urimu na thumimu viliwekwa kwenye kifuko cha kifuani cha kisibau cha kuhani mkuu ili kujua mapenzi ya mungu kwenye mambo ya kutatanisha
c darkoni ni kipimo cha uzito darkoni ni sawa na kilo za dhahabu
d mane ni kipimo cha uzito mane ni sawa na kilo za fedha
 ezra walikusanyika huko yerusalemu kama mtu mmoja
 yeshua mwana wa yosadaki na makuhani wenzake zerubabeli mwana wa shealtieli pamoja na wenzake walianza kujenga madhabahu ya mungu wa israeli ili kumtolea dhabihu za sadaka za kuteketezwa kwa moto juu yake kulingana na ilivyoandikwa katika sheria ya mose mtu wa mungu
 ingawa waliwaogopa watu walio wazunguka walijenga madhabahu juu ya ule msingi wake wakamtolea bwana dhabihu za sadaka za kuteketezwa kwa moto juu yake za asubuhi na za jioni
 kisha kulingana na kile kilichoandikwa wakaiadhimisha sikukuu ya vibanda wakitoa idadi ya sadaka za kuteketezwa kama ilivyohitajika kila siku kama ilivyoagizwa
 baada ya hayo walitoa sadaka za kuteketezwa za kawaida sadaka za mwandamo wa mwezi na dhabihu zote za sikukuu takatifu za bwana zilizoamuriwa pamoja na zile sadaka za hiari zilizotolewa kwa bwana
 ingawa bado msingi wa hekalu la bwana ulikuwa haujawekwa watu walianza kutoa sadaka za kuteketezwa kwa bwana kwa moto tangu siku ya kwanza ya mwezi wa saba
kujenga upya hekalu kisha watu waliwapa mafundi wa uashi na useremala fedha wakawa pa watu wa sidoni na tiro vyakula vinywaji na mafuta ili waweze kuleta magogo ya mierezi kwa njia ya bahari kutoka lebanoni hadi yafa kama alivyoagiza koreshi mfalme wa uajemi
 katika mwezi wa pili wa mwaka wa pili baada ya waisraeli kufika kwenye nyumba ya mungu huko yerusalemu zerubabeli mwana wa shealtieli yeshua mwana wa yosadaki na ndugu zao wengine makuhani walawi na wote waliorejea yerusalemu kutoka uhamishoni walianza kazi wakiteua walawi wenye umri kuanzia miaka ishirini au zaidi kusimamia ujenzi wa nyumba ya bwana
 yeshua na wanawe pamoja na ndugu zake kadmieli na wanawe wazao wa hodavia wana wa henadadi na wana wao na ndugu zao walawi wote walijiunga pamoja kusimamia wale waliofanya kazi katika nyumba ya mungu
 wajenzi walipoweka msingi wa hekalu la bwana makuhani wakiwa wamevalia mavazi yao wakiwa na tarumbet na walawi wana wa asafu wakiwa na matoazi walishika nafasi zao za kumtukuza bwana kama ilivyoagizwa na daudi mfalme wa israeli
 waliimba nyimbo za sifa na za shukrani kwa bwana hivi yeye ni mwema upendo wake kwa israeli wadumu milele
watu wote wakapaza sauti kubwa za sifa kwa bwana kwa sababu ms ingi wa nyumba ya bwana ulikuwa umewekwa
 lakini wengi wa makuhani wazee walawi na viongozi wa jamaa ambao walikuwa wameona hekalu la mwanzoni walilia kwa sauti waka ti walipoona msingi wa hekalu hili ukiwekwa huku wengine wengi wakipiga kelele kwa furaha
 hakuna mtu ambaye angeweza kutofautisha sauti hizo za furaha na za kilio kwa sababu watu walipiga kelele sana
nayo hiyo sauti ikasikika mbali
upinzani kuhusu ujenzi mpya adui za yuda na benyamini waliposikia kwamba watu waliorudi kutoka uhamishoni wanajenga hekalu kwa ajili ya bwana wa israeli walimjia zerubabeli na viongozi wa jamaa nao wakasema turuhusuni tuwasaidie kujenga kwa sababu sisi tunamtafuta mungu wenu kama ninyi na tumekuwa tukimtolea dhabihu tangu wakati wa esar hadoni mfalme wa ashuru aliyetuleta hapa
 lakini zerubabeli yeshua na viongozi wengine wa jamaa ya isr aeli wakajibu ninyi hamna sehemu nasi katika kujenga hekalu la mungu wetu
sisi peke yetu tutajenga hekalu kwa ajili ya bwana mungu wa israeli kama mfalme koreshi mfalme wa uajemi alivyotuagiza
 ndipo watu waliowazunguka wakajipanga kuwakatisha tamaa watu wa yuda na kuwafanya waogope walipokuwa wakiendelea na ujenzi
 wakaajiri washauri kuwapinga katika kazi yao nao wakaipinga mipango yao wakati wote wa utawala wa koreshi mf alme wa uajemi hadi wakati wa utawala wa da rio mfalme wa uajemi
upinzani mwingine chini ya ahasuero na artashasta mnamo mwanzo wa utaw ala wa ahasuero hao adui waliandika mashtaka dhidi ya watu wa yuda na yerusalemu
 pia katika siku za utawala wa artashasta mfalme wa uajemi bishlamu mithredathi tabeeli pamoja na wenzao waliandika barua kwa artashasta
barua hiyo iliandikwa kwa mwandiko wa kiaramu na katika lugha ya ezra kiaramu
 rehumu afisa msimamizi na mwandishi shimshai waliandika bar ua ifuatayo kwa mfalme artashasta dhidi ya watu wa yerusalemu kama ifuatavyo rehumu afisa msimamizi na mwandishi shimshai pamoja na wenzao mahakimu na maafisa walio juu ya watu kuanzia tripoli uajemi ereki na ba beli waelami wa shushani watu wengine ambao mheshimiwa asur bani pali aliwahamisha na kuwakalisha katika mji wa samaria na mahali pengine ng ambo ya eufrati
 hii ndiyo nakala ya barua waliyompelekea
kwa mfalme artashasta kutoka kwa watumishi wako watu wa ng ambo ya eufrati yapasa mfalme ajue kuwa wayahudi waliopanda kuja kwetu kutoka kwenu wamekwenda yerusalemu nao wanaujenga upya ule mji wa uasi na wa uovu
wanajenga upya kuta na kukarabati misingi yake
 zaidi ya hayo mfalme yampasa ajue kwamba kama mji huu ukijengwa na kuta zake zikafanywa upya hakutakuwa na ulipaji wa kodi wala ada au ushuru hivyo hazina ya kifalme itaathirika
 sisi sasa kwa kuwa tunawajibika kwa jumba la kifalme na kwamba siyo sawasawa kwetu kuona mfalme akidharauliwa basi tunatuma ujumbe huu kumtaarifu mfalme ili kwamba ufanyike uchunguzi kwenye kumbukumbu ya maandishi ya waliokutangulia
katika kumbukumbu hizi utagundua kwamba mji huu ni wa maasi unaowataabisha wafalme na majimbo ni mahali pa maasi tangu zamani
ndiyo maana mji huu uliharibiwa
 tunamjulisha mfalme kwamba kama mji huu ukijengwa na kuta zake zikifanywa upya hutabakiwa na ho chote ng ambo ya mto eufrati
 mfalme alirudisha jibu hili kwa rehumu afisa msimamizi mwandishi shimshai na wenzenu wote wanaoishi katika samaria na penginepo ng ambo ya mto eufrati salaam
 barua mliyotutumia imesomwa na kutafsiriwa mbele yangu
 nilitoa amri na uchunguzi ukafanyika na imegundulika kwamba mji huu una hist oria ndefu ya maasi dhidi ya wafalme na pamekuwa mahali pa maasi na uchochezi
 yerusalemu umepata kuwa na wafalme wenye nguvu wakitawala nchi yote iliyo ng ambo ya eufrati wakitoza kodi ada na ushuru huko
 kwa hiyo toeni amri kwa watu hawa wasimamishe ujenzi ili kwamba mji huu usiend elee kujengwa hadi nitakapoagiza
 mwe waangalifu msipuuze jambo hili
kwa nini kuruhusu tishio hili kuendelea na kusababisha hasara kwa ufalme mara waliposomewa nakala ya barua ya mfalme artashasta rehumu na shimshai aliyekuwa mwandishi na wenzao walikwenda mara moja kwa wayahudi huko yerusalemu na kuwalazimisha kwa nguvu kusimamisha ujenzi
 hivyo kazi ya ujenzi wa nyumba ya mungu huko yerusalemu ikasimamishwa kabisa hadi mwaka wa pili wa utawala wa dario mfalme wa uajemi
barua ya tatenai kwa dario ndipo nabii hagai na nabii zekaria mzao wa ido wakawatolea unabii wayahudi waliokuwa yuda na yerusalemu kwa jina la mungu wa israeli aliyekuwa pamoja nao
 ndipo zerubabeli mwana wa healtieli na yeshua mwana wa yosadaki wali anza kujenga tena nyumba ya mungu huko yerusalemu
nao manabii wa mungu wa likuwa pamoja nao wakiwasaidia
 wakati ule tatenai mtawala wa ng ambo ya mto eufrati na shetha r bozenai na wenzao waliwaendea wakawauliza ni nani aliyewapa ruhusa ya kujenga tena heka lu hili na kurudishia upya kama lilivyokuwa pia waliwauliza je majina ya watu wanaofanya ujenzi huu ni nani lakini jicho la mungu wao lilikuwa likiwaangalia wazee wa wayahudi nao hawakuzuiliwa kujenga mpaka taarifa ikaandikwa kwa dario na majibu yake kupokelewa
 ezra hii ni nakala ya barua ile tatenai mtawala wa ng ambo ya mto eu frati na shethar bozenai na wenzao maafisa wa ng ambo ya mto eufrati waliyompelekea mfalme dario
 taarifa waliyompelekea ilisomeka kama ifuatavyo kwa mfalme dario salamu kwa moyo mkunjufu
 inampasa mfalme ajue kwamba tulikwenda katika eneo la yuda kwenye hekalu la mungu mkuu
watu wanalijenga kwa mawe makubwa na kuweka mbao kwenye kuta
kazi inafanyika kwa bidii na inaendelea kwa haraka chini ya uongozi wao
 tuliwauliza viongozi ni nani aliyewapa ruhusa kujenga upya hekalu hili na kurejesha hali ya jengo kama lilivyokuwa pia tuliwauliza majina yao ili tukuandikie kukujulisha majina ya viongozi wao
 hili ndilo jibu walilotupa sisi ni watumishi wa mungu wa mbingu na nchi nasi tunalijenga upya hekalu ambalo lilijengwa miaka mingi iliyopita lile ambalo mfalme mkuu wa israeli alilijenga na kulikamilisha
 lakini kwa sababu baba zetu walimkasirisha mungu wa mbingu basi aliwakabidhi kwa ne bukadneza mkaldayo mfalme wa babeli am baye aliliharibu hekalu hili na kuwaondoa watu na kuwapeleka uhamishoni huko babeli
 pamoja na hayo katika mwaka wa kwanza wa kutawala koreshi mfalme wa babeli mfalme koreshi alitoa amri ya kujengwa upya nyumba hii ya mungu
 yeye hata aliviondoa vyombo vya dhahabu na fedha vya nyumba ya mungu kutoka hekalu la babelia ambavyo nebukadneza alikuwa amevichukua kutoka ndani ya hekalu huko yerusalemu na kuvileta katika hekalu la babeli
vyombo hivyo mfalme koreshi alimkabidhi mtu aliyeitwa sheshbaza ambaye koreshi alikuwa amemteua awe mtawala naye akamwambia chukua vyombo hivi uende ukaviweke ndani ya a hekalu la babeli hapa ina maana ya jumba la kifalme la babeli
hekalu huko yerusalemu
nawe uijenge upya nyumba ya mungu mahali pake
 hivyo huyu sheshbaza alikuja na kuweka misingi ya nyumba ya mungu iliyoko yerusalemu
tangu siku hiyo hadi sasa imekuwa ikiendelea kuje ngwa lakini bado haijamalizika
 sasa kama ikimpendeza mfalme uchunguzi na ufanyike katika kumbukumbu ya maandishi ya kifalme mjini babeli kuona kama kweli mfalme koreshi alitoa amri ya kujenga upya nyumba ya mungu katika yerusalemu
kisha tunaomba mfalme na atutumie uamuzi wake kuhusu jambo hili
amri ya dario kisha mfalme dario alitoa amri nao wakafanya uchunguzi katika kumbukumbu zilizohifadhiwa katika hazina huko babeli
 karatasi moja ndefu ya maandishi ilipatikana huko ekbatana katika jimbo la umedi haya ndiyo yaliyokuwa yameandikwa humo kumbukumbu katika mwaka wa kwanza wa kutawala mfalme koreshi mfalme alitoa amri kuhusu hekalu la mungu katika yerusalemu hekalu na lijengwe tena mahali pale pale wayahudi walipokuwa wakitoa dhabihu kwenye msingi ule ule
iwe na kimo cha mikono sitini a upana wa mikono sitini kuta zijengwe kwa safu ta tu za mawe makubwa kisha ifuate safu moja ya mbao
gharama zitalipwa kutoka kati ka hazina ya mfalme
 pia vyombo vya dhahabu na vya fedha vya nyumba ya mungu ambavyo nebukadneza alivichukua kutoka kwenye hekalu huko yerusalemu akavileta babeli yapasa virudishwe mahali pake ndani ya hekalu huko yerusalemu yapasa viwekwe ndani ya nyumba ya mungu
 sasa basi tatenai mtawala wa ng ambo ya eufrati na shethar bozenai pamoja na ninyi aafisa wenzao wa jimbo hilo kaeni mbali na mahali hapo
 msiingilie kazi ya hekalu hili la mungu
mwacheni mtawala wa wayahudi na viongozi a mikono sitini ni sawa na mita ishirini na saba
mkono mmoja ni sawa na sentimita 
 ezra wayahudi wajenge upya nyumba hii ya mungu mahali pake
 zaidi ya hayo hapa natao amri kuhusu mtakalofanya kwa ajili ya wazee wa wayahudi katika ujenzi wa nyumba hii ya mungu gharama za watu hawa zitalipwa kikamilifu kutoka kati ka hazina ya mfalme kutoka mapato ya ng ambo ya eufrati ili ujenzi usisimame
 cho chote kinachohitajika kama fahali wachanga kondoo waume wana kondoo kwa ajili ya sadaka za kuteketezwa kwa mungu wa mbingu ngano chumvi divai na mafuta kama vitakavyohitajika na makuhani huko yerusalemu kila siku pasipo kukosa ili waweze kutoa dhabihu inayompendeza mungu wa mbingu na kumwombea mfalme na wanawe hali njema
 zaidi ya hayo ninaamuru kwamba mtu ye yote atakayebadilisha amri hii boriti itang olewa kutoka katika nyumba yake uchongwe upande mmoja na atumbuliwe nayo
kwa ajili ya kosa hili nyumba yake ifanywe lundo la taka
 naye mungu aliyeliweka jina lake huko amwangushe mfalme ye yote au watu watakaoinua mikono kubadili amri hii au kuharibu hekalu hili lililoko yerusalemu
mimi dario nimetoa amri hii
nayo itekelezwe kwa bidii na kwa makini
jengo linakamilika na kuwekwa wakfu
 kwa sababu ya amri aliyotoa mfalme dario tatenai mtawala wa ng ambo ya eufrati na shethar bozenai na wenzao wakaitekeleza kwa bidii na kwa makini
 hivyo wazee wa wayahudi waliendelea kujenga na kustawi kutokana na mahubiri ya manabii hagai na zekaria mwana wa ido
wakakamilisha ujenzi wa hekalu kulingana na agizo la mungu wa israeli na amri ya koreshi dario na artashasta wafalme wa uajemi
 hekalu lilikamilika siku ya kumi na mbili ya mwezi wa adari ndio mwezi wa tatu katika mwaka wa sita wa utawala wa mfalme dario
 kisha watu wa israeli makuhani walawi na wengine wote waliohamishwa wakaadhimisha kule kuwe kwa wakfu nyumba ya mungu kwa shangwe
 kwa ajili ya kuwekwa wakfu nyumba hii ya mungu walitoa mafahali mia moja kondoo waume mia mbili wana kondoo mia nne sadaka kwa ajili ya dhambi ya israeli yote walitoa mbuzi waume kumi na wawili mmoja kwa ajili ya kila kabila la israeli
 wakawaweka makuhani katika nafasi zao na walawi wakawekwa katika makundi yao ya huduma kwa mungu huko yerusalemu kulingana na ilivyoandikwa katika kitabu cha mose
pasaka katika siku ya kumi na nne ya mwezi wa kwanza waliorudi kutoka uhamishoni waliadhimisha pasaka
 makuhani na walawi walikuwa wamekwisha kujitakasa nao wamekuwa safi kufuat kawaida za ibada
walawi walichinja kondoo wa pasaka kwa ajili ya wana wa uhamisho waliorudi kwa ajili ya ndugu zao makuhani na wao wenyewe
 hivyo waisraeli waliokuwa wamerudi kutoka uhamishoni wakaila pasa ka pamoja na wale waliokuwa wamejitenga na matendo ya unajisi wa mataifa ya jirani ili kumtafuta bwana mungu wa israeli
 kwa muda wa siku saba waliiadhimisha kwa furaha sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu kwa sababu alikuwa amewajaza furaha kwa kubadilisha nia ya mfalme wa ashuru kwamba awasaidie ujenzi wa nyumba ya mungu mungu wa israeli
ezra awasili yerusalemu baada ya mambo hay a wakati wa utawala wa artashasta mfalme wa uajemi ezra mwana wa seraya mwana wa azaria mwana wa hilkia mwana wa shalumu mwana wa sadoki mwana wa ahitubu mwana wa amaria mwana wa azaria mwana wa merayothi mwana wa zerahia mwana wa uzi mwana wa buki mwana wa abishua mwana finehasi mwana wa eleazari mwana wa kuhani mkuu aroni
 huyu ezra alipanda kutoka babeli
alikuwa mwalimu mwenye ujuzi mzuri katika sheria ya mose ambayo bwana mungu wa israeli alikuwa ametoa
mfalme alikuwa amempa ezra kila kitu alichoomba kwa maana bwana mungu wake alikuwa pamoja naye
 pia baadhi ya waisraeli wakiwemo makuhani walawi waimbaji mabawabu na wanethini a nao walikuja yerusalemu mwaka wa saba wa utawala wa mfalme artashasta
 ezra aliwasili yerusalemu mwezi wa tano wa mwaka wa saba wa kutawala mfalme artashasta
 ezra alianza safari yake kutoka babeli tangu siku ya kwanza ya mwezi wa a wanethini hapa maana yake watumishi wa hekalu
 ezra kwanza naye akawasili yerusalemu siku ya kwanza ya mwezi wa tano kwa maana mkono wa neema wa mungu wake ulikuwa juu yake
 kwa maana ezra alikuwa amejitoa kwa moyo wote kujifunza na kushika sheria ya bwana na kuwafundisha watu wa isr aeli amri na sheria zake
barua ya ezra kutoka kwa mfalme artashasta hii ni nakala ya barua ambayo mfalme artashasta alikuwa amempa ezra aliyekuwa kuhani na mwalimu mtu aliyeelimika katika mambo yahusuyo maagizo na amri za bwana kwa israeli
 artashasta mfalme wa wafalme kwa ezra kuhani mwalimu wa sheria ya mungu wa mbinguni salaam
 sasa naamuru kwamba mtu ye yote mwisraeli katika ufalme wangu pamoja na makuhani na walawi ambaye anataka kwenda yerusalemu pamoja nawe aweza kwenda
 unatumwa na mfalme na washauri wake saba kuchunguza kuhusu yuda na yerusalemu ku lingana na sheria ya mungu wako iliyoko mkononi mwako
 zaidi ya hayo uchukue pamoja nawe fedha na dhahabu ambayo mfalme na washauri wake wamempa mungu wa israeli kwa hiari mungu ambaye maskani yake yako yerusalemu pia fedha na dhahabu yote unayoweza kuipata kutoka jimbo la babeli pamoja na sadaka za hiari watakazotoa watu na makuhani kwa ajili ya hekalu la mungu wao katika yerusalemu
 hakikisha kwamba fedha hizi zimetumika kununua mafahali kondoo waume na wana kondoo pamoja na sadaka za nafaka na sadaka za vinywaji uvitoe dhabihu juu ya madhabahu ya hekalu la mungu wenu katika yerusalemu
 kisha wewe na wayahudi ndugu zako mnaweza kufanya lo lote linaloonekana jema sana kwa fedha na dhahabu iliyosalia kulingana na mapenz ya mungu wenu
 uvitoe kwa mungu wa yerusalemu vyombo vyote ulivyokabidhiwa kwa ajili ya ibada katika hekalu la mungu wako
 kitu kingine cho chote kinach ohitajika kwa ajili ya hekalu la mungu wenu ambacho unatakiwa kukitoa waweza kukitoa kutoka hazina ya mfalme
 mimi mfalme artashasta sasa naagiza watunza hazina wote wa ng ambo ya eufrati kutoa kwa bidii cho chote kwa ezra kuhani na mwalimu wa sheria ya mungu wa mbinguni atakachohitaji kwenu talanta b za fedha ngano kori c divai bathi d mafuta ya zeituni bathi na chumvi kiasi cho chote
 cho chote ambacho mungu wa mbinguni ameagiza kifanyike kwa ukamilifu kwa ajili ya hekalu la mungu wa mbinguni
kwa nini pawepo ghadhabu dhidi ya utawala wa mfalme na wanawe pia ninyi fahamuni kuwa hamna mamlaka ya kuwatoza kodi ushuru au ada makuhani walawi waimbaji mabawabu watumishi wa hekaluni au wafanyakazi wengine kwenye nyumba ya mungu
 nawe ezra kufuatana na hekima ya mungu wenu uliyo nayo weka mahakimu na waamuzi wote wanaozif ahamu sheria za mungu wenu ili watoe haki kwa watu wote wa ng ambo ya eufrat i
nawe inakupasa umfundishe ye yote ambaye hazifahamu
 ye yote ambaye hataitii sheria ya mungu wenu pia sheria ya mfalme hakika lazima aadhibiwe kwa kuuaw a kuhamishwa kunyang anywa mali au kufungwa gerezani
 sifa ziwe kwa bwana mungu wa baba zetu mungu ambaye kwa njia hii ameweka ndani ya moyo wa mfalme kuipa heshima nyumba ya bwana iliyoko yerusalemu kwa namna hii ambaye ameniongezea kibali chake mbele ya mfalme washau ri wake na maafisa wote wa mfalme weny uwezo
kwa kuwa mkono wa bwana mungu wangu ulikuwa pamoja nami nilijipa moyo nikakusanya watu walio viongozi kutoka israeli wakwee pamoja nami
orodha ya viongozi wa jamaa waliorudi na ezra hawa ni viongozi wa jamaa pamoja na wale walioandikwa ambao walikuja pamoja nami kutoka babeli wakati wa utawala wa mfalme artashasta b talanta mia moja za fedha ni sawa na kilo c kori mia moja za ngano ni sawa na kilo d bathi mia moja za divai ni sawa na lita ezra wa wazao wa finehasi gershoni wa wazao wa ithamari danieli aliyekuwa wa wazao wa daudi hatushi aliyekuwa wa wazao wa shekania wa wazao wa paroshi zekaria na watu walioandikishwa pamoja naye wa wazao wa pahath moabu eliehoenai mwana wa zerahia na wanaume pamoja naye wa wazao wa zatu shekania mwana wa yahazieli na wanaume pamoja naye wa wazao wa adini ebedi mwana wa yonathani na wanaume pamoja naye wa wazao wa elamu yeshaia mwana wa athalia na wanaume pamoja naye wa wazao wa shefatia zebadia mwana wa mikaeli na wanaume pamoja naye wa wazao wa yoabu obadia mwana wa yehieli na wanaume pamoja naye wa wazao wa bani shelomiti mwana wa yosifia na wanaume pamoja naye wa wazao wa bebai zekaria mwana wa bebai na wanaume pamoja naye wa wazao wa azgad i yohana mwana wa hakatani na wanaume pamoja naye wa wazao wa adonikamu hawa walikuwa wa mwisho ambao majina yao yalikuwa elifeleti yeueli shemaya na wanaume pamoja nao wa wazao wa bigwai uthai na zakuri na wanaume pamoja nao
kurudi yerusalemu niliwakusanya kwenye mto utiririkao kuelekea ahava nasi tukapiga kambi pale siku tatu
wakati nilipokagua kati ya watu na makuhani sikuwapata walawi
 basi niliwaita eliezeri arieli shemay a elnathani yaribu elnathani nathani zekaria na meshulamu ambao walikuwa viongozi na yoyaribu na elnathani ambao walikuwa wasomi nikawatuma kwa ido kiongozi huko kasifia
niliwaambia watakayomwambia ido na ndugu zake wanethinia huko kasifia ili kwamba waweze kutuletea ahudumu kwa ajili ya nyumba ya mungu wetu
 kwa sababu mkono dhahabu
a wanethini hapa maana yake watumishi wa hekalu pia mstari wa wa neema wa mungu wetu ulikuwa juu yetu walituletea sherebia mt mwenye uwezo kutoka wazao wa mahli mwana wa lawi mwana wa israeli na wana wa sherebia pamoja na ndugu zao wanaume kumi na wanane
 naye hashabia pamoja na yesh aya kutoka wazao wa merari na ndugu zake na wapwa wake wanaume ishirini
 vile vile walileta wanethini kikundi ambacho daudi na maafisa walikuwa wamekiweka kusaidia walawi
wote walikuwa wameorodheshwa kwa majina
 kando ya mto ahava hapo nilitangaza kufunga ili tujinyenyek eshe mbele za mungu wetu na kumwomba kwa ajili ya kutujalia safari ya amani sisi na watoto wetu pamoja na mali zetu zote
 niliona aibu kumwomba mfalme askari na wapanda farasi wa kutulinda njiani kutokana na adui zetu kwa sababu tulikwisha kumwambia mfalme mkono wa neema wa mungu wetu uko juu ya kila mmoja anayemtafuta lakini hasira yake kubwa ni dhidi ya wote wamwachao
 kwa hiyo tulifunga na kumwomba mungu wetu kuhusu hili naye akajibu maombi yetu
 kisha niliwatenga viongozi wa makuhani kumi na wawili pamoja na sherebia hashabia na ndugu zao kumi nami nikawapimia fedha dhahabu na vifaa ambavyo mfalme washauri wake maafisa wake na israeli wote waliokuwapo walikuwa wamevitoa sadaka kwa ajili ya nyumba ya mungu wetu
 niliwapimia talanta b za fedha vifaaa vingine vya fedha talanta c talanta mia za dhahabu mabakuli ishirini ya dhahabu thamani yake darkoni d na vyombo viwili vilivyonakshiwa kwa shaba thamani yake sawa na niliwaambia ninyi pamoja na vyombo hivi ni wakfu kwa bwana
fedha na dhahabu ni sadaka ya hiari kwa bw ana mungu wa baba zenu
 vilindeni kwa uangalifu mpaka mtakapovipima ndani ya vyumba vya nyumba ya bwana katika yerusalemu mbele za makuhani viongozi na walawi pamoja na wakuu wa jamaa za israeli
 ndipo makuhani na walawi wakapokea fedha dhahabu na vyombo vilivyowekwa wakfu ambavyo vilipimwa na kupelekwa katika nyum ba ya mungu wetu mjini yerusalemu
 kwenye siku ya kumi na mbili ya mwezi wa kwanza tulianza safari kutoka mto wa ahava b talanta za fedha hii ni kama tani 
c talanta za vifaa vya fedha hii ni kama tani 
d darkoni hii ni sawa na kilo 
ezra kwenda yerusalemu
mkono wa mungu wetu ulikuwa juu yetu naye nji ani alitulinda dhidi ya adui na wanyang anyi
 kwa hiyo tuliwasili yerusalemu ambapo tulipumzika kwa siku tatu
 katika siku ya nne ndani ya nyumba ya mungu wetu tulipima fedha dhahabu na vyombo vilivyowekwa wakfu tukakabidhi mikononi mwa kuhani meremothi mwana wa uria
eliazari mwana wa finehasi alikuwa pamoja naye vivyo hivyo walikuwako walawi wawili yozabadi mwana wa yeshua na noadia mwana wa binui
 kila kitu kilihesabiwa kwa idadi na uzito nao uzito wote uliandikwa wakati ule
 kisha mateka waliokuwa wamerudi kutoka uhamishoni wakatoa sadaka za kuteketezwa kwa moto kwa mungu wa israeli mafahali kumi na mawili kwa ajili ya israeli wote kondoo waume tisini na sita wana kondoo sabini na saba na mbuzi waume kumi na wawili kuwa sadaka ya dhambi
hii yote ilikuwa sadaka ya kuteketezwa kwa moto kwa bwana
 pia walikabidhi manaibu wa kifalme na watawala wa ng ambo ya eufrati maagizo ya mfalme ambao baadaye walitoa msaada kwa watu na kwa nyumba ya mungu
maombi ya ezra kuhusu mwingiliano wa kuoana baada ya mambo haya kutendeka viongozi walinijia na kusema watu wa israeli wakiwemo makuhani na walawi hawakujitenga na majirani zao katika kufanya machukizo kama yale ya wakanaani wahiti waperizi wayebusi waamoni wamoabu wamisri na waamori
 wamewaoa baadhi ya binti zao kuwa wake zao na wake za wana wao nao wamechanganya taifa takatifu na watu waliowazunguka
nao viongozi na maafisa wamekuwa mstari wa mbele katika njia hii potovu
 niliposikia jambo hili nilirarua koti langu na joho langu nikazing oa nywele za kichwa changu na ndevu zangu na kuketi nikishangaa
 kisha kila mmoja aliyetetemeshwa na maneno ya mungu wa israeli alikusanyika kunizunguka kwa sababu ya upotovu huu wa waliorudi kutoka uhamishoni
nami niliketi pale nikishangaa mpaka wakati wa dhabihu ya jioni
 ndipo wakati wa kutoa dhabihu ya jioni niliinuka kutoka katika ku jidhili kwangu nikiwa na koti na joho langu lililoraruka nikapiga magoti mikono yangu ikiwa im einuliwa kwa bwana wangu
 nami nikaomba ee mungu wangu natahayari na kuona aibu kukuinulia uso wangu mungu wangu kwa sababu dhambi zetu zimejikusanya hata kupita juu ya vi chwa vyetu na hatia yetu imefika mbinguni
 tokea siku za babu zetu mpaka sasa hatia yetu imekuwa kubwa
kwa sababu ya dhambi zetu sisi na wafalme wetu na makuhani wetu tumekabiliwa na vita utumwa kutekwa na kudhiliwa katika mikono ya wafalme wa kigeni kama ilivyo leo
 lakini sasa kwa muda mfupi bwana mungu wetu amekuwa na neema kwa kutuachia mabaki na kutupa mahali imara katika mahali pake patakatifu hivyo mungu wetu atupa mwanga machoni petu na unafuu katika utumwa wetu
 ingawa tu watumwa mungu wetu hajatuacha katika kufungwa kwetu
ametuonyesha huruma mbele ya wafalme wa uajemi ametujalia maisha mapya kwa kujenga upya nyumba ya mungu wetu na kukarabati magofu yake naye ametupa ukuta wa ulinzi katika yuda na yerusalemu
 lakini sasa ee mungu wetu tunaweza kusema nini baada ya hili kwa maana tumedharau maagizo uliyoyatoa kupitia watumishi wako manabii uliposema nchi mnayoingia kumiliki ni nchi iliyochafuliwa na uovu wa watu wake
kwa matendo yao ya machukizo wameijaza nchi kwa unajisi wao kutoka mwisho mmoja hadi mwingine
 kwa hiyo msiwaoze binti zenu kwa wana wao wala binti zao kwa wana wenu
msitafute mkataba wa urafiki nao kwa wakati wo wote ili mkafanikiwe na kula mema ya nchi na kuwaachia watoto wenu nchi hiyo kama urithi wao wa milele
 yale yaliyotutokea ni matokeo ya matendo yetu mabaya pia hatia yetu kubwa hata hivyo wewe mungu wetu umetuadhibu kidogo kuliko dhambi zetu zilivyostahili na umetupa mabaki kama haya
 je tutavunja maagizo yako tena na kuoana na watu ambao hufanya mambo ya machukizo je hutakuwa na hasira ya kutosha juu yetu na kutuangamiza bila kutuachia mabaki wala atakayenusurika ee bwana mungu wa israeli wewe ni mwenye haki leo hii tumeachwa kama mabaki
tupo hapa mbele zako na hatia ezra yetu ingawa katika hali hii hakuna hata mmoja wetu anayeweza kusimama mbele zako
toba ya watu wakati ezra alipokuwa anaomba na kuungama huku akilia na kujitupa chini mbele ya nyumba ya mungu umati mkubwa wa waisraeli wanaume wanawake na watoto walikusanyika kumzunguka
nao pia walilia sana
 kisha shekania mwana wa yehieli mmoja wa wazao wa elamu akamwambia ezra tumekosa uaminifu kwa mungu wetu kwa kuoa wanawake wa kigeni kutoka mataifa yanayotuzunguka
lakini pamoja na hili bado liko tumaini kwa ajili ya israeli
 sasa na tufanye agano mbele za mungu wetu kuwafukuza hawa wanawake wote pamoja na watoto wao kulingana na maonyo ya bwana wangu pamoja na wale ambao wanaogopa amri za mungu wetu
hili na lifanyike sawasawa na hii sheria
 inuka suala hili lipo mikononi mwako
sisi tutaungana nawe uwe na ujasiri ukatende hili
 basi ezra akainuka na kuwaapisha makuhani viongozi walawi na israeli yote kufanya lile lililokuwa limependekezwa
nao wakaapa
 ndipo ezra akaondoka hapo mbele ya nyumba ya mungu akaenda kwenye chumba cha yehohanani mwana wa eliashibu
wakati alipokuwa hapo hakula ch akula wala hakunywa maji kwa sababu alie ndelea kuomboleza kuhusu kukosa uaminifu kwa watu wa uhamishoni
 ndipo lilipotolewa tangazo yuda yote na yerusalemu kwa watu wote waliokuwa uhamishoni kukusanyika yerusalemu
 ye yote ambaye hangejitokeza kwa muda wa siku tatu angepoteza mali yake yote kulingana na uamuzi wa maafisa na wazee naye mtu huyo angefukuzwa kutoka kusanyiko la watu waliokuwa uhamishoni
 ndani ya muda wa siku tatu watu wote wa yuda na benyamini walikuwa wamekusanyika huko yerusalemu
kwenye siku ya ishirini ya mwezi wa tisa watu wote walikuwa wameketi ndani ya uwanja mbele ya nyumba ya mungu wakiwa na majonzi mno kwa tukio hilo na kwa sababu ya mvua kubwa
 ndipo kuhani ezra aliposimama akawaambia mmekosa uaminifu mmeoa wanawake wa kigeni mkaongezea hatia ya israeli
 sasa tubuni kw bwana mungu wa baba zenu mkafanye mapenzi yake
jitengeni na mataifa wanaowazunguka na wake zenu wa kigeni
 kusanyiko lote likajibu kwa sauti kubwa uko sawa kabisa ni lazima tufanye kama unavyosema
 lakini hapa pana watu wengi na ni wakati wa mvua hivyo hatuwezi kusimama nje
hata hivyo shauri hili haliwezi kumalizika kwa siku moja au mbili kwa sababu tumefanya dhambi kubwa katika jambo hili
 maafisa wetu na wafanye kwa niaba ya kusanyiko lote
kisha kila mmoja katika miji yetu ambaye ameoa mwanamke wa kigeni aje kwa wakati uliopangwa akiwa pamoja na wazee na waamuzi wa kila mji hadi hasira kali ya mungu wetu katika shauri hili itakapoondolewa kwetu
 yonathani mwana wa as aheli na yazeya mwana wa tikwa peke yao wakiungwa mkono na meshulamu na shabethai mlawi ndio waliopinga jambo hili
 basi watu wa uhamis honi walifanya kama ilivyokuwa imependekezwa
kuhani ezra akachagua wanaume waliokuwa viongozi wa jamaa mmoja kutoka kila mgawanyo wa jamaa nao wote walichaguliwa kwa majina
katika siku ya kwanza ya mwezi wa kumi waliketi kuchunguza mashauri hayo katika siku ya kwanza ya mwezi wa kwanza walimaliza kushughulikia wanaume wote ambao walikuwa wameoa wanawake wa kigeni
wenye hatia ya kuoa
 miongoni mwa wazao wa makuhani wafuatao walikuwa wameoa wanawake wa kigeni kutoka wazao wa yeshua mwana wa yozadaki na ndugu zake maaseya eliezeri yaribu na gedalia
 wote walitoa nadhiri kwa kuandika kwa mikono yao kuwafukuza wake zao kwa hatia yao kila mmoja akatoa kondoo dume kutoka kundini kama sadaka ya hatia
 kutoka wazao wa imeri hanani na zebadia
 kutoka wazao wa harimu maaseya eliya shem aya yehieli na uzia
 kutoka wazao wa pashuri elioenai maaseya ishmaeli nethaneli yozabadi na elasa
 miongoni mwa walawi yozabadi shimei ke laya ndiye kelita pethahia yuda na eliezeri
 ezra kutoka waimbaji eliashibu
kutoka mabawabu shalumu telemu na uri
 miongoni mwa waisraeli wengine kutoka wazao wa paroshi ramia izia malkiya miyamini eleazari malkiya na benaya
 kutoka wazao wa elamu matania zekaria yehieli abdi yeremothi na elia
 kutoka wazao wa zatu elioenai waliashibu matania yeremothi zabadi na aziza
 kutoka uzao wa bebai yehohanani hanania zabai na athlai
 kutoka wazao wa bani meshulamu maluki adaia yashubu sheali na yeremothi
 kutoka wazao wa pahath moabu adna kelali benaya maaseya matania bezaleli binui na manase
 kutoka wazao wa harimu eliezeri ishiya malkiya shemaya shimeoni benyamini maluki na shemaria
 kutoka wazao wa hashumu matenai matata zabadi elifeleti yeremai manase na shimei
 kutoka wazao wa bani maadai amramu ueli benaya bedeya keluhi vania meromothi na eliashibu matania matenai na yaasu
 kutoka wazao wa binui shimei shelamia nathani adaya maknadebai shashai na sharai azareli shelemia shemaria shalumu amaria na yosefu
 kutoka wazao wa nebo yeieli matithia zabadi zebina yadai yoeli na benaya
 hawa wote walikuwa wameoa wanawake wa kigeni nao baadhi yao walikuwa wamezaa nao watoto
ezra nehemia utangulizi kitabu cha nehemia kimepewa jina la husika wake mkuu
kitabu hiki ni sehemu ya kitabu cha ezra katika andiko la kiebrania
kinaendeleza historia ya wayahudi waliorudi kutoka uhamishoni babeli
nehemia aliacha kazi yake ya mnyweshaji wa mfalme artashasta wa uajemi akaja kuwa mtawala wa yerusalemu
nehemia alikwenda yerusalemu mnamo k
karibu miaka baada ya kurudi kwa kikundi cha kwanza cha waliokuwa uhamishoni
nehemia aliwekwa na koreshi kuwa mtawala
nehemia na ezra ndio waliowaongoza watu kujenga upya kuta za yerusalemu
kuna uwezekano mkubwa sana kwamba nabii malaki alikuwa katika huduma kipindi hiki
mwandishi kuna uwezekano mkubwa kwamba nehemia au ezra au huenda wote wawili ndio walioandika kitabu hiki kwani mwanzoni ezra na nehemia vilikuwa kitabu kimo ja
hatimaye viligawanywa na kujulikana kama kitabu cha kwanza cha ezra na kitabu cha pili ha ezra
katika karne ya b
ye rome alikiita kitabu hicho cha pili kitabu cha nehemia
sura zote na zimeandikwa na mtu anayejit aja mwenyewe ambapo na ni mtu anayetoa habar za mtu mwingine
hii ndiyo sababu inaoneka na kwamba kuna uwezekano kuwa nehemia na ezra wa naweza kuwa ndio waandishi
kuna uwezekano mkubwa kwamba ezra ndiye aliyekuwa mhariri
mahali yerusalemu
jambo muhimu kitabu kinaonyesha kukamilika kwa un abii wa zekaria na danieli kuhusu ku jenga upya kuta za yerusalemu
wahusika wakuu nehemia ezra tobia na sanbalati
tarehe mnamo mwaka k
zerubabeli al iongoza kundi la kwanza kutoka uhamishoni babeli
 k
ezra aliliongoza kundi la pili
baadaye k
nehemia alirudi na kundi jingine la watu ili kuja kuzijenga tena kuta za mji wa yerusalemu zilizokuwa zimebomolewa na malango yake kuchomwa moto
mgawanyo nehemia anazijenga kuta 
mabadiliko chini ya ezra 
mipango ya nehemia 
nehemia maombi ya nehemia maneno ya nehemia mwana wa hakalia katika mwezi wa kisleu katika mwaka wa ishirini wakati nikiwa katika ngome ya shushani hanani mmoja wa ndugu zangu alikuja kutoka yuda akiwa na watu wengine nami nikawauliza kuhusu mabaki ya way ahudi waliopona kwenda uhamishoni na pia kuhusu yerusalemu
 waliniambia wale waliopona kwenda uhamishoni nao wamerudi kwenye jimbo lile wapo katika taabu kubwa na aibu
ukuta wa yerusalemu umebomoka na malango yake yamechomwa moto
 niliposikia mambo haya niliketi na kulia
kwa siku kadhaa niliomboleza na kufunga na kuomba mbele za ungu wa mbinguni
 kisha nikasema ee bwana mungu wa mbinguni mkuu na mwenye kuogofya ambaye hulishika agano lake la upendo na wale wampendao na kutii amri zake masikio yako na yawe masikivu na macho yako yafunguke kusikia maombi ya mtumishi wako anayoomba mbele yako mchana na usiku kwa ajili ya watumishi wako watu wa israeli
ninaungama dhambi za waisraeli pamoja nami na nyumba ya baba yangu tulizotenda dhidi yako
 tumetenda kwa uovu sana mbele zako
hatukutii amri maagizo na sheria ulizompa mose mtumishi wako
 kumbuka agizo ulilompa mose mtumishi wako ukisema kama mkikosa uaminifu nitawatawanya miongoni mwa mataifa lakini mkinirudia na kutii amri zangu ndipo hata kama watu wenu walio uhamishoni wako mbali sana katika miisho ya dunia nitawakusanya kutoka huko na kuwaleta mahali ambapo nimepachagua kama makao kwa ajili ya jina langu
 wao ni watumishi wako na watu wako uliowakomboa kwa nguvu zako kuu na mkono wako wenye nguvu
 ee bwana tega sikio lako na usikie maombi ya huyu mtumishi wako na maombi ya watumishi wako wanaofurahia kuliheshimu jina lako
umpe leo mtumishi wako mafanikio kwa kumpa kibali mbele ya mtu huyu
nilikuwa mnyweshaji wa mfalme
artashasta amtuma nehemia yerusalemu katika mwezi wa nisani mwaka wa ishirini wa kutawala mfalme artashasta wakati divai ilipoletwa kwa ajili yake nilichukua divai na kumpa mfalme
sikuwahi kuonekana mwenye huzuni mbele zake kabla ya hapo basi mfalme akaniuliza kwa nini uso wako unaonekana una huzuni wakati wewe si mgonjwa hili linaweza kuwa si kitu kingine bali ni huzuni ya moyoni
niliogopa sana lakini nikamwambia mfalme mfalme na aishi milele kwa nini uso wangu usiwe na huzuni wakati mji walipozikwa baba zangu umebaki magofu na malango yake yameteketezwa kwa moto mfalme akaniambia je haja yako ni nini kisha nikaomba kwa mungu wa mbinguni nikamjibu mfalme kam ikimpendeza mfalme na kama mtumishi wako amepata kibali machoni pake na anitume yuda kwenye mji mahali baba zangu walipozikwa ili ni weze kuujenga tena
 kisha mfalme pamoja na malkia akiwa ameketi karibu naye akani uliza safari yako itachukua muda gani nawe utarudi lini ilimpendeza mfalme kunituma kwa hiyo nikapanga muda
 pia nikamwambia kama ikimpendeza mfalme naomba nipewe barua kwa watawala walio ng ambo ya eufrati ili wanipe ulinzi mpaka nifike yuda
 naomba nipewe barua nipeleke kwa asafu mtunzaji wa msitu wa mfalme ili anipe miti ya kutengeneza boriti kwa ajili ya malango ya ngome ya hekalu kwa ajili ya ukuta wa mji na makao yangu ni takapoishi
kwa kuwa mkono wenye neema wa mungu wangu ulikuwa juu yangu mfalme ak anijalia ombi langu
 basi nilikwenda kwa watawala wa ng ambo ya eufrati na kuwapa barua za mfalme
pia mfalme alikuwa ametuma maafisa wa jeshi na askari wapanda farasi pamoja nami
 sanbalati mhoroni na tobia afisa mwamoni waliposikia juu ya jambo hili waliudhika sana kwamba amekuja mtu kuinua ustawi wa waisraeli
nehemia akagua kuta za yerusalemu nilikwenda yerusalemu baada ya kukaa huko siku tatu nikaondoka wakati wa usiku pamoja na watu wachache
sikuwa nimemwambia ye yote kile ambacho mungu wangu alikuwa ameweka moyoni mwangu kufanya kwa ajili ya yerusalemu
hapakuwepo na mnyama ye yote pamoj nami isipokuwa yule niliyekuwa nimempanda
 nehemia usiku nikatoka nje kupitia lango la bondeni kuelekea kisima cha joka na lango la samadi nikikagua kuta za yerusalemu zilizokuwa zimebomolewa na malango yake yaliyokuwa yameteketezwa kwa moto
 kisha nikaelekea mpaka lango la chemchemi na bwawa la mfalme lakini hapakuwepo nafasi ya kutosha kwa ajili ya mnyama wangu kupita kwa hiyo nikapandia bondeni usiku nikikagua ukuta
mwishoni nikarudi na kuingia tena kupitia lango la bondeni
 maafisa hawakujua nilikokwenda wala nilichokuwa nikifanya kwa sababu mpaka sasa nilikuwa bado sijasema lo lote kwa wayahudi wala makuhani wala wakuu wala maofisa wala mtu ye yote ambaye angefanya kazi
 ndipo nilipowaambia mnaona taabu tuliyo nayo yerusalemu imebaki magofu na malango yake yameteketezwa kwa moto
njoni na tujenge tena ukuta wa yerusalemu nasi hatutakuwa tena kwenye hii aibu
 pia niliwaambia kuhusu mk ono wenye neema wa mungu wangu juu yan gu na kile mfalme alichoniambia
wakajibu haya na tuanze kujenga tena
kwa hiyo walianza kazi hii njema
 lakini sanbalati mhoroni tobia afisa mwamoni na geshemu mw arabu waliposikia juu ya hili walitudhihaki na kutucheka
wakauliza ni nini hiki mnachokifanya je mnaasi dhidi ya mfalme niliwajibu kwa kusema mungu wa mbinguni atatufanikisha
sisi watumishi wake tutaanza kujenga tena lakini kwenu ninyi hamna sehemu wala dai lo lote wala kumbukumbu la haki katika yerusalemu
wajenzi wa ukuta eliashibu kuhani mkuu na makuhani wenzake walikwenda kufanya kazi na kulijenga tena lango la kondoo
waliliweka wakfu na kuweka milango mahali pake walijenga hadi kufiki mnara wa mia moja ambao waliuweka wakfu mpaka mnara wa hananeli
 watu wa yeriko walijenga sehemu zilizopakana nao zahuri mwana wa ineri aliendelea kujenga karibu nao
 lango la samaki lilij engwa na wana wa hasena
waliweka boriti zake na kuweka milango yake na makomeo na nondo
 meremothi mwana wa uria mwana wa hakosi alikarabati sehemu iliyof atia
aliyemfuata ni meshulamu mwana wa berekia mwana wa meshezabeli alifanya uk arabati na aliyemfuatia ni zadoki mwana wa baana
 sehemu iliyofuata ilikarabatiwa na watu kutoka tekoa lakini wakuu wao walikataa kufanya kazi chini ya wasimamizi wao
 lango la yeshana lilikar abatiwa na yoyada mwana wa pasea na meshulamu mwana wa besodeya
wakaziweka boriti zake milango makomeo na nondo
 karibu nao ukarabati ulifanywa na watu kutoka gibenoni na mispa melati ya gibeoni na yadoni ya meronothi sehemu hizi zilikuwa chini ya mamlaka ya mtawala wa ng ambo ya eufrati
 uzieli mwana wa harhaya mmoja wa masonara walikarabati sehemu iliyofuata na hanania mmoja wa watengenezaji marashi alikarabati sehemu iliyofuata
walitengeneza yerusalemu mpaka kufikia ukuta mpana
 refaya mwana wa huri mtawala wa nusu ya wilaya ya yerusalemu alikarabati sehem iliyofuata
 kupakana na hii yedaya mwana wa harumafu alikarabati sehemu iliyokuwa mkabala na nyumba yake naye hatushi mwana wa hashabnea alifanya ukarabati sehemu iliyofuata
 malkiya mwana wa harimu na hashubu mwana wa pahathi moabu walikarabati sehe mu nyingine na mnara wa tanuru
 shalumu mwana wa haloheshi mtawala wa nusu ya wilaya ya yerusalemu alikarabati sehemu iliyof uata akisaidiana na binti zake
 lango la bondeni lilikar abatiwa na hanuni na wakazi wa zanoa
walilijenga kwa upya na kuweka milango yake na makomeo na nondo mahali pake
pia walikarab ati ukuta wenye urefu wa mita mia nne na ha msini hadi lango la samadi
 lango la samadi lilikarabatiwa na malkiya mwana wa rekabu mtawala wa wilaya ya beth hakeremu
alijenga kwa upya na kuweka milango yake makomeo na nondo
 lango la chemchemi lilikarabatiwa na shalumu mwana wa kolhoze mtawala wa wilaya ya mispa
alilij enga kwa upya akaliezeka na kuweka milango yake makomeo yake na nondo mahali pake
pia likarabati ukuta wa bwawa la siloamu karibu na bustani ya mfalme hadi kwenye ngazi zinazoshuka kutoka mji wa daudi
 sehemu iliyofuata nehemia mwana wa nehemia azbuki mtawala wa nusu ya wilaya ya beth zuri alikarabati kufikia mkabala na makaburi ya daudi mpaka kwenye bwawa lililotengenezwa na kufikia nyumba ya mashujaa
 baada yake ukarabati ulifanywa na walawi chini ya uongozi wa rehumu mwana wa bani
aliyefuatia ni hashabia mtawala wa nusu ya wilaya ya keila ali endeleza ukarabati katika sehemu inayohusu wilaya yake
 baada yake ukarabati ulifanywa na ndugu zao chini ya usimamizi wa binui mwana wa henadadi mtawala wa nusu ya wilaya ya keila
 baada yake ezeri mwana wa yeshua mtawala wa mispa alikarabati sehemu nyingine kuanzia ile sehemu inayotazamana na mwinuko wa kuelekea kwenye ghala la kuhifadhia silaha mpaka kwenye pembe ya ukuta
 baada yake baruki mwana wa zabai alikarabati kwa bidii sehemu nyingine kutoka ile pembe mpaka kwenye lango la nyumba ya eliashibu kuhani mkuu
 baada yake meremothi mwana wa uria mwana wa hakosi alikarabati sehemu nyingine kutoka lango la nyumba ya eliashibu mpaka mwisho wake
 baada yake ukarabat ulifanywa na makuhani kutoka eneo lililouzunguka
 baada yao benyamini na hashubu walikarabati mbele ya nyumba yao baada yao azaria mwana wa maaseya mwana wa an ania alifanya ukarabati kando ya nyumba yake
 baada yake binui mwana wa henadadi alikarabati sehemu nyingine kutoka kwenye nyumba ya azaria mpaka kwenye pembe ya ukuta
 naye palali mwana wa uzai alijenga sehemu iliyo mkabala na pembe ya ukuta mpaka kwenye mnara wa juu ambao unajitokeza ku toka kwenye jumba la mfalme kando ya ua wa walinzi
baada yake pedaya mwana wa paroshi na watumishi wa hekalu waishio juu ya kilima cha ofeli walikarabati hadi kufikia mkabala na lango la maji kuelekea mashariki na ule mnara uliojitokeza
 baada yao watu wa tekoa walikarabati sehemu nyin gine kutoka mnara mkubwa utokezao hadi ukuta wa ofeli
 juu ya lango la farasi makuhani walifanya ukarabati kila mmoja mbele ya nyumba yake
 baada yao sadoki mwana wa imeri alifanya ukarabati mkabala na nyumba yake
baada yake shemaya mwana wa shekania mlinzi wa lango la mashariki alifanya ukarabati
 baada yake hanania mwana wa shelemia na hanuni mwana wa sita wa salafu alikarabati sehemu nyingine
baada yao meshulamu mwana wa berekia alikarabati sehemu iliyo mkabala na nyumba zake za kuishi
 baada yake malkiya mmoja wa masonara alifanya ukarabati mpaka kwenye nyumba za wanethini na wafanya biashara mkabala na lango la ukaguzi hadi kufikia chumba kilicho juu ya pembe kati ya chumba juu ya pembe na lango la kondoo masonara na wafanya biashara walifanya ukarabati
upi sanbalati aliposikia kwamba tulikuwa tunajenga tena ukuta alikasirika na akawa na uchungu sana
aliwadhihaki wayahudi mbele ya rafiki zake na jeshi la samaria alisema wayahudi hao wanyonge wanafanya nini je wataweza kuurudishia ukuta wao je watatoa dhabihu je wataweza kumaliza kuujenga kwa siku moja je wataweza kufufua mawe kutoka katika malundo ya vifusi yaliyoteketea hivyo nzani wakati wa ujenzi tobia mwamoni aliyekuwa karibu naye akasema wanachokij enga hata kama ni mbweha angepanda juu yake angelibomoa huo ukuta wao wa mawe ee mungu wetu utusikie kwa kuwa tumedharauliwa
warudishie matukano yao kwenye vichwa vyao wenyewe
uwatoe ili wawe kama nyara katika nchi ya waliowateka
 usiusitiri uovu wao wala usifute dhambi zao mbele zako kwa kuwa wamewatukana wajenzi mbele ya macho yao
 basi tuliujenga upya ukuta mpaka wote ukafikia nusu ya kimo chake kwa kuwa watu walifanya kazi kwa moyo wote
 lakini wakati sanbalati tobia waarabu waamoni na watu wa ashdodi waliposikia kuwa ukarabati wa kuta za yerusalemu ulikuwa umeendelea na ya kuwa nafasi zilikuwa zinazibwa walikasirika sana
 wote walifanya shauri pamoja kuja kupigana dhidi ya yerusalemu na kuchochea machafuko dhidi yake
 lakini tulimwomba mungu wetu na kuweka ulinzi mchana na usiku kupambana na tishio hili
 wakati ule ule watu wa yuda walisema nguvu za wafanya ka zi zinapungua nacho kifusi ni kingi mno kiasi kwamba hatuwezi kuujenga upya ukuta
a wanethini hapa ina maana ya watumishi wa hekalu
 nehemia pia adui zetu walisema kabla hawajajua au kutuona tutakuwa pale pale katikati yao na tutawaua na kuikomesha hiyo kazi
 kisha wayahudi ambao wa liishi karibu nao walikuja zaidi ya mara kumi na kutuambia po pote mtakapoelekea watatushambulia
 kwa hiyo niliweka baadhi ya watu nyuma ya sehemu za chini za ukuta kwenye sehemu zilizo wazi niliwaweka kufuatana na jamaa zao wakiwa na panga zao mikuki na pinde zao
 baada ya kuona hali ilivyo nilisimama na kuwaambia wakuu maaf isa na wengine wote msiwaogope
mkumbukeni bwana ambaye ni mkuu mwenye kuogofya piganeni kwa ajili ya ndugu zenu wana na binti zenu wake zenu na nyumba zenu
 adui zetu waliposikia kwamba tumetambua hila ya na kwamba mungu amevuruga shauri lao wote tulirudi kwenye ukuta kila mmoja kwenye kazi yake
 kuanzia siku ile na kuendelea nusu ya watu wangu walifanya kazi ya ujenzi na nusu nyingine wakashika mikuki ngao pinde na kinga ya kifuani
maofisa wa lijipanga nyuma ya watu wote wa yuda waliokuwa wakijenga ukuta
wale waliobeba vifaa vya ujenzi walifanya kazi yao kwa mkono mmoja na kushika silaha kwa mkono mwingine kila mjenzi alijifunga upanga wake upande mmoja akiwa anafanya kazi
lakini mtu wa kupiga baragumu alikaa pamoja nami
 kisha niliwaambia wakuu maafisa na watu wengine wote kazi hii ni kubwa na imeenea sehemu kubwa nasi tumetawanyika kila mmoja yuko mbali na mwenzak juu ya ukuta
 po pote mtakaposikia saut ya baragumu jiungeni nasi huko
mungu wetu atatupigania basi tuliendelea na kazi nusu ya watu wakishikilia mikuki kuanz ia maawio hadi nyota zilipoonekana
 wakati huo pia niliwaambia watu kila mtu na msaidizi wake wakae ndani ya yerusalemu wakati wa usiku ili waweze kutumika kama walinzi wakati wa usiku na kufanya kazi wakati wa mchana
 mimi wala ndugu zangu wala watu wangu wala walinzi waliokuwa pamoja nami hatukuvua nguo zetu
kila mmoja alikuwa na silaha yake hata alipokwenda kuchota maji
nehemia anawasaidia maskini wakati huu watu na wake zao wakalia kilio kikuu dhidi ya ndugu zao wayahudi
 baadhi yao walikuwa wakisema sisi na wana wetu na binti zetu tu wengi ili tuweze kula na kuishi ni lazima tupate nafaka
 wengine walikuwa wakisema tunaweka rehani mashamba yetu mashamba ya mizabibu na nyumba zetu ili tupate nafaka wakati wa njaa
 bado kukawa na we ngine waliokuwa wakisema ilitubidi tukope fedha ili kulipa kodi ya mfalme kwa ajili ya mashamba yetu na mashamba yetu ya mizabibu
 ingawa sisi ni mwili na damu moja kama watu wa nchi yetu na ijapo wana wetu ni wema kama wana wao bado inatupasa kuwatoa wana na binti zetu kwenye utumwa
baadhi ya binti zetu wameshakuwa watumwa tayari lakini hatuna nguvu kwa sababu mashamba yetu na mashamba yetu ya mizabibu ni mali ya wengine
 niliposikia kilio chao na malalamiko haya nilikasirika sana
 nikayatafakari katika akili yangu nikiwalaumu wakuu na maafisa
nikawaambia mnawaonea ndugu zenu kwa kuwatoza riba basi nikaita pamoja mkutano mkubwa ili kuwashughulikia na kusema kwa kulingana na uwezo wetu tumewakomboa ndugu zetu wayahudi waliokuwa wameuzwa kwa mataifa
sasa mnawauza ndugu zenu ili wauzwe tena kwetu wa linyamaza kimya kwa sababu hawakupata cho chote cha kusema
 basi nikaendelea kusema mnachokifanya si sawa
je haikuwapas kutembea katika hofu ya mungu wetu ili tuepukane na shutuma za adui zetu mataifa mimi na ndugu zangu na watu wangu tunawakopesha watu fedha na nafaka
lakini jambo hili la kutoza riba likome warudishieni mara moja mashamba yao mashamba yao ya mizabibu mashamba yao ya mizeituni na nyumba zao pia riba yao mnayowatoza na sehemu ya fungu la mia la fedha nafaka divai mpya na mafuta
 wakasema tutawarudishia na hatutataka kitu cho chote zaidi kutoka kwao
tutafanya kama ulivyosema
kisha nikawaita makuhani na kuwafanya wakuu na maafisa kuapa kufanya kile walichoahidi
 pia nilikung uta makunjo ya vazi langu na kusema kila mtu ambaye hatatimiza ahadi hii mungu na amk ung ute hivi kutoka katika nyumba yake na katika mali zake
basi mtu wa jinsi hiyo na ak ung utiwe nje na aachwe bila kitu katika hili mkutano wote ukasema amen wakamtukuza bwana
nao watu wakafanya kama walivyokuwa wameahidi
nehemia zaidi ya hayo kutoka mwaka wa ishirini wa mfalme artashasta wakati nilipoteuliwa kuwa mtawala wao katika nchi ya yuda mpaka mwaka wake wa thelathini na mbili yaani miaka kumi na miwili mimi wa la ndugu zangu hatukula chakula ambacho kwa kawaida hupewa watawala
 lakini watawala wa mwanzoni wale walionitangulia waliwale mea watu na kuchukua kutoka kwao shekel arobaini za fedhaa pamoja na chakula na mvinyo
wasaidizi wao pia walipata nafasi ya kufaidi watu
lakini kwa kumheshimu mungu sikufanya hivyo
 badala yake nilijitoa kwa bidii ka tika kazi kwenye ukuta huu
watu wangu wote walikutanika pale kwa ajili ya kazi hatukujipatia shamba lo lote
 juu ya hayo wayahudi mia moja na hamsini na maafisa wa likula mezani pangu pamoja na wale waliotujia kutoka mataifa jirani
 kila siku niliandaliwa maksai mmoja kondoo sita wazuri na kuku na mvinyo wa kila aina kwa wingi kila baada ya siku kumi
licha ya mambo haya yote sikudai chakula kilichokuwa fungu la mtawala kwa sababu madai yalikuwa mazito sana kwa watu hawa
 unikumbuke kwa fadhili ee mungu wangu kwa yote niliyofanya kwa ajili ya watu hawa
upinzani zaidi wakati wa ujenzi habari zilipofika kw sanbalati tobia geshemu mwarabu na adui zetu wengine kwamba nimejenga tena ukuta na hakuna nafasi iliyobakia ndani mwake ingawa mpaka wakati huo sikuwa nimeweka milango kwenye malango sanbalati na geshemu wakanipelekea ujumbe huu njoo tukutane katika mojawapo ya vijiji katika nchi tambarare ya ono
lakini walikuwa waki kusudia kunidhuru kwa hiyo niliwatuma wajumbe kwao na majibu haya kazi ninayoifanya ni kubwa sana siwezi kuja
kwa nini niiache kazi isimame nije kwenu mara nne walinitumia ujumbe wa namna iyo hiyo na kila mara niliwapa jibu lile lile
 basi mara ya tano sanbalati alimtuma msaidizi wake kwangu akiwa na ujumbe wa aina ile ile na alikuwa amechukuwa barua isiyofungwa mkononi mwake iliyokuwa imeandikwa habari imeenezwa miongoni mwa mataifa naye geshemu anasema kwamba ni a shekeli za fedha ni kama gramu za fedha kweli kuwa wewe na wayahudi mnafanya hila ya kuasi ndiyo sababu mnajenga ukuta
zaidi ya yote kwa kufuatana na taarifa hizi karibu utakuwa mfalme wao na hata umewateua manabii wafanye tangazo hili kukuhusu wewe huko yerusalemu yuko mfalme katika yuda sasa taarifa hii itarudishwa kwa mfalme basi njoo tufanye shauri pamoja
 nilimpelekea jibu hili hakuna jambo kama hilo unalosema linalof anyika unalitunga tu kwenye kichwa chako
 wote walikuwa wakijaribu kutuogopesha wakifikiri kuwa mikono ya watu italegea kiasi kwamba hawataweza kufanya kazi nayo haitakamilika
lakini niliomba sasa itie mikono yangu nguvu
 siku moja nilikwenda nyumbani kwa shemaya mwana wa delaya mwana wa mehetabeli ambaye alik uwa amefungwa ndani ya nyumba yake
akasema na tukutane katika nyumba ya mungu ndani ya hekalu na tufunge milango ya hekalu kwa sababu watu wanakuja kukuua usiku wanakuja kukuua
 lakini nilisema je mtu kama mimi nikimbie au mtu kama mimi aende hekaluni kuokoa maisha yake sitakwenda nilitambua kwamba mungu hakumtuma bali alitabiri dhidi yangu kwa sababu tobia na sanbalati walikuwa wamemwajiri
 alikuwa ameajiriwa kunitisha ili nitende dhambi kwa kufanya hili kisha waweze kuniharibia jina langu na kuniaibisha
 ee mungu wangu wa kumbuke tobia na sanbalati kwa sababu ya yale waliyotenda pia kumbuka nabii mke noadia na manabi wengine ambao wamekuwa wakijaribu kunitisha
kukamilika kwa ukuta basi ukuta ulikamilika siku ya ishirini na tano mwezi wa eluli kwa siku hamsini na mbili
 adui zetu wote waliposikia kuhusu hili mataifa yote waliotuzunguka waliogopa na kupoteza ujasiri kwa sababu walitambua kuwa kazi hii imefanyika kwa msaada wa mungu wetu
 pia katika siku hizo wakuu wa yuda walikuwa wakituma barua nyingi kwa tobia nayo majibu yaliyotoka kwa tobia yaliendelea kuwajia
 kwa kuwa watu wengi katika yuda walikuwa wamemwapia kwani alikuwa mkwewe shekania mwana wa ara naye ni mwanae nehemia yeho hanani aliyekuwa amemwoa binti wa meshulamu mwana wa berekia
 zaidi ya hayo walikuwa wakiniarifu jinsi tobia alivyo mtu mwema nao walimwambia ila kitu nilichosema
tobia alipeleka barua za kunitisha
nay baada ya ukuta kukamilika kujengwa upya na kuweka milango waliteuliwa mabawabu wa lango wa imbaji na walawi
 nilimweka hanani ndugu yangu kuwa kiongozi wa yerusalemu pamoja na hanania jemadari wa ngome kwa kuwa alikuwa mtu mwadilifu na mwenye kumcha mungu kuliko watu wengine
 nikawaambia malango ya yerusalemu yasifunguliwe mpaka jua litakapokuwa limepanda
wakati walinzi wa malango wakiwa kwenye zamu wafunge milango na waweke makomeo
pia wateueni wenyeji wa yerusalemu wawe walinzi wengine kwenye nafasi zao na wengine karibu na nyumba zao wenyewe
orodha ya waliorudi toka uhamishoni mji ulikuwa mkubwa tena wenye nafasi nyingi lakini walikuwepo watu wachache ndani yake nazo nyumba zilikuwa bado magofu
 hivyo mungu wangu akaweka moyoni mwangu kuwakusanya wakuu maafisa na watu wa kawaida kwa ajili ya kuorodheshwa kulingana na jamaa zao
nilikuta orodha ya vizazi iliyoandikwa ya wale waliokuwa wa kwanza kurudi toka uhamishoni
hili ndilo nililokuta limeandikwa humo hii ndiyo orodha ya watu wa jimbo waliorudi yerusalemu na yuda kutoka utumwani baada ya kupelekwa uhamishoni na mfalme nebukadneza wa babeli
kila mmoja alirudi kwenye mji wake wakiwa wamefuatana na zerubabeli yeshua nehemia azaria raamia nahamani mordekai bilshani mispereti bigwai nehumu na baana orodha ya wanaume wa israeli wazao wa paroshi wazao wa shefatia wazao wa ara wazao wa pahath moabu kupitia ukoo wa yeshua na yoabu wazao wa elamu wazao wa zatu wazao wa zakai wazao wa binui wazao wa bebai wazao wa azgadi wazao wa adonikamu wazao wa bigwai wazao wa adini wazao wa ateri kupitia hezekia wazao wa hashumu wazao wa besai wazao wa harifu wazao wa gibeoni watu wa bethlehemu na netofa watu wa anathothi watu wa beth azmawethi watu wa kiriathi yearimu kefira na beerothi watu wa rama na geba watu wa mikmashi watu wa betheli na ai watu wa nebo watu wa elamu watu wa harimu watu wa yeriko watu wa lodi hadidi na ono watu wa senaa makuhani wazao wa yedaya kupitia familia ya yeshua wazao wa imeri wazao wa pashuri wazao wa harimu walawi wazao wa yeshua kupitia kadmieli kupitia ukoo wa hodavia waimbaji wazao wa asafu mabawabu wa malango wazao wa shalumu ateri talmoni akubu hatita na shobai wanethinia wa hekaluni wazao wa sia hasufa tabaothi kerosi siha padoni a wanethini hapa ina maana ya watumishi wa hekalu
nehemia lebana hagaba shalmai hanani gideli gahari reaya resini nekoda gazamu uza pasea besai meunimu nefusimu bakbuki hakufa harhuri basluthi mehida harsha barkosi sisera tema nesia na hatifa
 wazao wa watumishi wa solomoni wazao wa sotai soferethi perida yaala darkoni gideli shefatia hatili pokerethi sebaimu na amoni
 wanethini wote na wazao wa watumishi wa solomoni walikuwa wafuatao ni watu waliorudi kutoka miji ya tel mela tel harsha kerubu adoni na imeri lakini hawakuweza kuthibitisha kwamba jamii zao walitokana na israeli wazao wa delaya tobia na nekoda walikuwa kutoka miongoni mwa makuhani wazao wa habaya hakosi na barzilai mtu aliyekuwa amemwoa binti wa barzilai mgileadi aliitwa kwa jina hilo
 hawa walitafuta katika orodha ya jamii zao lakini hawakuonekana kwa hiyo waliondolewa katika ukuhani kama watu najisi
 kwa hiyo tirshathab aliagiza kuwa wasile cho chote kati ya vyakula vitakatifu mpaka atakapopatikana kuhani ahudumuye kwa urimu na thumimu
 jumla ya watu wote waliorudi kutoka uhamishoni walikuwa tena zaidi ya hao kulikuwepo watu watumishi wa kiume na wa kike pia walikuwemo waimbaji wanaume na wanawake
 walikuwako farasi nyumbu ngamia na punda 
b tirshatha ni jina la heshima aliloitwa mtawala wa yuda chini ya ufalme wa uajemi
 baadhi ya wakuu wa mbari walichangia kazi ya ujenzi
tirshatha alikabidhi kwenye hazina darkoni c za dhahabu mabakuli na mavazi kwa ajili ya makuhani
 baadhi ya wakuu wa mbari walikabidhi kwenye hazina kwa ajili ya kazi darkoni za dhahabu na mane d za fedha
 matoleo ya watu wengine yalikuwa kilo za dhahabu kilo za fedha na mavazi sitini na saba ya makuhani
 makuhani walawi walinzi wamalango waimbaji na wanethinie pamoja na baadhi ya watu wengine na waisraeli wengine wote waliishi katika miji yao wenyewe
ezra asoma sheria ilipotimia miezi saba nao waisraeli wakiwa tayari wanaishi katika miji yao ndipo watu wote wakakusanyika kama mtu mmoja kwenye uwanja mbel ya lango la maji
wakamwambia ezra mwandishi alete kitabu cha sheria ya mose ambacho bwana aliamuru kwa ajili ya israeli
 basi katika siku ya kwanza ya mwezi wa saba kuhani ezra akaleta sheria mbele ya kusanyiko ambamo walikuwemo wanaume wanawake na watu wote walioweza kufahamu
 aliisoma kwa sauti kubwa tangu mapambazuko mpaka adhuhuri akiwa ameuelekea uwanja uliokuwa mbele ya lango la maji mbele ya wanaume wanawake na wengine ambao waliweza kufahamu
watu wote wakasikiliza kwa makini kile kitabu cha sheria
 mwandishi ezra alisimama juu ya jukwaa la miti lililojengwa kwa kusudi hilo
upande wa kuume alisimama matithia shema anaya uria hilkia na maaseya
upande wake wa kushoto walikuwepo pedaya mishaeli malkiya hashumu hashbadani zekaria na meshulamu
 ezra akakifungua kile kitabu
watu wote waliweza kumwona kwa sababu alikuwa amesimama juu zaidi naye alipokifungua watu wote walisimama
 ezra akamsifu bwana mungu mkuu nao watu wote wakainua mikono yao na kuitikia amen amen kisha wakasujudu na kumwabudu bwana hali nyuso zao zikigusa ardhi
c darkon ni kipimo cha kiebrania
darkoni za dhahabu ni sawa na uzito wa kilo 
d mane ni kipimo cha kiebrania
mane ni sawa na kilo za fedha
e wanethini hapa ina maana ya watumishi wa hekalu
 nehemia walawi wafuatao walikuwa wakiwaelewesha watu ile sheria wakati wakiwa wamesimama pale yeshua bani sherebia jamini akubu shabetha i hodai maaseya kelita azaria yozabadi hanani na pelaya
 walisoma kutoka kile kitabu cha sheria ya mungu wakiifafanua na kuwapa maelezo ili watu waweze kufahamu kile kilichokuwa kikisomwa
 kisha nehemia tirshatha kuhani ezra na waandishi pamoja na walawi waliokuwa wakiwafundisha watu wakawaambia wote siku hii ni takatifu kwa bwana mungu wenu
msiomboleze wala msilie
kwa kuwa watu wote walikuwa wakilia walipokuwa wakisikiliza maneno ya ile sheria
 nehemia akasema nendeni mkafurahie chakula kizuri na viny waji vitamu na mpeleke sehemu kwa wale ambao hawana cho chote cha kula
siku hii ni takatifu kwa bwana
msihuzunike kwa kuwa furaha ya bwana ni nguvu zenu
 walawi wakawatuliza watu wote wakisema iweni watulivu kwa kuwa hii ni siku takatifu
msihuzunike
 kisha watu wote wakaondoka kwenda kula na kunywa na kuwapelekea watu sehemu ya chakula na wakaadhimisha kwa furaha kubwa kwa sababu sasa wamefahamu maneno yale waliyokuwa wameelezwa
 katika siku ya pili ya mwezi wakuu wa mbari zote pamoja na makuhani na walawi wakakusanyika wakimzunguka ezra mwandishi wapate kusikiliza kwa makini maneno ya sheria
 wakakuta imeandikwa katika ile sheria ambayo bwana aliiamuru kupitia kwa mose kwamba waisraeli wana paswa kukaa katika vibanda wakati wa siku kuu ya mwezi wa saba na kwamba wanapaswa kutangaza neno hili na kulieneza katika miji yao na katika yerusalemu wakisema enendeni katika nchi ya mlima na kuleta matawi ku toka miti ya mizeituni mizeituni mwitu mihadasi mitende na miti ya kivuli ili kutengeneza vibanda kama ilivyoandikwa
 basi watu wakaenda na kuleta matawi nao wakajijengea vibanda ju ya paa za nyumba zao katika nyua zao katika nyua za nyumba ya mungu na katika uwanja ka ribu na lango la maji na uwanja wa lango la efraimu
 jamii yote ya watu waliorudi kutoka uhamishoni wakajenga vibanda na kuishi ndani yake
tangu wakati wa yoshua mwana wa nuni mpaka siku ile waisraeli hawakuwahi kuiadhimisha namna hii kama hivi
furaha yao ilikuwa kubwa sana
 siku baada ya siku kutoka siku ya kwanza hadi ya mwisho ezra alisoma kutoka kwenye kile kitabu cha sheria ya mungu
wakaadhimisha sikukuu ile kwa siku saba na katika siku ya nane kwa kufuatana na maagizo kulikuwa na kusanyiko kubwa takatifu
waisraeli waungama dhambi zao katika siku ya ishirini na nne ya mwezi ule ule waisraeli walikusanyika pamoja wakifunga na kuvaa nguo za gunia na kujipaka mavumbi vichwani mwao
 wale wa uzao wa israeli walijite nga na wageni wote
wakasimama mahali pao na kuungama dhambi zao na uovu wa baba zao
 wakasimama pale walipokuwa wakasoma kutoka kwenye kile kitabu cha sheria ya bwana mungu wao kwa muda wa robo siku wakatumia robo nyingine kwa kuungama na kumwabudu bwana mungu wao
 walawi wafuatao walikuwa wamesimama kwenye ngazi yeshua bani kadmie li shebania buni sherebia bani na ken ani
hawa walimlilia bwana mungu wao kw sauti kubwa
 nao walawi yeshua kadm eli bani hashabnea sherebia hodia shebania na pethahia wakasema simameni mumsifu bwana mungu wenu yeye amba ye ni mungu tangu milele hata milele
libarikiwe jina la ke tukufu litukuzwe juu ya baraka zote na sifa
 wewe peke yako ndiwe bwana
uliumba mbingu hata mbingu za mbingu nalo jeshi lote la angani dunia na vyote vilivyo ndani yake bahari na vyote vilivyomo ndani yake
hutoa uhai kwa kila kitu nalo jesh la mbinguni linakuabudu wewe
 wewe ni bwana mungu uliyemchagua abramu na kumtoa kutoka uri ya wakaldayo nawe ukamwita abrahamu
 uliona kuwa moyo wake ni mwaminifu kwako nawe ukafany agano naye kuwapa wazao wake nchi ya wakanaani wahiti waamori waperizi wayebusi na wagrigashi
umetimiza ahadi yako kwa sababu wewe ni mwenye haki
uliona mateso ya baba zetu huko misri ukasikia kilio chao huko bahari ya shamu
 ulituma ishara za miujiza na maajabu dhidi ya far ao dhidi ya maafisa wake wote na watu wote wa nchi yake kwa nehemia kuwa ulifahamu jinsi wamisri walivyowafanyia ufidhuli
ukajifanyia jina linalodumu hadi leo
 ukagawa bahari mbele yao ili waweze kupita ndani yake penye nchi kavu lakini uliwatupa wamisri waliowafuatilia katika vilindi kama jiwe kwenye maji mengi
 mchana uliwaongoza kwa nguzo ya wingu na usiku kwa nguzo ya moto kuwamulikia njia iliyowapasa kuiendea
 ulishuka katika mlima sinai ukanena nao kutoka mbinguni
ukawapa masharti nasheria zile ambazo ni za kweli na haki pia amri na maagizo mazuri
 ukawafahamisha sabato yako takatifu na ukawapa amri maagizo na sheria ku pitia mtumishi wako mose
 katika njaa yao uliwapa mkate kutoka mbinguni na katika kiu yao uliwatolea maji kutoka kwenye mwamba
ukawaambia waingie na kuimiliki nchi ambayo ulikuwa umeapa kwa mkono ulioinuliwa kuwapa
 lakini wao baba zetu wakawa na kiburi na shingo ngumu nao hawakutii maagizo yako
 wakakataa kusikiliza na kushindwa kukumbuka miujiza uliyoifanya miongoni mwao
wakawa na shingo ngumu na katika uasi wa wakamchagua kiongozi ili warudi kwenye utumwa wao
lakini weweni mungu mwenye kusamehe mwenye neema na mwingi wa huruma si mwepesi wa hasira ni mwingi wa upendo
kwa hiyohukuwaacha hata wakati walipojitengenezea sanamu ya ndama yakusubu na kusema huyu ni mungu wenu aliyewapandisha kutoka nchi ya misri auwakati wa lipofanya makufuru makubwa
 kwa sababu ya huruma zako kuu hukuwaacha jangwani
wakati wa mchana ile nguzo ya wingu ha ikukoma kuwaongoza katika njia yao wala nguzo ya moto haikuacha kuwamulikia usiku njia iliyowapasa kuiendea
 ukawapa roho wako mwema ili kuwafundisha
hukuwanyima mana yako vinywani mwao nawe ukawapa maji kwa ajili ya kiu yao
 kwa miaka arobaini uliwatunza jangwani hawakukosa cho chote nguo zao hazikuchakaa wala miguu yao haikuvimba
 ukawapa falme na mataifa ukiwagawia hata mi paka ya mbali
wakaimiliki nchi ya sihoni mfalme wa heshboni na nchi ya ogu mfalme wa bashani
 ukawafanya wana wao kuwa wengi kama nyota za angani nawe ukawaleta katika nc hi ambayo uliwaambia baba zao kuingia na kuimiliki
 wana wao wakaingia na kuimiliki nchi
ukawatiisha wakanaani mbele yao walioishi katika nchi ukawatia wakanaani mikononi mwao pamoja na wafalme wao na watu wa nchi wawafanyie kama wapendavyo
 wakateka miji yenye ngome na nchi yenye rutuba wakamiliki nyumba zilizojazwa na vitu vizuri vya kila aina visima vilivyochimbwa tayari mashamba ya mizabibu mashamba ya mizeituni na miti yenye matunda kwa wingi
wakala wakashiba nao wakanawiri sana wakajifurahisha katika wema wako mwingi
 lakini hawakukutii nao wakaasi dhidi yako wakatupa sheria zako nyuma yao
wakawaua manabii wako waliowaonya ili wakurudie wakafanya makufuru makubwa
 hivyo ukawatia mikononi mwa adui zao ambao waliwatesa
lakini walipoteswa wakakulilia wewe
kutoka mbinguni uliwasikia nawe kwa huruma zako kuu ukawapa waokozi waliowaokoa kutoka mkononi mwa adui zao
 lakini mara walipokuwa na raha wakafanya maovu tena machoni pako
kisha ukawaacha mikononi mwa adui zao nao wakawatawala
walipokulilia tena ukasikia kutoka mbinguni na kwa huruma zako ukawaokoa kila mara
 ukawaonya warudi katika sheria yako lakini wakawa na kiburi na hawakutii amri zako
wakatenda dhambi dhidi ya maagizo yako ambayo kwayo mtu ataishi kama akiyatii
kwa ukaidi wakakugeuzia kisogo wakawa na shingo ngumu na wakakataa kusikiliza
 kwa miaka mingi ulikuwa mvumilivu kwao
kwa njia ya roho wako ukawaonya kupitia manabii wako
hata hivyo hawakujali basi ukawatia mikononi mwa mataifa jirani
 lakini kwa rehema zako kuu hukuwakomesha wala kuwaacha kwa kuwa wewe ni mungu mwenye neema na rehema
 basi sasa ee mungu wetu uliye mkuu mwenye nguvu na mungu wa kuogofya mwenye kushika agano lake la upendo usiache taabu hizi zote zionekane ni kitu kidogo mbele za macho yako taabu hizi zilizotupata juu ya wafalme wetu na viongozi juu ya makuhani wetu na manabii nehemia juu ya baba zetu na wa tu wako wote tangu siku za wafalme wa ashuru hadi leo
 katika hayo yote yaliyotupata umekuwa mwenye haki umetenda kwa uaminifu wakati sisi tumetenda mabaya
 wafalme wetu viongozi wetu makuhani wetu na baba zetu hawakufuata sheria yako hawakuzingatia amri zako wala maonyo uliyowapa
 hata walipokuwa wangali katika ufalme wao wakiufurahia wema wako mkuu katika nchi kubwa na yenye rutuba uliyowapa hawakukutumikia wala kugeuka kutoka katika njia zao mbaya
 lakini tazama leo tu watumwa watumwa katika nchi uliyowapa baba zetu ili wapate kula matunda yake na vitu vingine vizuri inayozalisha
 kwa sababu ya dhambi zetu mavuno yake mengi huenda kwa wafalme uliowaweka watutawale
wanatawala juu ya miili yetu na mifugo yetu kama wapendavyo
tuko katika dhiki kuu
mapatano ya watu kwa sababu ya haya yote tunajifunga katika mapatano maandishi pamoja na viongozi wetu walawi wetu na makuhani wetu wakitia mihuri yao
wale waliotia muhuri walikuwa nehemia mtawala mwana wa hakalia sedekia seraya azaria yeremia pashuri amaria malkiya hatushi shebania maluki harimu meremothi obadia danieli ginethoni baruki meshulamu abiya miyamini maazia bilgai na shemaiya
hawa ndio waliokuwa makuhani
walawi yeshua mwana wa azania binui wana wa henadadi kadmieli na wenzao shebania hodia kelita peilaya hanani mika rehobu hashabia zakuri sherebia shebania hodia bani na beninu
 viongozi wa watu paroshi pahathi moabu elamu zatu bani buni azgadi bebai adoniya bigwai adini ateri hezekia azuri hodia hashumu bezai harifu anathothi nebai magpiashi meshulamu heziri meshezabeli sadoki yadua pelatia hanani anaia hoshea hanania hashubu haloheshi pilha shobeki rehumu hashabna maaseia ahia hanani anani maluki harimu na baana
 watu wengine walikuwa ni makuhani walawi mabawabu waimbaji wanethinia na hao wote waliojiten ga na mataifa jirani kwa ajili ya sheria ya mungu pamoja na wake zao na wana wao na mabinti zao wote waliokuwa na uwezo wa kufahamu
 basi hawa wote wakajiunga na ndugu zao na wakuu wao wakajifunga kwa laana na kwa kiapo kufuata sheria ya mungu iliyotolewa kupitia kwa mose mtumishi wa mungu na kutii kwa uangalifu mri zote maagizo na sheria za bwana bwana wetu
 tunaahidi kutowaoza binti zetu kwa watu wanaotuzunguka wala kuwaoza wana wetu binti zao
 wakati mataifa jirani waletapo bidhaa zao au nafaka kuuza siku ya sabato hatutazinunua toka kwao siku ya sabato wala siku nyingine yo yote takatifu
kila mwaka wa saba tutaacha kuilima ardhi na tutafuta madeni yote
 tunakubali wajibu wa kutimiza amri za kutoa theluthi ya shekelib kila mwaka kwa ajili ya utumishi wa nyumba ya mungu kwa ajili ya mikate ya wonyesho kwa ajili ya sadaka za kawaida za nafaka na sadaka za kuteketezwa kwa aj ili ya sadaka za siku za sabato sikukuu za mwandamo wa mwezi na sikukuu nyingine zilizoamuriwa kwa ajili ya sadaka takatifu kwa ajili ya sadaka za dhambi ili kufanya upatanisho kwa ajili ya israeli na kwa ajili ya kazi zote za nyumba ya mungu wetu
 sisi makuhani walawi na watu tumepiga kura kuamua kuwa kila mmoja wa jamaa zetu lazima alete katika nyumba ya a wanethini hapa ina maana ya watumishi wa hekalu
b shekeli hapa ni kipimo sawa na ya onzi kama gramu 
 nehemia mungu wetu kwa nyakati maalum kila mwaka mchango wa kuni za kukokea moto katika madhabahu ya bwana mungu wetu kama ilivyoandikwa katika sheria
 pia tunachukua wajibu wa kuleta malimbuko ya mazao yetu na matunda ya kwanza ya kila mti wa matunda katika nyumba ya bwana kila mwaka
 kama pia ilivyoandikwa katika sheria tutawaleta wazaliwa wetu wa kwanza wa kiume na wa mifugo ye tu yaani wa ng ombe wetu na wa makundi yetu ya kondoo na mbuzi katika nyum ba ya mungu wetu kwa ajili ya makuhani wanaohudumu huko
 zaidi ya yote tutaleta katika ghala za nyumba ya mungu wetu kwa makuhani vyakula vya kwanza vya mashamba yetu sadaka zetu za nafaka matunda ya miti yetu yote divai yetu mpya na mafuta
nasi tutaleta zaka za mazao yetu kwa walawi kwa kuwa walawi ndio ambao hukusanya zaka katika miji yote tunakofanya kazi
 kuhani atokanaye na uzao wa aroni atashirikiana na walawi wakati wapokeapo zaka nao walawi wataleta sehemu ya kumi ya zaka katika nyumba ya mungu wetu katika ghala za hazina
 watu wa israeli pamoja na walawi wataleta michango yao ya nafaka divai mpya na mafuta katika vyumba vya ghala mahali vifaa vya mahali patakatifu vihifadhiwapo na wanapokaa makuhani wanaohudumu mabawabu na waimbaji
hatutaacha kuijali nyumba ya mungu wetu
wakazi wapya wa yerusalemu basi viongozi wa watu walikaa yerusalemu na watu wengine walipiga kura mtu mmoja kati ya watu kumi aje kuishi yerusalemu mji mtakatifu wengine tisa waliobaki ilikuwa wakae katika miji yao wenyewe
 watu waliwasifu wale wote waliojitolea kuishi yerusalemu
 hawa ndio viongozi wa majimbo waliokuja kuishi yerusalemu baadhi ya waisraeli makuhani walawi wanethini a na wazao wa watumishi wa solomoni waliendelea kuishi katika miji ya yuda kila mmoja katika milki yake mwenyewe katika miji mbalimbali ambapo a wanethini hapa ina maana ya watumishi wa hekalu
watu wengine kutoka yuda na benyamini waliishi yerusalemu kutoka wazao wa yuda athaya mwana wa uzia mwana wa zekaria mwana wa amaria mwana wa shefatia mwana wa mahalaleli mzao wa peresi
 naye maaseya mwana wa baruki mwana wa kolhoze mwana wa hazaya mwana wa adaya mwana wa yoyaribu mwana wa zekaria mzao wa mshelani
 wazao wa peresi walioishi yerusalemu walikuwa watu wenye uwezo
 kutoka wazao wa benyamini salu mwana wa meshulamu mwana wa yoedi mwana wa pedaya mwana wa kolaya mwana wa maaseya mwana wa ithieli mwana wa yeshaya na wafuasi wake gabai na salai watu 
 yoeli mwana wa zikri alik uwa afisa wao mkuu naye yuda mwana wa hasenua alikuwa msaidizi wake akiwa ndiye wa pili katika madaraka ya mji
 kutoka makuhani yedaya mwana wa yoyaribu yakini seraya mwana wa hilkia mwana wa meshulamu mwana wa sadoki mwana wa meraothi mwana wa ahitubu msimamizi katika nyumba ya mungu pamoja na wenzao waliofanya kazi hekaluni adaya mwana wa yerohamu mwana wa pelalia mwana wa amzi mwana wa zekaria mwana wa pashuri mwana wa malkiya na wenzao walio kuwa viongozi wa jamaa walikuwa watu amashsai mwana wa azareli mwana wa ahzai mwana wa meshilemothi mwana wa imeri na wenzao waliokuwa wenye uwezo walikuwa watu 
afisa wao mkuu alikuwa zabdieli mwana wa hagedolimu
 kutoka walawi shemaya mwana wa hashubu mwana wa azrikamu mwana wa hashabia mwana wa buni shabethai na yozabadi walikuwa viongozi wawili wa walawi ambao walisimamia kazi za nje za nyumba ya nehemia mungu matania mwana wa mika mwana wa zabdi mwana wa asafu kiongozi aliyeongoza kutoa shuk rani na maombi bakbukia aliyekuwa msaidizi wake kati ya wenzake na abda mwana wa shamua mwana wa galali mwana wa yeduthuni
 jumla ya walawi waliokaa katika mji mtakatifu walikuwa watu 
 mabawabu akubu talmoni na wenzao waliolinda malango walikuwa watu 
 waisraeli waliosalia makuhani pamoja na walawi walikuwa katika miji yote ya yuda kila mmoja katika urithi wa baba zake
 wanethinib waliishi katika kilima cha ofeli
ziha na gishpa walikuwa wasimamizi wao
 afisa mkuu wa wala wi huko yeusalemu alikuwa uzi mwana wa bani mwana wa hashabia mwana wa matania mwana wa mika
uzi alikuwa mmoja wa wazao wa asafu waliokuwa waimbaji wenye kuwajibika kwa ajili ya huduma ya nyumba ya mungu
 waimbaji walikuwa chini ya amri za mfalme na shughuli zao za kila siku ziliratibishwa nayo
 pethahia mwana wa meshezabeli mmoja wa wazao wa zera mwana wa yuda alikuwa mwakilishi wa mfalme katika mambo yote kuhusu mahusiano na watu
 kuhusu vijiji na mashamba yake baadhi ya watu wa yuda wal iishi kiriathi arba na makazi yaliyokizunguka katika dibon na makazi yake katika yekabzeeli na vijiji vyake katika miji ya yeshua molada beth peleti katika hazari shuali beersheba na makazi yake katika ziklagi mekona na katika makazi yake katika enrimoni sora yarmuthi zanoa adulamu na vijiji vyake katika lakishi na mashamba yake katika azeka na makazi yake hivyo walikuwa wakiishi kuanzia beersheba mpaka bonde la hinomu
 wazao wa wabenyamini kutoka geba waliishi mikmashi aiya betheli na makazi yake katika anathothi nobu na anania katika hazori rama na gitaimu katika hadidi zeboimu na nebalati katika lodi ono na katika bonde la mafundi
 baadhi ya makundi ya walawi wa yuda waliishi huko benyamini
b wanethini hapa ina maana ya watumishi wa hekalu
makuhani na walawi hawa wafuatao walikuwa makuhani na walawi ambao wali rudi na zerubabeli mwana wa shealtieli pamoja na yeshua seraya yeremia ezra amaria maluki hatushi shekania rehumu meremothi ido ginethoni abiya miyamini moadia bilga shemaya yoyaribu yedaya salu amoki hilkia na yedaya
hawa walikuwa viongozi wa makuhani na wenzao wakati wa yeshua
 walawi walikuwa yeshua binui kadmieli sherebia yuda pia matania ambaye pamoja na wenzake alikuwa kiongozi wa nyimbo za shukrani
 bakbukia na uni hao ni wenzao waliosimama mkabala nao wakati wa ibada
 yeshua alikuwa baba wa yoiakimu yoiakimu alikuwa baba wa eliashibu eliashibu alikuwa baba wa yoyada yoyada alikuwa baba wa yonathani na yonathani alikuwa baba wa yadua
 katika siku za yoiakimu kulikuwa na wakuu wa jamaa za kikuhani kuhani jamaa meraya seraya hanania yeremia meshulamu ezra yehohanani amaria yonathani maluki yosefu shekania adna harimu helkia meremothi zekaria ido meshulamu githoni zikri abiya piltai miamini na moadia shamua bilga yehonathani shemaia metania yoyaribu uzi yedaya kalai salu amoki eberi hashabia hilkia yedaya nethaneli wakuu wa jamaa za walawi wakati wa eliashibu yoyada yoha nani na yadua pamoja na wakuu wa makuhani waliorodheshwa wakati wa utawala wa mfalme dario mwajemi
 wakuu wa jamaa miongoni mwa wazao wa lawi mpaka wakati wa yohanani mwana wa eliashibu nehemia waliorodheshwa katika kitabu cha kumbukumbu
 viongozi wa walawi walikuwa hashabia sherebia yeshua mwana wa kadmieli na wenzao waliosimama mkabala nao kusifu na kushukuru sehemu moja ikipokezana na nyingine kama ilivyoagizwa na mfalme daudi mtu wa mungu
 mabawabu waliokuwa wakilinda kwenye malango ya ghala ni matania bakbukia obadia meshulamu talmoni na akubu
 walihudumu siku za yoakimu mwana wa yeshua mwana wa yozadaki na katika siku za mtawala nehemia na wa ezra kuhani na mwandishi
kuwekwa wakfu kwa ukuta wa yerusalemu wakati wa kuwekwa wakfu ukuta wa yerusalemu walawi walitafutwa huko walikokuwa wakiishi nao wakaletwa yerusalemu kuadhimisha kwa shangwe huko kuweka wakfu kwa nyimbo za shukrani na kwa uimbaji kwa kutumia matoazi vinubi na zeze
 pia waimbaji walikusanywa pamoja kutoka maeneo yanayozunguka yerusalemu kutoka vijiji vya wanetofathi kutoka beth gilgali kutoka eneo la geba na azmawethi kwa kuwa waimbaji walikuwa wamejijengea vijiji kuzunguka yerusalemu
 wakati makuhani na walawi walipokuwa wamekwisha kujitakasa kwa kufuatana na desturi waliwatakasa watu malango na ukuta
 niliwaagiza viongozi wa yuda wapande juu ya ukuta
pia nili agiza makundi mawili makubwa ya waimbaji waimbe nyimbo za kumshukuru mungu
moja ipande juu ya ukuta upande wa kuume kuelek ea lango la kinyesi
 hoshaya na nusu ya viongozi wa yuda wakawafuata pamoja na azaria ezra meshulamu yuda benyamini shemaya yeremia pamoja na baadhi ya makuhani wenye tarumbeta pia walikuwa na zekaria mwana wa yonathani mwana wa shemaya mwana wa matania mwana wa mikaya mwana wa zakuri mwana wa asafu pamoja na wenzao shemaya azareli milalai gilalai maai nethaneli yuda na hanan wakiwa na vyombo vya uimbaji kama ilivyoagizwa na daudi mtu wa mungu
mwandishi ezra aliongoza maandamano
 kwenye lango la chemchemi waliendelea moja kwa moja mpaka kwenye ngazi za mji wa daudi kwenye mwinuko wa ukuta na kupitia juu ya nyumba ya daudi mpaka kwenye lango la maji upande wa mashariki
 kundi la pili lilielekea upande mwingine
niliwafuata juu ya uk uta pamoja na nusu ya watu nyuma ya mnara wa tanuru mpaka kwenye ukuta mpana juu ya lango la efraimu lango la yeshana lango la samaki mnara wa hananeli na mnara wa mia mpaka kwenye lango la kond oo
walipofika kwenye lango la ulinzi walisimama
 kisha yale makundi mawili yaliyoshukuru yalichukua nafasi zao katika nyumba ya mungu nami pia pamoja na nusu ya maafisa pamoja na makuhani wafuatao eliakimu maaseya miniamini mikaya elio enai zekaria na hanania wakiwa na tarumbeta zao pia maaseya shemaya eleazari uz i yehohanani malkiya elamu na ezeri
makundi haya yaliimba chini ya uongozi wa yezrahia
 siku hiyo watu walitoa dhabihu nyingi walishangilia kwa sababu mungu aliwapa furaha kuu
wanawake na watoto walishangilia pia
saut ya kushangilia huko yerusalemu iliweza kusikika mbali sana
 wakati huo watu walichaguliwa kuwa wasimamizi wa vyumba vya ghala kwa ajili ya matoleo malimbuko na zaka
kutoka kwenye yale mashamba yaliyozunguka miji walipaswa walete kwenye ghala mafungu kama sheria ilivyoamuru kwa ajili ya makuhani na walawi kwa kuwa yuda alifurahi shwa na huduma ya makuhani na walawi
 walifanya ibada ya mungu wao na ibada ya ut akaso waimbaji na walinzi wa lango walifany hivyo pia kufuatana na amri za daudi na solomoni mwanawe
 kwa muda mrefu uliopita kati ka siku za daudi na asafu walikuwepo viongoz wa waimbaji na wa nyimbo za sifa na za kumshukuru mungu
 kwa hiyo katika siku za zerubabeli na za nehemia israeli wote walitoa mafungu kila siku kwa ajili ya waimbaji na mabawabu
pia walitenga fungu kwa ajili ya walawi wengine nao walawi walitenga fungu kwa ajili ya wazao wa aroni
nehem katika siku hiyo kitabu cha mose kilisomwa kwa sauti kuu na watu wote wakasikia
humo ilionekana imeandikwa kwamba hakuna mwamori wala mmoabu atakayeruhusiwa katika kusanyiko la watu wa mungu kwa sababu hawakuwalaki waisraeli kwa chakula na maji badala yake walimwajiri balaamu kuwalaani lakini hata hivyo mungu wetu aligeuza laana kuwa baraka
 watu waliposikia sheria hii waliwatenga watu wote wasio waisraeli waliokuwa wa uzao wa kigeni
ia afanya matengenezo ya mwisho nehemia kabla ya hili kuhani eliashibu alikuwa amewekwa kuwa msimamizi wa vyumba vya ghala ya nyumba ya mungu wetu
naye alikuwa na uhusiano wa karibu na tobia naye alikuwa amempa tobia chumba kikubwa ambacho mwanzo kilikuwa kikitumika kuweka sadaka za nafaka uvumba na vyombo vya hekalu pamoja na zaka za nafaka divai mpya na mafuta waliyoagizwa waisraeli kwa ajili ya walawi waimbaji na mabawabu wa lango pamoja na matoleo kwa makuhani
 lakini wakati haya yote yalipokuwa yakitendeka sikuwa yerusalemu kwa kuwa katika mwaka wa thelathi ni na mbili wa kutawala artashasta mfalme wa babeli nilikuwa nimerudi kwa mfalme
baadaye nilimwomba ruhusa nirudi yerusalemu
hapo niligundua jambo la uovu alilofanya eliashibu kwa kumpa tobia chumba katika nyua za nyumba ya mungu
 nilikasirika sana na nilivitupa nje vyombo vyote vya tobia
 nilitoa amri kutakasa vyumba kisha nilivirudisha vifaa vya nyumba ya mungu pamoja na sadaka za nafaka na uvumba
 pia niligundua kuwa mafungu yaliyopangwa kupewa walawi hawakuwa wamepewa pia walawi wote na waimbaji waliowajibika kwa huduma walikuwa wamerudi katika mashamba yao
 basi niliwakemea maafisa na kuwauliza kwa nini nyumba ya mungu imepuuziwa kisha niliwaita pamoja na kuwaweka kwenye nafasi zao
 yuda wote walileta zaka za nafaka divai mpya na mafuta kwenye ghala
 nikamweka kuhani shelemia mwandishi sadoki na mlawi aliyeitwa pedaya kuwa wasimamizi wa ghala na kumfanya hanani mwana wa zakuri mwana wa matania kuwa msaidizi wao kwa sababu watu hawa walionekana kuwa waaminifu
walipewa wajibu wa kugawa mahitaji kwa ndugu zao
 ee mungu wangu unikumbuke kwa hili wala usifute kile nilichokifanya kwa uaminifu kwa ajili ya nyumba ya ungu wangu na kwa ajili ya huduma yake
 siku hizo nikaona watu katika yuda wakikanyaga mashinikizo ya mvinyo siku ya sabato na kuleta nafaka wakiwapakia punda pamoja na divai zabibu ti ni na aina nyingine za mizigo
nao walikuwa wakileta haya yote yerusalemu siku ya sabato
kwa hiyo niliwaonya dhidi ya kuuza vyakula siku hiyo
 watu kutoka tiro waliokuwa wakiishi yerusalemu walileta samaki na aina nyingi za bidhaa na kuziuza yerusalemu siku ya sabato kwa watu wa yuda
 niliwakemea wakuu wa yuda na kuwaambia ni uovu gani huu mnaofanya kuinajisi siku ya sabato je baba zenu hawakufanya mambo ya jinsi hii hata kumsababisha mungu wetu kuleta maafa haya yote juu yetu na juu ya mji huu sasa bado mnazidi kuchochea ghadhabu yake dhidi ya israeli kwa kuinajisi sabato
 wakati vivuli vya jioni vilipoangukia juu ya malango ya yerusalemu kabla ya sabato niliamuru milango if ungwe na isifunguliwe mpaka sabato iishe
nikawaweka baadhi ya watu wangu mwenyewe kwenye malango ili kwamba pasiwepo mzigo utakaoingizwa ndani siku ya sabato
 mara moja au mbili wachuuzi na wauzaji wa bidhaa za aina zote walilala usiku nje ya mji wa yerusalemu
 lakini niliwaonya na kuwaambia kwa nini mnalala karibu na ukuta kama mkifanya hivi tena nitawaadhibu
kuanzia wakati ule hawa kuja tena siku ya sabato
 kisha niliwaamuru walawi kujitakasa na kwenda kulinda malango ili kutunza sabato iwe takatifu
ee mungu wangu unikumbuke kwa ajili ya hili pia nawe unionyeshe wema wako sawasawa na upendo wako mkuu
 zaidi ya yote niliona watu wa yuda waliokuwa wameoa wanawake kutoka ashdodi amoni na moabu
 nusu ya watoto wao walizungumza lugha ya kiashidodi au lugha ya watu wengine hawakuweza kuzungumza kiyahudi
 niliwakemea na kuwalaani
niliwapiga baadhi ya watu na kung oa nywele zao
niliwaapisha kwa ji na la mungu na kusema msiwaoze binti zenu kwa wana wao wala binti zao wasiolewe na wana wenu wala ninyi wenyewe
 je solomoni hakutenda dhambi kwa sababu ya wanawake wa namna hiyo miongoni mwa mataifa mengi hapakuwepo mfalme kama yeye
alipendwa na mungu wake
naye mungu alimweka kuwa mfalme juu ya israeli yote hata hivyo wanawake wa mataifa mengine walimfanya hat yeye atende dhambi
 je tulazimike sasa ku sikia kwamba ninyi pia mmefanya uovu huu mkubwa na kutokuwa waaminifu kwa mungu wetu kwa kuoa wanawake wa kigeni mmoja wa wana wa yoyada mwana wa eliashibu kuhani mkuu alikuwa mkwewe nehemia sanbalati mhoroni
nami nilimfukuza mbele yangu
 ee mungu wangu uwakumbuke kwa sababu wamenajisi ukuhani na agano la kikuhani na la walawi
 kwa hiyo niliwatakasa makuhani na walawi watokane na cho chote kilichokuwa cha kigeni na kuwapa wajibu kila mmoja katika kazi yake
 pia nilihakikisha kwamba matoleo ya kuni yaliletwa kwa wakati unaopaswa pia malimbuko kwa wakati wake
ee mungu wangu unikumbuke unitendee mema
esta utangulizi kitabu hiki kinachukua jina la mhusika wake mkuu esta
jina hili limetokana na neno la kiajemi ambalo maana yake ni nyota
jina la esta la kiebrania ni hadassah hadas kwa kiebrania ambalo maana yake ni mhadasia yaani aina ya miti iliyokuwa inastawi milimani karibu na yerusalemu ambayo ilikuwa inatumika kujengea vibanda wakati wa sikukuu ya vibanda
kitabu hiki kinaelezea kisa cha msichana mzuri wa kiyahudi ambaye mfalme ahasuero wa kwanza alimchagua awe malkia wake
wakati ham ani alipopang hila ya kuwaangamiza wayahudi wote mordekai ambaye alikuwa binamu yake malk ia esta alimshawishi ajaribu kuwaokoa watu wake wayahudi
kwa kuhatirisha maisha yake alimsihi mfalme awaokoe wayahudi
matukio yaliyowapata wayahudi yanayoelezewa kwenye ki tabu hiki yalitukia huko shushani uliokuwa mji mkuu wa uajemi wakati wa ahusuer o aliyetawala uajemi kuanzia k
ingawa mwandishi hajulikani anatoa habari kuhusu hali halisi jumba la kifalme des turi na historia ya kiajemi
maneno ya kiajemi pia yanajitokeza katika kitabu hiki la kini hakuna hata alama ya ushawishi wa lugha ya kiy unani au wazo linaloonekana humo
ingawa jina la mungu halik utajwa katika kitabu hiki maongozi ya mungu kwa watu wake ambao ana agano nao yanaonekana wazi kila mahali waziwazi
kule kuok olewa kwa wayahudi kwa aj abu wakati wa ahusuero baadaye kuliadhimishwa kila mwaka ka ma sikukuu ya puri wakati ambapo kitabu cha esta husomwa hadharani
sikukuu hii ina madhumuni ya kueleza kimsingi historia iliyot olewa katika kitabu cha esta 
wazo kuu mungu anawaokoa wayahudi katika maangamizi yaliyokuwa yam epangwa na hamani mwagagi adui yao
mungu anageuza mabaya yaliyokusudi wa dhidi ya wayahudi yawapate adui zao akianzia na hamani mwenyewe kutundikwa kwenye mti aliokusudia kumtundika mo rdekai na hatimaye watu katika utawala wote wa ahusuero baada ya esta na watu wake kumwomba mungu
mwandishi ingawa mwandishi hajulikani kwa wa zi inawezekana akawa mordekai 
wengine wamefikiria ni ezra au nehemia kwa sababu ya mtindo wa kuandika
lak ini uwezekano mkubwa anaweza akawa ezra
mahali katika jumba la kifalme huko shush ani mji mkuu wa uajemi
ingawaje kitabu cha es ta kinafuata kitabu cha nehemia katika biblia matukio yake ni ya miaka thelathini kabla ya yale ya kitabu cha nehemia
mambo muhimu esta ni mojawapo ya vitabu viwili vyenye majina ya wanawake katika biblia
kingine ni ruthi
wahusika wakuu esta mordekai mfalme ahasuero na hamani
mgawanyo esta anafanywa malkia
 hila ya hamani kuwaangami za wayahudi
 ushindi wa wayahudi
 a mhadasi ni aina ya mti uotao milimani karibu na yerusalemu hadas kwa kiebrania ilikuwa inatumika kujengea vibanda wakati wa sikukuu ya vibanda ona neh esta malkia vashti aondolewa hili ndilo lililotokea wakati wa utawala wa mfalme ahasuero ahasuero ambaye alitawala juu ya majimbo mia na ishirini na saba tangu bara hindi mpaka kushia
 wakati huo mfalme ahasuero alipotaw ala kiti chake cha enzi kilikuwa katika ngome ya mji wa shushani naye katika mwaka wa tatu wa kutawala kwake alifanya karamu kwa ajili ya wakuu wake wote pamoja na maafisa
akawaalika viongozi wa jeshi wa uajemi na umedi wana wa wafalme na wakuu wa majimbo
 kwa siku zote mia na themanini mfalme alionyesha utajiri mwingi wa ufalme wake na fahari na utukufu wa enzi yake
 siku hizo zilipopita ndipo mfalme alifanya karamu kwa muda wa siku saba katika bustani ya ndani katika jumba la kifalme kwa ajili watu wote kuanzia mdogo hadi mkubwa ambao walikuwa katika ngome ya mji wa shushani
 bustani ilikuwa na mapazia ya kitani nyeupe na buluu yaliyofungiwa kamba za kitani nyeupe na kitambaa cha zambarau kwenye pete za fedha juu ya nguzo za marmari
kulikuwepo viti vya dhahabu na fedha vilivyokuwa vimewekwa kwenye ile sakafu iliyotengenezwa kwa mawe ya rangi marmari lulumizi na mawe mengine ya thamani
 vyombo vya dhahabu vilitumika kwa watu kunywea mvinyo kila kimoja tofauti na kingine naye mfalme akatoa mvinyo kw wingi kwa kadiri ya ukarimu wake
 kwa amri ya mfalme kila mgeni aliruhusiwa kunywa alichotaka kwa kuwa mfalme alitoa maagizo kwa watumishi wote wa kuhudumu mvinyo kumhudumia kila mtu kwa jinsi alivyotaka
 malkia vashti wakati huo huo naye pia akawafanyia wanawake karamu katika jumba la kifalme la mfalme ahasuero
 siku ya saba wakati mfalme ahasuero alipokuwa amesisimka roho yake kwa mvinyo aliamuru matowashi saba ambao walikuwa wakimhudumia yaani mehumani biztha harbona bigtha abagtha zethari na karkasi kumleta malkia vashti mbele ya mfalme akiwa amevaa taji lake la kifalme ili aonyeshe uzuri wake kwa watu na wakuu kwa kuwa alikuwa ni mzuri wa kupendeza
 lakini wakati watumishi walipotoa amri ya mfalme malkia vashti alikataa kuja
ndipo mfalme alighadhabika na hasira ikawaka
a kushi hapa ina maana ethiopia kwa kuwa ilikuwa desturi ya mfalme kupata ushauri kwa wataal amu katika mambo ya sheria na haki alizungumza na watu wenye busara ambao walijua nyakati nao waliokuwa karibu na mfalme ni karshena shethari admatha tarshishi meresi marsena na memukani wakuu saba wa uajemi na umedi ambao walikuwa na nafasi ya pekee kwa mfalme nao walikuwa na vyeo vya juu kabisa katika utawala wake
 mfalme akauliza kulingana na sheria malkia vashti anapaswa atendewe nini malkia hakutii amri ya mfalme ahasuero ambayo matowashi walimpelekea
 kisha memukani akajibu mbele ya mfalme na wakuu malkia vashti si amemkosea mfalme tu bali pia amewakosea wa kuu wote na watu wa himaya yote ya mfalme ahasuero
 kwa maana tendo hili la malkia litajulikana kwa wanawake wote kwa hiyo watawadharau waume zao na kusema mfalme ahasuero aliagiza malkia vashti aletwe mbele ya ke lakini alikataa
 leo hii wanawake wa wakuu wa uajemi na umedi ambao wamesikia juu ya tabia ya malkia watawatendea wakuu wote wa mfalme vivyo hivyo
hapatakuwapo na mwisho wa dharau na magomvi
 kwa hiyo kama itampendeza mfalme atoe amri ya kifalme na iandikwe katika sheria ya uajemi na umedi amba yo haitakaa ibadilike kwamba vashti kamwe asije tena mbele ya mfalme ahasuero
pia mfalme na atoe hiyo nafasi yake ya kifalme kwa mwanamke mwingine aliye bora kuliko yeye
 kisha wakati mbiu hii ya mfalme itakapotangazwa katika himaya yake iliyo kubwa sana wanawake wote watawaheshimu waume zao kuanzia mdogo hadi mkubwa
 mfalme na wakuu wake walipendezwa na shauri hili mfalme akafanya kama memukani alivyopendekeza
 alipeleka barua katika sehemu yote ya ufalme wake kwa kila jimbo kwa maandishi yake mwenyewe na kwa kila watu katika lugha yao wenyewe akitangaza kwa msemo wa kila watu kwamba kila mtu atakuwa mtawala wa nyumba yake mwenyewe
esta baadaye wakati hasira ya mfalme ahasuero ilipokuwa imetulia alimkumbuka vashti na kile alichokuwa amekifanya naye alilokuwa ameamuru juu yake
 kisha watumishi waliomhudumia mfalme afanywa malkia esta walipendekeza na ufanyike utafiti kwa ajili ya wanawali mabikira wazuri wa sura kwa ajili ya mfalme
 mfalme na ateue maafisa katika kila jimbo la himaya yake kuwaleta hao wanawali wote wazuri wa sura katika nyumba ya wanawake na masuria katika ngome ya mji wa shushani
kisha wawekwe chini ya utunzaji wa hegai towashi wa mfalme ambaye ndiye kiongozi wa wanawake na wapewe matunzo yote ya urembo
 kisha yule ambaye atampendeza mfalme na awe malkia badala ya vashti
shauri hili likampendeza mfalme naye akalifuata
 basi katika mji wa ngome ya shushani palikuwa na myahudi wa kabila ya benyamini jina lake mordekai mwana wa yairi mwana wa shimei mwana wa kishi ambao walichukuliwa uhamishoni kutoka yerusalemu na mfalme nebukadneza wa babeli wakiwa miongoni mwa waliochukuliwa mateka pamoja na mfalme yekonia wa yuda
 mordekai alikuwa na binamu yake msichana aliyeitwa hadasa ambaye alimlea kwa kuwa hakuwa na baba wala mama
msichana huyu ambaye pia alijulikana kwa jina la esta alikuwa na umbo na sura ya kupendeza naye mordekai alimtunza kama binti yake mwenyewe baada ya baba yake na mama yake kufariki
 wakati agizo na amri ya mfalme lilipotangazwa wanawali wengi waliletwa kwenye ngome ya mji wa shushani na kuwekwa chini ya uangalizi wa hega i
pia esta alipelekwa katika jumba la mfalme na akakabidhiwa hegai ambaye alikuwa mkuu wa nyumba ya wanawake na masuria
 msichana huyu alimpendeza na kupata upendeleo mbele zake
mara moja akaanza kumpa matunzo ya uzuri na chakula cha pekee
alimpa esta vijakazi saba waliochaguliwa kutoka jumba la kifalme ya mfalme na kumhamishia yeye pamoja na vijakazi wake katika sehemu bora zaidi katika nyumba ya wanawake na masuria
 esta alikuwa hajadh ihirisha uraia wala kabila lake kwa saba bu mordekai alikuwa amemkataza
 kila siku mordekai alitembea karibu na ua la nyumba ya wanawake na masuria kuona jinsi esta anavyoendelea na kuona yaliyokuwa yakitendeka kwake
 kabla zamu ya msichana haijafika ya kwenda kwa mfalme ahasuero alikuwa atimize miezi kumi na miwili ya matunzo ya urembo kama ilivyokuwa imepangwa
kwa miezi sita walikuwa wajipake mafuta ya manemane na miezi sita ya kujipak manukato na vipodozi
 basi hivi ndivyo ambavyo esta angeingia kwa mfalme kila kitu alichohitaji aliruhusiwa kuchukua kutoka nyumba ya wanawake na masuria na kwenda navyo katika jumba la mfalme
 jioni angekwenda pale na asubuhi kurudi sehemu nyingine ya nyumba ya wanawake na masuria katika utunzaji wa shaashgazi towashi wa mfalme ambaye alikuwa mkuu wa masuria
hangeweza kurudi kwa mfalme mpaka apendezwe naye na kuagiza aitwe kwa jina lake
 wakati zamu ya esta ilipofika kwenda kwa mfalme msichana ambaye mordekai alikuwa amemlea naye ni bint wa abihaili mjomba wake esta hakutaka vitu zaidi ya vile ambavyo hegai towashi wa mfalme aliyekuwa mkuu wa nyumba ya wanawake na masuria alivyokuwa ameshauri
naye esta alipata kibali kwa kila mtu aliyemwona
 alipelekwa kwa mfalme ahasuero katika makao ya kifalme katika mwezi wa kumi mwezi wa tebethi katika mwaka wake wa saba wa kutawala
 basi ikawa mfalme alivutiwa na esta zaidi kuliko wanawake wengine wote naye akapata upendeleo na kibali kuliko mabikira wengine
kisha akamvika taji la kifalme kichwani mwake na kumfanya malkia badala ya vashti
 mfalme akafanya karamu kubwa karamu ya esta kwa wakuu wake wote na maafisa
mfalme alitangaza mapumziko kati ka majimbo yake yote na kugawa zawadi kwa ukarimu wa kifalme
mordekai afunua hila wakati mabikira walipokusanyika mara ya pili mordekai alikuwa akiketi katika lango la mfalme
 lakini esta alikuwa ameficha siri ya kabila lake na uraia wake kama mordekai alivyokuwa amemwambia kwa maana aliendelea kufuata mael ekezo ya mordekai kama alivyokuwa akifanya alipokuwa akimlea
 wakati mordekai alipokuwa akiketi kwenye lango la mfalme bigthana na tereshi maafisa wawili wa mfalme waliokuwa walinzi wa lango walikasirika na kupanga njama ya kumua mfalme ahasuero
 lakini mordekai aligundua juu ya hila hii na kumwambia malkia esta ambaye baadaye alimwarifu mfalme huku akimsifu mordekai
 kisha wakati taarifa hiyo ilipochunguzwa na kuonekana kuwa kweli maafisa hao wawili waliangikwa juu ya miti ya kunyongea
haya yote yaliandikwa katika kitabu cha kumbukumbu mbele ya mfalme
esta hila ya hamani kuwangamiza wayahudi baada ya matukio haya mfalme ahasuero alimheshimu hamani mwana wa hamedatha mwagagi akampandisha na kumpa kiti chake cha heshima cha juu sana kuliko wakuu wengine wote
 maafisa wote wa kifalme waliokaa langoni mwa mfalme walipiga magoti na kumpa hamani heshima kwa kuwa mfalme alikuwa ameamuru hili kuhusu hamani
lakini mordekai hakumpigia magoti wala kumheshimu
 kisha maafisa wa kifalme waliokuwa langoni mwa mfalme walimuuliza mordekai kwa nini hutii agizo la mfalme siku baada ya siku walizungumza naye la kini hakukubali
kwa hiyo walimweleza hamani kuona kama tabia ya mordekai itaweza kuvumiliwa kwa maana alikuwa amewaambia kuwa yeye ni myahudi
 wakati hamani alipoona kuwa mordekai hampigii magoti wala kumpa heshima alighadhibika
 hata hivyo baada ya kujulishwa watu wa mordekai ni akina nani alibadili wazo la kumua mordekai peke yake
badala yake hamani alitafuta njia ya kuwaangamiza watu wote wa mordekai yaani wayahudi walio katika ufalme wote wa ahasuero
 katika mwaka wa kumi na mbili wa kutawala mfalme ahasuero katika mwezi wa kwanza uitwao nisani wali piga puri yaani kura mbele ya hamani kuchagu siku na mwezi
kura ikaangukia kwenye mwezi wa kumi na mbili yaani adari
 kisha hamani alimwambia mfalme ahasuero wako watu fulani wameenea na kutawanyika miongoni mwa watu katika majimbo yote ya ufalme wako ambao desturi zao ni tofauti na zile za watu wengine wote nao hawatii sheria za mfalme
haifai mfalme kuwavumilia watu hawa
 kama inampendeza mfalme itolewe amri kuwaanga miza nami nitaweka talanta a za fedha katika hazina ya mfalme kwa ajili ya watu watakaoshughulikia jambo hili
 basi mfalme alichukua pete yake ya muhuri kutoka kwenye kidole chake na kumpa hamani mwana wa hamedatha mwagagi adui wa wayahudi
 mfalme akamwambia hamani baki na fedha yako na uwatendee hao watu utakavyo
a talanta za fedha ni kama tani 
 kisha siku ya kumi na tatu ya mwezi wa kwanza waandishi wa mfalme waliitwa
walipeleka barua kwa kila jimbo na katika kila lugha ya watu kama agiz la hamani lilivyotoka kwa mfalme kwa mtawala wa majimbo mbali mbali na wakuu wa watu mbali mbali
hizi ziliandikwa kwa jina la mfalme ahasuero mwenyewe na kutiwa uhuri wa pete yake mwenyewe
 barua zilipelekwa na tarishi katika majimbo yote ya mfalme zikiwa na amri ya kuharibu kuua na kuangamiza wayahudi wote wadogo kwa wakubwa wanawake na watoto wadogo kwa siku moja
kati ka siku ya kumi na tatu ya mwezi wa kumi na mbili ndio mwezi wa adari walipaswa pia kuteka nyara vitu vyao
 nakala ya andiko la amri ilipaswa kutolewa kama sheria katika kila jimbo na kufahamishwa kwa watu wa kila taifa ili waweze kuwa tayari kwa siku ile
 kwa kuharakishwa na amri ya mfalme matarishi walikwenda na andi ko lilitolewa katika mji wa ngome ya shushani
mfalme na hamani waliketi na kunywa lakini mji wa shushani ulifadhaika
mordekai amshawishi esta kusaidia wakati mordekai alipoj ua yote yaliyokwisha kufanyika alirarua mavazi yake na kuvaa nguo za magunia na kujipaka majivu akaenda mjini akiomboleza kwa sauti na kwa uchungu
 alikwenda akasimama nje ya lango la mfalme kwa sababu hakuna ye yote aliyeruhusiwa kuingia akiwa amevaa nguo za magunia
 katika kila jimbo ambapo amri na agizo la mfalme lilifika kulikuwa na maombolezo makuu miongoni mwa wayahudi pamoja na kufunga kulia na kuomboleza
watu wengi wakalala juu ya nguo za magunia na majivu
 wakati wajakazi wa esta na matowashi walipokuja na kumwambia kuhusu mordekai alipatwa na huzuni kuu
alimtumia nguo avae badala ya nguo za magunia lakini mordekai hakuzikubali
 ndipo esta akamwita hathaki mmojawapo wa matowashi wa mfalme ambaye alikuwa amewekwa kumhudumia esta akamwagiza kutafuta ni nini kilikuwa kikimtaabisha mordekai na ni kwa nini
 basi hathaki alitoka nje kumwendea mordekai kwenye uwanja ulio wazi wa mji mbele ya lango la mfalme
 mordekai akamwambia kila kitu ambacho kimempata pamoja na hesabu kamili ya fedha hamani alizoahidi kulipa katika hazina ya kifalme kwa jili ya maangamizi ya esta wayahudi
 alimpa nakala ya andiko la amri kwa ajili ya maangamizi yao lililokuwa limechapishwa huko shushani kumwonyesha esta na kumwelezea
mordekai akamwambia towashi amshawishi esta kwenda mbele ya mfalme kuomba rehema na kumsihi kwa ajili ya watu wake
 hathaki akarudi kwa es ta na kumwarifu lile mordekai alilosema
 kisha esta akamwamuru amweleze mordekai maafisa wote wa mfalme na watu wa majimbo ya kifalme wanajua kuwa mwanaume au mwanamke ye yote ambaye ataingia kumwona mfalme katika ua wa ndani bila kuitwa mfalme ana sheria moja tu atauawa
njia pekee kinyume na hili ni mfalme kumnyoshea fimbo ya dhahabu ili aishi
lakini siku thelathini zimepita tangu nilipoitwa kwenda kwa mfalme
 wakati maneno ya esta yalipotaarifiwa kwa mordekai mordekai alirudisha jibu hili usifikiri kwamba kwa sababu uko katika nyumba ya mfalme wewe mwenyewe katika wayahudi wote utapona
 kwa kuwa kama utakaa kimya wakati huu msaada na ukombozi kwa wayahudi utatoka mahali pengine lakini wewe na jamaa ya baba yako mtaangamia
nani ajuaye kwamba hukuja kwenye nafasi ya kifalme kwa ajili ya wakati kama huu kisha esta alituma jibu hili kwa mordekai nenda kusanya pamoja wayahudi wote walioko shushani fungeni kw ajili yangu
msile wala kunywa kwa siku tatu usiku na mchana
mimi na wajakazi wangu tutafunga kama mnavyofanya
baada ya kufanyika hili nitakwenda kwa mfalme hata ingawa ni kinyume cha sheria
ikiwa ni kuangamia na niangamie
 kwa hiyo mordekai alikwenda zake na kutekeleza maagizo yote ya esta
ombi la esta kwa mfalme siku ya tatu esta al ivaa mavazi yake ya kifalme naye akasimama katika ua wa ndani wa jumba la mfalme mbele ya ukumbi wa mfalme
naye mfalme alikuwa akiketi katika kiti chake cha kifalme katika ukumbi akielekea langoni
 alipomwona malkia esta amesimama uani alipendezwa naye akamnyoshea fimbo ya utawala ya dhahabu il iliyokuwa mkononi mwake
kwa hiyo esta alik aribia na aligusa ncha ya fimbo ya mfalme
 kisha mfalme aliuliza malkia esta ni nini ombi lako ni nini hata kama ni nusu ya ufalme utapewa
 esta alijibu kama itampendeza mfalme mfalme pamoja na hamani na waje leo katika karamu ambayo nimeiandaa kwa ajili yake
 mfalme akasema mleteni hamani mara moja ili tupate kufanya lile esta analoomba
kwa hiyo mfalme na hamani wa lihudhuria karamu aliyoiandaa esta
 walipokuwa wakinywa mvinyo mfalme akamwuliza esta tena sasa haja yako ni nini utapewa
ombi lako ni nini hata nusu ya ufalme utapewa
esta akajibu haja yangu na ombi langu ni hili kama mfalme ameona vema nami nimepata kibali kwake na kama ikimpendeza mfalme kunipa ombi angu na kunitimizia haja yangu mfalme na hamani waje kwangu kesho katika karamu nitakayowaandalia
kisha nitajibu swali la mfalme
ghadhabu ya hamani dhidi ya mordekai hamani alitoka siku hiyo kwa furaha na moyo mchangamfu
lakini alipomwona mordekai langoni mwa mfalme na kuona kwamba hakusimama wala hakuonyesha hofu mbele yake alijawa na ghadhabu dhidi ya mordekai
 hata hivyo hamani alijizuia akaenda zake nyumbani
akawaita pamoja rafiki zake na zereshi mkewe
 hamani akajisifia kw ao juu ya utajiri wake mwingi wanawe wengi na kwa njia zote ambazo mfalme amemheshimu kwazo na jinsi alivyomweka juu ya wakuu na maofisa wengine
 hamani akaongeza si hayo tu
mimi ni mtu pekee ambaye malkia esta amemwalika kumsindikiza mfalme kwenye karamu aliyomwandalia
naye amenialika pamoja na mfalme kesho
 lakini haya yote hayanipi kuridhika iwapo ninaendelea kumwona yule myahudi mordekai akiketi kwenye lango la mfalme
 zereshi mkewe na rafiki zake wote wakamwambia tengeneza mahali pa kuangika watu kimo chake dhiraa hamsinia kisha kesho asubuhi mwombe mfalme mordekai aangikwe juu yake
ndipo uende na mfalme kwenye karamu kwa furaha
shauri hili lilimpendeza hamani naye akajenga mahali pa kuangika watu
mordekai anapewa heshima a dhiraa hamsini ni sawa na mita 
esta usiku ule mfalme hakupata usingizi hivyo akaagiza aletewe kitabu cha kumbukumbu za matukio ya utawala wake asomewe
 kitabu hicho kilikutwa na kumbukumbu kwamba mordekai alikuwa amefichua jinsi bigthana na tereshi waliokuwa maofisa wawili wa mfalme walinzi wawili wa la ngo ambavyo walikuwa wamepanga hila ya kumwua mfalme ahasuero
 mfalme akauliza je ni heshima na shukrani gani mordekai amepokea kwa ajili ya jambo hili watumishi wake wakajibu hakuna lo lote alilofanyiwa
 mfalme akasema ni nani yuko uani wakati uo huo hamani alikuwa ameingia ua wa nje wa jumba la mfalme kusema na mfalme kuhusu kumwangika mordekai katika mahali pa kuangikia watu alipokuwa amepajenga kwa ajili yake
 watumishi wake wakamjibu hamani anasimama uani
mfalme akaamuru mleteni ndani
 hamani alipoingia mfalme alimwuliza angefanyiwa nini mtu ambaye mfalme angependa kumheshimu basi hamani akawaza moyoni mwake ni nani mwingine ambaye mfalme angemheshimu kuliko mimi kwa hiyo akamjibu mfalme kwa mtu ambaye mfalme angependa kumheshimu aletewe joho la kifalme ambalo mfalme ameshalivaa na farasi ambaye mfalme alishampanda ambaye amevik wa taji ya kifalme kichwani mwake
 kisha joho na farasi vikabidhiwe kwa mmojawapo wa wakuu wa mfalme anayeheshimika sana
nao na wamvike mtu yule ambaye mfalme anapenda kumheshimu na aongozwe akiwa juu ya farasi akipitia barabara za mji wakitangaza mbele yake hivi ndivyo anavyofanyiwa mtu ambaye mfalme apenda kumheshimu mfalme akamwamuru hamani nenda mara moja chukua joho na farasi na ufanye kama vile ulivyopendekeza kwa mordekai myahudi akaaye langoni mwa mfalme
usipuuze kufanya kitu cho chote ulichoshauri
 hivyo hamani alichukua joho na farasi
akamvika mordekai na kumpandisha juu ya farasi akamtembeza katika barabara za mji akitangaza mbele yake hivi ndivyo anavyofanyiwa mtu ambaye mfalme anapenda kumheshimu baadaye mordekai akarudi kwenye lango la mfalme
lakini hamani alikimbia nyumbani akiwa amejaa huzuni naye akamweleza zereshi mkewe pamoja na ra fiki zake wote kila kitu ambacho kimempata
washauri wake na zereshi mkewe wakamwambia kwa kuwa mordekai ambaye mbele yake umeaanza kua nguka ni wa asili ya kiyahudi huwezi kushindana naye kwa hakika utaanguka walipokuwa bado wakizungumza naye matowashi wa mfalme wakaja na kumharakisha hamani aende katika karamu aliyoiandaa esta
hamani aangikwa basi mfalme na hamani walikwenda kula chakula pamoja na malkia esta walipokuwa wakinywa mvin yo katika siku ya pili mfalme akauliza tena malkia esta ni nini haja yako utapewa
ombi lako ni nini hata nusu ya ufalme utapewa
 kisha malkia esta akajibu kama nimepata kibali kwako ee mfalme na kama inapendeza utukufu wako nipe maisha yangu hii ndiyo haja yangu
pia uokoe watu wangu hili ndilo ombi langu
 kwa kuwa mimi na watu wangu tumeuzwa kwa kuangamizwa kuchinjwa na kuharibiwa
kama tungalikuwa tumeuzwa tu kuwa watumwa wa kiume na wa kike ningalinyamaza kimya kwa sababu shida kama hii isingalitosha kumsumbua mfalme
 mfalme ahasuero akamwuliza malkia esta ni nani huyu yuko wa pi mtu huyu aliyethubutu kufanya jambo kama hili esta akasema mtesi na adui ni huyu mwovu hamani
hamani alifadhaika mbele ya mfalme na malkia
 mfalme akainuka kwa ghadhabu akaacha mvinyo wake akaenda kwenye bustani ya jumba la kifalme
lakini hamani akitambua kwamba mfalme ameshaamua hatima yake alibaki nyuma kumsihi malkia esta aokoe maisha yake
 mara mfalme aliporudi kutoka bustani ya jumba la kifalme na kuja kwenye ukumbi wa karamu hamani alikuwa akijitupa juu ya kiti mahali esta alipokuwa akiegemea
mfalme akasema kwa nguvu je atamuudhi malkia hata hu ku nyumbani akiwa pamoja nami mara neno lilipotoka ki nywani mwa mfalme walifunika uso wa hamani
 kisha harbona mmoja wa matowashi wanaomtumikia mfalme akazungumza ili kumsaidia mfalme mahali pa kuangika watu penye urefu wa mita ishirini na esta mbili pako nyumbani mwa hamani
alikuwa amepatengeneza kwa ajili ya mordekai
mfalme akasema mwangikeni juu yake kwa hiyo walimtundika hamani mahali alipokuwa ameandaa kwa ajili ya mordekai
kisha ghadhabu ya mfalme ikatulia
amri ya mfalme kuhusu wayahudi siku ile ile mfalme ahasuero alimpa malkia esta shamba la hamani adui wa wayahudi
naye mordekai akaja mbele ya mfalme kwa kuwa esta alikuwa amesema jinsi anavyohusiana naye
 mfalme aliivua pete yake ya mhuri ambayo alikuwa amemnyang anya hamani naye akampa mordekai na esta akamweka mordekai juu ya shamba la hamani
 esta alimsihi tena mfalme akianguka miguuni pake na kulia
alimwomba akomeshe mpango mwovu wa hamani mwagagi ambao alikuwa ameupanga dhidi ya wayahudi
 kisha mfalme alimnyoshea esta fimbo yake ya utawala ya dhahabu naye aliinuka na kusimama mbele yake
 esta akasema kama ikimpendeza mfalme na kama nikipata kibali na kuona ni jambo lililo sawa kunitendea na kama akipendezwa nami basi iandikwe amri ya kuzitangua barua zile hamani mwana wa hamedatha mwagagi alizotunga na kuandika kuangamiza wayahudi katika majimbo yote ya mfalme
 kwa maana nitawezaje kuvumilia kuona maafa yakiwapata watu wangu nitawezaje kuvumili kuona maangamizi ya jamaa yangu mfalme ahasuero alimjibu malkia esta na mordekai myahudi kusema kwa sababu hamani aliwashambulia wayahudi nimetoa shamba la hamani kwa esta naye ameangikwa
 basi andika amri nyingine kwa jina la mfalme kwa ajili ya wayahudi kama unavyoona vema kisha uifunge kwa kutia muhuri kwa pete ya mfalme kwa kuwa hakuna andiko lililoandikwa kwa jina la mfalme na kutiwa muhuri kwa pete ya mfalme linaloweza kutanguliwa
 mara moja waandishi wa mfalme wakaitwa kwenye siku ya ishirini na tatu mwezi wa tatu ndio mwezi wa siwani
wakaandika yote mordekai aliyoamuru kwa wayahudi kwa maliwali watawala na wakuu wa majimbo kuanzia bara hindi mpaka kushia
maagizo haya yaliandikwa kwa maandi shi ya kila jimbo a kushi maana yake ethiopia
na kwa lugha ya kila mtu pia kwa wayahudi kwa maandishi yao wenyewe na lugha yao
 mordekai aliandika nyar aka kwa jina la mfalme ahasuero akazitia muhur kwa pete ya mfalme na kuzipeleka kwa njia ya matarishi ambao waliendesha farasi waendao kasi waliozalishwa maalum kwa ajili ya mfalme
 waraka wa mfalme uliwaruhusu wayahudi katika kila mji kuwa na haki ya kukusanyika na kujilinda wenyewe kuharibu kuua na kuangamiza jeshi lo lote taifa lo lote au jimbo lile litakalowashambulia wao wake zao watoto wao na kuteka mali za adui zao
 siku ambayo iliwekwa kwa wayahudi kufanya hili katika majimbo yote ya mfalme ahasuero ilikuwa siku ya kumi na tatu ya mwezi wa kumi na mbili yaani mwezi wa adari
 nakala ya tangazo ilikuwa itolewe kama sheria katika kila jimbo na iweze kujulikana kwa watu wa kila taifa ili kwamba wayahudi wawe tayari siku hiyo kulipiza kisasi kwa adui zao
 matarishi wakiwa wamepanda farasi wa kifalme walitoka mbio wa kichochewa na agizo la mfalme
tangazo lilitolew pia katika ngome ya mji wa shushani
 mordekai akaondoka mbele ya mfalme akiwa amevaa mavazi ya kifalme ya buluu na nyeupe taji kubwa la dhahabu na joho la zambarau la kitani safi
na mji wa shushani ukaadhimishwa kwa furaha
 kwa maana kwa wayahudi ulikuwa wakati wa raha na furaha shangwe na heshima
 katika kila jimbo na katika kila jiji popote waraka wa mfalme ulipofika kulikuwepo furaha na shangwe miongoni mwa wayahudi pamoja na karamu na kushangilia
na watu wengi wa mataifa mengine wakajifanya wayahudi kwa sababu ya kuwahofu wayahudi
ushindi wa wayahudi katika siku ya kumi na tatu ya mwezi wa kumi na mbili yaani mwezi wa adari amri iliyoagizwa na mfalme ilikuwa itekelezwe
siku hii adui wa wayahudi walikuwa wametumaini kuwashinda lakini sasa mambo yaliwageukia na wayahudi wakawashinda wale waliokuwa wanawachukia
 wayahudi walikusanyika katika miji yao katika majimbo ya mfalme ahasuero kuwashambulia wale waliokuwa wanatafuta kuwaangamiza
hakuna ye yote aliyeweza kushindana nao kwa sababu watu wa mataifa mengine yote waliwaogopa
 nao wakuu wote wa majimbo wasimamizi watawala na maafisa esta wa mfalme waliwasaidia wayahudi kwa sababu walimhofu mordekai
 mordekai alikuwa mtu mashuhuri katika jumba la mfalme sifa zake zilienea katika majimbo yote naye alipata uwezo zaidi na zaidi
 wayahudi waliawaangusha adui zao wote kwa upanga wakiwaua na kuwaangamiza nao walifanya kile walichotaka kwa wale waliowachukia
 katika ngome ya shushani wayahudi waliua na uangamiza wanaume 
 pia waliwaua parshendat ha dalfoni aspatha poratha adalia ardatha parmashta arisai aridai na waizatha wana kumi wa hamani mwana wa amedatha adui wa wayahudi
lakini hawakuchukua nyara
 hesabu ya waliouawa katika ngome ya shushani mfalme aliarifiwa siku iyo hiyo
 mfalme akamwambia malkia esta wayahudi wamewaua wanaume na wana kumi wa hamani ndani ya ngome ya shushani
wamefanyaje katika majimbo mengine ya mfalme yaliyobaki je sasa haja yako ni nini nayo pia utapewa
nalo ombi lako ni nini nalo utafanyiwa
 esta akajibu ikimpendeza mfalme uwape ruhusa wayahudi walioko shushani warudie amri ya leo kesho pia na wana wa hamani kumi wanyongwe mahali pa kunyongea watu
 basi mfalme akaamuru kwamba hili litendeke
amri ilitolewa huko shushani nao wakawanyonga wana kumi wa hamani
 wayahudi huko shushani wakakusanyika pamoja siku ya kumi na nne ya mwezi wa adari nao wakawaua wanaume huko shushani lakini hawakuchukua nyara zao
 wakati ule ule wayahudi wengine waliokuwa kwenye majimbo ya mfalme wakakusanyika kujilinda nao wakapata nafuu kutokana na adui zao
wa liua adui zao wapatao lakini hawakugusa nyara zao
 hili lilitendeka siku ya kumi na tatu ya mwezi wa adari na siku ya kumi na nne walipumzika na kuifanya siku ya karamu na furaha
kusheherekea purimu wayahudi huko shushani hata hivyo walikuwa wamekusanyika siku ya kumi na nne pia siku ya kumi na tano walipumzika na kuifanya siku ya karamu na furaha
 ndiyo sababu wayahudi wanaokaa vijijini na katika miji midogo huadhimisha siku ya kumi na nne ya mwezi wa adari kama siku ya furaha na karamu siku ambayo hupeana zawadi
 mordekai aliandika matukio haya naye akapeleka barua kwa wayahudi wote walioko katika majimbo ya mfalme ahasuero majimbo yaliyo mbali na karibu aliwataka kila mwaka washerehekee siku ya kumi na nne na ya kumi na tano ya mwezi wa adari kama wakati ambao wayahudi walipata nafuu kutoka adui zao na kama mwezi ambao huzuni yao iligeuzwa kuwa furaha na kuomboleza kwao kuwa siku ya kusherehekea
aliwaandikia kushika siku hizo kama siku za karamu na za furaha na kupeana zawadi za vyakula wao kwa wao na zawadi kwa maskini
 hivyo wayahudi walikubali kuendeleza sherehe walizokuwa wamezianza wakifanya lile mordekai alilokuwa amewaandikia
 kwa maana hamani mwan wa hamedatha mwagagi adui wa wayahudi wote alikuwa amepanga hila dhidi ya wayahudi kuwaangamiza na alikuwa amepiga puri yaani kura kwa ajili ya maanga mizi na uharibifu wao
 lakini wakati shauri hilo baya lilipoarifiwa kwa mfalme alitoa amri iliyoandikwa kwamba mipango mibaya ambayo hamani ameipanga dhidi ya wayahudi inapasa limrudie juu ya kichwa chake mwenyewe na kwamba yeye na wanawe wangeangikwa mahali pa kunyongea watu
 kwa hiyo siku hizi ziliitwa purimu kutokana na neno puri
kwa sababu ya kila kitu kilichoandikwa kwenye barua hii na kwa sababu ya yale waliyoyaona na yale yaliyowatokea wayahudi wakachukua na kuifanya desturi kwamba wao na wazao wao na wote ambao walijiunga nao wangefanya bila kuacha kushika siku hizi mbili kila mwaka kwa njia ilivyoelekezwa na kwa wakati wake
 siku hizi zinapasa zikumbukwe na kuomboleza
 amri ya esta ilithibitisha taratibu hizi kuhusu purimu nayo ikaandikwa katika kumbukumbu
ukuu wa mordekai mfalme ahasuero alitoza ushuru katika ufalme wake wote hadi kwenye miambao yake ya mbali
 matendo yake yote ya nguvu na uwezo pamoja na habari zote za utukufu wa mordekai ambavyo mfalme alikuwa amemkuza je hayakuandikwa katika kitabu cha kumbukumbu cha wafalme wa umedi na uajemi mordekai myahudi alikuwa wa pili kwa cheo kutoka mfalme ahasuero naye alikuwa esta bora kabisa miongoni mwa wayahudi alipandishwa katika heshima ya juu na ndugu zake wayahudi kwa sababu aliwatendea mema watu wake na alizungumza kwa ajili ya ustawi wa wayahudi wote
ayubu utangulizi kitabu cha ayubu kimepewa jina la aliye mhusika mkuu mtu mwenye haki mbel za mungu na aliyekuwa tajiri sana
ayubu maana yake yule anayemrudi mungu daima
hata baada ya kuondokewa na vitu vyote alivyokuwa navyo na kuteseka kwa majipu hatari ayubu bado alikir kwamba anampenda mungu
kitabu kinauliza sababu za kuteseka hasa kute seka kwa watu ambao wanampenda mungu nao ni wema
marafiki wa ayubu walisisitiza kwamba alikuwa anat eseka kwa sababu alikuwa am etenda dhambi na ya kwamba hiyo ilikukwa ni adhabu yake
ayubu alijitetea kwa kusisitiza kwamba hajafanya uovu ambao ungemstahilisha hiyo adhabu na ya kwamba yeye anamwamini mungu
ndipo mungu alipozungumza na kuonyesha uweza wake mkubwa
mwisho wa yote ayubu alikubali kwamba mungu ni mkuu na wa ajabu kwetu ki asi kwamba hatuwezi kumuelewa
wazo kuu kumtumaini mungu wakati wote na katika hali zote
majaribu mateso na mambo mabaya yanayompata mcha mungu si lazima yawe matokeo ya dhambi au mabaya aliyotenda
watu wana mitazamo tofauti nyakati za majaribu hasa wengi huona ni mapatiliz kwa ajili ya dhambi
wakati mwingine shetani huushambulia uadilifu wa mtu ili amkufuru mungu ila kwa kuwa mungu yu pamoja na wale wamchao huwaokoa na mabaya yote
shetani alimshtaki ayubu kwamba hamchi mungu bure bali ni kwa sababu yeye mungu alikuwa amemzunguka pande zote
mungu ametuwekea ugo pande zote
hivyo shetan hawezi kutushambulia bila mungu kujua bali wakati mwingine mungu hutoa ruhusa ili kumthibitishia adui juu ya uelekevu na uadilifu wa mtu
kwa hiyo kazi ya majaribu yale ambayo mungu anayaruhusu ni kututhibitisha katika im ani kuonyesha uweza na uaminifu wa mungu kudhihirisha kushindwa kwa shetani baraka zinazoandamana na ushindi baada ya majaribu
ayubu alisimama katika uaminifu na uadilifu wake mpaka mwisho bila kutishwa na yale yaliyompata yote wala maneno ya rafiki zake akashi nda na kubarikiwa maradufu
jambo muhimu ayubu ni kitabu cha kwanza chenye ushairi katika bi blia ya kiebrania
weng ine wanaamini kwamba hiki kilikuwa kitabu cha kwanza kabisa kuandikwa katika biblia
kitabu hiki kinatupatia mwanga jinsi shetani anavyofanya kazi
ezekieli na yakobo vinamtaja ayubu kama mtu wa historia
kitabu hiki kinatoa habari za mateso ya ayubu hoja zilizotolwa kati ya ayubuna rafiki zake kuhusu sababu za kuteseka kwake na utatuzi wa tatizo lenyewe
mwandishi haijulikani kwa dhahiri ni nani aliyeandika kitabu hiki huenda ikawa ni ayubu
wengine wamesema ni mose solomoni au elihu
mahali
nchi ya usi inawezekana ilikuwa kaskazini masharik mwa palestina karibu na jangwa katikati ya dameski na mto eufrati
wahusika wakuu
ayubu elifazi mtemani bildadi mshuhi sofa ri mnaamathi elihu wa kabila la buzi tarehe tarehe ya kuandikwa kwa kitabu hiki haijulikani kwa uhakika ila kianadhaniwa kuwa kitabu cha zamani sana huenda kuliko vingine vyote katika biblia
mgawanyo habari za awali
 mazungumzo ya ayubu na rafiki zake watatu
 mungu anahusikaje na mateso ya ayubu je watu waovu huwa wa nateseka mara zote je ayubu ana hatia ya kuwa na dhambi ya siri mazungumzo ya elihu mungu anazungumza mwisho ayubu sehemu ya kwanza habari za awali ayubu na jamaa yake katika nchi ya usi paliishi mtu ambaye jina lake aliitwa ayubu
mtu huyu alikuwa hana hatia naye alikuwa mkamilifu alimcha mungu na kuepuka ubaya
 alikuwa na wana saba na binti watatu naye alikuwa na kondoo ngamia jozi za maksai punda tena alikuwa na idadi kubwa ya watumishi
alikuwa mtu mkuu sana miongoni mwa watu wa mashariki
 wanawe walikuwa na desturi ya kufanya karamu katika nyumba zao kwa zamu nao wangewaalika ndugu zao watatu ili kula na kunywa pamoja nao
 wakati kipindi cha karamu kimemalizika ayubu angetuma waitwe na kuwafanyia utakaso
angetoa dhabihu ya sadaka ya kuteketezwa kwa ajili ya kila mmoja wao asubuhi na mapema ak ifikiri pengine wanangu wametenda dhambi na kumlaani mungu mioyoni mwao
hii ilikuwa ndiyo desturi ya kawaida ya ayubu
jaribu la kwanza la ayubu siku moja wana wa mungua walikwenda kujionyesha mbele za bwana
shetanib naye akaja pamoja nao
 bwana akamwambia shetani umetoka wapi shetani akamjibu bwana natoka kuzunguka pote duniani nikitembea huku na huko humo
ndipo bwana akamwambia shetani je umemwangalia huyo mtumishi wangu ayubu mtu ambaye hakuna mwingine duniani aliye kama yeye asiye na hatia ni mnyofu mwenye kumcha mungu na kuepukana na uovu
shetani akajibu je ayubu anamcha mungu bure je wewe hukumjengea boma pande zote yeye na wa nyumbani mwake pamoja na kila kitu alicho nacho kazi za mikono yake umezibariki na hivyo makundi yake ya kondoo na mbuzi pamoja na ya wanyama yameenea katika nchi nzima
 lakini nyoosha mkono wako na kupiga kila kitu alicho nacho naye kwa hakika atakulaani mbele za uso wako
 bwana akamwambia shetani vema sana kwa hiyo kila kitu alicho nacho kiko mikononi mwako lakini juu ya huyo mtu mwenyewe usimguse hata kwa kidole
ndipo shetani akatoka mbele za bwana
a wana wa mungu hapa ina maana malaika au viumbe vya mbinguni
b shetani hapa ina maana ya mshitaki
 siku moja watoto wa ayubu walipokuwa wakifanya karamu wakila na kunywa divai katika nyumba ya ndugu yao mkubwa akaja mjumbe kwa ayubu na kusema maksai walikuwa wakilima na punda walikuwa wakilisha karibu nao waseba wakawashambulia na kuwachukua mifugo
kisha wakawaua watumishi kwa upanga ni mimi peke yangu niliyepona kukuletea habari
 wakati alipokuwa bado ananena mjumbe mwingine akaja na kusema moto wa mungu ulishuka kutoka mbingun na kuteketeza kondoo na watumishi ni mimi peke yangu niliyepona kukuletea habari wakati alipokuwa bado ananena mjumbe mwingine akaja na kusema wakaldayo waliunda vikosi vitatu vya uvamizi na kuwaangukia ngamia wako na kuwachukua wakaondoka nao
wakawaua watumishi kwa upanga ni mimi peke yangu niliyepona kukuletea habari
 wakati alipokuwa bado ananena mjumbe mwingine akaja na kusema wana wako na binti zako walipokuwa wa kifanya karamu wakila na kunywa divai katika nyumba ya ndugu yao mkubwa ghafula upepo wenye nguvu ukavuma kutoka jangwani nao ukaipiga nyumba hiyo pembe zake nne
ikawaangukia hao watoto nao wamekufa ni mimi peke yangu niliyepona kukuletea habari ndipo ayubu akasimama akararua joho lake na kunyoa nywele zake
kisha akaanguka chini katika kuabudu na kusema nilitoka tumboni mwa mama yangu uchi nami nitaondoka uchi c bwana alinipa naye bwana ameviondoa jina la bwana litukuzwe
 katika mambo haya yote ayubu hakutenda dhambi wala kumlaumu mungu kwa kufanya ubaya
la pili la ayubu arib siku nyingine wana wa mungu walikuja kujionyesha mbele za bwana
shetani naye akaja pamoja nao kujionyesha mbele zake
 bwana akamwuliza shetani umetoka wapi shetani akamjibu bwana natoka kuzunguka pote duniani nikitembea huku na huko humo
c au nami nitarudi huko uchi
 ayubu bwana akamwambia shetani je umemwangalia huyo mtumishi wangu ayubu mtu ambaye hakuna mwingine duniani aliye kama yeye asiye na hatia mnyofu mwenye kumcha mungu na kuepukana na uovu
naye bado mpaka sasa anadumisha uadilifu wake ingawa ulinichochea dhidi yake ili nimwangamize pasipo sababu
shetani akajibu ngozi kwa ngozi mwanadamu atatoa vyote ali vyo navyo kwa ajili ya uhai wake
 lakini nyoosha mkono wako na kuipiga nyama yake na mifupa yake naye kwa hakika atakulaani mbele za uso wako
bwana akamwambia shetani vema sana kwa hiyo yeye yumo mikononi mwako lakini usiguse uhai wake
basi shetani akatoka mbele za bwana naye akampiga ayubu kwa majipu mabaya tangu nyayo za miguu yake hadi utosi wa kichwa
 ndipo ayubu akachukua kigae na kujikuna nacho huku akiketi kwenye majivu
mke wake akamwambia je bado unashikamana na uadilifu wako mlaani mungu nawe ukafe akamjibu unazungumza kama vile ambavyo mwanamke mpumbavua ye yote angelinena
je tupokee mema mikononi mwa mungu nasi tusipokee na udhia katika mambo haya yote ayubu hakutenda dhambi kwa kusema kwake
marafiki watatu wa ayubu basi marafiki watatu wa ayubu elifazi mtemani bildadi mshuhi na sofari mnaamathi waliposikia juu ya taabu yote iliyompata ayubu wakajipanga toka nyumbani kwao nao wakakutana pamoja kwa makubaliano kwenda kumtuliza katika taabu hiyo na kumfariji
 walipomwona kwa mba li ilikuwa vigumu kumtambua wakaanza kulia kwa sauti kubwa wakayararua majoho yao na kujirushia mavumbi juu ya vichwa vyao
 kisha wakaketi chini kwenye udongo pamoja na ayubu kwa siku saba mchana na usiku
hakuna ye yote aliyesema naye neno kwa sababu waliona jinsi maumivu yake yalivyokuwa makubwa
hotuba ya kwanza ya ayubu baada ya jambo hili ayubu akafumbua kinywa chake na kuilaani siku ya kuzaliwa kwake
a mwanamke mpumbavu hapa ina maana mwanamke aliyepungukiwa kimaadili
 akasema siku ya kuzaliwa kwangu na ipotelee mbali nao usiku ule iliposemekana mtoto wa kiume amezaliwa siku ile na iwe giza mungu juu na asiiangalie nayo nuru isiiangazie
 giza na kivuli kikuu kiikalie tena wingu na likae juu yake weusi na uifunike nuru yake
 usiku ule na ushikwe na giza kuu usihesabiwe katika siku za mwaka wala usihesabiwe katika siku za mwezi wo wote
 usiku ule na uwe tasa sauti ya furaha na isisikike ndani yake
 wale wazilaanio siku wailaani hiyo siku wale walio tayari kumwamsha lewiathania
 nyota zake za alfajiri na ziwe giza nao ungojee mwanga bila mafanikio wala usiuone muonzi wa kwanza wa mapambazuko kwa sababu huo usiku haukunifungia mlango wa tumbo la mama yangu ili kuyaficha macho yangu kutokana na taabu
 kwa nini sikuangamia wakati wa kuzaliwa kwa nini sikufa nilipokuwa ninatoka tumboni kwa nini pakawa na magoti ya kunipokea na matiti ili nipate kunyonyeshwa kwa maana sasa ningekuwa nimepumzika kwa amani ningekuwa nimelala na kupumzika pamoja na wafalme na washauri wa dunia waliojijengea kwa aji li yao mahali ambapo sasa ni magofu pamoja na watawala waliokuwa na dhahabu waliozijaza nyumba zao kwa fedha
 au kwanini sikufichwa ardhini kama mtoto aliyezaliwa mfu kama mtoto mchanga ambaye kamwe hakuuona mwanga huko waovu huacha kusumbua na huko waliochoka hupumzika
 wafungwa nao hufurahia utulivu wao hawasikii tena sauti ya kukemea ya kiongozi wa watumwa
a lewiathani mnyama mkubwa wa kutisha akaaye baharini anayetajwa kwenye mashairi
ayubu wadogo na wakubwa wamo humo na mtumwa ameachiwa huru kutoka kwa bwana wake
 mbona nuru inawaangazia wale walio taabuni na hao wenye uchungu kupewa uhai kwa nini wale wanaotamani kufa hilo haliji wale watafutao kufa zaidi ya kutafuta hazina iliyofichwa ambao hujawa na furaha na shangwe wafikapo kaburini kwa nini uhai hupewa mtu ambaye njia yake imefichika ambaye mungu amemzungushia boma kwa maana kulia kwangu kwa uchungu kwanijia badala ya chakula mlio wangu wa kusononeka unamwagika kama maji
 lile nililokuwa naliogopa limenijia lile nililokuwa ninalihofia limenipata
 sina amani wala utulivu sina pumziko bali taabu tu
sehemu ya pili mazungumzo ya ayubu na rafiki zake watatu elifazi anazungumza ayubu ametenda dhambi ndipo elifazi mt emani akajibu kama mtu akithubutu kuzungumza nawe kutakukasirisha lakini ni nani awezaye kujizuia asiseme fikiri jinsi ambavyo umewafundisha watu wengi jinsi ambavyo umeitia nguvu mikono iliyokuwa dhaifu
 maneno yako yamewategemeza wale waliojikwaa umeyatia nguvu magot yaliyokuwa dhaifu
 lakini sasa hii taabu imekujia wewe nawe unashuka moyo imekupiga wewe nawe unafadhaika
 je kumcha mungu kwako hakupaswi kuwa ndiyo matumaini yako na njia zako kutokuwa na lawama ndilo taraja lako fikiri sasa ni mtu yupi asiye na hatia ambaye aliwahi kuangamia ni wapi ambapo wanyofu waliwahi kuangamizwa kwa jinsi ambavyo mimi nimechunguza wale walimao ubaya na kupanda uovu huvuna yayo hayo
 kwa pumzi ya mungu huangamizwa kwa mshindo wa hasira zake huangamia
 simba anaweza kunguruma na kukoroma bado meno ya simba mkubwa huvunjika
 simba anaweza kuangamia kwa kukosa mawindo nao wanasimba wa simba jike hutawanyika
 neno lililetwa kwangu kwa siri masikio yangu yakasikia mnong ono wake
 katikati ya ndoto za kutia wasiwasi wakati wa usiku hapo usingizi mzito uwapatapo wanadamu hofu na kutetemeka kulinishika na kufanya mifupa yangu yote itetemeke
 kuna roho aliyopita mbele ya uso wangu nazo nywele za mwili wangu zikasimama
 yule roho akasimama lakini sikuweza kutambua kilikuwa kitu gani
umbo fulani lilisimama mbele ya macho yangu kukawa na ukimya kisha nikasikia sauti je binadamu aweza kuwa mwadilifu kuliko mungu je mtu aweza kuwa safi kuliko mwumba wake kama mungu hawaamini watumishi wake kama yeye huwalaumu malaika zake kwa kukosea ni mara ngapi zaidi wale waishio katika nyumba za udongo ambazo misingi yake ipo mavumbini ambao wamepondwa kama nondo kati ya maawio na machweo huvunjwa vipande vipande bila ye yote kutambua huangamia milele
 je kamba za hema yao hazikung olewa hivyo hufa bila hekima elifazi mtemani anaendelea ita kama unataka lakini ni nani atakayekujibu ni yupi kati ya hao watakatifu utakayemgeukia kuweka uchungu moyoni humwua mpumbavu nao wivu humchinja mjinga
 mimi mwenyewe nimemwona mpumbavu akitia mizizi lakini ghafula nyumba yake ikawa imelaaniwa
 watoto wake hawana salama ayubu hushindwa mahakamani bila mtetezi
 wenye njaa huyala mavuno yake wakiyatoa hata katikati ya miiba nao wenye kiu huitamani sana mali yake
 kwa maana taabu haioti kutoka kwenye udongo wala udhia hauchipui kutoka ardhini
 lakini mwanadamu huzaliwa ili kutaabika kwa hakika kama cheche ya moto irukayo kuelekea juu
 lakini ingekuwa ni mimi ningemlalamikia mungu ningeliweka shauri langu mbele zake
 yeye hutenda maajabu yasiyoweza kutambuliwa miujiza isiyoweza kuhesabika
 yeye huipa nchi mvua huyapeleka maji kunyesha mashamba
 huwainua juu wanyonge nao wale waombolezao huinuliwa wakawa a
 huipinga mipango ya wenye hila ili mikono yao isifikie ufanisi
 yeye huwanasa wenye hekima katika hila yao nayo mipango ya wadanganyifu huifagilia mbali
 giza huwapata wakati wa mchana wakati wa adhuhuri hupapasa kama vile usiku
 humwokoa mhitaji kutokana na upanga ulioko kinywani mwao huwaokoa kutokana na makucha ya wenye nguvu
 kwa hiyo maskini analo tarajio nao udhalimu hufumba kinywa chake
 heri mtu yule ambaye mungu humrudi kwa hiyo usidharau marudi yake mungu mwenye nguvua
 kwa kuwa hutia jeraha lakini pia huyafunga huumiza lakini mikono yake pia huponya
 kutoka katika majanga sita yeye atakuokoa naam hata katika saba hakuna dhara litakalokupata wewe
 wakati wa njaa atakukomboa wewe na kifo naye katika vita atakukomboa na pigo la upanga
 utalindwa kutokana na kuchapa kwa ulimi wala hutakuwa na sababu ya kuogopa maangamizi yatakapokujia
a mungu mwenye nguvu hapa ina maana ya shaddai kwa kiebrania
hii ni katika kitabu chote cha ayubu
 utayacheka maangamizo na njaa wala hutakuwa na sababu ya kuwaogopa wanyama wakali wa mwituni
 kwa kuwa utakuwa na agano na mawe ya mashamba nao wanyama wa mwitu watakuwa na amani nawe
 utajua ya kwamba hema lako li salama utahesabu mali zako wala hutakuta cho chote kilichopungua
 utajua ya kuwa watoto wako watakuwa wengi nao wazao wako wengi kama majani ya nchi
 utaingia kaburini ukiwa na umri wa uzee mtimilifu kama masuke ya ngano yakusanywapo kwa wakati wake
 tumelichunguza hili nalo ni kweli hivyo lisikie na uelewe kwamba ni lako wewe
hotuba ya pili ya ayubu ayubu anajibu malalamiko yangu ni ya haki kisha ayubu akajibu laiti uchungu wangu ungeweza kupimwa nayo taabu yangu yote ingewekwa kwenye mizani kwa kuwa hakika ingekuwa nzito kuliko mchanga wa bahari zote kwa hiyo si ajabu maneno yangu yamekuwa ya haraka
 mishale ya mungu mwenye nguvu iko ndani yangu roho yangu inakunywa sumu yake vitisho vya mungu vimejipanga dhidi yangu
 je punda mwitu hulia akiwa na majani au ng ombe dume hulia akiwa na chakula je chakula kisicho na ladha huliwa bila chumvi au upo utamu katika ute mweupe wa yai ninakataa kuvigusa vyakula vya aina hii hunichukiza
 laiti ningepata haja yangu kwamba mungu angenijalia hilo nililotarajia kwamba mungu angekuwa radhi kuniponda kuuachia mkono wake na kunikatilia mbali ndipo bado ningekuwa na hii faraja bado ningekuwa na furaha katika maumivu makali kwamba sikuwa nimeyakana maneno yake yeye aliye mtakatifu
 ayubu ninazo nguvu gani hata niendelee kutegemea matazamio yangu ya mbele ni nini hata niendelee kuwa mvumilivu je mimi nina nguvu za jiwe je mwili wangu ni shaba je ninao uwezo wo wote wa kujisaidia mimi mwenyewe sasa kwamba mafanikio yamefukuziwa mbali nami mtu anayekata tamaa angetazamia moyo wa kujitoa wa rafiki zake hata kama akiacha uchaji wa mungu mwenye nguvu
 lakini ndugu zangu sio wa kutegemewa ni kama vijito vya msimu ni kama vijito ambavyo hufurika wakati vimefunikwa barafu iyeyukayo ambavyo hujazwa na theluji inayoyeyuka lakini hukauka majira ya ukame na wakati wa hari hutoweka katika mikondo yake
 misafara hugeuka kutoka katika njia zake hukwea kwenda kwenye nchi ya ukiwa na kuangamia
 misafara ya tema inatafuta maji wafanyabiashara wa sheba wanaosafiri hutazama kwa matarajio
 wamedhikika kwa sababu walikuwa na matumaini walipofika huko wakahuzunika kwa kukosa walichotarajia
 sasa nanyi mmethibitika kwamba hamna msaada wo wote mnaona jambo la kutisha nanyi mnaogopa
 je nimewahi kusema toeni kitu kwa ajili yangu au mnilipie fidia kwa ajili yangu kutoka katika mali zenu au niokoeni mikononi mwa adui au nikomboeni kutoka kwenye makucha ya wasio na huruma nifundisheni nami nitanyamaza kimya nionyesheni nilikokosea
 tazama yalivyo ya kuumiza maneno ya kweli lakini mabishano yenu yanathibitisha nini je mna maana ya kuyakosoa ninayosema na kuyafanya maneno ya mtu anayekata tamaa kama upepo mngeweza hata kupiga kura kwa ajili ya yatima na kubadilishana rafiki yenu na mali
 lakini sasa iweni na huruma mkaniangalie mimi
je ningeweza kusema uongo mbele zenu tulizeni hasira msiwe wadhalimu angalieni tena kwa maana nimehatarisha uadilifu wangua
 je pana uovu wo wote midomoni mwangu je kinywa changu hakiwezi kupambanua hila ayubu mateso yangu hayana mwisho je mwanadamu hana kazi ngumu duniani siku zake si kama zile za mtu aliyeajiriwa kama mtumwa anavyovionea shauku vivuli vya jioni au mtu aliyeajiriwa anavyoungejea mshahara wake ndivyo nilivyogawiwa miezi ya ubatili nami nimeandikiwa masiku ya huzuni kuu
 wakati nilalapo ninawaza itachukua muda gani kabla sijaamka usiku huwa mrefu nami najigeuzageuza hadi mapambazuko
 mwili wangu umevikwa mabuu na uchafu ngozi yangu imetumbuka na kutunga usaha
ayubu anamlilia mungu siku zangu zinapita upesi kuliko pia ya mashine ya kufuma nazo zinafikia mwisho wake bila matumaini
 kumbuka ee mungu maisha yangu ni kama pumzi macho yangu kamwe hayataona tena raha
 lile jicho linaloniona sasa halitaniona tena litanitafuta wala sitakuwapo
 kama vile wingu liondokavyo na kutoweka vivyo hivyo yeye ashukaye kaburinia harudi tena
 kamwe harudi tena kwenye nyumba yake wala mahali pake hapatamjua tena
 kwa hiyo sitanyamaza nitanena kutokana na maumivu makuu ya roho yangu nitalalama kwa uchungu wa nafsi yangu
 je mimi ni bahari au mnyama mkubwa mno akaaye vilindini hata uniweke chini ya ulinzi ninapofikiri kwamba kitanda changu kitanifariji a au haki yangu bado inasimama
a kaburini hapa ina maana ya kuzimuni kiebrania sheol
 ayubu nacho kiti changu cha fahari kitapunguza malalamiko yangu ndipo uliponitisha kwa ndoto na kunitia hofu kwa maono hivyo ninachagua kujinyonga na kufa kuliko huu mwili wangu
 ninayachukia maisha yangu nisingetamani kuendelea kuishi usinisumbue siku zangu ni ubatili
 mwanadamu ni kitu gani hata umjali kiasi hiki kwamba unamtia sana maanani kwamba unamwangalia kila asubuhi na kumjaribu kila wakati je wewe huachi kamwe kuniangalia au kuacha kunisumbua hata mara moja ikiwa nimetenda dhambi nimekufanyia nini ewe mlinzi wa wanadamu kwa nini umeniweka niwe shabaha yako je nimekuwa mzigo kwako kwa nini husamehi makosa yangu na kuachilia dhambi zangu kwa kuwa hivi karibuni nitalala mavumbini nawe utanitafuta wala sitakuwapo
bildadi anasema ayubu yampasa atubu kisha bildadi mshuhi akajibu hata lini wewe utasema mambo kama haya maneno yako ni ya kujigamba nayo ni kama upepo mkuu
 je mungu hupotosha hukumu je mungu mwenye nguvu hupotosha kile kilicho haki watoto wako walipomtenda dhambi aliwapa adhabu ya dhambi yao
 lakini ukimtafuta mungu nawe ukamsihi mungu mwenye nguvu kama wewe ni safi na mnyofu hata sasa atainuka mwenyewe kwa niaba yako na kukurudisha katika mahali pako pa haki
 ingawa mianzo yako itaonekana ya asiyetaka makuu ndivyo mwisho wako utakavyokuwa wa mafanikio
 ukaulize vizazi vilivyotangulia na uone baba zao walijifunza nini kwa kuwa sisi tumezaliwa jana tu na hatujui lo lote nazo siku zetu duniani ni kama kivuli tu
 je hawatakufindisha na kukueleza je hawataleta maneno kutoka kwenye kufahamu kwao je mafunjo yaweza kumea mahali pasipo na matope matete yaweza kustawi bila maji wakati bado yanaendelea kukua kabla ya kukatwa hunyauka haraka kuliko majani mengine
 huu ndio mwisho wa watu wote wanaomsahau mungu vivyo hivyo mategemeo ya wasiomjali mungu huangamia
 lile analolitumainia huvunjika upesi lile analolitegemea ni utando wa buibui
 huutegemea utando wake lakini hausimami huung ang ania lakini haudumu
 yeye ni kama mti ulionyeshewa vizuri wakati wa jua ukieneza machipukizi yake bustanini huifunganisha mizizi yake kwenye lundo la na kutafuta nafasi katikati ya mawe
 unapong olewa kutoka mahali pake ndipo mahali pale huukana na kusema mimi kamwe sikukuona
 hakika uhai wake hunyauka na kutoka udongoni mimea mingine huota
 hakika mungu hamkatai mtu asiye na hatia wala kuitia nguvu mikono ya mtenda mabaya
 bado atakijaza kinywa chako na kicheko na midomo yako na kelele za shangwe
 adui zako watavikwa aibu nazo hema za waovu hazitakuwapo tena
hotuba ya tatu ya ayubu ayubu anajibu hakuna mpatanishi ayubu akajibu naam najua hili ni kweli
lakini mwanadamu awezaje kuwa mwadilifu mbele za mungu ingawa mtu alitaka kushindana naye asingaliweza kumji bu mungu hata mara moja miongoni mwa elfu moja
 hekima yake ni kubwa sana na ana uwezo mwingi mno
ni nani aliyeshindana naye akawa salama aiondoa milima bila yenyewe kujua na kuipindua kwa hasira yake
 aitikisa dunia kutoka mahali pake ayubu na kuzifanya nguzo zake zitetemeke
 husema na jua nalo likaacha kuangaza naye huizima mianga ya nyota
 yeye peke yake huzitandaza mbingu na kuyakanyaga mawimbi ya bahari
 yeye ndiye mwumba wa nyota za dubu na orioni kilimia na kundi la nyota za kusini
 hutenda maajabu yasiyopimika miujiza isiyoweza kuhesabiwa
 anapopita karibu nami siwezi kumwona apitapo mbele yangu simtambui
 anapochukua kwa ghafula ni nani awezaye kumzuia ni nani awezaye kumwambia unafanya nini mungu hataizuia hasira yake hata jeshi kubwa lenye nguvu la rahabu linajikunyata miguuni pake
 ni vipi basi mimi nitaweza kubishana naye nawezaje kupata maneno ya kuhojiana naye ingawa sikuwa na hatia sikuweza kumjibu ningeweza tu kumsihi mhukumu wangu anihurumie
 hata kama ningemwita kwenye shauri naye akakubali siamini kama angenisikiliza
 yeye angeniangamiza kwa dhoruba na kuongeza majeraha yangu pasipo na sababu
 asingeniacha nipumue bali angenifunika kabisa na huzuni kuu
 kama ni suala la nguvu yeye ni mwenye nguvu kama ni suala la haki ni nani awezaye kumwita mahakamani hata kama sikuwa na hatia kinywa changu kingenihukumu kama sikuwa na kosa kingenitangaza kuwa mwenye hatia
 ingawa mimi sina kosa haileti tofauti katika nafsi yangu nauchukia uhai wangu
 hayo yote ni sawa ndiyo sababu nasema yeye huwaangamiza wasio na makosa pamoja na waovu
 wakati pigo liletapo kifo cha ghafula yeye hudhihaki kule kukata tamaa kwa yule asiye na kosa
 wakati nchi inapoangukia mikononi mwa waovu yeye huwafunga macho mahakimu wake
kama si yeye basi ni nani siku zangu zapita mbio kuliko mkimbiaji zinapita upesi bila kuona furaha hata kidogo tu
 zinapita upesi kama mashua ya mafunjo mfano wa tai ayashukiaye mawindo kwa ghafula
 kama nikisema nitayasahau malalamiko yangu nitabadili sura ya uso wangu na kutabasamu bado ninahofia mateso yangu yote kwa kuwa ninajua hutanihesabu kuwa sina hatia
 kwa kuwa nimeonekana mwenye hatia kwa nini basi nitaabishwe bure hata kama ningejiosha kwa sabunia na kutakasa mikono yangu kwa magadi wewe ungenitupa kwenye shimo la utelezi ili kwamba hata nguo zangu zingenichukia sana
 yeye si mwanadamu kama mimi ili niweze kumjibu ili kwamba tuweze kushindana naye mahakamani
 laiti angalikuwapo mtu wa kutupatanisha kati yetu aweke mkono wake juu yetu sote wawili mtu angeliiondoa fimbo ya mungu juu yangu ili utisho wake usiendelee kunitia hofu
 ndipo ningenena naye bila kumwogopa lakini kama ilivyo kwangu sasa sitaweza
ayubu nayachukia maisha yangu nayachukia haya maisha yangu kwa hiyo nitatoa malalamiko yangu kwa wazi bila kujizuia nami nitanena kutokana na uchungu wa moyo wangu
 nitamwambia mungu usinihukumu bali niambie una mashtaka gani dhidi yangu
 je inakupendeza wewe kunionea kuikataa kwa dharau kazi ya mikono yako huku wewe ukifurahia mipango ya waovu je wewe una macho ya kimwili je wewe huona kama mwanadamu aonavyo je siku zako ni kama zile za mwanadamu a au theluji
 ayubu au miaka yako ni kama ile ya mtu ili kwamba utafute makosa yangu na kuichunguza dhambi yangu ingawa wajua kuwa mimi sina hatia na hakuna awezaye kunitoa mkononi mwako mikono yako ndiyo iliyoniumba na kunifanya
je sasa utageuka na kuniangamiza kumbuka kuwa ulinifinyanga kama udongo wa mfinyanzi
je sasa utanifanya kuwa mavumbi tena je wewe hukunimimina mimi kama maziwa na kunigandisha kama jibini ukanivika ngozi na nyama na kuniunga pamoja kwa mifupa na mishipa umenipa uhai na kunitendea wema katika uangalizi wako umeilinda roho yangu
 lakini hili ndilo ulilolificha moyoni mwako nami ninajua kuwa hili lilikuwa katika nia yako kama nilifanya dhambi ungekuwa umeniona wala usingeacha kosa langu lipite bila kuadhibiwa
 kama nina hatia ole wangu hata kama ningekuwa sina hatia siwezi kukiinua kichwa changu kwa kuwa nimejawa na aibu na kuzama katika mateso yangu
 kama nikiinua kichwa changu juu unaninyatia kama simba na kuonyesha tena uwezo wa kutisha dhidi yangu
 wewe waleta mashahidi wapya dhidi yangu na kuzidisha hasira yako juu yangu nazo nguvu zako zinanijia wimbi moja baada ya jingine
 kwa nini basi ulinitoa tumboni ninatamani ningekufa kabla jicho lo lote halijaniona
 laiti nisingekuwako kamwe au ningekuwa nimechukuliwa moja kwa kutoka tumboni kwenda kaburini je siku zangu chache si zimekaribia kwisha niachie ili niweze kupata muda mfupi wa kufurahi kabla sijaenda mahali ambapo hakuna kurudi tena katika nchi ya giza na uvuli wa mauti nchi ya giza kuu sana yenye uvuli wa giza na machafuko mahali ambapo hata nuru ni giza
sofari anasema hatia ya ayubu inastahili adhab ndipo sofari mnaamathi akajibu je maneno haya yote yapite bila kujibiwa je huyu mnenaji athibitishwe kuwa na haki je maneno yako ya upuuzi yawafanye watu wanyamaze kimya je mtu asikukemee unapofanya dhihaka unamwambia mungu imani yangu ni kamili nami ni safi mbele zako
 ah laiti kwamba mungu angesema kwamba angefungua midomo yake dhidi yako naye akufunulie siri za hekima kwa kuwa hekima ya kweli ina pande mbili
ujue hili mungu amesahau hata baadhi ya dhambi zako
 je waweza kujua siri za mungu je waweza kuyachunguza mambo yote kumhusu mungu mwenye nguvu ni juu mno kuliko mbingu waweza kufanya nini kina chake ni kirefu kuliko kuzimu wewe waweza kujua nini vipimo vyake ni virefu kuliko dunia navyo ni vipana kuliko bahari
 kama akija na kukufunga gerezani na kuitisha mahakama ni nani awezaye kumpinga hakika anawatambua watu wadanganyifu naye aonapo uovu je haangalii lakini mtu asiye na akili aweza kuwa mwenye hekima wakati mtoto wa punda mwitu atakapozaliwa mwanadamu
 hata sasa ukiutoa moyo wako kwake na kumwinulia mikono yako ukiiondolea mbali ile dhambi iliyo mkononi mwako wala usiuruhusu uovu ukae hemani mwako ndipo utainua uso wako bila aibu utasimama imara bila hofu
 hakika utaisahau taabu yako utayakumbuka tu kama maji yaliyokwisha pita
 ayubu maisha yako yatang aa kuliko adhuhuri nalo giza litakuwa kama alfajiri
 utakuwa salama kwa kuwa lipo tumaini utatazama kando yako na kupumzika kwa a
 utalala wala hakuna atakayekuogofya naam wengi watajipendekeza kwako ili kupata fadhili
 bali macho ya waovu hayataona wokovu utawaepuka tarajio lao litakuwa ni kufa
hotuba ya nne ya ayubu ayubu ndipo ayubu akajibu anajibu mimi ni mtu wa kuchekwa bila shaka ninyi ndio watu nayo hekima itakoma mtakapokufa lakini mimi ninao ufahamu kama ninyi mimi si duni kwenu
ni nani asiyejua mambo haya yote nimekuwa mtu wa kuchekwa na rafiki zangu ingawa nilimwita mungu naye akanijibu mimi ni mtu wa kuchekwa tu ingawa ni mwadilifu na nisiye na hatia
 wanadamu wakiwa katika utulivu huwa na dharau kwa wale wenye msiba kana kwamba ndiyo haki yao wale ambao miguu yao inateleza
 hema za wanyang anyi hazisumbuliwi wale wanaomghadhibisha mungu wako salama wale wamchukuao mungu wao mikononi mwao
 lakini ulizeni wanyama nao watawafundisha au ndege wa angani nao watawaambia au zungumzeni na dunia nayo itawafundisha au acheni samaki wa baharini wawape taarifa
 ni nani miongoni mwa hawa wote asiyejua kwamba mkono wa bwana ndio uliofanya hili mkononi mwake uko uhai wa kila kiumbe na pumzi ya wanadamu wote
 je sikio haliyajaribu maneno kama vile ulimi uonjavyo chakula je hekima haipatikani katikati ya wazee je maisha marefu hayaleti ufahamu hekima na nguvu ni vya mungu shauri na ufahamu ni vyake yeye
 kile anachokibomoa hakiwezi kujengeka tena mtu aliyefungiwa naye hawezi kufunguliwa
 akizuia maji huwa pana ukame akiyaachia maji huharibu nchi
 kwake kuna nguvu na ushindi adanganywaye na adanganyaye wote wawili ni wake
 yeye huwaondoa washauri wakiwa wametekwa nyara naye huwapumbavusha wanaotoa maamuzi
 huondoa pingu zilizofungwa na wafalme na kuwafunga mishipi ya kiunoni
 huwaondoa makuhani wakiwa wametekwa nyara na kuwaangusha waliojiimarisha muda mrefu
 hunyamazisha midomo ya washauri wanaoaminika na kuondoa busara ya wazee
 huwamwagia dharau wale wanaoheshimika na kuwavua silaha wenye nguvu
 hufunua mambo ya ndani ya gizani na kuyaleta yale yaliyositirika nuruni
 huyafanya mataifa yatukuke na kuyaangamiza hufanya mataifa kuwa makubwa naye huyatawanya
 huwaondolea viongozi wa nchi akili zao huwapeleka watangetang nyikani pasipo na njia
 hupapasa gizani pasipokuwa na mwanga huwafanya wapepesuke kama walevi
macho yangu yameona hili lote masikio yangu yamesikia na kulielewa
 hayo mnayoyajua mimi pia ninayajua mimi si mtu duni kuliko ninyi
 lakini ninayo shauku ya kuzungumza na mungu mwenye nguvu na kuhojiana shaur langu na mungu
 ninyi hata hivyo hunipakaza uongo ninyi ni matabibu wasiofaa kitu ninyi nyote laiti wote mngenyamaza kimya kwa kuwa kwenu hilo lingekuwa hekima
 sikieni sasa hoja yangu mkasikilize kusihi kwangu
 je mtazungumza kwa uovu kwa niaba ya mungu je mtazungumza kwa udanganyifu kwa niaba yake mtamwonyesha upendeleo mtamtetea mungu kwenye mashtaka yake ayubu je ingekuwa vema mungu akiwahoji ninyi je mngeweza kumdanganya kama ambavyo mngeweza kuwadanganya wanadamu hakika atawakemea kama mkiwapendelea watu kwa siri
 je huo ukuu wake haungewatisha ninyi je hofu yake isingewaangukia ninyi maneno yenu ni mithali za majivu utetezi wenu ni ngome za udongo wa mfinyanzi
 nyamazeni kimya nipate kusema kisha na yanipate yatakayonipata
 kwa nini nijiweke mwenyewe kwenye hatari na kuyaweka maisha yangu mikononi mwangu ingawa ataniua bado nitamtumaini hakika nitazitetea njia zangu mbele zake
 naam hili litanigeukia kuwa wokovu wangu kwa maana hakuna mtu asiyemcha mungu atakayethubutu kuja mbele yake sikilizeni maneno yangu kwa makini nayo masikio yenu yaingize kile nisemacho
 sasa kwamba nimekwisha kutayarisha mambo yangu ninajua mimi nitahesabiwa kuwa na haki
 je kuna ye yote anayeweza kuleta mashtaka dhidi yangu kama ndivyo nitanyamaza kimya na kufa
 ee mungu unijalie tu mimi haya mambo mawili nami sitajificha uso wako ondoa mkono wako uwe mbali nami nawe uache kuniogofya kwa hofu zako kuu
 niite kwenye shauri nami nitajibu au niache niseme nawe upate kujibu
 ni makosa na dhambi ngapi nilizotenda nionyeshe makosa yangu na dhambi zangu
 kwa nini kuuficha uso wako na kunihesabu mimi kuwa adui yako je utaliadhibu jani lipeperushwalo na upepo je utayasaka makapi makavu kwa kuwa unaandika mambo machungu dhidi yangu na kunifanya nizirithi dhambi za ujana wangu
 umeifunga miguu yangu kwenye pingu na kuzichunga kwa makini njia zangu zote kwa kutia alama kwenye nyayo za miguu yangu
 hivyo mwanadamu huangamia kama kitu kilichooza mfano wa vazi lililoliwa na nondo
mwanadamu aliyezaliwa na mwanamke siku zake ni chache nazo zimejaa taabu
 huchanua kama ua kisha hunyauka huwa kama kivuli kipitacho upesi wala hadumu
 je unamwekea jicho lako mtu kama huyo je utamleta mbele yako katika hukumu ni nani awezaye kutoa kitu safi kutoka katika kitu najisi hakuna awezaye siku za mwanadamu zimewekewa mpaka umekwisha kutangaza idadi ya miezi yake na kuweka mpaka ambao hawezi kuuvuka
 hivyo angalia mbali umwache hadi awe amekamilisha muda wake kama mtu aliyeajiriwa
 kwa vyo vyote yapo matumaini kwa mti kama ukikatwa utachipuka tena nayo machipukizi yake mapya hayatakoma
 mizizi yake yaweza kuchakaa ardhini na kisiki chake kufa udongoni lakini kwa kupata dalili ya maji utachipua na kutoa machipukizi kama mche
 lakini mwanadamu hufa na huo ndio mwisho wake hutoa pumzi ya mwisho naye hayuko tena kama vile maji yatowekavyo katika bahari au mkondo wa mto ukaushwavyo na kuwa mkavu ndivyo mwanadamu alalavyo nchini asiamke hadi mbingu zitakapokuwa hazipo tena wanadamu hawataamka au kuamshwa kutoka kwenye usingizi wao
 laiti kama ungenificha kaburinia na kunisitiri hadi hasira yako ipite laiti ungeniwekea wakati na kisha ukanikumbuka je kama mtu akifa aweza kuishi tena siku zote za kazi zangu ngumu nitangojea kufanywa upya kwangu
 utaniita nami nitakuitika utakionea shauku kiumbe ambacho mikono yako ilikiumba
 hakika ndipo utakapozihesabu hatua zangu lakini hutazifuatia dhambi zangu
a kaburini hapa ina maana ya kuzimuni kiebrania sheol
 ayubu makosa yangu yatafungiwa kwa lakiri kwenye mfuko nawe utazifunika dhambi zangu
 lakini kama mlima umomonyokavyo na kufikichika na kama vile mwamba uondolewavyo mahali pake kama maji yamalizavyo mawe na maji ya ghafula yachukuavyo udongo ndivyo unavyoharibu tegemeo la mwanadamu
 humshinda mara moja kwa daima naye hutoweka waibadilisha sura yake na kumwondoa
 kama wanawe wakipewa heshima yeye hafahamu kama wakidharauliwa yeye haoni
 yeye hasikii kingine isipokuwa maumivu ya mwili wake mwenyewe naye huomboleza kwa ajili yake mwenyewe
elifazi anaongea ayubu anadhoofisha imani kisha elifazi mt emani akajibu je mtu mwenye hekima hujibu kwa mawazo matupu au kujaza tumbo lake kwa upepo wenye joto wa mashariki je aweza kubishana juu ya maneno yasiyofaa kwa hotuba zisizo na maana lakini hata unadhoofisha uchaji wa mungu na kuzuia ibada mbele za mungu
 dhambi zako zinasukuma kinywa chako nawe umechagua ulimi wa hila
 kinywa chako mwenyewe kinakuhukumu wala si changu midomo yako mwenyewe inashuhudia dhidi yako
 je wewe ni mtu wa kwanza kuzaliwa ulizaliwa kabla ya vilima je wewe husikiliza mashauri ya siri ya mungu je wewe unaizuia hekima iwe yako mwenyewe wewe unajua kitu gani tusichokijua sisi unafahamu kitu gani tusichokifahamu sisi wale wenye mvi na wazee wako upande wetu watu ambao hata ni wazee kuliko baba yako
 je faraja za mungu hazikutoshi au maneno yaliyosemwa kwako kwa upole si kitu kwa nini moyo wako unakudanganya na kwa nini macho yako yanang aa ili kwamba upate kutoa hasira yako dhidi ya mungu na kumimina maneno ya namna hiyo kutoka kinywani mwako mwanadamu ni kitu gani hata aweze kuwa safi au yeye aliyezaliwa na mwanamke hata aweze kuwa mwadilifu kama mungu hawaamini katika watakatifu kama hata mbingu zenyewe si safi machoni pake sembuse mwanadamu ambaye ni mwovu na mpotovu ambaye hunywa uovu kama anywavyo maji nisikilize mimi nami nitakueleza acha nikuambie yale niliyoyaona ambayo watu wenye hekima wameyanena bila kuficha lo lote walilopokea toka kwa baba zao wakati ambao wao peke yao ndio walipewa nchi hakuna mgeni aliyepita miongoni mwao
 mtu mwovu siku zake zote hupata mateso miaka yote aliyowekewa mkorofi
 sauti za kutisha hujaa masikioni mwake katika kufanikiwa kwake wanyang anyi humshambulia
 hukata tamaa kuokoka gizani amewekwa kwa ajili ya upanga
 hutangatanga akitafuta chakula anajua kwamba siku ya giza iko karibu
 taabu na maumivu makuu vinamtia hofu humshinda kama mfalme aliye tayari kwa vita kwa sababu amemkunjia mungu ngumi yake na kujigamba dhidi ya mungu mwenye nguvu kwa kiburi akishambulia dhidi ya mungu akiwa na ngao nene iliyo imara
 ingawa uso wake umefunikwa na mafuta kwa unene na kiuno chake kimevimba kwa kunenepa wataishi katika miji ya magofu na katika nyumba ambazo haziishi ayubu mwanadamu ye yote nyumba zinazokuwa vifusi
 hatatajirika tena nao utajiri wake hautadumu wala mali zake hazitakuwa nyingi juu ya nchi
 hatatoka gizani mwali wa moto utanyausha machipukizi yake nayo pumzi ya kinywa cha mungu itamwondolea mbali
 asijidanganye mwenyewe kutumainia ubatili kwa kuwa hatapata malipo yo yote
 atakuwa amelipwa kikamilifu kabla ya wakati wake nayo matawi yake hayatastawi
 atafanana na mzabibu uliopukutishwa matunda yake kabla hayajaiva kama mzeituni unaodondosha maua yake
 kwa kuwa jamii ya wasiomcha mungu watakuwa tasa nao moto utateketeza hema za wale wanaopenda rushwa
 hutunga mimba ya madhara na kuzaa uovu matumbo yao huumba udanganyifu
hotuba ya tano ya ayubu ayubu anathibitisha tena hali yake ya kutokuwa na hatia
kisha ayubu akajibu nimepata kusikia mambo mengi kama haya nanyi nyote ni wafariji wenye kutaabisha je maneno yenu mengi yasiyo na maana hayana mwisho mna nini hata mwendelee kushindana kwa maneno mimi pia ningeweza kuzungumza kama ninyi kama mngekuwa katika hali yangu ningeweza kusema maneno mazuri juu yenu na kuwatikisia ninyi kichwa changu
 lakini kinywa changu kingewatia moyo faraja kutoka midomoni mwangu ingewaletea nafuu
 lakini kama nikisema maumivu yangu bado hayatulizwi nami kama nikijizuia wala hayaondoki
 ee mungu hakika umenichakaza umewaangamiza kabisa watu wa nyumbani mwangu wote
 umenikunjakunja nalo limekuwa ushahidi nako kukonda kwangu kumeongezeka sana na kushuhudia juu yangu
 mungu amenishambulia na kunirarua katika hasira yake na kunisagia meno yake adui yangu hunikazia macho yake makali
 watu wamenifumbulia vinywa vyao kunidhihaki hunipiga shavuni mwangu na kunidharau nao huungana pamoja dhidi yangu
 mungu amenigeuzia kwa watu wabaya na kunitupa katika makucha ya waovu
 mambo yote yalikuwa mazuri lakini alinivunjavunja amenikamata shingo na kuniponda
amenifanya mimi kuwa shabaha yake wapiga upinde wake wananizunguka
bila huruma huchoma figo zangu na kuimwaga nyongo yangu juu ya nchi
 huniponda tena na tena hunishambulia kama shujaa wa vita
 nimejishonea nguo ya gunia juu ya mwili wangu nami nimekizika kipaji cha uso wangu kwenye vumbi
 uso wangu umekuwa mwekundu kwa kulia macho yangu yamepigwa na giza kuu lakini mikono yangu haijafanya jeuri na maombi yangu ni safi
 ee nchi usiifunike damu yangu nacho kilio changu kisinyamazishwe kamwe
 hata sasa shahidi yangu yuko mbinguni wakili wangu yuko juu
 mwombezi wangu ni rafiki yangu macho yangu yamwagapo machozi kwa mungu kwa niaba ya mtu anamsihi mungu kama mtu anavyosihi kwa ajili ya rafiki yake
 ni miaka michache tu itapita kabla sijaenda safari ambayo sitarudi
ayubu anaomba msaada moyo wangu umevunjika siku zangu zimefupishwa kaburi linaningojea
 hakika wenye mizaha wamenizunguka macho yangu yamebaki kutazama uadui wao
 ee mungu nipe dham ana unayodai
 ayubu ni nani mwingine atakayeweka dhamana kwa ajili yangu umezifunga akili zao zi sipate ufahamu kwa hiyo hutawaacha wapate ushindi
 kama mtu akiwashutumu rafiki zake ili apate ujira macho ya watoto wake yatashindwa kuona
 mungu amenifanya kitu cha dhihaka kwa kila mtu ambaye watu humtemea mate usoni
 macho yangu yamefifia kwa ajili ya majonzi umbile langu lote ni kama kivuli
 watu wanyofu wanatishwa na hili watu wasio na hatia wanasimama dhidi ya wasiomcha mungu
 hata hivyo waadilifu watazishika njia zao nao wale wenye mikono safi wataendelea kupata nguvu
 lakini ninyi njoni ninyi nyote jaribuni tena sitampata mtu mwenye hekima miongoni mwenu
 siku zangu zimepita mipango yangu imevunjika vivyo hivyo shauku za moyo wangu
 watu hawa hufanya usiku kuwa mchana kwenye giza husema mwanga karibu
 kama nyumba pekee ninayoitarajia ni kaburia kama nikikitandika kitanda changu gizani kama nikiuambia uharibifu wewe baba yangu
na kuliambia buu wewe mama yangu au dada yangu liko wapi basi tarajio langu ni nani awezaye kuona tarajio langu je litashuka chini hadi kwenye milango ya mautib je tutashuka pamoja mavumbini bildadi anasema mungu huwaadhibu waovu bildadi mshuhi akajibu je ni lini utafika mwisho wa maneno haya uwe mwenye busara nasi ndipo tutakapoweza kuongea
 kwa nini sisi tunafikiriwa kama wanyama na kutuona wajinga machoni pako wewe unayejirarua mwenyewe vipande vipande katika hasira yako je dunia iachwe kwa ajili yako wewe a kaburi hapa ina maana ya kuzimu kiebrania sheol
b mauti hapa ina maana ya kuzimu
au ni lazima miamba iondolewe mahali pake taa ya mwovu imezimwa nao mwali wa moto wake umezimika
 mwanga hemani mwake umekuwa giza taa iliyokaribu naye imezimika
 nguvu za hatua zake zimedhoofishwa shauri lake mwenyewe litamwangusha
 miguu yake imemsukumia kwenye wavu naye anatangatanga kwenye matundu ya u
 tanzi litamkamata kwenye kisigino mtego utamshikilia kwa nguvu
 kitanzi kimefichwa ardhini kwa ajili yake mtego uko kwenye njia yake
 vitisho vimemtia hofu kila upande na adui zake humwandama kila hatua
 janga linamwonea shauku maafa yako tayari kwa ajili yake aangukapo
 nayo yatakula sehemu ya ngozi yake mzaliwa wa kwanza wa mauti atakula maungo yake
 atang olewa kutoka katika salama ya hema lake na kupelekwa kwa mfalme wa vitisho
 moto utakaa katika hema lake moto wa kiberiti utamwagwa juu ya makao yake
 mizizi yake chini itakauka na matawi yake juu yatanyauka
 kumbukumbu lake litatoweka katika dunia wala hatakuwa na jina katika nchi
 ameondolewa nuruni na kusukumiwa gizani naye amefukuzwa mbali atoke duniani
 hana mtoto wala mzao miongoni mwa watu wake wala aliyenusurika mahali alipoishi
 watu wa magharibi watashangaa yaliyompata watu wa mashariki watapatwa na hofu
 hakika ndivyo yalivyo makao ya mtu mwovu ndivyo palivyo mahali pake mtu asiyemjua mungu
hotuba ya sita ya ayubu ayubu anajibu najua mkombozi wangu yu hai ndipo ayubu akajibu je mtaendelea kunitesa mpaka lini na kuniponda kwa maneno yenu mara ya kumi hizi mmenishutumu bila aibu mnanishambulia
 ayubu kama ni kweli nimepotoka kosa langu ninabaki kuhusika nalo mwenyewe
 kama kweli mngejitukuza wenyewe juu yangu na kwa kutumia unyonge wangu dhidi yangu basi jueni kuwa mungu amenitendea yaliyo mabaya naye amekokota wavu wake kunizunguka
 ingawa ninalia nimetendewa mabaya sipati jibu ingawa ninaomba msaada hakuna haki
 yeye ameizuia njia yangu hivyo siwezi kupita ameyafunika mapito yangu na giza
 amenivua heshima yangu na kuniondolea taji kichwani pangu
 amenibomoa kila upande hadi nimeisha ameling oa tegemeo langu kama mti
 hasira yake imewaka juu yangu amenihesabu kuwa miongoni mwa adui zake
 majeshi yake yananisogelea kwa nguvu yamenizingira yamepiga kambi kulizunguka hema langu
 amewatenga ndugu zangu mbali nami wale wanijuao wamefarikishwa nami kabisa
 watu wa jamaa yangu wamekwenda mbali rafiki zangu wamenisahau
 wageni wangu na watumishi wangu wa kike wananiona kama mgeni wananitazama kama mgeni
 ninamwita mtumishi wangu wala haitiki ingawa ninamwomba kwa kinywa changu mwenyewe
 pumzi ya kinywa changu ni kinyaa kwa mke wangu nimekuwa kitu cha kuchukiza mno kwa ndugu zangu mwenyewe
 hata watoto wadogo hunidhihaki ninapojitokeza hunifanyia mzaha
 rafiki zangu wa moyoni wote wananichukia kabisa wale niwapendao wamekuwa kinyume nami
 mimi nimebaki mifupa na ngozi tu nimeponea karibu na kufa
 ni hurumieni rafiki zangu iweni na huruma kwa kuwa mkono wa mungu umenipiga
 kwa nini mnanifuatia kama mungu afanyavyo hamtosheki kamwe na mwili wangu laiti maneno yangu yangewekwa kwenye kumbukumbu laiti kwamba yangeandikwa kwenye kitabu kwamba yangechorwa kwenye risasi kwa kifaa cha chuma au kuyachonga juu ya mwamba milele ninajua kwamba mkombozia wangu yu hai naye kwamba mwishoni atasimama juu ya nchi
 nami baada ya ngozi yangu kuharibiwa bado nikiwa na mwili huu nitamwona mungu mimi nitamwona kwa macho yangu mwenyewe mimi wala si mwingine
tazama jinsi moyo wangu unavyomtamani sana kama mkisema tutamwindaje maadam mzizi wa tatizo uko ndani yake ninyi wenyewe uogopeni upanga kwa kuwa ghadhabu italeta adhabu kwa upanga nanyi ndipo mtakapojua kwamba kuna hukumu
sofari anasema uovu hupokea malipo ya haki ndipo sofari mnaamathi akajibu na kusema mawazo yanayonisumbua yananisukuma kujibu kwa sababu nimehangaika sana
 ninasikia makaripio ambayo yananivunjia heshima nao ufahamu wangu unanisukuma kujibu
 hakika unajua jinsi ilivyokuwa tangu zamani tangu zamani mwanadamu alipowekwa duniani furaha na macheko ya mtu mwovu ni ya muda mfupi furaha ya wasiomcha mungu hudumu kwa kitambo tu
 ingawa kujikweza kwake hufikia mbinguni na kichwa chake hugusa mawingu ataangamia milele kama mavi yake mwenyewe wale waliomwona watauliza yuko wapi kama ndoto hutoweka wala hapatikani tena a mkombozi au mtetezi
 ayubu amefukuziwa mbali kama maono ya usiku
 jicho lililomwona ha litamwona tena mahali pake apatamwona tena
 watoto wake watalipa yote baba yao aliyowadhulumu maskini nayo mikono yake itarudisha mali yote aliyonyang anya watu
 nguvu za ujana zilizoijaza mifupa yake zitalala naye mavumbini
 ingawa uovu ni mtamu kinywani mwake naye huuficha chini ya ulimi wake ingawa hawezi kukubali kuuachia uende lakini huuweka kinywani mwake hata hivyo chakula chake kitakuwa kichungu tumboni mwake nacho kitakuwa sumu kali ya nyoka ndani yake
 atatema mali alizozimeza mungu atalifanya tumbo lake kuzitapika
 atanyonya sumu za majoka meno yenye sumu ya fira yatamwua
 hatafurahia vijito mito inayotiririsha asali na siagi
 vile alivyovitaabikia at avirudisha bila kuvila hatafurahia faida itokanayo na biashara yake
 kwa kuwa aliwaonea maskini na kuwaacha pasipo kitu amenyang anya kwa nguvu nyumba asizozijenga
 hakika hatakuwa na raha katika kutamani kwake sana hawezi kujiokoa mwenyewe kwa hazina zake
 hakuna cho chote kitakachosalia kwa ajili yake ili ale kufanikiwa kwake hakutadumu
 katikati ya wingi wa ustawi wake dhiki itampata taabu itamjia kwa nguvu zote
 wakati atakapokuwa amelijaza tumbo lake mungu ataionyesha ghadhabu kali dhidi yake na kumnyeshea mapigo yake
 ijapokuwa aikimbia silaha ya chuma mshale wa shaba utamchoma
 atauchomoa katika mgongo wake ncha ing aayo kutoka katika ini lake
vitisho vitakuja juu yake giza nene linavizia hazina zake
moto usiopepewa na mtu utamteketeza na kuangamiza yaliyosalia nyumbani mwake
 mbingu zitaweka wazi hatia yake nayo nchi itainuka kinyume chake
 mafuriko yataichukua nyumba yake mali za nyumbani mwake zitachukuliwa na maji yaendayo kasi katika siku ya ghadhabu ya mungu
 hili ndilo fungu mungu alilowagawia waovu urithi uliowekwa kwa ajili yao na mungu
hotuba ya saba ya ayubu ayubu akajibu waovu mara nyingi huenda bila kuadhibiwa ndipo ayubu akajibu yasikilizeni maneno yangu kwa makini hii na iwe faraja mnayonipa mimi
 nivumilieni ninapozungumza nami nikishazungumza endeleeni kunidhihaki
 je kwani malalamiko yangu yanaelekezwa kwa mwanadamu kwa nini nisikose subira niangalieni mkastaajabu mkaweke mkono juu ya vinywa vyenu
 ninapowaza juu ya hili ninaogopa nao mwili wangu unatetemeka
 kwa nini waovu wanaendelea kuishi wakifikia umri wa uzee na kuendelea kuongezeka kuwa na nguvu huwaona watoto wao wakithibitika wakiwa wamewazunguka wazao wao mbele za macho yao
 nyumba zao zi salama wala hakuna hofu fimbo ya mungu haiko juu yao
 madume yao ya ng ombe huzalisha bila kushindwa kamwe ng ombe wao huzaa wala hawaharibu mimba
 huwatoa watoto wao nje kama kundi la kondoo na mbuzi wadogo wao huchezacheza
 huimba nyimbo kwa matari na kwa kinubi nao huifurahia sauti ya filimbi
 huitumia miaka yao katika mafanikio nao hushuka kaburinia kwa amani
 lakini humwambia mungu tuache sisi hatuna hamu ya kufahamu njia zako
 mungu mwenye nguvu ni nani hata tumtumikie a kaburini hapa ina maana kuzimu kiebrania sheol
 ayubu tutapata faida gani kumwomba lakini kufanikiwa kwao hakupo mikononi mwao wenyewe hivyo najitenga mbali na shauri la waovu
 lakini ni mara ngapi taa ya waovu huzimwa ni mara ngapi maafa huwajia yale yawapatayo ambayo mungu huwapangia katika hasira yake ni mara ngapi huwa kama majani makavu mbele ya upepo kama makapi yachukuliwayo na dhoruba imesemekana mungu huiweka akiba adhabu ya mtu kwa ajili ya wanawe
mungu na amlipe mtu mwenyewe ili apate kulijua macho yake mwenyewe na yaone maangamizi yake yeye na ainywe ghadhabu ya mungu mwenye nguvu
 kwani anajali nini kuhusu jamaa anayoiacha nyuma miezi yake aliyopangiwa ifikapo mwisho je yuko mtu ye yote awezaye kumfundisha mungu maarifa iwapo yeye ndiye ahukumuye hata walio juu ya wote mtu mmoja hufa akiwa na nguvu zake kamili akiwa salama na mwenye raha kamili mwili wake ukiwa umenawiri nayo mifupa yake ikiwa imejaa mafuta ndani yake
 mtu mwingine hufa katika uchungu wa nafsi kamwe akiwa hajafurahia jambo lo lote zuri
 hao wote hulala mavumbini nao mabuu huwafunika wote
 ninayajua kikamilifu yale mnayoyafikiri mipango ambayo kwayo mngenitendea mabaya
 mwasema iko wapi sasa nyumba ya huyo mtu mkuu hema ambazo watu waovu walikaa ziko wapi je hamkuwahi kuwauliza hao wanaosafiri je hamkutafakari taarifa zao kwamba mtu mwovu huepushwa kutoka katika siku ya maafa kwamba huokolewa kutoka katika siku ya ghadhabu ni nani hulaumu matendo yake mbele ya uso wake ni nani ampatilizaye kwa yale aliyoyatenda hupelekwa kaburini nao ulinzi ukawekwa kwenye kaburi lake
 udongo ulio bondeni ni mtamu kwake watu wote watamfuata nao umati wa watu usiohesabika umemtangulia
 hivyo ninyi mnawezaje kunifariji kwa upuuzi wenu hakuna kilichosalia cha majibu yenu isipokuwa uongo elifazi ndipo elifazi mt emani akajibu anasema uovu wa ayubu ni mkubwa je mwanadamu aweza kuwa wa faida kwa mungu je hata mtu mwenye hekima aweza kujifaidia mwenyewe je mungu mwenye nguvu angefurahia nini kama ungekuwa mwadilifu au je yeye angepata faida gani ikiwa njia zako zingekuwa kamilifu je ni kwa ajili ya utauwa wako ndiyo maana anakukemea na kuleta mashtaka dhidi yako je uovu wako si mkuu dhambi zako si hazina mwisho umedai dhamana kwa ndugu zako bila sababu umewavua watu nguo zao ukawaacha uchi
 hukumpa maji aliyechoka nawe ulimnyima chakula mwenye njaa ingawa ulikuwa mtu mwenye uwezo ukimiliki nchi mtu uliyeheshimiwa ukiishi ndani yake
 umewafukuza wajane mikono mitupu na kuzivunja nguvu za yatima
 ndiyo sababu mitego imekuzunguka pande zote hatari ya ghafula inakutia hofu ndiyo sababu ni giza sana huwezi kuona na ndiyo sababu mafuriko ya maji yamekufunika
 je mungu hayuko katika mbingu za juu juu kuliko nyota zilizo juu sana hivyo wewe wasema mungu anajua nini je yeye huhukumu katika giza kama hilo mawingu mazito ni pazia lake hivyo hatuoni sisi atembeapo juu ya anga la dunia
 ayubu je utaifuata njia ya zamani ambayo watu waovu waliikanyaga waliondolewa kabla ya wakati wao misingi yao ikachukuliwa na mafuriko
 walimwambia mungu tuache sisi huyo mungu mwenye nguvu aweza kutufanyia nini lakini yeye ndiye aliyezijaza nyumba zao na vitu vizuri hivyo ninajitenga mbali na mashauri ya waovu
 wenye haki wanaona maangamizi yao na kufurahi nao wasio na hatia huwadhihaki wakisema hakika adui zetu wameangamizwa nao moto umeteketeza mali zao
 mjue sana mungu ili uwe na amani ndipo mema yatakapokujia
 uyapokee mafundisho toka kinywani mwake na maneno yake uyaweke moyoni mwako
 kama ukimrudia mungu mwenye nguvu utarudishwa upya kama ukiuondoa uovu uwe mbali na hema lako kama dhahabu yako ukiihesabu kama mavumbi dhahabu yako ya ofiri kama miamba ya mabondeni ndipo mungu mwenye nguvu atakuwa dhahabu yako naye atakuwa fedha yako iliyo bora
 hakika ndipo utakapojifurahisha kwa mungu mwenye nguvu nawe utamwinulia mungu uso wako
 utamwomba yeye naye atakusikia nawe utazitimiza nadhiri zako
 utakusudia jambo nalo litatendeka nao mwanga utaangazia njia zako
 watu watakaposhushwa nawe ukasema wainue ndipo atamwokoa aliyevunjika moyo
 atamwokoa hata yule ambaye ana hatia ataokolewa kwa sababu ya usafi wa mikono yako
hotuba ya nane ya ayubu ayubu anajibu kulalamika kwangu ni uchungu ndipo ayubu akajibu hata leo malalamiko yangu ni uchungu mkono wake ni mzito juu yangu pamoja na kulia kwangu kwa uchungu
 laiti ningefahamu mahali pa kumwona laiti ningeweza kwenda mahali akaapo ningeliweka shauri langu mbele zake na kukijaza kinywa changu na hoja
 ningejua kwamba angenijibu nini na kuelewa lile ambalo angelisema
 je angenipinga kwa nguvu nyingi la asingenigandamiza bali angenisikiliza
 hapo mtu mwadilifu angeweka shauri lake mbele zake nami ningeokolewa milele na mhukumu wangu
 lakini nikienda mashariki hayupo nikienda magharibi simpati
 anapokuwa kazini pande za kaskazini simwoni akigeukia kusini nako simwoni hata kidogo
 lakini anaijua njia niendeayo akiisha kunijaribu nitatoka kama dhahabu
 nyayo zangu zimefuata hatua zake kwa karibu nimeishika njia yake bila kukengeuka
 sijaziacha amri zilizotoka midomoni mwake bali nimeyathamini maneno ya kinywa chake kuliko chakula changu cha kila siku
 lakini yeye ndiye aamuaye peke yake ni nani awezaye kumpinga yeye hufanya lo lote alitakalo
 hutimiliza maagizo yake dhidi yangu na bado anayo mipango mingi kama hiyo ambayo ameiweka akiba
 hiyo ndiyo sababu ninaingiwa na hofu mbele zake nifikiriapo haya yote ninamwogopa
 mungu ameufanya moyo wangu kuzimia mungu mwenye nguvu amenitia hofu
 hata hivyo sikunyamazishwa na giza wala kwa giza nene linalofunika uso wangu
ayubu analalamikia jeuri duniani kwa nini mungu mwenye nguvu asiweke nyakati kwa ajili ya hukumu kwa nini wale wamjuao wazitafute siku kama hizo bila mafanikio watu husogeza mawe ya mpaka huchunga makundi ya wanyama waliyonyang anya kwa nguvu
 humfukuza punda wa yatima na kumchukua fahali wa mjane rehani
 humsukuma mhitaji kutoka katika njia ayubu na kuwafanya maskini wote wa nchi kulazimika kujificha
 kama punda mwitu jangwani maskini huzunguka katika kazi zao wakitafuta chakula mahali pasipokaliwa na watu wala kulimika hupata chakula cha watoto wao
 hukusanya chakula mashambani na kuokota masazo katika mashamba ya mizabibu ya waovu
 kwa kukosa nguo usiku kucha hukaa bila nguo hawana cho chote cha kujifunika baridi
 hutota kwa mvua za mlimani nao huikumbatia miamba kwa ajili ya kukosa pa kujisetiri
 watoto wasio na baba hupokonywa matitini watoto wachanga wa maskini hukamatwa kwa nguvu kwa ajili ya deni
 kwa kukosa nguo hutembea uchi hubeba miganda ya ngano lakini huwa na njaa
 hukamua zeituni katika mawe ya kusagia hukanyaga mashinikizo lakini wanaona kiu
 kilio cha huzuni cha wanaokufa kinapaa kutoka mjini nazo nafsi za waliojeruhiwa zinalilia msaada
lakini mungu hamlaumu mtu ye yote kwa kutenda mabaya
 wako wale wanaoiasi nuru wasiofahamu njia zake wala hawakai katika mapito yake
 wakati mwanga wa mchana unapotoweka mwuaji huinuka naye huwaua maskini na mhitaji wakati wa usiku huiba kama mwivi
 jicho la mzinzi hungojea wakati wa giza naye hufikiri hakuna jicho litakaloniona naye huuficha uso wake
 katika giza huvunja majumba lakini wakati wa mchana hujifungia ndani hawataki kufanya lo lote nuruni
 kwa wote hawa giza nene ndiyo asubuhi yao hujifanya rafiki na vitisho vya gizani
 lakini wao ni povu juu ya maji sehemu yao juu ya nchi imelaaniwa hivyo hakuna hata mmoja aendaye kwenye shamba la mizabibu
 kama vile joto na hari vikaushavyo theluji iliyoyeyuka ndivyo kuzimu kuwanyakuavyo wale waliotenda dhambi
 tumbo lililowazaa huwasahau nao huwa karamu ya mabuu watu waovu hawakumbukwi tena lakini huvunjika kama mti
 huwafanya mawindo wanawake walio tasa na wale wasio na watoto nao hawaonyeshi huruma kwa wajane
 lakini mungu huwakokota wenye nguvu kwa uwezo wake ingawa wamestawi hawana hakika ya maisha
 huweza akawaacha wakapumzika wakijihisi lakini macho yake yanaona njia zao
 kwa kitambo kidogo hutukuka hatimaye hutoweka hushushwa na kukusanywa kama wengine wote hukatwa kama masuke ya nafaka
 kama hili sivyo ni nani awezaye kunithibitisha kuwa mimi ni mwongo na kuyafanya maneno yangu kuwa si kitu bildadi anasema mwanadamu awezaje kuwa mwadilifu mbele za mungu ndipo bildadi ms huhi akajibu mamlaka na kuheshimiwa ni vyake mungu yeye huthibitisha amani katika mbingu juu
 je majeshi yake yaweza kuhesabika ni nani asiyeangaziwa na nuru yake mtu awezaje kuwa mwadilifu mbele za mungu awezaje mtu aliyezaliwa na mwanamke kuwa safi ikiwa hata mwezi sio mwangavu nazo nyota si safi machoni pake sembuse mtu ambaye ni funza binadamu ambaye ni buu tu hotuba ya tisa ya ayubu ayubu anajibu ut ukufu wa mungu hauchunguziki kisha ayubu akajibu tazama jinsi ulivyomsaidia mtu asiye na uwezo jinsi ulivyouokoa mkono ulio dhaifu ni shauri gani ulilompa yeye asiye na hekima nayo ni busara gani kubwa uliyoonyesha ni nani aliyekusaidia kutamka maneno hayo ayubu nayo ni roho ya nani iliyosema kutoka kinywani mwako wafu wako katika maumivu makuu wale walio chini ya maji na wale waishio ndani yake
 mautia iko wazi mbele za mungu uharibifu haukufunikwa
 hutandaza anga la kaskazini mahali patupu naye huining iniza dunia mahali pasipo na kitu
 huyafungia maji kwenye mawingu yake hata hivyo mawingu hayapasuki kwa uzito e
 huufunika uso wa mwezi mpevu akitandaza mawingu juu yake
 amechora mstari wa upeo juu ya uso wa maji ameweka mpaka wa nuru na giza
 nguzo za mbingu nazo zatetemeka zinatishika anapozikemea
 kwa nguvu zake aliisukasuka bahari kwa hekima yake alimkata rahabub vipande vipande
 aliisafisha anga kwa pumzi yake kwa mkono wake alimchoma joka aendaye o
 haya ni mambo madogo tu katika matendo yake tazama jinsi ulivyo mdogo mnong ono wake tunaousikia ni nani basi awezaye kuelewa ngurumo za nguvu zake hotuba ya mwisho ya ayubu ayubu anadumisha uadilifu wake ndipo ayubu akaendelea na hoja yake akasema hakika kama mungu aishivyo aliyeninyima haki yangu mungu mwenye nguvu ambaye amenifanya nionje uchungu wa nafsi kwa muda wote nitakaokuwa na uhai ndani yangu nayo pumzi ya mungu ikiwa puani mwangu midomo yangu haitanena uovu wala ulimi wangu hautatamka udanganyifu
 sitakubaliana nanyi kabisa kuwa mko sahihi hadi nife sitakana uadilifu wangu
a mauti hapa ina maana kuzimu kiebrania sheol
b rahabu ina maana ya fumbo lililomaanisha mnyama wa baharini lewiathani mwenye umbo la kutisha mwenye magamba asiyeweza kuvuliwa
 nitadumisha haki yangu wala sitaiacha dhamiri yangu haitanisuta muda wote ninaoishi
 watesi wangu wawe kama waovu nao adui zangu wawe kama wasio haki kwa maana mtu asiyemcha mungu analo tegemeo gani anapokatiliwa mbali mungu anapouondoa uhai wake je mungu husikiliza kilio chake shida zimjiapo je anaweza kumfurahia mungu mwenye nguvu je atamwita mungu nyakati zote nitawafundisha juu ya uweza wa mungu njia za mungu mwenye nguvu sitazificha
 ninyi nyote mmeona hili wenyewe
ni ya nini basi mazungumzo haya yasiyo na maana hili ndilo fungu ambalo mungu humpa mtu mwovu urithi wa mtu mdha limu anaopokea kutoka kwa mungu mwenye nguvu hata kama watoto wake watakuwa wengi kiasi gani fungu lao ni kuuawa kwa upanga wazao wake hawatakuwa kamwe na chakula cha kuwatosha
 tauni itawazika wale watakaonusurika miongoni mwao nao wajane wao hawatawaombolezea
 ajapokusanya fedha nyingi kama mavumbi na mavazi kama malundo ya udongo wa mfinyanzi yale yote mtu mwovu aliyojiwekea akiba mwenye haki ndiye atakayevaa naye asiye na hatia ndiye atakayeigawanya fedha yake
 nyumba aijengayo ni kama utando wa buibui kama kibanda alichotengeneza mlinzi
 yeye hulala akiwa tajiri lakini ndiyo mara ya mwisho afunguapo macho yake yote yametoweka
 vitisho humjia kama mafuriko dhoruba humkumba ghafula usiku
 upepo mkali wa mashariki humchukua naye hutoweka humzoa kutoka mahali pake
 humvurumisha bila huruma huku akikimbia kasi kukwepa nguvu zake
 upepo humpigia makofi kwa dharau na kumfukuza atoke mahali pake
 ayubu mapumziko imani inakopatikana kuna machimbo ya fedha na mahali dhahabu isafishwapo
 chuma hupatikana ardhini nayo shaba huyeyushwa kutoka kwenye mawe ya madini
 mwanadamu hukomesha giza huyatafuta hadi sehemu iliyo mbali kwa ajili ya kuchimbua mawe yenye madini katika giza jeusi sana
 huchimba shimo jembamba mbali na makao ya watu mahali paliposahaulika na nyayo za wanadamu mbali na wanadamu huning inia na kupembea kwa kamba
 ardhi ambako chakula hutoka chini hugeuzwa kwa moto yakuti samawi hutoka katika miamba yake nalo vumbi lake lina vipande vya dhahabu
 hakuna ndege awindaye aijuaye njia ile iliyofichika wala hakuna jicho la kipanga lililoiona
 wanyama wa porini wanaotamba hawajawahi kupakanyaga wala simba azungakaye huko
 mikono ya mwanadamu hushambulia miamba migumu sana na kuiacha wazi mizizi ya milima
 hutoboa shimo refu la kupenya chini kwa chini kwenye miamba macho yake huona hazina zake zote za thamani
 hutafuta vyanzo vya mito na kuvileta vitu vilivyofichika katika nuru
 lakini hekima inaweza kupatikana wapi ufahamu unakaa wapi mwanadamu hatambui thamani yake haiwezi kupatikana katika nchi ya walio hai
 kilindi husema haiko ndani yangu bahari nayo husema haiko pamoja nami
 haiwezi kununuliwa kwa dhahabu safi kuliko zote wala thamani yake haiwezi kupimwa kwa fedha
 haiwezi kununuliwa kwa dhahabu ya ofiri kwa shohamu ya thamani kubwa au yakuti samawi ya thamani kubwa
 dhahabu wala mawe maangavu kama kioo haviwezi kulinganishwa nayo wala haiwezi hubadilishwa na vito vya dhahabu
 marijani na yaspi hazistahili kutajwa thamani ya hekima ni zaidi ya akiki
 yakuti ya manjano ipatikanayo kushi haiwezi kulinganishwa nayo wala haiwezi kununuliwa kwa dhahabu safi
 ni wapi basi hekima itokako ufahamu hukaa wapi imefichika machoni pa kila kitu kilicho hai hata imesitiriwa hata kwa ndege wa angani
 uharibifu na mauti husema ni uvumi wake tu uliotufikia masikioni mwetu
 mungu anaifahamu njia ya kuiendea hekima na ndiye peke yake anayefahamu inakokaa kwa maana yeye huitazama miisho ya dunia na huona kila kitu chini ya mbingu
 alipofanyiza nguvu za upepo na kuyapima maji alipofanya maagizo kwa ajili ya mvua na njia kwa ajili ya mvua na ngurumo ndipo alipoitazama hekima na kuikadiria thamani yake akaithibitisha na kuihakikisha
 naye mungu akamwambia mwanadamu kumcha bwana hiyo ndiyo hekima nako kujitenga na uovu ndiyo ufahamu
ayubu anamaliza utetezi wake ayubu akaendelea na hoja yake akasema tazama jinsi ninavyoitamani miezi iliyopita zile siku ambazo mungu alikuwa akinilinda wakati taa yake iliponiangazia juu ya kichwa changu na kwa mwanga wake mungu nikapita katikati ya giza ah katika siku zile nilizokuwa katika ustawi wangu wakati urafiki wa mungu wa ndani ulipoibariki nyumba yangu wakati mungu mwenye nguvu alipokuwa pamoja nami nao watoto wangu walipokuwa wamenizunguka wakati njia yangu ilipokuwa imenyweshewa siagi nao mwamba uliponimiminia vijito vya mafuta ya zeituni
 wakati nilipokwenda kwenye lango la mji ayubu na kuketi katika kiwanja vijana waliniona wakakaa kando nao wazee walioketi wakasimama wakuu wakaacha kuzungumza na kuziba vinywa vyao kwa mikono yao wenye vyeo wakanyamazishwa nazo ndimi zao zikagandamana na makaakaa ya vinywa vyao
 ye yote aliyenisikia alinena mema juu yangu nao wale walioniona walinisifu kwa sababu nilimwokoa maskini aliyeomba msaada naye yatima aliyekuwa hana wa kumsaidia
 mtu aliyekuwa karibu na kufa alinibariki nami niliufanya moyo wa mjane kuimba
 niliivaa haki kama vazi langu uadilifu ulikuwa joho langu na kilemba changu
 nilikuwa macho ya kipofu na miguu kwa kiwete
 nilikuwa baba kwa mhitaji nilimtetea mgeni
 niliyavunja meno makali ya waovu na kuwapokonya wahanga kwenye meno yao
 nikafikiri nitafia katika nyumba yangu mwenyewe nazo siku zangu zitakuwa nyingi kama chembechembe za mchanga
 mizizi yangu itafika mpaka kwenye maji nao umande utakaa juu ya matawi yangu usiku kucha
 utukufu wangu utabakia kuwa mpya ndani yangu upinde wangu daima utaendelea kuwa mpya mkononi mwangu
 watu walinisikiliza kwa tumaini wakingojea ushauri wangu kwa utulivu
 baada ya mimi kuzungumza hawakusema zaidi maneno yangu yaliingia masikioni mwao kwa makini
 waliningojea kama manyunyu ya mvua na kuyapokea maneno yangu kama ardhi inyonyavyo mvua ya vuli
 walipokata tamaa niliwaonyesha uso wa furaha nuru ya uso wangu ilikuwa ya thamani kwao
 niliwachagulia njia na kukaa kama mkuu wao niliishi kama mfalme katikati ya majeshi yake nikawa kama yeye anayewafariji waombolezaji
lakini sasa watu wadogo kwa umri kuliko mimi wananidhihaki watu ambao baba zao ningekataa kwa dharau kuwaweka pamoja na mbwa wangu wa kulinda kondoo
 nguvu za mikono yao zingekuwa na faida gani kwangu kwa kuwa nguvu zao zilikuwa zimewaishia kukonda kwao kutokana na kupungukiwa na kwa njaa walizungukazunguka usiku katika nchi kame iliyo ukiwa isiyolimika wala kukaliwa na watu katika vichaka walikusanya mimea yenye ladha ya chumvi nacho chakula chao kilikuwa mizizi ya mti wa mfagio
 walifukuzwa mbali na watu wao wakipigiwa kelele kama wevi
 walilazimika kuishi katika mikondo ya vijito vilivyokauka kwenye majabali na mahandaki
 kwenye vichaka walilia kama punda na walijisongasonga pamoja kwenye vichaka
 wao ni watoto wa wapumbavu wenye asili ya ubaya waliofukuzwa watoke katika nchi
 nao sasa wana wao wananidhihaki katika nyimbo nimekuwa kitu cha dhihaka kwao
 wananichukia sana na kujitenga nami wala hawasiti kunitemea mate usoni
 sasa kwa kuwa mungu ananishusha na kunitesa wamekuwa huru kunitendea waonavyo
 kuume kwangu kundi linashambulia huitegea miguu yangu tanzi hunizunguka kwa vita wakiruka huko na huko kwa ukali dhidi yangu
 huizuia njia yangu nao hufanikiwa katika kuniletea maafa nami sina ye yote wa kunisaidia
 wananijia kama watu wapitao katika ufa mpana katika ngome yangu katikati ya magofu huja na kunishambulia
 vitisho vimenifunika heshima yangu imetoweshwa kama kwa ayubu upepo salama yangu imetoweka kama wingu
 sasa maisha yangu yamefikia mwisho siku za mateso zimenikamata
 usiku mifupa yangu inachoma maumivu yanayonitafuna hayatulii kamwe
 kwa uwezo wake mkuu mungu huwa kwangu kama nguo hushikamana nami kama ukosi wa vazi langu
 yeye amenitupa kwenye matope nami nimekuwa kama mavumbi na majivu
 ee bwana ninakulilia wewe lakini hunijibu ninasimama nawe unanitazama tu
 wewe unanigeukia bila huruma unanishambulia kwa nguvu za mkono wako
 unaninyakua na kunipeperusha kwa upepo umenirusha huko na huko kwenye dhoruba kali
 ninajua utanileta mpaka kifoni mahali ambapo wenye uhai wote wamewekewa
 hakika hakuna ye yote amshambuliaye mhitaji anapoomba msaada katika shida yake
 je sikulia kwa ajili ya wale waliokuwa katika taabu je nafsi yangu haikusononeka kwa ajili ya maskini lakini nilipotazamia mema mabaya yalinijia nilipotafuta nuru ndipo giza lilipokuja
 kusukwasukwa ndani yangu kamwe hakutulii siku za mateso zinanikabili
 ninazunguka nikiwa nimeungua lakini si kwa jua ninasimama katika kusanyiko nikiomba msaada
 nimekuwa ndugu wa mbweha rafiki wa mabundi
 ngozi yangu imekuwa nyeusi nayo inachunuka mifupa yangu inaungua kwa homa
 kinubi changu kimegeuka kuwa maombolezo nayo filimbi yangu imek uwa sauti ya kilio
nimefanya agano na macho yangu yasimtazame msichana kwa kumtamani
 kwa kuwa fungu la mwanadamu ni nini kutoka kwa mungu juu nao urithi wake nini kutoka kwa mungu mwenye nguvu aliye juu je si uharibifu kwa watu waovu maangamizi kwa wale watendao mabaya je yeye hazioni njia zangu na kuihesabu kila hatua yangu kama nimeishi katika uongo au mguu wangu umekimbilia udanganyifu mungu na anipime katika mi zani za uaminifu naye atajua kwamba sina hatia kama hatua zangu zimepotoka kutoka kwenye njia kama moyo wangu umeongozwa na macho yangu au kama mikono yangu imetiwa unajisi basi wengine na wale vile nilivyovipanda nayo yale yote niliyootesha na yang olewe
 kama moyo wangu umeshawishiwa na mwanamke au kama nimevizia mlangoni mwa jirani yangu basi mke wangu na asage nafaka ya mwanaume mwingine nao wanaume wengine walale naye
 kwa kuwa hilo lingekuwa aibu naam dhambi ya kuhukumiwa
 ni moto uwakao kwa uharibifua ungekuwa umeng oa mavuno yangu
 kama ningewanyima haki watumishi wangu wanaume au vijakazi wangu walipokuwa na nung un iko dhidi yangu nitafanya nini mungu atakaponikabili nitamjibu nini nitakapoitwa kutoa hesabu je yeye aliyeniumba tumboni mwa mama yangu si ndiye aliyewaumba je si yeye huyo mmoja aliyetuumba sote ndani ya mama zetu ikiwa nimewanyima maskini haja zao au kuyaacha macho ya wajane yadhoofike kama nimekula chakula changu mwenyewe bila kuwashirikisha yatima lakini tangu ujana wangu nimemlea yatima kama ambavyo baba angefanya a uharibifu yaani kwa kiebrania abadon ambayo maana yake ni sawa na sheol yaani kuzimu
ayu
 mith
 ayu 
 ayubu nami tangu kuzaliwa kwangu nimewaongoza wajane kama nilimwona ye yote akiteseka kwa kukosa nguo au mtu mhitaji asiye na mavazi wala ambaye moyo wake haukunibariki kwa kumpatia joto kwa mavazi ya manyoya ya kondoo zangu na kama nimeinua mkono wangu dhidi ya yatima nikijua kuwa nina us hawishi mahakamani basi mkono wangu na unyofoke toka begani mwangu nao na uvunjike kutoka katika kiungio chake
 kwa kuwa niliogopa uharibifu kutoka kwa mungu nami kwa kuuogopa utukufu wake sikuweza kufanya mambo kama hayo
 kama nimeweka tumaini langu kwenye dhahabu au kuiambia dhahabu safi wewe ndiwe salama yangu kama nimefurahia wingi wa utajiri wangu ustawi ambao mikono yangu ilikuwa imepata kama nimelitazama jua katika kung aa kwake au mwezi ukienda kwa fahari yake hivyo moyo wangu kushawishiwa kwa siri au kubusu mkono wangu kwa kuviheshimu basi hiyo pia ingekuwa dhambi ya kuhukumiwa kwa kuwa ningekuwa si mwaminifu kwa mungu aliye juu
 kama nimeshangilia msiba wa adui yangu au kutazama kwa furaha taabu iliyomjia sikuruhusu kinywa changu kufanya dhambi kwa kuomba laana dhidi ya maisha yake kama watu wa nyumbani mwangu kamwe hawakusema ni nani ambaye hajashibishwa na nyama ya ayubu hakuna mgeni aliyelala njiani kwa maana mlango wangu ulikuwa wazi kwa msafiri kama nimeifunika dhambi yangu kama wanadamu wengine wafanyavyo kwa kuficha hatia yangu moyoni mwangu kwa sababu ya kuogopa umati wa watu na hivyo kuwa na hofu ya kudharauliwa na jamaa nikanyamaza kimya nisitoke nje ya mlango laiti kama angekuwapo mtu wa kunisikia tazama sasa ninaweka sahihi kwenye utetezi wangu mungu mwenye nguvu na anijibu mshitaki wangu na aweke mashtaka yake kwenye maandishi
 hakika ningeyavaa begani mwangu ningeyavaa kama taji
 ningempa hesabu ya kila hatua yangu ningemwendea kama mwana wa mfalme
 kama nchi yangu inalia dhidi yangu na mifereji yake yote imelowana kwa machozi kama nimekula mazao yake bila malipo au kuvunja mioyo ya wapangaji wake basi miiba na iote badala ya ngano na magugu badala ya shayiri
mwisho wa maneno ya ayubu
sehemu ya tatu mazungumzo ya elihu elihu basi watu hawa watatu wakaacha kumjibu ayubu kwa kuwa alikuwa mwadilifu machoni pake mwenyewe
 lakini elihu mwana wa barakeli wa kabila la buzi wa jamaa ya ramu akakas irika sana kwa sababu ayubu amejihesabia haki mwenyewe badala ya mungu
 pia aliwakasirikia hao rafiki watatu wa ayubu kwa sababu hawakuweza kupata njia ya kuthibitisha ya kuwa hayo maneno ya ayubu hayakuwa kweli nao bado walikuwa wamemlaumu
 elihu alikuwa amesubiri kwanza waongee na ayubu kwa sababu walikuwa na umri mkubwa kuliko yeye
 lakini alipoona watu hao watatu hawakuwa na kitu zaidi cha kusema hasira yake ikaamka
awakemea rafiki za ayubu elihu mwana wa barakeli wa kabila la buzi akasema mimi ni mdogo kwa umri ninyi ni wazee ndiyo sababu niliogopa sikuthubutu kuwaambia kile ninachojua
 nilifikiri yafaa umri useme nao wingi wa miaka ungefundisha hekima
 lakini ni roho iliyoko ndani ya mwanadamu pumzi ya mungu mwenye nguvu ndiyo ayubu impayo yeye ufahamu
 sio wazee peke yao walio na hekima wala sio wenye umri mkubwa peke yao wanaofahamu lililo sawa
 hivyo nasema nisi kilizeni mimi mimi nami nitawaambia lile ninalojua
 nilingojea mlipokuwa mnaongea nilizisikiliza hoja zenu mlipokuwa mkitafuta maneno ya kusema niliwasikiliza kwa makini
lakini hakuna hata mmoja wenu aliyethibitisha kwamba ayubu amekosa wala hakuna hata mmoja wenu aliyeweza kujibu hoja zake
 msiseme tumepata hekima mungu na amthibitishe kuwa mwongo wala siyo mwanadamu
 lakini ayubu hajayapanga maneno yake dhidi yangu nami sitamjibu kwa kutumia hoja zenu
 wametiwa hofu na hawana la zaidi la kusema maneno yamewaishia
 je ningoje sasa kwa sababu wamekuwa kimya kwa vile sasa wanasimama bila kuwa na la kujibu mimi nami nitakuwa na la kusema mimi nami nitasema lile nilijualo
 kwa kuwa nimejawa na maneno nayo roho iliyomo ndani yangu yanisukuma ndani yangu niko kama chupa iliyojazwa divai kama kiriba kipya cha divai kilicho tayari kupasuka
 ni lazima niseme ili niweze kutulia ni lazima nifumbue midomo yangu nipate kujibu
 sitampendelea mtu ye yote wala sitajipendekeza kwa mtu ye yote kwa kuwa kama ningekuwa stadi wa kujipendekeza mwumba wangu angeniondolea mbali kwa upesi
elihu anamkemea ayubu lakini ayubu sasa sikiliza maneno yangu zingatia kila kitu nitakachosema
 karibu nitafungua kinywa changu maneno yangu yapo katika ncha ya ulimi wangu
 maneno yangu yanatoka katika moyo mnyofu midomo yangu hunena kwa uaminifu yale niyajuayo
 roho wa mungu ameniumba pumzi ya mungu mwenye nguvu hunipa uhai
 unijibu basi kama unaweza jiandae kunikabili mimi
 mimi ni kama wewe mbele za mungu mimi pia nimetolewa kwenye udongo
 huna sababu ya kuniogopa wala mkono wangu haupaswi kukulemea
 lakini umesema nikakusikia nilisikia maneno yenyewe mimi ni safi na sina dhambi mimi ni safi na sina hatia
 lakini bado mungu amepata dosari kwangu naye ananiona kama adui yake
 ananifunga miguu kwa pingu tena anaziangalia njia zangu zote kwa karibu
 lakini mimi ninakuambia katika jambo hili wewe una makosa kwa maana mungu ni mkuu kuliko mwanadamu
 kwa nini unamlalamikia kwamba yeye hamjibu mwanadamu kwa kuwa mungu husema wakati huu kwa njia moja au wakati mwingine kwa njia nyingine ingawa mwanadamu anaweza asielewe
 mungu husema na mwanadamu katika ndoto katika maono ya usiku wakati usingizi mzito uwaangukiapo wanadamu wasinziapo vitandani mwao anaweza akasemea masikioni mwao na kuwatia hofu kwa maonyo ili kumgeuza mtu kutoka kwenye kutenda mabaya na kumwepusha na kiburi kuiokoa nafsi yake na shimo uhai wake usiangamizwe kwa upanga
 mtu anaweza kutiwa adabu kwa maumivu kitandani mwake kwa dhiki za mfululizo katika mifupa yake kiasi kwamba maisha yake yenyewe yanakataa chakula nayo nafsi yake ikakichukia kabisa hata chakula kizuri
 nyama ya mwili wake huisha kwa kukonda ayubu nayo mifupa yake ambayo mwanzoni ilikuwa imefichika sasa inatokeza nje
 nafsi yake inakaribia kaburi nao uhai wake karibu na wale wajumbe wa kifo
 kama bado kuna malaika upande wake kama mtetezi mmoja miongoni mwa elfu wa kumwambia mwanadamu lililo jema kwake kumwonea huruma na kusema mwokoe asije akatumbukia shimoni nimepata ukombozi kwa ajili yake ndipo nyama ya mwili wake hufanywa mpya kama ya mtoto hurudishwa upya kama siku za ujana wake
 humwomba mungu naye akapata kibali kwake huuona uso wa mungu na kushangilia kwa furaha mungu humrudisha katika hali yake ya uadilifu
 ndipo huja mbele za watu na kusema nilitenda dhambi na kupotosha kilichokuwa haki lakini sikuadhibiwa kama nilivyostahili
 alinikomboa nafsi yangu nisitumbukie shimoni nami nitaishi ili kuufurahia mwanga
 mungu hufanya haya yote kwa mwanadamu mara mbili hata mara tatu ili aigeuze nafsi yake toka shimoni ili nuru ya uzima imwangazie
 ayubu zingatia nasikilize mimi nyamaza kimya nami nitanena
 kama unalo lo lote la kusema unijibu sema kwa maana ninataka uonekane huna hatia
 lakini kama huna la kusema basi nisikilize mimi nyamaza kimya nami nitakufundisha hekima
elihu anatangaza haki ya mungu kisha elihu akasema sikieni maneno yangu enyi watu wenye hekima nisikilizeni mimi ninyi watu wenye maarifa
 kwa kuwa sikio huyajaribu maneno kama vile ulimi uonjavyo chakula
 tujichagulie wenyewe yaliyo sawa nasi tujifunze pamoja yaliyo mema
 ayubu anasema mimi sina hatia lakini mungu ameninyima haki yangu
 ingawa niko sawa ninaonekana mwongo nami ingawa sina kosa kidonda changu hakiponi
 ni mtu gani aliye kama ayubu anywaye dharau kama maji ashirikianaye na watenda mabaya na kuchangamana na watu waovu
 kwa kuwa anasema h aimfaidii mwanadamu kitu cho chote anapojitahidi kumpendeza mungu
 hivyo nisikilizeni mimi ninyi watu wenye maarifa mungu kamwe hatendi uovu mungu mwenye nguvu hafanyi kosa
 humlipa mwanadamu kwa ajili ya lile alilotenda huleta juu yake kile ambacho matendo yake yanastahili
 ni jambo lisiloweza kufikiriwa kwamba mungu angefanya makosa kwamba mungu mwenye nguvu angepotosha hukumu
 je ni nani aliyemtawaza juu ya dunia ni nani aliyemweka kuwa mwangalizi wa ulimwengu wote kama lilikuwa kusudi la mungu naye akaiondoa roho yake na pumzi yake wanadamu wote wangeliangamia kwa pamoja na mtu angerudi mavumbini
 kama ninyi mnaufahamu sikieni hili sikilizeni hili nisemalo
 je yeye aichukiaye haki aweza kutawala je utamhukumu mwenye haki na yule aliye na nguvu nyingi je si ni yeye awaambiaye wafalme ninyi hamfai kitu nao watu mashuhuri ninyi ni waovu yeye asiyependelea wakuu na wala haonyeshi upendeleo kwa matajiri kuliko maskini kwa kuwa wote ni kazi ya mikono yake
 wanakufa ghafula usiku wa manane watu wanatikiswa nao hupita wenye nguvu huondolewa bila mkono wa mwanadamu
 macho yake yanazitazama njia za wanadamu ayubu anaona kila hatua yao
 hakuna mahali penye giza nene wala uvuli mkubwa ambapo watenda mabaya wanaweza kujificha
 mungu hana haja ya kumchunguza mtu sana ili wapate kuja mbele zake kwa hukumu
 bila kuuliza huwapo ndaponda wenye nguvu nyingi na kuwaweka wengine mahali pao
 kwa sababu huyaangalia matendo yao yote huwaondoa usiku nao wakaangamia
 anawaadhibu kwa ajili ya uovu wao mahali ambapo kila mmoja ataweza kuwaona kwa sababu wameacha kumfuata mungu nao hawakuiheshimu njia yake hata moja
 wamesababisha kilio cha maskini kifike mbele zake hivyo akasikia kilio cha wahitaji
 lakini kama akinyamaza kimya ni nani awezaye kumhukumu kama akificha uso wake ni nani awezaye kumwona ikiwa ni taifa au mtu mmoja kwake ni sawa ili kumzuia mtu mwovu kutawala au wale ambao huwategea watu mitego
 kama mwanadamu akimwambia mungu nimekosa lakini si tatenda dhambi tena
 nifundishe nisichoweza kuona kama nimekukosea sitafanya hivyo tena
 je basi mungu atakulipa kwa masharti yako wakati wewe umekataa kutubu yakupasa wewe uamue wala si mimi sasa niambie lile ulijualo
 wanadamu wenye ufahamu husema wenye hekima wanaonisikia huniambia ayubu huongea bila ufahamu maneno yake hayana busara
 laiti ayubu angejaribiwa mpaka kikomo cha mwisho kwa sababu anajibu kama mtu mwovu kwenye dhambi yake huongeza uasi kwa dharau hupiga makofi miongoni mwetu na kuzidisha maneno yake dhidi ya mungu
elihu analaumu mtu kujiona mwenyewe kuwa mwenye haki ndipo elihu akasema je unadhani hili ni haki wewe unasema nina haki mbele za mungu
 bado unamwuliza ni faida gani nimepata na nimefaidi nini kwa kutokutenda dhambi ningependa nikujibu wewe pamoja na marafiki zako walio pamoja nawe
 tazama juu mbinguni ukaone yaangalie mawingu yaliyo juu sana juu yako
 je ukitenda dhambi inamdhuruje mungu kama dhambi zako zikiwa nyingi hilo linamfanyia nini mungu kama wewe ni mwadilifu unampa nini au yeye anapokea nini mkononi kwako uovu wako unamdhuru tu mtu mwingine kama wewe nayo haki yako inawafaa wanadamu tu
 wanadamu hulia kwa kulemewa na mateso huomba msaada kutoka kwenye mkono wenye nguvu
 lakini hakuna asemaye yuko wapi mungu mwumba wangu yeye anifanyaye niimbe usiku yeye atufundishaye sisi zaidi kuliko wanyama wa dunia na kutufanya wenye hekima kuliko ndege wa angani yeye hajibu wakati watu waliapo kwa sababu ya kiburi cha watu waovu
 naam mungu hasikilizi maombi yao ya ubatili mungu mwenye nguvu hayasikilizi
 si zaidi sana kwamba hatakusikiliza wewe usemapo humwoni tena ya kwamba shauri lako liko mbele zake na wewe lazima umngojee pia zaidi kwamba hasira yake kamwe haiadhibu wala haangalii uovu hata kidogo
 hivyo ayubu hufumbua kinywa chake kwa maneno yasiyo na maana anaongea maneno mengi bila maarifa
elihu aukuza wema wa mungu elihu akaendelea na kusema nivumilie kidogo zaidi nami nitakuonyesha kwamba yako mengi zaidi ya kusemwa kwa ajili ya mungu
 ninayapata maarifa yangu kutoka mbali ayubu nami nitamhesabia haki mwumba wangu
 uwe na hakika kwamba maneno yangu si ya uongo yeye aliyemkamilifu katika maarifa yuko pamoja na wewe
 mungu ni mwenye nguvu lakini hamdharau mwanadamu ni mwenye nguvu naye ni thabiti katika shauri lake
 hawaachi waovu waendelee kuishi bali huwapa walioteswa haki yao
 yeye haondoi macho yake kwa wenye haki huwaketisha penye viti vya enzi pamoja na na kuwatukuza milele
 lakini ikiwa watu wamefungwa kwenye minyororo wakiwa wameshikiliwa na kamba za mateso huwaonyesha yale waliyoyatenda kwamba wametenda dhambi kwa majivuno
 huwafanya wao kusikia maonyo na huwaagiza kutubu uovu wao
 kama wakitii na kumtumikia wataishi siku zao zilizobaki katika mafanikio na miaka yao katika utoshelevu
 lakini wasiposikiliza wataangamia kwa upanga nao wakafa pasipo maarifa
 wasiomcha mungu moyoni mwao huficha chuki hata anapowafunga hawamwombi msaada
 wanakufa wangali vijana miongoni mwa wanaume makahaba wa mahali pa kuabudia miungu
 bali wao wanaoteseka huwaokoa katika mateso yao na kuzungumza nao katika dhiki zao
 yeye anakubembeleza utoke katika mataya ya dhiki ili kukuweka mahali palipo na nafasi mbali na kizuizi hadi kwenye meza yako ya faraja iliyojaa vyakula vizuri
 lakini sasa umelemewa na hukumu kwa ajili ya uovu hukumu na haki vimekukamata
 uwe mwangalifu ye yote asikushawishi kwa utajiri usipotoshwe kwa fungu kubwa la rushwa
 je utajiri wako hata nguvu zako nyingi vinaweza kukusaidia usiingie kwenye dhiki usiutamani usiku uje ili uwaburute watu mbali na nyumba zao
 jihadhari usigeukie uovu ambao unaupenda zaidi kuliko mateso
 mungu ametukuzwa katika nguvu zake ni nani aliye mwalimu kama yeye ni nani aliyemwelekeza katika njia zake au kumwambia wewe umetenda yasiyo sawa kumbuka kuzitukuza kazi zake ambazo watu wamezisifu katika wimbo
 wanadamu wote wameliona watu wanayakazia macho kwa mbali
 tazama jinsi mungu alivyo mkuu kupita ufahamu wetu hesabu ya miaka yake haitafutiki
 yeye huvuta juu matone ya maji ayachujayo kama mvua kutoka kwenye vijito mawingu huangusha chini maji yake nayo mvua nyingi huwanyeshea wanadamu
 ni nani ajuaye ayatandazavyo mawingu jinsi angurumavyo kutoka hemani mwake
 tazama jinsi anavyotandaza umeme wa radi kumzunguka naye huvifunika vilindi vya bahari
 hivi ndivyo atawalavyo mataifa na kuwapa chakula kwa wingi
 huujaza mkono wake kwa umeme wa radi na kuuagiza kulenga shabaha yake
 ngurumo zake hutangaza dhoruba inayokuja hata mifugo hujulisha kukaribia kwakea
kwa hili moyo wangu unatetemeka nao unaruka kutoka mahali pake
 sikiliza sikiliza ngurumo ya sauti yake sauti ya ngurumo itokayo kinywani mwake
 huuachilia umeme wake wa radi chini ya mbingu yote na kuupeleka hata miisho ya dunia
 baada ya hayo huja sauti ya ngurumo yake mungu hunguruma kwa sauti yake ya fahari
wakati sauti yake ingurumapo tena huuachilia umeme wake wa radi
 sauti ya mungu hunguruma kwa jinsi ya ajabu hutenda mambo makuu kupita ufahamu wetu
 huiambia theluji anguka juu ya nchi a au hutangaza kuja kwake
 ayubu huyaambia manyunyu ya mvua uwe mvua ya nguvu
 ili kwamba wanadamu wote aliowaumba wapate kujua kazi zake humzuilia kila mtu shughuli zake
 wanyama hujificha hubakia kwenye mapango yao
 dhoruba hutoka katika chumba chake baridi hutoka katika upepo uendao kasi
 pumzi ya mungu hutoa barafu eneo kubwa la maji huganda
 huyasheheneza mawingu kwa maji naye husambaza umeme wake wa radi kupitia hayo
 nayo mawingu huzungukazunguka pande zote kwa amri yake juu ya uso wa dunia yote kufanya lo lote ayaamuruyo
 huleta mawingu ili kuadhibu wanadamu au kunywesha dunia yake na kuonyesha upendo wake
 ayubu sikiliza hili nyamaza na uyafikiri maajabu ya mungu
 je unajua jinsi mungu anavyoyaongoza mawingu na kufanya umeme wake wa radi utoe mwanga je wajua jinsi mawingu yanavyokaa yakiwa yametulia hayo maajabu yake yeye aliyemkamilifu katika maarifa wewe unayeshindwa na joto katika nguo zako wakati nchi imenyamazishwa kimya bila upepo wa kusini je waweza kuungana naye katika kuzitandaza anga zilizo ngumu kama kioo cha shaba ya kuyeyushwa tuambieni yatupasayo kumwambia hatuwezi kutayarisha shauri letu kwa sababu ya ujinga wetu
 je aambiwe kwamba nataka kuongea je yuko mtu ambaye angeomba kumezwa basi hakuna awezaye kulitazama jua kwa jinsi linavyong aa angani upepo ukishafagia mawingu
 kutoka kaskazini yeye huja na fahari kuu mungu huja katika utukufu wa kutisha
 mungu mwenye nguvu hatuwezi kumfikia na ametukuzwa katika uweza katika hukumu zake na haki yake kuu hataonea
 kwa hiyo wanadamu mheshimuni kwa kuwa yeye hamstahi ye yote anayejidhania kuwa anayo hekima
sehemu ya nne mungu anazungumza bwana anamjibu ayubu kisha bwana akamjibu ayubu kutoka katika upepo wa kisulisuli
akasema nani huyu atiaye mashauri yangu giza kwa maneno yasiyo na maarifa jikaze kama mwanaume nami nitakuuliza swali nawe unijibu
 ulikuwa wapi nilipowek misingi ya dunia niambie kama unafahamu
 ni nani aliyeweka alama vipimo vyake hakika wewe unajua ni nani aliyenyoosha kamba ya kupimia juu yake je misingi yake iliwekwa juu ya nini au ni nani aliyeweka jiwe la pembeni wakati nyota za asubuhi zilipoimba pamoja na malaika wote walipokuwa wakipiga kelele kwa furaha ni nani aliyefungia bahari milango ilipopasuka kutoka katika tumbo nilipoyafanya mawingu kuwa vazi lake na kufungia katika giza nene nilipoamuru mipaka yake na kuiweka milango yake na makomeo mahali pake niliposema unaweza kufika mpaka hapa wala si zaidi hapa ndipo mawimbi yako yenye kiburi yatakapokomea umepata kuiamrisha asubuhi ipambazuke au kuyaonyesha mapambazuko mahali pake yapate kushika miisho ya dunia na kuwakung uta waovu waliomo dunia hubadilika kama udongo wa mfinyanzi chini ya likiri sura yake hukaa kama ile ya vazi
 waovu huzuiliwa nuru yao nao mkono wao ulioinuliwa huvunjwa
 je umepata kufika kwenye chemchemi za bahari ayubu au kutembea mahali pa ndani pa vilindi umewahi kuonyeshwa malango ya mauti umewahi kuiona milango ya uvuli wa mauti je wewe unafahamu ukubwa wa dunia niambie kama unajua haya yote
 njia ya kufika kwenye makao ya nuru ni ipi nayo masikani mwa giza ni wapi je unaweza kuvirudisha kwenye makao yake unajua njia za kufika maskani mwake hakika unajua kwa kuwa ulikuwa umeshazaliwa kwani umeishi miaka mingi je umeshawahi kuingia katika ghala za theluji au kuona ghala za mvua ya mawe ambazo nimeziweka akiba kwa ajili ya wakati wa taabu na kwa ajili ya wakati wa vita na mapigano ipi ni njia iendayo mahali umeme wa radi unapotawanyiwa au mahali upepo wa mashariki unaposambaziwa juu ya dunia ni nani aliyepasua mifereji kwa ajili ya maji mengi ya mvua yaendayo kasi na njia ya mvua ya radi kunyeshea mahali pasipokaliwa na mtu jangwa lisilo na ye yote ndani yake ili kuitosheleza nchi ya ukiwa na jangwa na majani yaanze kumea ndani yake je mvua ina baba ni nani baba azaaye matone ya umande barafu ilitoka katika tumbo la nani ni nani aliyezaa ukungu kutoka mbinguni wakati maji yawapo magumu kama jiwe wakati uso wa vilindi vya maji unapoganda je waweza kuufunga mnyororo wa kilimia waweza kulegeza kamba za orioni waweza kuliongoza kundi la nyota kwa majira yake au kuongoza dubu na watoto wake je unajua sheria zinazotawala mbingu waweza kuweka utawala wa mungu duniani waweza kuiinua sauti yako mpaka mawinguni na kujifunika mwenyewe na gharika ya maji wewe je hutuma umeme wa radi kwenye njia zake je hutoa taarifa kwako kukuambia sisi tuko hapa ni nani aliyeujalia moyo hekima au kuzipa akili ufahamu nani mwenye hekima ya kuyahesabu mawingu ni nani awezaye kuinamisha magudulia ya mbinguni wakati mavumbi yawapo magumu na mabonge ya udongo kushikamana pamoja je utamwindia simba jike mawindo na kushibisha simba wenye njaa wakati wao wamejikunyata mapangoni mwao au wakivizia kichakani ni nani awapaye kunguru chakula wakati makinda yao yanapomlilia mungu wakizungukazunguka kwa ajili ya kukosa chakula je wajua ni wakati gani mbuzi wa mlimani wanapozaa je watambua ni wakati gani kulungu jike azaapo mtoto wake je waweza kuhesabu miezi hadi wazaapo je unajua majira yao ya kuzaa wao hujiinamisha na kuzaa watoto wao utungu wa kuzaa unakoma
 watoto wao hustawi na kuongezeka nguvu nyikani huenda zao wala hawarudi tena
 ni nani aliyemwachia punda mwitu awe huru ni nani aliyezifungua kamba zake nimempa nchi isiyokaliwa na watu kuwa masikani yake nchi ya chumvi kuwa makao yake
 huzicheka ghasia za mji wala hasikii kelele za mwendesha gari
 huzunguka vilimani kwa ajili ya malisho na kutafuta kila kitu kibichi
 je nyati atakubali kukutumikia atakaa karibu na hori lako usiku je waweza kumfungia kwenye matuta kwa kamba je atalima mabonde nyuma yako je utamtumainia kwa ajili ya nguvu zake nyingi utamwachia yeye kazi zako nzito utaweza kumwamini akuletee nafaka yako nyumbani ayubu kutoka shambani na kuikusanya kwenye sakafu yako ya kupuria mbuni hupigapiga mabawa yake kwa furaha lakini hayawezi kulinganishwa na mabawa na manyoya ya korongo
 huyataga mayai yake juu ya ardhi na kuyaacha yapate joto mchangani bila kujali kuwa guu waweza kuyaponda kwamba baadhi ya wanyama wa porini wanaweza kuyakanyaga
 yeye huyafanyia makinda yake ukatili kama vile si yake hajali kwamba taabu yake inaweza ikawa bure
 kwa kuwa mungu hakumjalia hekima wala hakumpa fungu la akili njema
 lakini akunjuapo mabawa yake kukimbia kasi humcheka farasi pamoja na yeye aliyempanda
 je wewe humpa farasi nguvu au kuivika shingo yake manyoya marefu je wewe humfanya farasi aruke kama nzige akistaajabisha kwa tishio la mlio wake wa majivuno hupara para bila woga akizifurahia nguvu zake husonga mbele kukabiliana na silaha
 hucheka hofu haogopi cho chote wala haukimbii upanga
 podo hutoa sauti kando yake pamoja na mkuki unaong aa na fumo
 bila woga na kwa ghadhabu huimeza nchi wala tarumbeta iliapo yeye hawezi kusimama
 asikiapo sauti ya baragumu yeye hulia aha hunusa harufu ya vita toka mbali sauti ya mtoa amri na ukelele wa vita
 je mwewe huruka kwa hekima yako na kuyakunjua mabawa yake kuelekea kusini je tai hupaa juu kwa amri yako na kujenga kiota chake mahali pa juu huishi juu ya miamba mirefu na kukaa huko usiku majabali yenye ncha kali ndiyo ngome yake
 kutoka huko hutafuta chakula chake macho yake hukiona kutoka mbali
 makinda yake hujilisha damu pale palipo na machinjo ndipo yeye alipo
bwana akamwambia ayubu je mwenye kushindana na mungu mwenye nguvu aweza kumsahihisha mwenye kumlaumu mungu na ajibu
 ndipo ayubu akamjibu bwana mimi sistahili kabisa ninawezaje kukujibu wewe nauweka mkono wangu juu ya kinywa changu
 nimesema mara moja lakini sina jibu naam nimesema mara mbili lakini sitasema zaidi
ndipo bwana akasema na ayubu kutoka katika upepo wa kisulikisuli jikaze kama mwanaume nitakuuliza maswali nawe utanijibu
 je hutasadiki hukumu yangu utanilaumu mimi ili kujihesabia haki mwenyewe je una mkono kama wa mungu nawe waweza kutoa sauti ya ngurumo kama yake basi jivike mwenyewe utukufu na fahari nawe uvae heshima na enzi
 fungulia ukali wa ghadhabu yako mtafute kila mwenye kiburi umshushe mwangalie kila mtu mwenye kiburi na umnyenyekeze waponde waovu mahali wasimamapo
 wazike wote mavumbini pamoja wafunge nyuso zao kaburini
 ndipo mimi mwenyewe nitakukubalia kuwa mkono wako mwenyewe wa kuume unaweza kukuokoa
 mwangalie kiboko niliyemwumba kama nilivyokuumba wewe ambaye anajilisha kwa majani kama ng ombe
 tazama basi nguvu alizo nazo kwenye viuno vyake uwezo alionao kwenye misuli ya tumbo lake mkia wake hutikisika kama mwerezi mishipa ya mapaja yake imesukwa pamoja
 mifupa yake ni bomba za shaba maungo yake ni kama fito za chuma
 yeye ni wa kwanza miongoni mwa kazi za ayubu mungu lakini mwumba anaweza kumsogelea kwa upanga wake
 vilima humletea yeye mazao yake nao wanyama wote wa porini kucheza karibu naye
 hulala chini ya mimea ya yungiyungi katika maficho ya matete kwenye matope
 hiyo mimea ya yungiyungi humficha kwenye vivuli vyake miti mirefu karibu na kijito humzunguka
 wakati mto ufurikapo yeye hapati mshtuko wa hofu yeye yu salama ingawa yordani ingefurika hadi kwenye kinywa chake
 je mtu ye yote anaweza kumkamata yeye akiwa macho au kumnasa kwa mtego na kutoboa pua yake je waweza kumvua mamba kwa ndoana ya samaki au kufunga ulimi wake kwa kamba waweza kupitisha kamba puani mwake au kutoboa taya lake kwa kulabu je ataendelea kukuomba umhurumie atasema nawe maneno ya upole je atafanya agano nawe ili umtwae awe mtumishi wako maisha je utamfuga na kumfanya rafiki kama ndege au kumfunga kamba kwa ajili ya wasichana wako je wafanya biashara watabadilishana bidhaa kwa ajili yake watamgawanya miongoni mwa wafanyao biashara je waweza kuijaza ngozi yake kwa vyuma vyenye ncha kali au kichwa chake kwa mkuki wa kuvulia samaki kama ukiweka mkono wako juu yake utavikumbuka hivyo vita na kamwe hutarudia tena tumaini lo lote la kumtiisha ni kujidanganya kule kumwona tu kunamwangusha mtu chini
 hakuna ye yote aliyemkali athubutuye kumchokoza
ni nani basi awezaye kusimama dhidi yangu mimi ni nani mwenye madai dhidi yangu ili nipate kumlipa kila kitu kilicho chini ya mbingu ni mali yangu
 sitashindwa kunena juu ya maungo yake nguvu zake na umbo lake zuri
 ni nani awezaye kumvua vazi lake la nje ni nani awezaye kumsogelea na lijamu nani athubutuye kuufungua mlango wa kinywa chake kilichozungukwa na meno yake makali pande zote mgongo wake una safu za ngao zilizoshikamanishwa imara pamoja kila moja karibu sana na mwenzake wala hakuna hewa iwezayo kupita kati yake
 yameunganishwa imara kila moja na jingine yameng ang aniana pamoja wala hayawezi kutenganishwa
 akipiga chafya mwanga humetameta macho yake ni kama mionzi ya mapambazuko
 mienge iwakayo humiminika kutoka kinywani mwake cheche za moto huruka nje
 moshi hufuka kutoka puani mwake kama kutoka kwenye chungu kinachotokota kwa moto wa manyasi
 pumzi yake huwasha makaa ya mawe nayo miali ya moto huruka kutoka kinywani mwake
 nguvu hukaa katika shingo yake utisho hutangulia mbele yake
 mikunjo ya nyama yake imeshikamana imara pamoja iko imara na haiwezi kuondolewa
 kifua chake ni kigumu kama mwamba kigumu kama jiwe la chini la kusagia
 ainukapo wenye nguvu wanaogopa wenye nguvu hurudi nyuma mbele yake anapokwenda kwa kishindo
 upanga unaomfikia haumdhuru wala mkuki au mshale wala fumo
 chuma hukiona kama unyasi na shaba kama mti uliooza
 mishale haimfanyi yeye akimbie mawe ya kombeo kwake ni kama makapi
 rungu kwake huwa kama kipande cha jani kavu hucheka sauti za kugongana kwa mkuki
 sehemu zake za chini kwenye tumbo lina menomeno na mapengo kama vigae vya chungu likiacha mburuzo kwenye matope kama chombo chenye meno cha kupuria
 ayubu huvisukasuka vilindi kama sufuria kubwa ichemkayo na kukoroga bahari kama chungu cha marhamu
 anapopita nyuma yake huacha mkondo unaometameta mtu angedhani vilindi vilikuwa na mvi
 hakuna cho chote duniani kinacholingana naye kiumbe kisicho na woga
 yeye huwatazama chini wale wote wenye kujivuna yeye ni mfalme juu ya wale wote wenye kiburi
sehemu ya tano mwisho ayubu anajibu ayubu akamjibu bwana ninajua yakuwa unaweza kufanya mambo yote wala hakuna mpango wako unaoweza kuzuilika
 uliuliza ni nani huyu afichaye mashauri yangu bila maarifa hakika nilisema juu ya mambo niliyokuwa siyaelewi mambo ya ajabu mno kwangu mimi kuyajua
 ulisema sikiliza sasa nami nitanena nitakuuliza swali nawe utanijibu
 masikio yangu yalikuwa yamesikia habari zako lakini sasa macho yangu yamekuona
 kwa hiyo najidharau mwenyewe na kutubu katika mavumbi na majivu
marafiki wa ayubu wanafedheheshwa baada ya bwana kusema mambo haya yote na ayubu akamwa mbia elifazi mtemani nina hasira juu yako na juu ya rafiki zako wawili kwa sababu hamkusema yaliyo sawa kwa habari yangu kama alivyosema mtumishi wangu ayubu
 basi sasa chukueni mafahali saba na kondoo waume saba mkamwendee mtumishi wangu ayubu nanyi mkatoe sadaka za kuteketezwa kwa ajili yenu wenyewe
mtumishi wangu ayubu ataomba kwa ajili yenu nami nitayakubali maombi yake ili nisiwatendee sawasawa na upumbavu wenu
ninyi hamkusema yaliyo sawa kwa habari yangu kama alivyosema mtumishi wangu ayubu
 kwa hiyo elifazi mtemani bildadi mshuhi na sofari mnaamathi wakafanya kama bwana alivyowaambia naye bwana akayakubali maombi ya ayubu
 baada ya ayubu kuwaombea rafiki zake bwana akamfanikisha tena naye akampa mara mbili kama yale aliyokuwa nayo hapo kabla
 ndugu zake wote waume kwa wake na kila mtu aliyemfahamu kabla wakaja wakala pamoja naye katika nyumba yake
wakamfariji na kumtuliza moyo juu ya taabu yote bwana aliyoileta juu yake nao kila mmoja akampa kipande cha fedha na pete ya dhahabu
 bwana akaibariki sehemu ya mwisho ya maisha ya ayubu kuliko ya kwanza
alikuwa na kondoo ngamia jozi za mafahali na punda wa kike 
 tena alikuwa na wana saba na binti watatu
 binti wa kwanza aliitwa yemima wa pili kesia na wa tatu keren hapuku
 hapakuwepo mahali po pote katika nchi ile yote palipopat ikana wanawake wazuri kama binti za ayubu naye baba yao akawapa urithi pamoja na ndugu zao
 baada ya hili ayubu akaishi miaka mia na arobaini akawaona wanawe na wana wa wanawe hata kizazi cha nne
 hivyo ayubu akafa mzee sana naye ameshiba siku
 ayubu zaburi utangulizi jina la kitabu hiki kwa kiebrania ni sepher tehillim maana yake nyimbo za sifa
jina la kiyunani psalmoi maana yake ni nyimbo zinazoandamana na ala za uimbaji za nyuzi ndiyo kiini cha kitabu hiki kiitwacho zaburi
kila moja ya sura zote za kitabu hiki ni ya peke yake tena iliyokamilika isipokuwa chache tu
pamoja na wandishi wengi walioandika kwa muda mrefu ambao ndio wanaochangia mkusanyiko huu zaburi zinaleta hisia misisimko hali na mivuto mikubwa ya tofauti
kwa kuwa zaburi zinatokana na uzoefu wa kibinafsi kutoka katika asili pana namna hiyo bado zimekuwa na mvuto mkubwa kwa ulimwengu wote kwa maelfu ya miaka tangu ziandikwe
mara kwa mara zaburi zimeainishwa kwa kufuata namna fulani
baadhi ya mapendekezo ya aina zenyewe na mifano yake ambayo inaweza kuwa msaada mkubwa katika kujifunza zaidi ni kama ifuatavyo 
kawaida ya ibada na sala 
masiya 
toba 
binafsi 
historia 
kusifu 
kufuta mpangilio wa alfabeti 
maombi ya mwenye haki daudi ambaye ndiye aliyeandika nyingi ya hizi zaburi al ikuwa na dhamira ya dhati ya kudumisha kuabudu na nyingi ya hizo zimeanza na kawaida ya ibada na maombi nyakati 
kwa hiyo zaburi ni mashairi au nyimbo za sifa kuabudu shukrani na toba
pia zinaonyesha hisia mbalimbali
kwa vile zaburi zimeandikwa na watu wengi katika nyakati mbalimbali na zinaonyesha hisia mbalimbali imetokea kwamba watu wengi duniani wanazipenda na ku zifurahia
ushairi wa kiebrania mara kwa mara unatumia mistari miwili miwili
mstari wa pili ukirudia wazo la mstari wa kwanza au kinyume chake
kuna uwezekano mkubwa kwamba makusanyo ya awali yalifanywa na daudi
nyongeza nyingine na mpangilio inawezekana ulifanywa na solomoni yehoshafati hezekia yosia na wengine
wazo kuu kama kusanyiko la zaburi kitabu cha zaburi kimegusa mada mbalimbali kwa upana zikiwa ni pamoja na ufunuo wa mungu uumbaji mwanadamu wo kovu dhambi na uovu haki na uadilifu kuabudu na kusifu maombi na hukumu
kitabu hiki kinamwangalia mungu katika mitazamo mbalimbali kama muumbaji mchungaji mkombozi mponyaji mtawala mtegemezaji ngome mwamba ngao askari mhukumu mlipiza kisasi nk
mhusika mkuu daudi mahali palestina na babeli
kwa sehemu kubwa haikuwa ni kusudi la zaburi kuelezea habari za kihistoria
hata hivyo zinaenda sambamba na matukio ya kihistoria kama vile daudi alivyomkimbia sauli na absalomu dhambi yake na bethsheba uhamishoni huko babeli nk mwandishi miongoni mwa zaburi inafikiriwa kwamba ju mla ya zimeandikwa na waandishi wafuatao daudi asafu wana wa kora mose hemani ethani solomoni 
ukiondoa mose daudi na solomoni waandishi wengine wote waliotajwa walikuwa makuhan au walawi wenye vipaji vya uimbaji na majukumu katika ibada takatifu wakati wa utawala wa mfalme daudi
zaburi nyingine hazijulikani ni nani mwandishi
tarehe kimeandikwa kuanzia hadi k
mgawanyo kitabu kitabu ii kitabu iii kitabu iv kitabu zaburi kitabu cha kwanza furaha ya kweli heri mtu yule ambaye haendi katika shauri la watu waovu wala hafuati njia ya wenye dhambi au kukaa katika baraza la wenye mizaha
 lakini huifurahia sheria ya bwana nayo huitafakari mchana na usiku
 mtu huyo ni kama mti uliopandwa kando ya vijito vya maji ambao huzaa matunda yake kwa majira na majani yake hayanyauki
kila afanyalo hufanikiwa
huzuni ya waovu sivyo walivyo waovu wao ni kama makapi yapeperushwayo na upepo
 kwa hiyo waovu hawatastahimili hukumu wala wenye dhambi katika kusanyiko la wenye haki
 kwa maana bwana huziangalia njia za mwenye haki bali njia ya mwovu itapotea
mfalme aliyechaguliwa na mungu kwa nini mataifa wanashauriana kufanya mabaya na mataifa kula njama bure wafalme wa dunia wanajipanga na watawala wanajikusanya pamoja dhidi ya bwana na dhidi ya mpakwa mafuta wake
 wanasema tuvunje minyororo yao na kuvitupilia mbali vifungo vyao
 yeye atawalaye mbinguni hucheka bwana huwadharau
 kisha huwakemea katika hasira yake na kuwaogopesha katika ghadhabu yake akisema nimemweka mfalme wangu juu ya sayuni mlima wangu mtakatifu
ushindi wa mfalme nitatangaza amri ya bwana yeye aliniambia wewe ni mwanangu leo nimekuwa baba yako
 niombe nami nitayafanya mataifa kuwa urithi miisho ya dunia kuwa mali yako
 utawatawala kwa fimbo ya kifalme ya chuma na kuwavunjavunja kama chombo cha mfinyanzi
 kwa hiyo ninyi wafalme iweni na hekima mwonyeke enyi watawala wa dunia
 mtumikieni bwana kwa hofu na mshangilieni kwa kutetemeka
 mbusu mwana asije akakasirika nawe ukaangamizwa katika njia yako kwa maana hasira yake inaweza kuwaka ghafula
heri wote wanaomkimbilia
sala ya asubuhi ya kuomba msaada zaburi ya daudi alipomkimbia absalomu
ee bwana tazama walivyo wengi adui zangu ni wengi kiasi gani wanaoinuka dhidi yangu wengi wanasema juu yangu mungu hatamwokoa
 lakini wewe ee bwana ni ngao pande zote umeniwekea utukufu na kuinua kichwa changu
 ninamlilia bwana kwa sauti kuu naye ananijibu kutoka katika mlima wake mtakatifu
 ninajilaza na kupata usingizi naamka tena kwa maana bwana hunilinda
 sitaogopa makumi elfu ya adui wanaonizunguka pande zote
 ee bwana amka uniokoe ee mungu wangu wapige adui zangu wote kwenye taya vunja meno ya waovu
 kwa bwana hupatikana wokovu
baraka yako na iwe juu ya watu wako
sala ya jioni ya kuomba msaada
kwa mwimbishaji na al za nyuzi za muziki
zaburi ya daudi
unijibu nikuitapo ee mungu wangu mwenye haki unipumzishe katika shida zangu unirehemu usikie ombi langu
 enyi watu mtabadilisha utukufu wangu kuwa aibu mpaka lini mtapenda udanganyifu na kufuata miungu ya uongo mpaka lini fahamuni hakika kwamba bwana amewatenga wale wamchao kwa ajili yake bwana atanisikia nimwitapo
 zaburi katika hasira yako usitende dhambi mkiwa vitandani mwenu mtulie kimya mkitafakari mioyoni mwenu
 toeni dhabihu inavyotakiwa na mumtegemee bwana
 wengi wanauliza ni nani awezaye kutuonyesha jema lo lote ee bwana utuangazie nuru ya uso o
 wewe umejaza moyo wangu kwa furaha kubwa kuliko watu waliopata ngano na divai kwa i
 nitajilaza chini na kulala kwa amani kwa kuwa wewe peke yako ee bwana waniwezesha kukaa kwa salama
sala kwa ajili ya ulinzi wakati wa hatari kwa mwimbishaji na ilimbi
zaburi ya daudi
ee bwana tegea sikio maneno yangu uangalie kupiga kite kwangu
 sikiliza kilio changu ili unisaidie mfalme wangu na mungu wangu kwa maana kwako ninaomba
 asubuhi unasikia sauti yangu ee bwana close space asubuhi naleta haja zangu mbele zako na kusubiri kwa matumaini
 wewe si mungu unayefurahia uovu kwako mtu mwovu hataishi
 wenye kiburi hawawezi kusimama mbele yako unawachukia wote watendao mabaya
 unawaangamiza wasemao uongo wamwaga damu na wadanganyifu bwana huwachukia
 lakini mimi kwa rehema zako kuu nitakuja katika nyumba yako kwa unyenyekevu nitasujudu kuelekea hekalu lako takatifu
amesikia kulia kwangu
 niongoze katika haki yako ee bwana kwa sababu ya adui zangu nyosha njia yako mbele yangu
 hakuna neno kinywani mwao linaloweza kuaminika mioyo yao imejaa maangamizi
koo zao ni kaburi lililo wazi kwa ndimi zao hunena udanganyifu
 uwatangaze kwamba wana hatia ee mungu hila zao ziwe anguko lao wenyewe
wafukuzie mbali kwa sababu ya dhambi zao nyingi kwa kuwa wamekuasi wewe
 lakini wote wakimbiliao kwako na wafurahi waimbe kwa shangwe daima
ueneze ulinzi wako juu yao ili wale wapendao jina lako wapate kukushangilia
 kwa hakika ee bwana unawabariki wenye haki unawazunguka kwa wema wako kama ngao
sala kwa ajili ya msaada wakati wa taabu kwa mwimbishaji na al za nyuzi za muziki
mtindo wa shemininthia zab ee bwana usinikemee katika uri ya daudi hasira yako wala usiniadhibu katika ghadhabu yako
 unirehemu bwana kwa maana nimedhoofika ee bwana uniponye kwa maana mifupa yangu ina maumivu makali
 nafsi yangu ina uchungu mwingi
mpaka lini ee bwana mpaka lini geuka ee bwana unikomboe uniokoe kwa sababu ya fadhili zako
 hakuna mtu anayekukumbuka akiwa amekufa ni nani awezaye kukusifu akiwa kuzimu nimechakaa kwa kulia kwa huzuni usiku kucha nafurikisha kitanda changu kwa machozi nimelowesha viti vyangu vya fahari kwa machozi
 macho yangu yamedhoofika kwa kuhuzunika yamedhoofika kwa sababu ya adui zangu wote
 kaeni mbali nami ninyi nyote mtendao mabaya kwa maana bwana bwana amesikia kilio changu kwa huruma bwana amekubali sala yangu
 adui zangu wote wataaibika na kufadhaika watarudi nyuma kwa aibu mara
sala ya mtu anayedhulumiwa ombolezo la daudi kwa mungu kwa sababu ya kushi wa kabila la benyamini sheminithi ni mtajo mmojawapo katika lugha ya uimbaji
 zaburi ee bwana wangu ninakukimbilia wewe uniokoe na kunikomboa na wote wanaonifuatia la sivyo watanirarua kama simba na kunichana vipande vipande pasipo wa kuniokoa
 ee bwana wangu kama nimetenda haya na kuna hatia mikononi mwangu au ikiwa nimetenda uovu kwake yeye aliye na amani nami au pasipo sababu nimemnyang anya adui yangu basi adui anifuatie na kunipata auponde uhai wangu ardhini na kunilaza mavumbini
 amka kwa hasira yako ee bwana inuka dhidi ya ghadhabu ya adui zangu
uamke mungu wangu uamue haki
 kusanyiko la watu na likuzunguke
uwatawale kutoka juu unihukumu ee bwana kwa kadri ya haki yangu kwa kadri ya uadilifu wangu ewe uliye juu sana
 ee mungu mwenye haki uchunguzae mawazo na mioyo
komesha ghasia za waovu na wenye haki waishi kwa amani
 ngao yangu ni mungu aliye juu sana aokoaye wanyofu wa moyo
 mungu ni mwamuzi mwenye haki mungu aghadhabikaye kila siku
 kama hakutuhurumia atanoa upanga wake atainama na kufyatua upinde wake
 ameandaa silaha kali ameweka tayari mishale yake ya moto
 yeye aliye na mimba ya ubaya na achukuaye mimba ya ghasia huzaa uongo
 yeye achimbaye shimo na kulifukua hutumbukia katika shimo alilochimba mwenyewe
 ghasia azianzishazo humrudia mwenyewe ukatili wake humrudia kichwani
 nitamshukuru bwana kwa ajili ya haki yake na nitaliimbia sifa jina la bwana aliye juu sana
utukufu wa mungu na heshima ya mwanadamu
kwa mwimbishaji mtindo wa gitithi
zaburi ya di dau ee bwana bwana wetu tazama jinsi lilivyo tukufu jina lako duniani mwote umeuweka utukufu wako juu ya mbingu
 midomoni mwa watoto wachanga na wanyonyao umeweka sifa kwa sababu ya watesi wako kuwanyamazisha adui na mlipiza kisasi
 nikiziangalia mbingu zako kazi ya vidole vyako mwezi na nyota ulizoziratibisha mwanadamu ni kitu gani hata umkumbuke binadamu hata umwangalie umemfanya mdogo punde kuliko mungu umemvika taji ya utukufu na heshima umemtawaza juu ya kazi za mikono yako umevitia vitu vyote chini ya miguu yake
 kondoo mbuzi na ng ombe wote pia naam na wanyama wa kondeni ndege wa angani na samaki wa baharini naam kila kiogeleacho katika njia za bahari
 ee bwana bwana wetu tazama jinsi lilivyo tukufu jina lako duniani mwote shukrani kwa mungu kwa ajili ya haki yake kwa mwimbishaji mtindo wa muth labenia
zaburi ya daudi
ee bwana nitakutukuza kwa moyo wangu wote nitayasimulia mat endo yako yote ya ajabu
 nitafurahi na kushangilia katika wewe nitaliimbia sifa jina lako ewe uliye juu sana
 adui zangu wamerudi nyuma wamejikwaa na kuangamia mbele zako
 kwa maana umetetea haki yangu na msimamo wangu umeketi kwenye kiti chako cha enzi ukihukumu kwa haki
 umekemea mataifa na kuwaangamiza waovu umeyafuta majina yao milele na milele
 uharibifu usiokoma umempata adui umeing oa miji yao muth laben ni mtajo mmojawapo katika lugha za muziki
 zaburi hata kumbukumbu lao limetoweka
bwana anatawala milele ameweka kiti chake cha enzi apate kuhukumu
 mungu atahukumu ulimwengu kwa haki atatawala mataifa kwa haki
bwana ni kimbilio la watu wanaoonewa ni ngome imara wakati wa shida
 wote wanaolijua jina lako watakutumaini wewe kwa maana wewe bwana hujawaacha kamwe wakutafutao
 mwimbieni bwana sifa ametawazwa sayuni tangazeni miongoni mwa mataifa yale aliyoyatenda
 kwa maana yeye alipizae kisasi cha damu hukumbuka hapuuzi kilio cha wanaoonewa
 ee bwana tazama jinsi walivyo wengi adui zangu wanaonitesa unihurumie uniinue kutoka malango ya mauti ili niweze kutangaza sifa zako katika malango ya binti sayuni na huko niushangilie wokovu wako
 mataifa wameanguka kwenye shimo walilolichimba miguu yao imenaswa kwenye wavu waliouficha
 bwana anajulikana kwa haki yake waovu wamenaswa katika kazi za mikono yao
 waovu wataishia kuzimu naam mataifa yote wanaomsahau mungu
 lakini mhitaji hatasahaulika siku zote wala matumaini ya walioonewa hayatapotea
 ee bwana inuka usimwache binadamu ashinde mataifa na yahukumiwe mbele zako
 ee bwana wapige kwa hofu mataifa na yafahamu kuwa wao ni watu tu
sala kwa ajili ya haki kwa nini ee bwana unasimama mbali kwa nini unajificha wakati wa shida katika kiburi chake mtu mwovu humwinda mtu aliye dhaifu wanaonaswa katika hila anazozitunga
 hujivunia tamaa za moyo wake humbariki mlafi na kumtukana bwana
 katika kiburi chake mtu mwovu hamtafuti mungu katika mawazo yake yote hakuna nafasi ya mungu
 njia zake daima hufanikiwa hujivuna na amri zako ziko mbali naye huwacheka kwa dharau adui zake wote
 anajisemea mwenyewe hakuna kitakachonitikisa daima nitakuwa na furaha kamwe sitakuwa na shida
 kinywa chake kimejaa laana uongo na vitisho shida na ubaya viko chini ya ulimi wake
 huvizia karibu na vijiji kutoka mafichoni huwanasa wasio na hatia akivizia wapitaji
 huvizia kama simba aliye mawindoni huvizia kumkamata mnyonge huwakamata wanyonge na kuwaburuza katika wavu wake
 mateka wake hupondwa huzimia wanaanguka katika nguvu zake
 anajisemea mwenyewe mungu amesahau huficha uso wake na haoni kabisa
 inuka bwana inua mkono wako ee mungu
usiwasahau wanyonge
 kwa nini mtu mwovu anamtukana mungu kwa nini anajiambia mwenyewe hataniita nitoe hesabu lakini wewe ee mungu unaona shida na huzuni umekubali kuyapokea mkononi mwako
mhanga anajisalimisha kwako wewe ni msaada wa yatima
 vunja mkono wa mtu mwovu na mbaya mwite atoe hesabu ya maovu yake ambayo yasingejulikana
 bwana ni mfalme milele na milele mataifa yataangamia watoke nchini mwake
 unasikia ee bwana shauku ya wanaoonewa watie moyo nawe usikilize kilio chao ukiwatetea yatima na walioonewa ili kwamba mwanadamu ambaye ni wa duniani asiogopeshe tena
kumtumaini bwana kwa mwimbishaji zaburi ya daudi kwa bwana ninakimbilia unawezaje basi kuniambia ruka kama ndege kwenye mlima wako
 zaburi hebu tazama waovu wanakunja pinde zao huweka mishale kwenye uzi wake wakiwa gizani ili kuwapiga wanyofu wa o
 wakati misingi inapoharibiwa mwenye haki anaweza kufanya nini bwana yuko ndani ya hekalu lake takatifu bwana yuko kwenye kiti chake cha enzi mbinguni
huwaangalia wana wa watu macho yake yanawajaribu
bwana huwajaribu wenye haki lakini waovu na wale wanaopenda jeuri nafsi yake huwachukia
 juu ya waovu atawanyeshea makaa ya moto mkali na kiberiti kinachowaka upepo wenye joto kali ndio fungu lao
 kwa kuwa bwana ni mwenye haki hupenda haki watu wanyofu watauona uso wake
kuomba msaada kwa mwimbishaji mti ndo wa sheminithi zaburi ya daudi bwana tusaidie kwa kuwa wacha mungu wametoweka waaminifu wametoweka miongoni mwa wanadamu
 kila mmoja humwambia jirani yake uongo midomo yao ya hila huzungumza kwa udanganyifu
bwana na akatilie mbali midomo yote ya hila na kila ulimi uliojaa majivuno ule unaosema kwa ndimi zetu tutashinda midomo ni mali yetu bwana wetu ni nani kwa sababu ya uonevu wa wanyonge na kulia kwa uchungu kwa wahitaji nitainuka sasa asema bwana
nitawalinda kutokana na wale wenye nia mbaya juu yao
 maneno ya bwana ni safi kama fedha iliyosafishwa katika tanuru iliyosafishwa mara saba
 ee bwana utatuweka salama na kutulinda na kizazi hiki milele
 watu waovu huenda wakiringa kila mahali wakati ambapo yule aliye mbaya sana ndiye anayeheshimiwa miongoni mwa watu
sala ya kuomba msaada kwa mwimbishaji zaburi ya daudi mpaka lini ee bwana je utanisahau milele utanificha uso wako mpaka lini nitapambana na mawazo yangu mpaka lini na kila siku kuwa na majonzi moyoni mwangu adui zangu watanishinda mpaka lini nitazame unijibu ee bwana wangu
uyatie nuru macho yangu ama sivyo nitalala usingizi wa mauti adui yangu atasema nimemshinda adui zangu watashangilia nitakapoanguka
 lakini ninategemea upendo wako usiokoma moyo wangu unashangilia katika wokovu o
 nitamwimbia bwana kwa kuwa amekuwa mwema kwangu
uovu wa wanadamu kwa mwimbishaji mti ndo wa mahalathi
zaburi ya daudi mpumbavu anasema moyoni mwake hakuna mungu
wameharibika matendo yao ni maovu kabisa hakuna atendaye mema
 toka mbinguni bwana anawachungulia wanadamu chini aone kama wako wenye akili wo wote wanaomtafuta mungu
 wote wamepotoka wameoza wote pamoja hakuna atendaye mema naam hata mmoja
 je watendao mabaya hawatajifunza wale ambao huwala watu wangu kama watu walavyo mkate ambao hawamwiti bwana
 hapo ndipo wameingiwa na hofu nyingi maana mungu yupo pamoja na wenye haki
 ninyi watenda mabaya mnakwamisha mipango ya maskini bali bwana ni kimbilio lao
 laiti wokovu wa israeli ungalikuja kutoka sayuni wakati bwana arejeshapo wafungwa wa watu wake yakobo na ashangilie israeli na afurahi
kitu mungu anachotaka zabur bwana ni nani awezaye kukaa ya daudi katika hekalu lako nani awezaye kuishi juu ya mlima wako mtakatifu ni yule aendaye pasipo mawaa anayetenda yaliyo haki zaburi asemaye kweli toka moyoni mwake na hana masingizio ulimini mwake asiyemtenda jirani yake vibaya na asiyemsingizia mwenzake ambaye humdharau mtu mbaya sana lakini huwaheshimu wale ambao humwogopa bwana yule atunzaye kiapo chake hata kama anaumia
 yeye akopeshaye fedha yake bila riba na hapokei rushwa dhidi ya mtu asiye na hatia
mtu afanyaye haya kamwe hatatikisika
sala ya matumaini utenzi wa daudi ee mungu uniweke salama kwa maana kwako nimekimbilia
nilimwambia bwana wewe ndiwe bwana wangu pasipo wewe sina jambo jema
 kwa habari ya watakatifu walioko duniani ndio walio wa fahari ambao ninapendezwa nao
 huzuni itaongezeka kwa wale wanaokimbilia miungu mingine
sitazimimina sadaka zao za damu au kutaja majina yao midomoni mwangu
bwana umeniwekea fungu langu na kikombe changu umeifanya kura yangu ikae salama
 kamba za mpaka zimenia ngukia mahali pazuri hakika nimepata urithi mzuri
 nitamsifu bwana ambaye hunishauri hata wakati wa usiku moyo wangu hunifundisha
 nimemweka bwana mbele yangu daima
kwa kuwa yupo mkono wangu wa kuume sitatikiswa
 kwa hiyo moyo wangu una furaha na ulimi wangu unashangilia pia mwili wangu utapumzika salama kwa sababu hutanitelekeza kuzimu wala hutaacha mtakatifu wako aone uharibifu
 umenijulisha njia ya uzima utanijaza furaha katika uwepo wako pamoja na furaha za milele katika mkono wako wa kuume
sala ya mtu asiye na hatia sala ya daudi sikia ee bwana kusihi kwangu kwa haki sikiliza kilio changu
tega sikio kwa ombi langu hayatoki kwenye midomo ya udanganyifu
 hukumu yangu na itoke kwako macho yako na yaone yale yaliyo haki
 ingawa unauchunguza moyo wangu na kunikagua usiku ingawa umenijaribu hutaona cho chote nimeamua kwamba kinywa changu hakitatenda dhambi
 kuhusu matendo ya wanadamu kwa neno la midomo yako nimejiepusha na njia za jeuri
 hatua zangu zimeshikamana na njia zako nyayo zangu hazikuteleza
 ee mungu ninakuita kwa kuwa utanijibu unitegee sikio lako na usikie ombi langu
 uonyeshe ajabu ya upendo wako mkuu wewe uokoaye kwa mkono wako wa kuume wale wanaokukimbilia kutokana na adui zao
 nilinde kama mboni ya jicho lako unifiche chini ya kivuli cha mbawa zako kutokana na waovu wanaonishambulia kutokana na adui wauaji wanaonizunguka
 wamefunga mioyo yao migumu vinywa vyao husema kwa kiburi
 wamenifuatia nyayo zangu sasa wamenizingira wakiwa macho waniangushe chini
 wamefanana na simba mwenye njaa kama simba mkubwa anyemeleae mafichoni
 inuka ee bwana pambana nao uwaangushe niokoe kutokana na waovu kwa upanga wako
 ee bwana mkono wako uniokoe na watu wa jinsi hii kutokana na watu wa ulimwengu huu ambao fungu lao liko katika maisha haya
na wapate adhabu ya kuwatosha
watoto wao na wapate zaidi ya hayo hukumu na iendelee kwa watoto wa watoto wao
 na mimi katika haki nitauona uso wako niamkapo nitaridhika kwa kuona sura yako
 zaburi wimbo wa daudi wa ushindi sam kwa mwimbishaji zaburi ya daudi mtumishi wa mungu aliyomwimbia mungu wakati mungu alipomwokoa mkononi mwa sauli na adui wengine
nakupenda wewe ee bwana nguvu yangu
bwana ni mwamba wangu ngome yangu na mwokozi wangu mungu wangu ni mwamba wangu ninayemkimbilia
yeye ni ngao yangu na pembe ya wokovu wangu ngome yangu
 ninamwita bwana anayestahili kusifiwa nami nimeokoka kutoka adui zangu
 kamba za mauti zilinizunguka mafuriko ya maangamizi yalinilemea
 kamba za kuzimu zilinizunguka mitego ya mauti ilinikabili
 katika shida yangu nalimwita bwana nilimlilia mungu wangu anisaidie
kutoka hekaluni mwake alisikia sauti yangu kilio changu kikafika mbele zake masikioni mwake
 nchi ikatetemeka na kutikisika misingi ya milima ikayumbayumba ilitetemeka kwa sababu alikuwa amekasirika
 pua zake zilitoa moshi moto uteketezao ulitoka kinywani mwake makaa ya moto yawakayo yakatoka ndani mwake
 alizipasua mbingu akashuka chini mawingu meusi yalikuwa chini ya miguu yake
 alipanda kerubi akaruka akapaa juu kwa mbawa za upepo
 alifanya giza kuwa kitu chake cha kujifunika chandalua chake kumzunguka mawingu meusi ya mvua angani
 kutokana na mwanga mkali wa uwepo wake mawingu yalisogea ikanyesha mvua ya mawe na umeme wa radi
 bwana alinguruma kutoka mbinguni sauti ya aliye juu ilisikika
 aliipiga mishale yake na kutawanya adui naam umeme mwingi wa radi na kuwafukuza
 ee bwana kwa uvumi wa pumzi kutoka puani mwako sakafu ya bahari ikaonekana misingi ya dunia ikawa wazi
 akanyoosha mkono wake kutoka juu akanishika akanitoa kutoka katika maji mengi
 aliniokoa kutoka adui yangu mwenye nguvu nyingi kutoka adui zangu waliokuwa na nguvu nyingi kuliko mimi
 walinishambulia siku ya taabu yangu lakini bwana alikuwa msaada wangu
 alinileta nje mahali penye nafasi tele akaniokoa kwa kuwa alipendezwa nami
 bwana alinitendea sawa sawa na uadilifu wangu sawasawa na usafi wa mikono yangu amenilipa
 kwa maana nimezishika njia za bwana sijatenda ubaya nikamwacha mungu wangu
 sheria zake zote zi mbele yangu wala sijayaacha maagizo yake
 nimekuwa sina hatia mbele zake nami nimejilinda nisitende dhambi
 bwana amenilipa sawasawa na uadilifu wangu sawasawa na usafi wa mikono yangu machoni pake
 kwa yeye aliye mwaminifu unajionyesha kuwa mwaminifu kwa asiye na hatia unajionyesha kutokuwa na hatia
 kwa aliye safi unajionyesha kuwa safi lakini kwa aliyepotoka unajionyesha kuwa mkaidi
 wewe huwaokoa wanyenyekevu lakini huwashusha wenye kiburi
 wewe ee bwana unaifanya taa yangu iendelee kuwaka mungu wangu hulifanya giza langu kuwa mwanga
 kwa msaada wako nitashinda jeshi nikiwa pamoja na mungu wangu nitaweza kuruka ukuta
 kuhusu mungu njia yake ni kamilifu neno la bwana ni kamili
yeye ni ngao kwa wote wanaokimbilia kwake
 kwa maana ni nani aliye mungu zaidi ya bwana ni nani aliye mwamba wetu isipokuwa mungu wetu mungu ndiye anivikaye nguvu na kufanya njia yangu kuwa kamilifu
 huifanya miguu yangu kama miguu ya kulungu zaburi huniwezesha kusimama mahali palipo juu
 huifundisha mikono yangu kupigana vita mikono yangu inaweza kupinda upinde wa shaba
 hunipa ngao yako ya ushindi mkono wako wa kuume hunitegemeza hujishusha chini ili kuniinua
 hupanua mapito yangu ili miguu yangu isiteleze
 niliwafuatia adui zangu na nikawapata sikurudi nyuma mpaka walipoangamizwa
 niliwaseta hata hawakuweza kuinuka tena walianguka chini ya miguu yangu
 ulinivika nguvu kwa ajili ya kupigana vita adui zangu uliwafanya wasujudu miguuni pangu
 uliwafanya adui zangu wageuke na kukimbia nami nikawaangamiza adui zangu
 walipiga yowe lakini hapakuwepo na ye yote wa kuwaokoa walimlilia bwana lakini hakuwajibu
 niliwaponda wakawa kama mavumbi yanayopeperushwa na upepo nikawamwaga nje kama tope barabarani
 umeniokoa kutokana na mashambulizi ya watu umenifanya kuwa kiongozi wa mataifa watu ambao sikuwajua wananitumikia
 mara wanisikiapo hunitii wageni hunyenyekea mbele yangu
 wote wanalegea wanatoka katika ngome zao wakitetemeka
 bwana yu hai sifa ni kwa mwamba wangu atukuzwe mungu mwokozi wangu yeye ndiye mungu anilipiziaye kisasa awatiishaye mataifa chini yangu aniokoaye na adui zangu
uliniinua juu ya adui zangu uliniokoa toka watu wajeuri
 kwa hiyo nitakusifu katikati ya mataifa ee bwana nitaliimbia sifa jina lako
 humpa mfalme ushindi mkuu huonyesha fadhili zake kwa mpakwa mafuta wake kwa daudi na uzao wake milele
utukufu wa mungu katika uumbaji kwa mw mbingu zinatangaza utukufu wa mungu imbishaji zaburi ya daudi
anga zahubiri kazi ya mikono yake
 siku baada ya siku zinatoa habari usiku baada ya usiku zinatangaza maarifa
 hakuna msemo wala lugha ambapo sauti zao hazisikiki
 sauti yao imeenea duniani pote maneno yao yameenea mpaka miisho ya dunia
katika mbingu amepiga hema kwa ajili ya jua linafanana na bwana arusi akitoka chumbani mwake kama shujaa afurahiavyo kukamilisha kushindana kwake
 huchomoza upande mmoja wa mbingu na kufanya mzunguko wake hadi upande mwingine hakuna kilichojificha joto lake
 sheria ya bwana ni kamilifu zikihuisha nafsi
shuhuda za bwana ni za kuaminika zikimpa mjinga hekima
 maagizo ya bwana ni kamili nayo hufurahisha moyo
amri za bwana huangaza zatia nuru machoni
 kumcha bwana ni utakatifu nalo ladumu milele
amri za bwana ni za hakika nazo zina haki
 ni za thamani kuliko dhahabu kuliko dhahabu iliyo safi sana ni tamu kuliko asali kuliko asali kutoka kwenye sega
 kwa hizo mtumishi wako anaonywa katika kuzishika kuna thawabu kubwa
 ni nani awezaye kutambua makosa yake nisamehe makosa yangu nisiyoyajua
 mlinde mtumishi wako na dhambi za makusudi nazo zisinitawale
ndipo nitakapokuwa sina lawama wala sitakuwa na hatia ya kosa kubwa
 meneno ya kinywa changu na mawazo ya moyo wangu yapate kibali mbele zako ee bwana mwamba wangu na mkombozi wangu
 zaburi maombi kwa ajili ya ushindi kwa mwimbishaji zaburi ya daudi bwana na akujibu unapokuwa katika dhiki jina la mungu wa yakobo na liwe kinga yako
 na akutumie msaada kutoka patakatifu na akupatie msaada kutoka sayuni
 na azikumbuke dhabihu zako zote na azikubali sadaka zako za kuteketezwa
 na akujalie haja ya moyo wako na aifanikishe mipango yako yote
 tutashangilia kwa furaha utakaposhinda tutainua bendera zetu kwa jina la mungu wetu
bwana na akupe haja zako zote
 sasa nafahamu kuwa bwana humwokoa mpakwa mafuta wake humjibu kutoka mbingu yake takatifu kwa nguvu za wokovu wa mkono wake wa kuume
 wengine wanatumaini magari ya vita na wengine farasi bali sisi tutalitumainia jina la bwana mungu wetu
 wao wameshushwa chini na kuanguka bali sisi tunainuka na kusimama imara
 ee bwana mwokoe mfalme utujibu wakati tunapokuita kumsifu mungu kwa ajili ya ushindi kwa mw ee bwana mfalme huzifurahia nguvu zako
tazaimbishaji zaburi ya daudi ma jinsi ilivyo kuu furaha yake kwa ushindi unaompa umempa haja ya moyo wake na hukumzuilia maombi ya midomo yake
 ulimkaribisha kwa baraka tele na kumvika taji ya dhahabu safi kichwani pake
 alikuomba maisha nawe ukampa wingi wa siku milele na milele kutokana na ushindi uliompa utukufu wake ni mkubwa umeweka juu yake fahari na utukufu
 hakika umempa baraka za milele umemfanya awe na furaha kwa shangwe ya uwepo wako
 kwa kuwa mfalme anamtumaini bwana kwa upendo usiokoma wa aliye juu sana hatatikiswa
 mkono wako utawakamata adui zako wote mkono wako wa kuume utawakamata adui zako
 wakati utakapojitokeza utawafanya kama tanuru ya moto
katika ghadhabu yake bwana atawameza moto wake utawateketeza
 utawaangamiza wazao wao kutoka duniani uzao wao kutoka katika wanadamu
 ingawa watapanga mabaya dhidi yako na kutunga hila hawawezi kufanikiwa kwa kuwa utawafanya wakimbie utakapowalenga kwa upinde
 ee bwana utukuzwe katika nguvu zako tutaimba na kusifu nguvu zako
kilio cha uchungu na wimbo wa sifa mwimbishaji mtindo wa utenzi wa kulungu wa
alfajiri mungu wangu mungu wangu mbona umeniacha kwa nini uko mbali hivyo kuniokoa mbali hivyo na maneno ya kuugua kwangu ee mungu wangu ninalia mchana lakini hunijibu hata usiku sinyamazi
 hata hivyo umesimikwa katika kiti cha enzi kama mtakatifu wewe ni sifa ya israeli
 katika wewe baba zetu waliweka tumaini lao walitumaini nawe ukawaokoa
 walikulilia wewe na ukawaokoa walikutegemea wewe nao hawakuaibika
 mimi ni mnyoo wala si mwanadamu wanaume wamenibeza na watu wamenidharau wote wanionao hunidhihaki hunivurumishia matusi wakitikisa vichwa vyao husema anamtegemea bwana basi bwana na amwokoe
amkomboe basi kwa maana anapendezwa naye
 hata hivyo ulinitoa tumboni ukanifanya nikutegemee hata nilipokuwa ninanyonya matiti ya mama yangu
 nimekabidhiwa kwako tangu kuzaliwa toka tumboni mwa mama yangu umekuwa mungu wangu
 usiwe mbali nami zaburi kwa maana shida iko karibu na hakuna wa kunisaidia
 mafahali wengi wamenizunguka mafahali wa bashani wenye nguvu wamenizingira
 simba wangurumao wa naorarua mawindo yao hupanua vinywa vyao dhidi yangu
 nimemiminwa kama maji mifupa yangu yote imetoka katika viungo vyake
moyo wangu umegeuka kuwa nta umeyeyuka ndani yangu
 nguvu zangu zimekauka kama kigae ulimi wangu umeganda na kaakaa la kinywa changu kwa sababu umenilaza katika mavumbi ya kifo
 mbwa wamenizunguka kundi la watu waovu limenizingira wametoboa mikono yangu na miguu yangu
 naweza kuhesabu mifupa yangu yote watu wananikodolea macho na kunisimanga
 wanagawana mavazi yangu wao kwa wao na nguo zangu wakazipigia kura
 lakini wewe ee bwana usiwe mbali ee nguvu yangu uje haraka unisaidie
 okoa maisha yangu na upanga uhai wangu wa thamani kutoka nguvu za hawa mbwa
 niokoe kutoka kinywani mwa simba niokoe kutoka pembe za mafahali mwitu
 nitalitangaza jina lako kwa ndugu zangu katika kusanyiko nitakusifu wewe
 ninyi ambao mnam cha bwana msifuni ninyi nyote wazao wote wa yakobo mheshimuni yeye mcheni yeye ninyi wazao wote wa kwa maana hakupuuza wala kudharau mateso ya aliyeonewa hakumficha uso wake bali alisikiliza kili chake ili amsaidie
 kwako wewe hutoka kiini cha sifa zangu katika kusanyiko kubwa nitatimiza nadhiri zangu mbele ya wale wakuchao wewe
 maskini watakula na kushiba wale wamtafutao bwana watamsifu mioyo yenu na iishi milele miisho yote ya dunia itakumbuka na kumgeukia bwana jamaa zote za mataifa watasujudu mbele zake kwa maana ufalme ni wa bwana naye hutawala juu ya mataifa
 matajiri wote wa dunia watasherehekea na kuabudu wote waendao mavumbini watapiga magoti mbele yake wote ambao hawawezi kudumisha uhai wao
 wazao wa baadaye watamtumikia yeye vizazi vijavyo vitajulishwa habari za bwana
 watatangaza haki yake kwa watu ambao hawajazaliwa bado kwa maana yeye ametenda hili
bwana mchungaji wetu zabur bwana ndiye mchungaji wangu sitapungukiwa na kitu
ya daudi katika malisho ya majani mabichi hunilaza kando ya maji ya utulivu huniongoza huihuisha nafsi yangu
huniongoza katika njia za haki kwa ajili ya jina lake
 naam nijapopita katikati ya bonde la uvuli wa mauti sitaogopa mabaya kwa maana wewe upo pamoja nami rungu yako na fimbo yako vyanifariji
 waandaa meza mbele yangu machoni pa watesi wangu
umenipaka mafuta kichwani pangu kikombe changu kinafurika
 hakika wema na fadhili zitanifuata siku zote za maisha yangu nami nitakaa nyumbani mwa bwana milele
mfalme mkuu zaburi nchi ni mali ya bwana pamoja na vyote vilivyomo ndani yake ya daudi dunia nao wote wakaao ndani yake aliiwekea misingi yake baharini na kuifanya imara juu ya maji
 nani awezae kupanda mlima wa bwana zaburi ni nani awezaye kusimama patakatifu pake ni yule mwenye mikono safi na moyo mweupe yule ambaye hakuinulia sanamu nafsi yake au kuapa kwa kitu cha uongo
 huyo atapokea baraka kutoka kwa bwana na hukumu ya haki kutoka kwa mungu mwokozi wake
 hiki ndicho kizazi ha wale wamtafutao wale wautafutao uso wako ee mungu wa yakobo
 inueni vichwa vyenu enyi malango inukeni enyi milango ya kale ili mfalme wa utukufu apate kuingia
 ni nani huyu mfalme wa utukufu ni bwana mwenye nguvu na uweza ni bwana aliye hodari katika vita
 inueni vichwa vyenu enyi malango viinueni juu enyi milango ya kale ili mfalme wa utukufu apate kuingia
 ni nani huyu huyu mfalme wa utukufu ni bwana mwenye nguvu yeye ndiye mfalme wa utukufu
kumwomba mungu uongozi na ulinzi zaburi ya daudi kwako wewe ee bwana nainulia nafsi yangu ee mungu wangu ninakutumaini wewe
usiniache niaibike wala usiache adui zangu wakanishinda
 hakuna hata mmoja anayekutumainia atakayeaibishwa bali wataaibishwa watendao mabaya bila sababu
 ee bwana nionyeshe njia zako nifundishe mapito yako niongoze katika kweli yako na kunifundisha kwa maana wewe ni mungu mwokozi wangu tumaini langu ni kwako wakati wote
 ee bwana kumbuka rehema zako kuu na upendo kwa maana zimekuwapo tangu zamani
 usizikumbuke dhambi za ujana wangu na njia zangu za uasi sawasawa na upendo wako unikumbuke kwa kuwa wewe ni mwema ee bwana
bwana ni mwema na mwenye adili kwa hiyo huwafundisha wenye dhambi njia zake
 huwaongoza wanyenyekevu katika haki naye huwafundisha njia yake
 njia zote za bwana ni fadhili na aminifu kwa wale wanaoshika agano na shuhuda zake
 ee bwana kwa ajili ya jina lako unisamehe uovu wangu ijapokuwa ni mwingi
 ni nani basi mtu yule anayemcha bwana atamfundisha njia impasayo kuichagua
 mtu huyo atafanikiwa maishani mwake wazao wake watairithi nchi
 siri ya bwana iko kwa wale wamchao naye atawajulisha agano lake
 macho yangu humwelekea bwana siku zote kwa kuwa yeye peke yake ndiye ataitoa miguu yangu kutoka katika mtego
 niangalie na unihurumie kwa maana mimi ni mpweke na mwenye kuteseka
 shida za moyo wangu zimeongezeka niokoe kutoka katika dhiki yangu
 uangalie mateso na shida zangu na uniondolee dhambi zangu zote
 tazama adui zangu walivyo wengi pia uone jinsi wanavyonichukia vikali uyalinde maisha yangu na uniokoe usiniache niaibike kwa maana nimekukimbilia wewe
 uadilifu na ukamilifu na vinilinde kwa sababu tumaini langu ni kwako
 ee mungu mkomboe israeli kutoka katika shida zake zote maombi ya mtu mwema zaburi ya daudi ee bwana unihukumu mimi maana nimeishi maisha yasiyo na lawama nimekutumainia wewe bwana bila kusitasita
 ee bwana unijaribu uupime moyo wangu na nia yangu kwa maana pendo lako liko mbele yangu daima nami natembea siku zote katika kweli yako
 siketi pamoja na wadanganyifu wala siandamani na wanafiki ninachukia kusanyiko la watenda mabaya na nakataa kuketi na waovu
 zaburi ee bwana ninanawa mikono yangu kuonyesha kuwa sina hatia na kukaribia madhabahu yako nikitangaza kwa sauti sifa yako na kuelezea matendo yako ya ajabu
 ee bwana naipenda nyumba yako unakoishi mahali ambapo utukufu wako hukaa
 usiiondoe nafsi yangu pamoja na watenda dhambi uhai wangu pamoja na wamwaga damu ambao mikononi mwao kuna mipango miovu ambao mikono yao ya kuume imejaa a
 bali mimi ninaishi maisha yasiyo na lawama unikomboe na unihurumie
 miguu yangu imesimama katika uwanja tambarare katika kusanyiko kuu nitamsifu bwana
sala ya kusifu zaburi ya daudi bwana ni nuru yangu na wokovu wangu nimwogope nani bwana ni ngome ya uhai wangu nimhofu nani waovu watakaposogea dhidi yangu ili waile nyama yangu adui zangu na watesi wangu watakaponishambulia watajikwaa na kuanguka
 hata jeshi linizunguke pande zote moyo wangu hautaogopa hata vita vitokee dhidi yangu hata hapo nitatumaini
 jambo moja ninamwomba bwana hili ndilo ninalolitafuta niweze kukaa nyumbani mwa bwana siku zote za maisha yangu niutazame uzuri wa bwana na kumtafuta hekaluni mwake
 kwa kuwa siku ya shida atanihifadhi salama maskani mwake atanificha uvulini mwa maskani yake na kuniweka juu kwenye mwamba
 kisha kichwa changu kitainuliwa juu ya adui zangu wanaonizunguka katika maskani yake nitatoa dhabihu kwa kelele za shangwe nitamwimbia bwana na kumsifu
 ee bwana uisikie sauti yangu nikuitapo unihurumie na unijibu
 moyo wangu unasema kuhusu wewe utafute uso wake uso wako bwana nitautafuta
 usinifiche uso wako usimkatae mtumishi wako kwa hasira wewe umekuwa msaada wangu
usinikatae wala usiniache ee mungu mwokozi wangu
 hata kama baba yangu na mama wataniacha bwana atanipokea
 ee bwana nifundishe njia yako niongoze katika njia iliyonyooka kwa sababu ya watesi wangu
 usinitie katika nia ya adui zangu kwa maana mashahidi wa uongo wameinuka dhidi yangu wakipumua jeuri
 nami bado ninaamini hili nitauona wema wa bwana katika nchi ya walio hai
 umngojee bwana uwe hodari na mwenye moyo mkuu naam umngojee bwana
kuomba msaada zaburi ya daudi ninakuita wewe ee bwana mwamba wangu usiwe kwangu kama kiziwi
kwa sababu ukinyamaza nitafanana na hao waliokwisha shuka shimoni
 sikia kilio changu unihurumie ninapokuita kwa ajili ya msaada ninapoinua mikono yangu kuelekea patakatifu pa patakatifu pako
 usiniburute pamoja na waovu pamoja na watenda mabaya ambao huzungumza na jirani zao maneno mazuri lakini mioyo yao wameficha uovu
 uwalipe sawasawa na matendo yao sawasawa na maovu yao walipe sawasawa na kazi za mikono yao uwalipe wanavyostahili
 kwa kuwa hawaheshimu kazi za bwana na yale ambayo mikono yake imetenda atawabomoa na kamwe hatawajenga tena
bwana asifiwe kwa maana amesikia kilio changu zaburi nikimwomba anihurumie
bwana ni nguvu yangu na ngao yangu moyo wangu umemtumaini yeye nami nimesaidiwa
moyo wangu unaruka kwa furaha nami nitamshukuru kwa wimbo
bwana ni nguvu ya watu wake ngome ya wokovu kwa mpakwa mafuta e
 waokoe watu wako na bariki urithi wako uwe mchungaji wao na uwabebe milele
sauti ya bwana wakati wa dhoruba zaburi ya daudi mpeni bwana enyi wana wa mungu mpeni bwana utukufu na nguvu
mpeni bwana utukufu unaostahili jina lake mwabuduni bwana katika uzuri wa utakatifu wake
 sauti ya bwana iko juu ya maji mungu wa utukufu hupiga radi bwana hupiga radi juu ya maji makuu
 sauti ya bwana ina nguvu sauti ya bwana ni tukufu
 sauti ya bwana huvunja mierezi bwana huvunja vipande vipande mierezi ya lebanoni
 hufanya lebanoni irukeruke kama ndama sirionia kama mwana nyati
 sauti ya bwana hupiga kwa miale ya umeme wa radi
 sauti ya bwana hutikisa nyika bwana hutikisa nyika ya kadeshi
 sauti ya bwana huzalisha ayala huuacha msitu wazi
hekaluni mwake wote wasema utukufu bwana anatawala gharika bwana anatawala kama mfalme milele
 bwana huwapa watu wake nguvu bwana huwabariki watu wake kwa kuwapa amani
maombi ya shukrani utenzi wa kuweka wakfu hekalu zaburi ya daudi
nitakutukuza wewe ee bwana kwa kuwa umeniinua na hukuacha adui zangu washangilie juu yangu
 ee bwana wangu a sirioni ni mlima hermoni
nilikuita unisaidie na wewe umeniponya
 ee bwana umenitoa kuzimuni umeniokoa nisishuke kwenye shimo la mauti
 mwimbieni bwana enyi watakatifu wake lisifuni jina lake takatifu kwa kumbukumbu la utakatifu wake
 kwa maana hasira yake ni ya muda mfupi bali upendo wake hudumu siku zote inawezekana kilio kikawepo usiku kucha lakini asubuhi kukawa na furaha
 nilipofanikiwa nilisema sitatikiswa kamwe
 ee bwana uliponijalia uliuimarisha mlima wangu lakini ulipouficha uso wako nilifadhaika
 kwako wewe ee bwana niliita kwa bwana niliomba rehema kuna faida gani katika kuangamia kwangu katika kushuka kwangu shimoni je mavumbi yatakusifu je yatatangaza uaminifu wako ee bwana unisikie na kunihurumia ee bwana uwe msaada wangu
 uligeuza maombolezo yangu kuwa kucheza ulinivua nguo za gunia ukanivika furaha ili moyo wangu uweze kukusifu na usikae kimya
ee bwana wangu nitakushukuru milele
kumtumaini mungu zaburi ya daudi ee bwana ninakukimbilia wewe usiache nikaaibika kamwe kwa haki yako uniokoe
 nitegee sikio lako uje uniokoe haraka uwe kwangu mwamba wa kimbilio ngome imara ya kuniokoa
 kwa kuwa wewe ni mwamba wangu na ngome yangu uniongoze na kunilinda kwa ajili ya jina lako
 uniepushe na mtego niliotegewa maana wewe ndiwe kimbilio langu
 ninaikabidhi roho yangu mikononi mwako ee bwana unikomboe wewe uliye mungu wa kweli
 ninawachukia wale wanaong ang ania sanamu batili zaburi mimi ninamtumaini bwana
 nitafurahia na kushangilia upendo wako kwa kuwa uliona mateso yangu na ulijua maumivu ya nafsi yangu
 hukunikabidhi kwa adui yangu bali umeiweka miguu yangu mahali penye nafasi
 ee bwana unihurumie kwa kuwa niko kwenye shida macho yangu yanafifia kwa huzuni nafsi yangu na mwili wangu kwa sikitiko
 maisha yangu yamedhoofika kwa majonzi naam miaka yangu kwa kulia kwa maumivu makali nguvu zangu zinaisha kwa ajili ya mateso na mifupa yangu inachakaa
 kwa sababu ya adui zangu wote nimedharauliwa kabi sa na jirani zangu hata rafiki zangu wananiogopa wale wanionao barabarani hunikimbia
 nimesahaulika miongoni mwao kama mtu aliyekufa nimekuwa kama chombo cha mfinyanzi kilichovunjika
 kwa maana nimesikia maneno niliyosingiziwa na watu wengi vitisho viko pande zote kwa kuwa wamefanya mashauri ya pamoja dhidi yangu na kula njama kuniua
 lakini mimi ninakutumaini wewe peke yako ee bwana nimesema wewe ndiwe mungu wangu
 siku za maisha yangu ziko mikononi mwako uniokoe mikononi mwa adui zangu na wale wanifuatiao
 mwangazie mtumishi wako uso wako uniokoe kwa ajili ya upendo wako usiokoma
 usiniache niaibike ee bwana kwa maana nimekulilia wewe bali waovu waaibishwe na kunyamazishwa kuzimuni
 midomo yao isemayo uongo na inyamazishwe kwa maana kwa kiburi na dharau husema kwa majivuno dhidi ya wenye haki
 tazama jinsi ulivyo mkuu wema wako uliowawekea wakuchao ambao huwapa machoni pa watu wale wakukimbiliao unawahifadhi katika uvuli wa uwepo wako kutokana na hila za wanadamu katika makao yako huwaweka salama kutokana na ndimi za mashitaka
 atukuzwe bwana kwa kuwa amenionyesha upendo wake wa ajabu nilipokuwa katika mji uliozingirwa
 kwa haraka yangu nilisema nimekatiliwa mbali na macho yako hata hivyo ulisikia kilio changu ukanihurumia nilipokuita unisaidie
 mpendeni bwana ninyi watakatifu wake wote bwana huwahifadhi waaminifu lakini wenye kiburi huwalipiza kikamilifu
 mwe hodari na mjipe moyo ninyi nyote mnaomtumaini bwana
ungamo na msamaha utenzi zaburi ya daudi
funzo heri mtu yule ambaye amesamehewa makosa yake ambaye dhambi zake zimefunikwa
 heri mtu yule ambaye bwana hamwesabii dhambi na ambaye rohoni mwake hamna udanganyifu
 niliponyamaza mifupa yangu ilichakaa kwa kulia kwa maumivu makali mchana kutwa
 usiku na mchana mkono wako ulinilemea nguvu zangu zilinyonywa kama vile katika joto la kiangazi
 kisha nilikujulisha dhambi yangu wala sikuficha uovu wangu
nikasema nitaungama makosa yangu kwa bwana ndipo uliponisamehe hatia ya dhambi yangu
 kwa hiyo kila mt mtauwa na akuombe maadam unapatikana hakika maji makuu yatakapofurika hayatamfikia yeye
 wewe ndiwe mahali pangu pa kujificha utaniepusha na taabu na kunizunguka kwa nyimbo za wokovu
 nitakufundisha na kukuonyesha njia utakayoiendea nitakushauri na kukuangalia
 usiwe kama farasi au nyumbu wasio na akili ambao ni lazima waongozwe kwa lijamu na hatamu la sivyo hawatakukaribia
 mtu mwovu ana taabu nyingi bali upendo usio na kikomo wa bwana unamzunguka mtu anayemtumaini
 zaburi shangilieni katika bwana na mfurahi enyi wenye haki imbeni ninyi nyote mlio wanyofu wa moyo wimbo wa kumsifu mungu mwimbieni bwana kwa furaha enyi wenye haki inawapasa wanyofu wa moyo kumsifu
 msifuni bwana kwa kinubi mwimbieni sifa kwa zeze la nyuzi kumi
 mwimbieni wimbo mpya pigeni kwa ustadi pigeni kelele za furaha
 maana neno la bwana ni haki na kweli ni mwaminifu kwa yote atendayo
 hupenda uadilifu na haki dunia imejaa upendo wake usiokoma
 kwa neno la bwana mbingu ziliumbwa jeshi lao la angani kwa pumzi ya kinywa chake
 ameyakusanya maji ya bahari kama kwenye mtungi vilindi vya bahari ameviweka katika ghala
 dunia yote na imwogope bwana watu wote wa dunia wamche
 kwa maana mungu alisema na ikawa aliamuru na ikasimama imara
 bwana huzuia mipango ya mataifa hupinga makusudi ya mataifa
 lakini mipango ya bwana inasimama imara milele makusudi ya moyo wake vizazi vyote
 heri taifa ambalo bwana ni mungu wao watu ambao aliwachagua kuwa urithi wake
 kutoka mbinguni bwana hutazama chini na kuwaona wanadamu wote kutoka maskani mwake huwaangalia wote wakaao duniani yeye ambaye huumba mioyo yao wote ambaye huangalia kila kitu wanachokitenda
 hakuna mfalme aokokaye kwa ukubwa wa jeshi lake hakuna shujaa aokokaye kwa wingi wa nguvu zake
 farasi ni tumaini bure kwa wokovu licha ya nguvu zake nyingi hawezi kuokoa
 lakini macho ya bwana yako kwa wale wamchao kwa wale ambao tumaini lao ni katika upendo wake usio na kikomo ili awaokoe na mauti na kuwahifadhi wakati wa njaa
 sisi tunamngojea bwana kwa matumaini yeye ni msaada wetu na ngao yetu
 katika yeye mioyo yetu hushangilia kwa maana tunalitumainia jina lake takatifu
 upendo wako usio na mwisho ukae juu yetu ee bwana kama vile tunavyoweka tumaini letu kwako
sifa na wema wa mungu zaburi ya daudi alipojifanya mwendawazimu mbele ya abimeleki ambaye alimfukuza naye akaondoka
nitamtukuza bwana nyakati zote sifa zake zitakuwa midomoni mwangu siku zote
 nafsi yangu itajisifu katika bwana walioonewa wasikie na wafurahi
 mtukuzeni bwana pamoja nami naam na tulitukuze jina lake pamoja
 nilimtafuta bwana naye akanijibu akaniokoa kwenye hofu zangu zote
 wale wamtazamao hutiwa nuru nyuso zao hazifunikwi na aibu kamwe
 maskini huyu alimwita bwana akamsikia akamwokoa katika taabu zake zote
 malaika wa bwana hufanya kituo akiwazunguka wale wamchao naye huwaokoa
 onjeni mwone kwamba bwana ni mwema heri mtu yule anayemkimbilia
 mcheni bwana enyi watakatifu wake kwa maana wale wamchao hawapungukiwi na kitu cho chote
 wana simba wenye nguvu hutindikiwa na kuona njaa bali wale wamt afutao bwana hawatakosa kitu cho chote kilicho chema
 njoni watoto wangu mnisikilize nitawafundisha kumcha bwana
 ye yote kati yenu anayependa maisha na kutamani kuziona siku nyingi njema auzuie ulimi wake na mabaya na midomo yake kutokana na kusema uongo
 aache uovu na atende mema aitafute amani na kuifuatia
 macho ya bwana yako kwa wenye haki na masikio yake yako makini kusikia kilio chao uso wa bwana uko kinyume na watenda zaburi mabaya kufuta kumbukumbu lao duniani
 wenye haki hulia naye bwana huwasikia huwaokoa katika taabu zao zote
 bwana yu karibu nao waliovunjika moyo na huwaokoa waliopondeka roho
 mwenye haki ana mateso mengi lakini bwana humwokoa nayo yote huhifadhi mifupa yake yote hata mmoja hautavunjika
 ubaya utamwua mwovu adui wa mwenye haki watahukumiwa
 bwana huwakomboa watumishi wake wale wanaomkimbilia yeye hawatahukumiwa hata mmojawapo
kuomba msaada kuokolewa kutokana na maadui zaburi ya daudi ee bwana pingana na wale wanaopingana nami upigane na hao wanaopigana nami
 uchukue ngao na kigao inuka unisaidie
 inua mkuki wako na fumoa lako dhidi ya hao wanaonifuatia
uiambie nafsi yangu mimi ni wokovu wako
 wafedheheshwe na waaibishwe wale wanaotafuta uhai wangu wanaofanya shauri kuniangamiza warudishwe nyuma kwa hofu
 wawe kama makapi yapeperushwayo na upepo malaika wa bwana akiwafukuza njia yao na iwe giza na ya utelezi malaika wa bwana akiwafuatilia
 kwa vile walinifichia wavu wao bila sababu na bila sababu wamenichimbia shimo maafa na yawapate ghafula wavu walionifichia na uwatege wenyewe na waanguke katika shimo hilo kwa maangamizo yao
 ndipo nafsi yangu itashangilia katika bwana na kuufurahia wokovu wake
 nitapaza sauti yangu nikisema ni nani aliye kama wewe ee bwana huwaokoa maskini na watu walio na nguvu kuliko wao maskini na mhitaji kutokana na wanaowanyang anya a fumo sagai maana yake mkuki mfupi
 mashahidi wakatili wanainuka wananiuliza kwa mambo nisiyoyajua
 wananilipa baya kwa jema na kuiacha nafsi yangu ukiwa
 lakini walipokuwa wagonjwa nilivaa nguo ya gunia na nikajinyenyekesha kwa kufunga
maombi yangu yalipon irudia bila kujibiwa niliendelea kuomboleza kama vile wao ni rafiki au ndugu
niliinamisha kichwa chini kwa huzuni kama vile ninayemwombolezea mama yangu
 lakini nilipojikwaa walikusanyika kwa shangwe washambuliaji walijikusanya dhidi yangu bila mimi kujua
walinisingizia pasipo kukoma
 kama watu wasiomcha mungu wamedhihaki wamenisagia meno
 ee bwana utatazama mpaka lini niokoe maisha yangu na maangamizi yao uhai wangu wa thamani kutokana na simba hawa
 nami nitakushukuru mbele ya kusanyiko kubwa nitakusifu katikati ya watu wengi
 usiwaache wale wanaonisimanga wale ambao ni adui zangu bila sababu usiwaache wale ambao ni adui zangu bila sababu wakonyeze jicho kwa hila
 hawazungumzi kwa amani bali wanatunga mashitaka ya uongo dhidi ya wale wanaoishi kwa utulivu katika nchi
 hunifumbulia vinywa vyao wakisema aha aha kwa macho yetu wenyewe tumeliona
 ee bwana umeona hili usiwe kimya
usiwe mbali nami ee bwana
 amka inuka unitetee unipiganie mungu wangu na bwana wangu
 nihukumu kwa haki yako ee bwana mungu wangu sawasawa na haki yako usiwaache wakusimange
 usiwaache wafikiri ahaa hili ndilo tulilotaka au waseme tumemmeza
 wote wanaofurahia dhiki yangu na waabishwe na wachanganyikiwe zaburi hao wanaojiinua dhi di yangu na wavikwe aibu na dharau
 wale wanaofurahia hukumu yangu ya haki na wapige kelele za shangwe na furaha waseme siku zote bwana atukuzwe ambaye amefurahia mafanikio ya mtumishi wake
 ulimi wangu utanena haki yako na sifa zako mchana kutwa
uovu wa mwanadamu kwa mwimbishji zaburi ya daudi mtumishi wa mungu
kuna neno moyoni mwangu kuhusu hali ya dhambi ya mwovu
hakuna hofu ya mungu mbele ya macho yake
 kwa kuwa machoni pake mwenyewe hujisifu mno kiasi kwamba hawezi kugundua au kuichukia dhambi yake
 maneno ya kinywa chake ni maovu na ya udanganyifu ameacha kuwa mwenye hekima na kutenda mema
 hata kitandani mwake hupanga hila mbaya hujitia katika njia ya dhambi na hakatai lililo baya
 upendo wako ee bwana unafika hadi katika mbingu uaminifu wako hadi kwenye anga
 haki yako ni kama milima mikubwa hukumu zako ni kama kilindi kirefu sana
ee bwana wewe huwaifadhi mwanadamu na mnyama
 upendo wako usiokoma ni wa thamani mno wale wa daraja ya juu na ya chini miongoni mwa wanadamu hupata kimbilio katika uvuli wa mbawa zako
 watajifurahisha katika wingi wa vitu vya nyumbani mwako wewe huwapa kunywa kutoka katika mto wa furaha zako
 kuwa pamoja nawe ni kijito cha uzima katika nuru yako twaona nuru
 ongeza upendo wako kwa wale wanaokujua wewe haki yako kwa wale walio wanyofu wa moyo
 mguu wa mwenye kiburi na usije dhidi yangu wala mkono wa mwovu usinifukuze
 angalia jinsi watenda mabaya walivyoanguka wametupwa chini hawawezi kuinuka mwisho wa mtu muovu na mtu mwema zaburi ya daudi usisumbuke kwa ajili ya watendao maovu wala usiwaonee wivu watu watendao maovu kwa maana kama majani watanyauka mara kama mimea ya kijani watakufa mara
 mtumaini bwana na utende yaliyo mema ukae katika nchi ukafurahie malisho salama
 jifurahishe katika bwana naye atakupa haja za moyo wako
 mkabidhi bwana njia yako mtumaini yeye naye atatenda hili yeye atafanya haki yako ing ae kama mapambazuko hukumu jua la adhuhuri
 tulia mbele za bwana na umngojee kwa uvumilivu usisumbuke watu wanapofanikiwa katika njia zao wanapotekeleza mipango yao miovu
 epuka hasira na uache ghadhabu usihangaike itakuongoza tu kwenye ubaya
 kwa maana waovu watakatiliwa mbali bali wale wanaomtumaini bwana watairithi nchi
 bado kitambo kidogo waovu hawataonekana ingawa utawatafuta hawataonekana
 bali wanyenyekevu watairithi nchi na watafurahia amani tele
 waovu hula njama dhidi ya wenye haki na kuwasagia meno bali bwana huwacheka waovu kwa sababu anajua siku yao inakuja
 waovu huchomoa upanga na kupinda upinde ili wawaangushe maskini na wahitaji kuwachinja wale ambao njia zao ni nyofu
 lakini panga zao zitachoma mioyo yao wenyewe na pinde zao zitavunjwa
 bora kidogo walichonacho wenye haki kuliko wingi wa mali walizo nazo waovu wengi kwa maana nguvu za waovu zitavunjwa zaburi lakini bwana humtegemeza mwenye haki
 bwana anazifahamu siku za wanyofu na urithi wao utadumu milele
 siku za maafa hawatanyauka siku za njaa watafurahia kuwa na wingi wa vitu
 lakini waovu wataangamia adui za bwana watatoweka kama uzuri wa mashamba watatoweka watatoweka kama moshi
 waovu hukopa na hawalipi bali wenye haki hutoa kwa ukarimu wale wanaobarikiwa na bwana watairithi nchi bali wale anaowalaani watakatiliwa mbali
 kama bwana akipendezwa na njia ya mtu huimarisha hatua zake ajapojikwaa hataanguka kwa maana bwana humtegemeza kwa mkono wake
 nilikuwa kijana na sasa ni mzee lakini sijaona kamwe wenye haki wameachwa au watoto wao wakiomba omba chakula
 wakati wote ni wakarimu hukopesha bila masharti watoto wao watabarikiwa
 acha ubaya na utende wema nawe utaishi katika nchi milele
 kwa kuwa bwana huwapenda wenye haki naye hatawaacha waaminifu wake
watalindwa milele lakini uzao wa waovu utakatiliwa mbali wenye haki watairithi nchi na kuishi humo milele
 kinywa cha mwenye haki hutamka hekima nao ulimi wake huzungumza lililo haki
 sheria ya bwana wake imo moyoni mwake nyayo zake hazitelezi
 watu waovu huvizia wenye haki wakitafuta kuwaua lakini bwana hatawaacha mikononi mwao wala hatawaacha wahukumiwe kuwa wakosa wanaposhtakiwa
 umngojee bwana na uishike njia yake
naye atakutukuza uirithi nchi waovu watakapokatiliwa mbali utaliona hilo
 nimemwona mtu mwovu na mkatili akistawi kama mwerezi wa lebanoni lakini alitoweka mara na hakuonekana ingawa nilimtafuta hakupatikana
 watafakari watu wasio na hatia wachunguze watu wakamilifu kuna mafanikio kwa mtu apendaye amani
 lakini watenda dhambi wote wataangamizwa mafanikio yao yatakatiliwa mbali
 wokovu wa wenye haki hutoka kwa bwana yeye ni ngome yao wakati wa shida
 bwana huwasaidia na kuwaokoa huwaokoa kutoka kwa waovu na kuwahifadhi kwa maana wanamkimbilia maombi ya mtu anayeteseka zaburi ya daudi ee bwana usinikemee katika hasira yako wala kuniadhibu katika ghadhabu yako
 kwa kuwa mishale yako imenichoma na mkono wako umenishukia
 hakuna afya mwilini mwangu kwa sababu ya ghadhabu yako mifupa yangu haina uzima kwa sababu ya dhambi zangu
 maovu yangu yamenifunika kama mzigo usiochukulika
 majeraha yangu yameoza na yananuka kwa sababu ya upumbavu wa dhambi zangu
 nimeinamishwa chini na kushushwa sana mchana kutwa nazunguka nikiomboleza
 viuno vyangu vimejaa maumivu yaunguzayo hakuna afya mwilini mwangu
 nimedhoofika na kupondwa kabisa nasononeka kwa maumivu makuu ya moyoni
 ee bwana yote ninayoyaonea shauku yako wazi mbele zako kutamani sana kwangu hakufichiki mbele zako
 moyo wangu unapigapiga nguvu zangu zimeniishia zaburi hata macho yangu yametiwa giza
 rafiki na wenzangu wananikwepa kwa sababu ya majeraha yangu majirani zangu wanakaa mbali nami
 wale wanaotafuta uhai wangu wanatega mitego yao wale ambao wangetaka kunidhuru huongea juu ya maangamizi yangu hufanya shauri la hila mchana kutwa
 mimi ni kama mtu kiziwi asiyeweza kusikia ni kama bubu asiyeweza kufungua kinywa chake nimekuwa kama mtu asiyesikia ambaye kinywa chake hakiwezi kutoa jibu
 ee bwana ninakungojea wewe ee bwana mungu wangu utajibu
 kwa kuwa nilisema usiwaache wafurahie wala wasijitukuze juu yangu mguu wangu unapoteleza
 kwa maana ninakaribia kuanguka na maumivu yangu yananiandama siku zote
 naungama uovu wangu ninataabishwa na dhambi yangu
 wengi ni wale ambao ni adui zangu hodari wale wanaonichukia bila sababu ni wengi
 wanaolipa maovu kwa wema wangu hunisingizia ninapofuata lililo jema
 ee bwana usiniache usiwe mbali nami ee mungu wangu
 ee bwana mwokozi wangu uje upesi kunisaidia
ukiri wa mtu anayeteseka kwa mwimbishaji mtindo wa yeduthuni
zaburi ya daudi
nilisema nitaziangalia njia zangu na kuuzuia ulimi wangu usije ukatenda dhambi nitaweka lijamu kinywani mwangu kila wakati wote waovu wanapokuwa karibu nami
 lakini niliponyamaza kimya na kutulia hata pasipo kusema lo lote jema uchungu wangu uliongezeka
 moyo wangu ulipata moto ndani yangu nilipotafakari moto uliwaka ndipo nikasema kwa ulimi wangu ee bwana nijulishe mwisho wa maisha yangu na hesabu ya siku zangu nijalie kujua jinsi maisha yangu yanavyopita upesi
 umefanya maisha yangu mafupi kama pumzi muda wangu wa kuishi ni kama hauna thamani kwako
maisha ya kila mwanadamu ni kama pumzi
 hakika kila binadamu ni kama njozi aendapo huku na huko hujishughulisha na mengi lakini ni ubatili anakusanya mali nyingi wala hajua ni nani atakayeifaidi
 lakini sasa bwana nitafute nini tumaini langu ni kwako
 niokoe kutoka kwenye makosa yangu yote usinifanye kuwa dhihaka ya wapumbavu
 nilinyamaza kimya sikufumbua kinywa changu kwa sababu wewe ndiw uliyetenda hili
 niondolee mjeledi wako nimeshindwa kwa mapigo ya mkono wako
 unakemea na kuadhibu wanadamu kwa ajili ya dhambi zao unaharibu utajiri wao kama nondo aharibuvyo kila mwanadamu ni kama pumzi tu
 ee bwana usikie maombi yangu usikie kilio changu unisaidie usiwe kiziwi kwa kulia kwangu
kwani mimi ninaishi na wewe kama mgeni kama walivyokuwa baba zangu wote tazama mbali nami ili niweze kufurahi tena kabla sijaondoka na nisiwepo tena
wimbo wa sifa kwa nilimngoja bwana kwa saburi wimbishaji zaburi ya daudi
naye akaniinamia akasikia kilio changu
 alinipandisha kutoka shimo la uharibifu kutoka katika matope na utelezi akaiweka miguu yangu juu ya mwamba na kunipa mahali imara pa kusimama
 akaweka wimbo mpya kinywani mwangu wimbo wa sifa kwa mungu wetu
wengi wataona na kuogopa na kuweka tumaini lao kwa bwana
 heri mtu yule amfanyae bwana kuwa tumaini lake wasiowategemea wenye kiburi wale wenye kugeukia miungu ya uongo
 ee bwana wangu umefanya mambo mengi ya ajabu
mambo uliyopanga kwa ajili yetu zaburi hakuna awezaye kukuhesabia kama ningesema na kuyaelezea yangekuwa mengi mno kuyaelezea
 dhabihu na sadaka hukuvitaka lakini umefungua masikio yangu sadaka za kuteketezwa na sadaka za dhambi hukuzihitaji
 ndipo niliposema m imi hapa nimekuja imeandikwa kuhusu mimi katika gombo
 ee mungu wangu natamani kufanya mapenzi yako sheria yako iko ndani ya moyo wangu
 nimehubiri haki katika kusanyiko kubwa sikufunga mdomo wangu ee bwana kama ujuavyo
 sikuficha haki yako moyoni mwangu ninasema juu ya uaminifu wako na wokovu wako
sikuficha upendo wako na kweli yako mbele ya kusanyiko kubwa
 ee bwana usizuilie huruma zako upendo wako na kweli yako daima vinilinde
 kwa maana taabu zisizo na hesabu zimenizunguka dhambi zangu zimenikamata hata nisiweze kuona
zimekuwa nyingi kuliko nywele za kichwa changu nao moyo unazimia ndani yangu
 ee bwana uwe radhi kuniokoa ee bwana njoo hima unisaidie
 wote wanaotafuta kuuondoa uhai wangu na waaibishwe na kufadhaishwa wote wanaotamani kuangamizwa kwangu na warudishwe nyuma kwa aibu
 wale waniambiao aha wafadhaishwe na iwe aibu yao
 bali wote wakutafutao na washangilie na kukufurahia wale wapendao wokovu wako siku zote waseme bwana atukuzwe lakini bado mimi ni maskini na mhitaji bwana na anifikirie
wewe ni msaada wangu na mwokozi wangu ee mungu wangu usikawie
maombi ya mtu mgonjwa kwa mwimbishaji zaburi ya daudi heri mtu yule anayemjali maskini bwana atamwokoa wakati wa shida
bwana atamlinda na kuyahifadhi maisha yake atambariki katika nchi na hatamwacha katika tamaa ya adui zake
bwana atamtegemeza awapo mgonjwa kitandani atamwinua kutoka kitandani mwake
 nilisema ee bwana nihurumie niponye maana nimekutenda dhambi wewe
 adui zangu wanasema kwa hila lini atakufa na jina lake litokomee kabisa
 kila anapokuja mtu kunitazama huzungumza uongo huku moyo wake hukusanya masingizio kisha huondoka na kuyasambaza huko na huko
 adui zangu wote hunong onezana dhidi yangu hao huniwazia mabaya sana wakisema ugonjwa mbaya sana umempata kamwe hatainuka tena kitandani mwake
 hata rafiki yangu wa karibu niliyemwamini yule aliyekula chakula changu ameniinulia kisigino chake
 lakini wewe ee bwana unihurumie ukaniinue tena ili niweze kuwalipiza kisasi
 najua kwamba wapendezwa nami kwa kuwa adui yangu hanishindi
 katika uadilifu wangu unanitegemeza na kuniweka kwenye uwepo wako milele
 msifuni bwana mungu wa israeli tangu milele na hata milele
amen
kitabu cha pili maombi ya mtu aliye uhamishoni kwa mwimbishaji uten zi wa wana wa kora kama vile paa aoneavyo shauku vijito vya maji ndivyo nafsi yangu ikuoneavyo shauku ee mungu
 nafsi yangu inamwonea mungu kiu mungu aliye hai
ni lini nitaweza kwenda kukutana na mungu machozi yangu yamekuwa chakula changu mchana na usiku huku watu wakiniambia mchana kutwa zaburi yuko wapi mungu wako vitu hivi ninavikumbuka ninapoimimina nafsi yangu jinsi nilivyokuwa nikienda na umati wa watu nikiongoza maandamano kuelekea kwenye nyumba ya mungu kwa kelele za shangwe na za shukrani katikati ya umati wa watu wanaoadhimisha sikukuu
 ee nafsi yangu kwa nini unasononeka kwa nini unafadhaika hivyo ndani yangu weka tumaini lako kwa mungu kwa sababu bado nitamsifu aliye afya ya uso wangu mwokozi wangu na mungu wangu
 nafsi yangu inasononeka ndani yangu kwa hiyo nitakukumbuka kutoka nchi yordani katika vilele vya hermoni kutoka mlima mizari
 kilindi huita kilindi katika ngurumo za maporomoko ya maji yako mawimbi yako yote pamoja na viwimbi vimepita juu yangu
 mchana bwana huelekeza upendo wake usiku wimbo wake uko nami maombi kwa mungu wa uzima wangu
 ninamwambia mungu mwamba wangu kwa nini umenisahau kwa nini niendelee kuomboleza nikiwa nimeonewa na adui mifupa yangu inateseka kwa maumivu makali adui zangu wanaponidhihaki wakiniambia mchana kutwa yuko wapi mungu wako ee nafsi yangu kwa nini unasononeka kwa nini unafadhaika hivyo ndani yangu weka tumaini lako kwa mungu kwa sababu bado nitamsifu aliye afya ya uso wangu mwokozi wangu mungu wangu
maombiya mtu aliyeko uhamishoni inaendelea
ee mungu unihukumu nitetee dhidi ya taifa lisilomcha mungu niokoe na watu wadanganyifu na waovu
 wewe ni mungu ngome yangu
kwa nini umenikataa kwa nini niendelee kuomboleza nikiwa nimeonewa na adui tuma hima nuru yako na kweli yako na viniongoze vinilete mpaka mlima wako mtakatifu mpaka mahali unapoishi
 ndipo nitakwenda madhabahuni pa mungu kwa mungu furaha yangu na shangwe yangu
nitakusifu kwa kinubi ee mungu mungu wangu
 ee nafsi yangu kwa nini unasononeka kwa nini unafadhaika hivyo ndani yangu weka tumaini lako kwa mungu kwa sababu bado nitamsifu aliye afya ya uso wangu mwokozi wangu na mungu wangu
kuomba ulinzi wa mungu kwa mwimbishaji utenzi wa wana wa kora
ee mungu tumesikia kwa masikio yetu baba zetu wametueleza yale uliyotenda katika siku zao siku za kale
 kwa mkono wako uliwafukuza mataifa katika nchi hii na ukawapanda baba zetu uliangamiza mataifa na kuwastawisha baba zetu sio kwa upanga wao waliipata nchi wala si mkono wao uliwapatia ushindi ilikuwa ni kitanga chako cha mkono wako wa kuume na nuru ya uso wako kwa kuwa uliwapenda
 wewe ni mfalme wangu na mungu wangu unayeamuru ushindi kwa yakobo
 kwa uwezo wako tunawasukuma nyuma watesi wetu kwa jina lako tunawakanyaga adui zetu
 siutumaini upinde wangu upanga wangu hauniletei ushindi bali wewe unatupa ushindi juu ya adui zetu unawaaibisha watesi wetu
 katika mungu wetu tunajivuna mchana kutwa nasi tutalisifu jina lako milele
 lakini sasa umetukataa na kutudhili wala huendi tena na jeshi letu
 umetufanya turudi nyuma mbele ya adui zaburi nao watesi wetu wametuteka nyara
 umetuacha tutafunwe kama kondoo na umetutawanya katika mataifa
 umewauza watu wako kwa fedha kidogo wala hukupata faida yo yote kwa mauzo yao
 umetufanya lawama kwa jirani zetu dharau na dhihaka kwa wale wanaotuzunguka
 umetufanya kuwa mithali miongoni mwa mataifa hutikisa vichwa vyao
 fedheha yangu iko mbele yangu mchana kutwa na uso wangu umejaa aibu tele kwa ajili ya dhihaka ya wale wanaonilaumu na kunitukana kwa sababu ya adui ambaye anatamani kulipiza kisasi
 hayo yote yametutokea ingawa tulikuwa hatujakusahau wala hatujaenda kinyume na agano lako
 mioyo yetu ilikuwa haijarudi nyuma lakini nyayo zetu zilikuwa hazijaiacha njia yako
 lakini ulituponda na kutufanya makao ya mbweha na ukatufunika kwa giza nene
 kama tungalikuwa tumelisahau jina la mungu au kunyooshea mikono yetu kwa mungu mgeni je mungu hangaligundua hili kwa kuwa anazijua siri za moyo hata hivyo kwa ajili yako tunakabiliwa na kifo mchana kutwa tunahesabiwa kama kondoo wa kuchinjwa
 amka ee bwana kwa nini unalala zinduka usitukatae milele
 kwa nini unauficha uso wako na kusahau taabu na mateso yetu tumeshushwa hadi mavumbini miili yetu imegandamana na ardhi
 inuka na utusaidie utukomboe kwa sababu ya upendo wako usio na mwisho
wimbo wa arusi ya kifalme kwa mwimbishaji utenzi wa wana wa kora
moyo wangu umesisimuliwa na jambo jema ninapomsimulia mfalme mabeti yangu ulimi wangu ni kalamu ya mwandishi stadi
 wewe ni bora kuliko watu wengine wote na midomo yako imepakwa neema kwa kuwa mungu amekubariki milele
 jifunge upanga wako pajani mwako ee mwenye nguvu jivike fahari na utukufu
 katika fahari yako songa mbele kwa ushindi kwa ajili ya kweli unyenyekevu na haki mkono wako wa kuume na uonyeshe matendo ya kutisha
 mishale yako mikali na ichome mioyo ya adui za mfalme mataifa na yaanguke chini ya nyayo zako
 ee mungu kiti chako cha enzi kitadumu milele na milele fimbo ya utawala wa haki itakuwa fimbo ya utawala wa ufalme wako
 unaipenda haki na kuchukia uovu kwa hiyo mungu mungu wako amekuweka juu ya rafiki zako kwa kukupaka mafuta ya furaha
 mavazi yako yote ni yenye harufu nzuri ya manemane udi na mdalasini kutoka kwenye majumba ya kifalme yaliyopambwa kwa pembe za ndovu sauti za vinanda vya nyuzi zinakufanya ufurahi
 binti za wafalme ni miongoni mwa wanawake wako waheshimiwa kuume kwako yupo bibi arusi wa kifalme aliyevaa dhahabu ya ofiri
 sikiliza ewe binti fikiri na utege sikio sahau watu wako na wanyumbani mwa baba yako mfalme ameshangazwa na uzuri wako mheshimu kwa kuwa yeye ni bwana wako
 binti wa tiro atakuletea zawadi watu wenye utajiri watatafuta upendeleo wako
 utukufu wote ni binti mfalme katika chumba chake vazi lake limefumwa kwa kuchanganya nyuzi za dhahabu
 akiwa amevalia mavazi yaliyotariziwa anaongozwa kwa mfalme mabikira wenzake wanamfuata zaburi na wanaletwa kwako
 wanaingizwa ndani kwa shangwe na furaha na kuingia katika jumba la mfalme
 wana wenu watachukua nafasi za baba zenu mtawafanya wana wa kifalme katika nchi yote
 nitadumisha kumbukumbu lako katika vizazi vyote kwa hiyo mataifa watakusifu milele na milele
mungu yuko pamoja nasi kwa mwimbishaji zaburi ya wana wa kora mtindo wa alamothi mungu kwetu sisi ni kimbilio na nguvu msaada utakaoonekana tele wakati wa mateso
 kwa hiyo hatutaogopa hata kama dunia ikivunjika na milima kuanguka katika moyo wa bahari
 hata kama maji yake yatanguruma na kuumuka milima nayo ikitetemeka kwa mawimbi yake
 kuna mto ambao vijito vyake vinaufurahisha mji wa mungu mahali patakatifu ambak aliye juu sana anaishi
 mungu yuko katikati yake hautaanguka mungu atausaidia as ubuhi na mapema
 mataifa yalifanya ghasia falme zinaanguka huinua sauti yake dunia ikayeyuka
bwana mwenye nguvu yu pamoja nasi mungu wa yakobo ni ngome yetu
 njoni na mwone kazi za bwana jinsi alivyofanya ukiwa katika nchi
 anakomesha vita hata miisho ya dunia anakata upinde na kuvunjavunja mkuki anateketeza ngao kwa moto
 tulieni mjue ya kwamba mimi ndimi mungu nitatukuzwa katikati ya mataifa nitatukuzwa katika dunia
 bwana mwenye nguvu yu pamoja nasi mungu wa yakobo ni ngome yetu
mtawala mwenye enzi yote
kwa mwimbishaji zaburi ya wana wa kora pigeni makofi enyi mataifa yote mpigieni mungu kelele za shangwe jinsi gani alivyo wa kutisha bwana aliye juu sana mfalme mkuu juu ya dunia yote
 ametiisha mataifa chini yetu na mataifa chini ya miguu yetu
 alituchagulia urithi wetu kwa ajili yetu fahari ya yakobo aliyempenda
 mungu amepaa katikati ya kelele za shangwe
bwana katikati ya sauti za tarumbeta
 mwimbieni mungu sifa imbeni sifa mwimbieni sifa mfalme wetu imbeni sifa
 kwa kuwa mungu ni mfalme wa dunia yote mwimbieni zaburi za sifa
 mungu anatawala juu ya mataifa mungu ameketi juu ya kiti chake cha enzi kitakatifu
 wakuu wa mataifa wanakusanyika kama watu wa mungu wa abrahamu kwa kuwa wafalme wa dunia ni mali ya mungu yeye ametukuka sana
sayuni mji wa mungu kwa mwimbishaji zaburi ya wana wa kora
bwana ni mkuu na anayestahili kusifiwa sana katika mji wa mungu wetu mlima wake mtakatifu
 ni mzuri katika kuinuka kwake juu sana furaha ya dunia yote
kama vilele vya juu sana vya safonia mlima sayuni ndio mji wa mfalme mkuu
 mungu yuko katika ngome zake amejionyesha mwenyewe kuwa ngome yake
 wakati wafalme walipounganisha nguvu waliposonga mbele pamoja walimwona nao wakashangaa wakakimbia kwa hofu
 kutetemeka kuliwashika huko maumivu kama ya mwanamke mwenye utungu wa kuzaa
 uliwaangamiza kama meli za tarshishi zilizovunjwa na upepo wa mashariki
 kama tulivyokuwa tumesikia ndivyo tulivyoona katika mji wa bwana mwenye nguvu a safoni hapa inaweza ikawa na maana ya mlima mtakatifu au upande wa kaskazini
 zaburi katika mji wa mungu wetu mungu ataufanya uwe salama milele
 ee mungu hekaluni mwako tunatafakari upendo wako usiokoma
 ee mungu kama jina lako lilivyo sifa zako zinafika hadi miisho ya dunia mkono wako wa kuume umejazwa na haki
 mlima sayuni unashangilia vijiji vya yuda vinafurahi kwa sababu ya hukumu zako
 tembeeni katika sayuni uzungukeni mji hesabuni minara yake
 yatafakarini vema maboma yake angalieni ngome zake ili mpate kusimulia habari zake kwa kizazi kijacho
 kwa kuwa huyu mungu ni mungu wetu milele na milele atakuwa kiongozi wetu hata mwisho
upumbavu wa kutegemea mali kwa mwimbishaji zaburi ya wana wa kora sikieni haya enyi mataifa yote sikilizeni ninyi wote mkaao dunia hii
 wakubwa kwa wadogo matajiri na masikini pamoja kinywa changu kitasema maneno ya hekima usemi wa moyo wangu utatoa ufahamu
 nitatega sikio langu nisikilize mithali nitafafanua kitendawili kwa zeze kwa nini niogope siku mbaya zinapokuja wakati wadanganyifu waovu wanaponizunguka wale wanaotegemea mali zao na kujivunia utajiri wao mwingi hakuna mwanadamu awaye yote awezaye kuukomboa uhai wa mwingine au kumpa mungu fidia kwa ajili yake
 fidia ya uhai ni gharama kubwa hakuna malipo yo yote yanayotosha ili kwamba aishi milele na asione uharibifu
 wote wanaona kwamba watu wenye hekima hufa wajinga na wapumbavu vivyo hivyo huangamia na kuwaachia wengine mali zao
 makaburi yao yatabaki kuwa nyumba zao za milele makao yao vizazi vyote ingawa walikuwa na mashamba na kuyaita kwa majina yao
 lakini mwanadamu licha ya utajiri wake hadumu anafanana na mnyama aangamiaye
 huu ndio mwisho wa wale wanaojitumainia wenyewe pia wa wafuasi wao waliothibitisha misemo yao
 kama kondoo wamewekewa kwenda kaburinia na kifo kitawala
wanyofu watawatawala asubuhi maumbile yao yataozea kaburini mbali na majumba yao makubwa ya fahari
 lakini mungu atakomboa uhaib wangu na kaburi hakika atanichukua kwake
 usitishwe mtu anapotajirika fahari ya nyumba yake inapoongezeka kwa maana hatachukua cho chote atakapokufa fahari yake haitashuka pamoja naye
 ingawa alipokuwa akiishi alijihesabu kuwa heri na wanadamu wanakusifu unapofanikiwa atajiunga na kizazi cha baba zake ambao hawataona kamwe nuru ya uzima
 mwanadamu mwenye utajiri bila ufahamu ni kama wanyama waangamiao
ibada ya kweli zaburi ya asafu mwenye nguvu mungu bwana asema na kuiita dunia tangu mawio ya jua hadi mahali pake liendapo kutua
 kutoka sayuni penye uzuri mkamilifu mungu anaangaza
 mungu wetu anakuja na hatakaa kimya moto uteketezao unamtangulia akiwa amezungukwa na tufani kali
 anaziita mbingu zilizo juu na nchi ili aweze kuwahukumu watu wake nikusanyieni watu wangu waliowekwa wakfu waliofanya agano nami kwa dhabihu
 nazo mbingu zinatangaza haki yake kwa maana mungu mwenyewe ni hakimu
a kaburi hapa ina maana ya kuzimu
b uhai hapa ina maana ya nafsi
 zaburi sikieni enyi watu wangu nami nitasema ee israeli nami nita washuhudia dhidi yenu mimi ndimi mungu mungu wenu
 sikukemei kwa sababu ya dhabihu zako au sadaka zako za kuteketezwa ambazo daima ziko mbele zangu
 sina haja ya fahali wa banda lako au mbuzi wa zizi lako
 kwa maana kila mnyama wa msituni ni wangu nayo makundi ya mifugo juu ya vilima elfu
 ninamjua kila ndege mlimani nao viumbe wa kondeni ni wangu
 kama ningekuwa na njaa nisingewaambia ninyi kwa maana ulimwengu ni wangu pamoja na vyote vilivyomo ndani yake
 je mimi hula nyama ya mafahali au kunywa damu ya mbuzi toa sadaka za shukrani kwa mungu timiza nadhiri zako kwake yeye aliye juu sana na uniiite siku ya taabu nami nitakuokoa nawe utanitukuza
 lakini kwake mtu mwovu mungu asema una haki gani kunena sheria zangu au kuchukua agano langu midomoni mwako unachukia mafundisho yangu na kuyatupa maneno yangu nyuma yako
 unapomwona mwizi unaungana naye unapiga kura yako pamoja na wazinzi
 unakitumia kinywa chako kwa mabaya na kuuongoza ulimi wako kwa hila
 wanena daima dhidi ya ndugu yako na kumsingizia mwana wa mama yako
 mambo haya unayafanya nami nimekaa kimya ukafikiri mimi nami ni kama wewe
lakini nitakukemea na kuweka mashtaka mbele yako
 yatafakarini haya ninyi mnaomsahau mungu ama sivyo nitawararua vipande vipande wala hapatakuwapo na ye yote wa kuwaokoa atoaye dhabihu za shukrani ananiheshimu mimi naye aiandaaye njia yake jinsi ipasavyo nitamwonyesha wokovu wa mungu
kuomba msamaha kwa mwimbishaji zaburi ya daudi baada ya kukemewa na nabii nathani kwa kosa lake na bathsheba
ee mungu unihurumie kwa kadri ya upendo wakousiokoma kwa kadri ya huruma yako kuu uyafute makosa yangu
 unioshe na uovu wangu wote na unitakase dhambi yangu
 kwa maana ninajua makosa yangu na dhambi yangu iko mbele yangu daima
 dhidi yako wewe peke yako nimetenda dhambi na kufanya yaliyo mabaya machoni pako ili uthibitike kuwa mkweli unenapo na kuwa na haki utoapo hukumu
 hakika mimi nilizaliwa mwenye dhambi mwenye dhambi tangu nilipotungwa mimba kwa mama yangu
 hakika wewe wapendezwa na kweli itokayo moyoni ndani sana ya moyo wangu wanifundisha hekima
 unioshe kwa hisopo nami nitakuwa safi unisafishe nami nitakuwa mweupe kuliko theluji
 unipe kusikia furaha na shangwe mifupa uliyoiponda na ifurahi
 uufiche uso wako usiitazame dhambi yangu na uufute uovu wangu wote
 ee mungu uniumbie moyo safi uifanye upya roho ya uthabiti ndani yangu
 usinitupe kutoka mbele zako wala kuniondolea roho wako mtakatifu
 unirudishie tena furaha ya wokovu wako unipe roho ya utii ili initegemeze
 ndipo nitakapowafundisha wakosaji njia zako na wenye dhambi watakugeukia wewe
 ee mungu mungu uniokoaye niokoe na hatia ya kumwaga damu ulimi wangu utaimba juu ya haki yako
 ee bwana fungua midomo yangu na kinywa changu kitatangaza sifa zako
 wewe hupendezwi na dhabihu au ningaliileta hufurahii sadaka za kuteketezwa
 bali dhabihu za mungu ni roho iliyovunjika moyo uliovunjika wenye toba zaburi ee mungu hutaudharau
 kwa wema wa radhi yako uifanye sayuni isitawi ukazijenge upya kuta za yerusalemu
 hapo ndipo kutakapokuwa na dhabihu za haki sadaka nzima za kuteketezwa za kukupendeza sana pia mafahali watatolewa madhabahuni mwako
hukumu ya mungu na neema kwa mwimbishaji utenzi wa daudi baada ya doegi mwedomu kumwendea sauli na kumjulisha kuwa daudi amekwenda nyumbani kwa abimeleki
ewe jitu mbona unajivunia ubaya kwa nini unaringa mchana kutwa wewe ambaye ni fedheha mbele za mungu ulimi wako hupanga mashauri mabaya ya maangamizi ni kama wembe mkali ninyi mfanyao hila
 unapenda mabaya kuliko mema uongo kuliko kusema kweli
 unapenda kila neno lenye kudhuru ewe ulimi wenye hila hakika mungu atakushusha chini kwa maangamizi ya milele atakunyakua na kukuondoa kwa nguvu kutoka katika hema yako atakung oa kutoka nchi ya walio hai
 wenye haki wataona na kuogopa watakapomcheka wakisema huyu ni yule mtu ambaye hakumfanya mungu kuwa ngome yake bali alitumainia wingi wa utajiri wake na akawa hodari kwa kuwaangamiza wengine lakini mimi ni kama mti wa mzeituni unaostawi katika nyumba ya mungu nautegemea upendo wa mungu usiokoma milele na milele
 nitakusifu milele kwa yale uliyoyatenda nitatumaini jina lako kwa kuwa jina lako ni jema
nitakusifu mbele ya watakatifu wako
uovu wa wanadamu taz
zaburi kwa mwimbishaji mt indo wa mahalathi
utenzi wa daudi mpumbavu anasema moyoni mwake hakuna mungu
wameharibika na njia zao ni za uovu kabisa hakuna hata mmoja atendaye mema
 mungu huwachungulia wanadamu chini kutoka mbinguni aone kama wako wenye akili wo wote wanaomtafuta mungu
 kila mmoja amegeukia mbali wameoza wote pamoja hakuna hata mmoja atendaye mema naam hata mmoja
 je watendao mabaya kamwe hawatajifunza wale ambao huwala watu wangu kama watu walavyo mkate na ambao hawamwiti mungu hapo watatetemeka kwa hofu kuu ambapo hakuna cha kutetemesha
mungu alitawanya mifupa ya wale waliokushambulia umewaaibisha kwa sababu mungu amewadharau
 laiti wokovu wa israeli ungalikuja kutoka sayuni wakati mungu arejeshapo wafungwa wa watu wake yakobo na ashangilie israeli na afurahi
kuomba ulinzi wa mungu kutokana na adui kwa mwimbishaji na ala za nyuzi wa uimbaji utenzi wa daudi wakati mtu mmoja wa zifu alipomwendea sauli na kumjulisha kuwa daudi amejificha kwao
ee mungu uniokoe kwa jina lako unitetee kwa uwezo wako
ee mungu sikia maombi yangu usikilize maneno ya kinywa changu
 wageni jeuri wananishambulia na watu wakatili wanatafuta maisha yangu watu wasiomjali mungu
 hakika mungu ni msaada wangu bwana ndiye anayenitegemeza
 mabaya na yawarudie wale wanaonisingizia kwa uaminifu wako uwaangamize
 zaburi nitakutolea dhabihu za hiari ee bwana nitalisifu jina lako kwa kuwa ni vema
 kwa maana ameniokoa kutoka katika shida zangu zote macho yangu yameona kwa furaha ushindi dhidi ya adui zangu
maombi ya mtu aliyesalitiwa na rafiki kwa mwimbishaji na ala za uimbaji
utenzi wa daudi
ee mungu sikiliza maombi yangu wala usidharau hoja yangu nisikie na unijibu
mawazo yangu yanasumbua na nimehangaishwa kwa sauti ya adui kwa kukaziwa macho na waovu kwa sababu wananiletea mateso juu yangu na kunitukana kwa hasira zao
 moyo wangu umejaa uchungu hofu ya kifo imenishambulia
 woga na kutetemeka vimenizunguka hofu kuu imenigharikisha
 nilisema laiti ningekuw na mbawa za njiwa ningeruka niende mbali kupumzika
 ningalitorokea mbali sana na kukaa jangwani ningaliharakisha kwenda mahali pa salama mbali na tufani kali na dhoruba
 ee bwana uwatahayarishe waovu na uwafanye maadui wasielewane semi zao maana nimeona jeuri na ugomvi mjini
 usiku na mchana wanazunguka juu ya kuta zake uovu na dhuluma vimo ndani yake
 nguvu za uharibifu zinatenda kazi mjini vitisho na uongo haviachi barabara zake
 kama aliyenitukana ni adui yangu ningevumilia kama mtu mwovu angejiinua dhidi yangu ningejificha asinione
 kumbe ni wewe mwenzangu mshiriki na rafiki yangu wa karibu ambaye wakati fulani tulifurahia ushirika mzuri tulipokuwa tukienda katikati ya umati hekaluni mwa mungu
 kifo na kiwajilie adui zangu ghafla na washuke kuzimu wangali hai kwa maana ubaya upo ndani yao
 lakini ninamwita mungu naye bwana huniokoa
 jioni asubuhi na adhuhuri ninalia kwa huzuni naye husikia sauti yangu
 huniokoa nikawa salama kutoka katika vita vilivyopangwa dhidi yangu ingawa watu wengi hunipinga
 mungu anayemiliki milele atawasikia na kuwaadhibu watu ambao hawabadilishi njia zao na wala hawana hofu ya mungu
 mwenzangu hushambulia rafiki zake naye huvunja agano lake
 mazungumzo yake ni laini kama siagi hata hivyo vita vimo moyoni mwake maneno yake mororo kuliko mafuta hata hivyo ni upanga mkali ulifutwa
 mtwike bwana fadhaa zako naye atakutegemeza hatamwacha kamwe mwenye haki wake aanguke
 lakini wewe ee mungu utawashusha waovu katika shimo la uharibifu
wenye kiu ya kumwaga damu na wenye hila hawataishi nusu ya siku zao
lakini mimi ninakutumaini wewe
kumtumaini mungu kwa mwimbishaji mtindo wa njiwa mkimya wa mbali
utenzi wa daudi baada ya kukamatwa na wafilisti huko gathi
ee mungu unihurumie maana watu wananifuatia vikali mchana kutwa wanazidisha mashambulizi yao
 wasingiziaji wangu wa nanifuatia mchana kutwa wengi wananishambulia kwa kiburi chao
 wakati ninapoogopa nitakutumaini wewe
 katika mungu ambaye neno lake ninalisifu katika mungu ninatumaini sitaogopa mwanadamu apatikanae na zaburi kufa atanitenda nini mchana kutwa wanayageuza maneno yangu siku zote wanapanga shauri la kunidhuru
 wanapatana kunifanyia ubaya na kujificha wanatazama hatua zangu wakiwa na shauku ya kuutoa uhai wangu
 kwa vyo vyote wasiepuke ee mungu katika hasira yako yaangushe a
 andika maombolezo yangu orodhesha machozi yangu katika gombo lako je haya hayapo katika kumbukumbu zako ndipo adui zangu hugeuzwa nyuma ninapoita msaada
kwa hili nitajua kwamba mungu yuko upande wangu
 katika mungu ambaye neno lake ninalisifu katika bwana ambaye neno lake ninalisifu katika mungu ninatumaini sitaogopa
mwanadamu anaweza kunitenda nini ee mungu nina nadhiri kwako nitakutolea wewe sadaka zangu za shukrani
 kwa kuwa umeniokoa toka kwenye mauti na miguu yangu kwenye kujikwaa ili kwamba niweze kuenenda mbele za mungu katika nuru ya uzima
kuomba msaada kwa mwimbishaji mtindo wa usiharibu utenzi wa daudi baada ya kumponyoka sauli pangoni
unihurumie ee mungu unihurumie kwa maana nafsi yangu inakukimbilia
chini ya uvuli wa mbawa zako nitakimbilia mpaka maafa yapite
 namlilia mungu aliye juu sana mungu atimizaye makusudi yake kwangu
 hutuma kutoka mbinguni na kuniokoa akiwakemea wale wanaonifuatilia vikali mungu huutuma upendo wake na uaminifu e
 niko katikati ya simba nimelala katikati ya wanyama wenye njaa kuu watu ambao meno yao ni mikuki na mishale ambao ndimi zao ni panga kali
 ee mungu utukuzwe juu mbinguni utukufu wako na uenee duniani kote
 waliitegea miguu yangu nyavu nikainamishwa chini na dhiki
wamechimba shimo katika njia yangu lakini wametumbukia humo wao wenyewe
 ee mungu moyo wangu uko imara naam moyo wangu uko imara nitaimba na kupiga vinanda
 amka nafsi yangu amka kinubi na zeze nitayaamsha mapambazuko
 nitakusifu wewe ee bwana katikati ya nitaimba kuhusu wewe katikati ya mataifa
 kwa maana upendo wako waenea hadi mbinguni uaminifu wako unazifikia anga
 ee mungu utukuzwe juu mbinguni utukufu wako na uwe duniani pote
mungu kuwaadhibu waovu kwa mwimbishaji mtindo wa usiharibu utenzi wa daudi enyi watawala je kweli mwanena kwa haki je mnahukumu kwa unyofu miongoni mwa watu la mioyoni mwenu mnatunga udhalimu na mikono yenu hupima jeuri duniani
 waovu ni wapotovu hata tangu kuzaliwa kwao toka tumboni mwa mama zao ni wakaidi na husema uongo
 sumu yao ni kama sumu ya nyoka kama ile ya fira ambaye ameziba masikio yake ambaye hatasikia sauti ya kutumbuiza ya mwaguzi hata kama mganga angeagua kwa ustadi kiasi gani
 ee mungu yavunje meno katika vinywa vyao ee bwana vunja meno makali ya hao simba wana na watoweke kama maji yatiririkayo kwa kasi zaburi wavutapo pinde zao mishale yao na iwe butu
 kama konokono ayeyukavyo akitembea kama mtoto aliyezaliwa akiwa mfu na asilione jua
 kabla vyungu vyenu havijapata moto wa kuni za miiba zikiwa mbichi au kavu waovu watakuwa wamefagiliwa mbali
 wenye haki watafurahi waonapo wakilipizwa kisasi wakati wakichovya nyayo zao katika damu ya waovu
 ndipo wanadamu watasema hakika utulivu wa wenye haki bado una thawabu hakika kuna mungu ahukumuye dunia
kuomba ulinzi wa mungu kwa mwimbishaji mt indo wa usiharibu
utenzi wa daudi wakati sauli alipotuma wapelelezi wamwue
ee mungu uniokoe na adui zangu unilinde kutokana na hao wanaoinuka dhidi yangu
 uniponye na watu watendao mabaya uniokoe kutokana na wamwagao damu
 tazama wanavyonivizia watu wakali wanajiunga pamoja kwa ubaya dhidi yangu ee bwana mimi sijakosea wala kutenda dhambi
 sijatenda kosa hata hivyo wako tayari kunishambulia
inuka unisaidie uone hali yangu mbaya ee bwana mwenye nguvu mungu wa israeli zinduka uyaadhibu mataifa yote usionyeshe huruma kwa wasaliti
 hurudi wakati wa jioni wakibweka kama mbwa wakiuzungukazunguka mji
 tazama yale wanayotema kutoka katika vinywa vyao hutema upanga kutoka katika midomo yao nao husema ni nani atakayetusikia lakini wewe bwana uwacheke unayadharau mataifa hayo yote
 ee nguvu yangu ninakutazama wewe wewe ee mungu ndiwe ngome yangu mungu wangu unipendaye
 mungu atanitangulia naye atanifanya niwatazame kwa furaha wale wanaonisingizia
 ee bwana ngao yetu usiwaue sivyo watu wangu watasahau
katika uwezo wako wafanye watangetange na uwashushe chini
 kwa ajili ya dhambi za vinywa vyao kwa ajili ya maneno ya midomo yao waache wanaswe katika kiburi chao
kwa ajili ya laana na uongo wanaotamka wateketeze katika ghadhabu wateketeze hadi wasiwepo tena
ndipo itakapofahamika katika miisho ya dunia kwamba mungu anatawala juu ya yakobo
 hurudi jioni wakibweka kama mbwa wakiuzunguka zunguka mji
 wanatangatanga wakitafuta chakula wasipotosheka hubweka kama mbwa
 lakini mimi nitaimba juu ya nguvu zako wakati wa asubuhi nitaimba juu ya upendo wako kwa maana wewe ndiwe ngome yangu na kimbilio langu wakati wa shida
 ee uliye nguvu zangu ninakuimbia sifa wewe ee mungu ndiwe ngome yangu mungu unipendaye
kuomba kuokolewa kwa mwimbishaji mtindo wa shushani eduthi
utenzi wa daudi wa kufundisha wakati alipopigana na waaramu kutoka naharaimu na zoba yoabu aliporudi nyuma na kuwauwa waedomu katika bonde la chumvi
ee mungu umetukataa na kutokea ghafula juu yetu umekasirika sasa uturudishe tena umetetemesha nchi na kuipasua uiponye na kutengeneza mavunjiko yake kwa maana inatetemeka
 umewaonyesha watu wako nyakati za kukata tamaa umetunywesha mvinyo unaotufanya tupepesuke
 zaburi kwa wale wanaokucha wewe umewainulia bendera ili iweze kutwekwa dhidi ya upinde
 tuokoe na utusaidie kwa mkono wako wa kuume ili wale uwapendao waweze kuokolewa
 mungu amenena kutoka mahali patakatifu pake kwa furaha kuu nitaigawa shekemu na kupima bonde la sukothi
 gileadi ni yangu na manase ni yangu efrahimu ni kofia yangu ya chuma na yuda ni fimbo yangu ya utawala
 moabu sinia langu la kunawia juu ya edomu natupa kiatu changu nami nitashangilia kwa kushindwa kwa wafilisti
 ni nani atakayenipeleka kwenye mji wenye maboma ni nani atakayeniongoza mpaka edomu ee mungu si wewe wewe uliyetukataa sisi na hutoki tena na majeshi yetu tupe msaada dhidi ya adui kwa maana msaada wa mwanadamu haufai
 mungu akiwa pamoja nasi tutajipatia ushindi naye atawakanyaga chini adui zetu
kuomba ulinzi kwa mwimbishaji na ala za nyuzi za uimbaji
zaburi ya daudi ee mungu sikia kilio changu usikilize maombi yangu
 kutoka miisho ya dunia ninakuita ninaita huku moyo wangu unadhoofika uniongoze kwenye mwamba ule ulio juu kuliko mimi
 kwa kuwa umekuwa kimbilio langu ngome imara dhidi ya adui
 natamani kukaa hemani mwako milele na kupata kimbilio chini ya uvuli wa mbawa zako
 ee mungu kwa kuwa umesikia nadhiri zangu umenipa urithi wa wale wanaoliogopa jina o
 mwongezee mfalme siku za maisha yake miaka yake kwa vizazi vingi
 yeye na atawazwe kwenye kiti cha enzi milele amuru upendo wako na uaminifu wako vimlinde
 ndipo daima nitaliimbia sifa jina lako na kuzitimiza nadhiri zangu siku baada ya siku
uhakika katika ulinzi wa mungu kwa mwimbishaji mtindo wa yuduthuni
zaburi ya daudi kwa mungu peke yake nafsi yangu inapata pumziko wokovu wangu watoka kwake
 yeye peke yake ndiye mwamba wangu na wokovu wangu yeye ni ngome yangu sitatikisika kamwe
 mtamshambulia mtu hata lini je ninyi nyote mtamtupa chini ukuta huu ulioinama na uzio huu unaotikisika walikusudia kikamilifu kumwangusha toka mahali pake pa fahari wanafurahia uongo
kwa vinywa vyao hubariki lakini ndani ya mioyo yao hulaani
 ee nafsi yangu upumzike kwa mungu peke yake tumaini langu latoka kwake
 yeye peke yake ndiye mwamba na wokovu wangu ndiye ngome yangu sitatikisika
 wokovu wangu na heshima yangu viko kwa mungu ndiye mwamba wangu wenye nguvu na kimbilio langu
 enyi watu mtumainini yeye wakati wote mmiminieni yeye mioyo yenu kwa kuwa mungu ni kimbilio letu
 binadamu wa ngazi ya chini ni kama pumzi wa ngazi ya juu ni uongo wakipimwa kwenye mizani si cho chote
 usitumainie vya udhalimu wala usijivune kwa ajili ya vitu vya wizi ingawa utajiri wako utaongezeka usiviwekee moyo wako
 jambo moja mungu amelisema mambo mawili nimeyasikia kwamba wewe ee mungu una nguvu na kwamba wewe ee bwana ni mwenye zaburi upendo
hakika utampa kila mtu thawabu kwa kadiri ya alivyotenda
shauku kwa ajili ya mungu zaburi ya daudi wakati alipokuwa katika jangwa la yuda ee mungu wewe ni mungu wangu nakutafuta kwa moyo wote nafsi yangu inakuonea kiu mwili wangu unakuonea wewe shauku katika nchi kame na iliyochoka mahali ambapo hapana maji
 nimekuona katika mahali patakatifu na kuuona uwezo wako na utukufu wako
 kwa sababu upendo wako ni bora kuliko uhai midomo yangu itakuadhimisha
 nitakusifu siku zote za maisha yangu na kwa jina lako nitainua mikono yangu
 nafsi yangu itatoshelezwa kama kwa wingi wa vyakula kwa midomo iimbayo kinywa changu kitakusifu wewe
 kitandani mwangu ninakukumbuka wewe ninawaza juu yako makesha yote ya usiku
 kwa sababu wewe ndiwe msaada wangu chini ya uvuli wa mbawa zako naimba
 nafsi yangu inaambatana nawe mkono wako wa kuume hunishika
 wale wanaotafuta uhai wangu wataharibiwa watakwenda chini kwenye vilindi vya dunia
 watatolewa wafe kwa upanga nao watakuwa chakula cha mbweha
 bali mfalme atafurahi katika mungu wale wote waapao kwa jina la mungu watamsifu bali vinywa vya waongo vitanyamazishwa
kuomba ulinzi kwa mw ee mungu unisikie ninapoeleza uyahimbishaji zaburi ya daudi lalamiko langu ifadhi maisha yangu kutokana na vitisho vya adui
 unifiche kutokana na shauri la siri la waovu kutokana na zile kelele za kundi la watenda mabaya wanaonoa ndimi zao kama panga na kuelekeza maneno yao kama mishale ya kufisha
 hutupa mishale kutoka kwenye mavizio kwa mtu asiye na hatia humrushia ghafula bila woga
 kila mmoja humtia moyo mwenzake katika mipango mibaya huzungumza juu ya kuficha mitego yao nao husema ni nani ataiona hufanya shauri baya la dhuluma na kusema tumebuni mpango mkamilifu hakika nia na moyo wa mwanadamu vina hila
 bali mungu atawapiga wao kwa mishale nao utawapata ghafula na kuanguka
 atageuza ndimi zao wenyewe dhidi yao na kuwaleta kwenye maangamizi wote wawaonao watatikisa vichwa vyao kwa dharau
 wanadamu wote wataogopa watatangaza kazi za mungu na kutafakari yale aliyoyatenda
 wenye haki na wafurahi katika bwana na wakimbilie kwake wanyofu wote wa moyo na wamsifu yeye kusifu na kushukuru kwa mwimbishaji zaburi ya daudi
wimbo ee mungu sifa zakungojea katika sayuni kwako wewe nadhiri zetu zitatimizwa
 ee wewe usikiaye maombi kwako wewe watu wote watakuja
 tulipokuwa tumefunikwa kabisa na dhambi wewe ulisamehe makosa yetu
 heri wale uliowachagua na kuwaleta karibu ili waishi katika nyua zako tunashibishwa kwa mema ya nyumba yako ya hekalu lako takatifu
 unatujibu kwa matendo ya kushangaza ya haki ee mungu mwokozi wetu tumaini la miisho yote ya duniani na la bahari zilizo mbali sana uliyeumba milima kwa uwezo wako ukiwa umejivika nguvu uliyenyamazisha dhoruba za bahari ngurumo za mawimbi yake na ghasia za mataifa
 zaburi wale wanaoishi mbali sana wanaogopa maajabu yako kule asubuhi ipambazukiapo na kule jioni inakofifilia umeziit nyimbo za furaha
 waitunza nchi na kuinyweshea waitajirisha kwa wingi
vijito vya mungu vimejaa maji ili kuwapa watu nafaka kwa maana wewe umeviamuru
 umeilowesha mifereji yake na kusawazisha kingo zake umeilainisha kwa manyunyu na kuibariki mimea yake
 umeuvika mwaka taji ya baraka magari yako yanafurika kwa wingi
 mbuga za majani za jangwani umezineemesha vilima vimevikwa furaha
 penye nyanda za malisho pamejaa makundi ya wanyama na mabonde yamepambwa kwa mavuno vyote vinashangilia kwa furaha na kuimba
kusifu na kushukuru kwa mwimbishaji wimbo
zaburi mpigieni mungu kelele za shangwe dunia yote imbeni utukufu wa jina lake mpeni sifa zake kwa utukufu mwambieni mungu jinsi gani yalivyo ya kutisha matendo yako uwezo wako ni mkuu mno kiasi kwamba adui wananyenyekea mbele zako
 dunia yote inakusujudia wanakuimbia wewe sifa wanaliimba sifa jina lako
 njoni mwone yale mungu aliyoyatenda mambo ya kutisha aliyoyatenda miongoni mwa wanadamu alifanya bahari kuwa nchi kavu wakapita kati ya maji kwa miguu njoni tumshangilie
 yeye hutawala kwa uwezo wake milele macho yake huangalia mataifa yote waasi na wasithubutu kujiinua dhidi yake
 enyi mataifa msifuni mungu wetu sauti ya sifa yake na isikike ameyahifadhi maisha yetu na kuizuia miguu yetu kuteleza
 ee mungu wewe ulitupima ukatusafisha kama fedha
 umetuingiza kwenye nyavu na umetubebesha mizigo mizito migongoni mwetu
 uliwaruhusu watu watukalie vichwani tulipita kwenye moto na kwenye maji lakini ulituleta kweny nchi iliyojaa utajiri
 nitakuja hekaluni mwako na sadaka za kuteketezwa na kukutimizia nadhiri zangu nadhiri ambazo midomo yangu iliahidi na nilizotamka kwa kinywa changu nilipokuwa katika shida
 nitakutolea dhabihu za wanyama wanono na sadaka za kondoo waume nitakutolea mafahali na mbuzi
 njoni msikilize ninyi nyote mnaomcha mungu nami niwaambie aliyonitendea
 nilimlilia kwa kinywa changu sifa zake zilikuwa katika ulimi wangu
 kama ningekuwa nimeyaficha maovu moyoni mwangu bwana asingekuwa amenisikiliza lakini hakika mungu amenisikiliza na amesikia sauti yangu katika maombi
 sifa apewe mungu ambaye hakulikataa ombi langu wala kunizuilia upendo wake wimbo wa kushukuru kwa mwimbishaji na ala za nyuzi za muziki
zaburi
wimbo
mungu uturehemu na kutubariki na kutuangazia nuru za uso wako ili njia zako zijulikane duniani wokovu wako katikati ya mataifa yote
 ee mungu mataifa na wakusifu mataifa yote na wakusifu
 mataifa yote wafurahi na kuimba kwa shangwe kwa kuwa unatawala watu kwa haki na kuongoza mataifa ya dunia
 ee mungu mataifa na wakusifu mataifa yote na wakusifu
 ndipo nchi itatoa mazao yake naye mungu mungu wetu atatubariki
 mungu atatubariki na miisho yote ya dunia itamcha yeye
wimbo wa taifa wa shangwe kwa kushinda kwa mwimbishaji zaburi ya daudi
wimbo
 zaburi mungu na ainuke watesi wake na watawanyike adui zake na wakimbie mbele zake
 kama vile moshi upeperushwavyo na upepo vile vile uwapeperushe mbali kama vile nta iyeyukavyo kwenye moto vivyo hivyo waovu na waangamie mbele za mungu
 bali wenye haki na wafurahi washangilie mbele za mungu na wafurahi na kushangilia
 mwimbieni mungu imbieni sifa jina lake mwinueni juu yeye aendeshwaye juu ya mawingu jina lake ni bwana furahini mbele zake
 baba wa yatima mtetezi wa wajane ni mungu katika makao yake matakatifu
 mungu huwaweka wapweke katika jamaa huwaongoza wafungwa wakiimba bali waasi huishi katika nchi kame
 ee mungu ulipowatangulia watu wako ulipopita nyikani dunia ilitikisika mbingu zikanyesha mvua mbele za mungu mungu wa mlima sinai mbele za mungu mungu wa israeli
 ee mungu ulinyesha mvua nyingi na kuiburudisha ardhi iliyokuwa imechoka
 ee mungu watu wako waliishi huko kwa wingi wa utajiri wako uliwapa maskini mahitaji yao
 bwana alitangaza neno kundi la wanawake likatangaza amri hiyo
 wafalme na majeshi walikimbia upesi wanawake waligawana nyara kambini
 hata ulalapo katikati ya mioto ya kambini mabawa ya njiwa wangu yamefunikwa kwa fedha manyoya yake kwa dhahabu ing aayo
 wakati mwenyezi mungu alipowatawanya wafalme katika nchi ilikuwa kama theluji iliyoanguka juu ya salmoni
 milima ya bashani ni milima iliyotukuka milima ya bashani ina vilele vilivyochongoka
 enyi milima yenye vilele vilivyochongoka kwa nini mnakazia macho kwa wivu katika mlima mungu anaochagua kutawala ambako bwana mwenyewe ataishi milele magari ya mungu ni makumi ya maelfu na maelfu ya maelfu bwana amekuja kutoka sinai kuja katika patakatifu pake
 ulipopanda juu uliteka mateka ulipokea vipawa kutoka kwa wanadamu hata kutoka kwa wale walioasi ee bwana ili wewe upate kuishi huko
 sifa apewe bwana mungu mwokozi wetu ambaye siku kwa siku hutuchukulia mizigo yetu
 mungu wetu ni mungu aokoaye bwana mwenyezi hutuokoa na kifo
 hakika mungu ataponda vichwa vya adui zake vichwa vya hao waendao katika njia za dhambi
 bwana alisema nitawarudisha kutoka bashani nitawarudisha kutoka vilindi vya bahari ili uweze kuchovya miguu yako katika damu ya adui zako huku ndimi za mbwa wako zikiwa na fungu e
 ee mungu maandamano yako yameonekana maandamano ya mungu wangu mfalme wangu yakielekea katika mahali patakatifu pake
 mbele wako waimbaji baada yao wapiga vinanda pamoja nao wako wanawali wakipiga matari
 msifuni mungu katika kusanyiko kubwa msifuni bwana katika kusanyiko la israeli
 kuna kabila dogo la benyamini likiwaongoza wakifuatwa na kundi kubwa la watawala wa yuda hatimaye watawala wa zabloni na naftali
 ee mungu amuru uwezo wako ee mungu tuonyeshe nguvu zako kama ulivyofanya hapo awali
 kwa sababu ya hekalu lako la yerusalemu wafalme watakuletea zawadi
 mkemee mnyama aliyeko kwenye manyasi kundi la mafahali katikati ya ndama za mataifa
wakiwa wamenyenyekea na walete minara zaburi ya madini ya fedha
tawanya mataifa yapendayo vita
 wajumbe watakuja kutoka misri kushia ajisalimisha kwa mungu
 ee falme za dunia mwimbieni mungu imbeni sifa kwa bwana kwake yeye aendeshaye mbingu za kale za juu yeye angurumaye kwa sauti kuu
 tangazeni uwezo wa mungu ambaye fahari yake iko juu ya israeli ambaye uwezo wake uko katika anga
 ee mungu wewe unatisha katika mahali patakatifu pako mungu wa israeli huwapa watu wake uwezo na nguvu
mungu asifiwe kilio cha kuomba msaada kwa mwimbishaji mtindo wa yungiyungi
zaburi ya daudi
ee mungu uniokoe kwa maana maji yamenifika shingoni
 ninazama kwenye vilindi vya matope pasipo mahali pa kukanyaga nimefika kwenye maji makuu mafuriko yamenigharikisha
 nimechoka kwa kuomba msaada koo langu limekauka
macho yangu yanafifia nikimtafuta mungu wangu
 wale wanaonichukia bila sababu ni wengi kuliko nywele za kichwa changu wengi ni adui bila sababu wale wanaotafuta kuniangamiza
ninalazimishwa kurudisha kitu ambacho sikuiba
 ee mungu wewe unajua upumbavu wangu maovu yangu hayafichiki kwako
 ee bwana bwana mwenye nguvu wakutumainio wasiaibishwe kwa ajili yangu ee mungu wa israeli wakutafutao wasifedheheshwe kwa ajili yangu
 nimestahimili dharau kwa ajili yako aibu imefunika uso wangu
a kushi hapa maana yake ni nile ya juu
 nimekuwa mgeni kwa kaka zangu mgeni kwa wana wa mama yangu mwenyewe kwa kuwa wivu wa nyumba yako unanila matukano ya wale wanaokutukana yameniangukia
 ninapolia na kufunga wao hunitukana kwa kufanya hivyo
 nilipovaa nguo ya gunia nilikuwa kitu cha kudharauliwa na watu
 wale wanaoketi mlangon wananisimanga nimekuwa wimbo wa walevi
 lakini ee bwana ninakuomba kwa wakati ukupendezao katika upendo wako mkuu ee mungu unijibu kwa wokovu wako wa hakika
 uniokoe katika matope usiniache nizame niokoe na hao wanichukiao kutoka kwenye vilindi vya maji
 usiache mafuriko yanigharikishe au vilindi vinimeze au shimo lisifumbe kinywa chake juu yangu
 ee bwana unijibu kwa wema wa upendo wako kwa huruma zako nyingi unigeukie
 usimfiche mtumishi wako uso wako uharakishe kunijibu kwa sababu niko katika shida
 njoo karibu na uniokoe nikomboe kwa ajili ya watesi wangu
 unajua jinsi ninavyodharauliwa kufedheheshwa na kuaibishwa adui zangu wote unawajua
 dharau zimenivunja moyo na nimekata tamaa nimetafuta wa kunihurumia lakini sikumpata ye yote wa kunituliza lakini sikumpata ye yote
 waliweka nyongo katika chakula changu na walinipa siki nilipokuwa na kiu
 meza iliyoandaliwa mbele yao na iwe mtego nayo iwe upatilizo na tanzi
 macho yao yatiwe giza ili wasione migongo yao na ipinde milele
 uwamwagie ghadhabu yako hasira yako kali na iwapate
 mahali pao na pawe mahame asiwepo ye yote atakayeishi katika zaburi mahema yao
 kwa kuwa wanawatesa wa le uliowajeruhi na kuzungumza juu ya maumivu ya wale uliowaumiza
 walipize uovu juu ya uovu usiwaache washiriki katika wokovu wako
 wafutwe kutoka kitabu cha uzima na wasiorodheshwe pamoja na wenye haki
 mimi niko katika maumivu na taabu ee mungu wokovu wako na unihifadhi
 nitalisifu jina la mungu kwa wimbo na kumtukuza kwa kumtolea shukrani
 hili litampendeza bwana kuliko ng ombe dume zaidi ya fahali akiwa na pembe na kwato zake
 maskini wataona na kufurahi ninyi mnaomtafuta mungu mioyo yenu na iishi bwana huwasikia wahitaji na wala hadharau watu wake waliotekwa
 mbingu na dunia na vimsifu bahari na vyote viendavyo ndani yake kwa maana mungu ataiokoa sayuni na kuijenga tena miji ya yuda
kisha watu watafanya makao yao humo na kuimiliki
 watoto wa watumishi wake watairithi na wale wote walipendao jina lake wataishi humo
kuomba msaada zab kwa mwimbishaji zaburi ya daudi
maombolezo
ee mungu ufanye haraka kuniokoa ee bwana njoo hima unisaidie
 waaibike na kufedheheshwa wale wanaotafuta uhai wangu wale wanaotamani kuangamizwa kwangu warudishwe nyuma kwa aibu
 wale waniambiao aha aha warudi nyuma kwa sababu ya aibu yao
 lakini wote wakutafutao na washangilie na kukufurahia wale wapendao wokovu wako daima na waseme mungu na atukuzwe hata sasa mimi ni maskini na mhitaji ee mungu unijie haraka
wewe ndiwe msaada wangu na mwokozi wangu ee bwana usikawie
maombi ya mtu mzee ee bwana nimekukimbilia wewe usiniache nikaaibika kamwe
 kwa haki yako uniponye na kuniokoa unitegee sikio lako uniokoe
 uwe mwamba wa kimbilio langu mahali nitakapokimbilia kila wakati toa amri ya kuniokoa kwa kuwa wewe ni mwamba wangu na ngome yangu
 ee mungu wangu uniokoe kutoka kwenye mkono wa mwovu kutoka kwenye makucha ya watu wabaya na wakatili
 ee bwana mwenyezi kwa kuwa umekuwa tumaini langu tegemeo langu tangu ujana wangu
 tangu kuzaliwa nimekutegemea wewe ulinitoa tumboni mwa mama yangu
nitakusifu wewe daima
 nimeonekana kama kioja kwa wengi lakini wewe ni kimbilio langu imara
 kinywa changu kimejazwa sifa zako nikitangaza utukufu wako mchana kutwa
 usinitupe wakati wa uzee wala usiniache nguvu zangu zinapopungua
 kwa maana adui zangu wananisengenya wale wanaonivizia kuniua wafanya hila
 wanasema mungu amemwacha mkimbilieni mumkamate kwani hakuna wa kumwokoa
 ee mungu usiwe mbali nami ee mungu wangu njoo haraka kunisaidia
 washtaki wangu na waangamie kwa aibu wale wanaotaka kunidhuru na wafunikwe kwa dharau na fedheha
 lakini mimi nitatumaini siku zote nitakusifu zaidi na zaidi
 kinywa changu kitasimulia haki yako wokovu wako mchana kutwa ingawa sifahamu kipimo chake
 ee bwana mwenyezi nitakuja na kutangaza matendo yako zaburi makuu nitatangaza haki yako yako peke yako
 ee mungu umenifundish tangu ujana wangu hadi leo ninatangaza matendo yako ya ajabu
 ee mungu usiniache hata niwapo mzee wa mvi mpaka nitangaze uwezo wako kwa kizazi kijacho nguvu zako kwa wote watakaokuja baadaye
 ee mungu haki yako imefika juu katika mbingu wewe ambaye umefanya mambo makuu
ee mungu ni nani aliye kama wewe ingawa umenifanya nipate taabu nyingi na chungu utanihuisha tena kutoka vilindi vya dunia utaniinua tena
 utaongeza heshima yangu na kunifariji tena
 ee mungu wangu nitakusifu kwa kinubi kwa ajili ya uaminifu wako ee mtakatifu pekee wa israeli nitakuimbia sifa kwa zeze
 midomo yangu itapaza sauti kwa furaha ninapokuimbia sifa mimi ambaye umenikomboa
 ulimi wangu utasimulia matendo yako ya haki mchana kutwa kwa maana wale waliotaka kunidhuru wameaibishwa na kufadhaishwa
maombi kwa ajili ya mfalme zaburi ya solomoni ee mungu mjalie mfalme aamue kwa haki yako mwana wa kifalme kwa haki yako
 atawaamua watu wako kwa haki watu wako walioonewa kwa haki
 milima italeta mafanikio kwa watu vilima tunda la haki
 atawatetea walioonewa miongoni mwa watu na atawaokoa watoto wa wahitaji ataponda mdhalimu
 atadumu kama jua kama mwezi vizazi vyote
 atakuwa kama mvua inyeshayo juu ya shamba lililofyekwa kama manyunyu yanyeshayo ardhi
 katika siku zake wenye haki watastawi mafanikio yatakuwepo mpaka mwezi utakapokoma
 atatawala kutoka bahari hadi bahari na kutoka mtoa mpaka miisho ya dunia
 makabila ya jangwani watamsujudia na adui zake watalamba mavumbi
 wafalme wa tarshishi na wa pwani za mbali watamletea kodi wafalme wa sheba na seba watampa zawadi
 wafalme wote watamsujudia na mataifa yote yatamtumikia
 kwa maana atamwokoa mhitaji anayemlilia aliyeonewa asiye na wa kumsaidia
 atawahurumia wanyonge na wahitaji na kuwaokoa wahitaji kutoka mauti
 atawaokoa kutoka uonevu na ukatili kwani damu yao ni ya thamani machoni pake
 aishi maisha marefu dhahabu ya sheba na apewe
watu na wamwombee daima na kumbariki mchana kutwa
 nafaka ijae tele katika nchi yote juu ya vilele vya vilima na istawi
tunda lake na listawi kama lebanoni listawi kama majani ya kondeni
 jina lake na lidumu milele na lidumu kama jua
mataifa yote yatabarikiwa kupitia yeye nao watamwita mbarikiwa
 bwana wa isreali apewe sifa yeye ambaye peke yake hutenda mambo ya ajabu
 jina lake tukufu lisifiwe milele ulimwengu wote ujae utukufu wake
amen na amen
 huu ndio mwisho wa maombi ya daudi mwana wa yese
a mto hapa ina maana mto eufrati
 zaburi kitabu cha tatu zaburi haki hakika mungu ni mwema kwa israeli mungu zaburi ya asafu kwa wale ambao mioyo yao ni safi
 bali kwangu mimi miguu yangu ilikuwa karibu kuteleza nilikuwa karibu mguu wangu kuachia uliposimama
 kwa maana niliwaonea wivu wenye kujivuna nilipoona kufanikiwa kwa waovu
 wao hawana taabua miili yao ina afya na nguvu
 hawapati shida zinazowataabisha watu wengine wala hawapati mapigo na wanadamu
 kwa hiyo kiburi ni mkufu wao wamejivika jeuri
 uovu hutoka katika mioyo yao iliyokufa ganzi ubaya wa majivuno kutoka mioyoni mwao hauna kikomo
 hudhihaki na kusema kwa ukorofi katika majivuno yao wanatishia kutesa
 vinywa vyao huweka madai hata kwa mbingu nazo ndimi zao humiliki duniani
 kwa hiyo watu wao huwageukia na kunywa maji teleb
 wanasema mungu awezaje kujua je yeye aliye juu sana anayo maarifa hivi ndivyo walivyo waovu sikuzote hawajali wanaongezeka katika utajiri
 hakika nimeuweka moyo wangu safi bure ni bure nimenawa mikono yangu nisiwe na hatia
 mchana kutwa nimetaabika nimeadhibiwa kila asubuhi
 kama ningesema nitasema hivi ningalikuwa nimewasaliti watoto wako
 nilipojaribu kuelewa haya yote yalikuwa magumu kwangu kuelewa
 mpaka nilipoingia mahali patakatifu pa mungu ndipo nilipotambua mwisho wao
a hawana taabu hapa kwenye tafsiri nyingine zinasema hawana maumivu katika kufa kwao miili yao ina afya
b na kunywa maji tele hapa ina maana ya kupokea yote wasemayo
 hakika unawaweka mahali pa utelezi unawaangusha chini kwa uharibifu
 tazama ni jinsi gani wanavyoangamizwa ghafula wanatoweshwa kabisa na vitisho kama ndoto mtu aamkapo hivyo wakati uinukapo ee bwana utawatowesha kama ndoto
 wakati moyo wangu ulipohuzunishwa na roho yangu ilipotiwa uchungu nilikuwa mpumbavu na mjinga nilikuwa mnyama mkatili mbele yako
 hata hivyo niko pamoja nawe sikuzote umenishika mkono wangu wa kuume
 unaniongoza kwa shauri lako hatimaye utaniingiza katika utukufu
 nani niliye naye mbinguni ila wewe dunia haina cho chote ninachokitamani ila e
 mwili na moyo wangu vyaweza kushindwa bali mungu ni nguvu ya moyo wangu na fungu langu milele
 wale walio mbali nawe wataangamia unawaangamiza wote wasio waaminifu kwako
 lakini kwangu mimi ni vema kuwa karibu na mungu
nimemfanya bwana mwenyezi kimbilio langu nami nitayasimulia matendo yako yote
maombi kwa ajili ya taifa kuokolewa utenzi wa asafu ee mungu mbona umetukataa milele mbona hasira yako inawaka na kutoka moshi juu ya kondoo wa malisho yako kumbuka watu uliowanunua zamani kabila la urithi wako ambao uliwakomboa mlima sayuni ambamo uliishi
 geuza hatua zako kuelekea magofu haya ya kudumu uharibifu wote huu am bao adui ameuleta katika mahali patakatifu
 adui zako wamenguruma pale ulipokutana nasi wanaweka bendera zao kama alama
 walifanya kama watu wanaotumia mashoka kukata kichaka chote cha miti
 zaburi walivunjavunja milango yote iliyonakishiwa kwa mashoka na vishoka vyao
 waliteketeza kabisa mahali patakatifu wakayanajisi makao ya jina lako
 walisema mioyoni mwao tutawaponda kabisa walichoma kila mahali ambapo mungu aliabudiwa katika nchi
 hatukupewa ishara za miujiza hakuna manabii waliobaki hakuna ye yote kati yetu ajuaye kwamba hali hii itachukua muda gani
 ee mungu mtesi atakudhihaki mpaka lini je adui watalitukana jina lako milele kwa nini unazuia mkono wako mkono wako wa kuume uutoe kutoka katika makunjo ya vazi lako na uwaangamize
 lakini wewe ee mungu ni mfalme wangu tangu zamani unaleta wokovu duniani
 ni wewe uliyeigawanya bahari kwa uweza ulivunja vichwa vya wanyama wakubwa wa kutisha katika maji
 ni wewe uliyeponda vichwa vya lewiathania nawe ukamtoa kama chakula cha viumbe vya jangwani
 ni wewe uliyefungua chemchemi na vijito ulikausha mito ambayo ilikuwa ikitiririka daima
 mchana ni wako nao usiku ni wako pia uliweka jua na mwezi
 ni wewe uliyeiweka mipaka yote ya dunia ulifanya kiangazi na masika
 ee bwana kumbuka jinsi mtesi alivyokudhihaki jinsi watu wapumbavu walivyolitukana jina lako
 usiukabidhi uhai wa njiwa wako kwa wanyama wakali wa mwitu usisahau kabisa uhai wa watu wako wanaoteseka milele
 likumbuke agano lako maana mara kwa mara mambo ya jeuri yamejaa katika sehemu za giza katika nchi
 usiruhusu walioonewa warudi nyuma kwa a lewiathani maana yake ni mnyama mkubwa wa kwenye maji
aibu maskini na wahitaji na walisifu jina lako
 inuka ee mungu ujitetee kumbuka jinsi wapumbavu wanavyokudhihaki mchana kutwa
 usipuuze makelele ya watesi wako ghasia za adui zako zinazoinuka mfululizo
mungu ni mwamuzi kwa mwimbishaji na ala za uimbaji za nyuzi zaburi ya asafu
wimbo
ee mungu tunakushukuru tunakushukuru wewe kwa kuwa jina lako li karibu watu husimulia matendo yako ya ajabu
 unasema ninachagua wakati maalum ni mimi nihukumuye kwa haki
 wakati dunia na watu wake wote inapotetemeka ni mimi ninayezishikilia nguzo zake imara
 kwa wale wenye majivuno ninasema msijisifu tena kwa wale waovu msiinue pembe zenu
 msiinue pembe zenu dhidi ya mbingu msiseme kwa shingo zilizonyooshwa
 hakuna ye yote atokaye mashariki wala magharibi au kutoka jangwani awezaye kumkweza mwanadamu
 bali mungu ndiye ahukumuye humshusha huyu na kumkweza mwingine
 mkononi kwa bwana kuna kikombe kilichojaa mvinyo unaotoka povu uliochanganywa na vikolezo huumimina nao waovu wote wa dunia hunywa mpaka tone la mwisho
 bali mimi nitatangaza hili milele nitaimba sifa kwa mungu wa yokobo
 nitazikatilia mbali pembe za waovu wote bali pembe za wenye haki zitainuliwa juu
mungu ni mshindi kwa mwimbishaji na ala za nyuzi za muziki
zaburi ya asafu
wimbo
katika yuda mungu anajulikana jina lake ni kuu katika israeli
hema lake liko salemu makao yake katika sayuni
 huko alivunja mishale imetametayo ngao na panga silaha za vita
 wewe unang aa kwa mwanga zaburi mwenye fahari zaidi ya milima yenye utajiri wa wanyama pori
 mashujaa hulala wametekwa nyara hulala usingizi wao wa mwisho hakuna hata mmoja wa watu wa vita anayeweza kuinua mikono yake
 kwa kukemea kwako ee mungu wa yakobo farasi na gari la vita vilikaa kimya
 wewe peke yako ndiye wa kuogopwa
ni nani awezaye kusimama mbele yako wakati umekasirika kutoka mbinguni ulitamka hukumu nayo nchi ikaogopa ikawa kimya wakati wewe ee mungu ulipoinuka kuhukumu kuwaokoa wote walioonewa katika nchi
 hakika ghadhabu yako dhidi ya wanadamu inakuletea sifa na masalia ya ghadhabu yako utajifunga mshipi
 wekeni nadhiri kwa bwana wenu na kuzitimiza nchi zote za jirani na walete zawadi kwa yeye astahiliye kuogopwa
 huvunja roho za watawala anaogopwa na wafalme wa dunia
faraja wakati wa taabu kwa mwimbishaji mtindo wa yuduthuni
zaburi ya asafu namlilia mungu ili anisaidie nalimlilia mungu ili anisikie
 nilipokuwa katika taabu nilimtafuta bwana usiku nilinyoosha mikono bila kuchoka na nafsi yangu ilikataa kufarijiwa
 ee mungu nilikukumbuka wewe nililia kwa huzuni nikatafakari roho yangu ikadhoofika
 ulizuia macho yangu kufumba nilikuwa nasumbuka kiasi cha kushindwa kusema
 nilitafakari juu ya siku zilizopita miaka mingi iliyopita usiku nilizikumbuka nyimbo zangu
moyo wangu ulitafakari na roho yangu ikauliza je bwana atakataa milele je hatatenda mema tena je upendo wake usio na mwisho umetoweka milele je ahadi yake imekoma nyakati zote je mungu amesahau kuwa na huruma je yeye katika hasira yake amezuia huruma yake ndipo nikawaza huu ndio udhaifu wangu lakini nitakumbuka miaka ya mkono wa kuume wa aliye juu sana
 nitayakumbuka matendo ya bwana naam nitaikumbuka miujiza yako ya zamani
 nitazitafakari kazi zako zote na kuyawaza matendo yako makuu
 ee mungu njia zako ni takatifu
ni mungu yupi aliye mkuu kama mungu wetu wewe ndiwe mungu utendaye miujiza umeonyesha uwezo wako katikati ya a
 kwa mkono wako wenye nguvu umewakomboa watu wako uzao wa yakobo na yosefu
 maji yalikuona ee mungu maji yalikuona yakakimbia vilindi vilitetemeka
 mawingu yalimwaga maji mbingu zikatoa ngurumo kwa radi mishale yako ikametameta huku na huko
 ngurumo yako ilisikika katika upepo wa kisulisuli umeme wako wa radi ukaangaza dunia dunia ikatetemeka na kutikisika
 njia yako ilipita baharini mapito yako kwenye maji makuu ingawa nyayo zako hazikuonekana
 uliongoza watu wako kama kundi kwa mkono wa mose na aroni
mungu na watu wake utenzi wa asafu enyi watu wangu sikieni mafundisho yangu sikilizeni maneno ya kinywa changu
 nitafumbua kinywa changu kwa mafumbo nitazungumza mambo yaliyofichika mambo ya kale yale ambayo tuliyasikia na kuyajua yale ambayo baba zetu walituambia
 hatutayaficha kwa watoto wao tutakiambia kizazi kijacho matendo yastahiliyo sifa ya bwana zaburi uweza wake na maajabu aliyoyafanya
 aliagiza amri kwa yakobo na akaweka sheria katika israeli ambazo aliwaamuru baba zetu wawafundishe watoto wao ili kizazi kijacho kizijue pamoja na watoto ambao watazaliwa nao pia kwa wakati wao wapate kuwaeleza watoto wao
 ndipo wangeweka tumain lao kwa mungu nao wasingesahau matendo yake bali wangalizishika amri zake
 ili kwamba wasifanane na baba zao waliokuwa kizazi cha ukaidi na uasi ambao roho zao hazikuwa na uaminifu kwake ambao roho zao hazikumwamini yeye
 watu wa efraimu ngawa walijifunga pinde walikimbia siku ya vita hawakulishika agano la mungu na walikataa kuishi kwa sheria yake
 walisahau aliyokuwa ameyatenda maajabu aliyokuwa amewaonyesha
 alitenda miujiza machoni mwa baba zao huko soani katika nchi ya misri
 aliigawanya bahari akawaongoza wakapita alifanya maji yasimame imara kama ukuta
 aliwaongoza kwa wingu mchana na kwa nuru kutoka kwenye moto usiku kucha
 alipasua miamba jangwani na akawapa maji tele kama bahari alitoa vijito kutoka kwenye jabali lililochongoka akayafanya maji yatiririke kama mito
 lakini waliendelea kutenda dhambi dhidi yake wakiasi jangwani dhidi ya aliye juu sana
 kwa makusudi walimjaribu mungu wakidai vyakula walivyovitamani
 walinena dhidi ya mungu wakisema je mungu aweza kuandaa meza jangwani alipopiga mwamba maji yalitoka kwa nguvu vijito vikatiririka maji mengi
lakini je aweza kutupa chakula pia je anaweza kuwapa watu wake nyama bwana alipowasikia alikasirika sana moto wake ukawa dhidi ya yakobo na ghadhabu yake ikawaka dhidi ya israeli kwa kuwa hawakumwamini mungu wala kuutumainia ukombozi wake
 hata hivyo alitoa amri kwa anga zilizo juu na kufungua milango ya mbingu akawanyeshea mana ili watu wale aliwapa nafaka ya mbinguni
 watu walikula mkate wa malaika aliwatumia chakula chote ambacho wangeliweza kula
 aliachia upepo wa mashariki kutoka kwenye mbingu na kuuongoza upepo wa kusini kwa uwezo wake
 aliwanyeshea nyama kama mavumbi ndege warukao kama mchanga wa pwani
 aliwafanya washuke ndani ya kambi yao kuzunguka mahema yao yote
 walikula na kusaza kwa maana alikuwa amewapa kile walichotamani
 kabla hawajamaliza kula walichokitamani hata kilipokuwa kingali bado vinywani mwao hasira ya mungu iliwaka juu yao akawaua wale waliokuwa na nguvu zaidi miongoni mwao akiwaangusha vijana wa israeli
 licha ya haya yote waliendelea kutenda dhambi licha ya maajabu yake hawakuamini
 kwa hiyo akamaliza siku zao katika ubatili na miaka yao katika vitisho
 kila mara mungu alipowaua baadhi yao waliosalia walimtafuta walimgeukia tena kwa shauku
 walikumbuka kwamba mungu alikuwa mwamba wao kwamba mungu aliye juu sana alikuwa mkombozi wao
 lakini walimdanganya kwa vinywa vyao wakisema uongo kwa ndimi zao mioyo yao haikuwa thabiti kwake wala hawakuwa waaminifu katika agano e
 hata hivyo alikuwa na huruma alisamehe maovu yao na hakuwaangamiza
mara kwa mara alizuia hasira yake wala hakuchochea ghadhabu yake yote
 alikumbuka kwamba wao walikuwa nyama tu upepo upitao ambao haurudi
 zaburi mara ngapi walimwasi jangwani na kumhuzunisha nyikani walimjaribu mungu mara kwa mara walimkasirisha yeye aliye mtakatifu wa israeli
 hawakukumbuka uwezo wake siku aliyowakomboa kutoka kwa mtesi siku aliyoonyesha ishara zake za ajabu huko misri maajabu yake huko soani
 aligeuza mito yao kuwa damu hawakuweza kunywa maji kutoka kwenye vijito vyao
 aliwapelekea makundi ya mainzi yakawala na vyura wakawaharibu
 aliruhusu tunutu kuharibu mimea yao mazao yao kwa nzige
 aliharibu mizabibu yao kwa mvua ya mawe na mikuyu yao kwa mvua iliyochangamana na theluji
 aliwaachia mifugo yao mvua ya mawe akayapiga makundi ya wanyama wao kwa radi
 aliwafungulia hasira yake kali ghadhabu yake hasira na uadui na kundi la malaika wa kuharibu
 alitengenezea njia hasira yake hakuwaepusha na kifo bali aliwaachia tauni
 aliwapiga wazaliwa wote wa kwanza wa misri matunda ya kwanza ya ujana katika mahema ya hamu
 lakini aliwatoa watu wake kama kundi aliwaongoza kama kondoo kupitia jangwani
 aliwaongoza salama wala hawakuogopa bali bahari iliwameza adui zao
 hivyo akawaleta hadi kwenye mpaka wa nchi yake takatifu hadi kwenye nchi ya vilima ambayo mkono wake wa kuume ulikuwa umeitwaa
 aliyafukuza mataifa mbele yao na kuwagawia nchi zao kama urithi aliwakalisha makabila ya israeli katika makao yao
 lakini wao walimjaribu mungu na kuasi dhidi ya yeye aliye juu sana wala hawakuzishika sheria zake
 kama baba zao hawakuwa thabiti wala waaminifu wakawa wasioweza kutegemewa kama upinde wenye kasoro
 wakamkasirisha mungu kwa mahali pao pa juu pa kuabudia miungu walichochea wivu wake kwa sanamu zao
 wakati mungu alipowasikia alikasirika sana akamkataa israeli kabisa
 akaiacha hema ya shilo hema aliyokuwa ameiweka katikati ya wanadamu
 akalipeleka sanduku la nguvu zake utumwani utukufu wake mikononi mwa adui
 aliachia watu wake wauawe kwa upanga akakasirikia sana urithi wake
 moto uliwaangamiza vijana wao na wanawali wao hawakuimbiwa nyimbo za arusi makuhani wao waliuawa kwa upanga wala wajane wao hawakuweza kulia
 ndipo bwana alipoamka kama vile kuamka usingizini kama vile mtu aamkavyo kutoka kwenye bumbuazi la mvinyo
 aliwapiga na kuwashinda adui zake akawatia katika aibu ya milele
 ndipo alipozikataa hema za yosefu hakulichagua kabila la efraimu lakini alilichagua abila la yuda mlima sayuni ambao aliupenda
 alijenga mahali patakatifu pake kama vilele kama dunia ambayo aliimarisha milele
 akamchagua daudi mtumishi wake na kumtoa kutoka kwenye mazizi ya kondoo kutoka kuchunga kondoo alimleta kuwa mchungaji wa watu wake yakobo wa israeli urithi wake
 naye daudi aliwachunga kwa uadilifu wa moyo kwa mikono ya ustadi aliwaongoza
maombi kwa ajili ya wokovu wa taifa zaburi ya asafu ee mungu mataifa yameuvamia urithi wamelinajisi hekalu lako takatifu wameifanya yerusalemu kuwa magofu
 wametoa maiti za watumishi kuwa chakula cha ndege wa angani na nyama ya watakatifu wako kwa wanyama wa nchi
 wamemwaga damu kama maji kuzunguka yerusalemu yote wala hakuna ye yote wa kuwazika
 tumekuwa kitu cha aibu kwa jirani zetu zaburi cha dharau na mzaha kwa wale wanaotuzunguka
 hata lini ee bwana je wewe utakasirika milele wivu wako utawaka kama moto hadi lini mwaga ghadhabu yako kwa mataifa yasiyokukubali juu ya falme za hao wasioliitia jina lako kwa maana wamemrarua yakobo na kuharibu nchi ya makao yake
 usituhesabie dhambi za baba zetu huruma yako na itujie hima kwa maana tu wahitaji mno
 ee mungu mwokozi wetu utusaidie kwa ajili ya utukufu wa jina lako tuokoe na kutusamehe dhambi zetu kwa ajili ya jina lako
 kwa nini mataifa waseme yuko wapi mungu wenu mbele ya macho yetu dhihirisha kati ya mataifa kwamba unalipiza kisasi damu iliyomwagwa ya watumishi wako
 kilio cha huzuni cha wafungwa kifike mbele zako kwa nguvu za mkono wako hifadhi wale waliohukumiwa kufa
 walipize jirani zetu mara saba vifuani mwao aibu walizovurumisha juu yako ee bwana ndipo sisi watu wako kondoo wa malisho yako tutakusifu milele toka kizazi hadi kizazi tutasimulia sifa zako
maombi kwa ajili ya kuponywa kwa taifa kwa mwimbishaji mtindo wa yungiyungi
zaburi ya asafu ee mchungaji wa israeli tusikie wewe umwongozaye yosefu kama kundi wewe uketiye katika kiti cha enzi katikati ya makerubi angaza mbele ya efraimu benyamini na manase
uamshe nguvu zako uje utuokoe
 ee mungu uturejeshe utuangazie uso wako ili tuweze kuokolewa
 ee bwana mwenyezi hata lini hasira yako itawaka na kufoka moshi dhidi ya maombi ya watu wako umewalisha kwa mkate wa machozi umewafanya wanywe machozi bakuli tele
 tumekuwa chanzo cha ugomvi kwa jirani zetu na adui zetu wanatudhihaki
 ee mungu mwenyezi uturejeshe utuangazie uso wako nasi tuweze kuokolewa
 ulileta mzabibu kutoka misri ukawafukuza mataifa ukaupanda
 uliandaa shamba kwa ajili yake mizizi ikawa imara ukajaza nchi
 milima ilifunikwa kwa kivuli chake matawi yake yakafunika mierezi mikubwa
 matawi yake yalienea mpaka baharinia machipukizi yake mpaka kwenye mtob
 mbona umebomoa kuta zake ili kwamba wote wapitao karibu wazichume zabibu zake nguruwe mwitu wanauharibu na wanyama wa kondeni hujilisha humo
 turudie ee mungu mwenyezi tazama chini kutoka mbinguni na uone linda mzabibu huu mche ulioupanda kwa mkono wako wa kuume mwana uliyemlea kwa ajili yako mwenyewe
 mzabibu wako umekatwa umechomwa moto kwa kuwakemea watu wako huangamia
 mkono wako na utulie juu ya mtu aliyeko mkono wako wa kuume mwana wa mtu uliyemlea kwa ajili yako mwenyewe
 ndipo hatutakuacha tena utuhuishe nasi tutaliitia jina lako
 ee bwana mwenyezi uturejeshe utuangazie uso wako ili tuweze kuokolewa
wimbo wa sikukuu kwa mwimbishaji mtindo wa gitithi
zaburi ya asafu
mwimbieni kwa furaha mungu aliye nguvu yetu mpigieni kelele za shangwe mungu wa a bahari hapa huenda inamaanisha bahari ya kati
b mto hapa huenda ni eufrati
 zaburi yakobo anzeni wimbo pigeni matari pigeni kinubi na zeze kwa sauti nzuri
 pigeni baragumu za pembe za kondoo dume wakati wa mwandamo wa mwezi mpevu katika siku ya sikukuu yetu hii ni amri kwa israeli agizo la mungu wa yakobo
 aliiweka iwe kama sheria kwa yosefu alipotoka dhidi ya misri huko tulikosikia lugha ambayo hatukuielewa
 asema nimeondoa mzigo mabegani mwao mikono yao iliwekwa huru kutoka kwenye kikapu
 katika shida yako uliniita nami nikakuokoa nilikujibu katika mawingu yenye ngurumo nilikujaribu katika maji ya meriba
 enyi watu wangu sikieni nami nitawaonya laiti kama mngenisikiliza ee israeli hamtakuwa na mungu mgeni miongoni mwenu msimsujudie mungu wa kigeni
 mimi ni bwana wako niliyekutoa katika nchi ya misri
panua sana kinywa chako nami nitakijaza
 lakini watu wangu hawakutaka kunisikiliza israeli hakutaka kunitii
 basi niliwaacha katika ukaidi wa mioyo yao wafuate mashauri yao wenyewe
 laiti kama watu wangu wangalinisikiliza kama israeli wangalifuata njia zangu ningaliwatiisha adui zao kwa haraka na kuugeuza mkono wangu dhidi ya watesi wao wale wanaomchukia bwana wangalinywea mbele zake na adhabu yao ingedumu milele
 bali ninyi mngalilishwa ngano iliyo bora na kuwatosheleza kwa asali itokayo kwenye mwamba
mungu mtawala mwenye enzi yote zaburi ya asafu mungu anaongoza kusanyiko kuu anatoa hukumu miongoni mwa miungu hata lini utaendelea kuwatetea wasio haki na kuonyesha upendeleo kwa waovu teteeni wanyonge na yatima tunzeni haki za maskini na walioonewa
 waokoeni mnyonge na mhitaji wakomboeni kutoka mkononi mwa mwovu
 hawajui lo lote hawaelewi lo lote
wanatembea gizani misingi yote ya dunia imetikiswa
 nilisema ninyi ni miungu ninyi nyote ni wana wa aliye juu sana
 lakini mtakufa kama wanadamu wa kawaida mtaanguka kama mtawala mwingine ye yote
 ee mungu inuka uihukumu nchi kwa kuwa mataifa yote ni urithi wako
maombi kwa ajili ya kushindwa kwa adui wa israeli zaburi ee mungu usinyamaze kimya tazam ya asafu
wimbo
usinyamaze ee mungu usitulie
watesi wako wanafanya fujo jinsi adui zako wanavyoinua vichwa vyao
 kwa hila wanafanya shauri dhidi ya watu wako wanafanya shauri baya dhidi ya wale unaowapenda
 wanasema njoni tuwaangamize kama taifa ili jina la israeli lisikumbukwe tena
 kwa nia moja wanapanga pamoja mashauri mabaya wanafanya muungano dhidi yako mahema ya edomu na waishmaeli ya wamoabu na wahagari gebalia amoni na ameleki ufilisti pamoja na watu wa tiro
 pia ashuru wameungana nao kuwapa nguvu wazao wa loti
 uwatendee kama vile ulivyowatendea midiani na kama vile ulivyowatendea sisera na yabini penye kijito cha kishoni ambao waliangamia huko endori na wakawa kama takataka juu ya nchi
 wafanye wakuu wao kama orebu na zebu watawala wao kama zeba na zalmuna ambao walisema na tumiliki nchi ya malisho ya mungu
 ee mungu wangu wapeperushe kama a gebali hapa ina maana ya bahari
 zaburi mavumbi ya kisulisuli kama makapi yapeperushwayo na upepo
 kama vile moto uteketezavyo msitu au mwali wa moto unavyounguza milima kwa hiyo wafuatilie kwa tufani yako na kuwafadhaisha kwa dhoruba yako
 funika nyuso zao kwa aibu ili watu walitafute jina lako ee bwana
 wao na waaibishwe na kufadhaishwa wao na waangamie kwa aibu
 na wajue kwamba wewe ambaye jina lako ni bwana kwamba wewe peke yako ni aliye juu sana ya dunia yote
kuionea shauku nyumba ya mungu kwa mwimbishaji mtindo wa gitithi
zaburi ya wana wa kora
ee mwenyezi makao yako yapendeza kama nini nafsi yangu inatamani sana naam hata kuona shauku kwa ajili ya nyua za bwana moyo wangu na mwili wangu vinamlilia mungu aliye hai
 hata shomoro amejipatia makao mbayuwayu amejipatia kiota mahali awezapo kuweka makinda yake mahali karibu na madhabahu yako ee bwana mwenye nguvu mfalme wangu na mungu wangu
 heri wale wanaokaa nyumbani mwako wanaokusifu wewe daima
 heri ni wale ambao nguvu zao ziko kwako na njia ziendazo sayuni zimo mioyoni mwao
 wanapopita katika bonde la bakaa hulifanya mahali pa chemchemi pia mvua za vuli hulijaza kwa madimbwib
 huendelea toka nguvu hadi nguvu hadi kila mmoja afikapo mbele za mungu huko sayuni
 ee bwana mwenyezi sikia maombi yangu nisikilize ee mungu wa yakobo
 ee mungu uitazame ngao yetu a bonde la baka maana yake ni bonde la vilio
b mvua za vuli hulijaza kwa madimbwi maana yake ni baraka
mtazame kwa wema mpakwa mafuta wako
 siku moja katika nyua zako ni bora kuliko siku elfu mahali pengine afadhali ningekuwa bawabu katika nyumba ya mungu wangu kuliko kukaa katika mahema ya waovu
 kwa kuwa bwana ni jua na ngao bwana hutoa wema na heshima hakuna kitu chema anachowanyima wale ambao hawana hatia
 ee bwana mwenyezi heri ni mtu yule anayekutumaini wewe
maombi kwa ajili ya ustawi wa taifa kwa mwimbishaji zaburi ya wana wa kora
ee bwana ulionyesha wema kwa nchi yako ulimrejeshea yakobo baraka zake a
 ulisamehe uovu wa watu wako na kufunika dhambi zao zote
 uliweka kando ghadhabu yako yote na umegeuka na kuiacha hasira yako kali
 ee mungu mwokozi wetu uturejeshe tena nawe uiondoe chuki yako juu yetu
 je utatukasirikia milele utaendeleza hasira yako kwa vizazi vyote je hutatuhuisha tena ili watu wako wakufurahie utuonyeshe upendo wako usiokoma ee bwana utupe wokovu wako
 nitasikiliza lile atakalosema mungu aliye bwana anaahidi amani kwa watu wake watakatifu wake lakini na wasirudie upumbavu
 hakika wokovu wake uko karibu na wale wamchao ili utukufu wake udumu katika nchi yetu
 upendo na uaminifu hukutana pamoja haki na amani hubusiana
 uaminifu huchipua kutoka katika nchi haki hutazama chini kutoka mbinguni
 naam hakika bwana atatoa kilicho chema a kumrejeshea yakobo baraka zake maana yake ulirudisha mateka wa yakobo
 zaburi nchi yetu itazaa mavuno yake
 haki itatangulia mbele yake na kutengeneza njia kwa ajili ya hatua zake
kuomba msaada maombi ya daudi ee bwana sikia na unijibu kwa maana mimi ni maskini na mhitaji
 linda maisha yangu kwa maana nimejiweka kwako wewe ni mungu wangu mwokoe mtumishi wako anayekutumaini
 ee bwana nihurumie mimi kwa maana ninakuita mchana kutwa
 mpe mtumishi wako furaha kwa kuwa kwako wewe ee bwana ninainua nafsi yangu
 ee bwana wewe ni mwema na mwenye kusamehe umejaa upendo kwa wote wakuitao
 ee bwana sikia maombi yangu sikiliza kilio changu unihurumie
 katika siku ya shida yangu nitakuita kwa maana wewe utanijibu
 ee bwana katikati ya miungu hakuna kama wewe hakuna matendo ya kulinganishwa na yako
 ee bwana mataifa yote uliyoyafanya yatakuja na kuabudu mbele zako wataliletea utukufu jina lako
 kwa maana wewe ni mkuu na unafanya mambo ya ajabu wewe peke yako ndiwe mungu
 ee bwana nifundishe njia yako nami nitakwenda katika kweli yako nipe moyo usiositasita ili niweze kulicha jina lako
 ee bwana wangu nitakusifu kwa moyo wote nitaliadhimisha jina lako milele
 kwa maana upendo wako ni mkuu kwangu umeniokoa kutoka kwenye vilindi vya kaburia
 ee mungu wenye majivu no wananishambulia kundi la watu wakatili linatafuta uhai wangu watu wasiokuheshimu wewe
 lakini wewe ee bwana ni mungu wa a vilindi vya kaburi hapa maana yake kuzimu
huruma na neema si mwepesi wa hasira ni mwingi wa upendo na uaminifu
 nigeukie na unihurumie mpe mtumishi wako nguvu zako mwokoe mwana wa mjakazi wakob
 nipe ishara ya wema wako ili adui zangu waione nao waaibishwe kwa kuwa wewe ee bwana umenisaidia na kunifariji
sifa za yerusalemu ameuweka msingi wake katika mlima mtakatifu bwana anayapenda malango ya sayuni kuliko makao yote ya yakobo
 mambo matukufu yanasemwa juu yako ee mji wa mungu nitaweka kumbukumbu ya rahabua na babeli miongoni mwa wale wanaonikubali mimi
ufilisti pia na tiro pamoja na kushib nami nitasema huyu alizaliwa sayunic
 kuhusu sayuni itasemwa hivi huyu na yule walizaliwa humo naye aliye juu mwenyewe atamwimarisha
bwana ataandika katika orodha mataifa huyu alizaliwa sayuni
 watakapokuwa wanapiga vinanda wataimba chemchemi zangu zote ziko kwako
kilio kwa ajili ya kuomba msaada ee bwana mungu uniokoaye nimelia mbele zako usiku na mchana
 maombi yangu na yafike mbele zako utegee sikio lako kilio changu
 kwa kuwa nafsi yangu imejaa taabu na maisha yangu yanakaribia kaburi
 nimehesabiwa miongoni mwa wale wanaokwenda shimoni niko kama mtu asiye na nguvu
 nimetengwa pamoja na wafu b mwokoe mwana wa mjakazi wako hapa ina maana mwokoe mwanao mwaminifu
rahabu hapa ina maana ya jina la ushairi la misri
b kushi hapa ina maana ya eneo la nile ya juu
c huyu alizaliwa sayuni maana yake mungu atawaorodhesha katika orodha yake ya kifalme kama wenyeji wa mji wake
 zaburi kama waliochinjwa walalao kaburini ambao huwakumbuki tena ambao wamekatiliw mbali na uangalizi o
 umenitupa katika shimo lenye kina kirefu sana katika vina vya giza nene
 ghadhabu imekuwa nzito juu yangu umenigharikisha kwa mawimbi yako yote
 umenitenga na rafiki zangu na kunifanya wanisukumie mbali
nimezuiliwa wala siwezi kutoroka nuru ya macho yangu imefifia kwa ajili ya huzuni
ee bwana ninakuita kila siku ninakunyooshea wewe mikono yangu
 je unawaonyesha wafu maajabu yako je wale waliokufa huinuka na kukusifu je upendo wako unatangazwa kaburini uaminifu wako katika uharibifu je maajabu yako yanajulikana mahali pa gizani au matendo yako ya haki katika nchi ya usahaulifu lakini ninakulilia wewe unisaidie ee bwana asubuhi maombi yangu huja mbele zako
 ee bwana kwa nini unanikataa na kunificha uso wako tangu ujana wangu nimeteseka nikakaribia kifo nimepatwa na hofu zako nami nimekata tamaa
 ghadhabu yako imenikumba juu yangu hofu zako zimeniangamiza
 mchana kutwa zinanizunguka kama mafuriko zimenimeza kabisa
 umeniondolea marafiki na wapendwa wangu giza limekuwa ndilo rafiki yangu wa karibu kuliko wote
wimbo wakati wa taabu ya kitaifa utenzi wa ethani wa jamii ya ezra
nitaimba juu ya upendo mkuu wa bwana milele kwa kinywa changu nitajulisha uaminifu wako ujulikane kwa vizazi vyote
 nitatangaza kuwa upendo wako unasimama imara milele na uaminifu wako umeuthibitisha mbinguni
 ulisema nimefanya agano na mteule wangu nimemwapia mtumishi wangu daudi
 nitaimarisha uzao wako milele na kudumisha ufalme wako kwa vizazi vyote
 ee bwana mbingu zinayasifu maajabu yako uaminifu wako pia katika kusanyiko la watakatifu
 kwa kuwa ni nani katika mbingu juu anayeweza kulinganishwa na bwana ni nani miongoni mwa viumbe vya mbinguni aliye kama bwana katika kusanyiko la watakatifu mungu huogopwa sana anahofiwa kuliko wote wanaomzunguka
 ee bwana mwenye nguvu ni nani aliye kama wewe ee bwana wewe ni mwenye nguvu na uaminifu wako unakuzunguka
 wewe unatawala bahari yenye msukosuko wakati mawimbi yake yanapoinuka wewe unayatuliza
 wewe ulimponda rahabua kama mmojawapo wa waliochinjwa kwa mkono wako wenye nguvu uliwatawanya adui zako
 mbingu ni zako nayo nchi pia ni yako uliuwekea ulimwengu msingi pamoja na vyote vilivyomo
 uliumba kaskazini na kusini tabori na hermoni wanaliimbia jina lako kwa furaha
 mkono wako umejaa uwezo mkono wako una nguvu mkono wako wa kuume umetukuzwa
 haki na hukumu ndio msingi wa kiti chako cha enzi upendo na uaminifu vinakutangulia
 heri ni wale ambao wamejifunza kukusifu kwa shangwe wanaotembea katika mwanga wa uwepo wako ee bwana
 wanashangilia katika jina lako mchana kutwa wanafurahi katika haki yako
 kwa kuwa wewe ni utukufu na nguvu yao kwa wema wako unatukuza pembeb yetu
a rahabu hapa inamaanisha kiumbe mkubwa mno wa ajabu wa baharini wa hadithi
sio rahabu wa yos
 b pembe hapa ina maana ya mwenye nguvu
 zaburi naam ngaoc yetu ni mali ya bwana aliye mtakatifu pekee wa israeli ni mfalme wetu
 ulizungumza wakati fulani katika maono kwa watu wako waaminifu ukasema nimeweka nguvu kwa shujaa nimemwinua kijana miongoni mwa watu
 nimempata daudi mtumishi wangu nimemtia mafuta yangu matakatifu
 kitanga changu kitamtegemeza hakika mkono wangu utamtia nguvu
 hakuna adui atakayemtoza ushuru hakuna mtu mwovu atakayemwonea
 nitawaponda adui zake mbele zake na kuwaangamiza watesi wake
 upendo wangu mkamilifu utakuwa pamoja naye kwa jina langu pembe yake itatukuzwa
 nitauweka mkono wake juu ya bahari mkono wake wa kuume juu ya mito
 naye ataniita kwa sauti wewe ni baba yangu mungu wangu mwamba na mwokozi wangu
 nitamteua pia awe mzaliwa wangu wa kwanza aliyetukuka kuliko wafalme wote wa dunia
 nitadumisha upendo wangu kwake milele na agano langu naye litakuwa imara
 nitaudumisha uzao wake milele kiti chake cha enzi kama mbingu zinavyodumu
 kama wanae wataacha amri yangu na wasifuate sheria zangu kama wakihalifu maagizo yangu na kutoshika amri zangu nitaadhibu dhambi yao kwa fimbo uovu wao kwa kuwapiga lakini sitaondoa upendo wangu kwake wala sitausaliti uaminifu wangu kamwe
 mimi sitavunja agano langu wala sitabadili lile ambalo midomo yangu imetamka
 mara moja na kwa milele nimeapa kwa utakatifu wangu nami sitamdanganya daudi kwamba uzao wake utaendelea milele na kiti chake cha enzi kitadumu mbele zangu kama jua kitaimarishwa milele kama mwezi shahidi mwaminifu angani
c ngao yetu hapa ina maana ya ee mwenyezi
 lakini wewe umemka taa umemdharau umemkasirikia sana mpakwa mafuta wako
 umelikana agano lako na mtumishi wako na umeinajisi taji yake mavumbini
 umebomoa kuta zake zote na ngome zake zote umezifanya kuwa magofu
 wote wapitao karibu wamemnyang anya mali zake amekuwa dharau kwa jirani zake
 umeutukuza mkono wa kuume wa adui zake umewafanya watesi wake wote washangilie
 umegeuza makali ya upanga wake na hukumpa msaada katika vita
 umeikomesha fahari yake na kukiangusha kiti chake cha enzi
 umezifupisha siku za ujana wake umemfunika kwa vazi la aibu
 hata lini ee bwana utajificha milele ghadhabu yako itawaka kama moto hata lini kumbuka jinsi maisha yangu yanavyopita haraka
ni ubatili kiasi gani umemwumba mwanadamu ni mtu gani awezaye kuishi na asione kifo au kujiokoa mwenyewe kutoka nguvu za kaburid ee bwana uko wapi upendo wako mkuu wa mwanzoni ambao katika uaminifu wako ulimwapia daudi bwana kumbuka jinsi mtumishi wako amesimangwa jinsi ninavyovumilia moyoni mwangu dhihaka za mataifa yote dhihaka ambazo kwazo adui zako wamenisimanga ee bwana ambazo kwazo wamesimanga kila hatua ya mpakwa mafuta wako
 msifuni bwana milele amen na amen
kitabu cha nne zaburi kwa mungu na mwanadamu maombi ya mose mtu wa mungu d kaburi hapa maana yake ni kuzimu
 zaburi bwana wewe umekuwa makao yetu katika vizazi vyote
kabla ya kuzaliwa milima au hujaumba dunia na ulimwengu wewe ni mungu tangu milele hata milele
 huwarudisha watu mavumbini ukisema rudini mavumbini enyi wanadamu
 kwa maana kwako miaka elfu ni kama siku moja iliyokwisha pita au kama kesha la usiku
 unawatowesha wanadamu katika usingizi wa kifo nao ni kama majani machanga ya asubuhi ingawa asubuhi yanachipua ifikapo jioni huwa yamenyauka na kukauka
 tumeangamizwa kwa hasira yako na tumetishwa kwa ghadhabu yako
 umeyaweka maovu yetu mbele yako dhambi zetu za sirini katika nuru ya uwepo o
 tumeishi siku zetu zote chini ya ghadhabu yako tunamaliza miaka yetu kwa kuomboleza
 siku zetu za kuishi ni miaka sabini ikiwa tuna nguvu ni miaka themanini lakini yote ni ya shida na taabu nayo yapita haraka nasi twatoweka
 ni nani ajuaye nguvu za hasira yako kwa maana ghadhabu yako ni kubwa kama hofu tunayopaswa kuwa nayo kwako tufundishe kuzihesabu siku zetu vizuri ili tujipatie moyo wa hekima
 ee bwana uwe na huruma utakawia hata lini wahurumie watumishi wako
 asubuhi tushibishe upendo wako usiokoma ili tuweze kuimba kwa shangwe na kufurahi siku zetu zote
 utufurahishe kulingana na siku ulizotuadhibu kulingana na miaka tuliyotaabika
 matendo yako na yaonekane kwa watumishi wako utukufu wako kwa watoto wao
 wema wa bwana wetu uwe juu yetu azithibitishe kazi za mikono yetu naam azithibitishe kazi za mikono yetu
mungu mlinzi wetu yeye akaaye mahali pa salama pake yeye aliye juu sana atadumu katika uvuli wake mungu mwenye nguvu zote
 nitasema kuhusu bwana yeye ndiye kimbilio langu na ngome yangu mungu wangu ambaye ninamtumaini
 hakika yeye atakuokoa na mtego wa mwindaji na maradhi ya kuambukiza ya kufisha
 atakufunika kwa manyoya yake chini ya mbawa zake utapata kimbilio uaminifu wake utakuwa ngao na kinga yako
 hutaogopa vitisho vya usiku wala mshale urukao mchana wala maradhi ya kuambukiza yanayonyemelea gizani wala tauni iharibuyo adhuhuri
 ijapo watu elfu wataangukia kando yako kumi elfu mkono wako wa kuume lakini haitakukaribia wewe
 utatazama tu kwa macho yako na kuona adhabu ya waovu
 kama ukimfanya aliye juu kuwa makao yako hata bwana ambaye ni kimbilio langu basi hakuna madhara yatakayokupata wewe wala maafa hayataikaribia hema yako
 kwa kuwa atawaagiza malaika zake kwa ajili yako wakulinde katika njia zako zote
 mikononi mwao atakuinua juu ili usijikwae mguu wako kwenye jiwe
 utawakanyaga simba na nyoka wakali simba mkubwa na nyoka utawaponda kwa miguu
 bwana asema kwa kuwa ananipenda nitamwokoa nitamlinda kwa kuwa amelikubali jina langu
 ataniita nami nitamjibu nitakuwa pamoja naye katika taabu nitamwokoa na kumheshimu
 kwa siku nyingi nitamshibisha na kumwonyesha wokovu wangu
wimbo wa kumsifu mungu zaburi wimbo wa sabato
 zaburi ni vema kumshukuru bwana na kuliimbia jina lako ee uliye juu sana kutangaza upendo wako asubuhi uaminifu wako wakati wa usiku kwa zeze yenye nyuzi kumi na kwa sauti ya kinubi
 ee bwana kwa kuwa matendo yako yamenifurahisha nitaziimba kwa shangwe kazi za mikono yako
 ee bwana tazama jinsi yalivyo makuu matendo yako tazama jinsi yalivyo ya kina mawazo yako mjinga hafahamu mpumbavu haelewi ingawa waovu huchipua kama majani na wote watendao mabaya wanastawi wataangamizwa milele bali wewe ee bwana utatukuzwa milele
 ee bwana hakika adui zako hakika adui zako wataangamia wote watendao mabaya watatawanywa
 umeitukuza pembea yangu kama ile ya nyati dume mafuta mazuri yamemiminwa juu yangu
 macho yangu yameona adui zangu wakishindwa masikio yangu yamesikia maangamizi ya adui zangu waovu
 wenye haki watastawi kama mtende watakuwa kama mwerezi wa lebanoni wamepandwa katika nyumba ya bwana watastawi katika nyua za mungu wetu
 wakati wa uzee watakuwa bado wanazaa matunda watakuwa wabichi na wamejaa nguvu wakitangaza bwana ni mkamilifu yeye ni mwamba wangu na hamna uovu ndani yake
mungu mfalme bwana anatawala amejivika utukufu bwana amejivika utukufu na amejivika nguvu
a pembe maana yake hapa ni kuonyesha mfano wa nguvu
dunia imewekwa imara haitaondoshwa
 kiti chako cha enzi kimekuwa thabiti tangu zamani wewe umekuwapo tangu milele
 bahari zimeinua ee bwana bahari zimeinua sauti zake bahari zimeinua sauti za mawimbi yake
 yeye ni mkuu kuliko ngurumo ya maji makuu ni mkuu kuliko mawimbi ya bahari bwana aliye juu ni mkuu
 ee bwana sheria zako ni imara utakatifu umepamba nyumba yako pasipo mwisho
mungu mhukumu wa wote ee bwana ulipizaye kisasi ee mungu ulipizaye kisasi uangaze sasa
 ee mhukumu wa dunia inuka uwalipize wenye kiburi kama wanavyostahili
 hata lini waovu ee bwana hata lini waovu watashangilia wanamimina maneno ya kiburi watenda mabaya wote wamejaa majivuno
 ee bwana wanawaponda watu wako wanawaonea urithi wako
 wanamchinja mjane na mgeni na kuwaua yatima
 nao husema bwana haoni mungu wa yakobo hafahamu
 sikia enyi wajinga miongoni mwa watu enyi wapumbavu lini mtakuwa na hekima je aliyeweka sikio asisikie aliyeumba jicho asione je anayeadhibisha mataifa asiadhibu je awafundishaye wanadamu asiwe na maarifa bwana anajua mawazo ya mwanadamu anajua ya kwamba hayafai
 ee bwana heri mtu unayemwadibisha mtu unayemfundisha kwa sheria yako unampa utulivu siku za shida mpaka shimo litakapokuwa limechimbwa kwa ajili ya mwovu
 kwa kuwa bwana hatawakataa watu wake hatauacha urithi wake
 zaburi hukumu itapatikana tena ya haki wote walio na mioyo minyofu wataifuata
 ni nani atakayenisaidia kuinuka dhidi ya mwovu ni nani atakayenikinga dhidi ya watenda maovu kama bwana asingalinisaidia upesi ningalikuwa naishi katika ukimya wa kifo
 niliposema mguu wangu unateleza ee bwana upendo wako ulinishikilia
 wakati wasiwasi ulipokuwa mwingi ndani yangu faraja yako ilinipa furaha nafsini mwangu
 je kiti cha utawala wa udhalimu kitajiunga nawe ule uletao taabu kutokana na sheria zake huungana kuwashambulia wenye haki kuwahukumu kufa wasio na hatia
 lakini bwana amekuwa ngome yangu na mungu wangu mwamba ninaoukimbilia
 yeye atawalipa kwa ajili ya dhambi zao na atawaangamiza kwa ajili ya maovu yao bwana wetu atawaangamiza
wimbo wa kumsifu mungu njoni tumwimbie bwana kwa furaha tumfanyie kelele za shangwe mwamba wa wokovu wetu
 tuje mbele zake kwa shukrani tumtukuze kwa vinanda na nyimbo
 kwa kuwa bwana ni mungu mkuu mfalme mkuu juu ya miungu yote
 mkononi mwake mna vilindi vya dunia na vilele vya milima ni mali yake
 bahari ni yake kwani ndiye aliyeifanya na mikono yake iliumba nchi kavu
 njoni tusujudu tukimwabudu tupige magoti mbele za bwana muumba wetu kwa maana ndiye mungu wetu na sisi ni watu wa malisho yake kondoo chini ya utunzaji wake
kama mkiisikia sauti yake leo msiifanye migumu mioyo yenu kama mlivyofanya kule meribaa a meriba maana yake hapa ni kugombana
kama mlivyofanya siku ile kule masab jangwani ambapo baba zenu walinijaribu na kunipima ingawa walikuwa wameyaona niliyoyafanya
 kwa miaka arobaini nilikasirikia kizazi kile nikasema hawa ni taifa ambalo mioyo yao imepotoka nao hawajazifahamu njia zangu
 kwa hiyo nikaapa katika hasira yangu kamwe hawataingia rahani mwangu
mungu mfalme mkuu nya mwimbieni bwana wimbo mpya mwimbieni bwana dunia yote
 mwimbieni bwana lisifuni jina lake tangazeni wokovu wake siku baada ya siku
 tangazeni utukufu wake katikati ya mataifa matendo yake ya ajabu miongoni mwa mataifa yote
 kwa kuwa bwana ni mkuu mwenye kustahili kusifiwa kuliko wote yeye ni wa kuogopwa kuliko miungu yote
 kwa maana miungu yote ya mataifa ni sanamu lakini bwana aliziumba mbingu
 fahari na enzi viko mbele yake nguvu na utukufu vimo patakatifu pake
 mpeni bwana enyi jamaa za mataifa mpeni bwana utukufu na nguvu
 mpeni bwana utukufu unaostahili jina lake leteni sadaka na mje katika nyua zake
 mwabuduni bwana katika uzuri wa utakatifu wake dunia yote na itetemeke mbele zake
 katikati ya mataifa semeni bwana anatawala
ulimwengu ameuweka imara hauwezi kusogezwa atawahukumu mataifa kwa uadilifu
 mbingu na zishangilie nchi na ifurahi bahari na ivume na vyote vilivyomo ndani yake mashamba na yashangilie pamoja na vyote vilivyomo ndani yake
kisha miti yote ya msituni itaimba kwa furaha vitaimba mbele za bwana b masa maana yake hapa ni kujaribiwa
 zaburi kwa maana anakuja anakuja kuhukumu dunia
atahukumu dunia kwa haki na mataifa katika kweli yake
mungu mtawala mkuu bwana anatawala nchi na ifurahi visiwa vyote vishangilie
mawingu na giza nene vinamzunguka haki na hukumu ndio msingi wa kiti chake cha enzi
 moto hutangulia mbele zake na huteketeza adui zake pande zote
 umeme wake wa radi humulika dunia nchi huona na kutetemeka
 milima huyeyuka kama nta mbele za bwana mbele za bwana wa dunia yote
 mbingu zinatangaza haki yake na mataifa yote huona utukufu wake
 wote waabuduo sanamu waaibishwe wale wajisifiao sanamu mwabuduni yeye enyi miungu yote sayuni husikia na kushangilia vijiji vya yuda vinafurahi kwa sababu ya hukumu zako ee bwana
 kwa kuwa wewe ee bwana ndiwe uliye juu sana juu sana kuliko dunia yote umetukuka sana juu ya miungu yote
 wale wanaompenda bwana na wauchukie uovu kwa maana yeye hulinda maisha ya waaminifu wake na kuwaokoa kutoka mkononi mwa mwovu
 nuru huangaza wenye haki na furaha kwa watu wanyofu wa moyo
 furahini katika bwana ninyi mlio wenye haki lisifuni jina lake takatifu
mungu mtawala wa dunia mwimbieni bwana wimbo mpya kwa maana ametenda mambo ya ajabu kitanga chake cha kuume na mkono wake mtakatifu umemfanyia wokovu
bwana ameufanya wokovu wake ujulikane na amedhihirisha haki yake kwa mataifa
 ameukumbuka upendo wake na uaminifu wake kwa nyumba ya israeli miisho yote ya dunia imeuona wokovu wa mungu wetu
 mpigieni kelele za shangwe dunia yote ipaze sauti kwa nyimbo za shangwe na vinanda mwimbieni bwana kwa kinubi kwa kinubi na sauti za kuimba kwa tarumbeta na mvumo wa baragumu za pembe za kondoo dume shangilieni kwa furaha mbele za bwana aliye mfalme
 bahari na ivume na kila kilichoko ndani yake dunia na wote wakaao ndani yake
 mito na ipige makofi milima na iimbe pamoja kwa furaha vyote na viimbe mbele za bwana kwa maana yu aja kuhukumu dunia
atahukumu dunia kwa haki na mataifa kwa haki
mungu mfalme mkuu bwana anatawala mataifa na yatetemeke anaketi kwenye kiti cha enzi katikati ya makerubi dunia na itikisike
bwana ni mkuu katika sayuni ametukuzwa juu ya mataifa yote
 wanalisifu jina lako ambalo ni kuu na la kuogopwa
yeye ni mtakatifu
 mfalme mwenye nguvu hupenda haki wewe umethibitisha adili katika yakobo umefanya yaliyo haki na sawa
 mtukuzeni bwana wetu na mkaabudu katika mahali pa kuwekea miguu yake yeye ni mtakatifu
 mose na aroni walikuwa miongoni mwa makuhani wake samweli alikuwa miongoni mwa walioliitia jina lake walimwita naye aliwajibu
 alizungumza nao kutoka katika nguzo ya wingu walizishika sheria zake na amri alizowapa
 ee bwana wetu ndiwe uliye wajibu kwa israeli ulikuwa mungu mwenye kusamehe ingawa uliadhibu matendo yao mabaya
 zaburi mtukuzeni bwana wetu na mwabudu kwenye mlima wake mtakatifu kwa maana bwana wetu ni mtakatifu
wimbo wa kumsifu mungu zaburi ya shukrani mpigieni bwana kelele za shangwe dunia yote
 mwabuduni bwana kwa furaha njoni mbele zake kwa nyimbo za shangwe
 jueni kwamba bwana ni mungu
yeye ndiye aliyetuumba na sisi tu wake sisi tu watu wake kondoo wa malisho yake
 ingieni malangoni mwake kwa shukrani na katika nyua zake kwa kusifu mshukuruni yeye na kulisifu jina lake
 kwa maana bwana ni mwema na upendo wake wadumu milele uaminifu wake unaendelea katika vizazi vyote
ahadi ya mfalme zaburi ya daudi nitaimba juu ya upendo wako na haki yako kwako wewe ee bwana nitaimba sifa
 nitazingatia kuishi maisha yasiyo na lawama utakuja kwangu lini nitatembea nyumbani mwangu kwa moyo usio na lawama
 sitaweka mbele ya macho yangu kitu kiovu ninayachukia matendo ya watu wasio na imani hawatashikamana nami
 moyo wa ukaidi utakuwa mbali nami nitajitenga na kila ubaya
 kila amsingiziaye jirani yake kwa siri huyo nitamnyamazisha mwenye macho ya dharau na moyo wa kiburi sitamvumilia
 macho yangu yatawaelekea waaminifu katika nchi ili waweze kuishi pamoja nami yeye ambaye moyo wake hauna lawama atawatumikia
 mdanganyifu hatakaa nyumbani mwangu yeye asemaye kwa uongo hatasimama mbele yangu
 kila asubuhi nitawanyamazisha waovu wote katika nchi nitamkatilia mbali kila mtenda mabaya kutoka katika mji wa bwana
maombi ya mtu mwenye taabu maombi ya mtu aliyechoka anayeteseka anayemimina malalamiko kwa bwana ee bwana usikie sala yangu kilio changu cha kuomba msaada kikufikie
 usinifiche uso wako ninapokuwa katika shida
unitegee sikio lako ninapoita unijibu kwa upesi
 kwa kuwa siku zangu zinatoweka kama moshi mifupa yangu inaungua kama kaa la moto
 moyo wangu umefifia na kunyauka kama jani ninasahau kula chakula changu
 kwa ajili ya kulia kwangu kwa uchungu nimebakia ngozi na mifupa
 nimekuwa kama bundi wa jangwani kama bundi kwenye magofu
 nilalapo sipati usingizi nimekuwa kama ndege mpweke kwenye paa la nyumba
 mchana kutwa adui zangu hunidhihaki wale wanaonizunguka hut umia jina langu kama laana
 ninakula majivu kama chakula changu na nimechanganya kiny waji changu na machozi kwa sababu ya ghadhabu yako kuu kwa maana umeniinua na kunitupa kando
 siku zangu ni kama kivuli cha jioni ninanyauka kama jani
 lakini wewe ee bwana unaketi katika kiti chako cha enzi milele sifa zako za ukuu zaendelea vizazi vyote
 utainuka na kuihurumia sayuni kwa maana ni wakati wa kumuonyesha wakati uliokubalika umewadia
 kwa maana mawe yake ni ya thamani kwa watumishi wako vumbi lake lenyewe hulionea huruma
 mataifa wataogopa jina la bwana zaburi wafalme wote wa dunia watauheshimu utukufu wako
 kwa maana bwana ataijenga tena sayuni na kutokea katika utukufu wake
 ataitikia maombi ya mtu mkiwa wala hatadharau hoja yao hili na liandikwe kwa ajili ya kizazi kijacho ili taifa litakaloumbwa baadaye waweze kumsifu bwana bwana alitazama chini kutoka patakatifu pake palipo juu kutoka mbinguni alitazama dunia kusikiliza vilio vya uchungu vya wafungwa na kuwaweka huru wale waliohukumiwa kufa
 kwa hiyo jina la bwana latangazwa huko sayuni na sifa zake katika yerusalemu wakati mataifa na falme zitakapokusanyika kumwabudu bwana
 katika kuishi kwangu alivunja nguvu zangu akafupisha siku zangu
 ndipo niliposema ee mungu wangu usinichukue katikati ya siku zangu miaka yako inaendelea vizazi vyote
 hapo mwanzo uliweka misingi ya dunia na mbingu ni kazi ya mikono yako
 hivi vitatoweka lakini wewe utadumu vyote vitachakaa kama vazi
utavibadilisha kama nguo navyo vitaondoshwa
 lakini wewe yeye yule miaka yako haikomi kamwe
 watoto wa watumishi wako wataishi mbele zako wazao wao wataimarishwa mbele zako
pendo la mungu zaburi ya daudi ee nafsi yangu umhimidi bwana vyote vilivyomo ndani yangu vilihimidi jina lake takatifu
 ee nafsi yangu umhimidi bwana wala usisahau wema wake akusamehe dhambi zako zote na kuponya magonjwa yako yote aukomboa uhai wako na kaburi na kukuvika taji ya upendo na huruma anayetosheleza mahitaji yako kwa vitu vyema ili ujana wako uhuishwe kama wa tai
bwana hutenda haki naye huwapa hukumu ya haki wote wanaoonewa
 alimjulisha mose njia zake matendo yake kwa wana wa israeli ni mwenye huruma na rehema si mwepesi wa hasira amejaa upendo
 yeye hatalaumu sikuzote wala haweki hasira yake milele yeye hutuadhibu kulingana na dhambi zetu wala hatulipizi sawasawa na maovu yetu
 kama vile mbingu zilivyo juu sana juu ya dunia ndivyo wema wake ulivyo mwingi kwa wanaomcha kama mashariki ilivyo mbali na magharibi ndivyo mungu ameziweka dhambi zetu mbali na sisi
 kama baba alivyo na huruma kwa watoto wake ndivyo bwana anavyowahurumia wale wanaomcha kwa kuwa anajua tulivyoumbwa anakumbuka kwamba sisi tu mavumbi
 kuhusu mwanadamu siku zake ni kama majani anachanua kama ua la shambani upepo huvuma juu yake nalo hutoweka mahali pake hapa likumbuki tena
 lakini kutoka milele hat milele upendo wa bwana uko kwa wale wamchao haki yake kwa watoto wa watoto wao kwa wale walishikao agano lake na kukumbuka kuyatii mausia yake
 bwana ameweka imara kiti chake cha enzi mbinguni ufalme wake unatawala juu ya vyote
 mhimidini bwana enyi malaika wake ninyi mlio mashujaa mnaozitii amri zake ninyi mnaotii neno lake
 mhimidini bwana ninyi jeshi lake lote la mbinguni ninyi watumishi wake mnaofanya mapenzi yake
 mhimidini bwana kazi zake zote kila mahali katika milki yake
ee nafsi yangu umhimidi bwana
 zaburi katika kumsifu muumba ee nafsi yangu umhimidi bwana
ee bwana wangu wewe ni mkuu sana umejivika utukufu na enzi
 amejifunika katika nuru kama vile kwa vazi amezitandaza mbingu kama hema na kuziweka nguzo za orofa yake juu ya maji
huyafanya mawingu kuwa gari lake kubwa zuri na hupanda kwenye mbawa za upepo
 hufanya pepo kuwa wajumbea wake miali ya moto watumishi wake
 ameiweka dunia kwenye misingi yake hawezi kamwe kuondoshwa
 uliifunika kwa kilindi kama kwa vazi maji yalisimama juu ya milima
 lakini kwa kukemea kwako maji yalikimbia kwa sauti ya radi yako yalikimbia yakapanda milima yakatelemka mabondeni mpaka mahali pale ulipoyakusudia
 uliyawekea mpaka ambao hayawezi kuuvuka kamwe hayataifunika dunia tena
 hufanya chemchemi zimwage maji mabondeni hutiririka kati ya milima
 huwapa maji wanyama wote wa kondeni punda mwitu huzima kiu yao
 ndege wa angani hufanya viota kandokando ya maji huimba katikati ya matawi
 huinyeshea milima kutoka orofa zake dunia inatoshelezwa kwa matunda ya kazi yake
 huyafanya majani ya mifugo yaote na mimea kwa ajili ya watu kupanda wajipatie chakula kutoka ardhini mvinyo wa kuufurahisha moyo wa mwanadamu mafuta kwa ajili ya kung arisha uso wake na mkate wa kutia mwili nguvu
 miti ya bwana inanyeshewa vizuri mierezi ya lebanoni aliyoipanda
 humo ndege hufanya viota vyao korongo ana nyumba yake kwenye msonobari
 milima mirefu ni makao ya mbuzi mwitu majabali ni kimbilio la pelele
a wajumbe wake hapa ina maana ya malaika
 mwezi hugawanya majira na jua hutambua wakati wake wa kutua
 unaleta giza kunakuwa usiku wanyama wote wa mwituni huzungukazunguka
 simba hunguruma kwa mawindo yao na kutafuta chakula chao kutoka kwa mungu
 jua huchomoza nao huondoka kwa kunyata hurudi na kulala katika mapango yao
 kisha mwanadamu hutoka nje na kwenda kazini kwake katika kazi yake mpaka jioni
 ee bwana jinsi gani zilivyo nyingi kazi zako kwa hekima ulizifanya zote dunia imejaa viumbe vyako
 pale iko bahari kubwa na yenye nafasi tele imejaa viumbe visivyo na idadi vitu vyenye uhai vikubwa na vidogo
 huko meli huenda na kurudi lewiathanib uliyemuumba acheze ndani yake
 hawa wote wanakutazama wewe uwape chakula chao kwa wakati wake
 wakati unapowapa wanakikusanya unapofumbua mkono wako wao wanashibishwa mema
 unapoficha uso wako wanapata hofu unapoondoa pumzi yao wanakufa na kurudi mavumbini
 unapopeleka roho wako wanaumbwa nawe huufanya upya uso wa dunia
 utukufu wa bwana na udumu milele bwana na azifurahie kazi zake yeye aitazamaye dunia nayo ikatetemeka aigusaye milima nayo ikatoa moshi
 nitamwimbia bwana maisha yangu yote nitaimba sifa kwa mungu wangu muda wote ninaoishi
 kutafakari kwangu na kumpendeze yeye ninapofurahi katika bwana
 lakini wenye dhambi na watoweke katika dunia na waovu wasiwepo tena
b lewiathani maana yake ni msifuni bwana
 zaburi ee nafsi yangu umhimidi bwana
msifuni bwana c
mungu na watu wake nya mshukuruni bwana liitieni jina lake wajulisheni mataifa yale aliyoyatenda
 mwimbieni yeye mwimbieni yeye sifa waambieni matendo yake yote ya ajabu
 utukufu kwa jina lake takatifu mioyo ya wale wamtafutao bwana na ifurahi
 mtafuteni bwana na nguvu zake utafuteni uso wake siku zote
 kumbuka matendo ya ajabu aliyoyafanya miujiza yake na hukumu alizozitamka
 ee wazao wa abrahamu mtumishi wake ee wana wa yakobo wateule wake
 yeye ndiye bwana wetu hukumu zake zimo duniani pote
 hulikumbuka agano lake milele neno ambalo aliamuru kwa vizazi elfu agano alilolifanya na abrahamu kiapo alichomwapia isaki
 alilithibitisha kwa ya kobo kama amri kwa israeli kama agano la milele wewe nitakupa nchi ya kanaani kama sehemu utakayoirithi
 walipokuwa wachache kwa idadi wachache sana na wageni ndani yake walitangatanga kutoka taifa moja hadi jingine kutoka ufalme mmoja hadi mwingine
 hakuruhusu mtu ye yote awaonee kwa ajili yao aliwakemea wafalme akisema msiwaguse masihi wangu msiwadhuru manabii wangu
 akaiita njaa juu ya nchi na kuharibu chakula chao chote naye akatuma mtu mbele yao yosefu aliyeuzwa kama mtumwa
 walichubua miguu yake kwa minyororo shingo yake ilifungwa kwa chuma mpaka yale aliyotangulia kusema yalipotimia mpaka neno la bwana lilipomjaribu na kumthibitisha
 mfalme alituma akamfungua c kwa kiebrania ni hallelu yah maana yake ni msifuni bwana
mtawala wa watu alimwachia huru
 alimfanya mkuu wa nyumba yake mtawala juu ya vyote alivyokuwa navyo kuwaelekeza wakuu wa mfalme apendavyo na kuwafundisha wazee wake hekima
 kisha israeli akaingia misri yakobo akaishi kama mgeni katika nchi ya u
 bwana aliwafanya watu wake kuzaana sana akawafanya kuwa wengi sana kuliko adui zao ambaye aliigeuza mioyo yao iwachukie watu wakatenda hila dhidi ya watumishi wake
 akamtuma mose mtumishi wake pamoja na aroni ambaye alikuwa amemchagua
 walifanya ishara zake za ajabu miongoni mwao miujiza yake katika nchi ya hamu
 alituma giza na nchi ikawa giza kwani si walikuwa wameyaasi maneno yake aligeuza maji yao kuwa damu ikasababisha samaki wao kufa
 nchi yao ilijaa vyura tele ambao waliingia hadi kwenye vyumba vya kulala vya watawala wao
 alisema yakaja makundi ya mainzi na viroboto katika nchi yao yote
 alibadilisha mvua yao ikawa mvua ya mawe yenye umeme wa radi katika nchi yao yote akaharibu mizabibu yao na miti ya tini na akaangamiza miti ya nchi yao
 alisema nzige wakaja tunutu wasio na idadi wakala kila kitu cha kijani kibichi katika nchi yao wakala mazao ya ardhi yao
 akawaua wazaliwa wote wa kwanza katika nchi yao kisha matunda ya kwanza ya ujana wao wote
 akawatoa israeli katika nchi wakiwa na fedha na dhahabu nyingi wala hakuna hata mmoja kutoka katika kabila zao aliyejikwaa
 misri ilifurahi walipoondoka kwa sababu hofu ya israeli ilikuwa zaburi imewaangukia
 alitandaza wingu kama kifuniko na moto kuwamulikia usiku
 waliomba naye akawaletea kware akawashibisha kwa mkate wa mbinguni
 alipasua mwamba maji yakabubujika yakatiririka jangwani kama mto
 kwa maana alikumbuka ahadi yake takatifu aliyompa abrahamu mtumishi wake
 aliwatoa watu wake kwa furaha wateule wake kwa kelele za shangwe akawapa nchi za mataifa wakawa warithi wa vitu ambavyo wengine walikuwa wamevitaabikia alifanya haya ili wayashike mausia yake na kuzitii sheria zake
msifuni bwana
wema wa bwana kwa watu wake msifuni bwana
mshukuruni bwana kwa kuwa ni mwema upendo wake wadumu milele
 ni nani awezaye kusimulia matendo makuu ya bwana au kutangaza kikamilifu sifa zake heri wale wanaodumisha haki ambao daima wanafanya yaliyo mema
 ee bwana unikumbuke unapowatendea mema watu wako uwe msaada wangu unapowaokoa ili niweze kufurahia mafanikio ya wateule wako niweze kushiriki katika furaha ya taifa lako na kuungana na urithi wako katika kukusifu
 tumetenda dhambi kama vile baba zetu walivyotenda tumekosa na tumetenda kwa uovu
 wakati baba zetu walipokuwa misri hawakuzingatia maajabu yako wala hawakukumbuka wingi wa fadhili zako bali waliasi kando ya bahari bahari ya shamu
 hata hivyo aliwaokoa kwa ajili ya jina lake ili apate kudhihirisha uweza wake mkuu
 alikemea bahari ya shamu nayo ikakauka akawaongoza katika vilindi vyake kama vile jangwani
 aliwaokoa kutoka mkononi mwa adui kutoka mkononi mwa adui aliwakomboa
 maji yaliwafunika adui zao hakunusurika hata mmoja
 ndipo walipoamini ahadi zake nao wakaimba sifa zake
 lakini mara walisahau aliyowatendea wala hawakungojea shauri lake
 jangwani walitawaliwa na tamaa zao walimjaribu mungu nyikani
 kwa hiyo aliwapa kile walichoomba lakini akatuma juu yao ugonjwa wa kudhoofisha
 kambini waliwaonea wivu mose na aroni ambaye alikuwa amewekwa wakfu kwa bwana
 ardhi ilifunguka ikawameza dathani ikawazika abiramu na kundi lake
 moto uliwaka katikati ya wafuasi wao mwali wa moto uliwateketeza waovu
 huko horebu walitengeneza ndama na kuabudu sanamu ya kusubu kutoka kwenye dhahabu
 waliubadilisha utukufu wa mungu na kuipa sanamu ya fahali ambaye hula majani
 walimsahau mungu aliyewaokoa ambaye alikuwa ametenda mambo makuu huko misri miujiza katika nchi ya hamu na mambo ya kutisha huko bahari ya shamu
 kwa hiyo alisema kwamba angewaangamiza kama mose mteule wake asingesimama kati yao na mungu kuizuia ghadhabu yake kuwaangamiza
 kisha waliidharau ile nchi nzuri hawakuiamini ahadi yake
 walinung unika ndani ya mahema yao wala hawakumtii bwana
 kwa hiyo akaapa kwa mkono ulioinuliwa kwamba atawafanya waanguke jangwani kuwatawanya wazao wao waanguke miongoni mwa mataifa na kuwatawanya katika nchi zote
 walijifunga nira na baali huko peori wakala dhabihu zilizotolewa kwa miungu isiyo na uhai walimchokoza bwana wakamkasirisha kwa matendo yao maovu tauni ikazuka kati yao
 zaburi lakini finehasi alisimama akaingilia kati tauni ikazuiliwa
 hili likahesabiwa kwake haki kwa vizazi visivyo na mwisho vijavyo
 kwenye maji ya meriba walimkasirisha bwana janga likampata mose kwa sababu yao kwa maana walimwasi roho wa mungu na maneno yakatoka midomoni kwa mose bila kufikiri
 hawakuwaangamiza yale mataifa kama bwana alivyowaagiza bali walijichanganya na mataifa na wakazikubali desturi zao
 waliabudu sanamu zao zikawa mtego kwao
 wakawatoa wana wao na binti zao dhabihu kwa mashetani
 walimwaga damu isiyo na hatia damu za wana wao na binti zao ambao waliwatoa dhabihu kwa sanamu za kanaani nchi ikanajisika kwa damu zao
 wakajinajisi wenyewe kwa yale waliyotenda kwa matendo yao wenyewe wakajifanyia ukahaba
 kwa hiyo bwana akawakasirikia watu wake na akauchukia sana urithi wake
 akawakabidhi kwa mataifa na adui zao wakawatawala
 adui zao wakawaonea na kuwatia chini ya mamlaka yao
 mara nyingi aliwaokoa lakini wao walikuwa wamezama kwenye uasi nao wakajiharibu katika dhambi zao
 lakini akaangalia mateso yao wakati aliposikia kilio chao kwa ajili yao akakumbuka agano lake na kutokana na upendo wake mkuu akapooza hasira yake
 akawafanya wahurumiwe na wote waliowashikilia mateka
 ee bwana wetu utuokoe utukusanye tena kutoka kwa mataifa ili tuweze kulishukuru jina lako takatifu na kujisifu katika sifa zako
 atukuzwe bwana wa israeli tangu milele na hata milele
watu wote na waseme amen msifuni bwana
kitabu cha tano zaburi kuusifu wema wa mungu mshukuruni bwana kwa kuwa yeye ni mwema upendo wake hudumu milele
 waliokombolewa wa bwana na waseme hivi wale aliowaokoa kutoka katika mkono wa adui wale aliowakusanya kutoka nchi mbalimbali kutoka mashariki na magharibi kutoka kaskazini na kusini
 baadhi yao walitangat anga jangwani hawakuona njia ya kuwafikisha katika mji ambao wangeweza kuishi
 walikuwa na njaa na kiu afya zao zikafifia
 ndipo walipomlilia bwana katika shida zao naye akawaokoa kutoka katika taabu zao
 akawaongoza kwa njia iliyo sawa hadi kwenye mji ambao wangeweza kuishi
 basi na wamshukuru bwana kwa upendo wake usiokoma na kwa matendo yake ya ajabu kwa wanadamu kwa maana yeye humtosheleza mwenye kiu na kumshibisha mwenye njaa kwa vitu vyema
 wengine walikaa gizani na katika huzuni kuu wafungwa wakiteseka katika minyororo kwa sababu walikuwa wameasi dhidi ya maneno ya mungu na kudharau shauri la aliye juu
 aliwatumikisha kwa kazi ngumu walijikwaa na hapakuwapo na ye yote wa kuwasaidia
 ndipo walipomlilia bwana katika shida yao naye akawaokoa kutoka kwenye taabu yao
 akawatoa katika giza na huzuni kuu na akavunja minyororo yao
 basi na wamshukuru bwana kwa upendo wake usiokoma na kwa matendo yake ya ajabu zaburi kwa wanadamu kwa kuwa yeye huvunja malango ya shaba na kukata mapingo ya chuma
 wengine wakawa wajinga kutokana na uasi wao wakapata mateso kwa sababu ya uovu wao
 wakachukia kabisa vyakula vyote wakakaribia malango ya mauti
 ndipo walipomlilia bwana katika shida yao naye akawaokoa kutoka kwenye taabu yao
 akalituma neno lake na kuwaponya akawaokoa kutoka maangamizo
 basi na wamshukuru bwana kwa upendo wake usiokoma na kwa matendo yake ya ajabu kwa wanadamu
 na watoe dhabihu za kushukuru na wasimulie matendo yake kwa nyimbo za furaha
 wengine walisafiri baharini kwa meli walikuwa wafanyi biashara kwenye maji makuu
 waliziona kazi za bwana matendo yake ya ajabu katika kilindi
 kwa maana alisema na kuamsha tufani iliyoinua mawimbi juu
 yakainuka juu mbinguni yakashuka chini hadi vilindini katika hatari hii ujasiri wao uliyeyuka
 walipepesuka na kuyumbayumba kama ujanja wao ukafikia ukomo
 ndipo walipomlilia bwana katika shida yao naye akawatoa kutoka kwenye taabu yao
 akatuliza dhoruba kwa mnong ono mawimbi ya bahari yakatulia
 walifurahi ilipokuwa shwari naye akawaongoza hadi kwenye bandari waliyoitamani
 basi na wamshukuru bwana kwa upendo wake usiokoma na kwa matendo yake ya ajabu kwa wanadamu
 na wamtukuze yeye katika kusanyiko la watu na wamsifu katika baraza la wazee yeye aligeuza mito kuwa jangwa chemchemi za maji zitiririkazo kuwa ardhi yenye kiu nchi izaayo ikawa ya chumvi na isiyofaa kwa sababu ya uovu wa wale walioishi humo
 aligeuza jangwa likawa madimbwi ya maji na ardhi kame kuwa chemchemi za maji zitiririkazo aliwaleta wenye njaa wakaishi humo nao wakajenga mji wakaishi hum o
 walilima mashamba na kupanda mizabibu nayo ikazaa matunda mengi mungu aliwabariki hesabu yao ikaongezeka sana wala hakuruhusu mifugo yao kupungua
 kisha hesabu yao ilipungua walinyenyekeshwa kwa kuonewa maafa na huzuni yeye ambaye huwamwagia dharau wakuu aliwafanya watangetange kwenye nyika isiyo na njia
 lakini yeye aliwainua wahitaji katika taabu zao na kuongeza jamaa zao kama makundi ya kondoo
 wanyofu wanaona na kufurahi lakini waovu wote wananyamaza
 ye yote aliye na hekima ayasikie mambo haya na atafakari upendo mkuu wa bwana
kuomba msaada dhidi ya adui zab zaburi ya daudi
wimbo ee mungu moyo wangu ni thabiti nitaimba na kucheza muziki kwa nafsi yangu yote
 amka kinubi na zeze nitayaamsha mapambazuko
 ee bwana nitakusifu katikati ya mataifa nitaimba sifa zako katikati ya mataifa
 kwa maana upendo wako ni mkuu juu kuliko mbingu uaminifu wako hufika mpaka angani
 ee mungu utukuzwe juu ya mbingu utukufu wako na uwe duniani pote
 utuokoe na kutusaidia kwa mkono wako wa kuume ili wale uwapendao wapate kuokolewa
 mungu amesema kutoka patakatifu pake kwa furaha na ushindi nitagawa shekemu na kupima bonde ka sukothi
 zaburi gileadi ni yangu manase ni yangu efraimu ni kofia yangu ya chuma yuda ni fimbo yangu ya utawala
 moabu ni sinia langu la kunawia juu ya edomu natupa kiatu changu juu ya ufilisti napiga kelele ya furaha ya ushindi
 ni nani atakayenileta kwenye mji wa ngome ni nani atakayeniongoza nifike edomu si wewe ee mungu wewe ambaye umetukataa nawe huendi tena na majeshi yetu utusaidie kukabiliana na adui kwa maana msaada wa mwanadamu haufai kitu
 kwa msaada wa mungu tutapata ushindi naye atawaponda adui zetu
lalamiko la mtu aliyeko kwenye shida kwa mwimbishaji zaburi ya daudi ee mungu ambaye ninakusifu usiwe kimya kwa maana watu waovu na wadanganyifu wamefungua vinywa vyao dhidi yangu wasema dhidi yangu kwa ndimi za udanganyifu
 wemenizunguka kwa maneno ya chuki wananishambulia bila sababu
 wanachonilipa badala ya urafiki wangu ni kunishtaki lakini mimi ninawaombea
 wananilipiza baya kwa jema chuki badala ya urafiki wangu
 agiza mtu mwovu ampinge mshitakia na asimame mkono wake wa kuume
 anapohukumiwa na apatikane na hatia nayo maombi yake na yamhukumu
 siku zake za kuishi na ziwe chache uongozi wake na apewe mtu mwingine
 watoto wake na waachwe yatima mke wake na awe mjane
 watoto wake na watangetange wakiomba omba na wafukuzwe kwenye mabaki ya nyumba zao zilizobomoka
 mtu anayemdai na ateke vyote alivyo navyo matunda ya kazi yake na yatekwe nyara na wageni
 na asiwepo mtu ye yote wa kumhurumia a mshitaki hapa ina maana shetani
wala wa kuwahurumia yatima wake
 uzao wake na ukatiliwe mbali majina yao yafutike katika kizazi kifuatacho
 maovu ya baba zake na yakumbukwe mbele za bwana dhambi ya mama yake na isifutwe kamwe
 dhambi zao na zibaki daima mbele za bwana ili apate kukatilia mbali kumbukumbu lao duniani
 kwa maana kamwe hakuweza kutenda wema bali alimfukuza mnyonge na mhitaji aliwafanyia jeuri wahi taji na waliovunjika o
 alipenda kulaani nayo laana ikampata hakupenda kubariki kwa hiyo baraka na ikae mbali naye
 alivaa kulaani kama vazi lake nayo ilimwingia mwilini mwake kama maji kwenye mifupa yake kama mafuta
 na iwe kama joho alilozungushiwa kama mshipi aliofungiwa daima
 haya na yawe malipo ya bwana kwa washtaki wangu kwa wale wanaoninenea mabaya
 lakini wewe ee bwana mwenyezi unitendee wema kwa ajili ya jina lako uniokoe kwa wema wako
 maana mimi ni maskini na mhitaji moyo wangu umejeruhiwa ndani yangu
 ninafifia kama kivuli cha jioni nimerushwarushwa kama nzige
 magoti yangu yamelegea kwa kufunga mwili wangu umedhoofika na kukonda
 nimekuwa kitu cha kudharauliwa kwa washtaki wangu wanionapo hutikisa vichwa vyao
 ee bwana wangu nisaidie niokoe sawasawa na upendo wako
 watu na wafahamu kuwa ni mkono wako kwamba wewe ee bwana umetenda hili
 wanaweza kulaani lakini wewe utabariki watakaposhambulia wataaibishwa lakini mtumishi wako atashangilia
 washtaki wangu watavikwa fedheha na kufunikwa na aibu kama joho
 zaburi kwa kinywa changu nitamtukuza sana bwana katika umati mkubwa nitamsifu
 kwa maana husimama mkono wa kuume wa mhitaji kuokoa maisha yake kutoka kwa wale wanaomhukumu
bwana na mfalme wake mteule zaburi ya daudi bwana amwambia bwana wangu keti mkono wangu wa kuume mpaka niwafanye adui zako kuwa mahali pa kuweka miguu yako
bwana ataeneza fimbo yako ya utawala kutoka sayuni utatawala katikati ya adui zako
 askari wako watajitolea kwa moyo katika siku yako ya vita
ukiwa umevikwa fahari takatifu kutoka kwenye tumbo la mapambazuko utapokea umande wa ujana wakoa
bwana ameapa naye hatabadilisha mawazo yake wewe ni kuhani milele kwa mfano wa melekizedeki
 bwana yuko mkono wako wa kuume atawaseta wafalme siku ya ghadhabu yake
 atawahukumu mataifa akilundika mizoga na kuwaseta watawala wa dunia nzima
 atakunywa maji katika kijito kando ya njiab kwa hiyo atainua kichwa chake juu
sifa za bwana msifuni bwana
nitamtukuza bwana kwa moyo wangu wote katika baraza la wenye haki na katika kusanyiko
 kazi za bwana ni kuu wote wanaopendezwa nazo huzitafakari
 kazi zake zimejaa fahari na utukufu haki yake hudumu daima
a utapokea umande wa ujana wako maana yake ni vijana wako watakujia kama umande
b kunywa maji katika kijito kando ya njia maana yake ni yeye ataoaye mtu wa kushika nafasi baada ya mwingine atamweka kwenye mamlaka
 amefanya maajabu yake yakumbukwe bwana ni mwenye neema na huruma
 huwapa chakula wale wanaomcha hulikumbuka agano lake milele
 amewaonyesha watu wake uwezo wa kazi zake akiwapa nchi za mataifa mengine
 kazi za mikono yake ni za uaminifu na haki mausia yake yote ni ya kuaminika
 zinadumu milele na milele zikifanyika kwa uaminifu na unyofu
 aliwapa watu wake ukombozi aliamuru agano lake milele jina lake ni takatifu na la kuogopwa
 kumcha bwana ndiyo chanzo cha hekima wote wanaozifuata amri zake wana busara
sifa zake zadumu milele
furaha ya mtu mwema msifuni bwana
heri mtu yule amchaye bwana mtu yule apendezwaye sana na amri zake
 watoto wake watakuwa wenye uwezo katika nchi kizazi cha wenye adili kitabarikiwa
 nyumbani mwake kuna mali na utajiri haki yake hudumu milele
 hata gizani nuru humzukia mtu mwadilifu yule mwenye rehema huruma na haki
 mema yatamjia mtu yule aliye mkarimu na mwenye kukopesha bila riba anayefanya mambo yake kwa haki
 hakika hatatikisika kamwe mtu mwenye haki atakumbukwa milele
 hataogopa habari mbaya moyo wake ni thabiti ukimtegemea bwana
 moyo wake ni salama hatakuwa na hofu mwishoni ataona ushindi dhidi ya adui zake
 ametawanya kwa ukarimu vipawa vyake akawapa maskini haki yake yadumu milele pembea yake itatukuzwa kwa heshima
 mtu mwovu ataona na kuchukizwa atasaga meno yake na kuyeyuka tamaa ya mwovu itakuwa bure
a pembe hapa inamaanisha heshima na adhama
 zaburi kumsifu bwana kwa wema wake msifuni bwana
enyi watumishi wa bwana msifuni lisifuni jina la bwana
 jina la bwana na lisifiwe sasa na hata milele
 kuanzia maawio ya jua hadi machweo yake jina la bwana linapaswa kusifiwa
bwana ametukuka juu ya mataifa yote utukufu wake juu ya mbingu
 ni nani aliye kama bwana wetu yeye ambaye ameketi juu kwenye kiti cha enzi ambaye huinama atazame chini aone mbingu na nchi huwainua maskini kutoka mavumbini na kuwanyanyua wahitaji kutoka kwenye jalala huwaketisha pamoja na wakuu pamoja na wakuu wa watu wake
 humtuliza mwanamke tasa nyumbani mwake awe mama wa watoto mwenye furaha
msifuni bwana
wimbo wa pasaka wakati israeli walipotoka misri nyumba ya yakobo kutoka kwa watu wa lugha ngeni yuda akawa makao matakatifu ya mungu israeli milki yake bahari ilitazama ikakimbia yordani ulirudi nyuma milima ilirukaruka kama kondoo waume vilima kama wana kondoo
 ee bahari ni nini kilichokufanya ukakimbia ee yordani nawe ukarudi nyuma enyi milima kurukaruka kama kondoo waume enyi vilima kama wana kondoo ee dunia tetemeka mbele za bwana mbele za mungu wa yakobo aliyegeuza mwamba kuwa dimbwi mwamba mgumu kuwa chemchemi za maji
mungu mmoja wa kweli sio kwetu sisi ee bwana sio kwetu sisi bali utukufu ni kwa jina lako kwa sababu ya upendo na uaminifu wako
 kwa nini mataifa waseme yuko wapi mungu wao mungu wetu yuko mbinguni naye hufanya lo lote limpendezalo
 lakini sanamu zao ni za fedha na dhahabu zilizotengenezwa kwa mikono ya wanadamu
 zina vinywa lakini haziwezi kusema macho lakini haziwezi kuona zina masikio lakini haziwezi kusikia pua lakini haziwezi kunusa zina mikono lakini haziwezi kupapasa miguu lakini haziwezi kutembea wala koo zao haziwezi kutoa sauti
 wale wanaozitengeneza watafanana nazo vivyo hivyo wale wote watakaozitumainia
 ee nyumba ya israeli mtumainini bwana yeye ni msaada na ngao yako
 ee nyumba ya aroni mtumainini bwana yeye ni msaada na ngao yako
 ninyi mnaomcha mtumainini bwana yeye ni msaada na ngao yenu
 bwana anatukumbuka na atatubariki ataibariki nyumba ya israeli ataibariki nyumba ya aroni atawabariki wale wanaomcha bwana wadogo kwa wakubwa bwana na awawezeshe kuongezeka ninyi na watoto wenu
 mbarikiwe na bwana muumba wa mbingu na dunia
 mbingu zilizo juu sana ni mali ya bwana lakini dunia amempa mwanadamu
 sio wafu wanaomsifu bwana wale waendao mahali pa kimya bali ni sisi tunaomtukuza bwana sasa na hata milele
msifuni bwana
mtu aliyeokolewa kutoka mautini amsifu mungu ninampenda bwana kwa maana amesikia sauti yangu amesikia kilio changu ili anihurumie
 kwa sababu amenitegea sikio lake zaburi nitamwita siku zote za maisha yangu
 kamba za mauti zilinizunguka maumivu makuu ya kuzimu yalinipata nikalemewa na taabu na huzuni
 ndipo nikaliitia jina la bwana ee bwana niokoe bwana ni mwenye neema na haki mungu wetu ni mwingi wa huruma
bwana huwalinda wanyenyekevu nilipokuwa katika shida kubwa aliniokoa
 ee nafsi yangu tulia tena kwa kuwa bwana amekuwa mwema kwako
 kwako wewe ee bwana umeniokoa nafsi yangu na mauti macho yangu kutokana na machozi miguu yangu kutokana na kujikwaa ili niweze kutembea mbele ya bwana katika nchi ya walio hai
 niliamini kwa hiyo nilisema mimi nimeteseka sana
 katika taabu yangu nilisema wanadamu wote ni waongo
 nimrudishie bwana nini kwa wema wake wote alionitendea nitakiinua kikombe cha wokovu na kulitangaza jina la bwana
 nitazitimiza nadhiri zangu kwa bwana mbele za watu wake wote
 kifo cha watakatifu kina thamani machoni pa bwana
 ee bwana hakika mimi ni mtumishi wako mimi ni mtumishi wako mwana wa mjakazia wako umeniweka huru toka minyororo yangu
 nitakutolea dhabihu ya kukushukuru na kuliita jina la bwana
 nitazitimiza nadhiri zangu kwa bwana mbele za watu wake wote katika nyua za nyumba ya bwana katikati yako ee yerusalemu
msifuni bwana
a mjakazi maana yake mwana wako mwaminifu
sifa za bwana msifuni bwana mataifa yote mtukuzeni yeye enyi mataifa yote
 kwa kuwa upendo wake kwetu ni mkuu uaminifu wa bwana unadumu milele
msifuni bwana
shukrani kwa ajili ya ushindi mshukuruni bwana kwa kuwa ni mwema upendo wake wadumu milele
 israeli na aseme sasa upendo wake wadumu milele
 nyumba ya aroni na iseme sasa upendo wake wadumu milele
 wote wamchao bwana na waseme sasa upendo wake wadumu milele
 wakati wa maumivu yangu makuu nilimlilia bwana naye akanijibu kwa kuniweka huru
bwana yuko pamoja nami sitaogopa
mwanadamu anaweza kunitenda nini bwana yuko pamoja nami yeye ni msaidizi wangu
nitawatazama adui zangu kwa furaha wakiwa wameshindwa
 ni bora kumkimbilia bwana kuliko kumtumainia mwanadamu
 ni bora kumkimbilia bwana kuliko kuwatumainia wakuu
 mataifa yote yalinizunguka lakini kwa jina la bwana naliwakatilia mbali
 walinizunguka pande zote lakini kwa jina la bwana naliwakatilia mbali
 walinizunguka kama kundi la nyuki lakini walikufa haraka kama miiba iteketeayo kwa jina la bwana naliwakatilia mbali
 nilisukumwa nyuma karibu kuanguka lakini bwana alinisaidia
 bwana ni nguvu yangu na wimbo wangu yeye amefanyika wokovu wangu
 sauti za shangwe na ushindi zinavuma hemani mwa wenye haki zaburi mkono wa kuume wa bwana umetenda mambo makuu mkono wa kuume wa bwana umeinuliwa juu mkono wa kuume wa bwana umetenda mambo makuu sitakufa bali nitaishi nitatangaza yale bwana aliyoyatenda
 bwana ameniadhibu vikali lakini hakuniacha nife
 nifungulie malango ya haki nami nitaingia na kumshukuru bwana hili ni lango la bwana ambalo wenye haki wanaweza kuliingia
 nitakushukuru kwa kuwa ulinijibu umekuwa wakovu wangu
 jiwe walilolikataa waashi limekuwa jiwe kuu la pembeni bwana ametenda hili nalo ni la kushangaza machoni petu
 hii ndiyo siku bwana aliyoifanya tushangilie na kufurahi ndani yake
 ee bwana tuokoe ee bwana utujalie mafanikio
 heri yule ajaye kwa jina la bwana
kutoka katika nyumba ya bwana tunakubariki
 bwana ndiye mungu ametuangazia nuru yake
mkiwa na matawi mkononi unganeni kwenye maandamano ya sikukuu hadi kwenye pembe za madhabahu
 wewe ni mungu wangu nitakushukuru wewe ni mungu wangu nitakutukuza
 mshukuruni bwana kwa kuwa ni mwema upendo wake wadumu milele
sheria ya bwana heri wale walio waadilifu katika njia zao wanaoenenda katika sheria ya bwana
 heri wale wanaozishika shuhuda zake wamtafutao kwa moyo wao wote
 wasiofanya lo lote lililo baya wanaoenenda katika njia zake
 umetoa maagizo yako ili tuyatii kwa ukamilifu
 laiti mwenendo wangu ungekuwa imara katika kuyatii maagizo yako hivyo mimi sitaaibishwa ninapozingatia juu ya amri zako zote
 nitakusifu kwa moyo mnyofu ninapojifunza sheria zako za haki nitazitii amri zako usiniache kabisa
kutii sheria ya bwana jinsi gani kijana aifanye njia yake kuwa safi ni kwa kutii akilifuata neno lako
 ninakutafuta kwa moyo wangu wote usiniache niende mbali na amri zako
 nimelificha neno lako moyoni mwangu ili nisikutende dhambi
 sifa ni zako ee bwana nifundishe amri zako
 kwa midomo yangu nitasimulia sheria zote zinazotoka katika kinywa chako
 ninafurahia kufuata sheria zako kama mtu afurahiaye mali nyingi
 ninatafakari maagizo yako na kuziangalia njia zako
 ninafurahia maagizo yako wala sitalipuuza neno lako
furaha katika sheria ya bwana mtendee mema mtumishi wako nami nitaishi nitalitii neno lako
 yafungue macho yangu nipate kuona mambo ya ajabu katika sheria yako
 mimi ni mgeni duniani usinifiche maagizo yako
 nafsi yangu inalika kwa shauku kubwa juu ya sheria zako wakati wote
 unawakemea wenye majivuno waliolaaniwa waendao mbali na amri zako
 niondolee dharau na dhihaka kwa kuwa ninazishika shuhuda zako
 ingawa watawala huketi pamoja na kunisingizia mtumishi wako atatafakari juu ya maagizo yako
 shuhuda zako ni furaha yangu nazo ni washauri wangu
kuamua kuitii sheria ya bwana nimelazwa chini mavumbini hifadhi maisha yangu sawasawa na neno o
 nilikueleza njia zangu ukanijibu nifundishe sheria zako
 nieleweshe mafundisho ya mausia yako zaburi nami nitatafakari maajabu yako
 nafsi yangu imechakazwa kwa huzuni uniimarishe sawasawa na neno lako
 niepushe na njia za udanganyifu kwa neema nifundishe amri zako
 nimechagua njia ya ukweli nimekaza moyo wangu katika sheria zako
 ninang ang ania sheria zako ee bwana usiniache niaibishwe
 ninakimbilia katika njia ya maagizo yako kwa kuwa umeuweka moyo wangu huru
maombi ili kupata ufahamu ee bwana nifundishe kuzifuata sheria zako nami nitazishika mpaka mwisho
 nipe ufahamu nami nitaishika sheria yako na kuitii kwa moyo wangu wote
 niongoze kwenye njia ya amri zako kwa kuwa huko napata furaha
 ugeuze moyo wangu kuelekea sheria zako na siyo kwenye mambo ya ubinafsi
 geuza macho yangu kutoka kwenye mambo yasiyofaa uhifadhi maisha yangu sawa sawa na neno o
 mtimizie mtumishi wako ahadi yako ili upate kuogopwa
 niondolee aibu ninayoiogopa kwa kuwa sheria zako ni njema
 tazama jinsi ninavyoonea shauku mausia yako hifadhi maisha yangu katika haki yako
kuitumainia sheria ya bwana ee bwana upendo wako usiokoma na unijie wokovu wako sawasawa na ahadi yako ndipo nitakapomjibu anayenidhihaki kwa kuwa ninalitumainia neno lako
 usilinyakue neno la kweli kutoka kinywani mwangu kwa kuwa nimeweka tumaini langu katika amri zako
 niitii amri yako siku zote milele na milele
 nitatembea nikiwa huru kwa kuwa nimejifunza mausia yako
 nitasema sheria zako mbele za wafalme wala sitaaibishwa kwa kuwa ninazifurahia amri zako kwa sababu ninazipenda
 ninaziinulia amri zako mikono yangu ambazo ninazipenda nami ninatafakari juu ya maagizo yako
matumaini katika sheria ya bwana kumbuka neno lako kwa mtumishi wako kwa sababu umenipa tumaini
 faraja yangu katika mateso yangu ni hii ahadi yako inahifadhi maisha yangu
 wenye majivuno wamenisimanga bila kuchoka hata hivyo sitaiacha sheria yako
 ee bwana ninazikumbuka sheria zako za zamani nazo zinanifariji
 nimeshikwa sana na ghadhabu kwa ajili ya waovu ambao wameacha sheria yako
 maagizo yako ni kiini cha nyimbo zangu po pote ninapoishi
 ee bwana wakati wa usiku ninalikumbuka jina lako nami nitatii sheria yako
 hili limekuwa zoezi langu nami ninayatii mausia yako
kujitolea katika sheria ya bwana ee bwana wewe ni fungu langu nimeahidi kuyatii maneno yako
 nimetafuta uso wako kwa moyo wangu wote nihurumie sawa sawa na ahadi yako
 nimezifikiri njia zangu na nimeelekeza hatua zangu katika mausia yako
 nitafanya haraka bila kuchelewa kuzitii amri zako
 hata waovu wanifunge kwa kamba sitasahau sheria yako
 usiku wa manane ninaamka kukushukuru kwa sababu ya sheria zako za haki
 mimi ni rafiki kwa wale wote wakuchao kwa wote wanaofuata mausia yako
 ee bwana dunia imejaa upendo wako nifundishe maagizo yako
thamani ya sheria ya bwana tenda wema kwa mtumishi wako ee bwana sawa sawa na neno lako
 nifundishe maarifa na uamuzi mzuri kwa kuwa ninaamini amri zako
 kabla sijapata shida nilipotea njia lakini sasa ninalitii neno lako
 wewe ni mwema unalotenda ni jema nifundishe amri zako
 ingawa wenye majivuno wamenisingizia zaburi uongo nitafuata mausia yako kwa moyo wangu wote
 mioyo yao ni katili na migumu bali mimi napendezwa na sheria yako
 ilikuwa vyema mimi kupata shida ili nipate kujifunza amri zako
 sheria inayotoka kinywa ni mwako ina thamani kubwa kwangu kuliko maelfu ya vipande vya fedha na dhahabu
haki ya sheria ya bwana mikono yako ilinifanya na kuniumba nipe ufahamu niweze kujifunza amri zako
 wakuchao wafurahie wanaponiona kwa kuwa nimeweka tumaini langu katika neno lako
 ee bwana ninajua kwamba sheria zako ni za haki katika uaminifu wako umeniadhibu
 upendo wako usiokoma uwe faraja yangu sawasawa na ahadi yako kwa mtumishi o
 huruma yako na inijie ili nipate kuishi kwa kuwa naifurahia sheria yako
 wenye majivuno na waaibishwe kwa kunikosea mimi bila sababu lakini mimi nitatafaka ri juu ya mausia yako
 wale wakuchao na wanigeukie mimi hao ambao wanazielewa sheria zako
 moyo wangu na uwe bila lawama katika kutii amri zako ili nisiaibishwe
maombi kwa ajili ya kuokolewa nafsi yangu inazimia kwa kutamani wokovu wako lakini nimeweka tumaini langu katika neno o
 macho yangu yamefifia nikingoja ahadi yako ninasema utanifajiri lini ingawa nimekuwa kama kiriba kwenye moshi bado sijasahau maagizo yako
 mtumishi wako itampasa angoje mpaka lini ni lini utawaadhibu washtaki wangu wenye majivuno wananichimbia mashimo kinyume na sheria yako
 amri zako zote ni kweli na amini unisaidie kwa sababu watu wananishtaki bila sababu
 walikaribia kabisa katika uso wa nchi lakini sijaacha mausia yako
 yahifadhi maisha yangu sawasawa na upendo wako nami nitatii sheria za kinywa chako
imani katika sheria ya bwana ee bwana neno lako ni la milele linasimama imara mbinguni
 uaminifu wako unaendelea kwa vizazi vyote umeiumba dunia nayo inadumu
 sheria zako zinadumu hadi leo kwa kuwa vitu vyote vinakutumikia
 kama nisingekuwa nafurahia sheria yako ningekuwa nimeangamia katika taabu zangu
 sitasahau mausia yako kamwe kwa maana kwayo umehifadhi maisha yangu
 uniokoe kwa maana mimi ni wako kwa kuwa nimetafuta mausia yako
 waovu wanangojea kuniangamiza bali mimi ninatafakari sheria zako
 katika ukamilifu wote ninaona mna kikomo lakini amri zako hazina mpaka
kuipenda sheria ya bwana ah tazama sheria yako naipenda mno ajabu
ninaitafakari mchana kutwa
 amri zako zimenipa hekima zaidi kuliko adui zangu kwa kuwa nimezishika daima
 nina akili zaidi kuliko waalimu wangu wote kwa kuwa ninatafakari juu ya sheria zako
 nina ufahamu zaidi kuliko wazee kwa kuwa ninayatii mausia yako
 nimezuia miguu yangu ili isiende kwenye kila njia mbaya ili niweze kutii neno lako
 sijaacha sheria zako kwa kuwa umenifundisha wewe mwenyewe
 jinsi gani maneno yako yalivyo matamu kwangu matamu kuliko asali katika kinywa changu ninapata ufahamu kutoka mausia yako kwa hiyo ninachukia kila njia ya upotovu
nuru kutoka kwenye sheria ya bwana neno lako ni taa ya miguu yangu na mwanga katika njia yangu
 nimeapa na nimethibitisha kwamba nitafuata sheria zako za haki
 nimeteseka sana uhifadhi maisha yangu ee bwana sawasawa na neno lako
 ee bwana pokea sifa za hiari zaburi za kinywa changu nifundishe sheria zako
 ingawa maisha yangu yako hatarini siku zote sitasahau sheria yako
 waovu wamenitegea mtego lakini sijavunja amri zako
 sheria zako ni urithi wangu milele naam ni furaha ya moyo wangu
 nimekusudia moyoni mwangu kuzifuata amri zako mpaka mwisho
usalama ndani ya sheria ya bwana ninachukia watu wa nia mbili lakini ninapenda sheria yako
 wewe ni kimbilio langu na ngao yangu nimeweka tumaini langu katika neno lako
 ondokeni kwangu ninyi mtendao mabaya ili niweze kushika amri za mungu wangu nihifadhi sawasawa na ahadi yako nami nitaishi usiache matumaini yangu yakavunjwa
 nitegemeze nami nitaokolewa nami daima nitaziheshimu amri zako
 unawakataa wote wanaoziasi amri zako kwa maana udanganyifu wao ni bure
 waovu wa nchi unawatupa kama takataka kwa hivyo nazipenda sheria zako
 mwili wangu unatetemeka kwa kukuogopa wewe ninaziogopa sheria zako
kuitii sheria ya bwana nimetenda lililo haki na sawa usiniache mikononi mwa watesi wangu
 mhakikishie mtumishi wako usalama usiache wenye kiburi wanionee
 macho yangu yamefifia kuutazamia wokovu wako kwa kuitazamia ahadi yako ya kweli
 mfanyie mtumishi wako kulingana na upendo wako na unifundishe maagizo yako
 mimi ni mtumishi wako nipe ufahamu ili niweze kuelewa sheria zako
 ee bwana wakati wako wa kutenda umewadia kwa kuwa sheria yako inavunjwa
 kwa sababu nazipenda amri zako zaidi ya dhahabu naam zaidi ya dhahabu safi kwa sababu naona amri zako zote ni adili nachukia kila njia potovu
shauku ya kuitii sheria ya bwana sheria zako ni za ajabu hivyo ninazitii
 kuingia kwa maneno yako kunaleta nuru kunampa mjinga ufahamu
 nimefungua kinywa changu na kuhema nikitamani amri zako
 nigeukie na unihurumie kama uwafanyiavyo siku zote wale wanaolipenda jina lako
 ongoza hatua zangu kulingana na neno lako usiache dhambi ye yote initawale
 niokoe na uonevu wa wanadamu ili niweze kutii mausia yako
 umwangazie mtumishi wako uso wako na unifundishe amri zako
 chemchemi za machozi zinatiririka kutoka machoni pangu kwa kuwa sheria yako haifuatwi
haki ya sheria ya bwana ee bwana wewe ni mwenye haki sheria zako ni sahihi
 sheria ulizoweka ni za haki ni za kuaminika kikamilifu
 jitihada yangu imenidhoofisha kwa kuwa adui zangu wanayapuuza maneno yako
 ahadi zako zimejari biwa kikamilifu mtumishi wako anazipenda ingawa ni mdogo na ninadharauliwa sisahau mausia yako
 haki yako ni ya milele na sheria yako ni kweli
 shida na dhiki zimenipata lakini amri zako ni furaha yangu
 sheria zako ni sahihi milele hunipa ufahamu ili nipate kuishi
maombi kwa ajili ya kuokolewa ee bwana ninakuita kwa moyo wangu wote nami nitazitii amri zako
 ninakuita niokoe nami nitazishika sheria zako
 ninaamka asubuhi na mapema na kukuomba msaada nimeweka tumaini langu katika neno lako
 sikufumba macho yangu usiku kucha ili niweze kutafakari juu ya ahadi zako
 usikie sauti yangu sawasawa na upendo ee bwana uyahifadhi maisha yangu sawasawa na sheria zako
 zaburi wale wanaopanga mipango miovu wako karibu nami lakini wako mbali na sheria yako
 ee bwana hata hivyo wewe karibu na amri zako zote ni za kweli
 tangu zamani nimejifunza toka shuhuda zako kwamba umezithibitisha ili zidumu milele
maombi kwa ajili ya msaada uangalie mateso yangu uniokoe kwa kuwa sijasahau sheria yako
 nitetee katika hali hii yangu na unikomboe uyahifadhi maisha yangu sawasawa na ahadi yako
 wokovu uko mbali na waovu kwa kuwa hawatafuti amri zako
 ee bwana huruma zako ni kuu uhifadhi maisha yangu sawasawa na sheria zako
 adui wanaonitesa ni wengi lakini mimi sitaziacha sheria zako
 ninawatazama wasioamini kwa chuki kwa kuwa hawalitii neno lako
 tazama jinsi ninavyopenda mausia yako ee bwana uyahifadhi maisha yangu sawasawa na upendo wako
 maneno yako yote ni kweli sheria zako zote za haki ni za milele
kujiweka wakfu kwa sheria ya bwana watawala wamenitesa bila sababu lakini moyo wangu unatetemeka kwa neno o
 nafurahia ahadi zako kama mtu aliyepata mateka mengi
 ninachukia na kuchukizwa sana na uongo lakini napenda sheria yako
 ninakusifu mara saba kwa siku kwa ajili ya sheria zako za haki
 wanaopenda sheria yako wana amani tele wala hakuna kitu kinachoweza kuwakwaza
 ee bwana ninangojea wokovu wako nami ninafuata amri zako ninazitii sheria zako kwa sababu ninazipenda mno
 nimetii mausia yako na sheria zako kwa kuwa njia zangu zote zinajulikana kwako
kuomba msaada ee bwana kilio changu na kifike mbele zako nipe ufahamu sawasawa na neno lako
 maombi yangu na yafike mbele zako niokoe sawasawa na ahadi yako
 midomo yangu na ibubujike sifa kwa kuwa unanifundisha amri zako
 ulimi wangu na uimbe kuhusu neno lako kwa kuwa amri zako zote ni za haki
 mkono wako na uwe tayari kunisaidia kwa kuwa nimechagua mausia yako
 ee bwana ninatamani wokovu wako na sheria yako ni furaha yangu
 nijalie kuishi ili nipate kukusifu na sheria zako zinitegemeze
 nimetangatanga kama kondoo aliyepotea
mtafute mtumishi wako kwa kuwa sijasahau amri zako
kuomba msaada wimbo wa kwenda juu katika dhiki yangu namwita bwana naye hunijibu
ee bwana uniokoe kutoka midomo ya uongo na ndimi za udanganyifu
 atakufanyia nini na ni nini zaidi ee ulimi mdanganyifu atakuadhibu kwa mishale mikali ya shujaa kwa makaa yanayowaka ya mti wa mretemu
 ole wangu kwa kuwa naishi mesheki kwamba naishi katikati ya hema za kedari nimeishi muda mrefu mno miongoni mwa wale wanaochukia amani
 mimi ni mtu wa amani lakini ninaposema wao wanataka vita
bwana mlinzi wetu wimbo wa kwenda juu wa daudi
nayainua macho yangu nitazame vilima msaada wangu utatoka wapi msaada wangu hutoka kwa bwana muumba wa mbingu na dunia
 hatauacha mguu wako uteleze yeye akulindaye hatasinzia hakika yeye alindaye israeli hatasinzia wala hatalala
bwana anakulinda bwana ni uvuli wako mkono wako wa kuume jua halitakudhuru mchana wala mwezi wakati wa usiku
 zaburi bwana atakukinga na madhara yote atayalinda maisha yako bwana atakulinda unapoingia na unapotoka tangu sasa na hata milele
sifa za yerusalemu wimbo wa kwenda juu wa daudi nilishangilia pamoja na wale walioniambia na twende katika nyumba ya bwana
 ee yerusalemu miguu yetu imesimama malangoni mwako
 yerusalemu imejegwa vema kama mji ambao umeshikamanishwa pamoja
 huko ndiko makabila hukwea makabila ya bwana kulisifu jina la bwana kulingana na maagizo waliopewa israeli
 huko viti vya enzi vya hukumu hukaa viti vya enzi vya nyumba ya daudi
 omba kwa ajili ya amani ya yerusalemu wote wakupendao na wawe salama
 amani na iwepo ndani ya kuta zako na usalama ndani ya ngome zako
 kwa ajili ya ndugu zangu na marafiki nitasema amani iwe ndani yako
 kwa ajili ya nyumba ya bwana mungu wetu nitatafuta mafanikio yako
kuomba rehema wimbo wa kwenda juu nayainua macho yangu kwako kwako wewe ambaye kiti cha enzi kiko mbinguni
 kama vile macho ya watumwa yatazamavyo mkono wa bwana wao kama vile macho ya mjakazi yatazamavyo mkono wa bibi yake ndivyo macho yetu yamtazamavyo bwana mungu wetu mpaka atakapotuhurumia
 uturehemu ee bwan a uturehemu kwa maana tumevumilia dharau nyingi
 tumevumilia dhihaka nyingi kutoka kwa wenye kiburi dharau nyingi kutoka kwa wenye majivuno
mungu mlinzi wa watu wake wimbo wa kwenda juu wa daudi kama bwana asingalikuwa upande wetu israeli na aseme sasa kama bwana asingalikuwa upande wetu wakati watu walipotushambulia wakati hasira yao ilipowaka dhidi yetu wangalitumeza tungali hai mafuriko yangalitugharikisha maji mengi yangalitufunika maji yaendayo kasi yangalituchukua
bwana asifiwe yeye ambaye hakuruhusu turaruliwe kwa meno yao
 tumeponyoka kama ndege kutoka katika mtego wa mwindaji mtego umevunjika nasi tukaokoka
 msaada wetu ni katika jina la bwana muumba wa mbingu na dunia
usalama wa watu wa mungu wimbo wa kwenda juu wamtumainio bwana ni kama mlima sayuni ambao hauwezi kutikisika wadumu milele
 kama milima inavyozunguka yerusalemu ndivyo bwana anavyowazunguka watu wake sasa na hata milele
 fimbo ya waovu haitadumu juu ya nchi waliopewa wenye haki ili kwamba wenye haki wasije wakatumia mikono yao kutenda ubaya
 ee bwana watendee mema walio wema wale walio wanyofu wa moyo
 bali wale wanaogeukia njia zilizopotoka bwana atawafukuza pamoja na watenda mabaya
amani iwe juu ya israeli
kuomba kuokolewa wimbo wa kwenda juu bwana alipowarejeza mateka sayuni tulikuwa kama watu walioota ndoto
 vinywa vyetu vilijaa kicheko zaburi ndimi zetu zilijaa nyimbo za shangwe
ndipo iliposemwa miongoni mwa mataifa bwana amewatendea mambo makuu
bwana ametutendea mambo makuu nasi tumejaa furaha
 ee bwana turejeshee watu wetu waliotekwa kama vijito katika negebu
 wapandao kwa machozi watavuna kwa nyimbo za shangwe
 yeye aendae akilia akichukua mbegu za kupanda atarudi kwa nyimbo za shangwe akiwa ameichukua miganda
katika kuusifu wema wa mungu wimbo wa kwenda juu wa solomoni bwana asipoijenga nyumba wajengao hufanya kazi bure
bwana asipoulinda mji walinzi wakesha bure
 mnajisumbua bure kuamka mapema na kuchelewa kulala mkitaabikia chakula kwa maana yeye huwapa usingizi wapenzi wake
 wana ni urithi utokao kwa bwana watoto ni zawadi kutoka kwake
 kama mishale mikononi mwa shujaa ndivyo walivyo wana awazaao mtu katika ujana wake
 heri mtu ambaye podo lake limejazwa nao
hawataaibishwa wanaposhindana na adui zao langoni
thawabu ya kumtii bwana wimbo wa kwenda juu heri ni wale wote wamchao bwana waendao katika njia zake
utakula matunda ya kazi yako baraka na mafanikio vitakuwa vyako
 mke wako atakuwa kama mzabibu uzaao katika nyumba yako wana wako watakuwa kama machipukizi ya mizeituni kuizunguka meza yako
 hivyo ndivyo atakavyobarikiwa mtu amchaye bwana
bwana na akubariki kutoka sayuni siku zote za maisha yako na uone mafanikio ya yerusalemu nawe ujaliwe kuishi uone watoto wa watoto wako
amani iwe juu ya israeli
kuomba dhidi ya adui wa israeli wimbo wa kwenda juu wamenionea mno tangu ujana wangu israeli na asema sasa wamenionea mno tangu ujana wangu lakini bado hawajanishinda
 wakulima wamelima mgongo wangu na kufanya mifereji yao mirefu
 lakini bwana ni mwenye haki amenifungua toka kamba za waovu
 wale wote waichukiao sayuni na warudishwe nyuma kwa aibu
 wawe kama majani juu ya paa ambayo hunyauka kabla hayajakua kwa hayo mvunaji hawezi kujaza vitanga vyake wala akusanyaye kujaza mikono yake
 wale wapitao karibu na wasiseme baraka ya bwana iwe juu yako tunakubariki katika jina la bwana
kuomba msaada kutoka katika vilindi ninakulilia ee bwana ee bwana sikia sauti yangu
masikio yako na yawe masikivu kwa kilio changu unihurumie
 kama wewe ee bwana ungeweka kumbukumbu ya dhambi ee bwana ni nani angeliweza kusimama lakini kwako kuna msamaha kwa hiyo wewe unaogopwa
 namngojea bwana nafsi yangu inangojea katika neno lake naweka tumaini langu
 nafsi yangu inamngojea bwana kuliko walinzi wana vyoingojea asubuhi naam kuliko walinzi wana vyoingojea asubuhi
 ee israeli mtumaini bwana maana kwa bwana kuna upendo usiokoma zaburi na kwake kuna ukombozi kamili
 yeye mwenyewe ataikomboa israeli kutoka dhambi zake zote
maombi ya kumtegemea mungu kwa unyenyekevu
wimbo wa kwenda juu wa daudi
moyo wangu hauna kiburi ee bwana macho yangu hayajivuni sijishughulishi na mambo makuu kunizidi wala mambo ya ajabu mno kwangu
 lakini nimetuliza na kunyamazisha nafsi yangu kama mtoto aliyeachishwa kunyonya na mama yake kama mtoto aliyeachishwa kunyonya ndivyo ilivyo nafsi ndani yangu
 ee israeli mtumaini bwana
tangu sasa na hata milele
kusifu hekalu ee bwana mkumbuke daudi na taabu zote alizostahimili
 aliapa kiapo kwa bwana na akaweka nadhiri kwa yeye mwenye nguvu wa yakobo sitaingia nyumbani mwangu au kwenda kitandani mwangu sitaruhusu usingizi katika macho yangu wala kope zangu kusinzia mpaka nitakapompatia bwana mahali makao kwa ajili ya yeye mwenye nguvu wa yakobo
 tulisikia habari hii huko efratha tulikutana nayo katika mashamba ya yaara twendeni kwenye makao yake na tuabudu kwenye kiti cha kuwekea miguu yake inuka ee bwana uje mahali pako pa kupumzikia wewe na sanduku la nguvu zako
 makuhani wako na wavikwe haki watakatifu wako na waimbe kwa furaha
 kwa ajili ya daudi mtumishi wako usimkatae masihi wako
 bwana alimwapia daudi kiapo kiapo cha uhakika ambacho a yaar maana yake ni kiriath yearimu
hatakitangua mmoja wa wazao wako mwenyewe nitamweka katika kiti chako cha enzi kama wanao watashika agano langu na sheria ninazowafundisha ndipo wana wao watarithi kiti chako cha enzi milele na milele
 kwa maana bwana ameichagua sayuni amepaonea shauku pawe maskani yake hapa ni mahali pangu pa kupumzika milele na milele hapa ndipo nitakapoketi nikitawala kwa sababu amepaonea shauku
 nitambariki kwa kumpa mahitaji tele nitashibisha maskini wake kwa chakula
 nitawavika makuhani wake wokovu nao watakatifu wake watadumu wakiimba kwa furaha
 hapa nitamchipushia daudi pembeb na kuweka taa kwa ajili ya masihic wangu
 adui zake nitawavika aibu bali taji kichwani pake itang aa
sifa za pendo la udugu wimbo wa kwenda juu wa daudi
tazama jinsi ilivyo vema na kupendeza wakati ndugu wanapoishi pamoja katika umoja ni kama mafuta ya thamani yaliyomiminwa kichwani yakitiririka kwenye ndevu yakitiririka kwenye ndevu za aroni mpaka kwenye upindo wa mavazi yake
 ni kama vile umande wa hermoni unavyoanguka juu ya mlima sayuni
kwa maana huko ndiko bwana alikoamuru baraka yake naam hata uzima milele
wito wa kumsifu mungu wimbo wa kwenda juu msifuni bwana ninyi nyote watumishi wa bwana ninyi mnaotumika usiku ndani ya nyumba ya bwana
 inueni mikono yenu katika mahali patakatifu na mumsifu bwana
b pembe maana yake ni mwenye nguvu mfalme
c masiya yaani mpakwa mafuta
 zaburi naye bwana muumba wa mbingu na dunia awabariki kutoka sayuni
wimbo wa sifa kwa mungu msifuni bwana
lisifuni jina la bwana msifuni enyi watumishi wa bwana ninyi ambao mnatumika ndani ya nyumba ya bwana katika nyua za nyumba ya mungu wetu
 msifuni bwana kwa kuwa bwana ni mwema liimbieni sifa jina lake kwa maana hilo lapendeza
 kwa maana bwana amemchagua yakobo kuwa wake mwenyewe israeli kuwa mali yake ya thamani
 ninajua ya kuwa bwana ni mkuu kwamba bwana wetu ni mkuu zaidi kuliko miungu yote
bwana hufanya lo lote apendalo mbinguni na duniani katika bahari na vilindi vyake vyote
 hufanya mawingu kupanda kutoka miisho ya dunia hupeleka umeme wa radi pamoja na mvua na huleta upepo kutoka ghala zake
 alimpiga mzaliwa wa kwanza wa misri mzaliwa wa kwanza wa wanadamu na wanyama
 alipeleka ishara zake na maajabu katikati yako ee misri dhidi ya farao na watumishi wake wote
 aliyapiga mataifa mengi na akaua wafalme wenye nguvu mfalme sihoni na waamori ogu mfalme wa bashani na wafalme wote wa kanaani akatoa nchi yao kama urithi urithi kwa watu wake israeli
 ee bwana jina lako ladumu milele kumbukumbu za fahari zako ee bwana vizazi vyote
 maana bwana atawatetea watu wake na kuwahurumia watumishi wake
 sanamu za mataifa ni fedha na dhahabu zilizotengenezwa kwa mikono ya wanadamu
 zina vinywa lakini haziwezi kusema macho lakini haziwezi kuona zina masikio lakini haziwezi kusikia wala hakuna pumzi katika vinywa vyao
 wale wanaozitengeneza watafanana nazo vivyo hivyo wote wanaozitumainia
 ee nyumba ya israeli msifuni bwana ee nyumba ya aroni msifuni bwana ee nyumba ya lawi msifuni bwana ninyi mnaomcha msifuni bwana
 msifuni bwana kutoka sayuni msifuni yeye aishie yerusalemu
msifuni bwana
wimbo wa kumshukuru mungu mshukuruni bwana kwa kuwa ni mwema
upendo wake wadumu milele
 mshukuruni mungu wa miungu
upendo wake wadumu milele
 mshukuruni bwana wa mabwana upendo wake wadumu milele
 kwake yeye pekee atendaye maajabu makuu upendo wake wadumu milele
 ambaye kwa ufahamu wake aliziumba mbingu upendo wake wadumu milele ambaye aliitandaza dunia juu ya maji upendo wake wadumu milele
 ambaye aliumba mianga mikubwa upendo wake wadumu milele
 jua litawale mchana upendo wake wadumu milele
 mwezi na nyota vitawale usiku upendo wake wadumu milele
 kwake yeye aliyempiga mzaliwa wa kwanza wa misri upendo wake wadumu milele
 na kuwatoa israeli katikati yao upendo wake wadumu milele
 kwa mkono wenye nguvu ulionyooshwa upendo wake wadumu milele
 kwake yeye aliyeigawa bahari ya shamu upendo wake wadumu milele
 na kuwapitisha israeli katikati yake upendo wake wadumu milele
 lakini alimfagia farao na jeshi lake katika bahari ya shamu upendo wake wadumu milele
 zaburi kwake yeye aliyewaongoza watu wake katika jangwa upendo wake wadumu milele
 ambaye aliwapiga wafalme wenye nguvu upendo wake wadumu milele
 naye aliwaua wafalme wenye nguvu upendo wake wadumu milele
 sihoni mfalme wa waamori upendo wake wadumu milele
 ogu mfalme wa bashani upendo wake wadumu milele
 akatoa nchi yao kuwa urithi upendo wake wadumu milele
 urithi kwa israeli mtumishi wake upendo wake wadumu milele
 aliyetukumbuka katika unyonge wetu upendo wake wadumu milele
 alituweka huru toka adui zetu upendo wake wadumu milele
 ambaye humpa chakula kila kiumbe
upendo wake wadumu milele
 mshukuruni mungu wa mbinguni upendo wake wadumu milele
maombolezo ya israeli uhamishoni kando ya mito ya babeli tuliketi tukaomboleza tulipokumbuka sayuni
 juu ya miti ya pale tulitundika vinubi vyetu kwa maana huko hao waliotuteka walitaka tuwaimbienyimbo watesi wetu walidai nyimbo za furaha walisema tuimbieni wimbo mmoja kati ya nyimbo za sayuni tutaimbaje nyimbo za bwana tukiwa katika nchi ya ugeni nikikusahau wewe ee yerusalemu basi mkono wangu wa kuume na usahau ujuzi wake
 ulimi wangu ushikamane na kaakaa la kinywa changu kama sitakukumbuka wewe kama nisipokufikiri yerusalemu kwa furaha yangu kubwa
 kumbuka ee bwana walichokifanya waedomu siku ile yerusalemu ilipoanguka
walisema bomoa bomoa mpaka kwenye misingi yake ee binti babeli uliyehukumiwa kuangamizwa ana furaha yeye ambaye atakulipiza wewe kwa yale uliyotutenda sisi yeye ambaye atawakamata watoto wako wachanga na kuwaponda juu ya miamba
maombi ya shukrani zaburi ya daudi nitakusifu wewe ee bwana kwa moyo wangu wote mbele ya miungu nitaimba sifa zako
 nitasujudu nikielekea hekalu lako takatifu nami nitalisifu jina lako kwa ajili ya upendo wako na uaminifu kwa kuwa umelikuza jina lako na neno lako juu ya vitu vyote
 nilipoita ulinijibu ulinifanya jasiri na mwenye moyo hodari
 wafalme wote wa dunia na wakusifu wewe ee bwana wakati wanaposikia maneno ya kinywa chako
 wao na waimbe kuhusu njia za bwana kwa maana utukufu wa bwana ni mkuu
 ingawa bwana yuko juu humwangalia mnyonge bali mwenye kiburi yeye anamjua kutoka mbali
 nijapopita katikati ya shida wewe unahifadhi maisha yangu unanyoosha mkono wako dhidi ya hasira ya adui zangu kwa mkono wako wa kuume unaniokoa
bwana atatimiza kusudi lake kwangu ee bwana upendo wako wadumu milele usiziache kazi za mikono yako
kujua kikamilifu na kujali kwa mungu kwa mwimbishaji zaburi ya daudi
ee bwana umenichunguza na kunijua
unajua ninapoketi na ninapoinuka unatambua mawazo yangu tokea mbali
 unafahamu kutoka kwangu na kulala kwangu unaelewa njia zangu zote
 kabla neno halijafika katika ulimi wangu wewe walijua kikamilifu ee bwana
 umenizunguka nyuma na mbele umeweka mkono wako juu yangu
 maarifa haya ni ya ajabu mno kwangu ni ya juu sana kwangu kuyafikia
 zaburi niende wapi nijiepushe na roho yako niende wapi niukimbie uso wako kama nikienda juu mbinguni wewe uko huko nikifanya vilindia kuwa kitanda changu wewe uko huko
 kama nikipanda mbawa za mapambazuko kama nikikaa pande za mbali za bahari hata huko mkono wako utaniongoza mkono wako wa kuume utanishika imara
 kama nikisema hakika giza litanificha na nuru inayonizunguka iwe usiku hata giza halitakuwa giza kwako usiku utang aa kama mchana kwa kuwa giza ni kama nuru kwako
 kwa maana wewe ndiwe uliyeumba utu wangu wa ndani uliniunga pamoja tumboni mwa mama yangu
 ninakusifu kwa sababu nimeumbwa kwa namna ya ajabu na ya kutisha kazi zako ni za ajabu ninajua hayo kikamilifu
 umbile langu halikufichika kwako nilipoumbwa mahali pa siri
nilipoungwa pamoja kwa ustadi katika vilindi vya nchi macho yako yaliniona kabla mwili wangu haujakamilika
siku zangu zote ulizonipangia ziliandikwa katika kitabu chako kabla haijakuwapo hata moja
 tazama jinsi gani yalivyo ya thamani mawazo yako kwangu ee mungu jinsi gani jumla yake ilivyo kubwa kama ningezihesabu zingekuwa nyingi kuliko mchanga
niamkapo bado niko pamoja nawe
 laiti ungewachinja waovu ee mungu ondokeni kwangu ninyi wamwaga damu wanazungumza juu yako wakiwa na kusudi baya adui zako wanatumia vibaya jina lako
 ee bwana je nisiwachukie wanaokuchukia nisiwachukie sana wanaoinuka dhidi yako sina kitu zaidi ya chuki dhidi yao ninawahesabu ni adui zangu
a vilindi hapa ni sawa na kuzimu
 ee mungu nichunguze uujue moyo wangu nijaribu na ujue mawazo yangu
 uone kama kuna njia iletayo machukizo ndani yangu uniongoze katika njia ya milele
kuomba ulinzi wa mungu kwa mwimbishaji zaburi ya daudi ee bwana niokoe kutoka kwa watu waovu nilinde na watu wenye jeuri ambao hupanga mipango mibaya mioyoni mwao na kuchochea vita siku zote
 wao hufanya ndimi zao kali kama za nyoka sumu ya nyoka imo midomoni mwao
 ee bwana niepushe na mikono ya waovu nilinde na watu wenye jeuri wanaopanga kunikwaza miguu yangu
 wenye kiburi wameficha mtego wa kuninasa wametandaza kamba za wavu wao wametega mitego kwenye njia yangu
 ee bwana ninakuambia wewe ni mungu wangu
ee bwana usikie kilio changu na kunihurumia
 ee bwana mwenyezi mwokozi wangu mwenye nguvu unikinge kichwa changu siku ya vita ee bwana usiwape waovu matakwa yao usiache mipango yao ikafanikiwa wasije wakajisifu
 vichwa vya wanaonizunguka na vifunikwe na shida zinazosababishwa na midomo yao
 makaa ya mawe ya moto na yawaangukie na watupwe motoni katika mashimo ya matope wasiinuke tena kamwe
 wasingiziaji na wasifanikiwe katika nchi maafa na yawawinde watu wenye jeuri
 najua kwamba bwana huwapatia maskini haki na kuitegemeza njia ya mhitaji
 hakika wenye haki watalisifu jina lako na waadilifu wataishi mbele zako
maombi ya jioni zaburi ya daudi zaburi ee bwana ninakuita wewe uje kwangu hima
sikia sauti yangu ninapokuita
 maombi yangu na yafike mbele zako kama uvumba kuinua mikono yangu juu na kuwe kama dhabihu ya jioni
 ee bwana weka mlinzi kinywani mwangu weka ulinzi mlangoni mwa midomo yangu
 usiuache moyo wangu uvutwe katika lililo baya kushiriki katika matendo maovu pamoja na watu watendao mabaya wala nisije nikala vyakula vyao vya anasa
 mtu mwenye haki na anipige ni jambo la huruma na anikemee ni mafu ta kichwani mwangu
kichwa changu hakitalikataa
hata hivyo maombi yangu daima ni kinyume cha watenda mabaya watawala wao watatupwa chini kutoka kwenye majabali waovu watajifunza kwamba maneno yangu yalikuwa kweli
 watasema kama mtu anavyolima na kuvunja ardhi ndivyo mifupa yetu imetawanywa kwenye mlango wa kaburi
 lakini nimekaza macho yangu kwako ee bwana mwenyezi kwa wewe nakimbilia usiniache nife
 niepushe na mitego waliyonitegea kutokana na mitego iliyotegwa na watenda mabaya
 waovu na waanguke kwenye nyavu zao wenyewe pindi mimi napita salama
kuomba msaada utenzi wa daudi alipokuwa pangoni maombi namlilia bwana kwa sauti kubwa nainua sauti yangu kwa bwana anihurumie
 namimina malalamiko yangu mbele zake mbele zake naeleza shida zangu
 wakati roho yangu inapozimia ndani yangu wewe ndiwe unajua njia zangu
katika njia ninayopita watu wameweka mtego kwa ajili yangu
 tazama kuume kwangu na uone hakuna hata mmoja anayejihusisha nami
sina kimbilio hakuna anayejali maisha yangu
 ee bwana nakulilia wewe nasema wewe ni kimbilio langu fungu langu katika nchi ya walio hai
 sikiliza kilio changu kwa sababu mimi ni mhitaji sana niokoe na wale wanaonifukuza kwa kuwa wamenizidi nguvu
 nifungue kutoka katika kifungo changu ili niweze kulisifu jina lako
ndipo wenye haki watanizunguka kwa sababu ya wema wako kwangu
kuomba msaada zaburi ya daudi ee bwana sikia sala yangu sikiliza kilio changu unihurumie katika uaminifu na haki yako njoo unisaidie
 usimhukumu mtumishi wako kwa kuwa hakuna mtu anayeishi mwenye haki mbele zako
 adui hunifukuza hunipondaponda chini hunifanya niishi gizani kama wale waliokufa zamani
 kwa hiyo roho yangu inazimia ndani yangu moyo wangu ndani yangu unakata tamaa
 nakumbuka siku za zamani natafakari juu ya kazi zako zote naangalia juu ya kazi ambazo mikono yako imezifanya
 nanyoosha mikono yangu kwako nafsi yangu inakuonea kiu kama ardhi kame
 ee bwana unijibu haraka roho yangu inazimia
usinifiche uso wako ama sivyo nitafanana na wale washukao shimoni
 asubuhi na uniletee neno la upendo wako usiokoma kwa kuwa nimeweka tumaini langu kwako
nionyeshe njia nitakayoiendea zaburi kwa kuwa kwako nainua nafsi yangu
 ee bwana uniokoe na adui zangu kwa kuwa nimejificha kwako
 nifundishe kufanya mapenzi yako kwa maana wewe ndiwe mungu wangu roho wako mwema na aniongoze katika nchi tambarare
 ee bwana kwa ajili ya jina lako hifadhi maisha yangu kwa haki yako nitoe katika taabu
 kwa upendo wako usiokoma nyamazisha adui zangu waangamize watesi wangu wote kwa kuwa mimi ni mtumishi wako
mfalme amshukuru mungu kwa ushindi zaburi ya daudi sifa ni kwa bwana mwamba wangu aifundishaye mikono yangu vita vidole vyangu kupigana
 yeye ni mungu wangu wa upendo na boma langu ngome yangu na mwokozi wangu ngao yangu ninayemkimbilia ambaye huwatiisha mataifa chini yangu
 ee bwana mwanadamu ni nini hata umjali binadamu ni nani hata umfikirie mwanadamu ni kama pumzi siku zake ni kama kivuli kinachopita
 ee bwana pasua mbingu zako ushuke gusa milima ili itoe moshi
 peleka umeme wa radi na utawanye adui lenga mishale yako uwashinde
 nyoosha mkono wako kutoka juu nikomboe na kuniokoa kutoka maji makuu kutoka mikono ya wageni ambao vinywa vyao vimejaa uongo mikono yao ya kuume ni midanganyifu
 ee mungu nitakuimbia wimbo mpya kwa zeze yenye nyuzi kumi nitakuimbia kwa mmoja awapaye wafalme ushindi ambaye humwokoa daudi mtumishi wake na upanga hatari
 nikomboe na uniokoe kutoka mikononi mwa wageni ambao midomo yao imejaa uongo mikono yao ya kuume ni midanganyifu
 kisha wana wetu wakati wa ujana wao watakuwa kama mimea iliyotunzwa vizuri binti zetu watakuwa kama nguzo zilizoviringwa kuremba jumba la kifalme
 ghala zetu zitajazwa aina zote za mahitaji
kondoo zetu watazaa kwa maelfu kwa makumi ya maelfu katika mashamba yetu maksai wetu watakokota mizigo mizito
hakutakuwa na kubomoka kuta hakuna kuchukuliwa mateka wala kilio cha taabu katika barabara zetu
 heri ni kwa watu ambao hili ni kweli heri ni kwa wale ambao bwana ni mungu o
wimbo wa kumsifu mungu wimbo wa sifa wa daudi nitakutukuza wewe mungu wangu mfalme nitalisifu jina lako milele na milele
 kila siku nitakusifu na kulitukuza jina lako milele na milele
bwana ni mkuu anayestahili kusifiwa sana ukuu wake haupimiki
 kizazi kimoja kitasifia kazi zako kwa kizazi kingine watasimulia matendo yako makuu
 watasema juu ya utukufu wa fahari ya ukuu wako nami nitatafakari juu ya kazi zako za ajabu
 watasimulia uwezo wa kazi zako za kutisha nami nitatangaza matendo yako makuu
 wataadhimisha wema wako mwingi na wataimba kwa shangwe juu ya haki yako
bwana ni mwenye neema na mwingi wa huruma si mwepesi wa hasira ni mwingi wa upendo
bwana ni mwema kwa wote ana huruma kwa vyote alivyovifanya
 ee bwana vyote ulivyovifanya vitakusifu watakatifu wako watakutukuza
 watasimulia utukufu wa ufalme wako na kusema juu ya ukuu wako zaburi ili watu wote wajue matendo yako makuu na utukufu wa fahari ya ufalme wako
 ufalme wako ni ufalme wa milele mamlaka yako hudumu vizazi vyote
bwana ni mwaminifu kwa ahadi zake zote na mwenye upendo kwa vyote alivyovifanya
 bwana huwategemeza wote waangukao na huwainua wote waliolemewa na mizigo yao
 macho yao wote yanakutazama wewe nawe huwapa chakula chao wakati wake
 waufumbua mkono wako watosheleza haja ya kila kitu kilicho hai
 bwana ni mwenye haki katika njia zake zote na mwenye upendo kwa vyote alivyovifanya
 bwana yu karibu na wote wamwitao wote wamwitao kwa uaminifu
 huwatimizia wamchao matakwa yao husikia kilio chao na kuwaokoa
 bwana huwalinda wote wampendao bali waovu wote atawaangamiza
 kinywa changu kitazinena sifa za bwana
kila kiumbe na kilisifu jina lake takatifu milele na milele
kumsifu mungu mwokozi msifuni bwana
 ee nafsi yangu umsifu bwana nitamsifu bwana maisha yangu yote nitamwimbia mungu wangu sifa wakati wote niishipo
 usiweke tumaini lako kwa wakuu kwa wanadamu ambao hufa ambao hawawezi kuokoa
 roho yao itokapo hurudi mavumbini siku iyo hiyo mipango yao yote hukoma
 heri yeye ambaye mungu wa yakobo ni msaada wake ambaye tumaini lake ni katika bwana mungu wake muumba wa mbingu na dunia bahari na vyote vilivyomo ndani yake bwana anayedumu kuwa mwaminifu milele na milele
 naye huwapatia haki walioonewa na kuwapa wenye njaa chakula
bwana huwaweka wafungwa huru bwana huwafumbua vipofu macho bwana huwainua waliolemewa na mizigo yao bwana huwapenda wenye haki
bwana huwalinda wageni na kuwategemeza yatima na wajane lakini hupinga njia za waovu
 bwana atamiliki milele mungu wako ee sayuni kwa vizazi vyote
msifuni bwana
kumsifu mungu mwenye nguvu zote msifuni bwana tazama jinsi ilivyo vyema kumwimbia mungu wetu sifa jinsi inavyopendeza na kustahili kumsifu bwana hujenga yerusalemu huwakusanya israeli walio uhamishoni
 anawaponya waliovunjika mioyo na kuvifunga vidonda vyao
 huzihesabu nyota na huipa kila moja jina lake
 bwana wetu ni mkuu na mwenye uwezo mwingi ufahamu wake hauna kikomo
bwana huwahifadhi wanyenyekevu lakini huwashusha waovu mpaka mavumbini
 mwimbieni bwana kwa shukrani mpigieni mungu wetu kinubi
 yeye huzifunika anga kwa mawingu huinyeshea ardhi mvua na kuzifanya nyasi kuota juu ya vilima
 huwapa mifugo chakula na makinda ya kunguru yanapolia
 furaha yake haipo katika nguvu za farasi wala furaha yake kwenye miguu ya mwanadamu bwana hupendezwa na wale wamchao wale wanaoweka tumaini lao katika upendo wake usiokoma
 mtukuze bwana ee yerusalemu msifu mungu wako ee sayuni kwa maana huimarisha makomeo ya malango yako na huwabariki watu wako walio ndani yako
 huwapa amani mipakani mwenu zaburi na kukushibisha kwa ngano safi kabisa
 amewainulia watu wake pembea sifa ya watakatifu wake wote hutuma amri yake duniani ya israeli watu walio karibu na moyo wake
neno lake hukimbia kasi
 anatandaza theluji kama sufu msifuni bwana
na kutawanya umande kama majivu
wimbo wa kumsifu mungu huvurumisha mvua yake ya mawe kama changarawe
ni nani awezaye kustahimili ukali wa baridi yake hutuma neno lake na kuviyeyusha huvumisha upepo wake maji hutiririka
 amemfunulia yakobo neno lake sheria zake na maagizo yake kwa israeli
 hajafanya hivyo kwa taifa lingine lo lote hawazijui sheria zake
msifuni bwana
mwito kwa ulimwengu kumsifu mungu msifuni bwana
msifuni bwana kutoka mbinguni msifuni juu vileleni
 msifuni malaika wake wote msifuni yeye jeshi lake lote la mbinguni
 msifuni yeye jua na mwezi msifuni yeye enyi nyota zote zing aazo
 msifuni yeye enyi mbingu zilizo juu sana na ninyi maji juu ya anga
 vilisifu jina la bwana kwa maana aliamuru navyo vikaumbwa
 aliviweka mahali pake milele na milele alitoa amri ambayo haibadiliki milele
 mtukuzeni bwana kutoka duniani ninyi viumbe vikubwa vya baharini na vilindi vyote vya bahari umeme wa radi na mvua za mawe theluji na mawingu pepo za dhoruba zinazofanya amri zake ninyi milima na vilima vyote miti ya matunda na mierezi yote wanyama wa mwituni na mifugo yote viumbe vidogo na ndege warukao wafalme wa dunia na mataifa yote ninyi wakuu na watawala wote wa dunia wanaume vijana na wanawali wazee na watoto
 wote na walisifu jina la bwana kwa maana jina lake pekee limetukuka utukufu juu ya nchi na mbingu
msifuni bwana
mwimbieni bwana wimbo mpya sifa zake katika kusanyiko la watakatifu
 israeli na washangilie katika muumba wao watu wa sayuni na wafurahi katika mfalme wao
 na walisifu jina lake kwa kucheza na wampigie muziki kwa matari na kinubi
 kwa maana bwana anapendezwa na watu wake anawavika wanyenyekevu taji ya wokovu
 watakatifu na washangilie katika heshima hii na waimbe kwa shangwe vitandani mwao
 sifa za mungu na ziwe vinywani mwao na upanga ukatao kuwili mikononi mwao ili walipize mataifa kisasi na adhabu juu ya mataifa wawafunge wafalme wao kwa minyororo wakuu wao kwa pingu za chuma ili kuwafanyia hukumu iliyoandikwa dhidi yao
huu ndio utukufu wa watakatifu wake wote
msifuni bwana
msifuni bwana msifuni bwana
msifuni mungu katika patakatifu pake msifuni katika mbingu zake kuu
 msifuni kwa matendo yake makuu msifuni kwa kadiri ya wingi wa ukuu wake
 msifuni kwa mvumo wa tarumbeta msifuni kwa kinubi na zeze msifuni kwa matari na kucheza msifuni kwa kinanda cha nyuzi na filimbi msifuni kwa matoazi yaliayo msifuni kwa matoazi yavumayo sana
 kila chenye pumzi na kimsifu bwana
msifuni bwana
haleluya a pembe maana yake ni mfalme
zaburi mithali utangulizi neno la kiebrania mashal ambalo ndilo lililotafsiriwa mithali lina maana nyingine zaidi yaani mapokeo mafumbo au semi za hekima
hivyo mithali ni mkusanyiko wa semi nyingi za hekima na mambo kuhusu maisha ya busara na haki ya kila siku
kitabu hiki kinatoa mafundisho yenye mafumbo ambayo yalikuwa ya kawaida katika eneo la mashariki ya kati ya zamani hekima yake ni ya kipekee kwa sabab imeelezwa katika mtazamo wa mungu na vigezo vyake vya haki kwa ajili ya watu wake wa agano
kama vile daudi alivyo chimbuko la zaburi katika is raeli ndivyo solomoni alivyo chimbuko la hekima katika israeli 
solomoni aliandika mithali na ny imbo wakati wa maisha yake
waandishi wengine ambao wametajwa kwa majina katika mithali ni aguri mwana wa yake na mfalme lemueli wengine wametajwa kuwa wenye hekima katika na ingawa majina yao hayakutajwa
kitabu hiki kinazungumzia mithali za hekima kuwafundisha watu jins ya kuishi maisha yanayompendeza mungu
sura nne za kwanza zinazungumzia umuhimu wa hekima
kinac hofuata ni mkusanyo wa mistari miwili miwili mifupi yenye mithali zenye nguvu kuhusu mas uala mbalimbali yakiwemo ndoa upendo uvivu maonyo kuhusu ulevi na uasherati
mahali yerusalemu wazo kuu maisha ya uadilifu yanayofaa kimwili na kiroho
kusudi kuu la kitabu hiki limeelezwa wazi wazi katika kumpatia msomaji hekima busara na maarifa ya kimungu katika maisha ili kuwapa wajinga werevu kuwapa vijana maarifa na tahadhari na kumwongezea elimu mwenye hekima waweze kuishi maisha ya uadilifu
kitabu kinaanza kwa kueleza wazi kwamba kumcha bwana ndiyo chanzo cha maarifa
mwandishi sehemu kubwa ya kitabu hiki im eandikwa na solomoni
i nawezekana sura ziliandikwa na solomoni mwenyewe
sura ya ni mithali za solomoni zilizoongezwa katika ile sehemu ya kwanza ya kitabu na hezekia kama k
sura hizi mbili za mwisho haiju likani ni lini ziliingizwa hum o
aguri na lemueli na wenye hekima wengine walichangia sehemu ya mwishoni
tarehe mithali zilizungumzwa na mfalme solomoni kama miaka k
hezekia ndiye aliyei ngiza mithali nyingine za solomoni ili kuziunganisha na hiyo sehemu ya kwwnza mnamo k
lakini sura mbili za mwisho haijulikani ziliingizwa lini
mgawanyo maelezo juu ya hekima na upumbavu
 mithali za solomoni
 mithali za wengine weny hekima
 mithali nyingine za so lomoni
 mithali za aguri na lemueli
 mithali utangulizi kusudi na kiini mithali za solomoni mwana wa daudi mfalme wa israeli kwa kupata hekima na nidhamu kwa kufahamu maneno ya busara kwa kujipatia nidhamu na busara kufanya lililo sawa haki na bila kupendelea huwapa busara wajinga maarifa na akili kwa vijana wenye hekima na wasikilize nao waongeze elimu yao wenye kupambanua na wapate mwongozo kwa kufahamu mithali na mifano misemo na vitendawili vya wenye hekima
 kumcha bwana ndiyo chanzo cha maarifa lakini wapumbavu hudharau hekima na adabu
onyo dhidi ya ushawishi mwanangu sikiliza mwongozo wa baba yako wala usiyaache mafundisho ya mama yako
 hayo yatakuwa taji la maua la neema kichwani pako na mkufu shingoni mwako
 mwanangu kama wenye dhambi wakikushawishi usikubaliane nao
 kama wakisema twende tufuatane tukamvizie mtu na kumwaga damu njoo tukavizie nafsi isiyo na hatia tuwameze wakiwa hai kama kaburia wakiwa wazima wazima kama wale wanaotumbukia shimoni tutapata aina zote za vitu vya thamani na kujaza nyumba zetu kwa nyara njoo ushirikiane nasi vitu vyote tutakavyopata tutagawana
 mwanangu usiandamane nao usiweke mguu wako katika njia zao kwa kuwa miguu yao hukimbilia kwenye dhambi ni wepesi kumwaga damu
 jinsi gani ilivyo kazi bure kutandaza wavu wakati ndege wote wanakuona wanaume hawa huvizia kumwaga damu yao wenyewe a kaburi maana yake hapa ni kuzimu
hujivizia tu wenyewe huu ndio mwisho wa wote ambao wanajipatia mali kwa hila huuondoa uhai wa wale wenye mali
onyo dhidi ya kukataa hekima hekima huita kwa sauti kuu barabarani hupaza sauti yake kwenye viwanja vikubwa kwenye makutano ya barabara za mji zenye makelele mengi hupaza sauti kwenye malango ya mji hutoa hotuba yake enyi wajinga mtang ang ania ujinga wenu hadi lini mpaka lini wenye mizaha watafurahia mizaha na wapumbavu kuchukia maarifa kama mngekuwa mmeitikia karipio langu ningekuwa nimemimina roho yangu kwenu na kuwafahamisha maneno yangu
 lakini kwa kuwa mlinikataa nilipowaita na hakuna ye yote aliyekubali niliponyoosha mkono wangu kwa kuwa mliyapuuza mashauri yangu yote na hamkukubali karipio langu mimi nami nitawacheka katika maafa yenu nitawadhihaki wakati janga litakapowapata wakati janga litakapowapata kama tufani wakati maafa yatakapowazoa kama upepo wa kisulisuli wakati dhiki na taabu zitakapowalemea
 ndipo watakaponiita lakini sitawajibu watanitafuta lakini hawatanipata
 kwa kuwa walichukia maarifa wala hawakuchagua kumcha bwana kwa kuwa hawakukubali mashauri yangu na kukataa maonyo yangu watakula matunda ya njia zao na watashibishwa matunda ya hila zao
 kwa kuwa ukaidi wa wajinga utawaua nako kuridhika kwa wajinga kutawaangamiza lakini ye yote anisikilizaye ataishi kwa usalama atatulia bila kuwa na hofu ya madhara
faida za hekima mwanangu kama utayakubali maneno yangu na kuyaweka akiba maagizo yangu ndani mwako kutega sikio lako kwenye hekima mithali na kuweka moyo wako katika ufahamu na kama ukiita busara na kuita kwa sauti ufahamu na kama utaitafuta kama fedha na kuitafuta sana kama hazina iliyofichwa ndipo utakapoelewa kumcha bwana na kupata maarifa ya mungu
 kwa maana bwana hutoa hekima na kinywani mwake hutoka maarifa na ufahamu
 huifadhi ushindi kwa ajili ya mwadilifu yeye ni ngao kwa wale wasio na lawama kwa kuwa hulinda mwenendo wa mwenye haki na kuhifadhi njia ya waaminifu wake
 ndipo utafahamu lipi lililo kweli na haki na sawa katika kila njia nzuri
 kwa maana hekima itaingia moyoni mwako nafsi yako itafurahia maarifa
 busara itakuhifadhi na ufahamu utakulinda
 hekima itakuokoa kutoka njia za waovu kutoka watu ambao maneno yao yamepotoka waachao mapito yaliyonyooka wakatembea katika njia za giza wapendao kutenda mabaya na kufurahia upotovu wa ubaya ambao mapito yao yamepotoka na ambao ni wapotovu katika njia zao
 itakuokoa pia kutokana na mwanamke mzinzi kutokana na mke mpotovu mwenye maneno ya kushawishi kutenda ubaya aliyemwacha mwenzi wa ujana wake na kupuuza agano alilofanya mbele ya mungu
 kwa maana nyumba yake huelekea kwenye kifo na mapito yake kwenye roho za waliokufa
 hakuna ye yote aendaye kwake akarudi au kufikia mapito ya uzima
 hivyo utatembea katika njia za watu wema na kushikamana na mapito ya wenye haki
 kwa maana wanyofu wataishi katika nchi nao wasio na lawama watabakia ndani yake bali waovu watakatiliwa mbali kutoka katika nchi nao wasio waaminifu watang olewa kutoka humo
faida nyingine za hekima mwanangu usisahau mafundisho yangu bali yatunze maagizo yangu moyoni mwako kwa kuwa yatakuongezea miaka mingi ya maisha yako na kukuletea mafanikio
 usiache kamwe upendo na uaminifu vitengane nawe vifunge shingoni mwako viandike katika ubao wa moyo wako
 ndipo utapata kibali na jina zuri mbele za mungu na mwanadamu
 mtumaini bwana kwa moyo wako wote wala usizitegemee akili zako mwenyewe katika njia zako zote mkiri yeye naye atayanyoosha mapito yako
 usiwe mwenye hekima machoni pako mwenyewe mche bwana ukajiepushe na uovu
 hii itakuletea afya mwilini mwako na mafuta kwenye mifupa yako
 mheshimu bwana kwa mali zako na kwa malimbuko ya mazao yako yote ndipo ghala zako zitakapojaa hadi kufurika viriba vyako vitafurika kwa mvinyo mpya
 mwanangu usidharau marudi ya bwana na usichukie kukaripiwa naye kwa sababu bwana huwarudi wale awapendao kama vile baba afanyavyo kwa mwana apendezwaye naye
 heri mtu yule aonaye hekima mtu yule apataye ufahamu kwa maana hekima ana faida kuliko fedha na mapato yake ni bora kuliko ya dhahabu safi
 hekima ana thamani kuliko marijani hakuna cho chote unachokitamani kinachoweza kulinganishwa naye
 maisha marefu yako katika mkono wake wa kuume katika mkono wake wa kushoto kuna utajiri na heshima
 njia zake zinapendeza mapito yake yote ni amani
 yeye ni mti wa uzima kwa wale wanaomkumbatia mithali wale wamshikao watabarikiwa
 kwa hekima bwana aliiweka misingi ya dunia kwa ufahamu aliziweka mbingu mahali pake kwa maarifa yake vilindi viligawanywa nayo mawingu yanadondosha umande
 mwanangu hifadhi maamuzi mema na busara usiache vitoke machoni pako ndipo vitakapokuwa uzima nafsini mwako na pambo la neema shingoni mwako
 kisha utaenda katika njia yako salama wala mguuu wako hautajikwaa ulalapo hautaogopa ulalapo usingizi wako utakuwa mtamu
 usiogope maafa ya ghafula au maangamizi yanayowapata waovu kwa kuwa bwana atakuwa tumaini lako na kuepusha mguu wako kunaswa katika mtego
 usizuie wema kwa wale wanaostahili ikiwa katika uwezo wako kutenda
 usimwambie jirani yako njoo baadaye nitakupa kesho nawe unacho kitu kile karibu nawe
 usifanye hila ya kumdhuru jirani yako ambaye anaishi karibu na wewe akikuamini
 usimshtaki mtu bila sababu wakati hajakutenda dhara lo lote
 usimwonee wivu mtu mwenye jeuri wala kuchagua njia yake iwayo yote kwa kuwa bwana humchukia mtu mpotovu lakini siri yake iko kwa mwenye haki
 laana ya bwana juu ya nyumba ya mwovu lakini yeye huibariki nyumba ya mwenye haki
 huwadhihaki wale wa naodhihaki kwa kiburi lakini huwapa neema wanyenyekevu
 wenye hekima hurithi heshima bali huwaaibisha wapumbavu
hekima ni bora kupita vyote sikilizeni wanangu mafundisho ya baba yenu sikilizeni kwa makini na mpate ufahamu
 ninawapa mafundisho ya maana kwa hiyo msiyaache mafundisho yangu
 nilipokuwa mvulana katika nyumba ya baba yangu ningali mchanga na mtoto pekee kwa mama yangu baba alinifundisha akisema yashike maneno yangu yote kwa moyo wako wote yashike maagizo angu na wewe utaishi
 pata hekima pata ufahamu usiyasahau maneno yangu wala usiyaache
 usimwache hekima naye atakuweka salama mpende naye atakulinda
 hekima ni bora kuliko vyote kwa hiyo jipatie hekima
hata ikikugharimu vyote ulivyo navyo pata ufahamu
 mstahi naye atakukweza mkumbatie naye atakuheshimu
 atakuvika shada la neema kichwani mwako na kukupa taji ya utukufu
 sikiliza mwanangu kubali ninachokuambia nayo miaka ya maisha yako itakuwa mingi
 ninakuongoza katika njia ya hekima na kukuongoza katika mapito yaliyonyooka
 utembeapo hatua zako hazitazuiliwa ukimbiapo hutajikwaa
 mkamate sana elimu usimwache aende zake mshike maana yeye ni uzima wako
 usiuweke mguu wako katika njia ya waovu wala usitembee katika njia ya watu wabaya
 epukana nayo usisafiri katika njia hiyo achana nayo na uelekee njia yako
 kwa kuwa hawawezi kulala mpaka watende uovu wanashindwa hata kusinzia mpaka wamwangushe mtu
 wanakula mkate wa uovu na kunywa mvinyo wa jeuri
 njia ya wenye haki ni kama nuru ya kwanza ya mapambazuko ambayo hung aa zaidi na zaidi mpaka mchana mkamilifu lakini njia ya waovu ni kama giza nene hawajui kinachowafanya wajikwae
 mwanangu yasikilize kwa makini yale ninayokuambia sikiliza kwa makini maneno yangu
 usiruhusu yaondoke machoni pako yahifadhi ndani ya moyo wako mithali kwa sababu ni uzima kwa wale wanaoyapata na afya kwa mwili wote wa mwanadamu
 zaidi ya yote linda moyo wako kuliko yote uyalindayo maana ndiko zitokako chemchemi za uzima
 epusha kinywa chako na ukaidi weka mazungumzo machafu mbali na midomo yako
 macho yako na yatazame mbele kaza macho yako moja kwa moja mbele yako
 sawazisha mapito ya miguu yako na njia zako zote ziwe zimethibitika
 usigeuke kulia wala kushoto epusha mguu wako na ubaya
onyo dhidi ya uzinzi mwanangu sikiliza kwa makini hekima yangu sikiliza vizuri maneno yangu ya busara ili uweze kutunza busara na midomo yako ihifadhi maarifa
 kwa maana midomo ya mwanamke mzinzi hudondosha asali na maneno ya kinywa chake ni laini kuliko mafuta lakini mwisho wake ni mchungu kama nyongo mkali kama upanga ukatao kuwili
 miguu yake inakwenda kwenye kifo hatua zake zinaelekea moja kwa moja kaburinia
 hafikiri juu ya njia ya uzima njia zake zimepotoka lakini hana habari
 sasa basi wanangu nisikilizeni msiache ninalowaambia
 njia zenu ziwe mbali naye msiende karibu na mlango wa nyumba yake usije ukatoa nguvu zako nzuri kwa wengine na miaka yako kwa aliye mkatili wageni wasije wakasherehekea utajiri wako na jitihada yako ikatajirisha nyumba ya mwanaume mwingine
 mwishoni mwa maisha yako utalia kwa uchungu wakati nyama na mwili wako vimechakaa
 utasema jinsi gani nilichukia marudi jinsi gani moyo wangu ulivyodharau maonyo sikuwatii walimu wangu wala kuwasikiliza wakufunzi wangu
a kaburini hapa maana yake ni kuzimuni
 nimefika ukingoni mwa maangamizi kabisa katikati ya kusanyiko lote
 kunywa maji kutoka kisima chako mwenyewe maji yanayotiririka kutoka kisima chako mwenyewe
 je chemchemi zako zifurike katika barabara za mji na vijito vyako vya maji viwanjani na viwe vyako mwenyewe kamwe visishirikishwe wageni
 chemchemi yako na ibarikiwe na ufurahie mke wa ujana wako
 kulungu jike apendaye kulungu mzuri matiti yake na yakutosheleze siku zote nawe utekwe daima na upendo wake
 kwa nini mwanangu utekwe na mwanamke kwa nini ukumbatie kifua cha mke wa mwanaume mwingine kwa maana njia za mtu ni wazi kabisa mbele za bwana naye huyapima mapito yake yote
 matendo mabaya ya mtu mwovu humnasa yeye kamba za dhambi yake humkamata kwa nguvu
 atakufa kwa kukosa maonyo akipotoshwa kwa upumbavu wake mwenyewe
maonyo dhidi ya upumbavu mwanangu kama umekuwa mdhamini wa jirani yako ikiwa umeshika mikono kwa kuweka ahadi kwa ajili ya mwingine kama umetegwa na ulichosema umenaswa kwa maneno ya kinywa chako basi fanya hivi mwanangu ili ujiweke huru kwa kuwa umeanguka mikononi mwa jirani yako nenda ukajinyenyekeshe kwake msihi jirani yako usiruhusu usingizi machoni pako usiruhusu kope zako zisinzie
 jiweke huru kama swala mkononi mwa mwindaji kama ndege kutoka kwenye mtego wa mwindaji
 ewe mvivu mwendee mchwa zitafakari njia zake ukapate hekima kwa maana yeye hana msimamizi mithali wala mwangalizi au mtawala lakini hujiwekea akiba wakati wa kiangazi na hukusanya chakula chake wakati wa mavuno
 ewe mvivu utalala hata lini utaamka lini kutoka katika usingizi wako bado kulala kidogo kusinzia kidogo bado kukunja mikono upate usingizi hivyo umaskini wako huja kama mnyang anyi na uhitaji wako kama mtu mwenye silaha
 mtu mbaya sana na mlaghai ambaye huzungukazunguka na maneno ya upotovu ambaye anakonyeza kwa jicho lake anayetoa ishara kwa miguu yake na kuashiria kwa vidole vyake ambaye hupanga ubaya kwa udanganyifu moyoni mwake daima huchochea fitina
 kwa hiyo maafa yatamkumba ghafula ataangamizwa mara pasipo msaada
 kuna vitu sita anavyovichukia bwana naam viko saba vilivyochukizo kwake macho ya kiburi ulimi udanganyao mikono imwagayo damu isiyo na hatia moyo ule uwazao mipango miovu miguu ile iliyo myepesi kukimbilia uovu shahidi wa uongo ambaye humwaga uongo na mtu ambaye huchochea fitina kati ya ndugu
onyo dhidi ya uasherati mwanangu yashike maagizo ya baba yako na usiache mafundisho ya mama yako
 yafunge katika moyo wako daima yakaze kuizunguka shingo yako
 wakati utembeapo yatakuongoza wakati ulalapo yatakulinda wakati uamkapo yatazungumza nawe
 kwa maana maagizo haya ni taa mafundisho haya ni mwanga na maonyo ya maadili ni njia ya uzima yakikulinda na mwanamke mwovu kutokana na maneno laini ya mwanamke mpotovu
 moyo wako usitamani uzuri wake wala macho yake yasikuteke kwa maana malaya hufanya mtu kuwa maskini asipate chakula na mwanamke mzinzi huwinda maisha yako hasa
 je mtu aweza kuchotea moto kwenye paja lake bila nguo zake kuungua je mtu aweza kutembea juu ya makaa ya moto yanayowaka bila miguu yake kuungua ndivyo alivyo mtu alalaye na mke wa mwanaume mwingine hakuna ye yote amgusaye huyo mwanamke ambaye hataadhibiwa
 watu hawamdharau mwizi kama akiiba kukidhi njaa yake wakati ana njaa
 pamoja na hayo kama akikamatwa lazima alipe mara saba ingawa inamgharimu uta jiri wote wa nyumba yake
 lakini mwanaume aziniye na mwanamke hana akili kabisa ye yote afanyaye hivyo hujiangamiza mwenyewe
 mapigo na aibu ni fungu lake na aibu yake haitafutika kamwe kwa maana wivu huamsha ghadhabu ya mume naye hataonyesha huruma alipizapo kisasi
 hatakubali fidia yo yote atakataa malipo hata ik iwa kubwa kiasi gani
ony mwanangu shika maneno yangu dhidi ya mwanamke mzinzi na kuyahifadhi maagizo yangu ndani yako
 shika maagizo yangu nawe utaishi linda mafundisho yangu kama mboni ya jicho lako
 yafunge katika vidole vyako yaandike katika kibao cha moyo wako
 mwambie hekima wewe ni dada yangu uite ufahamu jamaa yako watakuepusha na mwanamke mzinzi kutokana na mwanamke mpotovu na maneno yake ya kubembeleza
 kwenye dirisha la nyumba yangu nilitazama nje kupitia dirishani
 niliona miongoni mwa wajinga nikagundua miongoni mw wanaume vijana kijana asiye na akili
 alikuwa akishuka njiani karibu na pembe ya huyo mwanamke mithali akitembea kuelekea kwenye nyumba ya mwanamke wakati wa machweo jua likipungua nuru giza la usiku lilipokuwa likiingia
 ndipo akatoka mwanamke kukutana naye akiwa amevaa kama malaya akiwa na nia ya udanganyifu
 ni mwanamke mwenye makelele na mkaidi miguu yake haitulii nyumbani mara kwenye barabara za mji mara kwenye viwanja vikubwa kwenye kila pembe huvizia
 huyo mwanamke alimkumbatia kijana na kumbusu na kwa uso usio na haya akamwambia nina sadaka za amani nyumbani leo nimetimiza nadhiri zangu
 kwa hiyo nimetoka nje kukulaki nimekutafuta na nimekupata nimetandika kitanda changu kwa kitani za rangi kutoka misri
 nimetia manukato kitanda changu kwa manemane udi na mdalasini
 njoo tuzame katika mapenzi mpaka asubuhi tujifurahishe wenyewe kwa mapenzi mume wangu hayupo nyumbani amekwenda safari ya mbali
 amechukua mkoba uliojazwa fedha na hatakuwepo nyumbani karibuni
 kwa maneno laini yule mwanamke akampotosha alimshawishi kwa maneno yake laini
 mara huyo kijana alimfuata yule mwanamke kama fahali aendaye machinjoni kama kulungu aingiaye kwenye kitanzi mpaka mshale umchome ini lake kama ndege anayenaswa kwenye mtego bila kujua itamgharimu maisha yake
 sasa basi wanangu nisikilizeni sikilizeni kwa makini nisemalo
 usiruhusu moyo wako ugeukie njia za huyo mwanamke wala usitangetange katika mapito yake
 aliowaangusha ni wengi aliowachinja ni kundi kubwa
 nyumba yake ni njia kuu iendayo kaburinia ielekeayo chini kwenye vyumba vya mauti
a kaburini hapa maana yake ni kuzimuni
wito wa hekima je hekima haiti je ufahamu haupazi sauti juu ya miinuko karibu na njia penye njia panda ndipo asimamapo kando ya malango yaelekeayo mjini kwenye maingilio hulia kwa sauti kubwa akisema ni ninyi wanaume ninaowaita ninapaza sauti yangu kwa wanadamu wote
 ninyi ambao ni wajinga pateni akili ninyi mlio wapumbavu pateni ufahamu
 sikilizeni kwa maana nina mambo muhimu ya kusema ninafungua midomo yangu kusema lililo a
 kinywa changu husema lililo kweli kwa maana midomo yangu huchukia uovu
 maneno yote ya kinywa changu ni haki hakuna mojawapo lililopotoka wala ukaidi
 kwa wenye kupambanua yote ni sahihi hayana kasoro kwa wale wenye maarifa
 chagua mafundisho yangu badala ya fedha maarifa badala ya dhahabu safi kwa maana hekima ina thamani kuliko marijani na hakuna cho chote unachohitaji kinacholingana naye
 mimi hekima nakaa pamoja na busara ninamiliki maarifa na busara
 kumcha bwana ni kuchukia uovu ninachukia kiburi na majivuno tabia mbaya na mazungumzo potovu
 ushauri na hukumu sahihi ni vyangu nina ufahamu na nina nguvu
 kwa msaada wangu wafalme hutawala na watawala hutunga sheria zilizo za haki kwa msaada wangu wakuu hutawala na wenye vyeo wote watawalao dunia
 nawapenda wale wanipendao na wale wanitafutao kwa bidii wataniona
 utajiri na heshima viko kwangu utajiri udumuo na mafanikio
 tunda langu ni bora kuliko dhahabu safi kile nitoacho hupita fedha iliyo bora
 natembea katika njia ya unyofu katika mapito ya haki nawapa utajiri wale wanipendao na kuzijaza hazina zao
 bwana aliniumba mwanzoni mwa kazi yake mithali kabla ya matendo yake ya zamani niliteuliwa tangu milele tangu mwanzoni kabla ya dunia kuumbwa
 wakati hazijakuwapo bahari nilikwishazaliwa wakati hazijakuwapo chemchemi zilizojaa maji kabla milima haijawekwa mahali pake kabla vilima havijakuwapo nilikwishazaliwa kabla hajaumba dunia wala mashamba yake au vumbi lo lote la dunia
 nilikuwapo alipoziweka mbingu mahali pake wakati alipochora mstari wa upeo wa macho juu ya uso wa kilindi wakati alipoweka mawingu juu na kuziweka imara chemchemi za bahari wakati alipoiwekea bahari mpaka wake ili maji yasivunje agizo lake na wakati alipoweka misingi ya dunia
 wakati huo nilikuwa fundi stadi kando yake nilijazwa na furaha siku baada ya siku nikifurahi daima mbele zake nikifurahi katika dunia yake yote nami nikiwafurahia wanadamu
 basi sasa wanangu nisikilizeni heri wale wanaozishika njia zangu
 sikilizeni mafundisho yangu mwe na hekima msiyapuuze
 heri mtu yule anisikilizae mimi akisubiri siku zote milangoni mwangu akingoja kwenye vizingiti vya mlango wangu
 kwa maana ye yote anipatae mimi amepata uzima na kujipatia kibali kutoka kwa bwana
 lakini ye yote ashindwaye kunipata hujiumiza mwenyewe na wote wanichukiao mimi hupenda mauti
makaribisho ya hekima na ya upumbavu hekima amejenga nyumba yake amechonga nguzo zake saba
 ameandaa nyama yake na kuchanganya divai yake pia ameandaa meza yake
 amewatuma watumishi wake wa kike naye huita kutoka mahali pa juu sana pa mji
 anawaambia wale wasio na maamuzi wote ambao ni wajinga na waje hapa njoni mle chakula changu pia mnywe divai niliyoichanganya
 acheni njia zenu za ujinga nanyi mtaishi tembeeni katika njia ya ufahamu
 ye yote anayemkosoa mwenye mzaha hukaribisha matukano ye yote anayekemea mtu mwovu hupatwa na matusi
 usimkemee mwenye mzaha la sivyo atakuchukia mkemee mwenye hekima naye atakupenda
 mfundishe mtu mwenye hekima naye atakuwa na hekima zaidi mfundishe mtu mwadilifu naye atazidi kufundishika
 kumcha bwana ni mwanzo wa hekima na kumjua mtakatifu ni ufahamu
 kwa maana kwa msaada wangu siku zako zitakuwa nyingi na miaka itaongezwa katika maisha yako
 kama wewe una hekima hekima yako itakupa tuzo kama wewe ni mtu wa mzaha wewe mwenyewe ndiwe utateseka
 mwanamke aitwae mpumbavu ana kelele hana adabu na hana maarifa
 huketi kwenye mlango wa nyumba yake juu ya kiti katika mahali pa juu sana pa mji akiita wale wapitao karibu waendao moja kwa moja kwenye njia yao anawaambia wale wasio na maamuzi wote ambao ni wajinga na waje hapa ndani maji yaliyoibwa ni matamu chakula kinacholiwa sirini ni kitamu lakini hawajui hata kidogo kuwa wafu wako humo kwamba wageni wake huyo mwanamke wako katika vilindi vya kuzimu
mithal mwana mwenye hekima huleta furaha kwa baba yake za solomoni lakini mwana mpumbavu huleta huzuni kwa mama yake
 hazina zilizopatikana kwa njia mbaya hazifai lakini uadilifu huokoa kutoka mautini
 bwana hawaachi waadilifu kukaa njaa lakini hupinga tamaa ya mwovu
 mikono mivivu hufanya mtu maskini mithali lakini mikono yenye bi dii huleta utajiri
 yeye akusanyaye mazao wakati wa kiangazi ni mwana mwenye hekima lakini yeye alalaye wakati wa mavuno ni mwana mwenye kuaibisha
 baraka huwa taji kichwani mwa mwenye haki lakini jeuri hufunika kinywa cha mwovu
 kumbukumbu ya mwenye haki itakuwa baraka lakini jina la mwovu litaoza
 mwenye hekima moyoni hupokea maagizo lakini mpumbavu apayukaye huangamia
 mtu mwadilifu hutembea salama lakini mtu aendaye katika njia zilizopotoka atagundulika
 yeye akonyezaye kwa nia mbaya husababisha huzuni naye mpumbavu apayukaye huangamia
 kinywa cha mwenye haki ni chemchemi ya uzima lakini jeuri hufunika kinywa cha mwovu
 chuki huchochea faraka lakini upendo husitiri mabaya yote
 hekima hupatikana katika midomo ya wenye kupambanua lakini fimbo ni kwa ajili ya mgongo wake asiye na ufahamu
 wenye hekima huhifadhi maarifa bali kinywa cha mpumbavu hualika maangamizi
 mali ya tajiri ni mji wao wenye ngome bali ufukara ni maangamizi ya maskini
 ujira wa wenye haki huwaletea uzima lakini mapato ya waovu huwaletea adhabu
 anayekubali maonyo yuko katika njia ya uzima lakini ye yote anayepuuza masahihisho hupotosha wengine
 yeye afichaye chuki yake ana midomo ya uongo na ye yote anayeeneza uchonganishi ni mpumbavu
 wakati maneno ni mengi dhambi haikosekani lakini yeye ambaye huzuia ulimi wake ni mwenye busara
 ulimi wa mwenye haki ni fedha iliyo bora bali moyo wa mwovu una thamani ndogo
 midomo ya mwenye haki hulisha wengi lakini wapumbavu hufa kwa kukosa ufahamu
 baraka ya bwana hutajirisha wala haichanganyi huzuni
 mpumbavu hufurahia tabia mbaya lakini mtu mwenye ufahamu hupendezwa na hekima
 kile anachoogopa mwovu ndicho kitakachompata kile anachoonea shauku mwenye haki atapewa
 tufani inapopita waovu hutoweka lakini wenye haki hus imama imara milele
 kama siki ilivyo kwa meno na moshi kwa macho ndivyo alivyo mvivu kwa wale waliomtuma
 kumcha bwana huongeza urefu wa maisha lakini miaka ya mwovu inafupishwa
 tarajio la mwenye haki ni furaha bali matumaini ya mwovu huwa si kitu
 njia ya bwana ni kimbilio kwa wenye haki lakini ni maangamizi ya wale watendao mabaya
 kamwe wenye haki hawataondolewa bali waovu hawatasalia katika nchi
 kinywa cha mwenye haki hutoa hekima bali ulimi wa upotovu utakatwa
 midomo ya wenye haki in ajua kile kinachofaa bali kinywa cha mwovu hujua kile kilichopotoka tu
mithali bwana huchukia sana mizani za udanganyifu bali vipimo sahihi ni furaha yake
 kiburi kinapokuja ndipo huja aibu bali unyenyekevu huja na hekima
 uadilifu wa wenye haki huwaongoza bali wasio waaminifu uharibiwa na hila yao
 utajiri haufaidii kitu ka tika siku ya ghadhabu bali haki huokoa kutoka mautini
 haki ya wasio na lawama huwatengenezea njia iliyonyooka bali waovu huangushwa kwa uovu wao wenyewe
 haki ya wanyofu huwaokoa bali wasio waaminifu hunaswa na tamaa mbaya
 wakati mtu mwovu anapoku fa matumaini yake hutoweka yote aliyoyatazamia kutokana na nguvu zake huwa si kitu
 mtu mwenye haki huokolewa kutoka katika taabu nayo huja kwa waovu badala yake
 kwa kinywa chake mtu asiyeamini mungu humharibu jirani yake bali kutokana na maarifa mwenye haki huepuka
 wakati mwenye haki anapofanikiwa mji hufurahi mwovu atowekapo huwa kuna kelele za furaha
 kutokana na baraka ya mtu mnyofu mji hukwezwa bali kwa kinywa cha mwovu mji huharibiwa
 mtu asiye na akili humdharau jirani yake bali mtu mwenye uf ahamu huuzuia ulimi e
 masengenyo husaliti tumaini bali mtu mwaminifu hutunza siri
 pasipo ushauri wa hekima taifa huanguka bali washauri wengi hufanya ushindi uwe wa hakika yeye amdhaminiye mgeni hakika atateseka bali ye yote akataaye kuunga mkono dhamana ni salama
 mwanamke mwenye moyo wa huruma hupata heshima bali wanaume wakorofi hupata mali tu
 mwanaume mwenye huruma hujinufaisha mwenyewe bali mwanaume katili hujiletea taabu mwenyewe
 mtu mwovu hupata ujira wa udanganyifu bali yeye apandaye haki huvuna tuzo ya uhakika
 mtu mwenye haki kweli kweli hupata uzima bali yeye afuatiliaye ubaya huendea kifo chake
 bwana huwachukia sana watu wenye moyo wa upotovu bali hupendezwa na wale ambao njia zao hazina lawama
 uwe na hakika na hili waovu hawataepuka kuadhibiwa bali wale wenye haki watakuwa huru
 kama pete ya dhahabu katika pua ya nguruwe ndivyo alivyo mwanamke mzuri ambaye hana busara
 shauku ya mwenye haki huishia tu kwenye mema bali tumaini la mwovu huishia tu kwenye ghadhabu
 kuna atoae kwa ukarimu hata hivyo hupata zaidi mwingine huzuia lakini huwa maskini
 mtu mkarimu atastawi yeye awaburudishaye wengine ataburudishwa mwenyewe
 watu humlaani mtu awanyimae watu nafaka bali baraka itamkalia kichwa kama taji yeye mithali aliye radhi kuuza
 yeye atafutaye mema hupata ukarimu bali ubaya huja kwake yeye autafutaye
 ye yote ategemeaye utajiri wake ataanguka bali mwenye haki atastawi kama jani bichi
 yeye aletaye taabu kwa jamaa yake atarithi tu upepo naye mpumbavu atakuwa mtumishi wa wenye hekima
 tunda la mwenye haki ni mti wa uzima naye mwenye hekima huvuta roho za watu
 kama wenye haki watapokea ujira wao duniani si zaidi sana wasiomcha mungu na wenye dhambi ye yote apendaye maonyo hupenda maarifa bali yeye achukiaye kurekebishwa ni mpumbavu
 mtu mwema hupata kibali kutoka kwa bwana bali bwana humhukumu mwenye hila
 mtu hathibitiki kutokana na uovu bali mwenye haki hataondolewa
 mke mwenye tabia nzuri ni taji ya mumewe bali aaibishaye ni kama uozo katika mifupa ya mumewe
 mipango ya mtu mwadilifu ni ya haki bali ushauri wa mwovu ni udanganyifu
 maneno ya mwovu huotea kumwaga damu bali maneno ya mwadilifu huwaokoa
 watu waovu huangamizwa na kutoweka bali nyumba ya mwenye haki husimama imara
 mtu husifiwa kulingana na hekima yake bali watu wenye akili zilizopotoka hudharauliwa
 heri mtu wa hali ya chini mwenye mtumishi kuliko kujifanya mtu wa hali ya juu nawe huna chakula
 mtu mwenye haki hujali mahitaji ya mnyama bali matendo ya huruma ya mwovu ni ukatili
 yeye alimaye ardhi yake atakuwa na chakula tele bali yeye afuataye mambo ya upuuzi hana akili
 waovu hutamani mateka ya watu wabaya bali shina la mwenye haki hustawi
 mtu mwovu hunaswa kwa mazungumzo yake ya dhambi bali mwenye haki huepuka taabu
 kutokana na tunda la midomo yake mtu hujazwa na mambo mema hakika kama ilivyo kazi ya mikono yake humtuza
 njia ya mpumbavu huonekana sawa machoni pake mwenyewe bali mtu mwenye hekima husikiliza shauri
 mpumbavu huonyesha kuudhika kwake mara bali mtu wa busara hupuuza matukano
 shahidi wa kweli hutoa ushuhuda wa kuaminika bali shahidi wa uongo husema uongo
 maneno ya ushupavu huchoma kama upanga bali ulimi wa mwenye hekima huleta uponyaji
 midomo isemayo kweli hudumu milele bali ulimi wa uongo hudumu kwa muda mfupi tu
 upo udanganyifu katika mioyo ya wale ambao hupanga mabaya bali kuna furaha kwa wale wanaoleta amani hakuna dhara linalompata mwenye haki bali waovu wana taabu nyingi
 bwana anachukia sana midomo idanganyayo bali hufurahia watu ambao ni wa kweli
 mithali mtu mwenye busara hujihifadhia maarifa yeye mwenyewe bali moyo wa wapumbavu hububujika upumbavu
 mikono yenye bidii itatawala bali uvivu huishia katika kazi za utumwa
 moyo wa wasiwasi humlemea mtu bali neno la huruma humfurahisha
 mtu mwenye haki ni mwanga lifu katika urafiki bali njia ya waovu huwapotosha
 mtu mvivu haoki mawindo yake bali mtu mwenye bidii ana mali za thamani
 katika njia ya haki kuna uzima katika mapito hayo kuna maisha ya milele
mwana mwenye hekima husikia mafundisho ya babaye bali mwenye dharau hasikilizi maonyo
 kutoka katika tunda la midomo yake mtu hufurahia mambo mema bali wasio waaminifu wanatamani sana jeuri
 yeye alindaye midomo yake hulinda nafsi yake bali yeye asemaye kwa haraka ataangamia
 mvivu hutamani sana na hapati kitu bali nafsi ya mwenye bidii hutoshelezwa kikamilifu
 mwenye haki huchukia uongo bali waovu huleta aibu na fedheha
 haki humlinda mtu mwadilifu bali uovu humwangusha mwenye dhambi
 mtu mmoja hujifanya tajiri kumbe hana kitu cho chote mwingine hujifanya maskini kumbe ana utajiri mwingi
 utajiri wa mtu waweza kukomboa maisha yake bali mtu maskini hatishiki kwa lo lote
 nuru ya mwenye haki hung aa sana bali taa ya mwovu itazimishwa
 kiburi huzalisha magomvi tu bali hekima hupatikana kwa wale wanaozingatia shauri
 fedha isiyo ya halali hupungua bali yeye akusanyaye fedha kidogo kidogo huongezeka
 kilichotarajiwa kikikawia kuja moyo huugua bali tumaini lililotimizwa ni mti wa uzima
 yeye anayedharau mafundisho atayalipia bali yeye anayeheshimu agizo hupewa tuzo
 mafundisho ya mwenye busara ni chemchemi ya uzima yamgeuzayo mtu kutoka mitego ya mauti
 ufahamu mzuri hupata upendeleo bali njia ya asiye mwaminifu ni ngumu
 kila mwenye busara hutenda kwa maarifa bali mpumbavu hudhihirisha upumbavu e
 mjumbe mwovu huanguka kwenye taabu bali mjumbe mwaminif huleta uponyaji
 yeye anayedharau maonyo hupata umaskini na aibu bali yeye anayekubali maonyo huheshimiwa
 tarajio lililotimizwa ni tamu kwa nafsi bali wapumbavu huchukia sana kuacha ubaya
 yeye atembeaye na mwenye hekima atapata hekima bali rafiki wa mpumbavu hupata madhara
 balaa humwandama mtenda dhambi bali mafanikio ni ya mwenye haki
 mtu mwema huwaachia wana wa wanawe urithi bali mali ya wenye dhambi imehifadhiwa kwa ajili ya wenye haki
 shamba la mtu maskini laweza kuzalisha chakula kingi bali dhuluma hufutilia mbali
 yeye asiyemwadhibu mwanae hampendi bali yeye ampendaye huwa mwangalifu mithali kumrudi
 mwenye haki hula mpaka akaridhisha moyo bali tumbo la mwovu hubakia na njaa
mwanamke mwenye hekima huijenga nyumba yake bali mpumbavu huibomoa nyumba yake kwa mikono yake mwenyewe
 yeye ambaye njia zake ni nyofu humcha bwana bali yeye ambaye njia zake zimepotoka humdharau mungu
 mazungumzo ya mpumbavu huleta fimbo mgongoni mwake bali midomo ya wenye hekima huwalinda
 pale ambapo hakuna mafahali hori ni tupu bali kutokana na nguvu za fahali huja mavuno mengi
 shahidi wa kweli hadanganyi bali shahidi wa uongo humimina uongo
 mwenye mzaha huitafuta hekima na haipati bali maarifa huja kwa urahisi kwa anayepambanua
 kaa mbali na mtu mpumbavu kwa maana hutapata maarifa katika midomo yake
 hekima ya mwenye busara ni kufikiria njia zake bali upumbavu wa wapumbavu ni udanganyifu
 wapumbavu hudhihaki kujirekebisha kutoka dhambi bali wema hupatikana miongoni mwa wanyofu
 kila moyo hujua uchungu wake wenyewe wala hakuna ye yote awezaye kushiriki furaha yake
 nyumba ya mwovu itaangamizwa bali hema la mnyofu litastawi
 iko njia ionekanayo sawa kwa mtu bali mwishoni huelekea mautini
 hata katika kicheko moyo waweza kuuma nayo furaha yaweza kuishia katika majonzi
 wasio na imani watapatilizwa kikamilifu kwa ajili ya njia zao naye mtu mwema atapewa thawabu kwa ajili ya njia yake
 mtu mjinga huamini kila kitu bali mwenye busara hufikiria hatua zake
 mtu mwenye hekima humcha bwana na kuepuka mabaya bali mpumbavu hukasirika kwa hamaki na uzembe
 mtu anayekasirika kwa haraka hufanya mambo ya upumbavu naye mtu wa hila huchukiwa
 mjinga hurithi upumbavu bali wenye busara huvik wa maarifa kichwani kama taji
 watu wabaya watasujudu mbele ya watu nao waovu kwenye malango ya wenye haki
 maskini huepukwa hata na jirani zao bali matajiri wana marafiki wengi
 yeye anayemdharau jirani yake hutenda dhambi bali amebarikiwa yeye aliye na huruma kwa mhitaji
 je wale wanaopanga ubaya hawapotoki bali wale wanaopanga kilicho chema hupata upendo na uaminifu
 kazi zote zinazofanywa kwa bidii huleta faida bali mazungumzo matupu huelekea umaskini tu
 utajiri wa wenye hek ima ni taji yao bali upumbavu wa wapumbavu huzaa upumbavu
 shahidi wa kweli huokoa maisha bali shahidi wa uongo ni mdanganyifu
 mithali yeye amchaye bwana ana ngome na kwa watoto wake itakuwa kimbilio
 kumcha bwana ni chemchemi ya uzima ikimwepusha mtu na mitego ya mauti
 wingi wa watu ni utukufu wa mfalme bali pasipo watu mkuu huangamia
 mtu mwenye subira ana ufahamu mwingi bali anayekasirika haraka huonyesha upumbavu
 moyo wenye amani huupa mwili uzima bali wivu huozesha mifupa
 yeye amwoneaye maskini huonyesha dharau kwa muumba wao bali ye yote anayemhurumia mhitaji humheshimu mungu
 waovu huangamizwa na dhambi zao bali wacha mungu wana kimbilio wanapokufa
 hekima hukaa katika moyo wa mwenye ufahamu bali haipatikani miongoni mwa wapumbavu
 haki huinua taifa bali dhambi ni aibu kwa watu wote
 mfalme hupendezwa na mtumishi mwenye hekima bali ghadhabu yake ni juu ya mtumishi mwenye kuaibisha
jawabu la upole hugeuza ghadhabu bali neno liumizalo huchochea hasira
 ulimi wa mwenye hekim husifu maarifa bali kinywa cha mpumbavu hufoka upumbavu
 macho ya bwana yako kila mahali yakiwaangalia waovu na wema
 ulimi uletao uponyaji ni mti wa uzima bali ulimi uda nganyao huponda roho
 mpumbavu hubeza maonyo ya baba yake bali ye yote akubaliye maonyo huonyesha busara
 nyumba ya mwenye haki ina hazina kubwa bali mapato ya waovu huwaletea taabu
 midomo ya mwenye hekima hueneza maarifa bali sivyo ilivyo mioyo ya wapumbavu
 bwana huchukia sana dhabihu za waovu bali maombi ya wanyofu humfurahisha mungu
 bwana huchukia sana njia ya waovu bali huwapenda wale wafuatao haki
 adhabu kali humngoja yeye aachaye njia yeye achukiaye maonyo atakufa
 mauti na uharibifua viko wazi mbele za bwana je si zaidi sana mioyo ya watu mwenye mzaha huchukia maonyo hatataka shauri kwa mwenye hekima
 moyo wenye furaha hufanya uso uchangamke bali maumivu ya moyoni huponda roho
 moyo wa mwenye ufahamu hutafuta maarifa bali kinywa cha mpumbavu hujilisha upumbavu
 siku zote za wanaoonewa ni za taabu bali moyo mchangamfu una karamu ya kudumu
 afadhali kuwa na kidogo pamoja na kumcha bwana kuliko mali nyingi pamoja na ghasia
 afadhali chakula cha mboga mahali palipo na upendo kuliko nyama ya ndama iliyonona pamoja na chuki mtu mwepesi wa hasira huchochea ugomvi bali mtu mvumilivu hutuliza ugomvi
 njia ya mvivu imezibwa na miiba a uharibifu hapa maana yake ni kuzimu
 mithali bali njia ya mwenye haki ni barabara kuu
 mwana mwenye hekima huleta furaha kwa baba yake bali mtu mpumbavu humdharau mama yake
 upumbavu humfurahisha mtu ambaye hana akili bali mtu mwenye ufahamu hushika njia iliyonyooka
 mipango hushindwa kufanikiwa kwa ajili ya kukosa ushauri bali kukiwa na washauri wengi hufanikiwa
 mtu hupata furaha katika kutoa jibu linalofaa ni zuri namna gani neno lililotoka kwa wakati e
 mapito ya uzima huelekea juu kwa ajili ya wenye hekima kumwepusha asiende chini kaburini
 bwana hubomoa nyumba ya mtu mwenye kiburi bali huilinda mipaka ya mjane isiguswe
 bwana huchukia sana mawazo ya mwovu bali mawazo ya wale walio safi humfurahisha yeye
 mtu mwenye tamaa huletea jamaa yake taabu bali yeye achukiaye rushwa ataishi
 moyo wa mwenye haki hupima majibu yake bali kinywa cha mwovu hufoka ubaya
 bwana yuko mbali na waovu bali husikia maombi ya wenye haki
 mtazamo wa tabasamu huleta furaha moyoni nazo habari njema huipa mifupa afya
 yeye asikilizaye maonyo yatoayo uzima atakuwa miongoni mwa wenye hekima
 yeye anayedharau maonyo hujidharau mwenyewe bali ye yote anayekubali maonyo hupata ufahamu
 kumcha bwana humfundisha mtu hekima nao unyenyekevu huja kabla ya heshima
mipango ya moyoni ni ya mwanadamu bali jibu la ulimi hutoka kwa bwana
 njia zote za mtu huonekana safi machoni pake mwenyewe bali makusudi hupimwa na bwana
 mkabidhi bwana lo lote ufanyalo nayo mipango yako itafanikiwa
 bwana hufanya kila kitu kwa kusudi lake mwenyewe hata waovu kwa siku ya msiba
 bwana huwachukia sana wote wenye kiburi cha moyoni
uwe na hakika kwa hili hawataepuka kuadhibiwa
 kwa upendo na uaminifu uovu huondolewa kwa kumcha bwana mtu hujiepusha na ubaya
 njia za mtu zinapompendeza bwana huwafanya hata adui zake waishi naye kwa amani
 afadhali kitu kidogo pamoja na haki kuliko mapato mengi pamoja na udhalimu
 moyo wa mtu huifikiri njia yake bali bwana huelekeza hatua zake
 midomo ya mfalme huzungumza kwa hekima ya kiungu wala kinywa chake hakipotoshi haki
 vipimo na mizani za halali hutoka kwa bwana mawe yote ya kupimia yaliyo katika mfuko ameyafanya yeye
 wafalme huchukia sana kutenda maovu kwa maana kiti cha kifalme hufanywa imara kwa njia ya haki
 wafalme hufurahia midomo ya uaminifu humthamini mtu asemaye kweli
 ghadhabu ya mfalme ni mjumbe wa mauti mithali bali mtu mwenye hekima ataituliza
 uso wa mfalme ung aapo ina maanisha uhai upendeleo wake ni kama wingu la mvua wakati wa vuli
 ni bora kiasi gani kupata hekima kuliko dhahabu kuchagua ufahamu kuliko fedha njia kuu ya wanyofu huepa ubaya yeye aichungaye njia yake huuchunga uhai e
 kiburi hutangulia maangamizi roho ya majivuno kabla ya anguko
 ni afadhali kuwa mnyenyekevu katika roho miongoni mwa walioonewa kuliko kugawana nyara pamoja na wenye kiburi
 ye yote anayekubali mafundisho hustawi tena amebarikiwa yeye anayemtumaini bwana
 wenye hekima moyoni huitwa wenye ufahamu na maneno ya kupendeza huchochea mafundisho
 ufahamu ni chemchemi ya uzima kwa wale walio nao bali upumbavu huleta adhabu kwa wapumbavu
 moyo wa mtu mwenye hekima huongoza kinywa chake na midomo yake huchochea mafundisho
 maneno ya kupendeza ni kama sega la asali ni matamu kwa nafsi na uponyaji kwenye mifupa
 iko njia ionekanayo kuwa sawa kwa mtu bali mwisho wake huongoza mautini
 shauku ya mfanyakazi humhimiza kufanya kazi njaa yake humsukuma aendelee
 mtu mbaya kabisa hupanga mabaya maneno yake ni kama moto uunguzao
 mtu mpotovu huchochea ugomvi nayo maongezi ya upuuzi hutenganisha marafiki wa karibu
 mtu mkali humvuta jirani yake na kumwongoza katika mapito yale mabaya
 yeye akonyezaye kwa jicho lake anapanga upotovu naye akazaye midomo yake amenuia mabaya
 mvi ni taji ya utukufu hupatikana kwa maisha ya uadilifu
 ni afadhali mtu mstahimilivu kuliko shujaa mtu anayeitawala hasira yake kuliko yule autekaye mji
 kura hupigwa katika kufunika lakini kila uamuzi wake hutoka kwa bwana
afadhali kula ukoko mkavu ukiwa na amani na utulivu kuliko kukaa kwenye nyumba ya karamu kukiwa na magomvi
 mtumishi mwenye hekima atatawala juu ya mwana aaibishaye naye atashirikiana katika urithi kama mmoja wa hao
 kalibu ni kwa fedha na tanuru kwa dhahabu bali bwana huujaribu moyo
 mtu mwovu husikiliza midomo mibaya mwongo husikiliza kwa makini ulimi wa madhara
 yeye anaye mdhihaki maskini huonyesha dharau kwa muumba wake ye yote afurahiaye maafa hataepuka kuadhibiwa
 wana wa wana ni taji la wazee nao wazazi ni fahari ya watoto wao
 midomo yenye uwezo wa ushawishi haimfai mpumbavu ni mibaya kiasi gani midomo ya uongo kwa mtawala kipawa ni kama kito cha thamani machoni pake yeye aliye nacho mithali ko kote kigeukiapo hufanikiwa
 yeye anayesamehe kosa hudumisha upendo bali ye yote arudiaye jambo hutenganisha marafiki wa karibu
 karipio humwingia sana mtu mwenye kutambua kuliko mapigo mia kwa mpumbavu
 mtu mbaya hupenda kuasi tu mjumbe asiye na huruma atatumwa dhidi yake
 ni afadhali ukutane na dubu aliyenyang anywa watoto wake kuliko mpumbavu katika upumbavu wake
 ikiwa mtu atalipa baya kwa jema kamwe ubaya hautaondoka katika nyumba yake
 kuanzisha ugomvi ni kama kutoboa bwawa la maji kwa hiyo acha jambo hilo kabla mabishano hayajaanza
 yeye asemaye asiye na haki ana haki naye asemaye mwenye haki hana haki bwana huwachukia sana wote wawili
 fedha ina faida gani mikononi mwa mpumbavu wakati yeye hana haja ya kupata hekima rafiki hupenda wakati wote naye ndugu amezaliwa kwa ajili ya wakati wa shida
 mtu mjinga hupana mkono ili kuweka rehani naye huweka dhamana kwa jirani yake
 yeye apendaye ugomvi apenda dhambi naye ainuaye sana langoa lake hutafuta uharibifu
 mtu mwenye moyo mpotovu hawezi kufanikiwa naye ambaye ulimi wake ni mdanganyifu huangukia kwenye taabu
a kuinua lango hapa maana yake ni kusema kwa majivuno
 kuwa na mwana mpumbavu huleta huzuni hakuna furaha kwa baba wa mpumbavu
 moyo wenye furaha ni dawa nzuri bali roho iliyonyong onyea hukausha mifupa
 mtu mwovu hukubali rushwa kwa siri ili kupotosha njia ya haki
 mtu wa ufahamu huitazama hekima lakini macho ya mpumbavu huhangaika hadi kwenye miisho ya dunia
 mwana mpumbavu huleta huzuni kwa baba yake na uchungu kwa yeye aliyemzaa
 sio vizuri kumwadhibu mtu asiye na hatia au kuwapiga sana maafisa kwa ajili ya uadilifu wao
 mtu mwenye maarifa hut umia maneno kwa kujizuia naye mtu mwenye ufahamu ana moyo wa utulivu
 mtu mpumbavu hudhaniwa kuwa na hekima kama akinyamaza na mwenye ufahamu kama akiuzuia ulimi e
mtu ajitengaye na wengine hufuata matakwa yake mwenyewe hupiga vita kila shauri jema
 mpumbavu hafurahii ufahamu bali hufurahia kutangaza maoni yake mwenyewe
 wakati uovu unapokuja dharau huja pia pamoja na aibu huja lawama
 maneno ya kinywa cha mwanadamu ni kina cha maji bali chemchemi ya hekima ni kijito kinachobubujika
 sio vizuri kumpendelea mtu mwovu au kumnyima asiye na hatia haki
 midomo ya mpumbavu humletea ugomvi na kinywa chake hualika kipigo
 kinywa cha mpumbavu ni uharibifu wake mithali na midomo yake ni mtego kwa nafsi yake
 maneno ya uchongezi ni kama vyakula vitamu huingia sehemu za ndani sana za mtu
 mtu aliye mlegevu katika kazi yake ni ndugu na yule anayeharibu
 jina la bwana ni ngome imara wenye haki huikimbilia na kuwa salama mali ya matajiri ni mji wao wa ngome wanaudhania kuwa ni ukuta usioweza kurukwa
 kabla ya anguko moyo wa mtu hujaa kiburi bali unyenyekevu hutangulia heshima
 yeye ajibuye kabla ya kusikiliza huo ni upumbavu wake na aibu yake
 roho ya mtu hustahimilisha katika ugonjwa bali roho iliyovunjika ni nani awezaye kuistahimili moyo wa mwenye ufahamu hujipatia maarifa masikio ya mwenye hekima huyatafuta maarifa
 zawadi humfungulia njia mtoaji nayo humleta mbele ya wakuu
 yeye aliye wa kwanza kuleta mashitaka huonekana sahihi hadi mwingine ajitokezapo na kumwuliza maswali
 kupiga kura hukomesha mashindano na kutenganisha wapinzani wakuu wanaopingana
 ndugu aliyechukizwa ni mgumu kuridhika kuliko mji uliozungushiwa ngome nayo mabishano ni kama malango ya ngome yenye makomeo
 tumbo la mtu litajaa kutokana na tunda la kinywa chake atashibishwa mavuno yanayotokana na midomo yake
 mauti na uzima viko katika uwezo wa ulimi nao waupendao watakula matunda yake
 apataye mke apata kitu chema naye ajipatia kibali kwa bwana
 mtu maskini huomba kuhurumiwa bali tajiri hujibu kwa ukali
 mtu mwenye marafiki wengi wanaweza kumharibu bali yuko rafiki aambatanaye na mtu kwa karibu kuliko ndugu
afadhali mtu maskini ambaye mwenendo wake hauna lawama kuliko mpumbavu ambaye midomo yake imepotoka
 sio vizuri kuwa na juhudi bila maarifa wala kufanya haraka na kuikosa njia
 upumbavu wa mtu mwenyewe huharibu maisha yake pamoja na hivyo moyo wake humkasirikia bwana
 mali huleta marafiki wengi bali rafiki wa mtu maskini humwacha
 shahidi wa uongo hataacha kuadhibiwa naye amwagaye uongo hataachwa huru
 wengi hujipendekeza kwa mtawala na kila mmoja ni rafiki wa mtu atoaye zawadi
 mtu maskini huepukwa na ndugu zake wote je marafiki zake watamkwepa kiasi gani ingawa huwafuata kwa kuwaomba hawapatikani po pote
 yeye apataye hekima huipenda nafsi yake mwenyewe yeye ahifadhiye ufahamu husitawi
 shahidi wa uongo hataacha kuadhibiwa naye amwagaye uongo ataangamia
 haistahili mpumbavu kuishi katika anasa itakuwa vibaya kiasi gani kwa mtumwa kuwatawala wakuu
 hekima ya mtu humpa uvumilivu mithali ni kwa utukufu wake kusamehe makosa
 ghadhabu ya mfalme ni kama ngurumo ya simba bali wema wake ni kama umande juu ya majani
 mwana mpumbavu ni maangamizi ya babaye naye mke mgomvi ni kama kutona tona kusikoisha
 nyumba na mali hurithiwa kutoka kwa wazazi bali mke mwenye busara hutoka kwa bwana
 uvivu huleta usingizi mzito naye mtu mzembe huona njaa
 yeye ambaye hutii mafundisho huulinda uhai bali yeye anayezidharau njia zake atakufa
 yeye amhurumiaye maskini humkopesha bwana naye atamtuza kwa aliyotenda
 mrudi mwanao wakati bado liko tumaini wala nafsi yako isifadhaike kwa kulia kwake
 mtu mwenye kukasirika haraka ni lazima atapata adhabu yake kama utamwokoa itakubidi kufanya hivyo tena
 sikiliza mashauri na ukubali mafundisho nawe mwishoni utakuwa na hekima
 kuna mipango mingi ndani ya moyo wa mtu lakini kusudi la bwana ndilo litakalosimama
 lile mtu alionealo shauku ni upendo usio na mwisho afadhali kuwa maskini kuliko kuwa mwongo
 kumcha bwana huongoza kwenye uzima kisha mtu hupumzika akiwa ameridhika bila kuguswa na shida
 mtu mvivu huuzamisha mkono wake kwenye sahani lakini hawezi hata kuurudisha kwenye kinywa chake mpige mwenye mzaha naye mjinga atajifunza busara mkemee mwenye ufahamu naye atapata maarifa
 yeye amwibiaye baba yake na kumfukuza mama yake ni mwana aletaye aibu na fedheha
 mwanangu ukiacha kusikiliza mafundisho utatangatanga mbali na maneno ya maarifa
 shahidi mla rushwa hudhihaki hukumu na kinywa cha mtu mwovu humeza ubaya kwa upesi
 adhabu zimeandaliwa kwa ajili ya wenye dhihaka na mapigo kwa ajili ya migongo ya wapumbavu
mvinyo ni mdhihaki na kileo ni mgomvi ye yote apotoshwaye navyo hana hekima
 ghadhabu ya mfalme ni kama ngurumo ya simba yeye amkasirishaye hupoteza uhai wake
 ni kwa heshima ya mtu kuepa ugomvi bali kila mpumbavu ni mwepesi kugombana
 mvivu halimi kwa majira kwa hiyo wakati wa mavuno hutazama lakini hapati cho chote
 makusudi ya moyo wa mwanadamu ni maji yenye kina lakini mtu mwenye ufahamu huyachota
 watu wengi hujidai kuwa na upendo usiokoma bali mtu mwaminifu ni nani awezaye kumpata mtu mwenye haki huishi maisha yasiyo na wamebarikiwa watoto wake baada yake
 wakati mfalme aketipo katika kiti chake cha enzi kuhukumu hupepeta ubaya wote kwa macho yake
 mithali ni nani awezaye kusema nimeuweka moyo wangu safi mimi ni safi na sina dhambi mawe ya kupimia yaliyo tofauti na vipimo tofauti bwana huchukia vyote viwili
 hata mtoto hujulikan kwa matendo yake kama tabia yake ni safi na adili
 masikio yasikiayo na macho yaonayo bwana ndiye aliyevifanya vyote viwili
 usiupende usingizi la sivyo utakuwa maskini uwe macho nawe utakuwa na chakula cha akiba
 haifai haifai asema mnunuzi kisha huondoka akijisifia ununuzi wake
 kuna dhahabu na marijani kwa wingi lakini midomo inenayo maarifa ni kito cha thamani kilicho adimu
 chukua vazi la yule amdhaminiye mgeni lishike kwa rehani kama atafanya hivyo kwa mwanamke mpotovu
 chakula kilichopatikana kwa hila ni kitamu kwa mwanadamu bali huishia na mdomo uliojaa mchanga
 fanya mipango kwa kutafuta mashauri ukipigana vita tafuta maelekezo
 maneno mengi ya upuuzi husababisha kutokuaminika kwa hiyo mwepuke mtu anayezungumza kupita kiasi
 ikiwa mtu atamlaani baba yake au mama yake taa yake itazimwa katika giza nene
 urithi upatikanao haraka mwanzoni hautabarikiwa mwishoni
 usiseme nitakulipiza kwa ajili ya kosa hili mngojee bwana naye atakuokoa
 bwana anachukia sana mawe ya kupimia ya udanganyifu nazo mizani zisizo halali hazimpendezi
 hatua za mtu huongozwa na bwana anawezaje basi mtu ye yote kuelewa njia yake mwenyewe ni mtego kwa mtu kuweka wakfu kitu kwa haraka na baada ya kitambo kidogo kufikiria tena nadhiri zake
 mfalme mwenye hekima hupepeta waovu hulipitisha gurudumu la kupuria juu yao
 taa ya bwana huchunguza roho ya mwanadamu huchunguza utu wake wa ndani
 upendo na uaminifu humweka mfalme salama kwa njia ya upendo kiti chake cha enzi huwa salama
 utukufu wa vijana ni nguvu zao mvi ni fahari ya uzee
 mapigo na majeraha huusafisha ubaya nayo michapo hutakasa utu wa ndani
moyo wa mfalme uko katika mkono wa bwana huuongoza kama mkondo wa maji po pote apendapo
 njia zote za mwanadamu huonekana sawa kwake bali bwana huupima moyo
 kufanya yaliyo sawa na haki inakubalika zaidi kwa bwana kuliko dhabihu
 macho ya kudharau na moyo wa kiburi ni taa ya waovu navyo ni dhambi mipango ya mwenye bidii huelekeza kwenye faida kama vile kwa hakika pupa huelekeza kwenye umaskini
 mali iliyopatikana kwa ulimi wa uongo ni mvuke upitao upesi na mtego wa kufisha
 jeuri ya waovu itawaburuta mbali mithali kwa kuwa wanakataa kufanya yaliyo sawa
 njia ya mwenye hatia ni ya upotovu bali tabia ya mtu asiye na hatia ni nyofu
 ni afadhali kuishi pembeni mwa paa la nyumba kuliko kuishi nyumba moja na mke mgomvi
 mtu mwovu hutamani sana ubaya jirani yake hapati huruma kutoka kwake
 wakati mwenye mzaha ameadhibiwa mjinga hupata hekima wakati mtu mwenye hekima afundishwapo hupata maarifa
 mwenye haki huyajua yanayotendeka katika nyumba za waovu naye atawaangamiza waovu
 kama mtu akizibia masikio kilio cha maskini yeye pia atalia wala hatajibiwa
 zawadi itolewayo kwa siri hutuliza hasira na rushwa iliyofichwa kwenye nguo hutuliza ghadhabu kali
 wakati haki imetendeka huleta furaha kwa wenye haki bali kitisho kwa watenda mabaya
 mtu anayepotea kutoka katika mapito ya ufahamu hupumzika katika kundi la waliokufa
 mtu apendaye anasa atakuwa maskini ye yote apendaye mvinyo na mafuta kamwe hatakuwa tajiri
 waovu huwa fidia kwa ajili ya wenye haki nao wasio waaminifu kw ajili ya wanyofu
 ni afadhali kuishi jangwani kuliko kuishi na mke mgomvi na mkorofi
 katika nyumba ya mwenye hekima kuna akiba ya vyakula vizuri na mafuta lakini mtu mpumbavu hutafuna vyote alivyo navyo
 yeye afuatiaye haki na upendo hupata uzima mafanikio na heshima
 mtu mwenye hekima huushambulia mji wa wenye nguvu na kuangusha ngome wanazozitegemea
 yeye alindaye kinywa chake na ulimi wake hujilinda na maafa
 mtu mwenye kiburi na ma jivuno mdhihaki ndilo jina lake hutenda mambo kwa kiburi kilichozidi
 kutamani sana kwa mvivu kutakuwa kifo chake kwa sababu mikono yake haitaki kufanya kazi
 mchana kutwa hutamani zaidi lakini mnyofu hutoa pasipo kuzuia
 dhabihu ya mtu mwovu ni chukizo si zaidi sana itolewapo kwa nia mbaya shahidi wa uongo ataangamia bali maneno ya mwenye kusikia yatadumu
 mtu mwovu ana uso wa ushupavu bali mtu mnyofu huzifikiria njia zake
 hakuna hekima wala akili wala mpango unaoweza kufaulu dhidi ya bwana
 farasi huandaliwa kwa ajili ya siku ya vita bali ushindi huwa kwa bwana
heri kuchagua jina jema kuliko utajiri mwingi kuheshimiwa ni bora kuliko fedha au dhahabu
 tajiri na maskini wanafanana kwa hili bwana ni muumba wao wote
 mtu mwenye busara huona hatari na kukimbia bali mjinga huendelea mbele kama kipofu na kuteswa nayo
 unyenyekevu na kumcha bwana huleta utajiri heshima na uzima
 katika mapito ya waovu kuna miiba na mitego bali yeye ailindaye nafsi yake hukaa mbali nayo
 mithali mfundishe mtoto njia impasayo kuiendea naye hataiacha hata akiwa mzee
 matajiri huwatawala maskini naye akopaye ni mtumwa wa akopeshaye
 yeye aupandaye uovu huvuna taabu nayo fimbo ya ghadhabu yake itaangamizwa
 mtu mkarimu yeye mwenyewe atabarikiwa kwa kuwa hushiriki chakula chake na maskini
 mfukuze mwenye dhihaka nayo mashindano yatatoweka ugomvi na matukano vitakoma
 yeye apendaye moyo safi na yeye ambaye maneno yake ni neema mfalme atakuwa rafiki yake
 macho ya bwana hulinda maarifa bali huyapinga maneno ya asiye mwaminifu
 mvivu husema kuna simba nje au nitauawa huko njiani kinywa cha mwanamke mzinzi ni shimo refu yeye aliye chini ya ghadhabu ya bwana atatumbukia ndani yake
 ujinga umefungwa ndani ya moyo wa mtoto bali fimbo ya adhabu itaufukuzia mbali naye
 yeye amuoneaye maskini ili kujiongezea mali naye ampaye tajiri zawadi wote huwa maskini
misemo ya wenye hekima tega sikio na usikie misemo ya wenye hekima elekeza moyo wako kwenye yale nifundishayo kwa maana inapendeza unapoyahifadhi moyoni mwako na kuwa nayo yote tayari midomoni mwako
 ili tumaini lako liwe katika bwana hata wewe ninakufundisha leo
 je sijakuandikia misemo thelathini misemo ya mashauri na maarifa kukufundisha maneno ya kweli na ya kuaminika ili uweze kutoa majibu sahihi kwake yeye aliyekutuma usiwadhulumu maskini kwa hila kwa sababu ni maskini wala kumdhulumu mhitaji mahakamani kwa sababu bwana atalichukua shauri lao naye atawateka wao waliowateka
 usifanye urafiki na mtu mwenye hasira ya haraka usishirikiane na yule aliye mwepesi kukasirika la sivyo utajifunza njia zake na kujiingiza mwenyewe kwenye mtego
 usiwe mwenye kupana mikono katika rehani au kuweka dhamana kwa ajili ya madeni
 kama ukikosa njia ya kulipa kitanda chako ukilaliacho kitachukuliwa ukiwa umekilalia
 usisogeze jiwe la mpaka wa zamani lililowekwa na baba zako
 je unamwona mtu stadi katika kazi yake atahudumu mbele ya wafalme hatahudumu mbele ya watu duni
uketipo kula chakula na mtawala angalia vema kile kilicho mbele yako na utie kisu kooni mwako kama ukiwa mlafi
 usitamani vyakula vyake vitamu kwa kuwa chakula hicho ni cha hila
 usijitaabishe ili kuupata utajiri uwe na hekima kuonyesha kujizuia
 kufumba na kufumbua utajiri hutoweka huwa kama umepata mabawa ghafula ukaruka na kutoweka angani kama tai
 usile chakula cha mtu mchoyo usitamani vyakula vyake vitamu kwa maana yeye ni aina ya mtu ambaye kila mara anafikiri juu ya gharama
anakuambia kula na kunywa lakini moyo wake hauko pamoja nawe
 utatapika kile kidogo ulichokula nawe utakuwa umepoteza bure maneno a kile hapa ina maana yule
 mithali yako ya kumsifu
 usizungumze na mpumbavu kwa maana atadhihaki hekima ya maneno yako
 usiondoe jiwe la mpaka wa zamani wala kujiingiza kwenye mashamba ya yatima kwa kuwa mtetezi wao ni mwenye nguvu atalichukua shauri lao dhidi yako
 elekeza moyo wako kwenye mafundisho na masikio yako kwenye maneno ya maarifa
 usimnyime mtoto adhabu kwa maana ukimwadhibu kwa fimbo hatakufa
 mwadhibu kwa fimbo na kuiokoa nafsi yake kutoka mautinib
 mwanangu kama moyo wako una hekima basi moyo wangu utafurahi utu wangu wa ndani utafurahi wakati midomo yako itakapozungumza lililo a
 usiuruhusu moyo wako kuwaonea wivu wenye dhambi bali kila mara uwe na bidii katika kumcha bwana
 hakika kuna tumaini la baadaye kwa ajili yako nalo taraja lako halitakatiliwa mbali
 sikiliza mwanangu na uwe na hekima weka moyo wako kwenye njia iliyo sawa
 usiwe miongoni mwa wanywao mvinyo au wale walao nyama kwa pupa kwa maana walevi na walafi huwa maskini nako kusinzia huwavika matambaa
 msikilize baba yako aliyekuzaa wala usimdharau mama yako atakapokuwa mzee
 nunua kweli wala usiiuze pata hekima adabu na ufahamu
 baba wa mwenye haki ana furaha kubwa naye aliye na mwana mwenye hekima humfurahia
 baba yako na mama yako na wafurahi mama aliyekuzaa na ashangilie b mauti hapa ina maana ya kuzimu
 mwanangu nipe moyo wako macho yako na yafuate njia zangu kwa maana malaya ni shimo refu na mwanamke mpotovu ni kisima chembamba
 kama mnyang anyi hungojea akivizia naye huzidisha wasio waaminifu miongoni mwa wanaume
 ni nani mwenye ole ni nani mwenye huzuni ni nani mwenye ugomvi ni nani mwenye malalamiko ni nani aliye na majeraha yasiyo na sababu ni nani mwenye macho mekundu ni hao wakaao sana kwenye mvinyo hao waendao kuonja mabakuli ya mvinyo uliochanganywa
 usiukodolee macho mvinyo wakati ukiwa mwekundu wakati unapometameta kwenye bilauri wakati ushukapo taratibu mwisho huuma kama nyoka na kutia sumu yake kama nyoka mwenye u
 macho yako yataona mambo mageni na moyo wako kuwazia mambo yaliyopotoka
 utakuwa kama alalaye katikati ya bahari alalaye juu ya kamba ya merikebu
 utasema wamenipiga lakini sikuumia wamenichapa lakini sisikii nitaamka lini li nikanywe tena usiwaonee wivu watu waovu usitamani ushirika nao kwa maana mioyo yao hupanga mambo ya jeuri nayo midomo yao husema juu ya kuleta taabu
 kwa hekima nyumba hujengwa nayo kwa njia ya ufahamu huimarishwa kwa njia ya maarifa vyumba vyake hujazwa hazina zilizo adimu na za kupendeza
 mtu mwenye hekima ana uwezo mkubwa naye mtu mwenye maarifa huongeza nguvu kwa kufanya vita unahitaji maongozi na kwa ushindi washauri wengi
 hekima juu mno kwa mpumbavu katika kusanyiko langoni hana lo lote la mithali kusema
 yeye apangaye mabaya atajulikana kama mtu wa hila
 mipango ya mpumbavu ni dhambi watu humchukia mwenye dhihaka
 ukikata tamaa wakati wa taabu jinsi gani nguvu zako ni kidogo okoa wale wanaoongozwa kwenye kifo wazuie wote wanaojikokota kuelekea machinjoni
 kama mkisema lakini hatukujua lo lote kuhusu hili je yule apimaye moyo halitambui hili je yule awalindaye maisha yenu halijui hili je hatamlipa kila mtu kulingana na aliyotenda ule asali mwanangu kwa kuwa ni nzuri asali kutoka kwenye sega ni tamu kwa kuonja
 ujue pia kwamba hekima ni tamu kwa nafsi yako kama ukiipata kuna matumaini kwako ya siku zijazo nalo tumaini lako halitakatiliwa mbali
 usivizie kama haramia afanyavyo dhidi ya nyumba ya mwenye haki usivamie makao yake kwa kuwa japo mtu mwenye haki huanguka mara saba huinuka tena lakini waovu huangushwa chini kwa maafa
 usitazame kwa furaha adui yako aangukapo wakati ajikwaapo usiruhusu moyo wako ushangilie
 bwana asije akaona na kuchukia akaiondoa ghadhabu yake mbali naye
 usikumbuke kwa sababu ya watu wabaya wala usiwaonee wivu waovu kwa maana mtu mbaya hana tumaini la siku zijazo nayo taa ya mtu mwovu itazimwa
 mwanangu mche bwana na mfalme wala usijiunge na waasi kwa maana hao wawili watatuma maangamizi ya ghafula juu yao naye ni nani ajuaye maafa wawezayo kuleta misemo zaidi ya wenye hekima hii pia ni misemo ya wenye hekima kuonyesha upendeleo katika hukumu si ye yote amwambiaye mwenye hatia wewe huna hatia watu watamlaani na mataifa yatamkana
 bali itakuwa vema kwa wale watakaowatia hatiani wenye hatia nazo baraka tele zitawajilia juu yao
 jawabu la uaminifu ni kama busu la midomoni
 maliza kazi zako za nje nawe uweke mashamba yako tayari baada ya hilo jenga nyumba yako
 usishuhudie dhidi ya jirani yako bila sababu au kutumia midomo yako kudanganya
 usiseme nitamtenda kama alivyonitenda mimi nitamlipiza mtu yule kwa kile alichonitendea
 nilipita karibu na shamba la mtu mvivu karibu na shamba la mizabibu la mtu asiye na akili miiba ilikuwa imeota kila mahali ardhi ilikuwa imef unikwa na magugu na ukuta wa mawe ulikuwa umebomoka
 nikatafakari moyoni mwangu lile nililoliona nami nikajifunza somo kutokana na niliyoyaona bado kulala kidogo kusinzia kidogo bado kukunja mikono upate kupumzika nao umaskini utakuja juu yako kama mnyang anyi na kupungukiwa kutakujia kama mtu mwenye silaha
mithali zaidi za solomoni hizi ni mithali zaidi za solomoni zilizonakiliwa na watu wa hezekia mfalme wa yuda ni utukufu wa mungu kuficha jambo bali ni utukufu wa wafalme kuchunguza jambo
 mithali kama mbingu zilivyo juu na nchi ilivyo chini ndivyo ambavyo mioyo ya wafalme haichunguziki
 ondoa takataka kwenye madini ya fedha nako ndani yake kutatokea kitu halisi kwa ajili ya mfua fedha
 ondoa waovu mbele ya mfalme nacho kiti chake cha enzi kitaimarishwa kwa njia ya haki
 usijikweze mwenyewe mbele ya mfalme wala usidai nafasi miongoni mwa watu wakuu
 ni afadhali yeye akuambie njoo huku juu kuliko yeye kukuabisha mbele ya mkuu
 kile ulichokiona kwa macho yako usiharakishe kukipeleka mahakamani maana utafanya nini mwishoni kama jirani yako atakuaibisha kama ukifanya shauri na jirani yako usisaliti siri ya mtu mwingine ama yeye aisikiaye aweza kukuaibisha na kamwe sifa yako mbaya haitaondoka
 neno lisemwalo kwa wakati ufaao ni kama matunda ya mtofaa ya dhahabu yaliyowekwa kwenye vijalizo vya fedha
 kama vile kipuli cha dhahabu au pambo la dhahabu safi ndivyo lilivyo karipio la mtu mwenye hekima kwa sikio lisikilizalo
 kama vile ubaridi wa theluji wakati wa mavuno ndivyo alivyo mjumbe mwaminifu kwa wale wamtumao huburudisha roho za bwana zake
 kama vile mawingu na upepo pasipo mvua ndivyo alivyo mtu ajisifuye kwa zawadi ambazo hatoi
 kwa njia ya uvumilivu mtawala aweza kushawishiwa nao ulimi laini waweza kuvunja mfupa
 kama ukikuta asali kula kiasi tu cha kukutosha ukila zaidi utatapika
 ingiza mguu wako nyumbani kwa jirani yako mara chache ukizidisha atakukinai na atakuchukia
 kama vile rungu au upanga au mshale mkali ndivyo alivyo mtu atoaye ushuhuda wa uongo dhidi ya jirani yake
 kama vile jino bovu au mguu uliolemaa ndivyo ilivyo kumtegemea mtu asiye mwaminifu wakati wa shida
 kama vile avuaye mavazi siku ya baridi au kama siki iliyomwagwa juu ya magadi ndivyo alivyo yeye auimbiaye moyo mzito nyimbo
 kama adui yako ana njaa mpe chakula ale kama ana kiu mpe maji anywe
 kwa kufanya hivi unampalia makaa ya moto kichwani pake naye bwana atakupa thawabu
 kama vile upepo wa kaskazi uletavyo mvua ndivyo ulimi usingiziao uletavyo uso wa hasira
 ni afadhali kuishi pembeni mwa paa la nyumba kuliko kuishi nyumba moja na mke mgomvi
 kama vile maji baridi kwa nafsi iliyochoka ndivyo zilivyo habari njema kutoka nchi ya mbali
 kama vile chemchemi iliyotibuliwa matope au kisima kilichotiwa taka ndivyo alivyo mtu mwenye haki anayeshindwa na uovu
 si vema kula asali nyingi sana wala si heshima kujitafutia heshima yako mwenyewe
 kama vile mji ambao kuta zake zimebomoka ndivyo alivyo mtu am baye hawezi kujitawala mwenyewe
kama theluji wakati wa kiangazi au mvua wakati wa mavuno ndivyo asivyostahili heshima mpumbavu
 mithali kama shomoro apigapigavyo mbawa zake au mbayuwayu katika kuruka kwake kasi ndivyo ilivyo laana isiyo na sababu haimpati u
 mjeledi kwa farasi lijamu kwa punda nayo fimbo kwa migongo ya wapumbavu usimjibu mpumbavu sawa sawa na upumbavu ama wewe mwenyewe utakuwa kama yeye
 mjibu mpumbavu sawasawa na upumbavu ama atakuwa mwenye hekima machoni pake mwenyewe
 kama vile ilivyo kujikata miguu au kujitafutia shida ndivyo ilivyo kutuma ujumbe kwa mkono wa mpumbavu
 kama miguu ya kiwete inavyoning inia ndivyo ilivyo mithali katika kivywa cha mpumbavu
 kama kufunga jiwe kwenye kombeo ndivyo ilivyo kumpa mpumbavu heshima
 kama mwiba kwenye mkono wa mlevi ndivyo ilivyo mithali kinywani mwa mpumbavu
 kama mpiga upinde ambaye hujeruhi ovyo ndivyo alivyo yeye aajiriye mpumbavu au ye yote apitaye njiani
 kama mbwa ayarudiavyo matapishi yake ndivyo mpumbavu arudiavyo upumbavu e
 je unamwona mtu ajionaye mwenye hekima machoni pake mwenyewe liko tumaini zaidi kwa mpumbavu kuliko kwake
 mvivu husema yuko simba barabarani simba mkali anazunguka mitaa kama vile mlango ugeukavyo kwenye bawaba zake ndivyo mvivu ajigeuzavyo kitandani mwake
 mvivu hutumbukiza mkono wake kwenye sahani naye hushindwa kuurudisha tena kinywani mwake
 mvivu ni mwenye hekima machoni pake mwenyewe kuliko watu saba wajibuo kwa busara
 kama yeye amkamataye mbwa masikio ndivyo alivyo mtu apitaye njiani na kujiingiza kwenye ugomvi usiomhusu
 kama mtu mwendawazimu atupaye vijinga vya moto au mishale ya kufisha ndivyo alivyo mtu amdanganyaye jirani yake na kusema nilikuwa nikifanya mzaha tu bila kuni moto huzimika pasipo uchongezi ugomvi humalizika
 kama makaa juu ya makaa yanayowaka na kama kuni kwenye moto ndivyo alivyo mtu mgomvi kwa kuchochea ugomvi
 maneno ya mchongezi ni kama chakula kitamu huingia sehemu za ndani sana za mtu
 kama rangi ing aayo iliyopakwa kwenye vyombo vya udongo ndivyo ilivyo midomo laini pamoja na moyo mbaya
 mtu mwenye nia ya kudhuru wengine hujificha kwa maneno ya midomo yak lakini moyoni mwake huficha udanganyifu
 ingawa maneno yake huvutia usimwamini kwa maana machukizo saba hujaza moyo e
 nia yake ya kudhuru wengine inaweza kufichwa na udanganyifu lakini uovu wake utafichuliwa kwenye kusanyiko
 kama mtu akichimba shimo atatumbikia ndani yake kama mtu akivingirisha jiwe litamrudia
 ulimi wa uongo huwachukia wale mithali unaowaumiza nacho kinywa cha kujipendekeza hutenda uharibifu
usijisifu kwa ajili ya kesho kwa kuwa hujui ni nini kitakachozaliwa kwa siku moja
 mwache mwingine akusifu wala si kinywa chako mwenyewe mtu mwingine afanye hivyo na si midomo yako mwenyewe
 jiwe ni zito na mchanga ni mzigo lakini kukasirishwa na mpumbavu ni kuzito zaidi kuliko hivyo vyote viwili
 hasira ni ukatili na ghadhabu kali ni gharika lakini ni nani awezaye kusimama mbele ya wivu afadhali karipio la wazi kuliko upendo uliofichika
 majeraha kutoka kwa rafiki yaonyesha uaminifu bali busu la adui ni udanganyifu
 yeye aliyeshiba huchukia kabisa asali bali kwa mwenye njaa hata kile kilicho kichungu humwia kitamu
 kama ndege atangatangavyo mbali na kiota chake ndivyo alivyo mtu atangatangaye mbali na nyumbani mwake
 manukato na uvumba huleta furaha moyoni nao uzuri wa rafiki uchipukao kutoka kwenye ushauri wake wa uaminifu
 usimwache rafiki yako wala rafiki wa baba yako tena usiende nyumbani mwa ndugu yako wakati umepatwa na maafa
nafuu jirani wa karibu kuliko ndugu aliye mbali
 mwanangu uwe na hekima nawe ulete furaha moyoni mwangu ndipo nitakapoweza kumjibu ye yote anitendaye kwa dharau
 mtu mwenye busara huona hatari na kujificha bali mjinga huendelea mbele na kuteswa nayo
 chukua vazi la yule awekaye dhamana kwa ajili ya mgeni ishikilie iwe dhamana kama anafanya kwa ajili ya mwanamke malaya
 kama mtu akimbariki jiran yake kwa sauti kuu asubuhi na mapema itahesabiwa kama ni laana
 mke mgomvi ni kama matone yasiyokoma ya siku ya mvua
 kumzuia yeye ni kama kuuzuia upepo au kukamata mafuta kwa kiganja cha mkono
 kama vile chuma kinoavyo chuma ndivyo mtu amnoavyo mwenzake
 yeye atunzaye mtini atakula tunda lake naye amtunzaye bwana wake ataheshimiwa
 kama uso uonekanavyo kwenye maji ndivyo hivyo moyo wa mtu humwonyesha alivyo
 kuzimu na uharibifu havishibi kadhalika macho ya mwanadamu
 kalibu ni kwa fedha na tanuru kwa dhahabu bali mtu hupimwa kwa sifa azipokeazo
 hata ukimtwanga mpumbavu kwenye kinu ukimtwanga kama nafaka kwa mchi hutauondoa upumbavu wake
 hakikisha kuwa unajua hali ya makundi yako ya kondoo na mbuzi angalia kwa bidii ng ombe zako
 kwa kuwa utajiri haudumu milele nayo taji haidumu vizazi vyote
 wakati majani makavu yameondolewa na mapya yamechipua nayo majani toka milimani yamekusanywa wanakondoo watakupatia mavazi na mbuzi thamani ya shamba
 utakuwa na maziwa mengi ya mbuzi kukulisha wewe na jamaa yako na kuwalisha watumishi mithali wako wa kike
mtu mwovu hukimbia ingawa hakuna ye yote anayemfukuza bali wenye haki ni wajasiri kama simba
 wakati nchi inapoasi ina viongozi wengi bali mwenye ufahamu na maarifa hudumisha utaratibu
 maskini amwoneaye yeye aliye maskini zaidi ni kama mvua ya dhoruba isiyosaza mazao
 wale waiachao sheria huwasifu waovu bali wale waishikao sheria huwapinga
 watu wabaya hawaelewi haki bali wale wamtafutao bwana wanaielewa kikamilifu
 afadhali maskini ambaye mwenendo wake hauna lawama kuliko tajiri ambaye njia zake ni potovu
 yeye ashikaye sheria ni mwana mwenye hekima bali rafiki wa walafi humwaibisha baba yake
 yeye aongezaye utajiri wake kwa riba kubwa mno hukusanya kwa ajili ya mwingine ambaye atamhurumia maskini
 kama mtu ye yote akikataa kusikia sheria hata maombi yake ni chukizo
 yeye ambaye humwongoza mwenye haki kwenye mapito mabaya ataanguka kwenye mtego wake mwenyewe bali wasio na lawama watapokea urithi mwema
 mtu tajiri anaweza kuwa na hekima machoni pake mwenyewe bali mtu maskini mwenye ufahamu atamfichua
 mwenye haki ashindapo kuna furaha kubwa bali mwovu atawalapo watu hujificha
 yeye afichaye dhambi zake hatafanikiwa bali ye yote aziungamaye na kuziacha hupata rehema
 amebarikiwa mtu ambaye siku zote humcha bwana bali yeye afanyaye moyo wake mgumu huangukia kwenye taabu
 kama simba angurumaye au dubu ashambuliaye ndivyo alivyo mtu mwovu atawalaye wanyonge
 mtawala dhalimu hana akili bali yeye achukiaye mapato ya udhalimu atafurahia maisha marefu
 mtu mwenye kusumbuliwa na hatia ya kuua atakuwa mtoro mpaka kufa mtu ye yote na asimsaidie
 yeye ambaye mwenendo wake hauna lawama hulindwa salama bali yeye ambaye njia zake ni potovu ataanguka ghafula
 yeye alimaye shamba lake atakuwa na chakula tele bali afuataye mambo ya upuzi atakuwa na umaskini wa kumtosha
 mtu mwaminifu atabarikiwa sana bali yeye atamaniye kupata utajiri kwa haraka hataacha kuadhibiwa
 kuonyesha upendeleo si vizuri hata hivyo mtu atafanya kosa kwa kipande cha mkate
 mtu mchoyo ana tamaa ya kupata utajiri naye hana habari kuwa umaskini unamngojea
 yeye amkemeaye mtu mwishoni hupata kibali zaidi kuliko mwenye maneno ya kusifu isivyostahili
 yeye amwibiaye babaye au mamaye na kusema si kosa yeye ni mwenzi wa yule aharibuye
 mtu mwenye tamaa huchochea fitina bali yule amtegemeaye bwana mithali atafanikiwa
 yeye ajitumainiaye mwenyewe ni mpumbavu bali yeye atembeaye katika hekima hulindwa salama
 yeye ampaye maskini hatapungukiwa na kitu cho chote bali yeye awafumbiaye maskini macho hupata laana nyingi
 wakati mwovu atawalapo watu huenda mafichoni bali mwovu anapoangamia wenye haki hufanikiwa
mtu anayeendelea kuwa na shingo ngumu baada ya maonyo mengi ataangamia ghafula wala hapati dawa
 wenye haki wanapostawi watu hufurahi waovu watawalapo watu hulia kwa huzuni
 mtu apendaye hekima huleta furaha kwa baba yake bali aambatanaye na malaya hutapanya mali yake
 kwa haki mfalme huipa nchi uthabiti bali mfalme aliye na tamaa ya rushwa huiangamiza
 ye yote amsifuye jirani yake isivyostahili anautandaza wavu kuitega miguu yake
 mtu mbaya hutegwa na dhambi yake mwenyewe bali mwenye haki huweza kuimba na kufurahi
 mwenye haki hujali haki kwa ajili ya maskini bali mwovu hajishughulishi na hilo
 wenye mzaha huuchochea mji bali watu wenye hekima hugeuzia mbali hasira
 kama mwenye hekima akienda mahakamani na mpumbavu mpumbavu hukasirika na kudhihaki wala hakuna amani
 watu wamwagao damu humchukia mtu mwadilifu na hutafuta kumwua mtu mnyofu
 mpumbavu huonyesha hasira yake yote bali mwenye hekima hujizuia
 kama mtawala akisikiliza uongo maafisa wake wote huwa waovu
 mtu maskini na mtu anayeonea wanafanana kwa jambo hili bwana hutia nuru macho yao wote wawili
 kama mfalme akiwaamua maskini kwa haki kiti chake cha enzi kita kuwa thabiti siku zote
 fimbo ya maonyo hutia hekima bali mtoto aliyeachiliwa bila maonyo humwaibisha mama yake
 wakati waovu wanapostawi pia dhambi vivyo hivyo
lakini wenye haki wataliona anguko lao
 mrudi mwanao naye atakupa amani atakufurahisha nafsi yako
 mahali pasipo na maono watu huangamia bali ana heri mtu yule aishikaye sheria
 mtumishi hawezi kuonywa kwa maneno matupu ajapoelewa hataitikia
 je unamwona mtu azungumzaye kwa haraka kuna matumaini zaidi kwa mpumbavu kuliko yeye
 kama mtu akimdekeza mtumishi wake tangu ujanani atamletea sikitiko mwishoni
 mtu mwenye hasira huchochea ugomvi naye mtu mwenye hasira ya haraka hutenda dhambi nyingi
 kiburi cha mtu humshusha bali mtu mwenye roho ya unyenyekevu hupata heshima
 anayekubaliana na mwizi ni adui wa nafsi yake mithali mwenyewe huapishwa lakini hathubutu kushuhudia
 kuwaogopa watu huwa ni mtego bali ye yote amtumainiaye bwana atakuwa salama
 watu wengi hutafuta kusikilizwa na mtawala bali mtu hupata haki kutoka kwa bwana
 mwenye haki huwachukia sana wasio waaminifu waovu huwachukia sana wenye haki
mithali za aguri mithali za aguri mwana wa yake mausia aliyomwambia ithieli naam ithieli na ukali
 mimi ni mjinga kuliko wanadamu wote sina ufahamu wa kibinadamu
 sijajifunza hekima wala sina maarifa ya kumjua yeye aliye mtakatifu
 ni nani ameshapanda mbinguni na kushuka ni nani ameshakusanya upepo kwenye vitanga vya mikono yake ni nani ameshafungia maji kwenye nguo yake ni nani ameimarisha miisho yote ya dunia jina lake ni nani na mwanaye anaitwa nani niambie kama unajua kila neno la mungu ni kamilifu yeye ni ngao kwa wale wanaomkimbilia
 usiongeze kwenye maneno yake ama atakukemea na kukuthibitisha kuwa mwongo
 ninakuomba vitu viwili ee bwana usininyime kabla sijafa uutenge mbali nami ud anganyifu na uongo usinipe umaskini wala utajiri bali unipe chakula cha kunitosha kila siku
 nisije nikawa na vingi vya kuzidi nikakukana na kusema bwana ni nani au nisije nikawa maskini nikaiba nami nikaliaibisha jina la mungu wangu
 usimchongee mtumishi kwa bwana wake asije akakulaani ukapatilizwa kwalo
 wako watu wale ambao huwalaani baba zao na wala hawawabariki mama zao wale ambao ni safi machoni pao wenyewe kumbe hawakuoshwa uchafu wao wale ambao daima macho yao ni ya kiburi ambao kutazama kwao ni kwa dharau wale ambao meno yao ni panga na ambao mataya yao yamewekwa visu kuwaangamiza maskini katika nchi na wahitaji kutoka miongoni mwa wanadamu
 mruba anao binti wawili waliao nipe nipe kuna vitu vitatu visivyotosheka kamwe naam viko vinne visivyosema yatosha ni kaburia tumbo lisilozaa nchi isiyoshiba maji kamwe na moto usiosema kamwe yatosha jicho lile limdhihakilo baba lile linalodharau kumtii mama litang olewa na kunguru wa bondeni litaliwa na tai
 kuna vitu vitatu vinavyonishangaza sana naam vinne nisivyovielewa ni mwendo wa tai katika anga mwendo wa nyoka juu ya mwamba mwendo wa meli katika maji makuu ya bahari nao mwendo wa mtu pamoja na msichana
 huu ndio mwendo wa mwanamke mzinzi hula akapangusa kinywa chake na kusema sikufanya cho chote kibaya
 kwa mambo matatu nchi hutetemeka naam kwa mambo manne haiwezi kuvumilia
 mtumwa awapo mfalme mpumbavu ashibapo chakula
 mwanamke asiyependwa aolewapo naye mjakazi achukuapo nafasi ya bibi yake
 vitu vinne duniani vilivyo vidogo lakini vina akili nyingi sana mchwa ni viumbe wenye nguvu ndogo hata hivyo hujiwekea akiba ya chakula chao wakati wa kiangazi
 pelele ni viumbe vyenye uwezo mdogo a kaburi hapa ina maana ya kuzimu
 mithali hata hivyo hujitengenezea nyumba zao kwenye miamba
 nzige hawana mfalme hata hivyo huenda pamoja vikosi vikosi
 mjusi anaweza kushikwa kwa mkono hata hivyo huonekana katika majumba ya kifalme
 viko vitu vitatu ambavyo vinapendeza katika mwendo wao naam vinne ambavyo hutembea kwa mwendo wa madaha simba mwenye nguvu miongoni mwa wanyama asiyerudi nyuma kwa cho chote jogoo atembeaye kwa maringo beberu naye mfalme pamoja na jeshi lake lililomzunguka
 ikiwa umefanya upumbavu na ukajitukuza mwenyewe au kama umepanga mabaya piga kinywa chako kofi
 kwa maana kama vile kusukasuka maziwa hutoa siagi na pia kule kufinya pua hutoa damu kadhalika kuchochea hasira hutokeza ugomvi
mithali ya mfalme lemueli mithali za mfalme lamueli mausia ya mama yake aliyomfundisha ee mwanangu ee mwana wa tumbo langu ee mwana wa nadhiria zangu usitumie nguvu zako kwa wanawake uhodari wako kwa wale wanaowaharibu e
 ee lemueli haifai wafalme haifai wafalme kunywa mvinyo haifai watawala kutamani sana kileo
 wasije wakanywa na kusahau lile sheria inayoamuru na kuwanyima haki zao wote walioonewa
 wape kileo wale wanaoangamia mvinyo wale walio na uchungu wanywe na kusahau umaskini wao na wasikumbuke taabu yao tena
a mwana wa nadhiri zangu hapa maana yake uliye jibu la maombi yangu
 sema kwa ajili ya wale wasioweza kujisemea kwa ajili ya haki za wote walioachwa ukiwa
 sema na uamue kwa haki tetea haki za maskini na wahitaji
maneno ya mwisho mke mwenye sifa nzuri
 mke mwenye sifa nzuri ni nani awezaye kumpata yeye ni wa thamani sana kuliko marijani
 mume wake anamwamini kikamilifu wala hakosi kitu cho chote cha thamani
 humtendea mumewe mema wala si mabaya siku zote za maisha yake
 huchagua sufu na kitani naye hufanya kazi kwa mikono yenye bidii
 yeye ni kama meli za biashara akileta chakula chake kutoka mbali
 yeye huamka kungali bado giza huwapa jamaa yake chakula na mafungu watumishi wake wa kike
 huangalia shamba na kulinunua kutokana na mapato yake hupanda shamba la mizabibu
 hufanya kazi zake kwa nguvu mikono yake ina nguvu kwa ajili ya kazi zake
 huona kwamba biashara yake ina faida wala taa yake haizimiki usiku
 huweka mikono yake kwenye pia navyo vidole vyake hushikilia kijiti chenye i
 huwanyoshea maskini mikono yake na kuwakunjulia wahitaji vitanga vyake
 theluji ishukapo hana hofu kwa ajili ya watu wa nyumbani mwake kwa maana wote wamevikwa nguo za jotob
 hutengeneza mazulia ya kufunika kitanda chake yeye huvaa kitani safi na urujuani
 mume wake anaheshimiwa kwenye lango la mji aketipo miongoni mwa wazee wa nchi
 hutengeneza mavazi ya kitani na kuyauza naye huwauzia wafanya biashara mishipi
 amevikwa nguvu na heshima anaweza kucheka bila kuwa na hofu kwa siku zijazo
 huzungumza kwa hekima na mafundisho ya kuaminika yapo ulimini b za joto hapa ni kama nyekundu kwenye kiebrania na kiyunani
 mithali mwake
 huangalia mambo ya nyumbani mwake wala hali chakula cha uvivu
 watoto wake huamka na kumwita mbarikiwa na mumewe pia naye humsifu
 wanawake wengi hufanya vitu vyenye sifa nzuri lakini wewe umewapita wote
 kupendeza ni udanganyifu uzuri unapita upesi bali mwanamke anayemcha bwana atasifiwa
 mpe thawabu anayostahili nazo kazi zake na zimletee sifa kwenye lango la mji
mhubiri utangulizi neno la kiyunani ecclesiastes limetafsiriwa kutoka kwenye neno la kiebrania qoheleth ambalo lina maana ya mhubiri au yeye ahutubiaye kusanyiko
maadam mwandi shi anajitaja mwenyewe mara nyingi kama ndiye mhubiri jina hili mhubiri linaonekana ku wa ndilo jina linalofaa kukitambulisha kitabu hiki
neno mwalimu lililotumika katika tafsiri ya agano la kale ya kiyunani septuagint ndilo linalofanana na hili
kitabu cha mhubiri kinachunguza umaana wa kuishi
kw bidii kubwa na hata kw kushiriki anafanya uchunguzi katika kuthubutu hata kujitia katika ma fanikio ya kitambo kidogo na kule kushindwa kwa mwanadamu
mara kwa mara anarudia usemi chini ya jua na yote ni ubatili yaani utupu bure udanganyifu tena upuzi akiyaweka katika mtazamo wa kibinadamu
mwandishi anapoangalia katika shughuli za wanadamu anamwona mwanadamu katika wazimu wa kukimbizana na jambo moja kisha anakimbizana na jingine
hatimaye imani inamfundisha kwamba mungu ameamuru mambo yote kulingana na kusudi lake na kwamba wajibu wa mwanadamu ni kukubaliana na hayo pamoja na viwango vyake mwenyewe vy enye ukomo kuwa ndiyo majaliwa ya mungu
hivyo mwanadamu yampasa kuwa mvumilivu na kufurahia maisha kama vile mungu ayatoavyo
hekima elimu maarifa anasa furaha mamlaka uwezo utajiri ushawishi dini na kadha lika vitu vyote hivi vina thamani na umuhimu kwa wakati na mahali muafaka katika ma isha ya binadamu
lakini vitu hivi vina thamani ya kudumu pale tu ambapo mungu anakuwa ndiye anayetawala maisha ya mtu
kwa hiyo kumc ha kumheshimu na kumtum ikia mungu kwa moyo ni muhimu ili kuyafanya maisha yawe na maana
pasipo mungu mwalimu anasema kila kitu ni ubatili
wazo kusudi la kitabu hiki ni kuchunguza maisha kwa ujum la wake na kufundisha kwamba upembuzi wa mwisho unaonyesha kuwa maisha hayana maana yaani ni ubatili bila kumheshimu na kumcha mungu kikamilifu
mwandishi inakubalika kwamba mwandishi wa kitabu hi ki ni solomoni ingawa hajitaji katika kitabu hiki kama alivyojitaja katika mithali na wimbo ulio bora hata hivyo aya kadhaa zinaashiria kuwa ndiye aliyeandika kitabu hiki
mwandishi anaa ndika katika mtazamo wa mchunguzi wa kifilosofia
ndani ya kitabu hiki huyu mwandishi anajitaja mwenyewe kuwa mwana wa daudi aliyetawala yeru salemu juu ya taifa la israeli 
njia zake uelekevu katika hekima yake isiyow eza kulinganishwa utajiri wa ke mkubwa kujifurahisha katika wingi wa mali na utajiri shughuli nyingi za ujenzi vyote hi vi vinaonyesha kwamba solomoni ndiye mwandishi ingawa hakutaja jina lake kwa wazi ndani ya ki tabu
mwelekeo wa mapokeo ya kiyahudi na wasomi wakristo unashikilia kuwa solomoni ndiye mwandishi wa kitabu hiki
ingawa wasomi wa hivi karibuni wameibua hoja nyingi mpaka sasa hakuna uthibitisho ambao um eletwa unaoonyesha vinginevyo kwa ukamilifu
kusudi solomoni alikuwa anayaangalia maisha yake ya nyum ambayo kwa sehemu kubwa aliishi mbali na mungu
mahali yerusalemu tarehe kama mwaka k
mgawanyo maisha ni ubatili kabisa kikomo cha hekima wakati kwa kila jambo maudhi na kutosheka maisha ni lazima yatawaliwe na hekima hekima ya kweli kumcha mungu mhubiri kila kitu ni ubatili mtupu maneno ya mhubiri mwana wa daudi mfalme huko yerusalemu ubatili mtupu ubatili mtupu mhubiri anasema
ubatili mtupu kila kitu ni ubatili
 mwanadamu anafaidi nini kutokana na kazi yake yote anayotaabikia chini ya jua vizazi huja na vizazi hupita lakini dunia inadumu milele
 jua huchomoza na jua huzama nalo huarakisha kurudi maawioni
 upepo huvuma kuelekea kusini na kugeukia kaskazini hurudia mzunguko uo huo daima ukirudia njia yake
 mito yote hutiririka baharini hata hivyo bahari kamwe haijai
mahali mito inapotoka huko hurudi tena
 vitu vyote vinachosha zaidi kuliko mtu anavyoweza kusema
jicho kamwe halitosheki kutazama wala sikio halishibi kusikia
 kile kilichokuwapo kitakuwapo tena kile kilichofanyika kitafanyika tena hakuna kilicho kipya chini ya jua
 kuna kitu chochote ambacho mtu anaweza kusema tazama kitu hiki ni kipya kilikuwapo tangu zamani za kale kilikuwapo kabla ya wakati wetu
 hakuna kumbukumbu ya watu wa zamani hata na wale ambao hawajaja bado hawatakumbukwa na wale watakaofuata baadaye
hekima ni ubatili mimi mhubiri nilikuw mfalme katika yerusalemu
 nilitumia muda wangu wote kujifunza na kuvumbua kwa hekima yote yanayofanyika chini ya mbingu
jinsi gani mungu ameweka mzigo mzito juu ya wanadamu nimeshaona mambo yote yanayotendeka chini ya jua hayo yote ni ubatili hii ni kukimbiza upepo
 kilichopindika hakiwezekani kunyoosha kile ambacho hakipo haiwezekani kukihesabu
 niliwaza mwenyewe tazama nimekua na kuongezeka katika hekima kuliko ye yote aliyewahi kutawala yerusalemu kabla yangu
nimekuwa na uzoefu mkubwa wa hekima na maarifa
 ndipo nilipojitahidi kufahamu kutofautisha hekima wazimu na upumbavu lakini nikatambua hata hili nalo ni kukimbiza upepo
 kwa kuwa hekima nyingi huleta huzuni kubwa maarifa yanapoongezeka masikitiko yanaongezeka
anasa ni ubatili nikafikiri moyoni mwangu njoo sasa nitakujaribu kwa anasa nione ni lipi lililo jema
lakini hilo nalo likaonekana ni ubatili
 nikasema kicheko nacho ni upumbavu
nayo matokeo ya anasa ni nini nikajaribu kujifurahisha kwa mvinyo na kukumbatia upumbavu huku bado ak ili yangu inaniongoza kwa hekima
nilitaka ku ona ni lipi bora watu wafanye kwa siku chache wanazoishi chini ya mbingu
 nikafanya miradi mikubwa nikajijengea majumba na kulima mashamba ya mizabibu
 nikatengeneza bustani na viwanja vya starehe nikaotesha huko kila aina ya miti ya matunda
 nikajenga mabwawa ya kukusanya maji ya kunyweshea hii miti iliyokuwa inastawi vizuri
 nikanunua watumwa wa kiume na wa kike na watumwa wengine walizaliwa nyumbani mwangu
pia nilikuwa na makundi ya ng ombe kondoo na mbuzi kuliko mtu ye yote aliyewahi kuishi yerusalemu kabla yangu
 nikajikusanyia fedha na dhahabu hazina za wafalme na za majimbo
nikajipatia waimbaji wanaume na wanawake nazo nyumba za masuria vitu ambavyo moyo wa mwanadamu hufurahia
 nikawa maarufu sana kuliko mtu mwingine yeyote aliyepata kuishi yerusalemu kabla yangu
katika haya yote bado nikawa nina hekima
 sikujinyima kitu cho chote ambacho macho yangu yalikitamani hakuna anasa ambayo niliunyima moyo wangu
moyo wangu ulifurahia kazi zangu zote hii ilikuwa thawabu ya kazi zangu zote
 hata hivyo nilipokuja kuangalia yote ambayo mikono yangu ilikuwa imefanya na yale niliyotaabika kukamilisha kila kitu kilikuwa ni ubatili ni kukimbiza mhubiri upepo hapakuwa na faida yo yote chini ya jua
hekima na upumbavu ni ubatili kisha nikageuza mawazo yangu kufikiria hekima wazimu na upumbavu
ni nini zaidi mtu anayetawala baada ya mfalme anachoweza kufanya ambacho hakijafanywa nikaona kuwa hekima ni bora kuliko upumbavu kama vile nuru ilivyo bora kuliko giza
 mtu mwenye hekima ana macho katika kichwa chake lakini mpumbavu anatembea gizani lakini nikaja kuona kwamba wote wawili hatima yao inafanana
 kisha nikafikiri moyoni mwangu hatima ya mpumbavu itanipata mimi pia
nitafaidi nini basi kwa kuwa na hekima nikasema moyoni mwangu hili nalo ni ubatili
 kwa maana kwa mtu mwenye hekima kama ilivyo kwa mpumbavu hatakumbukwa kwa muda mrefu katika siku zijazo wote watasahaulika
kama vile ilivyo kwa mpumbavu mtu mwenye hekima pia lazima atakufa kutaabika ni ubatili kwa hiyo nikachukia maisha kwa sababu kazi inayofanyika chini ya jua ilikuwa masikitiko kwangu
yote hayo ni ubatili ni kukimbiza upepo
 nikachukia kila kitu nilichokuwa nimetaabikia chini ya jua kwa sababu ni lazima nimwachie yule ajaye baada yangu
 nani ajuaye kama atakuwa ni mtu mwenye hekima au mpumbavu lakini hata hivyo yeye ndiye atakayetawala kazi zote ambazo nimemiminia juhudi na ustadi chini ya ua
hili nalo ni ubatili
 kwa hiyo moyo wangu ukaanza kukata tamaa juu ya kazi yangu yote niliyoifanya kwa taabu chini ya jua
 kwa kuwa mtu anaweza kufanya kazi yake kwa hekima maarifa na ustadi kisha analazimika kuacha vyote alivyo navyo kwa mtu mwingine ambaye hajavifany ia kazi
hili nalo pia ni ubatili tena ni balaa kubwa
 mtu atapata nini kwa taabu yote na kuhangaika kwa bidii katika kazi anayotaabikia chini ya jua siku zake zote kazi yake ni maumivu na masikitiko hata usiku akili yake haipati mapum ziko
hili nalo pia ni ubatili
 hakuna kitu bora anachoweza kufanya mtu zaidi ya kula na kunywa na kuridhika katika kazi yake
hili nalo pia ninaona latokana na mkono wa mungu kwa sababu pasipo yeye ni nani awezaye kula na kufurahi kwa yule mtu anayempendeza mungu mungu humpa hekima maarifa na furaha bali kwa mwenye dhambi mungu humpa kazi ya kukusanya na kuhifadhi utajiri ili mungu ampe yule anayempenda
hili nalo pia ni ubatili ni kukimbiza upepo
wakati kwa ajili ya kila jambo kuna wakati kwa ajili ya kila jambo nayo majira kwa kila tendo chini ya mbingu wakati wa kuzaliwa na wakati wa kufa wakati wa kupanda na wakati wa kung oa yaliyopandwa wakati wa kuua na wakati wa kuponya wakati wa kubomoa na wakati wa kujenga wakati wa kulia na wakati wa kucheka wakati wa kuomboleza na wakati wa kucheza wakati wa kutawanya mawe na wakati wa kukusanya mawe wakati wa kukumbatia na wakati wa kutokukumbatia wakati wa kutafuta na wakati wa kupoteza wakati wa kuweka na wakati wa kutupa wakati wa kurarua na wakati wa kushona wakati wa kunyamaza na wakati wa kuzungumza wakati wa kupenda na wakati wa kuchukia wakati wa vita na wakati wa amani
 mfanyakazi anapata faida gani kutokana na taabu yake nimeona mzigo mungu alioweka juu ya wanadamu
 amefanya kila kitu kiwe kizuri kwa wakati wake
pia ameiweka hiyo milele katika mioyo ya wanadamu wala hawawezi kutambua yale ambayo mungu amefanya tangu mwanzo hadi mwisho
 ninajua kwamba hakuna kitu bora kwa wanadamu kuliko kuwa na furaha na kutenda mema wakati wanapoishi
 tena ni karama ya mungu kila mtu apate kula na kunywa na kujiburudisha kwa mema katika kazi yake yote
 ninajua kwamba kila kitu anachokifanya mungu kitadumu milele hakuna kinachoweza mhubiri kuongezwa au kupunguzwa
mungu hufanya hivyo ili watu wamheshimu
 cho chote kilichopo kilishakuwapo kitakachokuwapo kimekwishakuwapo kabla naye mungu huyaita yale yaliyopita yarudi tena
 pia nikaona kitu kingine tena chini ya jua mahali pa kutolea hukumu uovu ulikuwapo mahali pa kupatia haki uovu ulikuwapo
 nikafikiri moyoni mwangu mungu atawaleta hukumuni wote wawili wenye haki na waovu kwa maana kutakuwapo na wakati kwa ajili ya kila jambo wakati kwa ajili ya kila tendo
 pia nikafikiri kuhusu wanadamu mungu huwajaribu ili wajione kwamba wao ni kama wanyama
 hatima ya mwanadamu ni kama ile ya wanyama wote wana mwisho unaofanana jinsi anavyokufa mnyama ndivyo anavyokufa mwanadamu
wote wana pumzi inayofanana mwanadamu hana cha zaidi ku liko mnyama
kila kitu ni ubatili
 wote huenda mahali panapofanana wote hutoka mavumbini mavumbini wote hurudi
 ni nani ajuaye kama roho ya mtu huenda juu na roho ya mnyama hushuka chini ardhini kwa hiyo nikaona kwamba hakuna kitu kilicho bora zaidi kwa mwanadamu kuliko kuifurahia kazi yake kwa sababu hilo ndilo fungu lake
kwa maana ni nani awezaye kumrudisha ili aje kuona kile kitakachotendeka baada yake uonevu taabu uadui nikatazama tena nikaona uonevu wote uliokuwa unafanyika chini ya jua nikaona machozi ya walioonewa wala hawana wa kuwafariji uwezo ulikuwa upande wa wale wanaowaonea wala hawana wa kuwafariji
 nami nikasema kwamba wafu waliokwisha kufa wana furaha kuliko watu walio hai ambao bado wanaishi
 lakini aliye bora kuliko hao wawili ni yule ambaye hajazaliwa bado ambaye hajaona ubaya ule unaofanyika chini ya jua
 tena nikaona kuwa kazi zote na mafanikio yote huchipuka kutokana na wivu wa mtu kwa jirani yake
hili nalo ni ubatili ni kukimbiza upepo
 mpumbavu hukunja mikono yake na kujiangamiza mwenyewe
 afadhali konzi mmoja pamoja na utulivu kuliko konzi mbili pamoja na taabu na kukimbiza upepo
 tena nikaona kitu king ine kilicho ubatili chini ya jua kulikuwapo mwanadamu aliye peke yake hakuwa na mwana wala ndugu
hapakuwa na mwisho wa kazi yake hata hivyo macho yake hayakutosheka na utajiri wake
aliuliza ninajitaabisha hivi kwa ajili ya nani nami kwa nini ninajinyima kufurahia hili pia ni ubatili ni shughuli yenye taabu wawili ni afadhali kuliko mmoja kwa sababu wana malipo mazuri kwa kazi yao kama mmoja akianguka mwenzake atamwinua
lakini ni jambo la kuhuzunisha kwa mtu yule aangukaye naye hana wa kumwinua pia kama wawili wakilala pamoja watapashana joto
lakini ni vipi mtu aweza kujipasha joto mwenyewe ingawa mtu mmoja aweza kushindwa watu wawili wanaweza kujikinga
kamba ya nyuzi tatu haikatiki kwa urahisi
maendeleo ni ubatili afadhali kijana maskini mwenye hekima kuliko mfalme mzee mpumbavu ambaye hajui tena kupokea maonyo
 kijana huyo angeweza kutokea gerezani akapata ufalme au angeweza kuwa amezaliwa katika umaskini kwenye huo ufalme
 nikaona kwamba wote walioishi na kutembea chini ya jua walimfuata kijana mhubiri aliyepokea ufalme
 hapakuwa na kikomo cha watu wote aliowatawala
lakini wale waliokuja baadaye hawakufurahia kazi ya yule aliyepokea ufalme
hili nalo pia ni ubatili ni kukimbiza upepo
simama katika kicho cha mungu linda hatua zako uendapo katika nyumba ya mungu
karibia usikilize kuliko kutoa dhabihu ya wapumbavu ambao hawajui kuwa wanafanya kosa
 usiwe mwepesi kuzungumza usiwe na haraka katika moyo wako kuzungumza lo lote mbele za mungu
mungu yuko mbinguni nawe uko duniani kwa hiyo maneno yako na yawe machache
 kama vile ndoto huja wakati kuna shughuli nyingi ndivyo yalivyo mazungumzo ya mpumbavu wakati kuna maneno mengi
 wakati unapomwekea mungu nadhiri usikawie kuitimiza
yeye hafurahii wapumbavu timiza nadhiri yako
 ni afadhali usiweke nadhiri kuliko kuiweka na usiitimize
 usiruhusu kinywa chako kukuingiza dhambi ni
tena usijitetee mbele ya huyo mjumbe wa hekaluni ukisema niliweka nadhiri kwa makosa
kwa nini mungu akasirike kwa ajili ya yale unayosema na kuiharibu kazi ya mikono yako kuota ndoto kwingi na maneno mengi ni ubatili
kwa hiyo simama katika kicho cha mungu
utajiri ni ubatili kama ukiona maskini wanaonewa katika nchi hukumu na haki vikipotoshwa usishangazwe na mambo hayo kwa maana afisa mmoja anaangaliwa na aliye juu yake zaidi na juu ya hao wawili kuna wengine walio juu zaidi yao
 mafanikio ya nchi ni kwa ajili ya wote hata mfalme mwenyewe hufaidi kutoka mashambani
 ye yote apendaye fedha kamwe hatosheki na fedha ye yote apendaye utajiri kamwe hatosheki na kipato chake
hili nalo pia ni ubatili
 mali ikiongezeka ndivyo walaji wanavyoongezeka
hii nayo inamfaidia nini mwenye mali isipokuwa ni kushibisha macho yake usingizi wa kibarua ni mtamu awe amekula kidogo au kingi lakini wingi wa mali humnyima tajiri usingizi
 nimeshaona uovu mzito chini ya jua utajiri uliolimbikizwa kwa kujinyima na kuleta madhara kwa mwenye mali au utajiri uliopotea kwa bahati mbaya hivyo kwamba wakati akiwa na mwana hakuna cho chote kilichobaki kwa ajili yake
 mtu hutoka tumboni mwa mama yake uchi naye jinsi alivyokuja vivyo hivyo huondoka
hachukui cho chote kutokana na kazi yake ambacho anaweza kuchukua mkononi mwake
 hili nalo ni baya la kusikitisha kama vile mtu ajavyo vivyo hivyo huondoka naye anapata faida gani maadam hutaabika kwa ajili ya upepo siku zake zote hula gizani pamoja na fadhaa kubwa mateso na hasira
 ndipo nikatambua kwamba ni vema na sahihi kwa mtu kula na kunywa na kutosheka katika kazi yake ngumu chini ya jua katika siku chache za maisha yake mungu alizompa kwa maana hili ndilo fungu lake
 zaidi ya yote mungu anapompa mtu ye yote utajiri na milki humwezesha kuvifurahia kukubali fungu lake na kuwa na furaha katika kazi yake hii ni karama ya mungu
 mara chache mtu huzifikiri siku za maisha yake kwa sababu mungu humfanya ashikwe na furaha ya moyoni
nimeona ubaya mwingine chini ya jua nao unalemea sana wanadamu mungu humpa mwanadamu utajir i mali na heshima hivyo hakukosa cho chote moyo wake unachokitamani
lakini mungu hamwezeshi kuvifurahia badala yake mgeni ndiye anayevifurahia
hili ni ubatili ni ubaya unaosikitisha
 mtu anaweza kuwa na watoto mia moja naye akaishi miaka mingi lakini haijalishi kuwa ataishi kirefu namna gani kama hawezi kufurahia mali yake na kwamba hapati mazishi mhubiri ya heshima ninasema afadhali mtoto aliyezaliwa akiwa amekufa kuliko yeye
 kuzaliwa kwake hakuna maana huondokea gizani na gizani jina lake hufunikwa
 ingawa hakuwahi kuliona ju wala kujua kitu cho chote yeye ana pumziko zaidi kuliko mtu huyo hata kama ataishi miaka elfu mara mbili na zaidi lakini akashindwa kufurahia mali yake
je wote hawaendi sehemu moja juhudi zote za binadamu ni kwa ajili ya kinywa chake hata hivyo hamu yake kamwe haitoshelezwi
 mtu mwenye hekima ana faida gani zaidi ya mpumbavu mtu maskini anapata faida gani kwa kujua jinsi ya kujistahi mbele ya watu wengine ni afadhali kile ambacho jicho linakiona kuliko hamu isiyotoshelezwa
hili nalo ni ubatili ni kukimbiza upepo
 lolote lililopo limekwisha kupewa jina naye mwanadamu alivyo ameshajulikana hakuna mtu awezaye kushindana na mwenye nguvu kuliko yeye
 maneno yanavyokuwa mengi ndivyo yanavyokosa maana je hilo linamfaidia vipi ye yote kwa maana ni nani anayejua lililo jema kwa ajili ya maisha ya mwanadamu katika siku chache na za ubatili anazopita kama kivuli ni nani awezaye kumwambia yatakayotokea chini ya jua baada ya yeye kuondoka hekima afadhali sifa nzuri kuliko manukato safi nayo siku ya kufa kuliko ya kuzaliwa
afadhali kwenda kwenye nyumba ya msiba kuliko kwenda kwenye nyumba ya karamu kwa kuwa kifo ni hatima ya kila mwanadamu imewapasa wenye uhai watafakari hili
 huzuni ni afadhali kuliko kicheko kwa sababu uso wenye huzuni wafaa kwa moyo
 moyo wa wenye hekima uko katika nyumba ya msiba lakini moyo wa wapumbavu uko katika nyumba ya anasa
 afadhali kusikia karipio la mtu mwenye hekima kuliko kusikiliza wimbo wa wapumbavu
 kama ilivyo kuvunjika kwa miiba chini ya sufuria ndivyo kilivyo kicheko cha wapumbavu
hili nalo pia ni ubatili
 dhuluma humfanya mtu mwenye hekima mpumbavu rushwa huuharibu moyo
 mwisho wa jambo ni bora kuliko mwanzo uvumilivu ni bora kuliko kiburi
 usiwe mwepesi kukasirika rohoni mwako kwa kuwa hasira hukaa kifuani mwa wapumbavu
 usisema kwa nini siku za kale zilikuwa bora kuliko siku hizi kwa maana si hekima kuuliza maswali kama hayo
 hekima kama ulivyo urithi ni kitu chema na huwafaidia wale walionao jua
 hekima ni ulinzi kama fedha ilivyo ulinzi lakini faida ya maarifa ni hii kwamba hekima huhifadhi maisha ya aliye nayo
 tafakari kile mungu alichokitenda nani awezaye kunyoosha kile ambacho yeye amekipinda nyakati zikiwa nzuri ufurahi lakini nyakati zikiwa mbaya tafakari mungu amefanya hiyo moja naam na hiyo nyingine
kwa hiyo mwanadamu hawezi kugundua kitu cho chote kuhusu maisha yake ya baadaye
 katika maisha haya yangu ya ubatili nimeshaona haya mawili mtu mwadilifu akiangamia katika uadilifu wake naye mtu mwovu akiishi maisha marefu katika uovu wake
 usiwe mwenye haki kupita kiasi wala usiwe na hekima kupita kiasi kwa nini kujiangamiza mwenyewe mhubiri usiwe mwovu kupita kiasi wala usiwe mpumbavu kwa nini kufa kabla ya wakati wako ni vema kushika hilo moja na wala usiache hilo jingine likupite
mtu amchaye mungu ataepuka huko kupita kiasi kwa hayo yote mawili
 hekima humfanya yeye aliye nayo kuwa na uwezo zaidi kuliko watawala kumi katika mji
 hakuna mtu mwadilifu duniani ambaye hufanya mambo ya haki na kamwe asitende dhambi
 usitie maanani kila neno linalosemwa na watu la sivyo waweza kumsikia mtumishi wako akikulaani kwa kuwa unafahamu moyoni mwako kwamba wewe mwenyewe mara nyingi umewalaani wengine
 yote haya niliyajaribu kwa hekima nikasema nimeamua kuwa na hekima lakini hii ilikuwa nje ya uwezo wangu
 vyo vyote hekima ilivyo hekima iko mbali sana na imejificha ni nani awezaye kuigundua nikageuza fikira zangu ili kuelewa kuchunguza na kuitafuta hekima kusudi la mambo na ili kuelewa ujinga wa uovu na wazimu wa upumbavu
 nimeona jambo lililo chungu kuliko mauti mwanamke ambaye ni mtego ambaye moyo wake ni mtego na mikono yake ni minyororo
mtu ampendezaye mungu atamkwepa bali mwenye dhambi atanaswa naye
 mhubiri anasema t azama hili ndilo nililogundua nimegundua kitu kimoja baada ya kingine nilipokuwa katika kusudi la mambo ningali natafiti lakini sipati nilimpata mwanaume mmoja mnyofu miongoni mwa elfu lakini hakuna mwanamke mmoja mnyofu miongoni mwao
 hili ndilo peke yake nililolipata mungu amemwumba mwanadamu mnyofu lakini mwanadamu ametafuta mambo mengi
ni nani aliye kama mtu mwenye hekima ni nani ajuaye maelezo ya mambo hekima hung arisha uso wa mtu na kubadili ugumu wa uso wake
mtii mfalme nawaambia tii maagizo ya mfalme kwa sababu uliapa mbele za mungu
 usiharakishe kuondoka mbele ya mfalme
usiendelee kutenda lililo baya kwa maana mf alme atafanya lo lote apendalo
 kwa kuwa neno la mfalme ndilo lenye mamlaka ya mwisho nani awezaye kumwambia je wewe unafanya nini ye yote anayetii agizo lake hatadhurika moyo wa hekima utajua wakati muafaka na jinsi ya kutenda
 kwa maana kuna wakati uafaka na utaratibu wa kila jambo ingawa huzuni ya mwanadamu huwa nzito juu yake
 kwa vile hakuna mtu ajuaye siku zijazo ni nani awezaye kumwambia linalokuja hakuna mwanadamu awezaye kushikilia roho yake asife wala hakuna mwenye uwezo juu ya siku ya kufa kwake
kama vile hakuna ye yote arudishwaye nyuma wakati wa vita kadhalika uovu hautawaweka huru wale wautendao
 yote haya niliyaona nilipokuwa natafakari kila kitu kinachotendeka chini ya jua
kuna wakati ambapo mtu hujifanya bwana juu ya wengine kwa madhara yake mwenyewe
 ndipo pia nikaona waovu wa kizikwa wale ambao walizoea kuingia na kutoka mahali patakatifu na kupewa sifa katika mji ambapo walikuwa wamefanya haya
hili nalo ni ubatili
 wakati hukumu juu ya tendo ovu haitekelezwi upesi mioyo ya watu hujaa mipango ya kutenda maovu
 ingawa mtu mwovu hufanya maovu mia moja na akaendelea kuishi maisha marefu najua kwamba itakuwa bora zaidi kwa watu wanaomwogopa mungu wamchao mungu
 lakini kwa sababu waovu hawamwogopi mungu hawatafanikiwa maisha yao hayatarefuka kama kivuli
 kuna kitu kingine ambacho ni ubatili mhubiri kinachotokea duniani watu waadilifu kupata yale yanayowastahili waovu nao waovu kupata yale yanayowastahili waadilifu
hili nalo pia nasema ni ubatili
 kwa hiyo mimi ninasifu kufurahia maisha kwa sababu hakuna kitu bora zaidi kwa mwanadamu chini ya jua kuliko kula kunywa na kufurahi
kisha furaha itafuatana naye kazini mwake siku zote za maisha yake ambazo amepewa na mungu chini ya jua
 nilipotafakari akilini mwangu ili nijue hekima na kuangalia kazi ya mwanadamu duniani jinsi ambavyo macho yake hayapati usingizi mchana wala usiku kisha nikaona yale yote ambayo mungu ameyafanya
hakuna awezaye kuelewa yale yanayotendeka chini ya jua
licha ya juhudi zake zote za kutafuta mtu hawezi kugundua maana yake
hata ingawa mtu mwenye hekima anadai kuwa anafahamu kwa hakika hawezi kulitambua
hatima ya wote kwa hiyo niliyatafakari yote haya nikafikia uamuzi kwamba waadilifu na wenye hekima na yale wanayoyafanya yako mikononi mwa mungu lakini hakuna mtu ajuaye kama anangojewa na upendo au chuki
 wote wanayo hatima inayofanana mwadilifu na mwovu mwema na mbaya aliye safi na aliye najisi wale wanaotoa dhabihu na wale wasiotoa
kama ilivyo kwa mtu mwema ndivyo ilivyo kwa mtu mwenye dhambi kama ilivyo kwa wale wanaoapa ndivyo ilivyo kwa wale wasioapa
 huu ni ubaya ulio katika kila kitu kinachotendeka chini ya jua mwisho unaofanana huwapata wote
zaidi ya hayo mioyo ya watu imejaa ubaya na kuna wazimu mioyoni mwao wangali hai hatimaye huungana na waliokufa
 ye yote aliye miongoni mwa walio hai analo tumaini hata mbwa hai ni bora kuliko simba aliyekufa kwa maana walio hai wanajua kwamba watakufa lakini wafu hawajui cho chote hawana tuzo zaidi hata kumbukumbu yao imesahaulika
 upendo wao chuki yao na wivu wao vimetoweka tangu kitambo kamwe hawatakuwa tena na sehemu katika lo lote linalotendeka chini ya jua
nenda kula chakula chako kwa furaha unywe divai yako kwa moyo wa shangwe kwa maana sasa mungu anakubali unachofanya
 daima uvae nguo nyeupe na daima upake kichwa chako mafuta
 furahia maisha na mke wako umpendaye siku zote za maisha ya ubatili uliyopewa na mun gu chini ya jua siku zote za ubatili
kwa maana hili ndilo fungu lako katika maisha na katika kazi yako ya taabu chini ya jua
 lo lote mkono wako upatalo kufanya fanya kwa nguvu zako zote kwa kuwa huko kuzimu unakokwenda hakuna kufanya kazi wala mipango wala maarifa wala hekima
 nimeona kitu kingine tena chini ya jua si wenye mbio washindao mashindano au wenye nguvu washindao vita wala si wenye hekima wapatao chakula au wenye akili nyingi wapatao mali wala wenye elimu wapatao upendeleo lakini wakati wa bahati huwapata wote
 zaidi ya hayo hakuna mwanadamu ajuaye wakati saa yake itakapokuja kama vile samaki wavu liwavyo katika wavu mkatili au ndege wanaswavyo kwenye mtego vivyo hivyo wanadamu hunaswa na nyakati mbaya zinazowaangukia bila kutazamia
hekima ni bora kuliko upumbavu pia niliona chini ya jua mfano huu wa hekima ambao ulinivutia sana palikuwa na mji mdogo uliokuwa na watu wachache ndani yake
mfalme mwenye nguvu akainuka dhidi yake akauzunguka akaweka jeshi kubwa dhidi yake
 katika mji huo kulikuwapo mtu mmoja maskini lakini mwenye hekima naye akauokoa ule mji kwa hekima yake
lakini hakuna aliyemkumbuka yule maskini
 kwa hiyo nikasema hekima ni bora kuliko nguvu
lakini hekima ya maskini imedha rauliwa wala hakuna anayesikiliza maneno yake
 maneno ya utulivu ya mwenye hekima husikiwa kuliko makelele ya mtawala wa wapumbavu
 hekima ni bora kuliko silaha za vita lakini mwenye dhambi mmoja huharibu mhubiri mema mengi
kama vile mainzi waliokufa huacha harufu mbaya kwenye manukato ndivyo upumbavu kidogo huzidi nguvu hekima na heshima
 moyo wa mwenye hekima huelekea kuume lakini moyo wa mpumbavu huelekea kushoto
 hata anapotembea barabarani mpumbavu hukosa ufahamu na kudhihirisha kwa kila mmoja jinsi alivyo mpumbavu
 kama hasira ya mtawala ikiwaka dhidi yako usiache mahali pako utulivu huweza kuzuia makosa mengi
 kuna ubaya niliouona chini ya jua aina ya kosa litokalo kwa mtawala wapumbavu kuwekwa kwenye nafasi nyingi za juu wakati matajiri hushika nafasi za chini
 mimi nimeona watumwa wamepanda farasi wakati wakuu wakitembea kwa miguu kama a
 yeye achimbaye shimo aweza kutumbukia ndani yake ye yote abomoaye ukuta anaweza kuumwa na nyoka
 ye yote apasuaye mawe inawezekana yakamuumiza ye yote apasuaye magogo inawezekana yakamuumiza
 kama shoka ni butu na halikunolewa nguvu nyingi zinahitajika lakini ustadi utaleta mafanikio
 kama nyoka akiuma kabla ya kufanyiwa uaguzi mwaguzi hatahitajika tena
 maneno yatokayo kinywani mwa mtu mwenye hekima yana neema bali mpumbavu huangamizwa na midomo yake mwenyewe
 mwanzoni maneno yake ni upumbavu mwishoni ni wazimu mbaya naye mpumbavu huzidisha maneno
hakuna ye yote ajuaye linalokuja ni nani awezaye kueleza ni jambo gani litakalotokea baada yake kazi ya mpumbavu humchosha mwenyewe hajui njia iendayo mjini
 ole wako ee nchi ambayo mfalme wako alikuwa mtumwa na ambayo wakuu wako hufanya karamu asubuhi
 heri wewe ee nchi ambayo mfalme wako ni wa uzao wenye kuheshimika na ambayo wakuu wako hula chakula kwa wakati unaofaa ili kupata nguvu na si kwa ajili ya ulevi
 kama mtu ni mvivu paa la nyumba huinama kutokana na mikono milegevu nyumba huvuja
 karamu hufanywa kwa ajili ya kicheko nao mvinyo hufurahisha maisha lakini fedha ni jawabu la mambo yote
 usimshutumu mfalme hata ikiwa ni katika mawazo yako au kumlaani tajiri katika chumba chako cha kulala kwa sababu ndege wa angani wanaweza kuchukua maneno yako naye ndege anayeruka anaweza kutoa taarifa ya yale uliyosema
mkate juu ya maji tupa mkate wako juu ya maji kwa maana baada ya siku nyingi utaupata tena
 wape sehemu watu saba naam hata wanane kwa maana hujui ni baa gani litakalokuwa juu ya nchi
 kama mawingu yamejaa maji hunyesha mvua juu ya nchi
kama mti ukianguka kuelekea kusini au kuelekea kaskazini mahali ulipoangukia hapo ndipo utakapolala
 ye yote atazamaye upepo hatapanda ye yote aangaliaye mawingu hatavuna
 kama vile usivyofahamu njia ya upepo au jinsi mwili uumbwavyo ndani ya tumbo la mama vivyo hivyo huwezi kufahamu kazi ya mungu mhubiri muumba wa vitu vyote
na hatari zitakazokuwepo barabarani panda mbegu yako asubuhi nako jioni usiruhusu mikono yako ilegee kwa maana hujui ni ipi itakayofanikiwa kwamba ni hii au ni ile au kwamba zote zitafanikiwa sawa
mkumbuke muumba wako ukiwa bado kijana wakati mlozi utakapochanua maua na panzi kujikokota nawe usiwe na shauku ya kitu cho chote
ndipo mwanadamu aiendea nyumba yake ya milele nao waombolezaji wakizunguka barabarani
 nuru ni tamu mkumbuke yeye kabla haijakatika kamba ya tena inafurahisha macho kuona jua
fedha hata kama mtu ataishi miaka mingi kiasi gani au bakuli la dhahabu halijavunjika na aifurahie yote
kabla mtungi kuvunjika kwenye chemchemi lakini na akumbuke siku za giza au gurudumu kuvunjika kisimani nayo mavumbi kurudi ardhini yalikotoka kwa maana zitakuwa nyingi
na roho kurudi kwa mungu aliyeitoa
kila kitu kitakachokuja ni ubatili
 furahi kijana wakati ungali kijana mhubiri asema ubatili ubatili moyo wako na ukupe furaha katika siku za kila kitu ni ubatili ujana wako
hitimisho la mambo fuata njia za moyo wako na cho chote mhubiri hakuwa tu na hekima bali aliwagawia watu maarif pia
alitafakari na kutafiti na akaweka katika utaratibu mithali nyingi
 mhubiri alitafiti ili kupata maneno sahihi na kila alichoandika kilikuwa sawa na kweli
macho yako yaonayo lakini ujue kwamba kwa ajili ya haya yote mungu atakuleta hukumuni
 kwa hiyo basi ondoa wasiwasi moyoni mwako na utupilie mbali masumbufu ya mwili maneno ya wenye hekima ni kama mchokoro mithali zao zilizokusanywa pamoja ni kama misumari iliyogongomewa ikawa imara yaliyotolewa na mchungaji mmoja
 tena zaidi ya hayo mwanangu kubali maonyo hakuna mwisho wa kutunga vitabu vingi nako kusoma sana huuchosha mwili
kwa kuwa ujana na nguvu ni ubatili
mkumbuke muumba wako siku za ujana wako kabla hazijaja siku za taabu wala haijakaribia miaka utakaposema hii ndiyo jumla ya maneno mimi sifurahii hiyo yote yamekwisha sikiwa kabla jua na nuru mche mungu nawe uzishike amri zake nao mwezi na nyota havijatiwa giza maana kwa jumla ndiyo impasayo mtu
kabla ya kurudi mawingu baada ya mvua siku ile walinzi wa nyum ba watakapotetemeka kwa maana mungu ataleta hukumuni kila kazi nao watu wenye nguvu pamoja na kila neno la siri watakapojishusha likiwa jema au baya
wakati wasagao watakapokoma kwa sababu ya uchache nao wachunguliao madirishani kutiwa wakati milango ya kuingia barabarani itakapofungwa na sauti ya kusaga kufifia wakati watu wataamshwa kwa sauti ya ndege lakini nyimbo zao zote zikififia wakati watu watakapoogopa kilichoinuka juu wimbo ulio bora utangulizi jina la kitabu hiki kuitwa wimbo wa nyimbo yaani wimbo mzuri kupita zote ni tafsiri ya moja kwa moa kutoka kwenye kiebrania shir hash shirim na ya kiyunani asma asmaton
ile nyongeza asher li shelomoth ambayo imetafsiriwa wimbo wa solomoni ndilo chimbuko la jina linalotumika kwa kawaida katika kiiengereza wimbo wa solomoni
ambapo kwenye kiswahili kitabu hi ki kimepewa jina wimbo ulio bora ambalo limeendana kabisa na lile la ki ebrania
baada ya mstari wa kufungua tu solomoni ametajwa mara sita katika 
kwa asili kanisa la kikristo linamtambua so lomoni kuwa ndiye mwandishi
lile jina la kitabu la kiebrania lililoko hapo juu nd iyo njia ya kawaida ya kuuelezea uandishi wa mtu katika maandiko ya kumbukumbu nyingi katika historia ya kawaida na jeografia zinakubaliana na maneno ya kipindi cha solomoni
wazo kuu watu wengine wanafananishia wimbo ulio bora na upendo wa kristo kwa kanisa lake
lakini vinavyokubalika zaidi ni kwamba wimbo ulio bora ni mkusanyo wa mas hairi kati ya wawili wap endanao
picha nzuri ya upendo wa mume na mke katika ndoa
wahusika wakuu mfalme solomoni mwanamke mshulami na marafiki
mwandishi solomoni
mahali israeli bustani ya mwanamke mshulami na jumba la kifalme
tarehe kama k
mgawanyo bibi arusi na bwana arusi
 sifa za mpenzi wake
 kumsifu bibi arusi
 upendo wenye msukosuko
 urafiki ambao haujavun jika
 wimbo ulio bora wimbo ulio bora wa solomoni
shairi la kwanza mpendwa
 unibusu kwa busu la kinywa chako kwa maana upendo wako unafurahisha kuliko divai
 manukato yako yananukia vizuri jina lako ni kama manukato yaliyomiminwa
ndiyo sababu anawali wanakupenda nichukue twende nawe na tufanye haraka mfalme na anilete ndani ya vyumba vyake
marafiki tunakushangilia na kukufurahia tutasifu upendo wako zaidi kuliko divai
mpendwa tazama ni jinsi gani ilivyo haki wakupende mimi ni mweusi lakini napendeza enyi binti za yerusalemu weusi kama mahema ya kedari kama mapazia ya hema la solomoni
 usinikazie macho kwa sababu mimi ni mweusi kwa sababu nimefanywa mweusi na jua
wana wa mama yangu walinikasirikia na kunifanya niwe mtunza mashamba ya mizabibu shamba mwenyewe langu la mizabibu nimeliacha
 niambie wewe am baye ninakupenda unalisha wapi kundi lako la kondoo na ni wapi unapowapumzisha kondoo wako adhuhuri
kwa nini niwe kama mwanamke aliyefunikwa shela karibu na makundi ya rafiki zako marafiki kama hujui ewe mwanamke mzuri kuliko wote fuata nyayo za kondoo na kulisha wana mbuzi wako karibu na hema za wachungaji
mpenzi mpenzi wangu ninakufananisha na farasi jike aliyefungwa katika mojawapo ya magari ya vita ya farao
 mashavu yako yanapendeza yakiwa na vipuli shingo yako ikiwa na mikufu ya vito
 tutakufanyia vipuli vya dhahabu vyenye kupambwa kwa fedha
mpendwa wakati mfalme alipokuwa mezani pake manukato yangu yasambaza harufu yake nzuri
 mpenzi wangu kwangu mimi ni kifuko cha manemane kati ya matiti yangu
 mpenzi wangu kwangu mimi ni kama kishada cha maua ya mhina yaliyochanua kutoka mashamba ya mizabibu ya en gedi
mpenzi tazama jinsi ulivyo mzuri mpenzi wangu tazama jinsi ulivyo mzuri macho yako ni kama ya hua
mpendwa tazama jinsi ulivyo mzuri mpenzi wangu o tazama ni jinsi gani unavyopendeza na kitanda chetu ni cha majani mabichi mazuri
mpenzi nguzo za nyumba yetu ni mierezi na mapao yetu ni miberoshi
mpedwa mimi ni ua la waridi la sharoni yungiyungi ya bondeni
mpenzi kama yungiyungi katikati ya miiba ndivyo alivyo mpenzi wangu katikati ya wanawali
mpendwa kama mti wa mtofaa miongoni mwa miti ya msituni ndivyo alivyo mpenzi wangu miongoni mwa wanaume vijana
ninafurahia kuketi ki vulini mwa mwanaume huyu na tunda lake ni tamu kwangu
 amenichukua mpaka kwenye ukumbi wa karamu na bendera ya huyu mwanaume juu yangu ni upendo
 nitie nguvu kwa zabibu kavu niburudishe kwa matofaa kwa maana ninazimia kwa mapenzi
 mkono wa kushoto uko chini ya kichwa changu wimbo ulio bora na mkono wake wa kuume unanikumbatia
 binti za yerusalemu ninawaagiza kwa paa na kwa ayala wa shambani msichochee wala kuamsha mapenzi hata yatakapotaka yenyewe
 sikiliza mpenzi wangu tazama huyu hapa anakuja akirukaruka juu milimani akizunguka juu ya vilima
 mpenzi wangu ni kama paa au swala kijana
tazama anasimama nyuma ya ukuta wetu akitazama kupitia madirishani akichungulia kimiani
 mpenzi wangu alizungumza na kuniambia inuka mpenzi wangu mrembo wangu tufuatane
 tazama wakati wa masika umepita mvua imekwisha imekwenda zake
 maua yanatokea juu ya nchi majira ya kuimba yamewadia sauti za njiwa zinasikika katika nchi yetu
 mtini unatunga matunda yake ya mwanzoni zabibu zinazochanua zaeneza harufu yake nzuri
inuka njoo mpenzi wangu mrembo wangu tufuatane
mpenzi hua wangu penye nyufa za majabali mafichoni pembezoni mwa mlima nionyeshe uso wako na niisikie sauti yako kwa maana sauti yako ni tamu na uso wako unapendeza
 tukamatie mbweha mbweha wadogo wale wanaoharibu mashamba ya mizabibu mashamba yetu ya mizabibu yalichanua
mpendwa mpenzi wangu ni wangu nami ni wake hujilisha katikati ya yungiyungi
 mpaka jua linapochomoza na vivuli vikimbie rudi mpenzi wangu na uwe kama paa au kama ayala kijana juu ya vilima vya betheri
usiku kucha kwenye kitanda changu nilimtafuta yule moyo wangu umpendaye nilimtafuta huyo mwanaume lakini sikumpata
 sasa nitaondoka na kuzunguka mjini kupitia katika barabara zake na viwanjani nitamtafuta yule moyo wangu umpendaye
kwa hiyo nilimtafuta lakini sikumpata huyo mwanaume
 walinzi walinikuta walipokuwa wakizunguka mji
nikawauliza je mmemwona yule moyo wangu umpendaye kitambo kidogo tu baada ya kuwapita nilimpata yule moyo wangu umpendaye
nilimshika na sikumwachia aende mpaka nilipomleta katika nyumba ya mama yangu katika chumba cha yule aliyenichukua mimba
 binti za yerusalemu ninawaagiza kwa paa na kwa ayala wa shambani msichochee wala kuamsha mapenzi hata yatakapotaka yenyewe
 ni nani huyu anayekuja kutoka jangwani kama nguzo ya moshi anayenukia manemane na uvumba iliyotengenezwa kwa vikolezo vyote vya mfanyi biashara tazama ni gari la solomoni lisindikizwalo na mashujaa sitini walio wakuu sana wa israeli wote wamevaa panga wote wazoefu katika vita kila mmoja na upanga wake pajani wamejiandaa kwa ajili ya hofu za usiku
 mfalme solomoni alijitengenezea gari alitengeneza kwa mbao kutoka lebanoni
 nguzo zake alitengeneza za fedha kitako chake kwa dhahabu
kiti chake kilikuwa kimepambwa kwa zambarau gari lake limenakishiwa njumu kwa ndani lilifunikwa kwa upendo wa binti za yerusalemu
 tokeni nje ninyi binti za sayuni mumtazame mfalme solomoni akiwa amevaa taji taji ambalo mama yake alimvika siku ya wimbo ulio bora arusi yake siku ambayo moyo wake ulishangilia
mpe tazama jinsi ulivyo mzuri mpenzi wangu nzi o jinsi ulivyo mzuri macho yako nyuma ya shela yako ni kama ya hua
nywele zako ni kama kundi la mbuzi zikishuka kutoka mlima gileadi
 meno yako ni kama kundi la kondoo waliokatwa manyoya sasa hivi watokao kuogeshwa
kila mmoja ana pacha lake hakuna hata mmoja aliye peke yake
 midomo yako ni kama uzi mwekundu kinywa chako kinapendeza
mashavu yako nyuma ya shela yako ni kama vipande viwili vya komamanga
 shingo yako ni kama mnara wa daudi uliojengwa kwa madaha juu yake zimetundikwa ngao elfu zote ni ngao za mashujaa
 matiti yako mawili ni kama wana paa wawili kama mapacha ya wana paa wale wajilishao katikati ya yungiyungi
 hata papambazuke na vivuli vikimbie nitakwenda kwenye mlima wa manemane na kwenye kilima cha uvumba
 wewe ni mzuri kote mpenzi wangu hakuna hitilafu ndani yako
 twende pamoja nami kutoka lebanoni bibi arusi wangu twende pamoja nami kutoka lebanoni
shuka kutoka ncha ya amana kutoka juu ya seniri kilele cha hermoni kutoka mapango ya simba na kutoka mlima wapendapo kukaa chui
 umeiba moyo wangu dada yangu bibi arusi wangu umeiba moyo wangu kwa mtupo mmoja wa macho yako kwa kito kimoja cha thamani cha mkufu o
 tazama jinsi pendo lako linavyofurahisha dada yangu bibi arusi wangu ni mara ngapi zaidi pendo lako linafurahisha kuliko divai na harufu ya manukato yako zaidi kuliko kikolezo cho chote midomo yako inadondosha utamu kama sega la asali bibi arusi wangu maziwa na asali viko chini ya ulimi wako
harufu nzuri ya mavazi yako ni kama ile ya lebanoni
 wewe ni bustani iliyofungwa dada yangu bibi arusi wangu wewe ni chanzo cha maji kilichozungukwa kabisa chemchemi iliyofunguliwa
 mimea yako ni bustani ya komamanga yenye matunda mazuri sana yenye hina na nardo nardo na zafarani mchai na mdalasini pamoja na kila aina ya mti wa uvumba manemane na udi na aina zote za vikolezo bora kuliko vyote
 wewe ni chemchemi ya bustani kisima cha maji yatiririkayo yatiririkayo kutoka lebanoni
mpendwa amka upepo wa kaskazi na uje upepo wa kusi vuma juu ya bustani yangu ili harufu yake nzuri iweze kuenea mpaka ng ambo
mpendwa wangu na aje bustanini mwake na kuonja matunda mazuri sana
mpenzi nimekuja kwenye bustani yangu dada yangu bibi arusi wangu nimekusanya manemane yangu pamoja na kikolezo changu nimekula sega langu la asali na asali yangu nimekunywa divai yangu na maziwa yangu
marafiki kuleni enyi marafiki mnywe kunyweni ya kutosha ee wapenzi
mpendwa nililala lakini moyo wangu ulikuwa macho
sikiliza mpenzi wangu anabisha nifungulie dada yangu mpenzi wangu hua wangu asiye na hitilafu
kichwa changu kimeloa umande na nywele zangu manyunyu ya usiku
 nimevua joho langu je ni lazima nivae tena wimbo ulio bora nimenawa miguu yangu je ni lazima niichafue tena mpenzi wangu aliweka mkono wake kwenye tundu la komeo moyo wangu ulianza kugonga kwa ajili yake
 niliinuka kumfungulia mpenzi wangu mikono yangu ilidondosha manemane vidole vyangu vikitiririka manemane penye vipini vya komeo
 nilimfungulia mpenzi wangu lakini mpenzi wangu alishaondoka alikuwa amekwenda zake
moyo wangu ulishuka kwa kuondoka kwake
nilimtafuta lakini sikumpata
nilimwita lakini hakunijibu
 walinzi walinikuta walipokuwa wakifanya zamu za ulinzi mjini
walinipiga walinijeruhi walininyang anya joho langu hao walinzi wa kuta enyi binti za yerusalemu ninawaagiza kama mkimpata mpenzi wangu mtamwambia nini mwambieni ninazimia kwa mapenzi
marafiki je mpendwa wako ni bora kuliko wengine namna gani ni mzuri sana kupita wanawake wote je mpendwa wako ni mzuri kuliko wengine kwa namna gani hata unatuagiza hivyo mpendwa mpenzi wangu anang aa tena mwekundu kwa afya wakuvutia miongoni mwa wanaume kumi elfu
 kichwa chake ni dhahabu safi kuliko zote nywele zake ni za mawimbi na ni nyeusi kama kunguru
 macho yake ni kama ya hua kandokando ya vijito vya maji aliyeogeshwa kwenye maziwa yamepangwa kama vito vya thamani
 mashavu yake ni kama matuta ya vikolezo yakitoa manukato
midomo yake ni kama yungiyungi inayodondosha manemane
 mikono yake ni fimbo za dhahabu iliyopambwa kwa krisolitho
mwili wake ni kama pembe ya ndovu iliyong arishwa iliyopambwa na yakuti samawi
 miguu yake ni nguzo za marimari zilizosimikwa katika vitako vya dhahabu safi
sura yake ni kama lebanoni mzuri kama miti yake ya mierezi
 kinywa chake chenyewe ni utamu kwa ujumla yeye ni wa kupendeza
huyu ndiye mpenzi wangu huyu ndiye rafiki yangu ee binti za yerusalemu
marafiki mpenzi wako amekwenda wapi yule mzuri kupita wanawake wote mpenzi wako amegeukia njia ipi tupate kumtafuta pamoja nawe mpendwa mpenzi wangu amekwenda bustanini mwake kwenye vitalu vya vikolezo kujilisha bustanini na kukusanya yungiyungi
 mimi ni wake mpenzi wangu na mpenzi wangu ni wangu mimi huyu mwanaume hulisha katikati ya yungiyungi
mpenzi wewe ni mzuri mpenzi wangu kama tirza upendezaye kama yerusalemu umetukuka kama jeshi lenye bendera
 uyageuze macho yako mbali nami yananigharikisha
nywele zako ni kama kundi la mbuzi wanaotelemka kutoka gileadi
 meno yako ni kama kundi la kondoo wanaotoka kuogeshwa
kila mmoja ana pacha lake hakuna hata mmojawapo aliye peke yake
 mashavu yako nyuma ya shela yako ni kama vipande viwili vya komamanga
 panaweza kuwapo malkia sitini masuria themanini na mabikira wasiohesabika lakini hua wangu mkamilifu wangu ni wa namna ya pekee binti pekee kwa mama yake kipenzi cha yeye aliyemzaa
 wimbo ulio bora wanawali walimwona na kumwita mbarikiwa malkia na masuria walimsifu
marafiki ni nani huyu atokeaye kama mapambazuko mzuri kama mwezi mwangavu kama jua ametukuka kama majeshi yenye bendera mpenzi nilitelemka kwenye kichaka cha miti ya milozi ili kutazama machipuko ya bondeni kuona kama mizabibu imechipua au kama mikomamanga imechanua maua
 kabla sijang amua shauku yangu iliniweka katikati ya magari ya kifalme ya kukokotwa na farasi
marafiki rudi rudi ee mshulami rudi rudi ili tupate kukutazama mpenzi kwa nini kumtazama mshulami kama kutazama ngoma ya mahanaimu a ee binti wa mwana wa mfalme tazama jinsi inavyopendeza miguu yako katika viatu miguu yako yenye madaha ni kama vito vya thamani kazi ya mikono ya fundi stadi
 kitovu chako ni kama bilauri ya mviringo ambayo kamwe haikosi divai iliyochanganywa
kiuno chako ni kichuguu cha ngano kilichozungukwa kwa yungiyungi
 matiti yako ni kama wana paa wawili mapacha wa swala
 shingo yako ni kama mnara wa pembe ya ndovu
macho yako ni vidimbwi vya heshboni karibu na lango la beth rabi
pua yako ni kama mnara wa lebanoni ukitazama kuelekea dameski
 kichwa chako kinakuvika taji kama mlima karmeli
a ngome ya mahanaimu hapa ina maana ngome kati ya majeshi mawili
nywele zako ni kama zulia nene la kutundika ukutani mfalme ametekwa na mashungi yake
 tazama jinsi ulivyo mzuri na unavyopendeza ee pendo kwa uzuri wako umbo lako ni kama la mtende nayo matiti yako kama vishada vya matunda
 nilisema nitakwea mtende nami nitayashika matunda yake
matiti yako na yawe kama vishada vya mzabibu harufu nzuri ya pumzi yako kama matofaa na kinywa chako kama divai bora kuliko zote
mpendwa divai na iende moja kwa moja kwa mpenzi wangu ikitiririka pole pole juu ya midomo na meno
 mimi ni mali ya mpenzi wangu nayo shauku yake ni juu yangu
 njoo mpenzi wangu twende mashambani twende tukalale huko vijijini
 hebu na twende mapema katika mashamba ya mizabibu tuone kama mizabibu imechipua kama maua yake yamefunguka pia kama mikomamanga imetoa maua huko nitakupa penzi langu
 mitunguja hutoa harufu zake nzuri kwenye milango yetu kuna matunda mazuri mapya na ya zamani ambayo nimekuhifadhia wewe mpenzi wangu
laiti ungelikuwa kwangu kama ndugu wa kiume ambaye aliyanyonya matiti ya mama yangu kisha kama ningekukuta huko nje ningelikubusu wala hakuna mtu ye yote angelinidharau
 ningelikuongoza na kukuleta katika nyumba ya mama yangu yeye ambaye angenifundisha
ningelikupa divai iliyokolezwa unywe asali ya maua ya mikomamanga yangu
 mkono wa kushoto wa huyo mwanaume uko chini ya kichwa changu wimbo ulio bora na mkono wake wa kuume unanikumbatia
 binti za yerusalemu ninawaagiza na mia mbili ni kwa ajili ya wale wanaotunza msichochee wala kuamsha mapenzi matunda yake
hadi yatakapotaka yenyewe
mpenzi wewe ukaaye bustanini marafiki ni nani huyu anayekuja kutoka nyikani pamoja na marafiki mliohudhuria akimwegemea mpenzi wake unisikizishe na mimi sauti yako mpendwa mpendwa nilikuamsha chini ya mtofaa njoo mpenzi wangu huko mama yako alipotunga mimba yako uwe kama swala huko yeye alipata utungu akakuzaa
au kama ayala mdogo nitie kama muhuri moyoni mwako juu ya milima iliyojaa vikolezo
kama muhuri kwenye mkono wako kwa maana upendo una nguvu kama mauti wivu wake ni mkatili kama kuzimu
unachoma kama mwali wa moto kama mwali mkubwa wa moto wa bwana hasa
 maji mengi hayawezi kuuzimisha upendo mito haiwezi kuugharikisha
kama mtu angelitoa mali yote ya nyumbani mwake kwa ajili ya upendo angelidharauliwa kabisa
marafiki tunaye dada mdogo matiti yake hayajakua bado
tutafanya nini kwa ajili ya dada yetu wakati atakapokuja kuposwa kama yeye ni ukuta tutajenga minara ya fedha juu yake na kama yeye ni mlango tutazungushia mbao za mierezi
mpendwa mimi ni ukuta matiti yangu ni kama minara
ndivyo ambavyo nimekuwa machoni pake kama yule anayeleta utoshelevu
 solomoni alikuwa na shamba la mizabibu huko baal hamoni alikodisha shamba lake la mizabibu kwa wapangaji
kila mmoja angeleta kwa ajili ya matunda yake shekeli elfu mojaa za fedha
 lakini shamba langu la mizabibu ambalo ni langu mwenyewe ni langu kutoa hizo shekeli elfu ni kwa ajili yako ee a shekeli za fedha ni sawa na kilo 
 isaya utangulizi nabii isaya alianza huduma yake katika yuda wakati wa utawala wa mfalme uzia
isaya alimwona bwana alipokufa mfalme uzia kama mwaka k
aliendelea na huduma yake ya unabii huko yerusalemu wakati wa utawala wa yothamu ahazi na hezekia wafalme wa yuda
kufuatana na mapokeo isaya alikuwa akitabiri wakati mmoja na amosi hosea na mika
kufuatana na mapokeo hayo isaya aliuawa kwa kupasuliwa katikati yaani vipande viwili katika mwaka k
chini ya utawala wa manase aliyekuwa mwana mwovu wa mfalme hezekia aliyetawala tangu k
maendeleo ya kitaifa na kimataifa wakati wa uhai wa isaya yalitoa msingi muhimu wa kuuelewa ujumbe wake
isaya alipokuwa mtu mzima ufalme wa yuda uliibuka kuwa utawala wenye nguvu katika palestina ukipambana na kuendelea kupanuka kwa nguvu za dola ya ashuru wakati ufalme wa kaskazini yaani israeli nguvu zake zilididimia kutokana na mapigano ya ndani na mapinduzi mbalimbali
baada ya kifo cha uzia waashuru waliishinda dameski mnamo mwaka k
na samaria mnamo k
na kuzifanya shamu syria na israeli kuwa majimbo ya ashuru
wakati huo huo ahazi mfalme wa yuda alipuuza maonyo ya isaya naye akaanzisha ibada ya sanamu katika hekalu la yerusalemu
katika miongo kadhaa iliyofuata wafalme wa ashuru wa lileta majeshi yao kuelekea ku sini na wakatishia kuondoa utawala wa ukoo wa daudi huko yuda katika mwaka k
isa
hezekia na mji wa yerusalemu waliokolewa kimwujiza ingawa kufuatana na kumbukumbu za waashuru miji arobaini na sita yenye maboma kusini mwa palestina iliacha vita ikajitolea kwa masharti kwa senakeribu mfalme wa ashuru nao watu wapatao wakapelekwa uhamishoni
mara kwa mara isaya aliwaonya watu wake kwamba yerusalemu na yuda watahukumiwa kwa sababu ya uovu wao uliokuwa ukiendelea
katika sura ya alitabiri juu ya kwenda uhamishoni babeli
kwa nyongeza katika ujumbe huu wa maangamizi yaliyokuwa yanakaribia isaya aliwahakikishia wale watu ambao watamtumaini mungu kwamba hatimaye ufalme ungesimamishwa tena
kutokana na mtazamo wa isaya kuangamizwa kwa yerusalemu kulikuwa lazima maadam alitabiri uhamisho wa babeli ulioko kwenye sura ya 
isaya alitoa faraja na ahadi zifuatazo kutoka kwa mungu i waliokuwa uhamishoni babeli wangeruhusiwa kurudi yerusalemu chini ya utawala wa dario mfalme wa uajemi
ii ingawa israeli amekosea kama mtumishi wa mungu mtumishi mwenye haki anaahidiwa yeye ambaye kwa kuteseka ataleta wokovu na haki kwa wengi akifanya upatanisho kwa ajili ya dhambi zao isa
mwaliko wa kuupokea wokovu huu unatolewa kwa ulimwengu wote katika sura ya hivyo nyumba ya sala imefunguliwa kwa watu wote 
iii mungu atasimamisha ufalme mpya wenye haki
hivyo ufalme utarudishwa kwa wale wanaomcha mungu
hii ni kusema kwamba wenye haki watashiriki baraka za milele katika mbingu mpya na nchi mpya
mwandishi isaya mwana wa amozi
wasomi wa kisasa wanaziangalia sura ya kama zilizoandikwa na mtu mwingine asiyejulikana kama kwenye mwaka k
au baadaye kwa msingi kwamba unabii wa sura na unasema kwamba mfalme dario wa uajemi angekuwa ndiye atakayewaruhusu wayahudi kurudi kutoka uhamishoni
wale wote waliokubali ule unabii kama sehemu ya msingi ya ujumbe wa nabii aliopewa na mungu hawakuona sababu yo yote yenye nguvu ya kukana uandishi wa kihistoria wa isaya
zile hoja za mfumo wa uandishi na kitheolojia za kukiwekea kitabu hiki tarehe za karne ya tano hazina nguvu
mahali yerusalemu tarehe k
wahusika wakuu isaya wanawe wawili shear yashub na maher shalal hash baz
mahali isaya anazungumza na kuandika akiwa yerusalemu zaidi
wazo kuu kuufanya ujumbe wa mungu uwe wazi kwa israeli ili kuwaonya kuhusu hukumu ikiwa wataendelea kudumu katika dhambi na kudhihirisha jinsi mungu atakavyoshughulika nao katika kukamilisha kuwarejeza upya chini ya masiya wao milele mwandishi nabii isaya mwana wa amozi
mgawanyo hukumu na matumaini ya matengenezo
 matumaini kwa ashuru au mungu
 unabii kuhusu mataifa
 hukumu ya israeli na ukombozi
 maonyo na sayuni yatengenezwa
 mfalme hezekia awazuia ashuru
 ahadi za ukombozi wa mungu
 ufalme wa mwisho unasimamishwa
 isaya maono kuhusu yuda na yerusalemu ambayo isaya mwana wa amozi aliyaona wakati wa utawala wa uzia yothamu ahazi na hezekia wafalme wa yuda
taifa asi sikieni enyi mbingu sikilizeni enyi dunia kwa maana bwana amesema nimewalisha watoto na kuwalea lakini wameniasi mimi
 ng ombe anamjua bwana wake naye punda anajua hori la mmiliki wake lakini israeli hajui watu wangu hawaelewi
 lo taifa lenye dhambi taifa lililolemewa na uovu uzao wa watenda mabaya watoto waliozoelea upotovu wamemwacha bwana wamemkataa kwa dharau yeye aliye mtakatifu wa israeli na kumgeuzia kisogo
 kwa nini mzidi kupigwa kwa nini kudumu katika uasi kichwa chako chote kimejeruhiwa moyo wako wote ni mgonjwa
 kutoka wayo wako wa mguu hadi kwenye utosi wa kichwa chako hakuna uzima ni majeraha matupu na makovu na vidonda vitokavyo damu havikusafishwa au kufungwa wala kulainishwa kwa mafuta
 nchi yenu imefanywa ukiwa miji yenu imeteketezwa kwa moto nchi yenu imeachwa tupu na wageni hapo hapo mbele ya macho yenu imeharibiwa kama vile imepinduliwa na wageni
 binti sayuni ameachwa kama kipenu katika shamba la mizabibu kama kibanda katika shamba la matikiti maji kama mji uliohusuriwa
 kama bwana mungu mwenye nguvu asingelituachia walionusurika tungelikuwa kama sodoma tungelifanana na gomora
 sikieni neno la bwana ninyi watawala wa sodoma sikilizeni sheria ya mungu wetu enyi watu wa gomora bwana anasema wingi wa sadaka zenu ni kitu gani kwangu ninazo sadaka za kuteketezwa nyingi kupita kiasi za kondoo waume na mafuta ya wanyama walionona sipendezwi na damu za mafahali wala za wanakondoo na mbuzi
 mnapokuja kujihudhurisha mbele zangu ni nani aliyewataka ninyi mfanye hivyo huku kuzikanyaga nyua zangu acheni kuniletea sadaka zisizokuwa na maana uvumba wenu ni chukizo kwangu
miandamo ya mwezi sabato na mikutano ya ibada siwezi kuvumilia makusanyiko yenu maovu
 sikukuu zenu za miandamo ya mwezi na sikukuu zenu zilizoamriwa moyo wangu unazichukia
zimekuwa mzigo kwangu nimechoka kuzivumilia
 mnaponyosha mikono yenu katika kuomba nitaficha macho yangu nisiwaone hata mkiomba maombi mengi sitasikiliza
mikono yenu imejaa damu jiosheni na mkajitakase
yaondoeni matendo yenu maovu mbele zangu acheni kutenda mabaya jifunzeni kutenda mema tafuteni haki watieni moyo walioonewa
teteeni shauri la yatima wateteeni wajane
 njoni basi na tuhojiane asema bwana
ingawa dhambi zenu ni kama rangi nyekundu zitakuwa nyeupe kama theluji ingawa ni nyekundu sana kama damu zitakuwa nyeupe kama sufu
 kama mkikubali na kutii mtakula mema ya nchi lakini kama mkikataa na kuasi mtaangamizwa kwa upanga
kwa kuwa kinywa cha bwana kimenena
isaya tazama jinsi ambavyo mji uliokuwa mwaminifu umekuwa kahaba mwanzoni ulikuwa umejaa unyofu haki ilikuwa inakaa ndani yake lakini sasa ni wauaji fedha yenu imekuwa takataka divai yenu nzuri imechanganywa na maji
 watawala wenu ni waasi rafiki wa wezi wote wanapenda rushwa na kukimbilia hongo
hawatetei yatima shauri la mjane haliletwi mbele yao likasikilizwa
 kwa hiyo bwana bwana mwenye nguvu mwenye nguvu wa israeli asema hivi lo nitapata faraja kutoka kwa adui zangu na kujilipizia kisasi juu ya watesi wangu
 nitauelekeza mkono wangu dhidi yenu nitawasafisha takataka yenu yote na kuwaondolea unajisi wenu wote
 nitawarudishieni waamuzi wenu kama ilivyokuwa siku za zamani nao washauri wenu kama ilivyokuwa mwanzoni
baadaye utaitwa mji wa haki mji mwaminifu
 sayuni itakombolewa kwa haki wale waliomo ndani yake waliotubu kwa uaminifu
 lakini waasi na wenye dhambi wote wataangamizwa nao wanaomwacha bwana wataangamia
 mtaaibika kwa sababu ya hiyo mialoni mliyoipenda mkaifanya mahali pa kuabudia sanamu mtafadhaika kwa sababu ya bustani mlizozichagua
 mtakuwa kama mwaloni wenye majani yanayonyauka kama bustani isiyokuwa na maji
 mtu mwenye nguvu atatoweka kama majani makavu yawakayo moto na kazi yake kama cheche ya moto vyote vitaungua pamoja wala hakuna wa kuuzima huo moto
mlim hili ndilo aliloliona isaya mwana wa amozi kuhusu yuda na yerusalemu wa bwana katika siku za mwisho mlima wa hekalu la bwana utaimarishwa kama mlima mkuu miongoni mwa milima utainuliwa juu kupita vilima na mataifa yote yatamiminika huko
 mataifa mengi yatakuja na kusema njoni na tuupande mlima wa bwana kwenye nyumba ya mungu wa yakobo
atatufundisha njia zake ili tuweze kuenenda katika mapito yake
sheria itatoka sayuni neno la bwana kutoka yerusalemu
 atahukumu kati ya mataifa na ataamua magomvi ya mataifa mengi
watafua panga zao kuwa majembe na mikuki yao kuwa myundu ya kukata matawi
taifa halitainua upanga dhidi ya taifa jingine wala hayatafanya mazoezi ya vita tena
 njoni enyi nyumba ya yakobo sisi na tutembee katika nuru ya bwana siku ya bwana umewatelekeza watu wako nyumba ya yakobo
wamejaa ushirikina utokao mashariki wanapiga ramli kama wafilisti na wanashikana mikono na wapagani
 nchi yao imejaa fedha na dhahabu hakuna mwisho wa hazina zao
nchi yao imejaa farasi hakuna mwisho wa magari yao
 nchi yao imejaa sanamu wanasujudia kazi za mikono yao vitu vile ambavyo vidole vyao vimevitengeneza
 kwa hiyo mwanadamu atashushwa na binadamu atanyenyekezwa usiwasamehe
 isaya ingieni kwenye miamba jificheni ardhini kutokana na utisho wa bwana na utukufu wa enzi yake macho ya mtu mwenye majivuno yatanyenyekezwa na kiburi cha wanadamu kitashushwa bwana peke yake ndiye atakayetukuzwa siku hiyo
 bwana mwenye nguvu anayo siku aliyoiweka akiba kwa wote wenye kujivuna na wenye kiburi kwa wote wanaojikweza nao watanyenyekezwa kwa mierezi yote ya lebanoni iliyo mirefu sana nayo mialoni yote ya bashani kwa milima yote mirefu na vilima vyote vilivyoinuka kwa kila mnara ulio mrefu sana na kila ukuta wenye ngome kwa kila meli ya biashara ya tarshishi na kila chombo cha baharini cha fahari
 majivuno ya mwanadamu yatashushwa na kiburi cha wanadamu kitanyenyekezwa bwana peke yake ndiye atatukuzwa siku hiyo nazo sanamu zitatoweka kabisa
 watu watakimbilia kwenye mapango ndani ya miamba na kwenye mahandaki ardhini kutokana na utisho wa bwana na utukufu wa enzi yake ainukapo kuitikisa dunia
 katika siku ile watu watawatupia panya na popo vinyago vyao vya fedha na vya dhahabu walivyovitengeneza ili waviabudu
 watakimbilia kwenye mapango miambani na kwenye nyufa za miamba kutokana na utisho wa bwana na utukufu wa enzi yake ainukapo kuitikisa dunia
 acheni kumtumainia mwanadamu ambaye hana kitu ila pumzi katika pua zake
yeye ana thamani gani hukumu juu ya yerusalemu na yuda
tazama sasa bwana bwana mwenye nguvu yu karibu kuwaondolea yerusalemu na yuda upatikanaji wa mahitaji na misaada upatikanaji wote wa chakula na maji shujaa na mtu wa vita mwamuzi na nabii mwaguzi na mzee jemadari wa kikosi cha watu hamsini na mtu mwenye cheo mshauri fundi stadi na mlozi mjanja
 nitawafanya wavulana wa we maafisa wao watoto ndio watakaowatawala
 watu wataoneana wao kwa wao mtu dhidi ya mtu jirani dhidi ya jirani yake
kijana atainuka dhidi ya mzee mtu mnyonge dhidi ya mtu mwenye heshima
 mtu atamkamata mmoja wa ndugu zake katika nyumba ya baba yake na kusema unalo joho wewe uwe kiongozi wetu tawala lundo hili la magofu lakini siku hiyo atapiga kelele akisema sina uponyaji
sina chakula wala mavazi katika nyumba yangu msinifanye niwe kiongozi wa watu
 yerusalemu inapepesuka yuda inaanguka maneno yao na matendo yao ni kinyume na bwana wakiudharau uwepo wake uliotukuka
 nyuso zao zinavyoonekana zinashuhudia dhidi yao hujivunia dhambi yao kama sodoma wala hawaifichi
ole wao wamejiletea maafa juu yao wenyewe
 waambie wanyofu itakuwa heri kwao kwa kuwa watafurahia tunda la matendo yao
 ole wa watu waovu maafa yapo juu yao watalipwa kwa ajili ya yale mikono yao iliyotenda
 isaya vijana wanawatesa watu wangu wanawake wanawatawala
enyi watu wangu viongozi wenu wanawapotosha wanawapoteza njia
 bwana anachukua nafasi yake mahakamani anasimama kuhukumu watu
 bwana anaingia katika hukumu dhidi ya wazee na viongozi wa watu wake ninyi ndio mlioharibu shamba langu la mizabibu mali zilizonyang anywa kutoka kwa maskini zimo nyumbani mwenu
 mnamaanisha nini kuwaponda watu wangu na kuzisaga nyuso za maskini asema bwana bwana mwenye nguvu
 bwana asema wanawake wa sayuni wana kiburi wanatembea na shingo ndefu wakikonyeza kwa macho yao wakitembea kwa hatua fupi fupi za madaha wakiwa na mapambo yanayotoa mlio kwenye vifundo vya miguu yao
 kwa hiyo bwana ataleta pele kwenye vichwa vya wanawake wa sayuni bwana atazifanya ngozi za vichwa vyao kuwa vipara
 katika siku ile bwana atawanyang anya uzuri wao bangili tepe za kichwani mikufu yenye alama za mwezi mwandamo vipuli vikuku shela vilemba mikufu ya kwenye vifundo vya miguu mshipi chupa za manukato na hirizi pete zenye muhuri pete za puani majoho mazuri mitandio mavazi kifuko cha kutilia fedha vioo mavazi ya kitani taji na shali
 badala ya harufu ya manukato kutakuwa na uvundo badala ya mishipi kamba badala ya nywele zilizotengenezwa vizuri upara badala ya mavazi mazuri nguo za magunia badala ya uzuri aibu
 wanaume wako watauawa kwa upanga mashujaa wako watauawa vitani
 malango ya sayuni yataomboleza na kulia akiwa maskini akiketi mavumbini
katika siku ile wanawake saba watamshika mwanaume mmoja wakisema tutakula chakula chetu wenyewe na kuvaa nguo zetu wenyewe ila wewe uturuhusu tu tuitwe kwa jina lako
utuondolee aibu yetu tawi la bwana katika siku ile tawi la bwana litakuwa zuri na lenye utukufu nalo tunda la nchi litakuwa fahari na utukufu wa wale waisraeli watakaosalia
 wale watakaoachwa sayuni watakaobaki yerusalemu wataitwa watakatifu wale wote ambao wameorodheshwa miongoni mwa walio hai huko yerusalemu
 bwana atausafisha uchafu wa wanawake wa sayuni atatakasa madoa ya damu kutoka yerusalemu kwa roho ya hukumu na roho ya moto
 kisha bwana ataumba juu ya lima wote wa sayuni na juu ya wale wote wanaokusanyika hapo wingu la moshi wakati wa mchana na kung aa kwa miali ya moto wakati wa usiku juu ya huo utukufu wote kutatanda kifuniko cha ulinzi
 itakuwa sitara na kivuli kutokana na joto la mchana na kuwa mahali pa kujificha kutokana na dhoruba na mvua
wimbo wa shamba la mizabibu nitaimba kwa ajili ya mmoja nimpendaye wimbo kuhusu shamba lake la mizabibu mpendwa wangu alikuwa na shamba la mizabibu kwenye kilima chenye rutuba
 alililima na kuondoa mawe na akaliotesha mizabibu bora sana
akajenga mnara wa ulinzi ndani yake na kutengeneza shinikizo la kukamulia divai pia
kisha akatazamia kupata mazao ya zabibu nzuri lakini lilizaa matunda mabaya tu
 sasa enyi wakazi wa yerusalemu na watu wa yuda hukumuni kati yangu na shamba langu la mizabibu
 nini zaidi ambacho kingeweza kufanyika kwa isaya ajili ya shamba langu la mizabibu kuliko yale niliyofanya nilipotazamia kupata zabibu nzuri kwa nini lilizaa zabibu mbaya tu sasa nitawaambia lile nitakalolitendea shamba langu la mizabibu nitaondoa uzio wake nalo litaharibiwa nitabomoa ukuta wake nalo litakanyagwa
 nitalifanya nchi ya ukiwa isiyokaliwa na watu halitakatiwa matawi wala kulimwa nayo michongoma na miiba itamea huko nitaamuru mawingu yasinyeshe mvua juu yake
 shamba la mzabibu la bwana mwenye nguvu ni nyumba ya israeli na watu wa yuda ni bustani yake ya kumpendeza
alitazamia haki lakini akaona umwagaji damu alitazamia uadilifu lakini akasikia vilio vya taabu
ole na hukumu ole wenu mnaoongeza nyumba baada ya nyumba na kuunganisha mashamba baada ya mashamba wala hakuna nafasi iliyobaki nanyi mnaishi peke yenu katika nchi
 bwana mwenye nguvu amesema nikisikia hakika nyumba kubwa zitakuwa ukiwa nayo majumba ya fahari yatabaki bila kukaliwa
 shamba la mizabibu la eka kumi litatoa bathia moja ya divai homerib ya mbegu zilizopandwa zitatoa efac moja tu ya nafaka
 ole wao wale waamkao asubuhi na mapema wakikimbilia kunywa vileo a bathi ni kipimo cha ujazo bathi moja ni lita 
b homeri ni kipimo cha ujazo homeri moja ni lita 
c efa ni kipimo cha ujazo efa moja ni lita 
wale wakawiao sana mpaka usiku mpaka wamewaka kwa mvinyo
 wana vinubi na zeze kwenye karamu zao matari filimbi na mvinyo lakini hawayajali matendo ya bwana wala hawana heshima kwa ajili ya kazi ya mikono yake
 kwa hiyo watu wangu watakwenda uhamishoni kwa sababu ya kukosa ufahamu watu wao wenye vyeo watakufa kwa njaa na watu wao wengi watakauka kwa kiu
 kwa hiyo kaburid limeongeza hamu yake na kupanua mdomo wake bila kikomo ndani mwake watashuka wakuu wao na wingi wa watu pamoja na kelele zao za ghasia na karamu zao kubwa za ulevi na ulafi
 hivyo mwanadamu atashushwa na binadamu atanyenyekezwa macho ya wenye majivuno yatanyenyekezwa
 lakini bwana mwenye nguvu atatukuzwa kwa ajili ya haki yake naye mungu mtakatifu atajionyesha mwenyewe kuwa mtakatifu kwa haki yake
 kondoo watajilisha kwenye malisho yao wenyewe wanakondoo na wageni wata jilisha katika magofu ya matajiri
 ole wao wanaovuta dhambi kwa kamba za udanganyifu na uovu kama kwa kamba za mkokoteni kwa wale wanaosema mungu na afanye haraka aharakishe kazi yake ili tupate kuiona
huo na ukamilike mpango wa aliye mtakatifu wa israeli na udhihirike ili tupate kuujua
 ole wao wanaoita ubaya ni wema na wema ni ubaya wawekao giza badala ya nuru na nuru badala ya giza wawekao uchungu badala ya utamu na utamu badala ya uchungu
d kaburi hapa ina maana ya kuzimu yaani sheol kwa kiebrania
isaya ole wao walio na hekima machoni pao wenyewe na kujiona wenye akili machoni pao wenyewe
 ole wao walio mashujaa kwa kunywa mvinyo nao walio hodari katika kuchanganya vileo wale wanaoachilia wenye hatia kwa kupokea hongo lakini huwanyima haki wasio na hatia
 kwa hiyo kama ndimi za moto zirambavyo nyasi na kama vile majani makavu yazamavyo katika miali ya moto ndivyo mizizi yao itakavyooza na maua yao yatakavyopeperushwa kama mavumbi kwa kuwa wameikataa sheria ya bwana mwenye nguvu na kulisukumia mbali neno la aliye mtakatifu wa israeli
 kwa hiyo hasira ya bwana inawaka dhidi ya watu wake mkono wake umeinuliwa na anawapiga
milima inatetemeka maiti ni kama takataka kwenye barabara
hata kwa ya haya yote hasira yake haijageukia mbali mkono wake bado umeinuliwa juu
 yeye anainua bendera kwa ajili ya mataifa yaliyo mbali anapiga filimbi kwa ajili ya wale walio kwenye miisho ya dunia
tazama wamekuja kwa kasi na kwa haraka hakuna hata mmoja wao anayechoka wala kujikwaa hakuna hata mmoja anayesinzia wala kulala hakuna mkanda uliolegezwa kiunoni hakuna gidamu ya kiatu iliyokatika
 mishale yao ni mikali pinde zao zote zimevutwa kwato za farasi wao ziko kama jiwe la gume gume magurudumu ya magari yao ya vita ni kama upepo wa kisulisuli
 ngurumo yao ni kama ile ya simba wananguruma kama wana simba wanakoroma wanapokamata mawindo yao na kuondoka nayo pasipo ye yote wa kuokoa
 katika siku ile watanguruma juu yake kama ngurumo za bahari
kama mtu akiitazama nchi ataona giza na dhiki hata nuru itatiwa giza kwa mawingu
agizo kwa isaya katika mwaka ule mfalme uzia alipokufa nilimwona bwana ameketi katika kiti cha enzi kilicho juu na kilichotukuzwa sana nalo pindo la joho lake likajaza hekalu
 juu yake walikuwepo maserafi kila mmoja alikuwa na mabawa sita kwa maba wa mawili walifunika nyuso zao kwa menng ine mawili walifunika miguu yao na kwa mawili walikuwa wakiruka
 nao walikuwa wakiitana kila mmoja na mwenzake mtakatifu mtakatifu mtakatifu ni bwana mwenye nguvu dunia yote imejaa utukufu wake
 kwa kutoa kwao sauti miimo ya milango na vizingiti vilitikisika nalo hekalu likajaa moshi
 ndipo nikalia ole wangu mimi nimeangamia kwa kuwa mimi ni mtu mwenye midomo michafu nami ninaishi katikati ya watu wenye midomo michafu nayo macho yangu yamemwona mfalme bwana mwenye nguvu
 ndipo mmoja wa wale maserafi akaruka kunijia akiwa na kaa la moto linalowaka mkononi mwake ambalo alikuwa amelichukua kwa koleo kutoka madhabahuni
 akanigusa nalo kinywa changu na kusema tazama hili limegusa midomo yako uovu wako umeondolewa nayo dhambi yako imesamehewa
 kisha nikasikia sauti ya bwana ikisema nimtume nani ni nani atakayekwenda kwa ajili yetu nami nikasema mimi hapa
nitume mimi akasema nenda ukawaambie watu hawa mtaendelea daima kusikia lakini kamwe hamtafahamu mtaendelea daima kuona lakini kamwe hamtatambua
 fanya mioyo ya watu hawa kuwa migumu fanya masikio yao yasisikie na upofushe macho yao
 isaya ama sivyo wanaweza kuona kwa macho yao wakasikia kwa masikio yao wakatambua kwa mioyo yao nao wakageuka na kuponywa
 ndipo nikasema hadi lini ee bwana naye akanijibu hadi miji iwe imeachwa magofu na bila wakazi hadi nyumba zitakapobaki bila watu na mashamba yatakapoharibiwa na kuangamizwa hadi bwana atakapokuwa amekwisha kumpeleka kila mmoja mbali sana na nchi itakapokuwa imeachwa kabisa
 hata kama moja ya kumi ya watu watabaki katika nchi itaharibiwa tena
lakini kama mvinje na mwaloni ibakizavyo visiki inapokatwa ndivyo mbegu takatifu itakavyokuwa kisiki katika nchi
ishara ya imanueli wakati ahazi mwana wa yothamu mwana wa uzia alipokuwa mfalme wa yuda mfalme resini wa aramua na peka mwana wa remalia mfalme wa israeli walipanda kupigana dhidi ya yerusalemu lakini hawakuweza kuushinda
 wakati huu nyumba ya daudi iliambiwa aramu wameungana na efraimu
kwa hiyo moyo wa ahazi na ya watu wake ilitikiswa kama miti ya msituni inavyotikiswa na upepo
 ndipo bwana akamwambia isaya toka uende wewe na mwanao shear yashubub mkutane na ahazi huko mw isho wa mfereji wa bwawa la juu kwenye barabara iendayo shamba la dobi
 mwambie uwe mwangalifu utulie na usiogope
usife moyo kwa ajili ya watu hawa wawili walio kama visi ki vya kuni vifukavyo moshi kwa ajili ya hasi ra kali ya resini na aramu na ya mwana wa remalia
 aramu efraimu na mwana wa remalia wamepanga shauri baya ili wakuangamize wakisema tuishambulie yuda naam na tuirarue vipande vipande na kuigawany miongoni mwetu na a aramu yaani ndiyo shamu
b shear yashubu maana yake mabaki yatarudi
kumtawadha mwana wa tabeeli awe mfalme juu yake
 lakini bwana mwenyezi asema hivi jambo hili halitatendeka halitatokea kwa kuwa kichwa cha aramu ni dameski na kichwa cha dameski ni resini peke yake
katika muda wa miaka sitini na mitano efraimu atakuwa ameharibiwa kiasi kwamba hataweza tena kuwa a
 kichwa cha efraimu ni samaria na kichwa cha samaria ni mwana wa remalia peke yake
kama hamtasimama imara katika imani yenu hamtasimama kamwe
 bwana akasema na ahazi tena mwombe bwana mungu wako ishara kama ni kwenye vina virefu sana au ni kwenye vimo virefu sana
 lakini ahazi akasema sitaomba sitamjaribu bwana
 ndipo isaya akasema sikia sasa ewe nyumba ya daudi je haitoshi kujaribu uvumulivu wa wanadamu je mtaujaribu uvumulivu wa mungu wangu pia kwa hiyo bwana mwenyewe atawapa ishara bikira atachukua mimba nay atamzaa mwana na ataitwa imanueli c
 atakula jibini na asali hapo atakapokuwa ameweza kukataa mabaya na kuchagua lililo jema
 lakini kabla mtoto hajajua kukataa ubaya na kuchagua lililo jema nchi ya wafalme hao wawili un aowaogopa itafanywa ukiwa
 bwana ataleta juu yako juu ya watu wako na juu ya nyumba ya baba yako wakati ambao haujawahi kuwa ko tangu efraimu alipojitenga na yuda at awaleteeni mfalme wa ashuru
 katika siku ile bwana atawapigia filimbi mainzi kutoka kwenye vijito vya mbali vya misri na nyuki kutoka nchi ya ashuru
 wote watakuja na kukaa kwenye mabonde yenye mitelemko na kwenye nyufa za miamba kwenye vichaka vyote vyenye miiba na kwenye mashimo yote ya maji
 katika siku ile bwana atatumia wembe ulioajiriwa ku toka ng ambo ya mtod yaani mfalme wa ashuru kunyoa nywele za kichwa chako malaika ya miguu yako na kuziondoa ndevu zako pia
 katika siku ile mtu c imanueli maana yake mungu pamoja nasi
d mto hapa ina maana eufrati
isaya atahifadhi hai ndama mmoja na kondoo wawili
 kwa ajili ya wingi wa maziwa watakayotoa atapata jibini ya kula
wote watakaobakia katika nchi watakula jibini na asali
 katika siku ile kila mahali palipokuwa na mizabibu elfu moja yenye thamani ya shekeli elfu moja za fedha patakuwa na michongoma na miiba tu
 watu watakwenda huko wakiwa na upinde na mshale kwa maana nchi itafunikwa na michongoma na miiba
 kuhusu vilima vyote vilivyokuwa vikilimwa kwa jembe hamtakwenda huko tena kwa ajili ya hofu ya michongoma na miiba patakuwa mahali ambapo ng ombe wataachiwa huru na kondoo kukimbia kimbia
ashuru chombo cha bwana bwana akaniambia chukua gombo kubwa uandike juu yake kwa kalamu ya kawaida
maher shalal hash bazi a
 nami nitawaita kuhani uria na zekaria mwana wa yeberekia kama mashahidi wangu waaminifu
 kisha nikaenda kwa nabii mke naye akapata mimba akazaa mwana
kisha bwana akaniambia mwite huyo mtoto maher shalal hash bazi
 kabla mtoto hajaweza kusema baba yangu au mama yangu utajiri wa dameski na nyara za sa maria zitachukuliwa na mfalme wa ashuru
 bwana akasema nami tena kwa sababu watu hawa wamekataa maji ya shilo yatiririkayo taratibu wakamfurahia resini na mwana wa remalia kwa hiyo bwana yu karibu kuleta dhidi yao mafuriko makubwa ya mtob mfalme wa ashuru na fahari yake yote
yatafurika juu ya mifereji yake yote yatamwagikia juu ya kingo zake zote na kufika hadi yuda ukizunguka kwa kasi juu yake yakipita kutoka upande huu mpaka upande mwingine yakifika hadi shingoni mabawa yake yaliyokunjuliwa yatafunika upana wa nchi yako ee imanueli inueni kilio cha vita enyi mataifa e shekeli elfu moja ni sawa na kilo 
 za fedha
a maher shalal hash bazi maana yake haraka kuteka nyara upesi kwenye hizo nyara
b mto hapa ina maana ya eufrati
na mkavunjwevunjwe sikilizeni enyi nyote nchi za mbali
jiandaeni kwa vita nanyi mkavunjwevunjwe jiandaeni kwa vita nanyi mkavunjwevunjwe wekeni mikakati yenu lakini itashindwa fanyeni mipango yenu lakini haitafanikiwa kwa maana mungu yu pamoja nasi
mwogope mungu bwana alisema nami mkono wake wenye nguvu ukiwa juu yangu akin ionya nisifuate njia za taifa hili
akasema usiite fitina kila kitu ambacho watu hawa hukiita fitina usiogope kile wanachokiogopa wala usikihofu
 bwana mwenye nguvu ndiye peke yake ikupasaye kumheshimu kuwa mtakatifu ndiye peke yake utakayemwogopa ndiye peke yake utakayemhofu naye atakuwa mahali patakatifu lakini kwa nyumba zote mbili za israeli atakuwa jiwe lile linalosababisha watu kujikwaa na mwamba wa kuwaangusha
kwa watu wa yerusalemu atakuwa mtego na tanzi
 wengi wao watajikwaa wataanguka na kuvunjika watategwa na kunaswa
 funga ushuhuda na kutia muhuri sheria miongoni mwa wanafunzi wangu
 nitamngojea bwana ambaye ameificha nyumba ya yakobo uso wake
nitaliweka tumaini langu kwake
 nipo hapa pamoja na watoto ambao bwana amenipa
sisi ni ishara na mfano wake katika israeli kutoka kwa bwana mwenye nguvu anayeishi juu ya mlima sayuni
 wakati watu wanapowaambia kutafuta ushauri kwa waaguzi na wenye kuongea na mizimu ambao hunong o na na kunung unika je watu wasingeuliza kwa mungu wao kwa nini watake shauri kwa wafu kwa ajili ya walio hai isaya kwa sheria na kwa ushuhuda kama hawatasema sawasawa na neno hili hawana mwanga wa mapambazuko
 wakiwa na dhiki na njaa watazunguka katika nchi yote watakapotaabika kwa njaa watapatwa na hasira kali wakiwa wanatazama juu watamlaani mfalme wao na mungu wao
 kisha wataangalia duniani na ku ona dhiki na giza hofu na huzuni tupu nao watasukumiwa kwenye giza nene kabisa
kwetu mtoto amezaliwa hata hivyo hapatakuwepo huzuni zaidi kwa wale waliokuwa katika dhiki
wakati uliopita aliidhili nchi ya zabuloni na nchi ya naftali lakini katika siku zijazo ataiheshimu galilaya ya mataifa karibu na njia ya bahari kando ya yordani
 watu wanaotembea katika giza wameona nuru kuu wale wanaoishi katika nchi ya uvuli wa mauti nuru imewazukia
 umelikuza taifa na kuzidisha furaha yao wanafurahia mbele zako kama watu wanavyofurahia wakati wa mavuno kama watu wafurahivyo wagawanyapo nyara
 kama katika siku ya kushindwa kwa wamidiani umevunja nira ile iliyowalemea gongo mabegani mwao na fimbo yake yeye aliyewaonea
 kila kiatu cha askari kilichotumiwa vitani na kila vazi lililovingirishwa katika damu litawekwa kwa ajili ya kuchomwa vitakuwa kuni za kuwasha moto
 kwa maana kwa ajili yetu mtoto amezaliwa tumepewa mtoto mwanamume nao utawala utakuwa mabegani mwake
naye ataitwa mshauri wa ajabu mungu mwenye nguvu baba wa milele mfalme wa amani
 kuongezeka kwa utawala wake na amani hakutakuwa na mwisho
atatawala katika kiti cha enzi cha daudi na juu ya ufalme wake akiuthibitisha na kuutegemeza kwa haki na kwa adili tangu wakati huo na hata milele
wivu wa bwana mwenye nguvu utatimiza haya
hasira ya bwana dhidi ya israeli bwana ametuma ujumbe dhidi ya yakobo utamwangukia israeli
 watu wote watajua hili efraimu na wakazi wa samaria wanaosema kwa kiburi na majivuno ya mioyo matofali yameanguka chini lakini tutajenga tena kwa mawe yaliyochongwa mitini imeangushwa lakini tutapanda mierezi badala yake
 lakini bwana amemtia nguvu adui wa resini dhidi yao na kuchochea watesi wao
 waashuru kutoka upande wa mashariki na wafilisti kutoka upande wa magharibi wameila israeli kwa kinywa kilichopanuliwa
hata kwa haya yote hasira yake haijageukia mbali mkono wake bado umeinuliwa juu
 lakini watu hawajamrudia yeye aliyewapiga wala hawajamtafuta bwana mwenye nguvu
 kwa hiyo bwana atakatilia mbali kutoka israeli kichwa na tawi la mtende na unyasi katika siku moja wazee na watu mashuhuri ndio vichwa manabii wanaofundis ha uongo ndio mkia
 wale wanaowaongoza watu hawa wanawapotosha nao wale wanaoongozwa wamepotoka
 kwa hiyo bwana hatawafurahia vijana wala hatawahurumia yatima na wajane kwa kuwa kila mmoja wao hamchi mungu nao ni waovu kila kinywa kinanena upotovu
hata kwa haya yote hasira yake haijageukia mbali mkono wake bado umeinuliwa juu
 hakika uovu huwaka kama moto huteketeza michongoma na miiba huwasha moto vichaka vya msituni hujiviringisha kuelekea juu kama nguzo ya moshi
isaya kwa hasira ya bwana mwenye nguvu nchi itachomwa kwa moto na watu watakuwa kuni za kuchochea moto hakuna mtu atakayemhurumia ndugu yake
 upande wa kuume watakuwa wakitafuna lakini bado wataona njaa upande wa kushoto watakuwa wakila lakini hawatashiba
kila mmoja atajilisha kwa nyama ya mtoto wake mwenyewe manase atamla efraimu naye efraimu atamla manase kwa pamoja watakuwa kinyume na yuda
hata kwa haya yote hasira yake haijageukia mbali mkono wake bado umeinuliwa juu
ole wao wawekao sheria zisizo za haki kwa wale watoao amri za kuonea kuwanyima maskini haki zao na kuzuilia haki za watu wangu walioonewa kuwafanya wajane mawindo yao na kuwanyang anya yatima
 mtafanya nini siku ya kutoa hesabu wakati maafa yatakapokuja kutoka mbali mtamkimbilia nani awape msaada mtaacha wapi mali zenu hakutasalia kitu cho chote isipokuwa kujikunyata miongoni mwa mateka au kuanguka miongoni mwa waliouawa
hata kwa haya yote hasira yake haijageukia mbali mkono wake bado umeinuliwa juu
hukumu ya mungu juu ya ashuru ole wa waashuru fim bo ya hasira yangu ambaye mkononi mwake iko rungu ya ghadhabu yangu ninamtuma dhidi ya taifa lisilomjua mungu ninamtuma dhidi ya taifa linalonikasirisha kukamata mateka na kunyakua nyara pia kuwakanyaga chini kama matope ya barabarani
 lakini hili silo analokusudia hili silo alilonalo akilini kusudi lake ni kuangamiza kuyakomesha mataifa mengi
 maana asema je wafalme wote si majemadari wangu je kalno hakutenda kama karkemishi hamathi si kama arpadi nayo samaria si kama dameski kama vile mkono wangu ulivyotwaa falme za sanamu falme ambazo vinyago vyao vilizidi vile vya yerusalemu na samaria je nisiishughulikie yerusalemu na sanamu zake kama nilivyoshughulikia samaria na vinyago vyake bwana atakapokuwa amemaliza kazi yake yote dhidi ya mlima sayuni na yerusalemu atasema nitamwadhibu mfalme wa ashuru kwa ajili ya majivuno ya ukaidi wa moyo wake na kutazama kwa macho yenye dharau
 kwa kuwa anasema kwa nguvu za mkono wangu nimefanya hili kwa hekima yangu kwa sababu nina ufahamu
niliondoa mipaka ya mataifa niliteka nyara hazina zao kama yeye aliye shujaa niliwatiisha wafalme wao
 kama mtu atiavyo mkono kwenye kiota ndivyo mkono wangu ulivyochukua utajiri wa mataifa kama watu wakusanyavyo mayai yaliyoachwa ndivyo nilivyokusanya nchi zote wala hakuna hata mmoja aliyepigapiga bawa au kufungua kinywa chake kutoa mlio
 je shoka laweza kujigamba kuwa na nguvu zaidi kuliko yule anayelitumia au msumeno kujisifu dhidi ya yule anayeutumia ni kana kwamba fimbo ingeweza kumwinua yeye aichukuaye au mkongojo ungemwinua mwenye kuutumia kwa hiyo bwana bwana mwenye nguvu atatuma ugonjwa wa kudhoofisha kwa askari wake walio hodari katika fahari yake moto utawaka kama mwali wa moto
 isaya nuru ya israeli itakuwa moto aliye mtakatifu wao atakuwa mwali wa moto katika siku moja utaunguza na kuteketeza miiba na michongoma yake
 fahari ya misitu yake na mashamba yenye rutuba utateketeza kabisa kama vile mtu mgonjwa adhoofikavyo
 nayo miti inayobaki katika misitu yake itakuwa michache sana kwamba hata mtoto mdogo angeweza kuihesabu
mabaki ya israeli katika siku ile mabaki ya israeli walionusurika wa nyumba ya yakobo hawatamtegemea tena yeye aliyewapiga lakini watamtegemea kwa kweli bwana aliye mtakatifu wa israeli
 mabaki watarudi mabaki wa yakobo watamrudia mungu mwenye nguvu
 ingawa watu wako ee israeli ni wengi kama mchanga kando ya bahari ni mabaki yao tu ndio watakaorudi
maangamizi yamekwisha amriwa ni mengi tena ni haki
 bwana bwana mwenye nguvu atatimiza maangamizi yaliyoamriwa juu ya nchi yote
 kwa hiyo hili ndilo bwana bwana mwenye nguvu asemalo enyi watu wangu mkaao sayuni msiwaogope waashuru wanaowapiga ninyi kwa fimbo na kuinua rungu dhidi yenu kama misri ilivyofanya
 bado kitambo kidogo sana hasira yangu dhidi yenu itakoma na ghadhabu yangu itaelekezwa kwenye maangamizi yao
 bwana mwenye nguvu atawachapa kwa mjeledi kama alivyowapiga wamidiani katika mwamba wa orebu naye atainua fimbo yake juu ya maji kama alivyofanya huko misri
 katika siku hiyo mzigo wao utainuliwa kutoka mabegani mwenu nira yao itaharibiwa kutoka shingoni mwenu nira itavunjwa kwa sababu ya kutiwa mafuta
 wanaingia ayathi wanapita katikati ya migroni wanahifadhi mahitaji huko makmashi
 wanavuka kivukoni nao wanasema tutapiga kambi huko geba usiku kucha
rama inatetemeka gibea ya sauli inakimbia
 piga kelele ee binti wa galimu sikiliza ee laisha maskini anathothi madmena inakimbia watu wa gebimu wanajificha
 siku hii ya leo watasimama nobu watatikisa ngumi zao katika mlima wa binti sayuni katika kilima cha yerusalemu
 tazama bwana bwana mwenye nguvu atayakata matawi kwa nguvu kuu
miti mirefu sana itaangushwa ile mirefu itashushwa chini
 atakata vichaka vya msitu kwa shoka lebanoni itaanguka mbele zake yeye mwenye nguvu
tawi kutoka kwa yese chipukizi litatokea kutoka katika shina la yese kutoka mizizi yake tawi litazaa tunda
 roho wa bwana atakaa juu yake roho wa hekima na wa ufahamu roho wa shauri na uweza roho wa maarifa na wa kumcha bwana naye atafurahia kumcha bwana
hatahukumu kwa yale ayaonayo kwa macho yake wala kuamua kwa yale ayasikiayo kwa masikio yake bali kwa adili atahukumu wahitaji kwa haki ataamua wanyenyekevu wa dunia
ataipiga dunia kwa fimbo ya kinywa chake kwa pumzi ya midomo yake atawaua waovu
 haki itakuwa mkanda wake na uaminifu mshipi kiunoni mwake
 isaya mbwa mwitu ataishi pamoja na mwana kondoo chui atalala pamoja na mbuzi ndama mwana simba na ng ombe aliyenona wa mwaka mmoja watalisha pamoja naye mtoto mdogo atawaongoza
 ng ombe na dubu watalisha pamoja watoto wao watalala pamoja na simba atakula majani makavu kama maksai mtoto mchanga atacheza karibu na shimo la nyoka mwenye sumu kali naye mtoto mdogo ataweka mkono wake kwenye kiota cha nyoka mwenye sumu
 hawatadhuru wala kuharibu juu ya mlima wangu mtakatifu wote kwa kuwa dunia itajawa na kumjua bwana kama maji yajazavyo bahari
 katika siku hiyo shina la yese litasimama kama bendera kwa ajili ya mataifa mataifa yatamkusanyikia na mahali pake pa kupumzika patatukuka
 katika siku hiyo bwana atanyosha mkono wake mara ya pili kurudisha mabaki ya watu wake waliosalia kutoka ashuru misri pathrosi kushi elamu babeli hamathi na kutoka visiwa vya baharini
 atainua bendera kwa mataifa na kuwakusanya waisraeli walioko uhamishoni atawakusanya watu wa yuda waliotawanyika katika pembe nne za dunia
 wivu wa efraimu utatoweka na adui wa yuda watakatiliwa mbali efraimu hatamwonea yuda wivu wala yuda hatakuwa na uadui na u
 watawashukia katika mitelemko ya wafilisti hadi upande wa magharibi kwa pamoja watawateka watu nyara hadi upande wa mashariki
watawapiga edomu na moabu waamoni watatawaliwa nao
 bwana atakausha ghuba ya bahari ya misri kwa upepo mkavu ataupeleka mkono wake juu ya mto eufrati
ataugawanya katika vijito saba ili watu waweze kuuvuka wakiwa wamevaa viatu
 itakuwepo njia kuu kwa mabaki ya watu wake wale waliosalia kutoka ashuru kama ilivyokuwa kwa israeli walipopanda kutoka misri
nyimbo za sifa katika siku ile utasema nitakusifu wewe ee bwana
ingawa ulinikasirikia hasira yako imegeukia mbali nawe umenifariji
 hakika mungu ni wokovu wangu nitamtumaini wala sitaogopa
bwana bwana ni nguvu zangu na wimbo wangu amekuwa wokovu wangu
 kwa furaha mtachota maji kutoka katika visima vya wokovu
 katika siku hiyo mtasema mshukuruni bwana mliitie jina lake julisheni miongoni mwa mataifa yale aliyoyafanya tangazeni kuwa jina lake limetukuka
 mwimbieni bwana kwa kuwa ametenda mambo makuu hili na lijulikane duniani kote
 paza sauti uimbe kwa furaha watu wa sayuni kwa maana mkuu ni yeye aliye mtakatifu wa israeli miongoni mwenu
unabii dhidi ya babeli neno kuhusu babeli ambalo isaya mwana wa amozi aliliona inueni bendera juu ya mlima usio na kitu wapazieni sauti wapungieni mkono waingie katika malango ya wenye heshima
 nimewaamuru watakatifu wangu nimewaita mashujaa wangu waitimize hasira yangu wale wanaoshangilia ushindi wangu
 sikilizeni kelele juu milimani kama ile ya umati mkubwa wa watu sikilizeni makelele katikati ya falme kama mataifa yanayokusanyika pamoja bwana mwenye nguvu anakusanya jeshi kwa ajili ya vita
 isaya wanakuja kutoka nchi za mbali sana kutoka miisho ya mbingu bwana na silaha za ghadhabu yake kuangamiza nchi yote
 ombolezeni kwa maana siku ya bwana karibu itakuja kama uharibifu kutoka kwa mwenye nguvu
 kwa sababu ya hili mikono yote italegea moyo wa kila mtu utayeyuka
 hofu itawakamata uchungu na maumivu makali yatawashika watajinyonganyonga kama mwanamke aliye na utungu wa kuzaa
watatazamana kwa hofu kila mtu na mwenzake nyuso zao zikiwa katika hali ya kuwaka kama moto
 tazameni siku ya bwana inakuja siku katili yenye ghadhabu na hasira kali kuifanya nchi kuwa ukiwa na kuwaangamiza wenye dhambi waliomo ndani yake
 nyota za mbinguni na makundi ya nyota havitatoa mwanga wake
jua linalochomoza litatiwa giza na mwezi hautatoa nuru yake
 nitauadhibu ulimwengu kwa ajili ya uovu wake waovu kwa ajili ya dhambi zao
nitakomesha majivuno ya wenye kiburi na nitakishusha kiburi cha watu wakatili
 nitawafanya wanadamu kuwa adimu kuliko dhahabu safi watakuwa wachache sana kuliko dhahabu ya ofiri
 kwa hiyo nitazifanya mbingu zitetemeke nayo dunia itatikisika kutoka mahali pake katika ghadhabu ya bwana mwenye nguvu katika siku ya hasira yake iwakayo
 kama swala awindwaye kama kondoo wasio na mchungaji kila mmoja atarudi kwa watu wake mwenyewe kila mmoja atakimbilia nchi yake ya kuzaliwa
 ye yote atakayetekwa atapasuliwa tumbo wote watakaokamatwa watauawa kwa upanga
 watoto wao wachanga watatupwa chini kwa nguvu na kuvunjika vipande vipande mbele ya macho yao nyumba zao zitatekwa na wake zao watatendwa jeuri
 tazama nitawachochea wamedi dhidi yao ambao hawajali fedha wala hawafurahii dhahabu
 mishale yao itawaangusha vijana hawatakuwa na huruma kwa watoto wachanga wala hawataangalia watoto kwa huruma
 babeli johari ya falme utukufu wa kiburi cha wababelia itaangushwa na mungu kama sodoma na gomora
 hautakaliwa na watu kamwe wala watu hawataishi humo kwa vizazi vyote hakuna mwarabu atakayepiga hema lake huko hakuna mchungaji atakayepumzisha makundi yake ya kondoo na mbuzi huko
 lakini viumbe wa jangwani watalala huko mbweha watajaza nyumba zake bundi wataishi humo nao mbuzi mwitu watarukaruka humo
 fisi watalia ndani ya ngome zake mbweha ndani ya majumba yake ya kifalme ya fahari
wakati wake umewadia na siku zake hazitaongezwa
kufanywa upya yuda bwana atamhurumia yakobo kwa mara nyingine tena atamchagua israeli na kuwakalisha katika nchi yao wenyewe
wageni wataungana nao na kujiunga na nyumba ya yakobo
 mataifa watawachukua na kuwaleta mahali pao wenyewe
nayo nyumba ya israeli itamiliki mataifa kama watumishi wa kiume na watumishi wa kike katika nchi ya bwana
watawafanya watekaji wao kuwa mateka a wababeli yaani wakaldayo
 isaya na kutawala juu ya wale waliowaonea
 katika siku bwana atakapokuondolea mateso udhia na utumwa wa kikatili utaichukua dhihaka hii dhidi ya mfalme wa babeli tazama jinsi mtesi alivyofikia mwisho tazama jinsi ghadhabu yake kali ilivyokoma bwana amevunja fimbo ya mwovu fimbo ya utawala ya watawala ambayo kwa hasira waliyapiga mataifa kwa mapigo yasiyo na kikomo nao kwa ghadhabu kali waliwatiisha mataifa kwa jeuri pasipo huruma
 nchi zote ziko kwenye mapumziko na kwenye amani wanabubujika kwa kuimba
 hata misonobari na mierezi ya lebanoni inashangilia mbele yako na kusema basi kwa sababu umeangushwa chini hakuna mkata miti atakayekuja kutukata
 huko chini kuzimuni kote kumetaharuki kukulaki unapokuja inaamsha roho za waliokufa ili kukupokea wote waliokuwa viongozi katika ulimwengu inawafanya wainuke kwenye viti vyao vya kifalme wale wote waliokuwa wafalme juu ya mataifa
 wote wataitika watakuambia wewe pia umekuwa dhaifu kama sisi tulivyo wewe umekuwa kama sisi
 fahari yako yote imeshushwa mpaka kuzimu pamoja na kelele ya vinubi vyako mafunza yametanda chini yako na minyoo imekufunika
 tazama jinsi ulivyoanguka kutoka mbinguni ewe nyota ya asubuhi mwana wa mapambazuko umetupwa chini duniani wewe uliyepata kuangusha mataifa ulisema moyoni mwako nitapanda juu hadi mbinguni nitakiinua kiti changu cha enzi juu ya nyota za mungu nitaketi nimetawazwa juu ya mlima wa kusanyiko kwenye vimo vya juu sana vya mlima mtakatifu
 nitapaa juu kupita mawingu nitajifanya kama yeye aliye juu sana
 lakini umeshushwa chini kaburinia hadi kwenye vina vya shimo
 wale wanaokuona wanakukazia macho wanatafakari hatima yako je huyu ndiye yule aliyetikisa dunia na kufanya falme zitetemeke yule aliyeifanya dunia kuwa jangwa aliyeipindua miji yake na ambaye hakuwaachia mateka wake waende nyumbani wafalme wote wa mataifa wamelala kwa heshima kila mmoja katika kaburi lake mwenyewe
 lakini wewe umetupwa nj ya kaburi lako kama tawi lililokataliwa umefunikwa na waliouawa pamoja na wale waliochomwa kwa upanga wale washukao mpaka kwenye mawe ya shimo
kama mzoga uliokanyagwa chini ya nyayo hutajumuika nao kwenye mazishi kwa kuwa umeharibu nchi yako na kuwaua watu wako
mzao wa mwovu hatatajwa tena kamwe
 andaa mahali pa kuwachinjia wanawe kwa ajili ya dhambi za baba zao wasije wakainuka ili kuirithi nchi na kuijaza dunia kwa miji yao
 bwana mwenye nguvu asema nitainuka dhidi yao nitalikatilia mbali jina lake kutoka babeli pamoja na watu wake walionusurika watoto wake na wazao wake asema bwana
 nitaifanya kuwa mahali pa bundi kuwa nchi ya matope a kaburi hapa maana yake ni kuzimu yaani sheol kwa kiebrania
isaya na nitaifagia kwa ufagio wa maangamizi asema bwana mwenye nguvu
unabii dhidi ya ashuru bwana mwenye nguvu ameapa hakika kama vile nilivyopanga ndivyo itakavyokuwa nami kama nilivyokusudia ndivyo itakavyosimama
 nitamponda mwashuru katika nchi yangu juu ya milima yangu nitawakanyagia chini
nira yake itaondolewa kutoka kwa watu wangu nao mzigo wake utaondolewa kutoka mabegani mwao
 huu ndio mpango uliokusudiwa kwa ajili ya ulimwengu wote huu ni mkono ulionyooshwa juu ya mataifa yote
 kwa kuwa bwana mwenye nguvu amekusudia ni naniwezaye kumzuia mkono wake umenyooshwa ni nani awezaye kuurudisha unabii dhidi ya wafilisti neno hili lilikuja mwaka ule mfalme ahazi alipokufa msifurahi enyi wafilisti wote kwamba fimbo iliyowapiga imevunjika kutoka katika mzizi wa huyo nyoka atachipuka fira uzao wake utakuwa joka lirukalo lenye sumu kali
 maskini kuliko maskini wote watapata malisho nao wahitaji watalala salama
lakini mzizi wako nitauangamiza kwa njaa nayo njaa itawaua walionusurika
 piga yowe ee lango bweka ee mji yeyukeni enyi wafilisti wote wingu la moshi linakuja toka kaskazini wala hakuna atakayechelewa katika safu zake
 ni jibu gani litakalotolewa kwa wajumbe wa taifa hilo bwana ameifanya imara sayuni nako ndani yake watu wake walioonewa watapata kimbilio
unabii dhidi ya moabu neno kuhusu moabu ari iliyo katika moabu imeangamizwa imeharibiwa kwa usiku mmoja kiri iliyo katika moabu imeangamizwa imeharibiwa kwa usiku mmoja diboni anakwea hadi kwenye hekalu lake mpaka mahali pake pa juu pa kuabudia miungu ili walie moabu anaombolezea nebo na medeba
kila kichwa kimenyolewa na kila ndevu zimeondolewa
 wamevaa nguo za magunia barabarani juu ya mapaa na kwenye viwanja wote wanaomboleza hulala kifudifudi kwa kulia
 heshiboni na eleale wanalia sauti zao zinasikika hadi yahasi
kwa hiyo watu wenye silaha wa moabu wanapiga kelele nayo mioyo yao imezimia
 moyo wangu unamlilia moabu wakimbizi wake wanakim bilia soari hadi eglath shelishiya
wanapanda njia ya kwenda luhithi wanakwenda huku wanalia kwenye barabara iendayo horonaimu wanaombolezea maangamizi yao
 maji ya nimrimu yamekauka na majani yamenyauka mimea imekauka wala hakuna kitu cho chote kibichi kilichobaki
 kwa hiyo mali waliyoi pata na kujiwekea akiba wamezichukua na kuvuka bonde la mierebi
 mwangwi wa kilio chao umefika hadi mpakani mwa moabu kilio chao cha huzuni kimefika hadi eglaimu maombolezo yao hadi beer elimu
 maji ya dimoni yamejaa damu lakini bado nitaleta pigo jingine juu ya dimoni simba juu ya wakimbizi wa moabu na juu ya wale wanaobaki katika nchi
hali ya kukata tamaa ya moabu pelekeni wanakondoo kama ushuru kwa mtawala wa nchi kutoka sela kupitia jangwani hadi mlima wa binti sayuni
 isaya kama ndege wanaopapatika waliofukuzwa kutoka kwenye kiota chao ndivyo walivyo wanawake wa moabu kwenye vivuko vya arnoni
 tupeni shauri toeni uamuzi
wakati wa adhuhuri fanyeni kivuli chenu kama usiku
waficheni watoro msisaliti wakimbizi
 waacheni watoro wa moabu wakae pamoja nanyi iweni mahali pao pa salama ili kuepuka mharabu
mtesi atafikia mwisho na maangamizi yatakoma aletaye vita atatoweka kutoka katika nchi
 kwa upendo kiti cha enzi kitaimarishwa kwa uaminifu mtu ataketi juu yake yeye atokaye katika nyumba ya daudi yeye ambaye katika kuhukumu hutafuta haki na huhimiza njia ya haki
 tumesikia juu ya kiburi cha moabu kiburi chake cha kujivuna na udanganyifu kiburi chake na ufidhuli wake lakini majivuno yake si kitu
 kwa hiyo wamoabu wanaomboleza wanaiombolezea moabu kwa pamoja
wanaomboleza na kuhuzunika kwa ajili ya watu wa kir haresethi
 mashamba ya heshiboni yananyauka pia na mizabibu ya sibma
watawala wa mataifa wamekanyaga mizabibu iliyo mizuri sana ambayo ilipata kufika yazeri na kuenea kuelekea jangwani
machipukizi yake yalienea yakafika hadi baharini
 hivyo ninalia kama yazeri aliavyo kwa ajili ya mizabibu ya sibma
ee heshiboni ee eleale ninakulowesha kwa machozi kelele za furaha kwa ajili ya tunda lako lililoiva na kwa ajili ya mavuno zimekomeshwa
 furaha na shangwe zimeondolewa kutoka katika mashamba ya matunda hakuna ye yote aimbaye wala apazaye sauti katika mashamba ya mizabibu hakuna ye yote akanyagaye zabibu shinikizoni kwa kuwa nimekomesha makelele
 moyo wangu unaomboleza kwa ajili ya moabu kama kinubi nafsi yangu yote kwa ajili ya kir haresethi
 wakati moabu anapojitokeza mahali pake pa juu pa kuabudia miungu anajichosha mwenyewe tu anapokwenda mahali pake pa kuabudia kuomba haitamfaidia lo lote
 hili ndilo neno ambalo bwana ameshasema kuhusu moabu
 lakini sasa bwana anasema katika miaka mitatu kama vile mtumishi aliy efungwa na mkataba angeihesabu fahari ya moabu na watu wake wengi watadharauliwa nao walionusurika watakuwa wachache sana tena wanyonge neno dhidi ya dameski neno kuhusu dameski tazama dameski haitakuwa tena mji bali itakuwa lundo la magofu
 miji ya aroeri itaachwa na itaachiwa makundi ya kondoo na mbuzi ambayo yatalala huko bila ye yote wa kuyaogopesha
 mji wenye ngome utatowek kutoka efraimu nao uweza wa kifalme kutoka dameski mabaki ya aramu yatakuwa kama utukufu wa waisraeli
asema bwana mwenye nguvu
 katika siku ile utukufu wa yakobo utafifia unene wa mwili wake utadhoofika
 itakuwa kama mvunaji akusanyavyo nafaka na kuvuna nafaka kwa mikono yake kama wakati mtu aokotapo masazo ya masuke ya nafaka katika bonde la warefai
 hata hivyo baadhi ya masazo yatabaki kama vile mti wa mzeituni unavyopigwa kukiachwa zeituni mbili au tatu juu ya matawi ya kileleni nne au tano katika matawi yazaayo sana
asema bwana isaya unabii dhidi ya kushi mungu wa israeli
 katika siku ile watu watamwangalia mwumba wao na kuelekeza macho yao kwa huyo aliye mtakatifu wa israeli
 hawataziangalia tena madhabahu kazi za mikono yao nao hawatathamini nguzo za asheraa na madhabahu za kufukizia uvumba zilizofanywa kwa mikono yao
 katika siku ile miji yao iliyo imara ambayo waliihama kwa sababu ya waisraeli itakuwa kama mahali palipoachwa pa vichaka na magugu
nayo yote itakuwa ukiwa
 mmemsahau mungu mwokozi wenu hamkumkumbuka mwamba aliye ngome yenu
kwa hiyo hata ingawa mlipandikiza mimea iliyo mizuri sana na kuotesha mizabibu ya kigeni hata kama siku ile unapoipandikiza unaifanya na asubuhi ile ile unayoipanda unaifanya ichipue hata hivyo mavuno yatakuwa kama si kitu katika siku ile ya ugonjwa na maumivu yasiyoponyeka
 lo ghadhabu ya mataifa mengi wanaghadhabika kama bahari iliyochafuka lo makelele ya mataifa wanavuma kama ngurumo za maji mengi ingawa mataifa yanavuma kama ngurumo za maji yanayofanya mawimbi wakati anapoyakemea yanakimbia mbali yanafukuzwa mbele ya upepo kama makapi juu ya milima kama jani livingirishwapo na dhoruba
 wakati wa jioni hofu ya ghafla kabla ya asubuhi wametoweka hili ndilo fungu la wale wanaotupora fungu la wale wanaotunyang anya mali zetu
a ashera ni mungu mke
ole wa nchi ya mvumo wa mabawa kwenye mito ya kushi iwapelekayo wajumbe wake kwa njia ya bahari kwa mashua za mafunjoa juu ya maji
nendeni wajumbe wepesi kwa taifa la watu warefu wenye ngozi nyororo kwa taifa linaloogopwa mbali na karibu taifa gomvi lenye lugha ngeni ambalo nchi yao imegawanywa kwa mito
 enyi mataifa yote ya ulimwengu ninyi mnaoishi duniani wakati bendera itakapoinuliwa milimani mtaiona nayo tarumbeta itakapolia mtaisikia
 hili ndilo bwana aliloniambia nitatulia kimya na kutazama kutoka maskani yangu kama joto linalometameta katika mwanga wa jua kama wingu la umande katika joto wakati wa mavuno
 kwa maana kabla ya mavuno wakati wa kuchanua ukishapita na maua yakawa zabibu zinazoiva atayakata machipukizi kwa mundu wa kupunguza matawi naye atakata na kuyaondoa matawi yaliyopanuka
 yote yataachwa kwa ajili ya ndege wawindao wa mlimani na wanyama pori ndege watajilisha juu yake wakati wote wa kiangazi nao wanyama pori wakati wote wa masika
wakati huo matoleo yataletwa kwa bwana mwenye nguvu kutoka kwa taifa la watu warefu wenye ngozi nyororo kutoka kwa taifa linaloogopwa mbali na karibu taifa gomvi lenye lugha ngeni ambalo nchi yao imegawanywa kwa mito a mafunjo ni majani yaotayo kwenye mabwawa au kando ya mito
 isaya matoleo yataletwa katika mlima sayuni mahali pa jina la bwana mwenye nguvu
unabii kuhusu misri neno kuhusu misri tazama bwana amepanda juu ya wingu liendalo kwa haraka naye anakuja misri
sanamu za misri zinatetemeka mbele yake nayo mioyo ya wamisri inayeyuka ndani yao
 nitamchochea mmisri dhidi ya mmisri ndugu atapigana dhidi ya ndugu jirani dhidi ya jirani mji dhidi ya mji ufalme dhidi ya ufalme
 wamisri watakufa moyo na nitaifanya mipango yao kuwa batili watatafuta shauri kwa sanamu na kwa roho za waliokufa kwa wapiga ramli na kwa wale waongeao na mizimu
 nitawatia wamisri mikononi mwa bwana mkatili na mfalme mkali atatawala juu yao
asema bwana bwana mwenye nguvu
 maji ya mito yatakauka chini ya mto kutakauka kwa jua
 mifereji itanuka vijito vya misri vitapungua na kukauka
mafunjo na nyasi vitanyauka pia mimea iliyoko kandokando ya mto nile kwenye mdomo wa mto unapomwaga maji baharini
kila shamba lililopandwa kando ya mto nile litakauka litapeperushwa na kutoweka kabisa
 wavuvi watalia na kuomboleza wale wote watupao ndoana katika mto nile watadhoofika kwa majonzi
 wale watu wafanyao kazi ya kitani kilichochambuliwa watakata tamaa wafumaji wa kitani safi watavunjika moyo
 wafanyao kazi ya kufuma nguo watahuzunishwa nao vibarua wataugua moyoni
 maafisa wa soani ni wapumbavu kabisa washauri wa farao wenye busara wanatoa shauri la kijinga
unawezaje kumwambia farao mimi ni mmojawapo wa watu wenye hekima mwanafunzi wa wafalme wa zamani wako wapi sasa watu wako wenye hekima wao wakuonyeshe na kukufahamisha ni nini bwana mwenye nguvu amepanga dhidi ya misri
 maafisa wa soani wamekuwa wapumbavu viongozi wa memfisia wamedanganyika walio mawe ya pembe ya taifa lake wameipotosha misri
 bwana amewamwagia roho ya kizunguzungu wanaifanya misri iyumbeyumbe katika yale yote inayoyafanya kama vile mlevi ayumbayumbavyo katika kutaapika kwake
 misri haiwezi kufanya kitu cho chote cha kichwa au cha mkia cha tawi la mtende au unyasi
 katika siku ile wamisri watakuwa kama wanawake
watatetemeka kwa hofu mbele ya mkono wa bwana mwenye nguvu anaoinua dhidi yao
 nayo nchi ya yuda itawatia hofu wamisri kila mmoja atakayetajiwa yuda ataingiwa na hofu kwa sababu ya kile ambacho bwana mwenye nguvu anapanga dhidi yao
 katika siku hiyo miji mitano ya misri itazungumza lugha ya ka naani na kuapa kumtii bwana mwenye nguvu
mji mmojawapo utaitwa mji wa uharibifu
 katika siku hiyo patakuwepo madhabahu ya bwana katikati ya misri na mnara wa kumbukumbu kwa bwana kwenye mpaka wa misri
 itakuwa alama na ushahidi kwa ajili ya bwana mwenye nguvu katika nchi ya misri
watakapomlilia bwana kwa sababu ya watesi wao mungu atawapelekea mwokozi na mtetezi naye atawaokoa
 hivyo bwana atajijulisha mwenyewe kwa wamisri nao katika siku hiyo watamkubali bwana
wataabudu kwa kumtolea dhabihu na sadaka za nafaka watamwekea bwana nadhiri na kuzitimiza
 bwana ataipiga misri kwa tauni atawapiga na kuwaponya
watamgeukia bwana naye atayasikia maombi yao na kuwaponya
 katika siku hiyo kutakuwepo na njia kuu kutoka misri hadi ashuru
waashuru a memfisi kwa kiebrania maana yake ni nofu
 isaya watakwenda misri na wamisri watakwenda ashuru
wamisri na waashuru wataabudu pamoja
 katika siku hiyo israeli itakuwa ya tatu pamoja na misri na ashuru nao watakuwa baraka kwa dunia
 bwana mwenye nguvu atawabariki akisema baraka iwe kwa misri watu wangu kwa ashuru kazi ya mikono yangu na kwa israeli urithi wangu
unabii dhidi ya misri na kushi katika mwaka ule ambao jemadari mkuu alitumwa na mfalme sargoni wa ashuru naye akaja mpaka ashdodi akaushambulia na kuuteka wakati ule bwana alisema kwa kinywa cha isaya mwana wa amozi
akamwambia uvue nguo ya gunia kutoka mwilini mwako na viatu kutoka miguuni mwako
naye akafanya hivyo akatembea huko na huko uchi na bila viatu
 kisha bwana akasema kama vile mtumishi wangu isaya alivyotembea uchi na bila viatu kwa miaka mitatu kama ishara na dalili mbaya dhidi ya nchi ya misri na kushi hivyo mfalme wa ashuru atawaongoza mateka wa wamisri na watu wa uhamisho wa kushi uchi na bila viatu vijana na wazee wakiwa matako wazi kwa aibu ya wamisri
 wale waliotegemea kushi na kujivunia misr wataogopa na kuaibika
 katika siku ile watu anaoishi katika pwani hii watasema tazama lililowapata wale tuliowategemea wale tuliowakimbilia kwa ajili ya msaada na wokovu kutoka mikononi mwa mfalme wa ashuru tutawezaje basi kupona unabii dhidi ya babeli neno kuhusu jangwa kando ya bahari kama upepo wa kisulisu li unaopita katika nchi hadi kusini mshambuliaji anakuja kutoka jangwani kutoka katika nchi inayotisha
 nimeonyeshwa maono ya kutisha msaliti anasaliti mteka nyara anateka nyara
elamu shambulia umedi awazunguka kwa jeshi nitakomesha huzuni zote alizosababisha
 katika hili mwili wangu umeteswa na maumivu maumivu makali ya ghafula yamenishika kama yale ya mwanamke mwenye utungu wa kuzaa nimeduwazwa na lile ninalolisikia nimeshangazwa na lile ninaloliona
 moyo wangu unababaika woga unanifanya nitetemeke giza giza la jioni nililolitamani sana limekuwa hofu kuu kwangu
 wanaandaa meza wanatandaza mazulia wanakula wanakunywa amkeni enyi maafisa zitieni ngao mafuta hili ndilo bwana analoniambia nenda weka mlinzi na mtake atoe taarifa ya kile anachokiona
 anapoona magari ya vita pamoja na kundi la farasi wapanda punda au wapanda ngamia na awe macho awe macho kikamilifu
 naye mlinzi alipaza sauti mchana baada ya mchana bwana wangu ninasimama katika mnara wa ulinzi kila usiku ninakaa mahali pangu nilipoamriwa
 tazama yu aja mtu anayepanda gari la vita pamoja na kundi la farasi
naye akajibu babeli ameanguka ameanguka vinyago vyote vya miungu yake vimelala chini vikiwa vimevunjwavunjwa ee watu wangu mliopondwa pondwa kwenye sakafu ya kupuria ninawaambia kile nilichokisikia kutoka kwa bwana mwenye nguvu kutoka kwa mungu wa israeli
unabii dhidi ya edomu neno kuhusu duma mtu fulani ananiita kutoka seiri mlinzi ni muda gani uliobaki kupambazuke mlinzi usiku utaisha lini mlinzi akajibu asubuhi inakuja lakini pia usiku
 isaya kama ungeliuliza basi uliza bado na urudi tena
unabii dhidi ya arabia neno kuhusu arabia enyi misafara ya wadedani mnaopiga kambi katika vichaka vya arabia leteni maji kwa wenye kiu ninyi mnaoishi tema leteni chakula kwa ajili ya wakimbizi
 wanaukimbia upanga kutoka upanga uliochomolewa alani kutoka upinde uliopindwa na kutoka kwenye joto la vita
 hili ndilo bwana analoni ambia katika muda wa mwaka mmoja kama vile mtumishi aliyefungwa na mkataba angeihesabu majivuno yote ya kedari yatafikia mwisho
 wanaume wavutao pinde walionusurika mashujaa wa kedari watakuwa wachache
bwana mungu wa israeli amesema
unabii kuhusu yerusalemu neno kuhusu bonde la maono nini kinachokutaabisha sasa kwamba ninyi nyote mmepanda juu ya mapaa
 ewe mji uliojaa ghasia na makelele ewe mji uliojaa ghasia mji wa makelele na karamu za ulevi na ulafi watu wenu waliokufa hawakuuawa kwa upanga wala hawakufa vitani
 viongozi wako wote wamekimbia pamoja wamekamatwa bila kutumia upinde
ninyi nyote mliokamatwa mlichukuliwa wafungwa pamoja mlikimbia wakati adui alipokuwa bado mbali
 kwa hiyo nilisema geukia mbali nami niache nilie kwa uchungu
usijaribu kunifariji juu ya maangamizi ya watu wangu
 bwana bwana mwenye nguvu anayo siku ya ghasia ya kukanyaga na ya kuogofya katika bonde la maono siku ya kuangusha kuta na ya kupiga kelele mpaka milimani
 elamu analichukua podo pamoja na waendesha magari ya vita na farasi kiri anaifungua ngao
 mabonde yako yaliyo mazuri sana yamejaa magari ya vita nao wapanda farasi wamewekwa kwenye malango ya mji ulinzi wa yuda umeondolewa
nawe ulitazama katika siku ile silaha katika jumba la kifalme la mwituni mkaona kuwa mji wa daudi una matundu mengi katika ulinzi wake mkaweka akiba ya maji kwenye bwawa la chini
 mlihesabu majengo katika yerusalemu nanyi mkabomoa nyumba ili kuimarisha ukuta
 mlijenga birika la maji katikati ya kuta mbili kwa ajili ya maji ya bwawa la zamani lakini hamkumtazama yule aliyelitengeneza au kuwa na heshima kwa yule aliyeubuni tangu zamani za kale
 bwawa bwana mwenye nguvu aliwaita siku ile ili kulia na kuomboleza kung oa nywele zenu na kuvaa nguo ya gunia
 lakini tazama kuna furaha na karamu zilizojaa ulevi na ulafi kuchinja ng ombe na kuchinja kondoo kula nyama na kunywa mvinyo wakisema sisi na tule na kunywa kwa kuwa kesho tunakufa bwana mwenye nguvu amelifunua hili nikiwa ninasikia bwana bwana mwenye nguvu asema mpaka siku ya kufa kwenu dhambi hii haitafany iwa upatanisho hili ndilo bwana bw ana mwenye nguvu asemalo nenda ukamwambie huyu wakili shebna ambaye ni msimamizi wa jumba la kifalme unafanya nini hapa na ni nani aliyekupa ruhusu kujikatia kaburi ukichonga kaburi lako mahali palipo juu na kutoboa kwa patasi mahali pako pa kupumzikia katika mwamba isaya jihadhari bwana yu karibu kukukamata kwa uthabiti na kukutupa mbali kwa nguvu ewe mtu mwenye nguvu
 atakufingirisha uwe kama mpira na kukutupa katika nchi kubwa
huko ndiko utakakofia na huko ndiko magari yako ya vita ya fahari yatabakia wewe unayeifedhehesha nyumba ya bwana wako nitakuondoa kutoka katika kazi yako nawe utaondoshwa kutoka katika nafasi yako katika siku ile nitamw ita mtumishi wangu eliakimu mwana wa hilkia
 nitamvika joho lako nami nitamfunga mshipi wako kiunoni mwake na kumkabidhi mamlaka yako
yeye atakuwa baba kwa wale wanaoishi yerusalemu na kwa nyumba ya yuda
 nitaweka mabegani mwake ufunguo wa nyumba ya daudi kile afunguacho hakuna awezaye kufunga na kile afungacho hakuna awezaye kufungua
 nitamgongomea kama kigingi kilicho mahali palipo imara naye atakuwa kiti cha enzi cha heshima kwa ajili ya nyumba ya baba yake
 utukufu wote wa jamaa yake utakuwa juu yake watoto wa jamaa hiyo na machipukizi yake vyombo vyake vyote vidogo tangu bakuli hadi magudulia yote
 bwana mwenye nguvu asema katika siku ile kigingi kilichogongomewa mahali imara kitaachia njia kitakatw a nacho kitaanguka na mzigo ulioning inia ju yake utaanguka chini
bwana amesema
unabii kuhusu tiro neno kuhusu tiro ombolezeni enyi meli za tarshishi kwa kuwatiro imeangamizwa imeachwa bila nyumba wala bandari
kuanzia nchi ya kitimu neno limewajia
 nyamazeni kimya enyi watu wa kisiwani pia ninyi wafanya biashara wa sidoni ambao mabaharia wamewatajirisha kwenye maji makuu nafaka za shihori zilikuja mavuno ya nile yalikuwa mapato ya tiro naye akawa soko la mataifa
 uaibishwe ee sidoni nawe ee ngome ya bahari kwa kuwa bahari imesema sijapata kuwa na uchungu wa kuzaa wala kuzaa wala sijapata kulea wana wala kutunza mabinti
 habari ifikapo misri watakuwa katika maumivu makuu kwa ajili ya taarifa kutoka tiro
 vukeni mpaka tarshishi ombolezeni enyi watu wa kisiwani
 je huu ndio mji wenu unaofanya karamu za ulevi na ulafi mji wa zamani zamani kabisa ambao miguu yake imeuchukua kufanya makao nchi za mbali sana ni nani amepanga hili dhidi ya tiro mji utoao mataji ambao wafanyabiashara wake ni wana wa mfalme na wachuuzi wake ni watu mashuhuri wa dunia bwana mwenye nguvu ndiye aliyepanga jambo hili ili kukishusha kiburi cha utukufu wote na kuwanyenyekesha wale wote ambao ni mashuhuri duniani
 ee binti tarshishi pita katika nchi yako kama vile mto nile kwa kuwa huna tena bandari
 bwana amenyoosha mkono wake juu ya bahari na kuzifanya falme zake zitetemeke
ametoa amri kuhusu kanaani kwamba ngome zake ziangamizwe
 alisema usizidi kufurahi ee bikira binti sidoni sasa umepondwa simama vuka uende kitimu hata huko hutapata pumziko
 tazama katika nchi ya wakaldayoa watu hawa ambao sasa hawako waashuri wameifanya nchi hiyo kuwa mahali pa viumbe wa jangwani wamesimamisha minara yao ya vita kuuzunguka wameziteka ngome zake na kuziacha tupu na kuufanya kuwa magofu
a wakaldayo hawa ndio wababeli
 isaya ombolezeni enyi meli za tarshishi ngome yenu imeangamizwa wakati huo tiro utasahauliwa kwa miaka sabini muda wa maisha ya mfalme
lakini mwisho wa miaka hiyo abini itakuwa kwa tiro kama ilivyo katika wimbo wa kahaba twaa kinubi tembea mjini kote ewe kahaba uliyesahauliwa piga kinubi vizuri imba nyimbo nyingi ili kwamba upate kukumbukwa
 mwishoni mwa miaka sabini bwana atashughulika na tiro
atar udia ajira yake ya ukahaba naye atafanya biashara yake na falme zote juu ya uso wa dunia
 lakini faida na mapato yake yatawekwa wakfu kwa ajili ya bwana hayatahifadhiwa kwa ajili yake binafsi
faida zake zitakwenda kwa wale wakaao mbele za bwana kwa ajili ya chakula tele na mavazi mazuri
uharibifu wa bwana kwa dunia tazama bwana ataifanya dunia kuwa ukiwa na kuiharibu naye atauharibu uso wake na kutawanya wakaao ndani yake ndivyo itakavyokuwa kwa makuhani na kwa watu kwa bwana na kwa mtumishi kwa bibi na kwa mjakazi kwa muuzaji na kwa mnunuzi kwa mkopaji na kwa mkopeshaji kwa mdaiwa na kwa mdai
 dunia itaharibiwa kabisa na kutekwa nyara kabisa
bwana amesema neno hili
 dunia inakauka na kunyauka dunia inanyong onyea na kunyauka waliotukuzwa wa dunia wananyong onyea
 dunia imetiwa unajisi na watu wake wameacha kutii sheria wamevunja amri na kuvunja agano la milele
 kwa hiyo laana inaiteketeza dunia watu wake lazima waichukue hatia yao
kwa hiyo wakazi wa dunia wameteketezwa nao waliosalia ni wachache sana
 divai mpya inakauka na mzabibu unanyauka watu wote wafurahishao wanalia kwa huzuni
 furaha ya matoazi imekoma kelele za wenye furaha zimekoma shangwe za kinubi zimenyamaza
 hawanywi tena mvinyo pamoja na wimbo kileo ni kichungu kwa wanywaji wake
 mji ulioharibiwa umekuwa ukiwa mlango wa kila nyumba umefungwa
 barabarani wanalilia kupata mvinyo furaha yote imegeuka kuwa majonzi furaha yote imefukuziwa mbali na duniani
 mji umeachwa katika uharibifu lango lake limepigwapigwa na kuvunjwa vipande vipande
 ndivyo itakavyokuwa duniani na miongoni mwa mataifa kama vile wakati mzeituni upigwavyo au kama vile wakati masazo yabakiavyo baada ya zabibu kuvunwa
 wanainua sauti zao wanapiga kelele kwa furaha kutoka magharibi wanasifu kwa ukelele utukufu wa bwana
 kwa hiyo upande wa mashariki mpeni bwana utukufu liadhimisheni jina la bwana mungu wa israeli katika visiwa vya bahari
 kutoka miisho ya dunia tunasikia uimbaji utukufu kwa yeye mwenye haki
lakini nilisema ninadhoofika ninadhoofika ole wangu watenda hila wanasaliti kwa hila watenda hila wanasaliti hofu shimo na mtego vinawangojea enyi watu wa dunia
 kila aikimbiaye asikiapo sauti ya hofu atatumbukia shimoni ye yote apandaye kutoka shimoni atanaswa kwenye mtego
malango ya gharika ya mbinguni yamefunguliwa misingi ya dunia inatikisika
 dunia imepasuka dunia imechanika dunia imetikiswa kabisa
 dunia inapepesuka kama mlevi inayumbayumba kama kibanda kwenye upepo imelemewa sana na mzigo wa hatia ya uasi wake isaya na ikianguka kamwe haitainuka tena
 katika siku ile bwana ataadhibu nguvu zilizoko mbinguni juu na wafalme walioko duniani chini
 watakusanywa pamoja kama wafungwa waliofungwa gerezani watafungiwa gerezani na kujiliwa baada ya siku nyingi
 mwezi utatiwa haya jua litaaibishwa kwa maana bwana mwenye nguvu atawala juu ya mlima sayuni na katika yerusalemu tena mbele ya wazee wake kwa utukufu
msifuni bwana ee bwana wewe ni mungu wangu nitakutukuza na kulisifu jina lako kwa maana katika ukamilifu wa uaminifu umetenda mambo ya ajabu mambo yaliyokusudiwa tangu zamani
 umeufanya mji kuwa lundo la kifusi mji wenye ngome kuwa magofu ngome imara ya wageni kuwa si mji tena wala hautajengwa tena kamwe
 kwa hiyo mataifa yenye nguvu yatakuheshimu miji ya mataifa katili itakuheshimu wewe
 umekuwa kimbilio la watu maskini kimbilio la mhitaji katika taabu yake hifadhi wakati wa dhoruba na kivuli wakati wa hari
kwa maana pumzi ya wakatili ni kama dhoruba ipigayo ukuta na kama joto la jangwani
 wewe wanyamazisha makelele ya wageni kama vile hari ipunguzwavyo na kivuli cha wingu ndivyo wimbo wa wakatili unyamazishwavyo
 juu ya mlima huu bwana mwenye nguvu ataandaa karamu ya vinono kwa mataifa yote karamu ya mvinyo wa zamani nyama nzuri sana na divai zilizo bora sana
 juu ya mlima huu ataharibu sitara ile ihifadhiyo mataifa yote kile kifuniko kifunikacho mataifa yote yeye atameza mauti mile le katika kushinda
bwana mwenyezi atafuta machozi katika nyuso zote ataondoa aibu ya watu wake duniani kote
bwana amesema hili
katika siku ile watasema hakika huyu ndiye mungu wetu tulimtumaini naye akatuokoa
huyu ndiye bwana tuliyetumainia kwake sisi na tumshangilie na kufurahia katika wokovu wake
 mkono wa bwana utatulia juu ya mlima huu bali moabu atakanyagwa chini yake kama majani makavu yakanyagwavyo chini kwenye mbolea
 ingawa watakunjua mikono yao katikati yake kama ile mwogeleaji akunjuavyo mikono yake ili aogelee
mungu atashusha kiburi chao licha ya ujanja wa mikono yao
 atabomoa kuta ndefu za maboma yako na kuziangusha chini atazishusha chini ardhini mpaka mavumbini kabisa
wimbo wa kusifu katika siku ile wimbo huu utaimbwa katika nchi ya yuda tuna mji ulio na nguvu mungu huufanya wokovu kuwa kuta zake na maboma yake
 fungua malango ili taifa lenye haki lipate kuingia taifa lile lishikalo imani
 utamlinda katika amani kamilifu yeye ambaye moyo wake ni thabiti kwa sababu anakutumaini wewe
 mtumaini bwana milele kwa kuwa bwana bwana ni mwamba wa milele
 huwashusha wale wajikwezao huushusha chini mji wenye kiburi huushusha hadi ardhini na kuutupa chini mavumbini
 miguu hukanyaga chini miguu ya hao walioonewa isaya hatua za hao maskini
 mapito ya wenye haki yamenyooka ewe uliye mwenye haki waisawazisha njia ya mtu myofu
 naam bwana tukienenda katika sheria zako twakungojea wewe kulikumbuka jina lako na sifa zako ndiyo shauku ya mioyo yetu
 nafsi yangu yakutamani wakati wa usiku wakati wa asubuhi roho yangu yakuonea shauku
wakati hukumu zako zinapokuja juu ya dunia watu wa ulimwengu hujifunza haki
 ingawa neema yaonyeshwa kwa waovu hawajifunzi haki hata katika nchi ya unyofu huendelea kutenda mabaya wala hawaoni utukufu wa bwana
 ee bwana mkono wako umeinuliwa juu lakini hawauoni
wao na waone wivu wako kwa ajili ya watu wako na waaibishwe moto uliowekwa akiba kwa ajili ya adui zako na uwateketeze
 bwana unaamuru amani kwa ajili yetu yale yote tuliyoweza kuyakamilisha ni wewe uliyetenda kwa ajili yetu
 ee bwana mungu wetu mabwana wengine zaidi ya wewe wametutawala lakini jina lako peke yako ndilo tunaloliheshimu
 wao sasa wamekufa wala hawako tena hai roho za waliokufa hazitarudi tena
uliwaadhibu na kuwaangamiza umefuta kumbukumbu lao lote
 umeliongeza hilo taifa ee bwana umeliongeza hilo taifa
umejipatia utukufu kwa ajili yako mwenyewe umepanua mipaka yote ya nchi
 bwana walikujia katika taabu yao wewe ulipowarudi waliweza kunong ona maombi kwa shida sana
 kama mwanamke aliye na mimba aliyekaribia kuzaa anavyogaagaa na kulia kwa ajili ya maumivu yake ndivyo tulivyokuwa mbele zako ee bwana
 tulikuwa na mimba tu ligaagaa kwa maumivu lakini tulizaa upepo
hatukuleta wokovu duniani hatujazaa watu katika ulimwengu huu
 lakini wafu wenu wataishi miili yao itafufuka
ninyi mnaokaa katika mavumbi amkeni mkapige kelele kwa furaha
umande wenu ni kama umande wa asubuhi dunia itawazaa wafu wake
 nendeni watu wangu ingieni vyumbani mwenu na mfunge milango nyuma yenu jificheni kwa kitambo kidogo mpaka ghadhabu yake ipite
 tazama bwana anakuja kutoka katika makao yake ili kuwaadhibu watu wa dunia kwa ajili ya dhambi zao
dunia itadhihirisha umwagaji damu juu yake wala haitaendelea kuwaficha watu wake waliouawa
wokovu kwa ajili ya israeli katika siku ile bwana ataadhibu kwa upanga upanga wake mkali mkubwa na wenye nguvu lewiathani yule nyoka apitaye mbio kwa mwendo laini lewiathani yule nyoka mwenye kupindapinda atamwua joka mkubwa sana wa baharini katika siku ile imbeni kuhusu shamba la mzabibu lililozaa mimi bwana ninalitunza ninalinyweshea maji mfulilizo
ninalichunga mchana na usiku ili mtu ye yote asije akalidhuru
 mimi sijakasirika
hata kama pangekuwepo michongoma na miiba inayonikabili isaya ningepambana dhidi yake katika vita ningeliichoma moto yote
 au niwaache waje kwangu kwa ajili ya kimbilio wao na wafanye amani nami naam wafanye amani nami
 katika siku zijazo yakobo atatia mizizi israeli atatoa chipukizi na kuchanua maua naye atajaza ulimwengu wote kwa matunda
 je bwana amempiga kama alivyowapiga wale waliompiga je yeye ameuawa kama wale waliouawa ambao walimwua yeye kwa vita na kwa kumfukuza unapingana naye kwa mshindo wake mkali anamfukuza kama siku uvumapo upepo wa mashariki
 kwa hili basi hatia ya yakobo itafanyiwa upatanisho hili litakuwa ndiyo matunda ya utimilizo wa kuondolewa kwa dhambi yake wakati atakapoyafanya mawe yote ya madhabahu kuwa kama mawe ya chokaa yaliyopondwa vipande vipande hakuna nguzo za ashera au madhabahu za kufukizia uvumba zitakazobaki zimesimama
 mji ulio na boma umebaki ukiwa makao yaliyotelekezwa yameachwa kama jangwa huko ndama hulisha huko hujilaza wanakwanyua matawi yake
 wakati vijiti vyake vimekauka huvunjwa nao wanawake huja na kuwasha nayo moto
kwa kuwa hili ni taifa lisilo na ufahamu kwa hiyo yeye aliyewafanya hana huruma juu yao muumba wao hawaonyeshi fadhili
 katika siku ile bwana atapura kutoka matiririko ya mto wa eufr ati hadi kijito cha misri nanyi ee waisraeli mtakusanywa pamoja mmoja mmoja
 katika siku ile tarumbeta kubwa italia
wale waliokuwa wakiangamia katika nchi ya ashuru nao wale waliokuwa uhamishoni katika nchi ya misri watakuja na kumwabudu bwana katika mlima mtakatifu huko yerusalemu
ole wa efrahimu ole wa lile taji la maua kiburi cha walevi wa efraimu kwa ua linalosinyaa uzuri wa utukufu uliowekwa kwenye kichwa cha bonde lenye rutuba kwa ule mji kiburi cha wale walioshushwa na mvinyo tazama bwana anaye mmoja aliye na uwezo na nguvu
kama dhoruba ya mvua ya mawe na upepo uharibuo kama mvua inyeshayo kwa nguvu na mafuriko yashukayo atakiangusha chini kwa nguvu
 lile taji la maua kiburi cha walevi wa efrahimu kitakanyagwa chini ya nyayo
 lile ua linalosinyaa uzuri wa utukufu wake uliowekwa kwenye kichwa cha bonde lenye rutuba litakuwa kama tini iliyoiva kabla ya mavuno mara mtu aionapo huichuma na kuila
 katika siku ile bwana mwenye nguvu atakuwa taji la utukufu taji zuri la maua kwa mabaki ya watu wake
 atakuwa roho ya haki kwa yeye aketiye katika kiti cha hukumu chanzo cha nguvu kwa wale wazuiao vita langoni
 hawa pia wanapepesuka kwa sababu ya wanayumbayumba kwa sababu ya kileo makuhani na manabii wanapepesuka kwa sababu ya kileo wanachanganyikiwa kwa sababu ya mvinyo wanape pesuka wanapoona maono wanajikwaa wanapotoa maamuzi
 meza zote zimejawa na matapishi wala hakuna sehemu hata ndogo isiyokuwa na uchafu
 yeye anajaribu kumfundisha nani yeye anamwelezea nani ujumbe wake je ni kwa watoto walioachishwa kunyonya je ni wale ambao ndipo tu wametolewa matitini kwa maana ni amri juu ya amri amri juu ya isaya amri kanuni juu ya kanuni kanuni juu ya kanuni hapa kidogo kule kidogo
 basi vema kabisa kwa midomo migeni na kwa lugha ngeni mungu atasema na watu hawa wale ambao aliwaambia hapa ni mahali pa kupumzika waliochoka na wapumzike
hapa ni mahali pa mapumziko lakini hawakutaka kusikiliza
 hivyo basi neno la bwana kwao litakuwa amri juu ya amri amri juu ya amri kanuni juu ya kanuni kanuni juu ya kanuni hapa kidogo kule kidogo ili waende na kuanguka chali wakijeruhiwa wakinaswa na kukamatwa
 kwa hiyo sikieni neno la bwana enyi watu wenye dharau mnaotawala watu hawa wa yerusalemu
 ninyi mnajisifu tumefanya agano na mauti tumefanya mapatano na kuzimu
wakati pigo lifurikalo litakapopita haliwezi kutugusa sisi kwa kuwa tumefanya uongo kuwa kimbilio letu na miungu ya uongo kuwa mahali petu pa kujificha
 kwa hiyo hivi ndivyo bwana mwenyezi asemavyo tazama ninaweka jiwe katika sayuni jiwe lililojaribiwa jiwe la pembe la thamani kwa ajili ya msingi thabiti yeye atumainiye kamwe hatatiwa hofu
 nitaifanya haki kuwa kamba ya kupimia na uadilifu kuwa timazi mvua ya mawe itafagia kimbilio lenu huo uongo nayo maji yatafurikia mahali penu pa kujificha
 agano lenu na kifo litabatilishwa patano lenu na kuzimu halitasimama
wakati pigo lifurikalo litakapowakumba litawaangusha chini
 kila mara lijapo litawachukua asubuhi baada ya asubuhi wakati wa mchana na wakati wa usiku litawakumba tangu mwanzo hadi mwisho
kuuelewa ujumbe huu utaleta hofu tupu
 kitanda ni kifupi mno kujinyosha juu yake nguo ya kujifunikia ni nyembamba mno mtu asiweze kujifunikia
 bwana atainuka kama alivyofanya kwenye mlima perasimu ataghadhibika kama alivyofanya katika bonde la gibeoni ili kufanya kazi yake kazi yake ya ajabu ili kutimiza kazi yake kazi yake ya ajabu
 sasa acheni dharau zenu la sivyo minyororo yenu itakuwa mizito zaidi bwana bwana mwenye nguvu ameniambia habari za maangamiz yaliyoamuriwa dhidi ya nchi yote
 sikilizeni na msikie sauti yangu tegeni masikio na msikie niyasemayo
 wakati mkulima alimapo ili apande je hulima sikuzote je huendelea kubomoa ardhi na kusawazisha udongo akiisha kusawazisha shamba je hasii mbegu za bizari na kutawanya jira je hapandi ngano katika sehemu yake shayiri katika eneo lake na nafaka nyingine katika shamba lake mungu wake humwelekeza na kumfundisha njia iliyo sahihi
 iliki hutwangwa kwa nyundo kubwa wala gurudumu la gari halivingirishwi juu ya jira iliki hutwangwa kwa mtwangio na jira kwa fimbo
 nafaka lazima isagwe kutengeneza mkate kwa hiyo mtu haendelei kuipura daima
ingawa huendesha magurudumu ya gari lake la kupuria juu yake farasi wake hawasagi
 haya yote pia hutoka kwa bwana mwenye nguvu mshauri wa ajabu na anayepita wote kwa hekima
isaya ole wa mji wa daudi ole wako wewe arieli arieli mji daudi alimokaa ongezeni mwaka kwa mwaka na mzunguko wa siku kuu zenu uendelee
 hata hivyo nitauzunguka arieli kwa jeshi atalia na kuomboleza atakuwa kwangu kama mahali pa kuwashia moto madhabahuni
 nitapiga kambi pande zote dhidi yako nitakuzunguka kwa minara na kupanga mazingira yangu dhidi yako
 utakaposhushwa utanena kutoka ardhini utamumunya maneno yako kutoka mavumbini
sauti yako itatoka katika nchi kama vile ya utanong ona maneno yako toka mavumbini
 lakini adui zako wengi watakuwa kama vumbi laini kundi la wakatili watakuwa kama makapi yapeperushwayo
naam ghafula kwa mara moja bwana mwenye nguvu atakuja na ngurumo tetemeko la ardhi na kwa sauti kuu atakuja na dhoruba tufani na miali ya moto iteketezayo
 kisha makundi ya mataifa yote yale yapiganayo dhidi ya arieli yale yanayomshambulia na ngome zake na kumzunguka kwa jeshi watakuwa kama ilivyo ndoto kama maono wakati wa usiku kama vile wakati mtu aliye na njaa aotavyo kuwa anakula lakini huamka bado njaa yake ingalipo kama vile wakati mtu mwenye kiu aotavyo kuwa anakunywa maji lakini huamka akiwa anazimia akiwa bado angali ana kiu
hivyo ndivyo itakavyokuwa kwa makundi yote ya mataifa yanayopigana dhidi ya mlima sayuni
 duwaa na kushangaa jifanyeni vipofu wenyewe na msione leweni lakini si kwa mvinyo pepesukeni lakini si kwa kileo
 bwana amewaleteeni juu yenu usingizi ameziba macho yenu ninyi manabii amefunika vichwa vyenu ninyi waonaji
 kwa maana kwenu ninyi maono haya yote si kitu ila maneno yaliyotiw lakiri katika kitabu
kama mkimpa mtu ye yote awezaye kusoma kitabu hiki nanyi mkamwambia tafadhali kisome yeye atajibu mimi siwezi kwa kuwa kimetiwa lakiri
 au kama mkimpa mtu ye yote kitabu hiki asiyeweza kusoma na kumwambia tafadhali kisome atajibu mimi sijui kusoma
 bwana anasema watu hawa hunikaribia kwa vinywa vyao na kuniheshimu kwa midomo yao lakini mioyo yao iko mbali nami
huniabudu bure mafundisho yao ni sheria tu walizofundishwa na wanadamu
 kwa hiyo mara nyingine tena nitawashangaza watu hawa kwa ajabu juu ya ajabu hekima ya wenye hekima itapotea akili ya wenye akili itatoweka
 ole kwa wale wanaokwenda kwenye vilindi virefu kumficha bwana mipango yao wafanyao kazi zao gizani na kufikiri kuwa ni nani anayetuona ni nani atakayejua mnapindua mambo juu chini kana kwamba mfinyanzi aweza kufikiriwa kuwa kama udongo wa mfinyanzi je kile kilichofinyangwa chaweza kumwambia yule aliyekifinyanga wewe hukunifinyanga mimi je chungu kinaweza kumwambia mfinyanzi weye hujui cho chote kwa muda mfupi sana je lebanoni haitageuzwa kuwa shamba lenye rutuba na shamba lenye rutuba liwe kama msitu katika siku ile viziwi watasikia maneno ya kitabu na katika utusitusi na giza macho ya kipofu yataona
 mara nyingine tena wanyenyekevu watafurahi katika bwana wahitaji watafurahi katika yeye aliye isaya mtakatifu wa israeli
 wakatili watatoweka na wenye kudhihaki watatokomea nao wote wenye jicho la uovu watakatiliwa mbali wale ambao kwa neno humfanya mtu kuwa mwenye hatia wamtegeao mtego mtetezi katika mahakama na kwa ushuhuda wa uongo humnyima haki yeye asiye na hatia
 kwa hiyo hili ndilo bwana aliyemkomboa abrahamu analosema kwa nyumba ya yakobo yakobo hataaibishwa tena wala nyuso zao hazitabadilika sura tena
 wakati watakapoona watoto wao miongoni mwao kazi ya mikono yangu watalitakasa jina langu takatifu wataukubali utakatifu wa yeye aliye mtakatifu wa yakobo nao watamcha mungu wa israeli
 wale wanaopotoka rohoni watapata ufahamu wale wanaolalamika watayakubali mafundisho
ole wa taifa kaidi bwana asema ole wa watoto wakaidi kwa wale wanaotimiza mipango ambayo si yangu wakifanya umoja lakini si kwa roho wangu wakilundika dhambi juu ya dhambi wale washukao kwenda misri bila kutaka shauri langu wanaotafuta msaada wa ulinzi wa farao watafutao kivuli cha misri kwa ajili ya kimbilio
 lakini ulinzi wa farao utakuwa kwa aibu yenu kivuli cha misri kitawaletea fedheha
 ingawa wana maafisa katika soani na wajumbe wamewasili katika hanesi kila mmoja ataaibishwa kwa sababu ya taifa lisilowafaa kitu ambalo haliwaletei msaada wala faida bali aibu tu na fedheha
 neno kuhusu wanyama wa negebu katika nchi ya taabu na shida ya simba waume na wake ya fira na nyoka warukao wajumbe huchukua utajiri wao juu ya migongo ya punda hazina zao juu ya nundu za ngamia kwa lile taifa lisilokuwa na faida kwa hiyo nimemwita kwa misri ambaye msaada wake haufai kabisa
rahabu yaani aketiye kimya bila kufanya cho chote
 nenda sasa liandike juu ya kibao kwa ajili yao liandike kwenye kitabu ili kwa ajili ya siku zijazo liweze kuwa shahidi milele
 hawa ni watu waasi watoto wadanganyifu watoto ambao hawataki kusikiliza mafundisho ya bwana
 wanawaambia waonaji msione maono tena nako kwa manabii wanasema msiendelee kutupatia maono ambayo ni ya kweli tuambieni mambo ya kupendeza tabirini mambo ya uongo
 acheni njia hii ondokeni katika mapito haya nanyi acheni kutukabili pamoja na yeye aliye mtakatifu wa israeli kwa hiyo hili ndilo asemalo yeye aliye mtakatifu wa israeli kwa sababu mmekataa ujumbe huu mkategemea uonevu na kutumainia udanganyifu dhambi hii itakuwa kwenu kama ukuta mrefu wenye ufa na wenye kubenuka ambao unaanguka ghafula kwa mara moja
 utavunjika vipande vipande kama chombo cha udongo ukipasuka pasipo huruma ambapo katika vipande vyake hakuna kipande kitakachopatikana kwa kuchukulia makaa kutoka mekoni au kuchotea maji kisimani
 hili ndilo bwana mwenyezi yeye aliye mtakatifu wa israeli asemalo katika kutubu na kupumzika ndio wokovu wenu isaya katika kutulia na kutumaini ndizo nguvu zenu lakini hamkutaka
 mlisema hapana tutakimbia kwa farasi
kwa hiyo mtakimbia mlisema tutakimbia kwa farasi waendao kasi
kwa hiyo wanaowafukuza watakwenda kasi elfu moja watakimbia kwa ajili ya kitisho cha mtu mmoja kwa vitishio vya watu watano wote mtakimbia hadi mtakapoachwa kama mlingoti wa bendera juu ya kilele cha mlima kama bendera juu ya kilima
 hata hivyo bwana anatamani kutupatia neema anainuka ili kuwaonyesha huruma
kwa kuwa bwana ni mungu wa haki
wamebarikiwa wote wanaomngojea yeye enyi watu wa sayuni mnaoishi yerusalemu hamtalia tena
atakuwa na huruma kiasi gani mtakapolia kwa kumwomba msaada mara asikiapo atawajibu
 ingawa bwana huwapa chakula cha shid na maji ya taabu walimu wenu hawatafichwa tena kwa macho yenu wenyewe mtawaona
 kwamba mtageuka kuume au kushoto masikio yenu yatasikia sauti nyuma yenu ikisema hii ndiyo njia ifuateni
 kisha mtanajisi sanamu zenu zilizofunikwa kwa fedha na vinyago vyenu vilivyofunikwa kwa dhahabu mtazitupilia mbali kama vitambaa vya wakati wa hedhi na kuziambia haya toka hapa pia atawapelekeeni mvua kwa ajili ya mbegu mnazootesha ardhini chakula kinachotoka ardhini kitakuwa kizuri sana tena kwa wingi
katika siku ile ng ombe wenu watalisha katika shamba pana la majani
 maksai na punda walimao watakula majani makavu na vyakula vilivyotengenezwa vinavyotandazwa kwa uma na sepeto
 katika siku ile ya mauaji makuu wakati minara itakapoanguka vijito vya maji vitatiririka juu ya kila milima mirefu na kila kilima kilichoinuka sana
 mwezi utaangaza kama jua nao mwanga wa jua utang aa mara saba zaidi kama nuru ya siku saba wakati bwana atakapoyafunga majeraha ya watu wake na kuponya vidonda alivyowatia
 tazama hilo jina la bwana linakuja kutoka mbali likiwa na hasira kali inayowaka pamoja na wingu zito la moshi midomo yake imejaa ghadhabu na ulimi wake ni moto ulao
 pumzi yake ni kama mkondo wa maji yaendayo kasi yakipanda hadi shingoni
hutikisa mataifa katika chekecheke ya uharibifu huweka lijamu katika mataya ya mataifa ambayo huwaongoza upotevuni
 nanyi mtaimba kama usiku mnaoadhimisha sikukuu takatifu mioyo yenu itashangilia kama vile watu wanapokwea na filimbi kwenye mlima wa bwana kwa mwamba wa israeli
 bwana atawasababisha watu waisikie sauti yake ya utukufu naye atawafanya wauone mkono wake ukishuka pamoja na hasira yake kali na moto ulao kukiwa na mpasuko wa wingu ngurumo za radi na mvua za mawe
 sauti ya bwana itaivunjavunja ashuru kwa fimbo yake ya utawala atawapiga
 kila pigo bwana atakaloliweka juu yao kwa fimbo yake ya kuadhibu litakuwa kwa wimbo wa matari na vinubi anapopigana nao katika vita kwa mapigo ya mkono wake
 tofethi imeandaliwa toka zamani imewekwa tayari kwa ajili ya mfalme
shimo lake la moto limetengenezwa kwa kina kirefu na kwa upana mkubwa likiwa na moto na kuni tele pumzi ya bwana kama kijito cha kiberiti huuwasha moto
ole wa wale wanaotegemea misri ole wao wale washukao misri kwa ajili ya msaada wale wategemeao farasi wanaoweka tumaini katika wingi wa magari yao ya vita isaya na katika nguvu nyingi za wapanda farasi lakini hawamwangalii yeye aliye mtakatifu wa israeli wala hawatafuti msaada kwa bwana
 hata hivyo yeye pia ana hekima na anaweza kuleta maafa wala hayatangui maneno yake
yeye atainuka dhidi ya nyumba ya mwovu dhidi ya wale ambao huwasaidia watenda mabaya
 lakini wamisri ni wanadamu wala si mungu farasi wao ni nyama wala si roho
wakati bwana atakaponyoosha mkono wake yeye anayesaidia atajikwaa yeye anayesaidiwa ataanguka wote wawili wataangamia pamoja
 hili ndilo bwana analoniambia kama vile simba angurumavyo simba mkubwa juu ya mawindo yake hata ingawa kundi lote la wachunga mifugo huitw pamoja dhidi yake hatiwi hofu na kelele zao wala kusumbuliwa na ghasia zao ndivyo bwana mwenye nguvu atakavyoshuka kufanya vita juu ya mlima sayuni na juu ya vilele vyake
 kama ndege warukao bwana mwenye nguvu ataukinga yerusalemu ataukinga na kuuokoa atapita juu yake na kuufanya salama
mrudieni yeye ambaye nyumba ya israeli imemwasi sana
 kwa kuwa katika siku ile kila mmoja wenu atazikataa sanamu za fedha na za dhahabu zilizotengenezwa kwa mikono yenu yenye dhambi
 ashuru itaanguka kwa upanga ambao si wa mwanadamu upanga ambao si wa kibinadamu utawaangamiza
watakimbia mbele ya upanga na vijana wao wa kiume watafanyizwa kazi kwa nguvu
 ngome zao zitaanguka kwa sababu ya hofu kwa kuona bendera ya vita majemadari wao watashikwa na hofu ya ghafla asema bwana ambaye moto wake uko sayuni nayo tanuru yake iko yerusalemu
ufalme wa haki tazama mfalme atatawala kwa uadilifu na watawala watatawala kwa haki
kila mtu atakuwa kama kivuli cha kujificha kutokana na upepo na kimbilio kutokana na dhoruba kama vijito vya maji jangwani na kivuli cha mwamba mkubwa katika ardhi yenye kiu
 ndipo macho ya wale wanaoona hayatafumbwa tena nayo masikio ya wale wanaosikia yatasikiliza
 moyo wa mtu mwenye hamaki utafahamu na kuelewa nao ulimi wenye kigugumizi utanena kwa ufasaha
 mpumbavu hataitwa tena muungwana wala mtu mbaya kabisa kupewa heshima ya juu
 kwa kuwa mpumbavu hunena upumbavu moyo wake hushughulika na uovu hutenda mambo yasiyo ya uchaji mungu na hueneza habari za makosa kuhusu bwana yeye huwaacha wenye njaa bila kitu na wenye kiu huwanyima maji
 taratibu za mtu mbaya kabisa ni ovu hufanya mipango miovu ili kumwangamiza masikini kwa uongo hata wakati ambapo hoja za mhitaji ni za haki
 lakini mtu mwungwana hufanya mipango ya kiungwana na kwa matendo ya kiungwana yeye hufanikiwa
wanawake wa yerusalemu enyi wanawake wenye kuridhika sana amkeni na mnisikilize enyi binti mnaojisikia kuwa salama sikieni lile ninalotaka kuwaambia kwa zaidi kidogo ya mwaka ninyi mnaojisikia salama mtatetemeka mavuno ya zabibu yatakoma na mavuno ya matunda hayatakuwepo
 tetemekeni enyi wanawake wenye kuridhika tetemekeni kwa hofu enyi binti isaya mnaojisikia salama vueni nguo zenu vaeni nguo ya gunia viunoni mwenu
 pigeni matiti yenu kwa ajili ya mashamba mazuri kwa ajili ya mizabibu iliyozaa vizuri na kwa ajili ya nchi ya watu wangu nchi ambayo miiba na michongoma imemea naam ombolezeni kwa ajili ya nyumba zote za furaha na kwa ajili ya mji huu wenye kufanya karamu za ulevi na ulafi
 ngome itaachwa mji wenye kelele nyingi utahamwa ngome ndani ya mji na mnara wa ulinzi vitakuwa ukiwa milele mahali pazuri pa punda na malisho ya makundi ya kondoo mpaka roho amwagwe juu yetu kutoka juu nalo jangwa kuwa shamba lenye rutuba na shamba lenye rutuba kuwa kama msitu
 haki itakaa katika jangwa na uadilifu utakaa katika shamba lenye rutuba
 matunda ya haki yatakuwa amani matokeo ya haki yatakuwa utulivu na matumaini milele
 watu wangu wataishi katika makao ya mahali pa amani katika nyumba zilizo salama katika mahali pa kupumzika pasipo na usumbufu
 ingawa mvua ya mawe iangushe msitu na mji ubomolewe kabisa tazama jinsi utakavyobarikiwa ukipanda mbegu yako katika kila kijito na kuwaacha ng ombe wako na punda wajilishe kwa uhuru
taabu na msaada ole wako wewe ee mharabu wewe ambaye hukuharibiwa ole wako ee msaliti wewe ambaye hukusalitiwa utakapokwisha kuharibu utaharibiwa utakapokwisha kusaliti utasalitiwa
 ee bwana uturehemu tunakutamani
uwe nguvu yetu kila asubuhi na wokovu wetu wakati wa taabu
 kwa ngurumo ya sauti yako mataifa yanakimbia unapoinuka mataifa hutawanyika
 mateka yako ee mataif a yamevunwa kama vile wafanyavyo madumadu kama kundi la nzige watu huvamia juu yake
 bwana ametukuka kwa kuwa anakaa mahali palipoinuka ataijaza sayuni kwa haki na uadilifu
 atakuwa msingi ulio imara kwa wakati wenu ghala za wokovu tele hekima na maarifa kumcha mungu ni ufunguo wa hazina hii
 angalia watu wake mashujaa wanapiga kelele kwa nguvu barabarani wajumbe wa amani wanalia kwa uchungu
 njia kuu zimeachwa hakuna wasafiri barabarani
mkataba umevunjika mashahidia wake wamedharauliwa hakuna ye yote anayeheshimiwa
 ardhi inaombolezab na kuchakaa lebanoni imeaibika na kunyauka sharoni ni kama araba nayo bashani na karmeli wanapukutisha majani yao
 sasa nitainuka asema bwana
sasa nitatukuzwa sasa nitainuliwa juu
 mlichukua mimba ya makapi mkazaa mabua pumzi yenu ni moto uwateketezao
 mataifa yatachomwa kama ichomwavyo chokaa kama vichaka vya miiba vilivyokatwa ndivyo watakavyochomwa
 ninyi mlio mbali sana sikieni lile nililofanya ninyi mlio karibu tambueni uweza wangu wenye dhambi katika sayuni wametiwa hofu kutetemeka kumewakumba wasiomcha mungu ni nani miongoni mwetu awezaye kuishi na moto ulao ni nani miongoni mwetu awezaye kuishi na moto unaowaka milele yeye aendaye kwa uadilifu na kusema lile lililo sawa yeye anayekataa faida ipatikanayo kwa dhuluma a mashahidi hapa ina maana ya miji
b inaomboleza hapa ina maana inakauka
 isaya hukumu dhidi ya mataifa na kuizuia mikono yake isipokee yeye azuiaye masikio yake dhidi ya mashauri ya mauaji na yeye afumbaye macho yake yasitazame sana uovu huyu ndiye mtu atakayeishi mahali pa juu ambaye kimbilio lake litakuwa ngome ya mlimani
atapewa mkate wake maji yake hayatakoma
 macho yenu yatamwona mfalme katika uzuri wake na kuiona nchi inayoenea mbali
 katika mawazo yenu mtaifikiria hofu iliyopita yuko wapi yule afisa mkuu yuko wapi yule aliyechukua ushuru yuko wapi afisa msimamizi wa minara hutawaona tena wale watu wenye kiburi wale watu wenye usemi wa mafumbo wenye lugha ngeni isiyoeleweka
 mtazame sayuni mji wa sikukuu zetu macho yenu yatauona yerusalemu mahali pa amani pa kuishi hema ambalo halitaondolewa nguzo zake hazitang olewa kamwe wala hakuna kamba yake yo yote itakayokatika
 huko bwana atakuwa mwenye nguvu wetu
patakuwa kama mahali pa mito mipana na vijito
hakuna jahazi lenye makasia litakalopita huko wala hakuna meli yenye nguvu itakayopita huko
 kwa kuwa bwana ni mwamuzi wetu bwana ndiye mtoa sheria wetu bwana ni mfalme wetu yeye ndiye atakayetuokoa
 kamba zenu za merikebu zimelegea mlingoti haukusimama imara tanga halikukunjuliwa
wingi wa mateka yatagawanywa hata yeye aliye mlemavu atachukua nyara
 hakuna ye yote aishie sayuni atakayesema mimi ni mgonjwa nazo dhambi za wale waishio humo zitasamehewa
njoni karibu enyi mataifa nanyi msikilize sikilizeni kwa makini enyi dunia na isikie navyo vyote vilivyo ndani yake ulimwengu na vyote vitokavyo ndani yake bwana ameyakasirikia mataifa yote ghadhabu yake ni juu ya majeshi yao yote
atawaangamiza kabisa atawakabidhi mikononi mwa wachinjaji
 waliouawa watatupwa nje maiti zao zitatoa uvundo milima itatota kwa damu zao
 nyota zote za mbinguni zitayeyuka na anga litasokotwa kama kitabu jeshi lote la angani litaanguka kama majani yaliyonyauka kutoka kwenye mzabibu kama tini iliyonyauka kutoka kwenye mtini
 upanga wangu umekunywa na kushiba huko mbinguni tazama unashuka katika hukumu juu ya edomu wale watu ambao nimeshawahukumu kuwaangamiza kabisa
 upanga wa bwana umeoga katika damu umefunikwa na mafuta ya nyama damu ya kondoo na mbuzi mafuta kutoka katika figo za kondoo mume
kwa maana bwana ana dhabihu huko bozra na machinjo makuu huko edomu
 nyati wataanguka pamoja nao ndama waume na mafahali wakubwa
nchi yao italowana kwa damu nayo mavumbi yataloa mafuta ya nyama
 kwa sababu bwana anayo siku ya kulipiza kisasi mwaka wa malipo siku ya kushindania shauri la sayuni
 vijito vya edomu vitageuka kuwa lami mavumbi yake yatakuwa kiberiti kiunguzacho nchi yake itakuwa lami iwakayo isaya haitazimishwa usiku na mchana moshi wake utapaa juu milele
kutoka kizazi hadi kizazi itakuwa ukiwa hakuna mtu ye yote atakayepita huko tena
 bundi wa jangwani na bundi mwenye sauti nyembamba wataimiliki bundi wakubwa na kunguru wataweka viota humo
mungu atanyoosha juu ya edomu kamba ya kupimia ya machafuko matupu na timazi ya ukiwa
 watu wake wa kuheshimiwa hawatakuwa na cho chote huko kitakachoitwa ufalme wana wao wa kifalme wote watatoweka
 miiba itaenea katika ngome za ndani viwawi na michongoma itaota kwenye ngome zake
itakuwa maskani ya mbweha makao ya bundi
 viumbe vya jangwani vitakutana na fisi nao mbuzi mwitu watalia wakiitana huko viumbe vya usiku vitastarehe pia na kujitafutia mahali pa kupumzika
 bundi wataweka viota huko na kutaga mayai atayaangua na kutunza makinda yake chini ya uvuli wa mbawa zake pia huko vipanga watakusanyika kila mmoja na mwenzi wake
 angalieni katika gombo la bwana na msome hakuna hata mmoja katika hawa atakayekosekana hakuna hata mmoja atakayemkosa mwenzi wake
kwa kuwa ni kinywa chake mungu kimeagiza na roho wake atawakusanya pamoja
 huwagawia sehemu zao mkono wake huwagawanyia kwa o
wataimiliki hata milele na kuishi humo kutoka kizazi hadi kizazi
furaha ya waliokombolewa jangwa na nchi kame vitafurahi nyika itashangilia na kuchanua maua
kama waridi litachanua maua litashangilia sana na kupaza sauti kwa furaha
litapewa utukufu wa lebanoni
fahari ya karmeli na sharoni wataona utukufu wa bwana fahari ya mungu wetu
 itieni nguvu mikono iliyo dhaifu yafanyeni imara magoti yaliyolegea waambieni wale wenye mioyo ya hofu iweni hodari usiogope tazama mungu wenu atakuja pamoja na malipo ya mungu atakuja na kuwaokoa ninyi
 ndipo macho ya vipofu yatafumbuliwa na masikio ya viziwi yatazibuliwa
 ndipo kilema ataruk aruka kama kulungu nao ulimi wa aliye bubu utapaza sauti kwa shangwe
maji yatatiririka kwa kasi katika nyika na vijito katika jangwa
 mchanga wa moto utakuwa bwawa la maji ardhi yenye kiu itabubujika chemchemi
maskani ya mbweha walikolala hapo awali patamea majani matete na mafunjo
 nako kutakuwa na njia kuu nayo itaitwa njia ya utakatifu
wasio safi hawatapita juu yake itakuwa kwa ajili ya wale watembeao katika njia ile yeye asafirie juu yake ajapokuwa mjinga hatapotea
 huko hakutakuwepo na simba wala mnyama mkali hatapita njia hiyo wala hawatapatikana humo
ila waliokombolewa tu ndio watakaopita huko waliokombolewa na bwana watarudi
wataingia sayuni wakiimba furaha ya milele itakuwa juu ya vichwa vyao
watapata furaha na shangwe huzuni na majonzi vitakimbia
senakeribu anatishia yerusalemu katika mwaka wa kumi na nne wa kutawala kwa mfalme hezekia mfalme senakeribu wa ashuru alis hambulia miji yote ya yuda yenye maboma na kuiteka
 kisha mfalme wa ashuru akamtuma rabshakea kutoka lakishi hadi kwa mfalme hezekia huko yerusalemu pamoja na jeshi kubwa
rabshake aliposimama a rabshake hapa maana yake ni amiri wa jeshi kwa kiebrania
 isaya kwenye mfereji wa bwawa la juu lililojengwa katika njia iendayo kwenye uwanda wa dobi eliakimu mwana wa hilkia aliyekuwa msimamizi wa jumba la kifalme shebna aliyekuwa katibu na yoa mwana wa asafu mwandishi wakamwendea
rabshake akawaambia mwambieni hezekia hili ndilo asemalo mfalme mkuu mfalme wa ashuru ni wapi ulikoweka hili tumaini lako unasema mnayo mikakati na nguvu za kijeshi lakini unasema maneno matupu tu
je wewe unamtegemea nani hata kwamba unaniasi mimi tazama sasa unaitegemea misri fimbo ile ya mwanzi uliopasuka ambayo huutoboa na kuujeruhi mkono wa mtu akiiegemea hivyo ndivyo alivyo farao mfalme wa misri kwa wote wanaomtegemea
 kama ukiniambia tunamtumainia bwana mungu wetu si ni yeye ambaye mahali pake pa juu na madhabahu zake hezekia ameziondoa akiwaambia yuda na yerusalemu ni lazima msujudu mbele ya madhabahu hii njoni sasa fanyeni patano na bwana wangu mfalme wa ashuru nitakupa farasi elfu mbili kama wewe unaweza kuwapandisha watu juu yao wawezaje basi kurudisha nyuma mmoja wa maafisa wangu wadogo wa bwana wangu hata kama unaitegemea misri kwa ajili ya magari ya vita na wapanda farasi zaidi ya hayo je nimekuja kushambulia na kuangamiza nchi hii bila bwana bwana mwenyewe aliniambia niingie niis hambulie nchi hii na kuiangamiza
 ndipo eliakimu shebna na yoa wakamwambia rabshake tafadhali zungumza na watumishi wako kwa lugha ya kiaramu kwa kuwa tunaifahamu
usis eme nasi kwa kiebrania watu walioko juu ya ukuta wakiwa wanasikia
 lakini rabshake akajib u kwani ni kwa bwana wenu na ninyi pe ke yenu ambao bwana wangu amenituma kusema mambo haya wala si kwa watu walioketi juu ya ukuta ambao kama ninyi itawapasa kula mavi yao na kunywa mkojo wao wenyewe ndipo rabshake akasimama na kuita kwa lugha ya kiebrania sikilizeni maneno ya mfalme mkuu mfalme wa ashuru hili ndilo mfalme asemalo msikubali hezekia awadanganye
hawezi kuwaokoa msikubali hezekia awashawishi kumtumaini bwana wakati anaposema hak ika bwana atatuokoa sisi mji huu hautatiwa mi kononi mwa mfalme wa ashuru
 msimsikilize hezekia
hili ndilo mfalme wa ashuru asemalo fanyeni amani nami na mje kwangu
kisha kila mmoja wenu atakula kutoka katika mzabibu wake na mtini wake mwenyewe na kunywa maji kutoka katika kisima chake mwenyewe mpaka nije nikawachukue mwende kwenye nchi iliyo kama nchi yenu wenyewe nchi ya nafaka na divai mpya nchi ya mkate na ya mashamba ya mizabibu
 msikubali hezekia awapotoshe wakati asemapo bwana atatuokoa
je mungu wa taifa lo lote ameshawahi kuokoa nchi yake kutoka katika mkono wa mfalme wa ashuru wako wapi miungu ya hamath na ya arpadi wako wapi miungu ya sefarvaimu je wameokoa samaria kutoka katika mkono wangu ni yupi miongoni mwa miungu yote ya nchi hizi aliyeweza kuokoa nchi yake kutoka kwangu inawezekanaje basi bwana kuiokoa yerusalemu kutoka katika mkono wangu lakini watu wakakaa kimya wala hawakujibu lo lote kwa kuwa mfalme aliamuru kuwa msimjibu
 kisha eliakimu mwana wa hilkia kiongozi wa jumba la kifalme shebna katibu na yoa mwana wa asafu mwandishi wakamwendea hezekia nguo zao zikiwa zimeraruliwa na kumwambia yale rabshake aliyosema
kuokolewa kwa yerusalemu kunatabiriwa wakati mfalme hezekia aliposikia hili alirarua nguo zake na kuvaa nguo ya gunia naye akaenda hekaluni mwa bwana
 akawatuma eliakimu ms imamizi wa jumba la kifalme shebna katibu na makuhani viongozi wote wakiwa wamevaa nguo ya gunia waende kwa nabii isaya mwana wa amozi
 wakamwambia hili ndilo asemalo hezekia siku hii ni siku ya dhiki ya kukaripiwa na ya aibu kama vile wakati watoto wanapofikia karibu kuzaliwa na kumbe hakuna nguvu ya kuwazaa
 yamkini bwana mungu wako atayasikia maneno ya rabshakea ambaye bwana wake mfalme wa ashuru amemtuma kumdhihaki mungu aliye hai tena kwamba atamkemea kwa a rabshake hapa maana yake ni amiri wa jeshi kwa kiebrania
 isaya maneno ambayo bwana mungu wako ameyasikia
kwa hiyo omba kwa ajili ya mabaki ambao bado wako hai
 watumishi wa mfalme hezekia walipomjia isaya isaya akawaambia mwambieni bwana wenu hili ndilo asemalo bwana usiogope kwa ajili ya yale uliyoyasikia yale maneno ambayo kwayo watumishi wa mfalme wa ashuru wamenitukana mimi
 sikiliza nitatia roho ndani yake ili kwamba atakaposikia taarifa fulani atarudi katika nchi yake mwenyewe nami huko nitafanya auawe kwa upanga
 rabshake aliposikia kwamba mfalme wa ashuru ameondoka lakishi alirudi akamkuta mfalme anapigana dhidi ya libna
 basi senakeribu aka pata taarifa kwamba tirhaka mkushi mfalme wa misri alikuwa anatoka kupigana dhidi yake
aliposikia jambo hili akatuma wajumbe kwa hezekia kwa neno hili mwambieni hezekia mfalme wa yuda usikubali mungu unayemtumainia akudanganye wakati anaposema y erusalemu haitatiwa mikononi mwa mfalme wa ashuru
 hakika umesikia yale ambayo wafalme wa ashuru wametenda kwa nchi zote wakiwaangamiza kabisa
je wewe utaokolewa je miungu ya yale mataifa ambayo yaliangamizwa na baba zangu iliwaokoa miungu ya gozani harani resefu na watu wa edeni ambao walikuwa katika telasari yuko wapi mfalme wa hamathi mfalme wa arpa di mfalme wa mji wa sefarvaimu au wa hena au wa iva maombi ya hezekia hezekia alipokea barua kutoka kwa wale wajumbe naye akaisoma
kisha akapanda hekaluni mwa bwana akaikunjua mbele za bwana
 naye hezekia akamwomba bwana akisema ee bwana mwenye nguvu mungu wa israeli uketiye juu ya kiti cha enzi kati ya makerubi wewe peke yako ndiwe mungu juu ya falme zote za dunia
umeumba mbingu na nchi
 ee bwana tega sikio na usikie fungua macho yako ee bwana uone sikiliza maneno yote senakeribu aliyot uma ili kumtukana mungu aliye hai
 ni kweli ee bwana kwamba wafalme wa waashuru wameyaangamiza mataifa haya yote pamoja na nchi zao
 wameitupa miungu yao kwenye moto na kuiteketeza kwani haikuwa miungu bali ni miti na mawe tu iliyotengenezwa kwa mikono ya wanadamu
 ee bwana mungu wetu sasa utuokoe toka mkononi mwake ili kwamba falme zote za dunia zipate kujua ya kwamba wewe peke yako ee bwana ndiwe mungu
kuanguka kwa senakeribu kisha isaya mwana wa amozi akapeleka ujumbe kwa hezekia akisema hili ndilo asemalo bwana mungu wa israeli kwa sababu umeniomba kuhusu senakeribu mfalme wa ashuru hili ndilo neno ambalo bwana amesema dhidi yake bikira binti sayuni anakudharau na kukudhihaki
binti yerusalemu anatikisa kichwa chake ukimbiapo
 wewe ni nani uliyenitukana na kunikufuru ni dhidi ya nani umeinua sauti yako na kuinua macho yako kwa kiburi ni dhidi ya yeye aliye mtakatifu wa israeli kwa kutumia wajumbe wako umelundika matukano juu ya bwana
nawe umesema kwa magari yangu mengi ya vita nimekwea kwenye vilele vya milima kwenye vilele vya juu kabisa vya lebanoni
nimeikata mierezi yake iliyo mirefu kuliko yote misonobari yake iliyo bora sana
nimefika mahali pak palipoinuka palipo mbali sana katika msitu wake ulio mzuri kuliko yote
 nimechimba visima kati ka nchi za kigeni na kuyanywa maji huko
kwa nyayo za miguu yangu nimevikausha vijito vyote vya misri
 je hukusikia zamani sana nililisimika
katika siku za zamani nililipanga na sasa nimelitimiza kwamba umeigeuza miji yenye maboma kuwa malundo ya mawe
 watu wa miji hiyo wakiwa wameishiwa nguvu wanatiwa hofu na kuaibishwa
wao ni kama mimea katika shamba kama machipukizi mororo ya kijani kama majani yachipuayo juu ya paa la nyumba ambayo hukauka kabla ya kukua
 lakini ninajua mahali ukaapo isaya kutoka kwako na kuingia kwako na jinsi unavyoghadhabika dhidi yangu
 kwa sababu unaghadhabika dhidi yangu na kwa sababu ufidhuli wako umefika masikioni mwangu nitaweka ndoana yangu kwenye pua yako na hatamu yangu kinywani mwako nami nitakufanya urudi kwa njia uliyoijia
 hii itakuwa ndiyo ishara kwako ee hezekia mwaka huu utakula kile kiotacho chenyewe na mwaka wa pili utakula kutoka machipukizi yake
lakini katika mwaka wa tatu panda na kuvuna panda shamba la mizabibu na ule matunda yake
 mara nyingine tena mabaki ya nyumba ya yuda yataeneza mizizi chini na kuzaa matunda
 kwa kuwa kutoka yerusalemu yatatokea mabaki na kutoka mlima sayuni kikosi cha wale walionusurika
wivu wa bwana mwenye nguvu utatimiza hili
 kwa hiyo hili ndilo bwana asemalo kuhusu mfalme wa ashuru hataingia katika mji huu wala hatapiga mshale hapa
hatakuja mbele yake na ngao wala kupanga majeshi kuzunguka dhidi yake
 kwa njia ile aliyoijia ndiyo atakayorudi kwayo hataingia katika mji huu asema bwana
 nitaulinda mji huu na kuuokoa kwa ajili yangu mwenyewe na kwa ajili ya daudi mtumishi wangu ndipo malaika wa bwana akaondoka na kuwaua watu mia themanini na tano elfu katika kambi ya waashuru
watu walipoamka asubuhi yake wote huko walikuwa maiti kwa hiyo senakeribu mfalme wa ashuru akavunja kambi na kuondoka
alirudi ninawi na kukaa huko
 siku moja alipokuwa akiabudu katika hekalu la mungu wake nisroki wanawe adrameleki na shareza walimwua kwa upanga nao wakakimbilia nchi ya ararati
naye esar hadoni mwanawe akawa mfalme badala yake
kuugua kwa mfalme hezekia katika siku hizo hezekia akaugua naye akawa karibu na kufa
nabii isaya mwana wa amozi akamwendea na kumwambia hili ndilo asemalo bwana tengeneza mambo ya nyumba yako kwa sababu utakufa hutapona
 hezekia akageuza uso wake kuelekea ukutani na kumwomba bwana ee bwana kumbuka jinsi nilivyotembea mbele zako kwa uaminifu na kujitoa kwa moyo wote nami nimefanya lile lililo jema machoni pako
naye hezekia akalia sana sana
 ndipo neno la bwana likamjia isaya nenda ukamwambie hezekia hili ndilo asemalo bwana mungu wa baba yako daudi nimesikia maombi yako na nimeona machozi yako nitaiongeza miaka ku mi na mitano katika maisha yako
 nami nitakuokoa wewe pamoja na mji huu kutoka katika mkono wa mfalme wa ashuru
nitaulinda mji huu
 hii ndiyo ishara ya bwana kwako ya kwamba bwana atafanya kile alichoahidi nitafanya kivuli cha jua kwenye ngazi iliyojengwa na ahazi kirudi nyuma madaraja kumi
hivyo jua likarudi nyuma madaraja kumi ambayo lilikuwa limeshuka
 maandiko ya hezekia mfalme wa yuda baada ya kuugua kwake na kupona nilisema katika ustawi wa maisha yangu je ni lazima nipite katika malango ya mautia na kupokonywa miaka yangu iliyobaki nilisema sitamwona tena bwana bwana katika nchi ya walio hai wala sitamtazama tena mwanadamu wala kuwa na wale ambao sasa wanakaa katika ulimwengu huu
 kama hema la mchunga mifugo nyumba yangu imebomolewa na kutwaliwa kutoka kwangu
kama mfumaji nimevingirisha maisha yangu naye amenikatilia mbali kutoka kitanda cha mfumi mchana na usiku uliyakomesha maisha yangu
a mauti hapa ina maana ya kuzimu yaani sheol kwa kiebrania
 isaya wajumbe kutoka babeli nilingoja kwa uvumilivu hadi mapambazuko lakini kama simba alivunja mifupa yangu yote mchana na usiku uliyakomesha maisha yangu
 nililia kama mbayuwayu au korongo niliomboleza kama hua aombolezaye
macho yangu yalififia nilipotazama mbinguni
ee bwana ninataabika njoo uwe msaada wangu lakini niseme nini amesema nami naye yeye mwenyewe amelitenda hili
nitatembea kwa unyenyekevu katika miaka yangu yote kwa sababu ya haya maumivu makali ya nafsi yangu
 bwana kwa mambo kama haya watu huishi nayo roho yangu hupata uzima katika hayo pia
uliniponya na kuniacha niishi
 hakika ilikuwa kwa ajili ya faida yangu ndiyo maana nikapata maumivu makali
katika upendo wako ukaniokoa kutoka katika shimo la uharibifu umeziweka dhambi zangu zote nyuma yako
 kwa maana kaburia haliwezi kukusifu mauti haiwezi kuimba sifa zako wale washukao chini shimoni hawawezi kuutarajia uaminifu wako
 walio hai walio hai wanakusifu kama ninavyofanya leo baba huwaambia watoto wao habari za uaminifu wako
 bwana ataniokoa nasi tutaimba kwa vyombo vya nyuzi siku zote za maisha yetu katika hekalu la bwana
 isaya alikuwa amesema uandae mkate wa tini uubandike juu ya jipu naye atapona
 hezekia alikuwa ameuliza ni ishara ipi kwamba nitapanda kwenda hekaluni mwa bwana a mauti hapa ina maana ya kuzimu yaani sheol kwa kiebrania
wakati huo merodaki baladani mwana wa baladani mfalme wa babeli alimpelekea hezekia barua na zawadi kwa kuwa alikuwa amesik ia habari za kuugua na kupona kwake
 hezekia akawapokea wajumbe hao kwa furaha na kuwaonyesha kile kilichokuwa ndani ya ghala zake fedha dhahabu vikolezo mafuta safi silaha zake zote za vita na kila kitu kilichopo katika hazina zake
hapakuwepo kitu cho chote katika jumba lake la kifalme au katika ufalme wake wote ambacho hezekia hakuwaonyesha
 ndipo nabii isaya akaenda kwa mfalme hezekia na kumwuliza watu wale walisema nini nao wametoka wapi hezekia akajibu kutoka nchi ya mbali
walikuja kwangu kutoka babeli
nabii akauliza wali ona nini katika jumba lako la kifalme hezekia akajibu waliona kila kitu katika jumba langu la kifalme
hakuna kitu cho chote katika hazina yangu ambacho sikuwaonyesha
 ndipo isaya akamwambia hezekia sikia neno la bwana mwenye nguvu hakika wakati unakuja ambapo kila kitu katika jumba lako la kifalme navyo vyote ambavyo baba zako waliweka akiba mpaka siku hii vitachukuliwa kwenda babeli
hakuna cho chote kitakachosalia asema bwana
 tena baadhi ya wazao wako watu wa nyama na damu yako mwenyewe watakaozaliwa kwako watachukuliwa nao watakuwa matowashi katika jumba la kifalme la mfalme wa babeli
 hezekia akajibu neno la bwana ulilosema ni jema
kwa kuwa alifikiri patakuwepo amani na salama katika siku za maisha yangu
faraja kwa watu wa mungu wafarijini wafarijini watu wangu asema mungu wenu
sema na yerusalemu kwa upole umtangazie kwamba kazi yake ngumu imekamilika kwamba dhambi yake imefanyiwa fidia kwamba amepokea kutoka mkononi mwa bwana maradufu kwa ajili ya dhambi zake zote
 sauti ya mtu aliaye itengenezeni jangwani njia ya bwana nyosheni njia kuu ny ikani kwa ajili ya isaya mungu wetu
 kila bonde litainuliwa kila mlima na kilima kitashushwa ardhi yenye mabonde patasawazishwa mahali palipoparuza patanyooshwa
 nao utukufu wa bwana utafunuliwa nao wanadamu wote kwa pamoja watauona kwa maana kinywa cha bwana kimenena
 sauti husema piga kelele
nami nikasema nipige kelele gani wanadamu wote ni kama majani nao utukufu wao wote ni kama maua ya kondeni
 majani hunyauka na maua huanguka kwa sababu pumzi ya bwana huyapuliza
hakika wanadamu ni majani
 majani hunyauka na maua huanguka lakini neno la mungu wetu lasimama milele
 wewe uletaye habari njema sayuni panda juu ya mlima mrefu
wewe uletaye habari njema yerusalemu inua sauti yako kwa kupiga kelele inua sauti usiogope iambie miji ya yuda yuko hapa mungu wenu tazameni bwana mwenyezi anakuja na nguvu nao mkono wake ndio utawalao kwa ajili yake
tazameni ujira wake pamoja naye nayo malipo yake yanafuatana naye
 huchunga kundi lake kama mchungaji wa mifugo hukusanya wanakondoo katika mikono yake na kuwachukua karibu na moyo wake huwaongoza taratibu wale wanyonyeshao
 ni nani aliyepima maji ya bahari kwenye konzi ya mkono wake au kuzipima mbingu kwa shibiria yake ni nani aliyeyashika mavumbi ya dunia katika kikapu au kupima milima kwenye kipimio na vilima kwenye mizani a shabiri hapa ina maana ya urefu wa kiganja kilichokunjuliwa kutoka dole gumba hadi kidole kirefu cha katikati sawa na sentimeta 
 ni nani aliyeyafahamu mawazo ya bwana au kumfundisha kama mshauri wake ni nani ambaye bwana ametaka shauri kwake ili kumwelimisha naye ni nani aliyemfundisha njia iliyo sawa ni nani aliyemfundisha maarifa au kumwonyesha mapito ya ufahamu hakika mataifa ni kama tone ndani ya ndoo ni kama vumbi jembamba juu ya mizani huvipima visiwa kana kwamba vilikuwa vumbi laini
 lebanoni hautoshi kwa moto wa madhabahuni wala wanyama wake hawatoshi kwa sadaka za kuteketezwa
 mbele yake mataifa yote ni kama si kitu yanaonekana naye kama yasio na thamani na zaidi ya bure kabisa
 basi utamlinganisha mungu na nani utamlinganisha na kitu gani kwa habari ya sanamu fundi huisubu naye mfua dhahabu huifunika kwa dhahabu na kuitengenezea mikufu ya fedha
 mtu aliye maskini sana asiyeweza kuleta sadaka kama hii huuchagua mti usiooza
humtafuta fundi stadi wa kusimamisha sanamu ambayo haitatikisika
 je hujui je hujasikia je hujaambiwa tangu mwanzo je hujafahamu tangu kuumbwa kwa dunia anakaa kwenye kiti cha enzi juu ya duara ya dunia nao watu wakaao ndani yake ni kama panzi
huzitandaza mbingu kama chandalua na kuzitandaza kama hema la kuishi
 huwafanya wakuu kuwa si kitu na kuwashusha watawala wa dunia hii kuwa kitu bure
 mara baada ya kupandwa mara baada ya kutiwa ardhini mara baada ya kutoa mizizi yao ardhini ndipo huwapulizia nao wakanyauka isaya upepo wa kisulisuli huwapeperusha kama makapi
 utanilinganisha mimi na nani au ni nani anayelingana nami asema yeye aliye mtakatifu
 inueni macho yenu mtazame mbinguni ni nani aliyeumba hivi vyote yeye aletaye nje jeshi la nyota moja baada ya nyingine na kuziita kila moja kwa jina lake
kwa sababu ya uweza wake mkuu na nguvu zake kuu hakuna hata mojawapo inayokosekana
 kwa nini unasema ee yakobo nanyi ee israeli kulalamika njia yangu imefichwa bwana asiione mungu wangu hajali shauri langu je wewe hufahamu je wewe hujasikia bwana ni mungu wa milele muumba wa miisho ya dunia
hatachoka wala kulegea wala hakuna hata mmoja awezaye kuupima ufahamu wake
 huwapa nguvu waliolegea na huongeza nguvu za wadhaifu
 hata vijana huchoka na kulegea nao vijana wanaume kujikwaa na kuanguka bali wale wamtumainio bwana atafanya upya nguvu zao
watapaa juu kwa mbawa kama tai watapiga mbio wala hawatachoka watatembea kwa miguu wala hawatazimia
msaidizi wa israeli nyamazeni kimya mbele zangu enyi visiwa mataifa na wafanye upya nguvu zao wao na wakaribie kisha waseme tukutane pamoja mahali pa hukumu
 ni nani aliyemchochea mmoja kutoka mashariki akimwita katika haki kwa utumishi wake huyakabidhi mataifa mikononi mwake na kutiisha wafalme mbele zake
huwafanya kuwa mavumbi kwa upanga huwafanya makapi yapeperushwayo na upepo kwa upinde wake
 huwafuatia na kuendelea salama katika njia ambayo miguu yake haijawahi kupita
 ni nani aliyefanya jambo hili na kulitimiliza akiita vizazi tangu mwanzo mimi bwana nilikuwa na cha kwanza na nitakuwa na cha mwisho mimi peke yangu ndiye
 visiwa vimeliona na kuogopa miisho ya dunia inatetemeka
wanakaribia na kuja mbele kila mmoja humsaidia mwingine na kusema kwa ndugu yake uwe hodari fundi humtia moyo sonara yeye alainishaye kwa nyundo humhimiza yeye agongeaye kwenye fuawe humwambia yeye aunganishaye ni kazi njema
naye huikaza sanamu kwa misumari ili isitikisike
 lakini wewe ee israe li mtumishi wangu yakobo niliyemchagua ninyi wazao wa abrahamu rafiki yangu nilikuchukua toka miisho ya dunia nilikuita kutoka pembe zake za mbali nilisema wewe ni mtumishi wangu nimekuchagua wala sikukukataa
 hivyo usiogope kwa maana niko pamoja nawe usifadhaike kwa maana mimi ni mungu o
nitakutia nguvu na kukusaidia nitakutegemeza kwa mkono wa kuume wa haki yangu
 wote walioona hasira dhidi yako hakika wataaibika na kutahayarika wale wakupingao watakuwa kama vile si kitu na kuangamia
 ingawa utawatafuta adui zako hutawaona
wale wanaopigana vita dhidi yako watakuwa kama vile si kitu kabisa
 kwa maana mimi ndimi bwana mungu isaya nikushikaye mkono wako wa kuume na kukuambia usiwe na hofu nitakusaidia
 usiogope ee yakobo uliye mdudu ee israeli uliye mdogo kwa kuwa mimi mwenyewe nitakusaidia asema bwana mkombozi wako yeye aliye mtakatifu wa israeli
 tazama nitakufanya chombo cha kupuria kipya na chenye makali chenye meno mengi
utaipura milima na kuiponda na kuvifanya vilima kuwa kama makapi
 utaipepeta nao upepo utaichukua dhoruba itaipeperushia mbali
bali wewe utajifur ahisha katika bwana na katika utukufu wa yeye aliye mtakatifu wa israeli
 maskini na wahitaji wanatafuta maji lakini hayapo ndimi zao zimekauka kwa kiu
lakini mimi bwana nitawajibu mimi mungu wa israeli sitawaacha
 nitaifanya mito itiririke juu ya vilima vilivyo nazo chemchemi ndani ya mabonde
nitaligeuza jangwa liwe mabwawa ya maji nayo ardhi iliyokauka kuwa chemchemi za maji
 katika jangwa nitaotesha mwerezi mshita mhadasi na mzeituni
nitaweka misunobari mivinje na misanduku pamoja huko nyikani ili kwamba watu wapate kuona na kujua wapate kufikiri na kuelewa kwamba mkono wa bwana umetenda hili kwamba yeye aliye mtakatifu wa israeli ndiye aliyelifanya
 bwana asema lete shauri lako
toa hoja yako asema mfalme wa yakobo
 leteni sanamu zenu zituambie ni nini kitakachotokea
tuambieni mambo ya zamani yalikuwa nini ili tupate kuyatafakari na kujua matokeo yake ya mwisho
au tutangazieni mambo yatakayokuja tuambieni ni nini kitakachotokea baadaye ili tupate kujua kuwa ninyi ni miungu
fanyeni jambo lo lote zuri au baya ili tupate kutishika na kujazwa na hofu
 lakini ninyi ni zaidi ya bure kabisa na kazi zenu hazifai kitu kabisa yeye awachaguaye ni chukizo sana
 nimemchochea mtu mmoja kutoka kaskazini naye yuaja mmoja toka maawio ya jua aliitaye jina langu
huwakanyaga watawala kana kwamba ni matope kama mfinyanzi akanyagavyo udongo wa kufinyangia
 ni nani aliyenena hili tokea mwanzoni ili tupate kujua au kabla ili tuweze kusema alikuwa sawa hakuna aliyenena hili hakuna aliyetangulia kusema hili hakuna ye yote aliyesikia maneno kutoka kwenu
 nilikuwa wa kwanza kumwambia sayuni tazama wako hapa nilimpa yerusalemu mjumbe wa habari njema
 ninatazama lakini hakuna ye yote hakuna ye yote miongoni mwao awezaye kutoa shauri hakuna ye yote wa kutoa jibu wakati ninapowauliza
 tazama wote ni ubatili matendo yao ni bure vinyago vyao ni upepo mtupu na machafuko
mtumishi wa bwana huyu hapa mtumishi wangu ninayemtegemeza mteule wangu ambaye ninapendezwa naye nitaweka roho yangu juu yake naye ataleta haki kwa mataifa
 hatapaza sauti wala kupiga kelele wala hataiinua sauti yake barabarani mwanzi uliopondeka hatauvunja na utambi ufukao moshi hatauzima
kwa uaminifu ataleta haki hatazimia roho wala kukata tamaa mpaka atakaposimamisha haki juu ya dunia
visiwa vitaweka tumaini lake katika sheria yake
 isaya hili ndilo asemalo mungu bwana yeye aliyeziumba mbingu na kuzitanda aliyeitandaza dunia na vyote vitokavyo humo awapaye watu wake pumzi na uzima kwa wale waendao humo
 mimi bwana nimekuita katika haki nitakushika mkono wako nitakulinda na kukufanya kuwa agano kwa ajili ya watu na nuru kwa mataifa kuwafungua macho wale wasioona kuwaacha huru kutoka kifungoni waliofungwa jela na kuwafungua kutoka gerezani wale wanaokaa gizani
 mimi ndimi bwana hilo ndilo jina langu sitampa mwingine utukufu wangu wala sanamu sifa zangu
 tazama mambo ya kwanza yametokea nami natangaza mambo mapya kabla hayajatokea nawatangazia habari zake
wimbo wa kumsifu bwana mwimbieni bwana wimbo mpya sifa zake toka miisho ya dunia ninyi mshukao chini baharini na vyote vilivyomo ndani yake enyi visiwa na wote wakaao ndani yake
 jangwa na miji yake na vipaze sauti zao makao anamoishi kedari na yashangilie
watu wa sela waimbe kwa furaha na wapige kelele kutoka vilele vya milima
 wampe bwana utukufu na kutangaza sifa zake katika visiwa
 bwana ataenda kama mtu mwenye nguvu kama shujaa atachochea shauku yake kwa kelele ataamsha kilio cha vita naye atashinda adui zake
 kwa muda mrefu nimenyamaza kimya nimekaa kimya na kujizuia
lakini sasa kama mwanamke wakati wa kuzaa ninapiga kelele ninatweta na kushusha pumzi
 nitaharibu milima na vilima na kukausha uoto wake wote nitafanya mito kuwa visiwa na kukausha mabwawa
 nitawaongoza vipofu kwenye njia ambayo hawajaijua kwenye mapito wasiyoyazoea nitawaongoza nitafanya giza kuwa nuru mbele yao na kufanya mahali palipoparuza kuwa laini
haya ndiyo mambo nitakayofanya mimi sitawaacha
 lakini wale wanaotumaini sanamu wanaoviambia vinyago ninyi ndio miungu yetu watarudishwa nyuma kwa aibu kubwa
israeli kipofu na kiziwi sikieni enyi viziwi tazameni enyi vipofu mpate kuona ni nani aliye kipofu isipokuwa mtumishi wangu na kiziwi kama mjumbe ninayemtuma ni nani aliye kipofu kama yeye aliyejitoa kwangu aliye kipofu kama mtumishi wa bwana mmeona vitu vingi lakini hamkuzingatia masikio yenu yako wazi lakini hamsikii cho chote
 ilimpendeza bwana kwa ajili ya haki yake kufanya sheria yake kuwa kuu na tukufu
 lakini hili ni taifa lililo ibwa na kutekwa nyara wote wamenaswa katika mashimo au wamefichwa katika magereza wamekuwa nyara wala hapana ye yote awaokoaye wamefanywa mateka wala hapana ye yote asemaye warudishe
 ni nani miongoni mwenu atakayesikiliza hili au atakayezingatia kwa makini katika wakati ujao ni nani aliyemtoa yakobo kuwa mateka na israeli kwa wateka nyara je hakuwa bwana ambaye tumetenda dhambi dhidi yake kwa kuwa hawakufuata njia zake hawakutii sheria zake
 hivyo akawamwagia hasira yake inayowaka ukali wa vita
ikawazunguka kwa miali ya moto hata hivyo hawakuelewa ikawateketeza lakini hawakuyatia moyoni
isaya mwokozi pekee wa israeli lakini sasa hili ndilo asemalo bwana yeye aliyekuumba ee yakobo yeye aliyekuhuluku ee israeli usiogope kwa maana nimekukomboa nimekuita wewe kwa jina lako wewe wangu
 unapopita kwenye maji makuu nitakuwa pamoja nawe unapopita katika mito ya maji hayatakugharikisha
utakapopita katika moto hutaungua miali ya moto haitakuunguza
 kwa kuwa mimi ndimi bwana mungu wako yeye aliye mtakatifu wa israeli mwokozi wako ninaitoa misri kuwa fidia yako kushi na seba badala yako
 kwa kuwa wewe ni wa thamani na wa kuheshimiwa machoni pangu nami kwa kuwa ninakupenda nitatoa watu badala yako na mataifa badala ya maisha yako
 usiogope kwa kuwa mimi nipo pamoja nawe nitawaleta watoto wako kutoka mashariki na kukukusanya kutoka magharibi
 nitaiambia kaskazini watoe nayo kusini usiwazuie
walete wana wangu kutoka mbali na binti zangu kutoka miisho ya dunia kila mmoja ambaye ameitwa kwa jina langu niliyemuumba kw utukufu wangu niliyemhuluku na kumfanya
 uwaongoze wale wenye macho lakini hawaoni wenye masikio lakini hawasikii
 mataifa yote yanakutanika pamoja na mataifa wanakusanyika
ni nani miongoni mwao aliyetangulia kutuambia haya na kututangazia mambo yaliyopita walete mashahidi wao ili kuthibitisha kuwa walikuwa sahihi ili kwamba wengine waweza kusikia na kusema ni kweli
 ninyi ni mashahidi wangu asema bwana na mtumishi wangu niliyemchagua ili mpate kunijua na kuniamini na kutambua kwamba mimi ndiye
kabla yangu hakuna mungu aliyefanyizwa wala hatakuwepo mwingine baada yangu
 mimi naam mimi ndimi bwana zaidi yangu hakuna mwokozi
 nimedhihirisha kuokoa na kutangaza mimi wala si mungu mgeni katikati yenu
ninyi ni mashahidi wangu asema bwana kwamba mimi ndimi mungu
 naam tangu siku za kale
mimi ndiye
hakuna hata mmoja awezaye kuokoa kutoka katika mkono wangu
mimi ninapotenda ni nani awezaye kutangua huruma za mungu na kukosa kuwa na uaminifu kwa israeli hili ndilo bwana asemalo mkombozi wako yeye aliye mtakatifu wa israeli kwa ajili yenu nitatuma babeli na kuwaleta wakaldayo wote kama wakimbizi katika meli walizozionea fahari
 mimi ndimi bwana yeye aliye mtakatifu wako muumba wa israeli mfalme wako
 hili ndilo asemalo bwana yeye aliyefanya njia baharini mahali pa kupita kwenye maji mengi aliyeyakokota magari ya vita na farasi jeshi pamoja na askari wa msaada nao wakalala huko wala hawatainuka tena kamwe wamekomeshwa wakazimika kama utambi msiyakumbuke mambo yaliyopita wala msiyatafakari mambo ya zamani
 tazama nitafanya jambo jipya sasa litachipuka je hamtalitambua nitafanya njia jangwani na vijito vya maji katika nchi kame
 wanyama wa mwituni wataniheshimu mbweha na bundi kwa sababu ninawapatia maji jangwani na vijito katika nchi kame ili kuwapa watu wale maji ambao ni chaguo langu
 watu wale niliowaumba kwa ajili yangu ili wapate kutangaza sifa zangu
 hata hivyo hukuniita mimi ee yakobo hujajitaabisha kwa ajil yangu ee israeli
 hujaniletea kondoo kwa ajil ya sadaka za isaya bwana siyo sanamu kuteketezwa wala kuniheshimu kwa dhabihu zako
sikukulemea kwa sadaka za nafaka wala kukuchosha kwa kuhitaji uvumba
 hukuninunulia uvumba wo wote wenye manukato wala hukunipa kwa ukarimu mafuta ya wanyama wa dhabihu zako
lakini umenilemea kwa dhambi zako na kunitaabisha kwa makosa yako
 mimi naam mimi ndimi nizifutaye dhambi zako kwa ajili yangu mwenyewe wala sizikumbuki dhambi zako tena
 tafakari mambo yaliyopita njoo na tuhojiane leta shauri lako uweze kupewa haki yako
 baba yako wa kwanza alitenda dhambi wasemaji wako wameasi dhidi yangu
 kwa hiyo nitawaaibisha wakuu wa hekalu lako nami nitamtoa yakobo aangamizwe na israeli adhihakiwe
israeli aliyechaguliwa lakini sasa sikiliza ee yakobo mtumishi wangu israeli niliyemchagua
 hili ndilo asemalo bwana yeye aliyekuhuluku aliyekuumba tumboni yeye atakayekusaidia usiogope ee yakobo mtumishi wangu yeshuruni a aliyekuchagua
 kwa maana nitamimina maji juu ya nchi yenye na vijito vya maji juu ya ardhi iliyokauka nitamimina roho wangu juu ya watoto wako nayo baraka yangu juu ya wazao wako
 nao watachipua kama manyasi katika shamba la majani kama mierezi kando ya vijito vya maji yatiririkayo
 mmoja atasema mimi ni wa bwana mwingine atajiita kwa jina la yakobo vile vile mwingine ataandika juu ya mkono wake wa bwana na kujiita kwa jina la israeli
a yeshiruni maana yake yeye aliye mnyofu yaani israeli ona pia kumb
 hili ndilo asemalo bwana mfalme wa israeli na mkombozi bwana mwenye nguvu mimi ni wa kwanza na mimi ni wa mwisho zaidi yangu hakuna mungu
 ni nani basi aliye kama mimi yeye na aseme
yeye na aseme na kuweka mbele yangu ni kitu gani kilichotokea tangu nilipoumba watu wangu wa kale tena ni nini kitakachotokea naam yeye na atabiri ni nini kitakachokuja
 msitetemeke msiogope
je sikutangaza hili na kutabiri tangu zamani ninyi ni mashahidi wangu
je yuko mungu zaidi yangu mimi hasha hakuna mwamba mwingine mimi simjui mwingine
 wote wachongao sanamu ni ubatili vitu wanavyovithamini havifai kitu
wale ambao wangesema juu yao ni vipofu ni wajinga ili wao waaibike
 ni nani atengenezaye mungu na kusubu sanamu ambayo haiwezi kumfaidia kitu cho chote yeye pamoja na wenziwe wa aina yake wataaibishwa mafundi wao si kitu ila ni wanadamu tu
wote na wakusanyike pamoja na kuwa na msimamo wao watashushwa chini kwa hofu na kwa fedheha
 muhunzi huchukua kifaa na kukifanyia kazi kwenye makaa ya moto hutengeneza sanamu kwa nyundo huifanyiza kwa nguvu za mkono wake
huona njaa na kupoteza nguvu zake asipokunywa maji huzimia
 seremala hupima kwa kutumia kamba na huuchora mstari kwa kalamu huchonga kwa patasi na kutia alama kwa bikari huifanyiza katika umbo la binadamu la mwanadamu katika utukufu wake wote ili iweze kukaa kwenye sanduku lenye vitu vyake vya ibada
 hukata miti ya mierezi huchukua mteashuri au mwaloni
huuacha ukue miongoni mwa miti ya isaya msituni au hupanda msonobari mvua huufanya ukue
 ni kuni kwa ajili ya binadamu huchukua baadhi yake na kuota moto huwasha moto na kuoka mkate
lakini pia huutumia kumtengeneza mungu na akamwabudu huitengeneza sanamu na kuisujudia
 sehemu ya kuni huziweka motoni akapikia chakula chake hubanika nyama na kula hadi ashibe
huota moto na kusema aha ninahisi joto ninaona moto
 mabaki yake hutengeneza mungu sanamu yake huisujudia na kuiabudu
huiomba na kusema niokoe wewe ni mungu wangu
 hawajui cho chote hawaelewi cho chote macho yao yamefungwa hivyo hawawezi kuona akili zao zimefungwa hivyo hawawezi kufahamu
 wala hakuna anayefikiri hakuna mwenye maarifa wala ufahamu wa kusema sehemu yake nilitumia kwa kuni hata pia nilioka mkate juu ya makaa yake nilibanika nyama na kuila
je nifanye machukizo kwa kile kilichobaki je nisujudie gogo la mti hujilisha kwa majivu moyo uliodanganyika humpotosha hawezi kujiokoa mwenyewe au kusema je kitu hiki kilichoko katika mkono wangu wa kuume si uongo ee yakobo kumbuka mambo haya ee israeli kwa kuwa wewe ni mtumishi wangu
nimekuumba wewe wewe ni mtumishi wangu ee israeli sitakusahau
 nimeyafuta makosa yako kama wingu dhambi zako kama ukungu wa asubuhi
nirudie mimi kwa kuwa nimekukomboa wewe
 enyi mbingu imbeni kwa furaha kwa maana bwana amefanya jambo hili ee vilindi vya dunia piga kelele
enyi milima pazeni sauti kwa nyimbo enyi misitu na miti yenu yote kwa maana bwana amemkomboa yakobo ameuonyesha utukufu wake katika israeli
yerusalemu kukaliwa hili ndilo asemalo bwana mkombozi wako aliyekuumba tumboni mimi ni bwana yeye aliyeumba vitu vyote yeye peke yake aliyezitanda mbingu yeye aliyeitandaza nchi mwenyewe yeye huzipinga ishara za manabii wa uongo na kuwatia upumbavu waaguzi ayapinduaye maarifa ya wenye hekima na kuyafanya kuwa upuuzi ayathibitishaye maneno ya watumishi wake na kutimiza utabiri wa wajumbe wake yeye aiambiaye yerusalemu itakaliwa na watu miji ya yuda kuwa itajengwa na kuhusu magofu yake mimi nitayatengeneza akiambiaye kilindi cha maji kauka nami nitakausha vijito vyako amwambiaye koreshi yeye ni mchungaji wangu naye atatimiza yote yanipendezayo atauambia yerusalemu ikajengwe tena na kuhusu hekalu misingi yake na iwekwe
koreshi chombo cha mungu hili ndilo asemalo bwana kwa mpakwa mafuta wake koreshi ambaye nimemshika mkono wake wa kuume kutiisha mataifa mbele yake na kuwavua wafalme silaha zao kufungua milango mbele yake ili kwamba malango yasije yakafungwa nitakwenda mbele yako na kusawazisha milima nitavunjavunja malango ya shaba na kukatakata mapingo ya chuma
 nitakupa hazina za gizani mali zilizofichwa mahali pa siri isaya ili upate kujua ya kwamba mimi ndimi bwana mungu wa israeli akuitaye kwa jina lako
 kwa ajili ya yakobo mtumishi wangu israeli niliyemchagua nimekuita wewe kwa jina lako na kukupa jina la heshima ingawa wewe hunitambui
 mimi ndimi bwana wala hakuna mwingine zaidi yangu hakuna mungu
nitakutia nguvu ingawa wewe hukunitambua ili kwamba kutoka maawio ya jua mpaka machweo yake watu wapate kujua kwamba hakuna mungu mwingine ila mimi
mimi ndimi bwana wala hakuna mwingine
 mimi ninaumba nuru na kuhuluku giza ninaleta mafanikio na kusababisha maafa mimi bwana hufanya vitu hivi vyote
 enyi mbingu juu nyesheni haki mawingu na yaidondoshe
dunia na ifunguke sana wokovu na uchipuke haki na ikue pamoja nao mimi bwana ndiye niliyeiumba
 ole wake yeye ashindanaye na muumba yeye ambaye ni kigae tu kati ya vigae juu ya ardhi
je udongo wa kufinyangia humwambia mfinyazi unatengeneza nini wewe je kazi yako husema
hana mikono ole wake amwambiaye baba yake umezaa nini au kumwambia mama yake umezaa kitu gani hili ndilo asemalo bwana
yeye aliye mtakatifu wa israeli na muumba wake kuhusu mambo yatakayokuja je unaniuliza habari za watoto wangu au kunipa amri kuhusu kazi za mikono yangu mimi ndiye niliyeumba dunia na kumuumba mwanadamu juu yake
mikono yangu mwenyewe ndiyo iliyozitanda mbingu nikayapanga majeshi yake yote ya angani
 mimi nitamwinua koreshi katika haki yangu nitazinyosha njia zake zote
yeye atajenga kwa upya mji wangu na kuwaweka huru watu wangu walio uhamishoni lakini si kwa kima cha fedha wala kwa kupewa zawadi asema bwana mwenye nguvu
 hili ndilo asemalo bwana mazao ya misri na bidhaa za kushi nao wale waseba warefu watakujia na kuwa wako watakujia wakijikokota nyuma yako watakujia wamefungwa minyororo
watasujudu mbele yako wakikusihi na kusema hakika mungu yu pamoja nawe wala hakuna mwingine hakuna mungu mwingine
 hakika wewe mungu unayejificha ee mungu na mwokozi wa israeli
 wote watengenezao sanamu wataaibika na kutahayarika watatahayarika kwa pamoja
 lakini israeli ataokolewa na bwana kwa wokovu wa milele kamwe hutaaibika wala kutatahayarika milele yote
 kwa kuwa hili ndilo asemalo bwana yeye aliyeumba mbingu ndiye mungu yeye aliyeifanya dunia na kuiumba yeye ndiye aliyeihuluku hakuiumba ili iwe tupu bali aliiumba ikaliwe anasema mimi ndimi bwana wala hakuna mwingine
 sijasema sirini kutoka mahali fulani katika nchi ya giza sijawaambia wazao wa yakobo nitafuteni bure
mimi bwana nasema kweli ninatangaza lile lililo sahihi
 kusanyikeni pamoja mje isaya enyi wakimbizi kutoka katika mataifa
wale wabebao sanamu za mti ni watu wasio na akili wale waombao miungu ile isiyoweza kuokoa
 tangazeni lile litakalok uwapo lisemeni hilo wao na wafanye shauri pamoja
ni nani aliyetangulia kusema hili tangu zamani aliyetangaza tangu zamani za kale je haikuwa mimi bwana wala hapana mungu mwingine zaidi yangu mimi mungu mwenye haki na mwokozi hapana mwingine ila mimi
 nigeukieni mimi nanyi mkaokolewe enyi miisho yote ya dunia kwa maana mimi ndimi mungu wala hapana mwingine
 nimeapa kwa nafsi yangu kinywa changu kimenena katika uadilifu wote neno ambalo halitatanguka kila goti litapi gwa mbele zangu kwangu mimi kila ulimi utaapa
 watasema kuhusu mimi katika bwana peke yake ndiko kuna haki na nguvu
wote ambao wamemkasirikia mungu watamjia yeye nao watatahayarika
 lakini katika bwana wazao wote wa israeli wataonekana wenye haki na kutukuka
miungu ya babeli beli anasujudu hadi nchi nebo anainama
sanamu zao hubebwa na wanyama wa mwitu na ng ombe
vinyago hivi mnavy obeba kila mahali ni mzigo wa kulemea mzigo kwa wanyama waliochoka
 vinyago pamoja na wale wanaovibeba vinainama chini
hao miungu hawawezi kuwaokoa watu wala watu hawawezi kuokoa hiyo miungu
wote wanakwenda utumwani pamoja
 nisikilizeni mimi ee nyumba ya yakobo ninyi nyote mliobaki wa nyumba ya israeli ninyi ambao nimewategemeza tangu mlipotungwa mimba nami nimewabeba tangu kuzaliwa kwenu
 hata mpaka wakati wa uzee wenu na mvi mimi ndiye mimi ndiye nitakayewasaidia ninyi
nimewahuluku nami nitawabeba nitawasaidia ninyi na kuwaokoa
 mtanilinganisha na nani au mtanihesabu kuwa sawa na nani ni nani mtakayenifananisha naye ili tuweze kulinganishwa wengine humwaga dhahabu kutoka kwenye mifuko yao na kupima fedha kwenye mizani huajiri mfua dhahabu ku tengeneza mungu kisha huisujudia na kuiabudu
 huiinua kuiweka mabegani na kuichukua huiweka mahali pake papo hapo ndipo isimamapo
wala haiwezi kusogea kutoka mahali pale
ingawa mtu huililia haijibu haiwezi kumwokoa kwenye taabu zake
 kumbukeni hili mkajionyesha kuwa waume litieni akilini liwekeni moyoni enyi waasi
 kumbukeni mambo yaliyopita yale ya zamani za kale mimi ndimi mungu wala hakuna mwingine mimi ndimi mungu wala hakuna mwingine aliye kama mimi
 nitangazaye mwisho tangu mwanzo naam tangu zamani za kale mambo ambayo hayajatendeka mnasema kusudi langu ndilo litakalosimama nami nitatenda mapenzi yangu yote
 kutoka mashariki ninaita ndege awindaye kutoka nchi ya mbali mtu atakayetimiza kusudi langu
lile ambalo nimelisema ndilo nitakalolitimiza lile nililolipanga hilo ndilo nitakalolitenda
 nisikilizeni ninyi wenye mioyo migumu ninyi mlio mbali na haki
 ninaleta haki yangu karibu haiko mbali wala wokovu wangu hautachelewa
nitawapa sayuni wokovu israeli utukufu wangu
anguko la babeli shuka keti mavumbini ee bikira binti babeli isaya keti chini pasipo na kiti cha enzi ee binti wa wakaldayo
hutaitwa tena mwororo wala wa kupendeza
 chukua mawe ya kusagia na usage unga vua shela yako
pandisha mavazi yako ondoa viatu vyako vuka vijito kwa shida
 uchi wako utafunuliwa na aibu yako itaonekana
nitalipa kisasi sitamhurumia hata mmoja
 mkombozi wetu bwana mwenye nguvu ndilo jina lake ndiye yeye aliye mtakatifu wa israeli
 keti kimya ingia gizani binti wa wakaldayo hutaitwa tena malkia wa falme
 niliwakasirikia watu wangu na kuaibisha urithi wangu niliwatia mikononi mwako nawe hukuwaonea huruma
hata juu ya wazee uliweka nira nzito sana
 ukasema nitaendelea kuwa malkia milele lakini hukutafakari mambo haya wala hukuwaza juu ya kile ambacho kingeweza kutokea
 sasa basi sikiliza ewe kiumbe mpenda anasa ukaaye katika mahali pako pa salama na kujiambia mwenyewe mimi ndiye wala hakuna mwingine zaidi yangu
kamwe sitakuwa mjane wala sitafiwa na watoto
 haya yote mawili yatakupata kufumba na kufumbua katika siku moja kufiwa na watoto wa ujane
vyote hivyo vitakupata kwa kipimo kikamilifu ijapokuwa uchawi wako ni mwingi na ulozi wako ni mwingi
 umeutegemea uovu wako nawe umesema hakuna ye yote anionaye
hekima yako na maarifa yako vinakupoteza unapojiambia mwenyewe mimi ndiye wala hakuna mwingine zaidi yangu
 maafa yatakujia nawe hutaweza kuyaondoa kwa uaguzi
janga litakuangukia wala hutaweza kulikinga kwa fidia msiba mkuu usioweza kuutabiri utakujia ghafula
 endelea basi na ulozi wako na wingi wa uchawi wako ambao umeutumikia tangu utoto wako labda utafanikiwa labda unaweza ukasababisha hofu kuu
 ushauri wote uliopokea umekuchosha bure wanajimu wako na waje mbele wale watazamao nyota na watabirio mwezi baada ya mwezi wao na wawaokoe na lile linalokuja juu yenu
 hakika wako kama mabua makavu moto utawateketeza
hawawezi hata kujiokoa wao wenyewe kutokana na nguvu za mwali wa moto
hapa hakuna makaa ya kumtia mtu ye yote joto hapa hakuna moto wa kuota
 hayo ndiyo yote wanayoweza kuwatendea ninyi hawa ambao umetaabika na kufanya nao biashara tangu utoto
kila mmoja atatoroka hakuna ye yote awezaye kukuokoa
israeli mkaidi sikilizeni hili ee nyumba ya yakobo ninyi mnaoitwa kwa jina la israeli na mnaotoka katika ukoo wa yuda ninyi mnaoapa kwa jina la bwana mnaomwomba mungu wa israeli lakini si katika kweli au kwa haki ninyi mnaojiita raia wa mji mtakatifu na kumtegemea mungu wa israeli bwana mwenye nguvu ndilo jina nilitabiri mambo ya kwanza tangu zamani kinywa changu kiliyatangaza na kuyafanya yajulikane kisha ghafula nikayatenda nayo yakatokea
 kwa kuwa nalijua jinsi ulivyokuwa mkaidi mishipa ya shingo yako ilikuwa chuma kipaji chako cha uso kilikuwa shaba
 kwa hiyo nilikuambia mambo haya tangu zamani kabla hayajatokea nilikutangazia ili kwamba usije ukasema sanamu zangu zilifanya hayo isaya kinyago changu cha mti na mungu wangu wa chuma ameyaamuru
 umesikia mambo haya yaangalie hayo yote
je hutayakubali kuanzia sasa na kuendelea nitakueleza mambo mapya juu ya mambo yaliyofichika usiyoyajua
 yameumbwa sasa wala si tangu zamani hukupata kuyasikia kabla ya siku ya leo
hivyo huwezi kusema naam niliyajua hayo
 hujayasikia wala kuyaelewa tangu zamani sikio lako halikufunguka
ninafahamu vema jinsi ulivyo mdanganyifu uliitwa mwasi tangu kuzaliwa kwako
 kwa ajili ya jina langu mwenyewe ninaichelewesha ghadhabu yangu kwa ajili ya sifa zangu nimeizuia isikupate ili nisije nikakukatilia mbali
 tazama nimekusafisha ingawa si kama fedha nimekujaribu katika tanuru ya mateso
 kwa ajili yangu mwenyewe kwa ajili yangu mwenyewe nafanya hili
kwa jinsi gani niliache jina langu lichafuliwe sitautoa utukufu wangu kwa mwingine
israeli anawekwa huru ee yakobo nisikilize mimi israeli ambaye nimekuita mimi ndiye mimi ndimi mwanzo na mwisho
 mkono wangu mwenyewe uliweka misingi ya dunia nao mkono wangu wa kuume umezitanda mbingu niziitapo zote husimama pamoja
 kusanyikeni ninyi nyote msikilize ni ipi miongoni mwa hizo sanamu ambayo imetabiri vitu hivi watu wa bwana waliochaguliwa na kuungana watatimiza kusudi lake dhidi ya babeli mkono wa mungu utakuwa dhidi ya wakaldayo mimi yaani mimi nimenena naam nimemwita yeye
nitamleta naye atafanikiwa katika lile nililomtuma
 nikaribieni na msikilize hili tangu tangazo la kwanza sikusema kwa wakati litokeapo nitakuwako hapo
sasa bwana mwenyezi amenituma kwa roho wake
 hili ndilo asemalo bwana mkombozi wako yeye aliye mtakatifu wa israeli mimi ni bwana mungu wako nikufundishaye ili upate faida nikuongozaye katika njia ikupasayo kuiendea
 laiti ungesikiliza kwa makini maagizo yangu amani yako ingekuwa kama mto haki yako kama mawimbi ya bahari
 wazao wako wangekuwa kama mchanga watoto wako kama chembe zake zisizohesabika kamwe jina lao lisin gefutiliwa mbali wala kuangamizwa kutoka mbele zangu
 tokeni babeli kimbieni kutoka kwa wakaldayo tangazeni hili kwa kelele za shangwe na kulihubiri
lipelekeni mpaka miisho ya dunia semeni bwana amemkomboa mtumishi wake yakobo
 hawakuona kiu alipowaongoza kupita katika majangwa alifanya maji yatiririke kutoka kwenye mwamba kwa ajili yao akapasua mwamba na maji yakatoka kwa nguvu
 hakuna amani kwa waovu asema bwana
mtumi nisikilizeni enyi visiwa shi wa bwana
sikieni hili ninyi mataifa mlio mbali kabla sijazaliwa bwana aliniita tangu kuzaliwa kwangu amelitaja jina langu
 akafanya kinywa changu kuwa kama upanga ulionolewa katika uvuli wa mkono wake akanificha akanifanya kuwa mshale uliosuguliwa na kunificha katika podo lake
 akaniambia wewe mtumishi wangu isaya israeli ambaye katika yeye nitaonyesha utukufu wangu
 lakini nilisema nimetumika bure nimetumia nguvu zangu bure bila faida
hata hivyo linalonistahili liko mkononi mwa bwana nayo ijara yangu iko kwa mungu wangu
 sasa bwana asema yeye aliyeniumba tumboni kuwa mtumishi wake kumrudisha tena yakobo kwake na kumkusanyia israeli kwa maana nimepata heshima machoni pa bwana naye mungu wangu amekuwa nguvu yangu anasema je ni jambo dogo sana wewe kuwa mtumishi wangu ili kurejeza upya makabila ya yakobo na kuwarudisha wale waisraeli niliowahifadhi
pia nitakufanya uwe nuru kwa ajili ya ili upate kuleta wokovu wangu hata miisho ya dunia
 hili ndilo asemalo bwana mkombozi na yeye aliye mtakatifu wa israeli kwake yeye ambaye alidharauliwa na kuchukiwa na taifa kwa mtumishi wa watawala wafalme watakuona na kusimama wakuu wataona na kuanguka kifudifudi kwa sababu ya bwana aliye mwaminifu yeye aliye mtakatifu wa israeli ambaye amekuchagua wewe
kurejezwa kwa israeli hili ndilo asemalo bwana wakati wangu uliokubalika nitakujibu nami katika siku ya wokovu nitakusaidia nitakuhifadhi nami nitakufanya kuwa agano kwa ajili ya watu ili kurudisha nchi na kugawanyia tena urithi waliokuwa ukiwa kuwaambia mateka tokeni nje nao wale walio gizani iweni huru watajilisha kando ya barabara na kupata malisho yao juu ya kila kilima kilicho kitupu
 hawataona njaa wala kuona kiu wala hari ya jangwani au jua halitawapiga
yeye mwenye huruma juu yao atawaonyesha njia na kuwaongoza kando ya chemchemi za maji
 nitaifanya milima yangu yote kuwa barabara na njia kuu zangu zitainuliwa
 tazama watakuja kutoka mbali wengine kutoka kaskazini wengine kutoka magharibi wengine kutoka nchi ya sinimu
 pigeni kelele kwa furaha enyi mbingu furahi ee dunia pazeni sauti kwa kuimba enyi milima kwa maana bwana anawafariji watu naye atakuwa na huruma kwa watu wake walioumizwa
 lakini sayuni alisema bwana ameniacha bwana amenisahau
 je mama aweza kumsahau mtoto aliyeko matitini mwake akinyonya wala asiwe na huruma juu ya mtoto aliyemzaa ingawa anaweza kusahau mimi sitakusahau wewe tazama nimekuchora kama muhuri katika vitanga vya mikono yangu kuta zako zi mbele yangu daima
 wana wako wanaharakisha kurudi nao wale waliokuteka wanaondoka kwako
 inua macho yako ukatazame pande zote wana wako wote wanakusanyika na kukujia
kwa hakika kama vile niishivyo utawavaa wote kama mapambo na kujifunga nao kama bibi arusi asema bwana
 ingawa uliangamizwa na kufanywa ukiwa na nchi yako ikaharibiwa sasa utakuwa na nafasi finyu kwa ajili ya watu wako nao wale waliokuangamiza watakuwa isaya mbali sana
 watoto waliozaliwa wakati wa msiba wako bado watakuambia mahali hapa ni finyu sana kwa ajili yetu tupe eneo kubwa zaidi la kuishi
 ndipo utasema moyoni mwako ni nani aliyenizalia hawa nilikuwa nimefiwa tena ni tasa nilikuwa nimehamishwa na kukataliwa
ni nani aliyewalea hawa niliachwa peke yangu lakini hawa wametoka wapi hili ndilo asemalo bwana mwenyezi tazama nitawaashiria mataifa nitainua bendera yangu kwa mataifa watawaleta wana wako wakiwachukua kwenye mikono yao na kuwabeba binti zenu juu ya mabega yao
 wafalme watakuwa baba zenu wa kuwalea na malkia wao watakuwa mama zenu wa kuwalea
watasujudu mbele yako na nyuso zao zikigusa ardhi watalamba mavumbi yaliyo miguuni mwako
ndipo utajua yakuwa mimi ndimi bwana wale wanaonitumaini mimi hawataaibika
 je nyara zaweza kuchukuliwa kutoka kwa mashujaa wa vita au mateka kuokolewa kutoka kwa watu lakini hili ndilo asemalo bwana naam mateka watachukuliwa kutoka kwa mashujaa na nyara zitapokonywa kutoka kwa watu i
nitashindana na wale wanaoshindana nawe nami nitawaokoa watoto wako
 nitawafanya wale wanaokuonea kula nyama yao wenyewe watalewa kwa damu yao wenyewe kama vile kwa mvinyo
ndipo wanadamu wote watajua ya kuwa mimi bwana ni mwokozi wako mkombozi wako yeye aliye mwenye nguvu wa yakobo
dhambi ya israeli na utii wa mtumishi hili ndilo asemalo bwana iko wapi hati ya talaka ya mama yako ambayo kwayo niliachana naye au nimewauza ninyi kwa nani miongoni mwa watu wanaonidai kwa ajili ya dhambi zenu mliuzwa kwa sababu ya makosa mama yenu aliachwa
 nilipokuja kwa nini hakuwepo hata mmoja nilipoita kwa nini hakuwepo hata mmoja wa kujibu je mkono wangu ni mfupi mno hata nisiweze kuwakomboa je mimi sina nguvu za kukuokoa kwa kukemea tu naikausha bahari naigeuza mito ya maji kuwa jangwa samaki wake wanaoza kwa kukosa maji na kufa kwa ajili ya kiu
 ninalivika anga weusi na kufanya nguo ya gunia kuwa kifuniko chake
 bwana mwenyezi amenipa ulimi uliofundishwa ili kujua neno lile limtegemezalo aliyechoka
huniamsha asubuhi kwa asubuhi huamsha sikio langu lisikie kama mtu afundishwaye
 bwana mwenyezi amezibua masikio yangu nami sikuwa mwasi wala sikurudi nyuma
 niliwapa mgongo wangu wale wanipigao mashavu yangu wale wang oao ndevu zangu sikuuficha uso wangu kutokana na fedheha na kutemewa mate
 kwa sababu bwana mwenyezi ananisaidia sitatahayarika
kwa hiyo nimekaza uso wangu kama jiwe la gumegume nami ninajua sitaaibika
 yeye anipatiaye haki yangu yu karibu
ni nani basi atakayeleta mashitaka dhidi yangu tukabiliane uso kwa uso mshitaki wangu ni nani isaya ni nani aliye mshitaki wangu ni bwana mwenyezi ndiye anisaidiaye mimi
ni nani huyo atakayenihukumu wote watachakaa kama vazi nondo atawala awamalize
 ni nani miongoni mwenu amchaye bwana na kulitii neno la mtumishi wake yeye atembeaye gizani yeye asiye na nuru na alitumainie jina la bwana na amtegemee mungu wake
 lakini sasa ninyi nyote mnaowasha mioto na kupeana ninyi kwa ninyi mienge iwakayo nendeni tembeeni katika nuru ya moto wenu na ya mienge mliyoiwasha
hili ndilo mtakaloli pokea kutoka mkononi mwangu mtalala chini kwa mateso makali
wokovu wa milele kwa sayuni nisikilizeni ninyi mnaofuatia haki na mnaomtafuta bwana tazameni katika mwamba ambako ndiko mlikokatwa na mahali pa kuvunjia mawe ambako ndiko mlikochongwa mwangalieni abrahamu baba yenu na sara ambaye ndiye aliyewazaa
wakati nilipomwita alikuwa mmoja tu nami nikambariki na kumfanya kuwa wengi
 hakika bwana ataifariji sayuni naye atayaangalia kwa huruma magofu yake yote atayafanya majangwa yake kama edeni nazo sehemu zake zisizolimika wala zisizofaa kukaliwa na watu kama bustani ya bwana
shangwe na furaha zitakuwako ndani yake shukrani na sauti za kuimba
 nisikilizeni watu wangu nisikieni taifa langu sheria itatoka kwangu haki yangu itakuwa nuru kwa mataifa
 haki yangu inakaribia inakuja mbio wokovu wangu unakuja nao mkono wangu utaleta hukumu kwa a
visiwa vitanitegemea na kungojea kwa matumaini mkono wangu
 inueni macho yenu mbinguni mkaitazame dunia chini mbingu zitatoweka kama moshi dunia itachakaa kama vazi na wakazi wake kufa kama mainzi
bali wokovu wangu utadumu milele haki yangu haitakoma kamwe
 nisikieni ninyi mnaojua lile lililo sawa ninyi watu ambao mnasheria yangu mioyoni mwenu msiogope mashutumu ya wanadamu wala msitiwe hofu na matukano yao
 kwa maana nondo atawala kama vazi nao funza atawatafuna kama sufu
lakini haki yangu itadumu milele wokovu wangu kwa vizazi vyote
 amka amka jivike nguvu ewe mkono wa bwana amka kama vile siku zilizopita kama vile katika vizazi vya zamani
si ni wewe uliyemkata rahabu vipande vipande uliyemchoma yule joka si ni wewe uliyekausha bahari maji ya kilindi kikuu uliyefanya barabara katika vilindi vya bahari ili waliokombolewa wapate kuvuka wale waliolipiwa fidia na bwana watarudi
wataingia sayuni wakiimba furaha ya milele itakuwa taji juu ya vichwa vyao
furaha na shangwe zitawapata huzuni na kulia kwa uchungu kutatoweka
 mimi naam mimi ndimi niwafarijie ninyi
ninyi ni nani hata kuwaogopa wanadamu wanaokufa wana wa wanadamu ambao ni majani tu kwamba mnamsahau bwana muumba wenu aliyezitanda mbingu na kuiweka misingi ya dunia kwamba mnaishi katika hofu siku zote kwa sababu ya ghadhabu ya mdhalimu ambaye nia yake ni kuangamiza isaya iko wapi basi ghadhabu ya mdhalimu wafungwa waliojikunyata kwa hofu watawekwa huru karibuni hawatafia kwenye gereza lao wala hawatakosa chakula
 kwa maana mimi ndimi bwana mungu wako ambaye huisukasuka bahari ili mawimbi yake yangurume bwana mwenye nguvu ndilo jina e
 nimeweka maneno yangu kinywani mwako na kukufunika kwa uvuli wa mkono wangu mimi niliyeweka mbingu katika nafasi niliyeweka misingi ya dunia niwaambiaye sayuni ninyi ni watu wangu kikombe cha ghadhabu ya bwana amka amka simama ee yerusalemu wewe uliyekunywa kutoka katika mkono wa bwana kikombe cha ghadhabu yake wewe uliyekunywa mpaka kufikia machujo yake kikombe kile cha kunywea kiwafanyacho watu kuyumbayumba
 kati ya wana wote aliowazaa hakuwepo hata mmoja wa kumwongoza kati ya wana wote aliowalea hakuwepo hata mmoja wa kumshika mkono
 majanga haya mawili yamekuja juu yako ni nani awezaye kukufariji maangamizi uharibifu njaa na upanga ni nani awezaye kukutuliza wana wako wamezimia wamelala kwenye mwanzo wa kila barabara kama swala aliyenaswa kwenye wavu
wamejazwa na ghadhabu ya bwana na makaripio ya mungu wako
 kwa hiyo sikiliza hili wewe uliyeteswa uliyelewa lakini si kwa mvinyo
 hili ndilo asemalo bwana mwenyezi mungu wako yeye ambaye huwatetea watu wake tazama nimeondoa mkononi mwako kikombe kilichokufanya uyumbeyumbe kutoka katika kikombe hicho kikombe cha kunywa cha ghadhabu yangu kamwe hutakunywa tena
 nitakiweka mikononi mwa watesi wako wale waliokuambia anguka kifudifudi ili tuweze kutembea juu yako
ukaufanya mgongo wako kama ardhi kama njia yao ya kupita
amka amka ee sayuni jivike nguvu
vaa mavazi yako ya fahari ee yerusalemu mji mtakatifu
asiyetahiriwa na aliye najisi hataingia kwako tena
 jikung ute mavumbi yako inuka uketi kwenye kiti cha enzi ee yerusalemu
jifungue minyororo iliyo shingoni mwako
ee binti sayuni uliye mateka
 kwa kuwa hili ndilo asemalo bwana mliuzwa pasipo malipo nanyi mtakombolewa bila fedha
 kwa maana hili ndilo asemalo bwana mwenyezi hapo kwanza watu wangu walishuka misri hatimaye ashuru wakawaonea
basi sasa nina nini hapa asema bwana
kwa kuwa watu wangu wamechukuliwa pasipo malipo nao wale wanaowatawala wanawadhihaki asema bwana
mchana kutwa jina langu limetukanwa bila kikomo
 kwa hiyo watu wangu watalijua jina langu kwa hiyo katika siku ile watajua kwamba ndimi niliyetangulia kulisema
naam ni mimi
 tazama jinsi ilivyo mizuri juu ya milima miguu yao wale waletao habari njema wale wanaotangaza amani wanaoleta habari njema isaya wanaotangaza wokovu wauambiao sayuni mungu wako anatawala sikiliza walinzi wako wanapaza sauti zao kwa pamoja wanapaza sauti zao kwa furaha
wakati bwana atakaporejea sayuni wataliona kwa macho yao wenyewe
 pazeni sauti ya nyimbo za furaha kwa pamoja enyi magofu ya yerusalemu kwa maana bwana amewafariji watu ameikomboa yerusalemu
 mkono mtakatifu wa bwana umefunuliwa machoni pa mataifa yote nayo miisho yote ya dunia itaona wokovu wa mungu wetu
 ondokeni ondokeni tokeni huko msiguse kitu kilicho najisi tokeni kati yake mwe safi ninyi mchukuao vyombo vya bwana
 lakini hamtaondoka kwa haraka wala hamtakwenda kwa kukimbia kwa maana bwana atatangulia mbele yenu mungu wa israeli atakuwa mlinzi nyuma yenu
mateso na utukufu wa mtumishi tazama mtumishi wangu atatenda kwa hekima atatukuzwa na kuinuliwa juu na kukwezwa sana
 kama ambavyo walikuweko wengi walioshangazwa naye uso wake ulikuwa umeharibiwa sana zaidi ya mtu ye yote na umbo lake kuharibiwa zaidi ya mfano wa mwanadamu
 hivyo atashangaza mataifa mengi wafalme watafunga vinywa vyao kwa sababu yake
kwa kuwa yale ambayo hawakuambiwa watayaona nayo yale wasiyoyasikia watayafahamu
ni nani aliyeamini ujumbe wetu na mkono wa bwana umefunuliwa kwa nani alikua mbele yake kama mche mwororo na kama mzizi katika nchi kavu
hakuwa na uzuri wala utukufu wa kutuvuta kwake hakuwa na cho chote katika kuonekana kwake cha kutufanya tumtamani
 alidharauliwa na kukataliwa na wanadamu mtu wa huzuni nyingi ajuaye mateso
kama mtu ambaye watu humficha nyuso zao alidharauliwa wala hatukumhesabu kuwa kitu
 hakika alichukua udhaifu wetu na akajitwika huzuni zetu hata hivyo tulifikiri amepigwa na mungu amepigwa sana naye na kuteswa
 lakini alitobolewa kwa ajili ya makosa yetu alichubuliwa kwa maovu yetu adhabu iliyotuletea sisi amani ilikuwa juu yake na kwa majeraha yake sisi tumepona
 sisi sote kama kondoo tumepotea kila mmoja wetu amegeukia njia yake mwenyewe naye bwana aliweka juu yake maovu yetu sisi sote
 alionewa na kuteswa hata hivyo hakufungua kinywa chake aliongozwa kama mwana kondoo apelekwaye machinjoni kama vile kondoo anyamazavyo mbele ya amkataye manyoya hivyo hakufungua kinywa chake
 kwa kukamatwa na hukumu aliondolewa
ni nani atakayeweza kueleza kuhusu kizazi chake kwa maana alikatiliwa mbali na nchi ya walio hai alipigwa kwa ajili ya makosa ya watu wangu
 wakamfanyia kaburi pamoja na waovu pamoja na matajiri katika kifo chake ingawa hakutenda jeuri wala hapakuwa na hila kinywani mwake
 lakini yalikuwa ni mapenzi ya bwana kumchubua na kumsababisha ateseke ingawa bwana amefanya maisha yake kuwa sadaka ya hatia ataona uzao wake na kuishi siku nyingi isaya nayo mapenzi ya bwana yatafanikiwa mkononi mwake
 baada ya maumivu ya nafsi yake ataona nuru ya uzima na kuridhika kwa maarifa yake mtumishi wangu mwenye haki atawafanya wengi kuwa wenye haki naye atayachukua maovu yao
 kwa hiyo nitamgawia sehemu miongoni mwa wakuu naye atagawana nyara pamoja na wenye nguvu kwa sababu aliyamimina maisha yake hadi mauti naye alihesabiwa pamoja na wakosaji
kwa kuwa alichukua dhambi za wengi na kuwaombea wakosaji
utukufu wa baadaye wa sayuni imba ewe mwanamke tasa wewe ambaye kamwe hukuzaa mtoto paza sauti kwa kuimba piga kelele kwa furaha ninyi ambao kamwe hamkupata uchungu wa kuzaa kwa sababu watoto wa mwanamke aliyeachwa ukiwa ni wengi kuliko wa mwanamke mwenye mume asema bwana
 panua mahali pa hema lako tandaza mapazia ya hema lako uyaeneze mbali wala usiyazuie ongeza urefu wa kamba zako imarisha vigingi vyako
 kwa maana utaenea upande wa kuume na upande wa kushoto wazao wako watayamiliki mataifa na kukaa katika miji yao iliyoachwa ukiwa
 usiogope wewe hutaaibika
usiogope aibu wewe
utasahau aibu ya ujana wako wala hutakumbuka tena mashutumu ya ujane wako
 kwa maana muumba wako ndiye mume wako bwana mwenye nguvu ndilo jina yeye aliye mtakatifu wa israeli ni mkombozi yeye anaitwa mungu wa dunia yote
 bwana atakuita urudi kana kwamba ulikuwa mke aliyeachwa na kuhuzunishwa rohoni kama mke aliyeolewa bado angali kijana na kukataliwa asema mungu wako
 kwa kitambo kidogo nilikuacha lakini kwa huruma nyingi nitakurudisha
 katika ukali wa hasira nilikuficha uso wangu kwa kitambo lakini kwa fadhili za milele nitakuwa na huruma juu yako asema bwana mkombozi wako
 kwangu mimi hili ni kama siku za noa nilipoapa kuwa maji ya noa kamwe hayatafunika tena dunia
hivyo sasa nimeapa sitawakasirikia ninyi kamwe sitawakemea tena
 ijapotikisika milima na vilima viondolewe hata hivyo upendo wangu usiokoma kwenu hautatikisika wala agano langu la amani halitaondolewa asema bwana mwenye huruma juu yenu
 ewe mji uliyeteswa uliyepigwa kwa dhoruba na usiyetulizwa nitakujenga kwa almasi nitaweka misingi yako kwa yakuti samawi
 nitafanya minara yako ya akiki malango yako kwa vito ving aavyo nazo kuta zako zote za mawe ya thamani
 watoto wako wote watafundishwa na bwana nayo amani ya watoto wako itakuwa kuu
 kwa haki utathibitika kuonewa kutakuwa mbali nawe hutaogopa cho chote
hofu itakuwa mbali nawe haitakukaribia wewe
 kama mtu ye yote akikushambulia haitakuwa kwa ruhusa yangu ye yote akushambuliaye atajisalimisha kwako
 tazama ni mimi niliyemwumba mhunzi yeye afukutaye makaa kuwa moto na kutengeneza silaha inayofaa kwa kazi yake
tena ni mimi niliyemwambia mharabu kufanya uharibifu mwingi hakuna silaha itakayofanyizwa dhidi yako itakayofanikiwa isaya nawe utauthibitisha kuwa mwongo kila ulimi utakaokushtaki
huu ndio urithi wa watumishi wa bwana na hii ndiyo haki yao itokayo kwangu asema bwana mwaliko kwa wenye kiu njoni ninyi nyote wenye kiu njoni kwenye maji nanyi ambao hamna fedha njoni nunueni na mle njoni nunueni divai na maziwa bila fedha na bila gharama
 kwa nini kutumia fedha kwa kitu ambacho si chakula na kutaabikia kitu kisichoshibisha sikilizeni nisikilizeni mimi na mle kilicho kizuri nazo nafsi zenu zitafurahia utajiri wa unono
 tegeni sikio mje kwangu nisikieni mimi ili nafsi zenu zipate i
nitafanya agano la milele nanyi pendo la uaminifu ni lilomwahidi daudi
 tazama nimemfanya kuwa shahidi wa mataifa kiongozi na jemadari wa mataifa
 hakika utaita mataifa usiyoyajua nayo mataifa yale yasiyokujua yataharakisha kukujia kwa sababu ya bwana mungu yeye aliye mtakatifu wa israeli kwa maana amekutukuza
 mtafuteni bwana maadamu anapatikana mwiteni maadam yu karibu
 mtu mwovu na aiache njia yake na mtu mbaya na ayaache mawazo yake
yeye na amrudie bwana naye atamrehemu kwa mungu wetu kwa kuwa atamsamehe bure kabisa
 kwa kuwa mawazo yangu si mawazo yenu wala njia zenu si njia zangu asema bwana
 kama vile mbingu zilivyo juu kuliko dunia ndivyo njia zangu zilivyo juu kuliko njia zenu na mawazo yangu kuliko mawazo yenu
 kama vile mvua na theluji ishukavyo kutoka mbinguni nayo hairudi tena huko bila kunywesha dunia na kuichipusha na kuistawisha hivyo hutoa mbegu kwa mpanzi na mkate kwa mlaji ndivyo lilivyo neno langu lile litokalo kinywani mwangu halitanirudia tupu bali litatimiliza lile nililokusudia na litafanikiwa katika kusudi lile nililolituma
 mtatoka nje kwa furaha na kuongozwa kwa amani milima na vilima vitapaza sauti kwa nyimbo mbele yenu nayo miti yote ya shambani itapiga makofi
 badala ya kichaka cha miiba itaota miti ya misunobari na badala ya michongoma utaota mhadasia
hili litakuwa jambo la kumpatia bwana jina kwa ajili ya ishara ya milele ambayo haitaharibiwa
wokovu kwa ajili ya wengine hili ndilo asemalo bwana dumisheni haki na mkatende lile lililo sawa kwa maana wokovu wangu karibu na haki yangu itafunuliwa upesi
 amebarikiwa mtu yule atendaye hili mtu yule alishikaye kwa uthabiti yeye ashikaye sabato bila kuinajisi auzuiaye mkono wake usifanye uovu wo wote
 usimwache mgeni aambatanaye na bwana aseme hakika bwana atanitenga na watu wake
usimwache towashi ye yote alalamike akisema mimi ni mti mkavu tu
 kwa kuwa hili ndilo asemalo bwana kwa matowashi washikao sabato zangu a mhadasi aina ya mti uotao milimani karibu na yerusalemu hadas kwa kiebrania ilikuwa inatumika kujengea vibanda wakati wa sikukuu ya vibanda ona neh isaya ambao huchagua kile kinachonipendeza na kulishika sana agano langu hao nitawapa ndani ya hekalu langu na kuta zake kumbukumbu na jina bora kuliko kuwa na watoto wa kiume na wakike nitawapa jina lidumulo milele ambalo halitakatiliwa mbali
 wageni wanaoambatana na bwana kumtumikia kulipenda jina la bwana na kumwabudu yeye wote washikao sabato bila kuinajisi na ambao hushika sana agano langu hawa nitawaleta kwenye mlima wangu mtakatifu na kuwapa furaha ndani ya nyumba yangu ya sala
sadaka zao za kuteketeza na dhabihu zao zitakubalika juu ya madhabahu yangu kwa maana nyumba yangu itaitwa nyumba ya sala kwa mataifa yote
 bwana mwanyezi asema yeye awakusanyaye waisraeli waliohamishwa bado nitawakusanya na wengine kwao zaidi ya hao ambao wameshakusanywa tayari
mashtaka ya mungu dhidi ya waovu njoni enyi wanyama wote wa kondeni njoni mle ninyi wanyama wote wa mwituni walinzi wa israeli ni vipofu wote wamepungukiwa na maarifa wote ni mbwa walio bubu hawawezi kubweka hulala na kuota hupenda kulala
 ni mbwa wenye tamaa kubwa kamwe hawatosheki
wao ni wachungaji waliopungukiwa na ufahamu wote wamegeukia njia yao wenyewe kila mmoja hutafuta faida yake mwenyewe
 kila mmoja hulia njoni tupate mvinyo tunywe kileo sana kesho itakuwa kama leo au hata bora zaidi
ibada ya sanamu ya israeli iliyo batili mwenye haki hupotea wala hakuna hata mmoja awazaye hilo moyoni mwake watu watauwa huondolewa wala hakuna hata mmoja anayeelewa kuwa wenye haki wameondolewa wasipatikane na maovu
 wale waendao kwa unyofu huwa na amani hupata pumziko walalapo mautini
 lakini ninyi njoni hapa ninyi wana wa wachawi ninyi wazao wa wazinzi na makahaba mnamdhihaki nani ni nani mnayemcheka kwa dharau na kumtolea ndimi zenu je ninyi si watoto wa waasi uzao wa waongo mnawaka tamaa katikati ya mialoni chini ya kila mti uliotanda matawi mnawatoa kafara watoto wenu kwenye mabonde na chini ya majabali yenye mianya
 sanamu zilizoko katikati ya mawe laini ya mabondeni ndiyo fungu lenu hizo ndizo sehemu yenu
naam kwa hizo mmemimina sadaka za vinywaji na kutoa sadaka za nafaka
kwa ajili ya haya yote niendelee kuona huruma umeweka kitanda chako juu kwenye kilima kirefu kilichoinuka huko ulikwenda kutoa dhabihu zako
 nyuma ya milango yako na miimo yako umeweka alama zako za kipagani
kwa kuniacha mimi ulifunua kitanda chako umepanda juu yake na kukipanua sana ulifanya patano na wale ambao unapenda vitanda vyao naye uliangalia uchi wao
 ulikwenda kwa molekia ukiwa na mafuta ya zeituni na ukaongeza manukato yako
ukawatuma wajumbe wako mbali sana ukashuka kwenye kaburib yenyewe ulikuwa umechoshwa na njia zako zote lakini usingeliweza kusema hakuna tumaini
ulipata uhuisho wa nguvu zako a moleki mungu aliyekuwa akiabudiwa na waamoni
b kaburi hapa ina maana ya kuzimu yaani sheol kwa kiebrania
 isaya kwa sababu hiyo hukuzimia
 ni nani uliyemhofu hivyo na kumwogopa hata ukaniambia uongo wala hamkunikumbuka au kutafakari hili moyoni wako si kwa sababu nimekuwa kimya muda mrefu kwamba huniogopi nitaifunua haki yako na matendo yako nayo hayatakufaidia
 utakapolia kwa kuhitaji msaada sanamu zako ulizojikusanyia na zikuokoe upepo utazipeperusha zote pumzi peke yake itazipeperusha lakini mtu atakayenifanya kimbilio lake atairithi nchi na kuumiliki mlim wangu mtakatifu
faraja kwa wenye majuto tena itasemwa jengeni jengeni itengenezeni njia ondoeni vikwazo katika njia ya watu wangu
 kwa maana hili ndilo asemalo aliye juu yeye aliyeinuliwa sana yeye aishiye milele ambaye jina lake ni mtakatifu ninaishi mimi mahali palipoinuka tena palipo patakatifu tena pamoja na yeye aliye na roho iliyotubu na mwenye roho ya unyenyekevu ili kuhuisha roho za wanyenyekevu na kuhuisha mioyo yao waliotubu
 sitaendelea kulaumu milele wala sitakasirika siku zote kwa kuwa roho ya mwadamu ingezimia mbele zangu yaani pumzi ya mwanadamu niliyemwuumba
 nilighadhibika na tamaa yake ya dhambi nilimwadhibu nikauficha uso wangu kwa hasira yeye bado aliendelea katika njia zake za tamaa
 nimeziona njia zake lakini nitamponya nitamwongoza na kumrudishia upya faraja nikiumba sifa katika midomo ya waombolezaji katika israeli
amani amani kwa wale walio mbali na karibu asema bwana
nami nitawaponya
 bali waovu ni kama bahari ichafukayo ambayo haiwezi kutulia mawimbi yake hutupa takataka na matope
 mungu wangu asema hakuna amani kwa waovu
mfungo wa kweli piga kelele usizuie
paza sauti yako kama tarumbeta
watangazieni watu wangu uasi wao na kwa nyumba ya yakobo dhambi zao
 kwa maana kila siku hunitafuta wanaonekana kutaka kujua njia zangu kana kwamba walikuwa taifa linalotenda lile lililo sawa na ambalo halijaziacha amri za mungu e
hutaka kwangu maamuzi ya haki nao hutamani mungu awakaribie
 wao husema mbona tumefunga nawe hujaona mbona tumejinyenyekeza nawe huangalii lakini katika siku ya kufunga kwenu mnafanya mnavyotaka na kuwadhulumu wafanyakazi wenu wote
 kufunga kwenu huishia kwenye magomvi na mapigano na kupigana ninyi kwa ninyi kwa ngumi za uovu
hamwezi kufunga kama mnavyofanya leo na kutazamia sauti zenu kusikiwa huko juu
 je hii ndiyo aina ya mfungo niliouchagua siku moja tu kwa ajili ya mtu kujinyenyekeza je ni kwa kuinamisha kichwa chini kama unyasi na kwa kujilaza juu ya nguo ya gunia na majivu je huo ndio mnaouita mfungo siku iliyokubalika kwa bwana je hii si ndiyo aina ya mfungo niliyoichagua kufungua minyororo ya udhalimu na kufungua kamba za nira kuwaweka huru walioonewa na kuvunja kila nira je sio kushirikiana chakula chako na wenye isaya njaa na kuwapatia maskini wasiokuwa na makao hifadhi unapomwona aliye uchi umvike wala si kumkimbia mtu wa nyama na damu yako mwenyewe ndipo nuru yako itajitokeza kama mapambazuko na uponyaji wako utatokea upesi ndipo haki yako itakapokutangulia mbele yako na utukufu wa bwana utakuwa mlinzi nyuma yako
 ndipo utaita naye bwana atajibu utalia kuomba msaada naye atasema mimi hapa
kama ukiiondoa nira ya udhalimu kutokunyoosha kidole na kuzungumza maovu nanyi kama mkimkunjulia mtu mwenye njaa nafsi zenu na kutosheleza mahitaji ya walioonewa ndipo nuru yenu itakapong aa gizani nao usiku wenu utakuwa kama adhuhuri
 bwana atakuongoza siku zote atayatosheleza mahitaji yako katika nchi kame naye ataitia nguvu mifupa yako
utakuwa kama bustani iliyonyweshwa vizuri kama chemchemi ambayo maji yake hayakauki kamwe
 watu wako watajenga tena magofu ya zamani na kuinua misingi ya kale utaitwa mwenye kutengeneza kuta zilizobomoka mwenye kufanya upya barabara zenye makazi
 kama ukitunza miguu yako isivunje sabato na kutokufanya kama vile upendavyo katika siku yangu takatifu kama ukiita sabato siku ya furaha na siku takatifu ya bwana ya kuheshimiwa kama utaiheshimu kwa kutoenenda katika njia zako mwenyewe na kutokufanya yakupendezayo au kusema maneno ya upuuzi ndipo utakapojipatia furaha yako katika bwana nami nitakufanya upande juu ya miinuko ya nchi na kusheherekea urithi wa yakobo baba yako
kinywa cha bwana kimenena
dhambi toba na ukombozi hakika mkono wa bwana si mfupi hata usiweze kuokoa wala sikio lake si zito hata lisiweze kusikia
 lakini maovu yenu yemewatenga ninyi na mungu wenu dhambi zenu zimewaficha ninyi uso wake ili asisikie
 kwa maana mikono yenu imetiwa mawaa kwa damu na vidole vyenu kwa hatia
midomo yenu imenena uongo nazo ndimi zenu zimenong ona mambo maovu
 hakuna hata mmoja anayedai kwa haki hakuna hata mmoja anayetetea shauri lake kwa haki
wanategemea mabishano matupu na kusema uongo huchukua mimba ya magomvi na kuzaa uovu
 huangua mayai ya nyoka wenye sumu na kutanda wavu wa buibui
ye yote alaye mayai yao atakufa wakati moja lianguliwapo nyoka mwenye sumu hutoka humo
 utando wao wa buibui haufai kwa nguo hawawezi kujifunika kwa kile walichokitengeneza
matendo yao ni matendo maovu vitendo vya jeuri vipo mikononi mwao
 miguu yao hukimbilia kwenye dhambi ni myepesi kumwaga damu isiyo na hatia
mawazo yao ni mawazo mabaya uharibifu na aangamizi huuweka alama njia zao
 hawajui njia ya amani hakuna haki katika mapito yao
wamezigeuza kuwa njia za upotofu hakuna ye yote apitaye katika njia hizo atakayeifahamu amani
 hivyo uadilifu uko mbali nasi nayo haki haitufikii
tunatazamia nuru kumbe yote ni giza tunatazamia mwanga lakini tunatembea isaya katika giza kuu
 tunapapasa ukuta kama kipofu tunapapasa katika njia zetu kama watu wasio na macho
adhuhuri tunajikwaa kama wakati wa gizagiza katikati ya wenye nguvu tuko kama wafu
 wote tunanguruma kama dubu tunalia kwa uchungu kwa maombolezo kama hua
tunatafuta haki kumbe hakuna kabisa tunatafuta wokovu lakini uko mbali
 kwa sababu makosa yetu ni mengi machoni pako na dhambi zetu zinashuhudia dhidi yetu
makosa yetu yako pamoja nasi daima nasi tunayatambua maovu yetu uasi na udanganyifu dhidi ya bwana
kumgeuzia mungu wetu kisogo tukichochea udhalimu na maasi tukinena uongo ambao mioyo yetu imewaza
 hivyo uadilifu umerudishwa nyuma nayo haki inasimama mbali kweli imejikwa njiani uaminifu hauwezi kuingia
 kweli haipatikani po pote na ye yote aepukaye uovu huwa mawindo
bwana alitazama naye akachukizwa kwamba hapakuwepo haki
 aliona kuwa hakuwepo hata mtu mmoja akashangaa kwamba hakuwepo hata mmoja wa kuingilia kati hivyo mkono wake mwenyewe ndio uliomfanyia wokovu nayo haki yake mwenyewe ndiyo iliyomtegemeza
 alivaa haki kama dirii kifuani mwake na chapeo ya wokovu kichwanai mwake alivaa mavazi ya kisasi naye akajifunga wivu kama joho
 kulingana na kile walichokuwa wametenda ndivyo atakavyolipa ghadhabu kwa watesi wake na kisa si kwa adui zake atavilipa tena visiwa sawa na wanavyostahili
 kuanzia magharibi watu wataliogopa jina la bwana na kuanzia maawio ya jua watauheshimu utukufu wake
wakati adui atakapokuj kama mafuriko roho bwana atainua kiwango dhidi yake na kumfukuza
 mkombozi atakuja sayuni kwa wale wa uzao wa yakobo wanaozitubia dhambi zao asema bwana
 kwa habari yangu mimi hili ni agano langu nao asema bwana
roho wangu aliyeko juu yenu na maneno yangu ambayo nimeyaweka katika vinywa vyenu hayataondoka kinywani mwenu wala kutoka vinywani mwa watoto wenu wala kutoka vinywani mwa wazao wao kuanzia sasa na hata milele asema bwana
utukufu wa sayuni ondoka angaza kwa kuwa nuru yako imekuja na utukufu wa bwana unaangaza juu yako
 tazama giza litaifunika dunia na giza kuu litayafunika mataifa lakini bwana atakuangazia juu yako na utukufu wake utaonekana juu yako
 mataifa wataijia nuru yako na wafalme kuujia mwanga wa mapambazuko yako
 inua macho yako na utazame pande zote wote wanakusanyika na kukujia wana wako wanakuja toka mbali nao binti zako wanabebwa mikononi
 ndipo utatazama na kutiwa nuru moyo wako utasisimka na kujaa furaha mali zilizo baharini zitaletwa kwako utajiri wa mataifa utakujilia
 makundi ya ngamia yatajaa katika nchi yako ngamia vijana wa midiani na efa
nao wote watokao sheba watakuja wakichukua dhahabu na uvumba na kutangaza sifa za bwana
 makundi yote ya kedari yatakusanyika kwako kondoo waume wa nebayothi watakutumikia watakubalika kama sadaka juu ya madhabahu yangu isaya nami nitalipamba hekalu langu tukufu
 ni nani hawa warukao kama mawingu kama hua kuelekea kwenye viota vyao hakika visiwa vinanitazama merikebu za tarshishi ndizo zinazotangulia zikiwaleta wana wenu kutoka mbali wakiwa na fedha na dhahabu zao kwa heshima ya bwana mungu wenu yeye aliye mtakatifu wa israeli kwa maana amekujalia utukufu
 wageni watazijenga upya kuta zako na wafalme wao watawatumikia
ingawa katika hasira nilikupiga lakini katika upendeleo wangu nitakuonyesha huruma
 malango yako yatakuwa wazi sikuzote kamwe hayatafungwa mchana wala usiku ili kwamba watu wapate kukuletea utajiri wa wafalme wao wakiongoza maandamano ya ushindi
 kwa maana taifa au ufalme ule ambao hautakutumikia utaangamia utaharibiwa kabisa
 utukufu wa lebanoni utakujilia msunobari mvinje pamoja na mteashuri ili kupapamba mahali pangu patakatifu nami nitapatukuza mahali pa miguu yangu
 wana wa wale waliokuonea watakuja wakisujudu mbele yako wote wanaokudharau watasujudu kwenye miguu yako nao watakuita mji wa bwana sayuni wa yeye aliye mtakatifu wa israeli
 ingawa umeachwa na kuchukiwa bila kuwapo na ye yote anayesafiri ndani yako nitakufanya kuwa fahari ya milele na furaha ya vizazi vyote
 utanyonya maziwa ya mataifa na kunyonyeshwa matiti ya wafalme
ndipo utakapojua kwamba mimi bwana ni mwokozi wako mkombozi wako mwenye nguvu wa yakobo
 badala ya shaba nitakuletea dhahabu na fedha badala ya chuma
badala ya mti nitakuletea shaba na chuma badala ya mawe
nitafanya amani kuwa mtawala wako na haki kuwa mfalme wako
 jeuri hazitasikika tena katika nchi yako wala maangamizi au uharibifu ndani ya mipaka yako lakini utaita kuta zako wokovu na malango yako sifa
 jua halitakuwa tena nuru yako mchana wala mwangaza wa mwezi hautakuangazia kwa maana bwana atakuwa nuru yako ya milele naye mungu wako atakuwa utukufu o
 jua lako halitazama tena nao mwezi wako hautafifia tena bwana atakuwa nuru yako milele nazo siku zako za huzuni zitakoma
 ndipo watu wako wote watakuwa waadilifu nao wataimiliki nchi milele
wao ni chipukizi nililolipanda kazi ya mikono yangu kwa ajili ya kuonyesha utukufu wangu
 aliye mdogo kwenu atakuwa elfu mdogo sana atakuwa taifa lenye nguvu
mimi ndimi bwana katika wakati wake nitayatimiza haya upesi
mwaka wa upendeleo wa bwana roho wa bwana mwenyezi yu juu yangu kwa sababu bwana amenitia mafuta kuwahubiri maskini habari njema
amenituma kuwaganga waliovunjika moyo kuwatangazia mateka uhuru wao na hao waliofungwa habari za kufunguliwa kwao kutangaza mwaka wa bwana uliokubaliwa na siku ya kisasi ya mungu wetu kuwafariji wote waombolezao na kuwapa mahitaji wale anaohuzunika katika sayuni ili kuwapa taji ya uzuri badala ya majivu mafuta ya furaha badala ya maombolezo vazi la sifa badala ya roho ya kukata tamaa
 isaya nao wataitwa mialoni ya haki pando la bwana kwa ajili ya kuonyesha utukufu wake
 watajenga upya magofu ya zamani na kupatengeneza mahali palipoachwa ukiwa zamani watafanya upya miji iliyoharibiwa iliyoachwa ukiwa kwa vizazi vingi
 wageni watayachunga makundi yenu wageni watafanya kazi katika mashamba yenu na kutunza mashamba yenu ya mizabibu
 nanyi mtaitwa makuhani wa bwana mtaitwa watumishi wa mungu wetu
mtakula utajiri wa mataifa nanyi katika utajiri wao mtajisifu
 badala ya aibu yao watu wangu watapokea sehemu maradufu badala ya fedheha watafurahia katika urithi wao hivyo watarithi sehemu maradufu katika nchi yao nayo furaha ya milele itakuwa yao
 kwa maana mimi bwana napenda haki ninachukia unyang anyi na uovu
katika uaminifu wangu nitawapa malipo yao ya haki na kufanya agano la milele nao
 wazao wao watajulikana miongoni mwa na uzao wao miongoni mwa kabila za watu
wale wote watakaowaona watatambua kuwa ni taifa ambalo bwana amelibariki
 ninafurahia sana katika bwana nafsi yangu inashangilia katika mungu wangu
kwa maana amenivika mavazi ya wokovu na kunipamba kwa joho la haki kama vile bwana arusi apambavyo kichwa chake kama kuhani kama bibi arusi ajipambavyo kwa vito vyake vya thamani
 kwa maana kama vile ardhi ifanyavyo chipukizi kuota na bustani isababishavyo mbegu kuota hivyo hivyo bwana mwenyezi atafanya haki na sifa zichipuke mbele ya mataifa yote
jina ji kwa ajili ya sayuni sitanyamaza kimya pya la sayuni kwa ajili ya yerusalemu sitatulia mpaka haki yake itakapoangaza kama mapambazuko wokovu wake kama mwanga wa moto
 mataifa wataona haki yako nao wafalme wote wataona utukufu wewe utaitwa kwa jina jipya lile ambalo kinywa cha bwana kitatamka
 utakuwa taji ya fahari mkononi mwa bwana taji ya kifalme mkononi mwa mungu wako
 hawatakuita tena aliyeachwa wala nchi yako kuiita ukiwa
bali utaitwa hefsibaa nayo nchi yako itaitwa beulab kwa maana bwana atakufurahia nayo nchi yako itaolewa
 kama vile mwanaume kijana aoavyo mwanamwali ndivyo wanao watakavyokuoa wewe kama bwana arusi amfurahiavyo bibi arusi ndivyo mungu wako atakavyokufurahia wewe
 nimeweka walinzi juu ya kuta zako ee yerusalemu hawatanyamaza mchana wala usiku
ninyi wenye kumwita bwana msitulie msimwache apumzike hadi atakapoufanya imara yerusalemu na kuufanya uwe sifa ya dunia
 bwana ameapa kwa mkono wake wa kuume na kwa mkono wake wenye nguvu kamwe sitawapa tena adui zenu nafaka zenu kama chakula chao kamwe wageni hawatakunywa tena divai mpya ambayo hiyo mmeitaabikia lakini wale waivunao nafaka wataila na kumsifu bwana nao wale wakusanyao zabibu watainywa divai yake katika nyua za patakatifu pangu
a hefsiba hapa maana yake namfurahia
b beula hapa maana yake ameolewa
 isaya piteni piteni katika malango tengenezeni njia kwa ajili ya watu
jengeni jengeni njia kuu ondoeni mawe
inueni bendera kwa ajili ya mataifa
 bwana ametoa tangazo mpaka miisho ya dunia mwambie binti sayuni tazama mwokozi wako anakuja tazama ujira wake ukiwa pamoja naye na malipo yake yanafuatana naye wataitwa watu watakatifu waliokombolewa na bwana nawe utaitwa aliyetafutwa mji usioachwa tena
siku ya mungu ya kisasi na ukombozi ni nani huyu anayekuja kutoka edomu kutoka bosra mwenye mavazi yaliyotiwa madoa mekundu ni nani huyu aliyevikwa joho la kifahari anayetembea kwa ukuu wa nguvu zake mimi ndimi nisemaye katika haki mwenye nguvu wa kuokoa
 kwa nini mavazi yako ni mekundu kama ya yule akanyagae shinikizo la zabibu nimekanyaga shinikizo la zabibu peke yangu kutoka katika mataifa hakuna mtu awaye yote aliyekuwa pamoja nami
nimewaponda mataifa kwa miguu katika hasira yangu na kuwakanyaga chini katika ghadhabu yangu damu yao ilitia matone matone kwenye mavazi yangu na kutia madoa nguo zangu zote
 kwa kuwa siku ya kisasi ilikuwa moyoni mwangu mwaka wa ukombozi wangu umefika
 nilitazama lakini hakuwepo ye yote wa kunisaidia nilishangaa kwa kuwa hakuwepo ye yote aliyetoa msaada hivyo mkono wangu wenyewe ndio ulionifanyia wokovu na ghadhabu yangu mwenyewe ndiyo iliyonitegemeza
 nilikanyaga mataifa kwa miguu katika hasira yangu katika ghadhabu yangu niliwalewesha na kumwaga damu yao juu ya ardhi
kusifu na kuomba nitasimulia juu ya wema wa bwana kwa ajili ya matendo ambayo kwayo apaswa kusifiwa sawasawa na yote ambayo bwana ametenda kwa ajili yetu naam mambo mengi mema aliyoyatenda kwa ajili ya nyumba ya israeli sawasawa na huruma zake na wema wake mwingi
 alisema hakika wao ni watu wangu wana ambao hawatanidanganya kisha akawa mwokozi wao
 katika taabu zao zote naye alitaabika na malaika wa uso wake akawaokoa
katika upendo wake na rehema zake aliwakomboa akawainua na kuwachukua siku zote zilizopita
 lakini waliasi na kumhuzunisha roho mtakatifu wake
hivyo aligeuka na kuwa adui yao na yeye mwenyewe akapigana dhidi yao
 ndipo watu wake wakazikumbuka siku zilizopita siku za mose na watu wake yuko wapi yeye aliyewaleta kupitia katikati ya bahari pamoja na wachungaji wa kundi lake yuko wapi yule aliyeweka roho wake mtakatifu katikati yao aliyetuma mkono wake uliotukuka wenye nguvu kuwa katika mkono wa kuume wa mose aliyegawa maji ya bahari mbele yao ili kujipatia jina milele aliyewaongoza kupitia kwenye vilindi kama farasi katika nchi iliyo wazi wao hawakujikwaa kama ng ombe washukao uwandani walipewa pumziko na roho wa bwana hivi ndivyo ulivyowaongoza watu wako ili kujipatia mwenyewe jina tukufu
 tazama chini kutoka mbinguni ukaone isaya kutoka katika kiti chako cha enzi kilichoinuliwa juu kitakatifu na kitukufu
uko wapi wivu wako na uweza wako umetuzuilia wema wako na huruma zako
 lakini wewe ni baba yetu ingawa abrahamu hatufahamu sisi wala israeli hatutambui wewe ee bwana ni baba yetu mkombozi wetu tangu zamani za kale ndilo jina lako
 ee bwana kwa nini unatuacha tuende mbali na njia zako na kuifanya mioyo yetu migumu hata hatukuheshimu rudi kwa ajili ya watumishi wako yale makabila ambayo ni urithi wako
 kwa maana kwa muda mfupi watu wako walimiliki mahali pako patakatifu lakini sasa adui zetu wamepakanyaga mahali patakatifu pako
 sisi ni wako tangu zamani lakini tumekuwa kama wale ambao hujawatawala kamwe kama wale ambao hawajaitwa kwa jina o
laiti ungelipasua mbingu na kushuka chini kwamba milima ingelitetemeka mbele zako kama vile moto uteketezavyo vijiti na kusababisha maji kuchemka shuka ukafanye jina lako lijulikane kwa adui zako na kusababisha mataifa yatetemeke mbele zako kwa maana ulipofanya mambo ya kutisha ambayo hatukuyatazamia ulishuka nayo milima ikatetemeka mbele zako
 tangu nyakati za zamani hakuna ye yote aliyesikia hakuna sikio lililosikia hakuna jicho lililomwona mungu mwingine ila wewe anayetenda mambo kwa ajili ya wale wamngojeao
 uliwasaidia watu wale watendao yaliyo haki kwa furaha wale wazikumbukao njia zako
lakini wakati tulipoendelea kutenda dhambi kinyume na njia zako ulikasirika
tutawezaje basi kuokolewa sisi sote tumekuwa kama mtu aliye najisi nayo matendo yetu yote ya uadilifu ni kama matambaa machafu sisi sote tunasinyaa kama jani na kama upepo maovu yetu hutupeperusha
 hakuna ye yote anayeliitia jina lako wala anayejitahidi kukushika kwa kuwa umetuficha uso wako na kutuacha tudhoofike kwa sababu ya dhambi zetu
 lakini ee bwana wewe ndiwe baba yetu
sisi ni udongo wa mfinyanzi wewe ndiye mfinyanzi sisi sote tu kazi ya mkono wako
 ee bwana usikasirike kupita kiasi usizikumbuke dhambi zetu milele
ee bwana utuangalie twakuomba kwa kuwa sisi sote tu watu wako
 miji yako mitakatifu imekuwa jangwa hata sayuni ni jangwa yerusalemu imekuwa ukiwa
 hekalu letu takatifu na tukufu mahali ambapo baba zetu walikusifu wewe limechomwa kwa moto navyo vitu vyote tulivyovithamini vimeharibika
 ee bwana baada ya haya yote utajizuia je utanyamaza kimya na kutuadhibu kupita kiasi hukumu na wokovu nilijifunua kwa watu wale ambao hawakuniulizia nimeonekana kwa watu wale ambao hawakunitafuta
kwa taifa lile ambalo halikuliita jina langu nilisema niko hapa niko hapa
 mchana kutwa nimeinyoshea mikono yangu kwa watu wakaidi wanaokwenda katika njia ambazo si nzuri wafuatao mawazo yao wenyewe taifa ambalo daima hunikasirisha machoni pangu wakitoa dhabihu katika bustani na kufukiza uvumba juu ya madhabahu za matofali watu waketio katikati ya makaburi na kukesha mahali pa siri ili kuabudu isaya mizimu walao nyama za nguruwe nazo sufuria zao zina mchuzi wa nyama na mboga zilizonajisi wasemao kaa mbali usinikaribie kwa maana mimi ni mtakatifu mno kwako watu wa aina hiyo ni moshi katika pua zangu ni moto uwakao mchana kutwa
 tazama jambo hili hubakia limeandikwa mbele zangu sitanyamaza kimya bali nitalipiza kwa ukamilifu nitalipiza mapajani mwao dhambi zenu na dhambi za baba zenu asema bwana
kwa sababu walitoa dhabihu za kuteketezwa juu ya milima na kunichokoza mimi juu ya vilima nitapima kwenye mapaja yao malipo makamilifu kwa ajili ya matendo yao ya zamani
hili ndilo asemalo bwana kama vile bado divai mpya inapatikana katika kishada cha zabibu na watu husema usikiharibu kwa kuwa bado kuna kitu kizuri ndani yake hivyo ndivyo nitavyofanya kwa ajili ya watumishi wangu sitawaangamiza wote
 nitawaleta wazao kutoka kwa yakobo na kutoka kwa yuda wale watakaomiliki milima yangu watu wangu wateule watairithi nako huko wataishi watumishi wangu
 sharoni itakuwa malisho kwa ajili ya makundi ya kondoo na mbuzi na bonde la akori ahali pa kupumzikia kwa makundi ya ng ombe kwa ajili ya watu wangu wanaonitafuta
 bali kwenu ninyi mnaomwacha bwana na kuusahau mlima wangu mtakatifu ninyi mnaoandaa meza kwa ajili ya bahatia na kujaza mabakuli ya mvinyo uliochanganywa kwa ajili ya ajali b a bahati au gadi mungu wa bahati wa wakaldayo
b ajali au meni yaani mungu wa majaliwa
 nitawaagiza mfe kwa upanga nanyi nyote mtainama chini ili kuchinjwa kwa kuwa niliwaita lakini hamkuitika nilisema lakini hamkusikiliza
mlitenda maovu machoni pangu nanyi mkachagua mambo yale yanayonichukiza
 kwa hiyo hili nd ilo asemalo bwana mwenyezi watumishi wangu watakula lakini ninyi mtaona njaa watumishi wangu watakunywa lakini ninyi mtaona kiu watumishi wangu watafurahi lakini ninyi mtaona haya
 watumishi wangu wataimba kwa furaha ya mioyo yao lakini ninyi mtalia kutokana na uchungu wa moyoni na kupiga yowe kwa sababu ya uchungu wa roho zenu
 mtaliacha jina lenu kuwa laana kwa watu wangu waliochaguliwa bwana mwenyezi atawaua ninyi lakini watumishi wake atawapa jina jingine
 yeye aombaye baraka katika nchi atafanya hivyo kwa mungu wa kweli yeye aapaye katika nchi ataapa kwa mungu wa kweli
kwa kuwa taabu za zamani zitasahaulika na kufichwa kutoka machoni pangu
mbingu mpya na dunia mpya tazama nitaumba mbingu mpya na dunia a
mambo ya zamani hayatakumbukwa wala hayatakuja akilini
 lakini furahini na kushangilia daima katika hivi nitakavyoumba kwa kuwa nitaumba yerusalemu uwe wa kupendeza nao watu wake wawe furaha
 nami nitaifurahia yerusalemu na kuwafurahia watu wangu sauti ya maombolezo na ya kilio haitasikika humo tena
 kamwe hatakuwepo tena ndani yake mtoto isaya mchanga atakayeishi siku chache tu au mzee ambaye hataishi akatimiza miaka yake yeye atakayekufa akiwa na umri wa miaka mia moja atahesabiwa kwamba ni kijana tu yeye ambaye hatafika miaka mia moja atahesabiwa kuwa amelaaniwa
 watajenga nyumba na kuishi ndani yake watapanda mashamba ya mizabibu na kula matunda yake
 hawatajenga nyumba tena na watu wengine waishi ndani yake au kupanda na wengine wale
kwa kuwa kama zilivyo siku za mti ndivyo zitakavyokuwa siku za watu wangu wateule wangu watafurahia kwa siku nyingi kazi za mikono yao
 hawatajitaabisha kwa kazi bure wala hawatazaa watoto ili wapatwe na majanga kwa kuwa watakuwa taifa lililobarikiwa na bwana wao na wazao wao pamoja nao
 kabla hawajaita nitajibu nao wakiwa katika kunena nitasikia
 mbwa mwitu na mwanakondoo watalisha pamoja naye simba atakula nyasi kama maksai lakini mavumbi yatakuwa chakula cha nyoka
hawatadhuru wala kuharibu katika mlima wangu mtakatifu wote asema bwana
hukumu na matumaini hili ndilo asemalo bwana mbingu ni kiti changu cha enzi nayo dunia ni mahali pa kuweka miguu yangu
iko wapi nyumba mtakayojenga kwa ajili yangu mahali pangu pa kupumzika patakuwa wapi je mkono wangu haukufanya vitu hivi vyote hivyo vikapata kuwepo asema bwana
mtu huyu ndiye ninayemthamini yeye ambaye ni mnyenyekevu na mwenye roho yenye toba atetemekaye asikiapo neno langu
 lakini ye yote atoaye dhabihu ya fahali ni kama yeye auaye mtu na ye yote atoaye sadaka ya mwanakondoo ni kama yule avunjaye shingo ya mbwa ye yote atoaye sadaka ya nafaka
ni kama yule aletaye damu ya nguruwe na ye yote afukizaye uvumba wa kumbukumbu ni kama yule aabuduye sanamu
wamejichagulia njia zao wenyewe nazo nafsi zao zinafurahia machukizo yao hivyo mimi pia nitachagua mapigo makali kwa ajili yao nami nitaleta juu yao kile wanachokiogopa
kwa maana nilipoita hakuna ye yote aliyejibu niliposema hakuna ye yote aliyesikiliza
walifanya maovu machoni pangu na kuchagua lile linalonichukiza
 sikieni neno la bwana ninyi mtetemekao kwa neno lake ndugu zenu wanaowachukia ninyi na kuwatenga ninyi kwa sababu ya jina langu wamesema bwana na atukuzwe ili tupate kuona furaha yenu hata sasa wataaibika
 sikieni hizo ghasia kutoka mjini sikieni hizo kelele kutoka hekaluni ni sauti ya bwana ikiwalipa adui zake yote wanayostahili
 kabla hajasikia utungu alizaa kabla hajapata maumivu alizaa mtoto mwanaume
 ni nani amepata kusikia jambo kama hili ni nani amepata kuona mambo kama haya je nchi yaweza kuzaliwa kwa siku moja au taifa laweza kutokea mara mara sayuni alipoona utungu alizaa watoto wake
 je nilete hadi wakati wa kuzaliwa nisizalishe asema bwana
je nifunge tumbo la uzazi wakati mimi ndiye nizalishaye asema isaya mungu wako
 shangilieni pamoja na yerusalemu na mfurahi kwa ajili yake ninyi nyote mnaompenda shangilieni kwa nguvu pamoja naye ninyi nyote mnaoomboleza juu yake
 kwa kuwa mtanyonya na kutosheka katika faraja ya matiti yake mtakunywa sana na kuufurahia wingi wa mafuriko ya ustawi wake
 kwa kuwa hili ndilo asemalo bwana nitamwongezea amani kama mto nao utajiri wa mataifa kama kijito kifurikacho utanyonya na kuchukuliwa mikononi mwake na kuchezeshwa magotini pake
 kama mama anavyomfariji mtoto wake ndivyo nitakavyokufariji wewe nawe utafarijiwa huko yerusalemu
 wakati mtakapoona hili mioyo yenu itashangilia nanyi mtastawi kama majani mkono wa bwana utajulikana kwa watumishi wake bali ghadhabu yake kali itaonyeshwa kwa adui zake
 tazama bwana anakuja na moto magari yake ya vita ni kama upepo wa kisulisuli atatelemsha hasira yake kwa ghadhabu kali na karipio lake pamoja na miali ya moto
 kwa maana kwa moto na kwa upanga wake bwana atatekeleza hukumu juu ya watu wote nao wengi watakuwa ni wale waliouawa na bwana
 watu wote wanaojiweka wakfu na kujitakasa wenyewe ili kwenda bustanini wakimfuata aliye katikati ya wale ambao hula nyama za nguruwe na panya pamoja na vitu vingine vilivyo machukiz o watafikia mwisho wao pamoja asema bwana
 nami kwa sababu ya matendo yao na mawazo yao niko karibu kuja na kukusanya mataifa yote na lugha zote nao watakuja na kuuona utukufu wangu
 nitaweka ishara katikati yao nami nitapeleka baadhi ya hao walionusurika kwa mataifa hadi tarshishi kwa putia na waludi wanaojulikana kama wapiga upinde kwa tubali na uyunani hadi visiwa vya mbali ambavyo havijasikia juu ya sifa zangu au kuuona utukufu wangu
watatangaza utukufu wangu miongoni mwa mataifa
 nao watawaleta ndugu zenu wote kutoka katika mataifa yote mpaka kwenye mlima wangu mtakatifu katika yerusalemu kama sadaka kwa bwana juu ya farasi ka tika magari ya vita na magari makubwa juu ya nyumbu na ngamia asema bwana
watawaleta kama waisraeli waletavyo sadaka zao za nafaka katika hekalu la bwana katika vyombo safi kwa kufuata desturi za ibada
 nami nitachagua baadhi yao pia wawe makuhani na walawi asema bwana
 kama vile mbingu mp ya na nchi mpya ninazozifanya zitakavyodumu mbele zangu asema bwana ndivyo jina lenu na wazao wenu watakavyodumu
 kutoka mwezi mpya hata mwezi mpya mwingine na kutoka sabato hadi sabato nyingine wa nadamu wote watakuja na kusujudu mbele za ngu asema bwana
 nao watatoka nje na kuona maiti za wale walioniasi mimi funza wao hawatakufa wala moto wao hautazimika nao watakuwa kitu cha kuchukiza sana kwa wanadamu wote
a puti yaani pul kwa kiebrania maana yake walibya
isaya yeremia utangulizi kitabu hiki kimepewa jina la yeremia aliyekuwa kuhani na nabii
kitabu hiki kinatoa taarifa kwa kina na mtazamo wa kidini na hali ya kisiasa katika yuda kwenye kipindi cha mwisho cha ile miaka arobaini kabla ya kuharibiwa kwa yerusalemu
baruku aliyekuwa katibu mahsusi wa yeremia kuna uwezekano mkubwa kwamba aliandika matukio haya pamoja na jumbe
mengi yanajulikana kuhusu historia binafsi ya yeremia kuliko nabii mwingine ye yote katika agano la kale
yeremia alikuwa mwana wa kuhani aliyezaliwa katika kijiji cha anathothi kilomita sita kaskazini mashariki mwayerusalemu chini ya utawala wa mfalme mwovu manase
yeremia kama isaya alikuwa kijana ambaye aliitwa na mungu kuonya yuda juu ya uovu wake
kitaifa na kimataifa kipindi cha uhai wa yeremia kilikuwa kipindi kilichojaa matukio mbalimbali
kwa miaka ishirini na moja ya mwanzo ya huduma yake yuda wakiwa chini ya utawala wa yosia walipata mwamko wa kisiasa na uamsho wa kiroho wakati dola ya waashuru ilikuwa inadidimia
dola hiyo iliondolewa na maangamizi ya ninawi mnamo mwaka k
yosia ambaye alitawala yuda tangu k
aliony esha mfano wa uongozi unaomcha mungu naye akaanzisha matengenezo k
yeremia ambaye alianza huduma yake ya unabii k
alipata miaka mizuri ya huduma yake mpaka yosia alipouawa mwaka k
baada ya yosia yeremia alikuwa kwenye hatari kubwa kutoka kwa viongozi wa dini na wa kisiasa ambao walikasirishwa na ujumbe wake
muda uliosalia wa kuendelea kuwako kwa huo ufalme yeremia alikuwa na wakati mgumu
wakati fulani yeremia aliyekuwa msiri na rafiki wa mfalme yosia aliingia kwenye mateso akifungwa mara kwa mara na akiachiwa huru
wababeli wakiwa wamewashinda wamisri mnamo mwaka k
huko karkemishi katika mto eufrati walisonga mbele kuelekea yerusalemu na kuchukua mateka kwenda uhamishoni
mnamo mwaka k
walirudi tena kuja kumchukua mfalme yehoyakini na baadhi ya way ahudi kwenda uhamishoni
ingawa yeremia alishauri wayahudi wajitolee kwa wababeli wao waliasi na hivyo mnamo k
mji wa yerusalemu pamoja na hekalu lake vikaharibiwa
kwa muda wote huu yeremia alikabiliwa na mateso lakini mungu alimwokoa na akaendelea kama mjumbe wa mungu
mungu alimlinda yeremia ili aweze kuendelea kuwaonya waovu na kuwafariji wale wali omwamini mungu
baada ya yerusalemu kuharibiwa yeremia aliamua kubaki na watu wake lakini hatimaye akaondoka nao kwenda misri
kwa vile ujumbe wa yeremia hauna mpangilio kwamba yaliyotokea kwanza ndiyo yaliyoandikwa kwanza ni vizuri kusoma historia ya yuda kwenye kitabu cha wafalme na mambo ya nyakati ili kuuelewa vizuri ujumbe wa yeremia
wazo kuu uovu usiotubiwa husababisha taifa jamii au mtu binafsi kuangamia
mwandishi yeremia
mahali anathothi yerusalemu rama misri
taifa la yuda lilikuwa linaelekea kwenye uharibifu kwa kasi na hatimaye lilishindwa na babeli mnamo mwaka k
angalia wafalme 
nabii yeremia na habakuki walitabiri wakati mmoja lakini nabii sefania ndiye aliyewatangulia
tarehe k
wahusika wafalme wa yuda kama livyotarajiwa mwanzo ni baruku ebedmeleki mfal me nebukadneza warekabi
mambo muhimu kitabu hiki ni mchanganyiko wa historia mashairi na habari za maisha ya watu
mgawanyo wito wa yere mia hali ya dhambi ya yuda hekalu sheria na agano
 uhakika wa kutekwa yeremia anakumbana na viongozi ahadi ya kufanywa upya ufalme unasambaratika
 safari ya kwenda misri
 ujumbe kuhusu mataifa ya kigeni
 kuanguka kwa yerusalemu
 yeremia maneno ya yeremia mwana wa hilkia mmoja wa makuhani katika mji wa anatothi katika nchi ya benyamini
 neno la bwana lilimjia katika mwaka wa kumi na tatu wa utawala wa yosia mwana wa amoni mfalme wa yuda pia wakati wa utawala wa yehoyakimu mwana wa yosia mfalme wa yuda mpaka mwezi wa tano wa mwaka wa kumi na moja wa kutawala kwake sedekia mwana wa yosia mfalme wa yuda wakati watu wa yerusalemu walipopelekwa kwenda uhamishoni
wito wa yeremia neno la bwana lilinijia kusema kabla sijakuumba ndani ya tumbo la mama yako nilikujua kabla hujazaliwa nilikutenga kwa kazi maalumu nilikuweka uwe nabii kwa mataifa
 nami nikasema aa bwana mwenyezi sijui kusema kwani mimi ni mtoto mdogo tu
 lakini bwana akaniambia usiseme mimi ni mtoto mdogo tu
utakwenda po pote nitakapokutuma na kunena lo lote nitakalokuagiza
 usiwaogope kwa maana niko pamoja nawe nikuokoe asema bwana
 kisha bwana akauny oosha mkono wake na kugusa kinywa changu akaniambia sasa nimeyaweka maneno yangu kinywani mwako
 tazama leo nimekuweka juu ya mataifa na falme ili kung oa na kubomoa ili kuharibu na kuangamiza ili kujenga na kupanda
 neno la bwana likanijia kusema je yeremia unaona nini nami nikajibu naona tawi la mti wa mlozi
 bwana akaniambia umeona vyema kwa maana ninaliangalia neno langu ili kuona kwamba nimelitimiza
 neno la bwana likanijia tena unaona nini nikajibu naona chungu kinachochemka kikiwa kimeinama mdomo wake kuelekea upande wa kaskazini
 bwana akaniambia kutoka kaskazini maafa yatamwagwa kwa wo te waishio katika nchi
 nitawaita watu wote wa falme za kaskazini asema bwana
wafalme wao watakuja na kuweka viti vyao vya enzi katika maingilio ya ma lango ya yerusalemu watakuja dhidi ya kuta zake zote zinazouzunguka na dhidi ya miji yote ya yuda
 nitatoa hukumu zangu kwa watu wangu kwa sababu ya uovu wao wa kuniacha mimi kwa kufukiza uvumba kwa miungu mingine na kuabudu kile ambacho mikono yao imekitengeneza
 jiandae simama nawe useme cho chote nitakachokuamuru
usiwaogope wao la sivyo nitakufanya uwaogope wao
 leo nimekufanya mji wenye ngome nguzo ya chuma na ukuta wa shaba ili kusimama dhidi ya nchi yote dhidi ya wafalme wa yuda maafisa wake makuhani wake na watu wa nchi hiyo
 watapigana nawe lakini hawatakushinda kwa kuwa niko pamoja nawe nami nitakuokoa asema bwana
israeli amwacha mungu neno la bwana lilinijia kusema nenda ukahubiri masikioni mwa watu wa yerusalemu nakumbuka moyo wako wa uchaji katika ujana wako jinsi ulivyonipenda kama bibi arusi na kunifuata katika jangwa lile lote katika nchi isiyopandwa mbegu
 israeli alikuwa mtak atifu kwa bwana malimbuko ya kwanza ya mavuno yake wote waliowaangamiza walihesabiwa kuwa na hatia nayo maafa yaliwakumba asema bwana
 sikia neno la bwana ee nyumba ya yakobo nanyi nyote jamaa za nyumba ya israeli
hivi ndivyo asemavyo bwana je baba zenu waliona kosa gani kwangu hata wakatangatanga mbali nami hivyo walifuata sanamu zisizofaa nao wenyewe wakawa hawafai
 hawakuuliza yuko wapi bwana aliyetupandisha kutoka misri na kutuongoza kupitia katika nyika kame kupitia katika nchi ya majangwa na mabonde yeremia nchi ya ukame na giza nchi ambayo hakuna mtu asafiriye ndani yake wala hakuna mtu aishie humo niliwaleta katika nchi yenye wingi wa vitu mpate kula matunda yake na utajiri wa mazao yake
lakini mkaja na kuinajisi nchi yangu na kuufanya urithi wangu chukizo
 makuhani hawakuuliza yuko wapi bwana wale wanaoshughulikia sheria hawakunijua mimi viongozi waliasi dhidi yangu manabii walitabiri kw jina la baali wakifuata sanamu zisizofaa
 kwa hiyo naleta tena mashtaka dhidi yako asema bwana
nami nitaleta mashtaka dhidi ya watoto wa watoto wako
 vuka nenda ng ambo mpaka pwani ya kitimu nawe uangalie tuma watu waende kedari na wachunguze kwa makini uone kama kumekuwapo kitu kama hiki
 je taifa limebadili miungu yake wakati wo wote hata hivyo hao si miungu kamwe
lakini watu wangu wamebadili utukufu wao kwa sanamu zisizofaa
 shangaeni katika hili ee mbingu nanyi tetemekeni kwa hofu kuu asema bwana
 watu wangu wametenda dhambi mbili wameniacha mimi niliye chemchemi ya maji yaliyo hai nao wamejichimbia visima vyao wenyewe visima vilivyobomoka visivyoweza kushika maji
 je israeli ni mtumishi yaani mtumwa kwa kuzaliwa kwa nini basi amekuwa mateka simba wamenguruma wamemngurumia wameifanya nchi yake kuwa ukiwa miji yake imeteketezwa nayo imeachwa haina watu
 pia watu wa memfisia na tahpanhesi wamevunja taji ya kichwa chako
 je hukujiletea hili wewe mwenyewe kwa kumwacha bwana mungu wako alipowaongoza njiani a memfisi ndio nofu kwa kiebrania
 sasa kwa nini uende misri kunywa maji kutoka katika shihori nawe kwa nini kwenda ashuru kunywa maji yatokayo katika mto eufrati uovu wako utakuadhibu kurudi nyuma kwako kutakukemea
basi kumbuka utambue jinsi lilivyo ovu na chungu kwako unapomwacha bwana mungu wako na kutokuwa na hofu yangu
asema bwana bwana mwenye nguvu
 zamani nilivunja nira yako na kukatilia mbali vifungo vyako ukasema sitakutumikia naam kweli kwenye kila kilima kirefu na chini ya kila mti uliotanda matawi yake ulijilaza kama kahaba
 nilikupanda ukiwa mzabibu ulio bora sana mkamilifu na wa mbegu nzuri
ilikuwaje basi ukawa kinyume nami ukaharibika na kuwa mzabibu mwitu japo ujisafishe kwa magadi na kutumia sabuni nyingi bado doa la hatia yako liko mbele zangu asema bwana mwenyezi
 wawezaje kusema mimi si najisi sijawafuata mabaali kumbuka jinsi ulivyotenda kule bondeni fikiri uliyoyafanya
wewe ni ngamia jike mwenye mbio ukikimbia hapa na pale punda mwitu aliyezoea jangwa anayenusa upepo ambaye katika tamaa yake kubwa akiwa katika wakati wake wa kuhitaji mbegu ni nani awezae kumzuia madume yo yote yanayomfuatilia hayana haja ya kujichosha wakati wa kupandwa kwake watampata tu
 usikimbie hadi miguu yako iwe haina viatu na koo lako liwe limekauka
lakini ulisema haina maana ninaipenda miungu ya kigeni nami ni lazima niifuatie
 kama vile mwizi aaibikavyo wakati amekamatwa hivyo ndivyo na nyumba ya israeli inavyoaibishwa wao wenyewe wafalme wao na maafisa wao makuhani wao na manabii wao
 wanaiambia miti wewe ndiwe baba yangu yeremia tena wanaliambia jiwe wewe ndiwe uliyenizaa
wamenipa visogo vyao wala hawakunigeuzia nyuso zao lakini wakiwa katika taabu wanasema njoo utuokoe iko wapi basi ile miungu mliyojitengenezea yenyewe na ije kama inaweza kuwaokoa wakati mnapokuwa katika taabu kwa maana mna miungu mingi kama mlivyo na miji ee yuda
 kwa nini mnaleta mashitaka dhidi yangu ninyi nyote mmeniasi asema bwana
 ni bure tu nimeadhibu watu wako wala hukujirekebisha
upanga wako umewala manabii wako kama simba mwenye njaa
 enyi wa kizazi hiki kumbukeni neno bwana je nimekuwa jangwa kwa israeli au nchi ya giza kuu kwa nini watu wangu wanasema sisi tuko huru kuzurura hatutarudi kwako tena je mwanamwali husahau vitu vyake vilivyofanyizwa kwa vito bibi arusi husahau mapambo yake ya arusi lakini watu wangu wamenisahau mimi tena kwa siku zisizo na hesabu
 je wewe ni fundi kiasi gani katika kufuatia mapenzi hata wale wanawake wabaya kuliko wote wanaweza kujifunza kutokana na njia zako
 katika nguo zako watu huona damu ya uhai ya maskini wasio na hatia ingawa hukuwakamata wakivunja nyumba
lakini pamoja na haya yote unasema sina hatia mungu hajanikasirikia
lakini nitakuhukumu kwa sababu unasema mimi sijatenda dhambi
 kwa nini unatangatanga sana kubadili njia zako utakatishwa tamaa na misri kama ulivyokatishwa na ashuru
 pia utaondoka mahali hapo ukiwa umeweka mikono kichwani kwa kuwa bwana amewakataa wale unaowatumainia hutasaidiwa na wao
israeli asiyemwaminifu kama mtu akimpa talaka mkewe naye akamwacha na akaolewa na mtu mwingine je huyo mume aweza kumrudia tena je hiyo nchi haitanajisika kabisa lakini umeishi kama kahaba na wapenzi wengi
je sasa utanirudia tena asema bwana
 inua macho utazame miinuko iliyo kame na uone
je pana mahali ambapo hawajalala nawe uliketi kando ya bar abara ukiwasubiri wapenzi ukakaa kama yeye ahamahamaye jangwani
umeinajisi nchi kwa ukahaba wako na uovu wako
 kwa hiyo mvua imezuiliwa wala mvua za vuli hazikunyesha
hata hivyo una uso wa shaba kama wa kahaba unakataa kutahayari kwa aibu
 je wewe hujaniita hivi punde tu baba yangu rafiki yangu tangu ujana wangu je utakasirika siku zote je ghadhabu yako itaendelea milele hivi ndivyo unavyozungumza lakini unafanya maovu yote uwezayo
wito kwa ajili ya toba wakati wa utawala wa mfalme yosia bwana aliniambia umeona kile israeli ambaye si mwaminifu alichofanya amepanda juu ya kila kilima kirefu na chini ya kila mti uliotanda na amef anya uzinzi huko
 mimi nilifikiri kuwa baada ya kuyafanya yote haya angelinirudia lakini hak urudi naye dada yake yuda asiye mwaminifu aliona hili
 nilimpa israeli asiye mwaminifu hati yake ya talaka na kumfukuza kwa ajili ya uz inzi wake wote
hata hivyo nikaona kuwa yuda umbu lake asiyemwaminifu hakuogopa pia alitoka na kufanya uzinzi
 kwa sababu uasherati wa israeli haukuwa kitu kwake aliinajisi nchi kwa yeremia kuzini na jiwe na mti
 pamoja na hayo yote yuda umbu lake ambaye si mwaminifu hakunirudia kwa moyo wake wote bali kwa kujifanya tu asema bwana
 bwana akaniambia israeli asiye mwaminifu ana haki kuliko yuda aliye mdanganyifu
 nenda ukatangaze ujumbe huu kuelekea kaskazini rudi israeli usiye mwaminifu asema bwana sitakutazama tena kwa uso uliokunjamana kwa kuwa mimi ni mwenye huruma asema bwana sitashika hasira yangu milele
 ungama dhambi zako tu kwamba umemwasi bwana mungu wako umetapanya wema wako kwa miungu ya kigeni chini ya kila mti unaotanda nawe hukunitii mimi asema bwana
 rudini enyi watu msio waaminifu kwa kuwa mimi ni mume wenu asema bwana
nitawachagua ninyi mmoja kutoka kwenye mji na wawili kutoka kwenye ukoo nami nitawaleta sayuni
 kisha nitawapeni wachungaji wanipendezao moyo wangu ambao watawaongoza kwa maarifa na ufahamu
 katika siku hizo idadi yenu itakapokuwa imeongezeka sana katika nchi watu hawatasema tena sanduku la agano la bwana asema bwana
halitaingia tena kwenye mawazo yao wala kukumbukwa hawatalihitaji wala halitatengenezwa jingine
 wakati huo watapaita yerusalemu kiti cha enzi cha bwana nayo mataifa yote watakusanyika yerusalemu kuliheshimu jina la bwana
hawatafuata tena ukaidi wa mioyo yao miovu
 katika siku hizo nyumba ya yuda itaungana na nyumba ya israeli wao kwa pamoja watakuja kutoka nchi ya kaskazini kwenda kwenye nchi niliyowapa baba zenu kama urithi
 mimi mwenyewe nilisema tazama jinsi nitakavyowatunza kwa furaha kama wana na kuwapa nchi nzuri urithi ulio mzuri kuliko wa taifa jingine lo lote
nilidhani mngeniita baba na kwamba msingegeuka mkaacha kunifuata
 lakini kama mwanamke asiye mwaminifu kwa mumewe vivyo hivyo mmekosa uaminifu kwangu pia ee nyumba ya israeli asema bwana
 kilio kinasikika juu ya miinuko iliyo kame kulia na kuomboleza kwa watu wa israeli kwa sababu wamepotoka katika njia zao na wamemsahau bwana mungu wao
 rudini enyi watu msio waaminifu nami nitawaponya ukengeufu wenu
naam tutakujia kwa maana wewe ni bwana mungu wetu
 hakika zile ghasia za kuabudu sanamu kwenye vilima na milimani ni udanganyifu hakika katika bwana mungu wetu uko wokovu wa israeli
 tangu ujana wetu miungu ya aibu imeyala matunda ya kazi za baba zetu makundi yao ya kondoo na mbuzi pamoja na ng ombe wana wao na binti zao
 sisi na tulale chini katika aibu yetu fedheha yetu na itufunike
tumetenda dhambi dhidi ya bwana mungu wetu sisi na mababa zetu tangu ujana wetu hadi leo hatukumtii bwana mungu wetu
ikiwa utataka kurudi ee israeli nirudie mimi asema bwana
ikiwa utataka kuachilia mbali na macho yangu sanamu zako za kuchukiza na usiendelee kutanga tanga ikiwa kwa kweli kwa haki na kwa unyofu utaapa kwa hakika kama vile bwana aishivyo ndipo mataifa yatakapobarikiwa naye na katika yeye watajitukuza
hili ndilo asemalo bwana kwa watu wa yuda na kwa yerusalemu yeremia vunjeni mabonge ya udongo kwenye mashamba yenu yaliyolimwa na kuachwa bila kupandwa mbegu wala msipande katikati ya miiba
 jitahirini katika bwana tahirini mioyo yenu enyi wanaume wa yuda na watu wa yerusalemu la sivyo ghadhabu yangu itatoka kwa nguvu na kuwaka kama moto kwa sababu ya uovu mliotenda ikiwaka pasipo wa kuizima
maafa kutoka kaskazini tangaza katika yuda na upige mbiu katika yerusalemu na kusema piga tarumbeta katika nchi yote piga kelele na kusema kusanyikeni pamoja tukimbilie katika miji yenye maboma onyesheni ishara ili kwenda sayuni kimbilieni kwenye usalama pasipo kuchelewa kwa kuwa ninaleta maafa kutoka kaskazini yaani maangamizi ya kutisha
 simba ametoka nje ya pango lake mharabu wa mataifa amejipanga
ametoka mahali pake ili kuja kuangamiza nchi yenu
miji yenu itakuwa magofu pasipo mtu wa kuishi humo
 hivyo vaeni nguo ya gunia ombolezeni na kulia kwa huzuni kwa kuwa hasira kali ya bwana haijaondolewa kwetu
 katika siku ile mfalme na maafisa watakata tamaa makuhani watafadhaika na manabii watashangazwa mno
asema bwana
 ndipo niliposema aa bwana mwenyezi umewadanganyaje kabisa watu hawa na yerusalemu kwa kusema mtakuwa na amani wakati upanga uko kwenye makoo yetu wakati huo watu hawa na yerusalemu wataambiwa upepo wa moto kutoka miinuko iliyo kame katika jangwa unavuma kuelekea watu wangu lakini sio kupepeta au kutakasa upepo wenye nguvu sana kuliko wa kupepeta na kutakasa utakuja kwa amri yangu
sasa natangaza hukumu zangu dhidi yao
 tazama anakuja kama mawingu magari yake yanakuja kama upepo wa kisulisuli farasi wake ni wenye mbio kuliko tai
ole wetu tunaangamia ee yerusalemu uusafishe uovu kutoka moyoni mwako na uokolewe
utaendelea kuficha mawazo mapotovu mpaka lini sauti inatangaza kutoka dani ikipiga mbiu ya maafa kutoka vilima vya u
 waambie mataifa hili piga mbiu hii dhidi ya yerusalemu jeshi la kuzingira linakuja kutoka nchi ya mbali likipiga kelele ya vita dhidi ya miji ya yuda
 wamemzunguka kama watu walindao shamba kwa sababu amefanya uasi dhidi yangu asema bwana
 mwenendo wako na matendo yako mwenyewe yameleta haya juu yako
hii ndiyo adhabu yako
tazama jinsi ilivyo chungu tazama jinsi inavyochoma moyo ee mtima wangu mtima wangu ninagaagaa kwa maumivu
ee maumivu makuu ya moyo wangu moyo wangu umefadhaika ndani yangu siwezi kunyamaza
kwa sababu nimesikia sauti ya tarumbeta nimesikia kelele ya vita
 maafa baada ya maafa nchi yote imekuwa magofu
kwa ghafula mahema yangu yameangamizwa makazi yangu kwa muda mfupi
 hata lini nitaendelea kuona bendera ya vita na kusikia sauti za tarumbeta watu wangu ni wapumbavu hawanijui mimi
ni watoto wasio na akili hawana ufahamu
ni hodari kutenda mabaya hawajui kutenda yaliyo mema
 niliitazama dunia yeremia nayo haikuwa na umbo tena ni tupu niliziangalia mbingu mianga ilikuwa imetoweka
 niliitazama milima nayo ilikuwa ikitetemeka vilima vyote vilikuwa vikiyumbayumba
 nilitazama wala watu hawakuwepo kila ndege wa angani alikuwa ameruka zake
 nilitazama hata nchi iliyokuwa imestawi vizuri imekuwa jangwa miji yake yote ilikuwa magofu mbele za bwana mbele ya hasira yake kali
 hivi ndivyo bwana asemavyo nchi yote itaharibiwa ingawa sitaiangamiza kabisa
 kwa hiyo dunia itaomboleza na mbingu zilizo juu zitakuwa giza kwa sababu nimesema nami sitakuwa na huruma nimeamua na wala sitageuka
 kwa sauti ya wapanda farasi na wapiga upinde kila mji unakimbia
baadhi wanakimbilia vichakani baadhi wanapanda juu ya miamba
miji yote imeachwa hakuna aishiye ndani yake
 unafanya nini ewe uliyeharibiwa kwa nini unajivika vazi jekundu na kuvaa vito vya dhahabu kwa nini unapaka macho yako rangi unajipamba bure
wapenzi wako wanakudharau wanautafuta uhai wako
 nasikia kilio kama cha mwanamke aliye katika utungu wa kuzaa kilio cha uchungu kama cha anayemzaa mtoto wake wa kwanza kilio cha binti say uni akitapatapa ili aweze kupumua akiinua mikono yake na akisema ole wangu ninazimia maisha yangu yamekabidhiwa kwa wauaji
hakuna hata mmoja aliye mkamilifu pandeni na kushuka katika mitaa ya yerusalemu tazameni pande zote na mkumbuke tafuteni katika viwanja vyake
kama mtaweza kumpata hata mtu mmoja tu atendaye kwa uaminifu na kutafuta kweli nitausamehe mji huu
 ingawa wanasema kwa hakika kama bwana aishivyo bado wanaapa kwa uongo
 ee bwana je macho yako hayaitazami kweli uliwapiga lakini hawakusikia maumivu uliwapondaponda laki ni walikataa marudi
walifanya nyuso zao kuwa ngumu kuliko jiwe nao walikataa kutubu
 ndipo nikasema hawa ni maskini tu wao ni wapumbavu kwa maana hawaijui njia ya bwana sheria ya mungu wao
 kwa hiyo nitakwenda kwa viongozi na kuzungumza nao hakika wao wanaijua njia ya bwana sheria ya mungu wao
lakini kwa nia moja nao pia walikuwa wameivunja nira na kuvivunja vifungo
 kwa hiyo simba kutoka mwituni atawashambulia mbwa mwitu kutoka jangwani atawaangamiza chui atawavizia karibu na miji yao kumrarua vipande vipande ye yote atakayethubutu kutoka nje kwa maana maasi yao ni makubwa na kukengeuka kwao kumekuwa ni kwingi
 kwa nini niwasamehe watoto wenu wameniacha na kuapa kwa miungu ambayo si miungu
niliwapatia mahitaji yao yote lakini bado wamefanya uzinzi na kusongana katika nyumba za makahaba
 wamelishwa vizuri kama farasi waume wenye tamaa nyingi kila mmoja akimlilia mke wa mwanaume mwingine
 je nisiwaadhibu kwa ajili ya hili asema bwana
yeremia je nisijilipizie kisasi juu ya taifa kama hili piteni katika mashamba yake ya mizabibu na kuyaharibu lakini msiangamize kabisa
pogoeni matawi yake kwa kuwa watu hawa sio wa bwana
 nyumba ya israeli na nyumba ya yuda wamekuwa si waaminifu kwangu kamwe asema bwana
 wamedanganya kuhusu bwana wamesema yeye hatafanya jambo lo lote hakuna dhara litakalotupata kamwe hatutaona upanga wala njaa
 manabii ni upepo tu wala neno halimo ndani yao kwa hiyo hayo wayasemayo na yatendeke kwao
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana mungu mwenyezi kwa sababu watu hawa wamesema maneno haya nitayafanya maneno yangu vinywani mwenu kuwa moto na watu hawa wawe kuni zinazoliwa na huo moto
 ee nyumba ya israeli asema bwana ninaleta taifa toka mbali dhidi yako taifa la kale na linaloendelea kudumu taifa ambalo lugha yao huijui wala msemo wao huwezi kuuelewa
 podo zao ni kama kaburi lililo wazi wote ni mashujaa hodari wa vita
 watayaangamiza mazao yenu na chakula chenu wataangamiza wana wenu na mabinti zenu wataangamiza makundi yenu ya kondoo na mbuzi na ya ng ombe wataangamiza mizabibu yenu na mitini yenu
kwa upanga wataangamiza miji yenye maboma mliyoitumainia
 hata hivyo katika siku hizo sitakuangamiza kabisa asema bwana
 nao watu watakapouliza kwa nini bwana mungu wetu ametufanyia mambo haya yote utawaambia kama vile mlivyoniacha mimi na kutumikia miungu migeni katika nchi yenu wenyewe ndivyo sasa mtakavyowatumikia wageni katika nchi ambayo si yenu
 itangazie nyumba ya yakobo hili na ulipigie mbiu katika yuda sikieni hili enyi wapumbavu na watu msio na akili mlio na macho lakini hamwoni mlio na masikio lakini hamsikii je haiwapasi kuniogopa mimi asema bwana
je haiwapasi kutetemeka mbele zangu niliufanya mchanga kuwa mpaka wa bahari kizuizi cha milele ambacho haiwezi kupita
mawimbi yanaweza kuumuka lakini hayawezi kuupita yanaweza kunguruma lakini hayawezi kuuvuka
 lakini watu hawa wana mioyo ya ukaidi na ya uasi wamegeukia mbali na kwenda zao
 wao hawajiambii wenyewe sisi na tumwogope bwana mungu wetu anayetupatia mvua za masika na za vuli kwa majira yake anayetuhakikishia majuma ya mavuno kwa utaratibu
 matendo yenu mabaya yamezuia haya yote dhambi zenu zimewafanya msipate mema
 miongoni mwa watu wangu wamo walio waovu wanaovizia kama watu wanaotega ndege na kama wale wanaoweka mitego kuwakamata watu
 kama vitundu vilivyojaa ndege nyumba zao zimejaa udanganyifu wamekuwa matajiri na wenye nguvu wamenenepa na kunawiri
matendo yao maovu hayana kikomo hawatetei mashauri ya yatima wapate kushinda hawatetei haki za maskini
 je nisiwaadhibu kwa ajili ya hili asema bwana
je nisijilipizie kisasi juu ya taifa kama hili jambo la kutisha na kushtusha yeremia limetokea katika nchi hii manabii wanatabiri uongo makuhani wanatawala kwa mamlaka yao wenyewe nao watu wangu wanapenda hivyo
lakini mtafanya nini mwisho wake yerusalemu imezingirwa na jeshi kimbieni kwa usalam wenu enyi watu wa benyamini kimbieni kutoka yerusalemu pigeni tarumbeta katika tekoa inueni ishara juu ya beth hakeremu kwa kuwa maafa yanaonekana yakitoka kaskazini na uharibifu wa kutisha
 nitamwangamiza binti sayuni aliye mzuri sana na mororo
 wachungaji pamoja na makundi yao ya kondoo na mbuzi watakuja dhidi yake watapiga mahema yao kumzunguka kila mmoja akichunga kundi lake mwenyewe
 jiandaeni kwa vita dhidi yake inukeni na tumshambulie mchana lakini ole wetu mchana unaisha na vivuli vya jioni vinazidi kuwa virefu
 kwa hiyo inukeni tufanye mashambulizi usiku na kuharibu ngome zake hivi ndivyo asemavyo bwana mwenye nguvu kateni miti mjenge boma kuzunguka yerusalemu
mji huu ni lazima uadhibiwe umejazwa na uonevu
 kama vile kisima kinavyomwaga maji yake ndivyo anavyomwaga uovu wake
ukatili na maangamizi yasikika ndani yake ugonjwa wake na majeraha yake viko mbele yangu daima
 pokea onyo ee yerusalemu la sivyo nitageukia mbali nawe na kuifanya nchi yako kuwa ukiwa asiweze mtu kuishi ndani yake
 hivi ndivyo asemavyo bwana mwenye nguvu wao na wayakusanye mabaki ya israeli kwa uangalifu kama kwenye mzabibu pitisha mkono wako kwenye matawi tena kama yeye avunaye zabibu
 niseme na nani na kumpa onyo ni nani atakayenisikiliza mimi masikio yao yameziba kwa hiyo hawawezi kusikia
neno la bwana ni chukizo kwao hawalifurahii
 lakini nimejaa ghadhabu ya bwana nami siwezi kuizuia
wamwagie watoto walioko barabarani na juu ya vijana waume waliokusanyika pamoja mume na mke watakumbwa kwa pamoja ndani yake nao wazee waliolemewa na miaka
 nyumba zao watapewa watu wengine pamoja na mashamba yao na wake zao nitakapounyoosha mkono wangu dhidi ya wale waishio katika nchi asema bwana
 kuanzia aliye mdogo kabisa hadi mkubwa kabisa wote wanatamani kupata faida isiyo halali makuhani na manabii wanafanana wote wanafanya udanganyifu
 hufunga majeraha ya watu wangu kama vile hawakuumia sana
husema amani amani wakati hakuna amani
 je wanaona aibu kwa ajili ya tabia yao inayochukiza mno hapana hawana aibu hata kidogo hawajui hata kuona haya
kwa hiyo wataanguka miongoni mwa hao walioanguka watashushwa nitakapowaadhibu asema bwana
 hivi ndivyo asemavyo bwana simama kwenye njia panda utazame ulizia mapito ya zamani ulizia wapi ilipo njia nzuri uifuate hiyo nanyi mtapata raha nafsini mwenu
lakini ninyi mlisema hatutaipita hiyo
 niliweka walinzi juu yenu na kusema sikieni sauti ya tarumbeta lakini mkasema hatutasikiliza
 kwa hiyo sikilizeni enyi mataifa angalieni enyi mashahidi lile litakalowatokea
a yameziba tafsiri nyingine zinasema hayakutahiriwa
yeremia sikia ee nchi ninaleta maafa juu ya watu hawa matunda ya mipango yao kwa sababu hawakusikiliza maneno yangu na wameikataa sheria yangu
 wanifaa nini uvumba kutoka sheba au udi wa harufu nzuri kutoka nchi ya mbali sadaka zako za kuteketezwa hazikubaliki dhabihu zako hazinifurahishi mimi
 kwa hiyo hivi ndivyo asemavyo bwana nitawawekea vikwazo mbele ya watu hawa
baba na wana wao watajikwaa juu yake majirani na marafiki wataangamia
 hivi ndivyo asemavyo bwana tazama jeshi linakuja kutoka nchi ya kaskazini taifa kubwa linaamshwa kutoka miisho ya dunia
 wamejifunga pinde na mkuki ni wakatili na hawana huruma
wanatoa sauti kama bahari inayonguruma wanapokuwa wamepanda farasi zao wanakuja kama watu walioandaliwa tayari kwa vita kukushambulia wewe ee binti sayuni
 tumesikia taarifa zao nayo mikono yetu imelegea
uchungu umetushika maumivu kama mwanamke mwenye utungu wa kuzaa
 usitoke kwenda mashambani au kutembea barabarani kwa kuwa adui ana upanga na kuna vitisho kila upande
 enyi watu wangu vaeni magunia mjiviringishe kwenye majivu ombolezeni kwa kilio cha uchungu kama amliliaye mwana pekee kwa maana ghafula mharabu atatujia
 nimekufanya wewe kuwa kitu cha kujaribu chuma na watu wangu kama mawe yenye madini ili upate kuzijua na kuzijaribu njia zao
 wote ni waasi sugu wakienda huko na huko kusengenya
wao ni shaba na chuma wote wanatenda kwa upotovu
 mivuo inavuma kwa nguvu kinachoungua kwa huo moto ni risasi lakini pamoja na kusafisha kote huku ni bure waovu hawaondolewi
 wanaitwa fedha iliyokataliwa kwa sababu bwana amewakataa
dini za uongo hazina maana hili ndilo neno lililomjia yeremia kutoka kwa bwana simama kwenye lango la nyumba ya bwana na huk upige mbiu ya ujumbe huu sikieni neno la bw ana enyi watu wote wa yuda mliokuja kupitia malango haya ili kumwabudu bwana
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli tengenezeni njia zenu na matendo yenu nami nitawaacha mkae mahali hapa
 msitumainie maneno ya udanganyifu na kusema hili ni hekalu la bwana hili ni hekalu la bwana hekalu la bwana kama kweli mkibadili njia zenu na matendo yenu mkitendeana haki kila mmoja na mwenzake kama msipomwonea mgeni yatima wala mjane na kumwaga damu isiyo na hatia mahali hapa nanyi kama msipofuata miungu mingine kwa madhara yenu wenyewe ndipo nitawaacha mkae mahali hapa katika nchi niliyowapa baba zenu milele na milele
 lakini tazama mnatumainia maneno ya udanganyifu yasiyo na maana
je mtaiba na kuua mtazini na kuapa kwa uongo na kufukiza uvumba kwa baali na kufuata miungu mingine ambayo hamkuijua kisha mje na kusimama mbele yangu katika nyumba hii inayoitwa kwa jina langu mkisema tuko salama
salama kwa kufanya mambo haya yote ya kuchukiza je nyumba hii iitwayo kwa jina lan gu imekuwa pango la wanyang anyi kwenu lakini nimekuwa nikiona yanayotendeka asema bwana
 nendeni sasa mahali pangu palipokuwa huko shilo mahali ambapo nilipafanya pa kwanza kuwa makao ya jina langu nanyi mwone lile nililopafanyia kwa ajili ya uovu wa watu wangu israeli
 mlipokuwa mnafanya yote haya asema bwana nilisema nanyi tena na tena lakini hamkusikili za niliwaita lakini hamkujibu
 kwa hiyo nililolifanyia shilo nitalifanya sasa kwa nyumba hii iitwayo kwa jina yeremia langu hekalu mnalo litumainia mahali nilipowapa ninyi na baba zenu
 nitawafukuza mbele yangu kama nilivyowafanyia ndugu zenu watu wa efraimu
 kwa hiyo usiombe kwa ajili ya watu hawa wala usifanye dua wala maombi kwa ajili yao usinisihi kwa ajili yao kwa sababu sitakusikiliza
 je huyaoni hayo wanayoyatenda katika miji ya yuda na katika barabara za yerusalemu watoto wanakusanya kuni baba zao wanawasha moto na wanawake wanakanda unga na kuoka mikate kwa ajili ya malkia wa mbinguni
wanamimina sadaka za vinywaji kwa miungu mingine ili kunikasirisha
 lakini je mimi ndiye wanayenikasirisha asema bwana
je hawajiumizi wenyewe kwa aibu yao kwa hiyo hivi ndivyo asemavyo bwana mwenyezi hasira yangu na ghadhabu yangu itamwagwa mahali hapa juu ya mwanadamu na mnyama juu ya miti ya shambani na juu ya matunda ya ardhini nayo itaungua pasipo kuzimwa
 hivi ndivyo asemavyo bwana mwenye nguvu mungu wa isr aeli endeleeni ongezeni sadaka zenu za kuteketezwa juu ya dhabihu zenu nyingine mle nyama hiyo wenyewe kwa kuwa nilipowaleta baba zenu kutoka misri na kusema nao sikuwapa amri kuhusu sadaka za kuteketezwa na dhabihu tu lakini niliwapa amri hii mtanitii mimi nami nitakuwa mungu wenu nanyi mtakuwa watu wangu
enendeni katika njia zote ninazowaamuru ili mpate kufanikiwa
 lakini hawakusikiliza wala kujali badala yake walifuata ukaidi wa mioy yao miovu
wakarudi nyuma badala ya kusonga mbele
 tangu wakati ule baba zenu walipotoka misri hadi sasa siku baada ya siku tena na tena nimewatumia watumishi wangu manabii
 lakini hawakunisikiliza wala haw akujali
walikuwa na shingo ngumu na kufany maovu kuliko baba zao
 utakapowaambia haya yote hawatakusikiliza utakapowaita hawatajibu
 kwa hiyo waambie hili ni taifa ambalo halimtii bwana mungu wao wala kukubali kurudiwa
kweli imekufa imet oweka midomoni mwao
 nyoeni nywele zenu na kuzitupa ombolezeni juu ya miinuko iliyo kame kwa kuwa bwana amekikataa na kukiacha kizazi hiki kilichomkasirisha
bonde la machinjo watu wa yuda wamefanya maovu machoni pangu asema bwana
wameziweka sanamu zao za machukizo ndani ya nyumba iitwayo kwa jila langu na wameitia unajisi
 wamejenga mahali pa juu pa kuabudia sanamu pa tofethi kw enye bonde la ben hinomu ili kuwateketeza wana wao na binti zao kwenye moto kitu ambacho sikuamuru wala hakikuingia akilini mwangu
 kwa hiyo mjihadhari siku zinak uja asema bwana wakati watu watakapokuwa hawapaiti tofethi au bonde la ben hinomu lakini watapaita bonde la machinjo kwa sababu watawazika wafu huko tofethi mpaka pasiwe tena nafasi
 ndipo mizoga ya watu hawa itakuwa chakula cha ndege wa angani na wanyam wa nchi wala hapatakuwepo ye yote wa kuwafukuza
 nitazikomesha sauti za shangwe na furaha na sauti za bwana arusi na bibi arusi katikati ya miji ya yuda na barabara za yerusalemu kwa sababu nchi itakuwa ukiwa
wakati huo asema bwana mifupa ya wafalme na maafisa wa yuda mifupa ya makuhani na manabii nay mifupa ya watu wa yerusalemu itaondolewa kutoka katika makaburi yao
 itawekwa wazi juani na kwenye mwezi na nyota zote za mbingu ambazo walizipenda na kuzitumikia na ambazo wamezifuata kutafuta ushauri na kuziabudu
hawatakusanywa pamoja au kuzikwa lakini watakuwa kama mavi yaliyotapakaa juu ya ardhi
 po pote nitakapowafukuzia mabaki wote wa kizazi hiki kiovu watatamani kufa kuliko kuishi asema bwana mwenye nguvu
dhambi na adhabu waambie hivi ndivyo asemavyo bwana je watu wanapoanguka hawainuki je mtu anapopotea harudi kwa nini basi watu hawa walipotea kwa nini yerusalemu inapotea kila mara wanang ang ania udanganyifu na wanakataa kurudi
 nimewasikiliza kwa makini lakini hawataki kusema lililo sawa
hakuna anayetubia makosa yake akisema nimefanya nini kila mmoja hufuata njia yake mwenyewe kama farasi anayekwenda vitani
 hata korongo aliyeko angani anayajua majira yake yaliyoamriwa yeremia hua mbayumbayu na koikoi hufuata majira yao ya kurudi
lakini watu wangu hawajui bwana anachotaka kwao
 mwawezaje kusema sisi tuna busara kwa sababu tunayo sheria ya bwana wakati ambapo kwa hakika kalamu ya uongo ya waandishi imeandika kwa udanganyifu wenye busara wataaibika watafadhaika na kunaswa
kwa kuwa wamelikataa neno la bwana hiyo busara waliyo nayo ni ya namna gani kwa hiyo nitawapa watu wengine wake zao na mashamba yao wamiliki wengine
kuanzia aliye mdogo kabisa hadi aliye mkubwa kabisa wana tamaa ya kupata zaidi manabii na makuhani vivyo hivyo wote wanafanya udanganyifu
 wanafunga majeraha ya watu wangu bila uangalifu
wanasema amani amani wakati hakuna amani
 je wanaona aibu kwa ajili ya tabia yao inayochukiza mno hapana hawana aibu hata kidogo hawajui hata kuona haya
kwa hiyo wataanguka miongoni mwa hao walioanguka watashushwa chini watakapoadhibiwa asema bwana
 nitayaondoa mavuno yao asema bwana
hapatakuwepo zabibu kwenye mzabibu
hapatakuwepo na tini kwenye mtini majani yake yatanyauka
kile nilichowapa watanyang anywa
 kwa nini tunaketi hapa kusanyikeni pamoja tukimbilie kwenye miji yenye maboma na tukaangamie huko kwa kuwa bwana mungu wetu ametuhukumu kuangamia na kutupa maji yenye sumu tunywe kwa sababu tumemtenda dhambi
 tulitegemea amani lakini hakuna jema lililokuja tulitegemea wakati wa kupona lakini kulikuwa hofu tu
 mkoromo wa farasi za adui umesikika kuanzia dani kwa mlio wa madume yao ya farasi nchi yote inatetemeka
wamekuja kuangamiza nchi na vyote vilivyomo mji na wote waishio ndani yake
 tazama nitatuma nyoka wenye sumu kali katikati yenu nyoka wenye sumu ambao hawawezi kulogwa nao watawauma asema bwana
 ee mfariji wangu katika huzuni moyo wangu umezimia ndani mwangu
 sikia kilio cha watu wangu kutoka nchi ya mbali je bwana hayuko sayuni je mfalme wake hayuko tena huko kwa nini wamenika sirisha kwa vinyago vyao kwa sanamu zao za kigeni zisizofaa mavuno yamepita kiangazi kimekwisha nasi hatujaokolewa
 kwa kuwa watu wangu wamepondwa nami nimepondeka pia ninaomboleza nayo hof kali imenishika
 je hakuna marhamu ya kuponya katika gileadi je hakuna tabibu huko kwa nini basi hakuna uponyaji wa majeraha ya watu wangu laiti kichwa changu kingekuwa chemchemi ya maji na macho yangu yangekuwa kisima cha machozi ningelia mchana na usiku kwa kuuawa kwa watu wangu
 laiti ningekuwa na nyumba ya kukaa wasafiri katika jangwa ningewaacha watu wangu na kwenda mbali nao kwa kuwa wote ni wazinzi kundi la watu wasio waaminifu
 huweka tayari ndimi zao kama upinde ili kurusha uongo yeremia wamekuwa na nguvu katika nchi kwa ajili ya uongo wala si katika kweli
wanatoka dhambi moja hadi nyingine hawanitambui mimi asema bwana
 jihadhari na rafiki zako usiwaamini ndugu zako
kwa kuwa kila ndugu ni mdanganyifu na kila rafiki ni msingiziaji
 rafiki humdanganya rafiki hakuna ye yote asemaye kweli
wamefundisha ndimi zao kudanganya wanajichosha wenyewe katika kutenda dhambi
 unakaa katikati ya udanganyifu katika udanganyifu wao wanakataa kunitambua mimi asema bwana
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu tazama nitawasafisha na kuwajaribu kwani ni nini kingine niwezacho kufanya kwa sababu ya dhambi ya watu wangu ndimi zao ni mshale wenye sumu hunena kwa udanganyifu
kwa kinywa chake kila mmoja huzungumza maneno mazuri na jirani yake lakini moyoni mwake humtegea mtego
 je nisiwaadhibu kwa ajili ya jambo hili asema bwana
je nisijilipizie kisasi kwa taifa kama hili nitalia na kuomboleza kwa ajili ya milima na kuomboleza kuhusu malisho ya jangwani
yamekuwa ukiwa na wala hakuna apitaye humo milio ya ng ombe haisikiki
ndege wa angani wameruka na wanyama wameondoka
 nitaifanya yerusalemu lundo la magofu makao ya mbweha nami nitaifanya kuwa ukiwa miji ya yuda ili asiwepo atakayeishi humo
 ni mtu yupi aliye na busara ya kutosha ayaelewe haya ni nani aliyefundishwa na bwana awezaye kuyaeleza haya kwa nini nchi imeharibiwa na ku fanywa ukiwa kama jangwa ambapo hakuna awezaye kupita bwana akasema ni kwa sababu wameiacha sheria yangu niliyoiweka mbele yao hawajaniheshimu mimi wa la kufuata sheria yangu
 badala yake wamefuata ukaidi wa mioyo yao wamefuata mabaali kama vile baba zao walivyowafundisha
 kwa hiyo hivi ndivyo asemavyo bwana mwen ye nguvu mungu wa israeli tazama nitawafanya watu hawa wale chakula kichungu na kunywa maji yenye sumu
 nitawatawanya katika mataifa ambayo wao hawakuwajua wala baba zao nitawafuatia kwa upanga mpaka niwe nimewaangamiza kabisa
 hivi ndivyo asemavyo bwana mwenye nguvu fikiri sasa waite wanawake waombolezao waite wale walio na ustadi kuliko wote
 nao waje upesi kutuombolezea mpaka macho yetu yafurike machozi na vijito vya maji vitoke kwenye kope zetu
 sauti ya kuomboleza imesikika kutoka sayuni mbona tumeharibiwa hivi mbona mbona aibu yetu ni kubwa sana tazama jinsi ambavyo tumeangamizwa tazama jinsi aibu yetu ilivyo kubwa ni lazima tuihame nchi yetu kwa sababu nyumba zetu zimekuwa magofu
 sasa enyi wanawake sikieni neno la bwana fungueni masikio yenu msikie maneno ya kinywa chake
wafundisheni binti zenu jinsi ya kuomboleza fundishaneni kila mmoja na mwenzake kuomboleza
 mauti imeingia ndani upitia madirishani na imeingia kwenye majumba yetu ya fahari imewakatilia mbali watoto katika barabara na vijana waume kutoka katika viwanja vya miji
 sema hili ndilo asemalo bwana maiti za wanaume zi talala kama mavi katika mashamba kama matita ya nafaka yaliyokatwa nyuma ya mvunaji wala hakuna anayekusanya
yeremia hili ndilo asemalo bwana mwenye hekima asijisifu katika hekima yake au mwenye nguvu asijisifu katika nguvu zake au tajiri asijisifu katika utajiri wake lakini yeye ajisifuye na ajisifu kwa sababu hili kwamba ananifahamu na kunijua mimi kwamba mimi ndimi bwana nitendaye wema hukumu na haki duniani kwa kuwa napendezwa na haya asema bwana
 siku zinakuja nita kapowaadhibu wale wote ambao wametahiriwa kimwili tu asema bwana yaani misri yuda edomu amoni moabu na wote wanaoishi jangwani sehemu za mbali
kwa maana mataifa haya yote hayakutahiriwa mioyo yao nayo nyumba yote ya israeli haikutahiriwa
mungu na sanamu sikieni lile ambalo bwana anena nanyi ee nyumba ya israeli
 hili ndilo asemalo bwana usijifunze njia za mataifa wala usitishwe na ishara katika anga ingawa mataifa yanatishwa nazo
 kwa maana desturi za mataifa hazina maana wanakata mti kutoka msituni na fundi anauchonga kwa patasi
 wanaparemba kwa fedha na dhahabu wanakikaza kwa nyundo na misumari ili kisitikisike
 sanamu zao ni kama sanamu iliyowekwa shambani kutishia ndege kwenye shamba la matango nazo haziwezi kuongea sharti zibebwe kwa sababu haziwezi kutembea
usiziogope haziwezi kudhuru wala kutenda lo lote jema
 hakuna aliye kama wewe ee bwana wewe ni mkuu jina lako ni lenye nguvu katika uweza
 ni nani ambaye haimpasi kukuheshimu wewe ee mfalme wa mataifa hii ni stahili yako
miongoni mwa watu wote wenye hekima katika mataifa na katika falme zao zote hakuna aliye kama wewe
 wote hawana akili tena ni wapumbavu wanafundishwa na sanamu za miti zisizofaa lo lote
 huleta fedha toka tarshishi na dhahabu kutoka ufazi
kile ambacho fundi na sonara wametengeneza huvikwa mavazi ya rangi ya samawi na urujuani vyote vikiwa vimetengenezwa na mafundi stadi
 lakini bwana ni mungu wa kweli yeye ndiye mungu aliye hai mfalme wa milele
akiwa amekasirika dunia hutetemeka mataifa hayawezi kustahimili hasira yake
 waambie hivi miungu hii ambayo haikuumba mbingu na dunia itaangamia kutoka duniani na kutoka chini ya mbingu
 lakini mungu aliiumba dunia kwa uweza wake akaufanya ulimwengu kwa hekima yake na kwa ufahamu wake akazitandaza mbingu
 atoapo sauti yake maji yaliyo katika mbingu hunguruma huyafanya mawingu yainuke kutoka miisho ya dunia
hupeleka umeme wa radi pamoja na mvua naye huleta upepo kutoka katika ghala zake
 kila mmoja ni mji nga na hana maarifa kila sonara ameaibishwa na sanamu zake
vinyago vyake ni madanganyo wala havina pumzi ndani yake
 havina maana ni vitu vya mzaha tu hukumu yao itakapokuja wataangamia
 yeye aliye fungu la yakobo si kama hivi kwani ndiye muumba wa vitu vyote pamoja na israeli kabila la urithi wake bwana mwenye nguvu ndilo jina lake
maangamizi yajayo kusanyeni mali na vitu vyenu muondoke katika nchi hii yeremia enyi mnaoishi katika hali ya kuzingirwa na jeshi
 kwa kuwa hili ndilo asemalo bwana wakati huu nitawatupa nje kwa nguvu wote waishio katika nchi hii nitawataabisha ili waweze kutekwa
 ole wangu mimi kwa ajili ya kuumia kwangu jeraha langu ni kubwa
lakini nilisema kweli hii ni adhabu yangu nami sharti nistahimili
 hema langu limeangamizwa kamba zake zote zimekatwa
wana wangu wametekwa na hawapo tena hakuna hata mmoja aliyebaki kulisimika hema langu au wa kusimamisha kibanda changu
 wachungaji hawana akili wala hawamulizi bwana hivyo hawasitawi na kundi lao lote la kondoo na mbuzi limetawanyika
 sikilizeni taarifa inakuja ghasia kubwa kutoka nchi ya kaskazini hii itafanya miji ya yuda kuwa ukiwa makao ya mbweha
maombi ya yeremia ninajua ee bwana kwamba maisha ya mwanadamu si yake mwenyewe hawezi kuziongoza hatua zake mwenyewe
 unirudi ee bwana lakini kwa kipimo cha haki si katika hasira yako usije ukaniangamiza
 umwage ghadhabu yako juu ya mataifa yale wasiokujua wewe juu ya mataifa yale wasioliitia jina lako
kwa kuwa wamemwangamiza yakobo wamemwangamiza kabisa na kuiharibu nchi yake
agano limevunjwa hili ndilo neno lililomjia yeremia kutoka kwa bwana sikia maneno ya agano hili nawe uwaambie watu wa yuda na wale waishio katika yerusalemu
 waambie kwamba hili ndilo asemalo bwan a mungu wa israeli amelaaniwa mtu yule am baye hatayatii maneno ya agano hili yaani maneno niliyowaamuru baba zenu nilipowatoa katika nchi ya misri kutoka tanuru la kuyeyushia vyuma
nilisema nitiini mimi na mfanye kila kitu ninachowaamuru nanyi mtakuwa watu wangu nami nitakuwa mungu wenu
 kisha nitatimiza kiapo nilichowaapia baba zenu kuwapa nchi itiririkayo maziwa na asali nchi ambayo mnaimiliki leo
nikajibu amina bwana
bwana akaniambia tangaza maneno haya yote katika miji ya yuda na katika barabara za yerusalemu sikilizeni maneno ya agano hili na kuyafuata
 tangu wakati ule nilipowapandisha baba zenu kutoka misri mpaka leo niliwaonya tena na tena nikisema nitiini mimi
 lakini hawakusikiliza wala kujali badala yake walifuata ukaidi wa mioyo yao miovu
hivyo nikaleta juu yao laana zote za agano nililokuwa nimewaamuru wao kulifuata lakini wao hawakulishika
kisha bwana akaniambia kuna shauri baya linaloendelea miongoni mwa watu wa yuda na wale wanaoishi ka tika yerusalemu
 wamerudia dhambi za baba zao waliokataa kusikiliza maneno yangu
wameifuata miungu mingine kuitumikia
nyumba zote mbili za israeli na yuda zimelivunja agan nililofanya na baba zao
 kwa hivyo hili ndilo asemalo bwana nitaleta juu yao maafa ambayo hawawezi kuyakimbia
hata kama wakinililia mimi sitawasikiliza
 miji ya yuda na watu wa yerusalemu watakwenda kuililia miungu ambayo wameifukizia uvumba lakini haitawasaidia kamwe wakati maafa yatakapowapiga
 mnayo miungu mingi kama miji mliyo nayo ee yuda nazo madhabahu mlizozijenga za kufukizia uvumba huyo mungu wa ai bu baali ni nyingi kama barabara za yerusalemu
 wewe usiwaombee watu hawa wala kufanya maombezi yo yote au dua kwa ajili yao kwa sababu sitawasikiliza watakaponiita wakati wa taabu yao
 mpenzi wangu anafanya nini hekaluni mwangu anapofanya mashauri yake maovu na wengi je nyama iliyowekwa wakfu yaweza kuondolea mbali adhabu yako unapojiingiza katika ubaya wako ndipo unashangilia
 bwana alikuita mti wa mzeituni uliostawi ulio na matunda mazuri kwa sura
lakini kwa ngurumo ya mawimbi makuu yeremia atautia moto nayo matawi yake yatavunjika
 bwana mwenye nguvu aliyekupanda ametamka maafa kwa ajili yako kwa sababu nyumba ya israeli na nyumba ya yuda mmefanya maovu na kunikasirisha kwa kumfukizia baali uvumba
shauri baya dhidi ya yeremia kwa sababu bwana alin ifunulia hila zao mbaya nilizifahamu kwa kuwa wakati ule alinionyesha yale waliyokuwa wanayafanya
 nilikuwa kama mwana kondoo mpole aliyeongozwa machinjoni mimi sikutambua kwamba walikuwa wamefa nya shauri baya dhidi yangu wakisema sisi na tuuangamize mti na matunda yake nasi tumkatilie mbali kutoka nchi ya walio hai ili kwamba jina lake lisikumbukwe tena
 lakini ee bwana mwenye nguvu wewe uhukumuye kwa haki nawe uchunguzaye moyo na akili mimi na nione ukiwalipiza wao kisasi kwa maana kwako nimeweka shauri langu
 kwa hiyo hili ndilo bwana asemalo kuhusu watu wa anathot hi wale wanaotafuta uhai wako wakisema usitoe unabii kwa jina la bwana la sivyo utakufa kwa mikono yetu kwa hiyo hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo nitawaadhibu
vijana wao waume watakufa kwa upanga wana wao na binti zao kwa njaa
 hawatasaziwa hata mabaki kwao kwa sababu nitaleta maafa kwa watu wa anathothi katika mwaka wa adhabu yao
lalami wewe daima mwenye haki ee bwana niletapo daawa mbele yako
ko la yeremia hata hivyo nitazungumza nawe kuhusu hukumu yako kwa nini njia ya waovu inafanikiwa kwa nini wasiowaaminifu wote wanaishi kwa raha umewapanda nao wameota wanakua na kuzaa matunda
daima midomoni mwao lakini mbali na mioyo yao
 hata hivyo unanijua mimi ee bwana unaniona na kuyachunguza mawazo yangu kukuhusu wewe
wakokote kama kondoo wanaokwenda kuchinjwa watenge kwa ajili ya siku ya kuchinjwa je nchi itakaa katika hali ya kuomboleza mpaka lini na majani katika kila shamba kunyauka kwa sababu wale waishio ndani yake ni waovu wanyama na ndege wameangamia
zaidi ya hayo watu wanasema bwana hataona yatakayotupata sisi
jibu la mungu ikiwa umeshindana mbio na watu kwa mguu na wakakushinda unawezaje kushindana na farasi ikiwa unajikwaa kwenye nchi ambayo ni salama utawezaje kwenye vichaka kando ya yordani ndugu zako watu wa jamaa yako mwenyewe hata wao wamekusaliti wameinua kilio kikubwa dhidi yako
usiwaamini ingawa wanazungumza mema juu yako
 nitaiacha nyumba yangu nitamtia yeye nimpendaye mikononi mwa adui zake urithi wangu umekuwa kwangu kama simba wa msituni
huningurumia mimi kwa hiyo ninamchukia
 je urithi wangu haukuwa kama ndege wa mawindo wa madoadoa ambaye ndege wengine wawindao humzunguka na kumshambulia nenda ukawakusanye pamoja wanyama wote wa mwituni walete ili wale
 wachungaji wengi wataliharibu shamba langu la mizabibu na kulikanyaga shamba langu watalifanya shamba langu zuri kuwa jangwa la ukiwa
 litafanywa kuwa jangwa lililokauka na kuachwa ukiwa mbele zangu nchi yote itafanywa jangwa kwa sababu hakuna hata mmoja anayejali
 yeremia juu ya miinuko yote ilivyo kama jangwani mharabu atajaa kwa maana upanga wa bwana utawala kuanzia ncha moja ya nchi hadi nyingine hakuna hata mmoja atakayekuwa salama
 watapanda ngano lakini watavuna miiba watajitaabisha lakini hawatafaidi cho chote kwa hiyo beba aibu ya mavuno yako kwa sababu ya hasira kali ya bwana mungu
 hili ndilo asemalo bwana kwa habari ya majirani zangu wote wabaya wanaonyang anya urithi ambao ninawapa watu wangu israeli nitawang oa kutoka katika nchi zao nami nitaing oa nyumba ya yuda kutoka katikati yao
 lakini baada ya kuwang oa nitawahurumia tena na kumrudisha kila mmoja wao kwenye urithi wake mwenyewe na kwenye nchi yake mwenyewe
 ikiwa watajifunza vyema njia za watu wangu na kuapa kwa jina langu wakisema hakika kama bwana aishivyo hata kama wakati fulani walifund isha watu wangu kuapa kwa baali ndipo watakapo fanywa imara katikati ya watu wangu
 lakini kama taifa lo lote halitasikiliza na kutii nitaling oa kabisa na kuliangamiza asema bwana
mkanda wa kitani hili ndilo bwana aliloniambia nenda ukanunue mkanda wa kitani ujivike kiunoni mwako lakini usiuache uguse maji
 kwa hiyo nikanunua mkanda kama bwana alivyoniagiza nikajivika kiunoni ndipo neno la bwana likanijia kwa mara ya pili chukua mkanda ulionunua ambao umeuvaa kiunoni mwako uende sasa eufrati na ukaufiche ndani ya ufa mdogo kwenye mwamba
 ndipo nikaenda na kuuficha ule mkanda huko eufrati kama bwana alivyoniamuru
baada ya siku nyingi bwana akaniambia nenda sasa eufrati na ukauchukue ule mkanda niliokuambia uufiche huko
 hivyo nikaenda eufrati na kuuchimbua ule mkanda kutoka pale nilipokuwa nimeuficha lakini sasa ulikuwa umeharibika na haufai tena kabisa
 ndipo neno la bwana likanijia hili ndilo bwana asemalo vivyo hivyo ndivyo nitakavyokiharibu kiburi ch yuda na kiburi kikuu cha yerusalemu
 watu hawa waovu wanaokataa kusikiliza ma neno yangu wafuatao ukaidi wa mioyo yao na kufuata miungu mingine kuitumikia na kuiabudu watakuwa kama mkanda huu ambao haufai kabisa kwa maana kama vile mkanda ufungwavyo kiunoni mwa mtu ndivyo nilivyojifunga nyumba yote ya israeli na nyumba yote ya yuda asema bwana ili wawe watu wangu kwa jili ya utukufu wangu sifa na heshima yangu
lakini hawajasikiliza
viriba vya mvinyo waambie hili ndilo bwana mungu wa israeli asemalo kila kiriba inapasa kijazwe mvinyo
kama wao wakikuambia kwani hatujui kwamba kila kiriba inapa sa kijazwe mvinyo kisha uwaambie hili ndilo asemalo bwana nitawajaza ulevi wote wa ishio katika nchi hii pamoja na wafalme waketio juu ya kiti cha enzi cha daudi makuhani manabii na wale wote waishio yerusalemu
 nitawagonganisha kila mmoja na mwenzake baba na wana wao asema bwana
sitawarehemu wala kuwahurumia niache kuwaangamiza
tishio la kutekwa sikieni na mjali msiwe na kiburi kwa kuwa bwana amenena
 mpeni utukufu bwana mungu wenu kabla hajaleta giza kabla miguu yenu haijajikwaa juu ya vilima vitakavyotiwa giza
mlitarajia nuru lakini ataifanya kuwa giza nene na kuibadili kuwa huzuni kubwa
 lakini kama hamtasikiliza nitalia sirini kwa ajili ya kiburi chenu macho yangu yatalia kwa uchungu yakitiririka machozi kwa sababu kundi la kondoo na mbuzi la bwana litachukuliwa mateka
 mwambie mfalme na mamaye shukeni kutoka kwenye viti vyenu vya enzi kwa kuwa taji zenu za utukufu zitaanguka kutoka vichwani mwenu
 miji iliyoko negebu itafungwa wala hapatakuwa na mtu wa kuifungua
watu wa yuda wote watapelekwa uhamishoni yeremia wakichukuliwa kabisa waende mbali
 inua macho yako na uone wale wanaokuja kutoka kaskazini
liko wapi lile kundi ulilokabidhiwa kondoo wale uliojivunia utasema nini bwana atakapowaweka juu yako wale uliowafundisha ukiungana nao kama marafiki wako maalumu je hutapatwa na utungu kama ule wa mwanamke aliye katika kuzaa nawe kama ukijiuliza kwa nini haya yamenitokea ni kwa sababu ya dhambi zako nyingi kwamba marinda yako yameraruliwa na mwili wako umetendewa vibaya
 je mkushi aweza kubadili ngozi yake au chui kubadili madoadoa yake vivyo hivyo nawe huwezi kufanya mema wewe uliyezoea kutenda mabaya
 nitawatawanya kama makapi yapeperushwayo na upepo wa jangwani
 hii ndiyo kura yako fungu nililokuamuria
asema bwana kwa sababu umenisahau mimi na kuamini miungu ya uongo
 nitayafunua marinda yako mpaka juu ya uso wako ili aibu yako ionekane uzinzi wako na kulia kwako kama farasi kulikojaa tamaa ukahaba wako usio na aibu nimeyaona matendo yako ya machukizo juu ya vilima na mashambani
ole wako ee yerusalemu utaendelea kuwa najisi mpaka lini ukame njaa na upanga hili ndilo neno la bwana kwa yeremia kuhusu ukame yuda anaomboleza miji yake inayodhoofika wanaomboleza kwa ajili ya nchi nacho kilio kinapanda kutoka yerusalemu
 wakuu wanawatuma watumishi wao maji wanakwenda visimani lakini humo hakuna maji
wanarudi na vyombo bila maji wakiwa na hofu na kukata tamaa wanafunika vichwa vyao
 ardhi imepasuka nyufa kwa sababu hakuna mvua katika nchi wakulima wana hofu na wanafunika vichwa vyao
 hata kulungu mashambani anamwaacha mtoto wake aliyezaliwa wakati huo huo kwa sababu hakuna majani
 punda mwitu wanasimama juu ya miinuko iliyo kame na kutweta kama mbweha macho yao yanakosa nguvu za kuona kwa ajili ya kukosa malisho
 ingawa dhambi zetu zinashuhudia juu yetu ee bwana tenda jambo kwa ajili ya jina lako
kwa kuwa kukengeuka kwetu ni kukubwa nasi tumetenda dhambi dhidi yako
 ee tumaini la israeli mwokozi wake wakati wa taabu kwa nini unakuwa kama mgeni katika nchi kama msafiri anayekaa kwa usiku mmoja tu mbona unakuwa kama mtu aliyeshtukizwa kama shujaa asiye na uwezo wa kuokoa wewe uko katikati yetu ee bwana nasi tunaitwa kwa jina lako usituache hili ndilo bwana asemalo kuhusu watu hawa wanapenda sana kutangatanga hawaizuii miguu yao
hivyo bwana hawakubali sasa ataukumbuka uovu wao na kuwaadhibu kwa ajili ya dhambi zao
 kisha bwana akaniambia usiombe kwa ajili ya mafanikio ya watu hawa
 ingawa wanafunga sitasikiliza ki lio chao hata wakitoa dhabihu za kuteketezwa na dhabihu za nafaka sitazikubali
badala yake nitawaangamiza kwa upanga njaa na tauni
 lakini nikasema aa bwana mwenyezi manabii wanaendelea kuw aambia hamtaona upanga wala kukabiliwa na njaa
naam nitawapa amani ya kudumu mahali hapa
 ndipo bwana akaniambia manabii wanatabiri uongo kwa jina langu
sikuwatuma wala sikuwaweka wala sikusema nao
wanawatabiria maono ya uongo maaguzi yeremia maono ya sanamu zisizofaa kitu na madanganyo ya mawazo yao wenyewe
 kwa hiyo hili ndilo bwana asemalo kuhusu manabii wanaotabiri kwa jina lang u mimi sikuwatuma lakini wanasema hakuna upanga wala njaa itakayoigusa nchi hii
manabii hao hao watakufa kwa upanga na kwa njaa
 nao watu hao wanaowatabiria watatupwa nje katika barabara za yerusalemu kwa sababu ya njaa na upanga
hapatakuwepo ye yote wa kuwazika wao au wake zao wana wao au binti zao
nitawamwagia maafa wanayostahili
 nena nao neno hili macho yangu na yatiririkwe na machozi usiku na mchana bila kukoma kwa kuwa binti yangu aliye bikira watu wangu wamepata jeraha baya pigo la kuangamiza
 kama nikienda mashambani ninaona wale wa liouawa kwa upanga kama nikienda mjini ninaona maangamizi ya njaa
nabii na kuhani kwa pamoja wamekwenda katika nchi wasiyoijua
 je umemkataa yuda kabisa umemchukia sayuni kabisa kwa nini umetuumiza hata kwamba hatuwezi kuponyeka tulitarajia amani lakini hakuna jema lililotujia tulitarajia wakati wa kupona lakini kuna hofu kuu tu
 ee bwana tunatambua uovu wetu na kosa la baba zetu kweli tumetenda dhambi dhidi yako
 kwa ajili ya jina lako usituchukie kabisa usikidharau kiti chako cha enzi kilichotukuka
kumbuka agano lako nasi na usilivunje
 je kuna sanamu yo yote isiyofaa kitu ya mataifa iwezayo kuleta mvua je anga peke yake zaweza kutoa mvua la hasha ni wewe peke yako ee bwana mungu wetu
kwa hiyo tumaini letu liko kwako kwa kuwa wewe ndiwe ufanyaye haya yote
adhabu isiyoepukika kisha bwana akaniam bia hata kama mose na samweli wangesimama mbele zangu moyo wangu usingewaendea watu hawa
waondoe mbele za mac ho yangu waache waende nao kama wakikuuliza tuende wapi waambie hili ndilo bwana asemalo wale waliowekwa kwa ajili ya kufa wakafe waliowekwa kwa ajili ya upanga kwa upanga waliowekwa kwa ajili ya njaa kwa njaa waliowekwa kwa ajili ya kutekwa watekwe
bwana asema nitatuma aina nne ya waharabu dhidi yao upanga ili kuua na mbwa ili wakokote mbali ndege wa angani na wanyama wa nchi ili kula na kuangamiza
 nitawafanya wawe machukizo kwa falme zote za dunia kwa sababu ya kile alichofanya manase mwana wa hezekia mfalme wa yuda huko yerusalemu
 ni nani atakayekuhurumia ee yerusalemu ni nani atakayeomboleza kwa ajili yako ni nani atakayesimama ili kuuliza kuhusu hali yako umenikataa mimi asema bwana
unazidi kukengeuka
hivyo nitanyoosha mkono wangu juu yako na kukuangamiza siwezi kuendelea kukuonea huruma
 nitawapepeta kwa uma wa kupepetea kwenye malango ya miji katika nchi
nitaleta msiba na maangamizi juu ya watu wangu kwa maana hawajabadili njia zao
 nitawafanya wajane wao kuwa wengi kuliko mchanga wa bahari
wakati wa adhuhuri nitamleta mharabu dhidi ya mama wa vijana wao waume kwa ghafla nitaleta juu yao maumivu makuu na hofu kuu
 mama mwenye watoto saba atazimia na kupumua pumzi yake ya mwisho
jua lake litatua kungali bado mchana atatahayarika na kufedheheka
wale wote waliobaki nitawaua kwa upanga mbele ya adui zao asema bwana
 ole wangu mama yangu kwamba ulinizaa yeremia mtu ambaye ulimwengu wote unashindana na kugombana naye sikukopa wala sikukopesha lakini kila mmoja ananilaani
 bwana akasema hakika nitakuokoa kwa kusudi jema hakika nitawafanya adui zako wakuombe msaada nyakati za maafa na nyakati za dhiki
 je mtu aweza kuvunja chuma chuma kitokacho kaskazini na shaba utajiri wako na hazina zako nitavitoa kuwa nyara bila gharama kwa sababu ya dhambi zako zote katika nchi yako yote
 nitakufanya uwe mtumwa wa adui zako katika nchi usiyoijua kwa kuwa katika hasira yangu moto umewashwa utakaowaka juu yako daima
 wewe unajua ee bwana unikumbuke na unitunze mimi
lipiza kisasi juu ya watesi wangu
kwa uvumilivu wako usiniondolee mbali kumbuka jinsi ninavyoshutumiwa
 maneno yako yalipokuja niliyala yakawa shangwe yangu na furaha ya moyo wangu kwa kuwa nimeitwa kwa jina lako ee bwana mungu mungu mwenye nguvu
 kamwe sikuketi katika kundi la hao wafanyao karamu za ulevi na ulafi wala kamwe sikujifurahisha pamoja nao niliketi peke yangu kwa sababu mkono wako ulikuwa juu yangu na wewe ulikuwa umenijaza hasira
 kwa nini maumivu yangu hayakomi na jeraha langu ni la kuhuzunisha wala haliponyeki je utakuwa kwangu kama kijito cha udanganyifu kama chemchemi iliyokauka kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana kama ukitubu nitakurejeza ili uweze kunitumikia kama ukinena maneno yenye maana wala si ya upuuzi utakuwa mnenaji wangu
watu hawa ndio watakaokugeukia wala si wewe utakayewageukia wao
 nitakufanya wewe uwe ukuta kwa watu hawa ngome ya ukuta wa shaba watapigana nawe laki ni hawatakushinda kwa maana mimi niko pamoja nawe kukuponya na kukuokoa asema bwana
 nitakuokoa kutoka katika mikono ya waovu na kukukomboa kutoka katika makucha ya watu wakatili
siku ya maafa kisha neno la bwana likanijia kamwe usioe na kuwa na wana wala binti mahali hapa
 kwa maana hilo ndilo asemalo bwana kuhusu wana na binti wazaliwao katika nchi hii na kuhusu wale wanawake ambao ni mama zao na wale wanaume ambao ni baba zao watakufa kwa magonjwa ya kufisha
hawataombolezewa wala kuzikwa lakini watakuwa kama mavi yaliyosambaa juu ya ardhi
watakufa kwa upanga na kwa njaa nazo maiti zao zitakuwa chakula cha ndege wa angani na cha wanyama wa nchi
 kwa kuwa hili ndilo asemalo bwana usiingie katika nyumba ambayo kuna chakula cha matanga usiende kuwaombolezea wala kuwahurumia kwa sababu nimeziondoa baraka zangu upendo wangu na huruma zangu kutoka kwa watu hawa asema bwana
 wakubwa na wadogo watakufa katika nchi hii
hawatazikwa wala kuombolezewa hakuna atakayejikatakata au kunyoa nywele za kichwa chake kwa ajili yao
 hakuna ye yote atakayewapa chakula ili kuwafariji wale waombolezao kwa ajili ya wale waliokufa hata akiwa amefiwa na baba au mama hakuna ye yote atakayewapa kinywaji ili kuwafariji
 usiingie katika nyumba ambayo kuna karamu na kuketi humo ili kula na kunywa
 kwa kuwa hili ndilo as emalo bwana mwenye nguvu aliye mungu wa israeli mbele ya macho yako na katika siku zako nitakomesha sauti zote za shangwe na za furaha nazo sauti za bibi arusi na bwana arusi mahali hapa
 utakapowaambia watu hawa mambo yeremia haya yote na wakakuuliza kwa nini bwana ameamuru maafa makubwa kama haya dhidi yetu tumefanya ko sa gani tumetenda dhambi gani dhidi ya bwana mungu wetu basi waambie ni kwa sababu baba zenu waliniacha mimi wakafuata miungu mingine kuitumikia na kuiabudu
waliniacha mimi na hawakuishika sheria yangu asema bwana
 lakini ninyi mmetenda kwa uovu zaidi kuliko baba zenu
tazama jinsi ambavyo kila mmoja wenu anafuata ukaidi wa moyo wake mbaya badala ya kunitii mimi
 kwa hiyo nitawaondoa katika nchi hii na kuwa tupa katika nchi ambayo ninyi wala baba zenu hamkuijua nako huko mtaitumikia miungu mingine usiku na mchana kwa maana sitawapa fadhili zangu huko
 hata hivyo siku zinakuja asema bwana wakati ambapo watu hawatasema tena hakika kama bwana aishivyo aliyewapandisha waisraeli kutoka misri bali watasema hakika kama bwana aishivyo aliyewatoa wana wa israeli kutoka katika nchi ya kaskazini na nchi zote ambako alikuwa amewafukuzia
maana nitawarudisha katika nchi niliyowapa baba zao
 lakini sasa nitawaagiza wavuvi wengi asema bwana nao watawavua
baada ya hilo nitawaagizia wawindaji wengi nao watawawinda kwenye kila mlima na kili ma na katika nyufa za miamba
 macho yangu yanaziona njia zao zote hazikufichika kwangu wala dhambi yao haikusitirika
 nitawalipiza maradufu kwa ajili ya uovu wao na dhambi yao kwa sababu wameinajisi nchi yangu kwa maumbo yasiyo na uhai ya vinyago vyao vibaya na kuujaza urithi wangu na sanamu za kuchukiza
 ee bwana nguvu zangu na ngome yangu kimbilio langu wakati wa taabu kwako mataifa yatakujia kutoka miisho ya dunia na kusema baba zetu hawakuwa na cho chote zaidi ya miungu ya uongo sanamu zisizofaa kitu ambazo hazikuwafaidia lo lote
 je watu hujitengenezea miungu yao wenyewe naam lakini hao si miungu kwa hiyo nitawafundisha wakati huu nitawafundisha nguvu zangu na uwezo wangu
ndipo watakapojua kuwa jina langu ndimi bwana
dhambi ya yuda na adhabu yake dhambi ya yuda imechorwa kwa kalamu ya chuma imeandikwa kwa ncha ya almasi kwenye vibao vya mioyo yao na kwenye pembe za madhabahu zao
 hata watoto wao wanakumbuka madhabahu zao na nguzo za asheraa kandokando ya miti iliyotanda na juu ya vilima virefu
 mlima wangu katika nchi pamoja na utajiri na hazina zako zote nitazitoa ziwe nyara pamoja na mahali pako pa juu pa kuabudia miungu kwa sababu ya dhambi katika nchi yako yote
 kwa kosa lako mwenyewe utaupoteza urithi niliokupa
nitakufanya mtumwa wa adui zako katika nchi usiyoijua kwa kuwa umeiwasha hasira yangu nayo itawaka milele
hili ndilo asemalo bwana amelaaniwa yeye amtegemeaye mwanadamu ategemeaye mwenye mwili kwa ajili ya nguvu zake ambaye moyo wake umemwacha bwana
 atakuwa kama kichaka cha jangwani hataona mafanikio yatakapokuja
ataishi katika sehemu zisizo na maji katika nchi ya chumvi ambapo hakuna ye yote aishiye humo
 lakini amebarikiwa mtu ambaye tumaini lake ni katika bwana ambaye matumaini yake ni katika bwana
 atakuwa kama mti uliopandwa kando ya maji uenezao mizizi yake karibu na kijito cha maji
hauogopi wakati wa joto ujapo majani yake ni mabichi daima
a nguzo za ashera ni mfano wa mungu mke ashera
 yeremia hauna hofu katika mwaka wa ukame na hautaacha kuzaa matunda
 moyo ni mdanganyifu kuliko vitu vyote ni mwovu kupita kiasi
ni nani awezaye kuujua mimi bwana huchunguza moyo na kuzijaribu nia kumlipa mtu kwa kadiri ya mwenendo wake kwa kadiri ya matendo yake yanavyostahili
 kama kwale aanguaye mayai asiyoyataga ndivyo alivyo mtu apataye mali kwa njia zisizo za haki
maisha yake yafikapo katikati siku zitamwacha na mwishoni atabainika kuwa mpumbavu
 kiti cha enzi kilichotukuzwa kilichoinuliwa tangu mwanzo ndiyo sehemu yetu ya mahali patakatifu
 ee bwana uliye tumaini la israeli wote wakuachao wataaibika
wale wanaogeukia mbali nawe wataandikwa mavumbini kwa sababu wamemwacha bwana chemchemi ya maji yaliyo hai
 uniponye ee bwana nami nitaponyeka uniokoe nami nitaokoka kwa maana ni wewe ndiwe ninayekusifu
 huendelea kuniambia liko wapi neno la bwana sasa na litimie sijakukimbia na kuacha kuwa mchungaji wako unajua sijaitamani siku ya kukata tamaa
kile kipitacho midomoni mwangu ki wazi mbele yako
 usiwe kwangu kitu cha kunitia hofu kuu wewe ndiwe kimbilio angu katika siku ya maafa
 watesi wangu na waaibishwe lakini nilinde mi mi nisiaibike wao na watiwe hofu kuu lakini unilinde mimi na hofu kuu
uwaletee siku ya maafa waangamize kwa maangamizi maradufu kuiadhimisha sabato hili ndilo bwana al iloniambia nenda ukasimame kwenye lango la watu mahali ambako wafalme wa yuda huingilia na kutokea simama pia kwenye mala ngo mengine yote ya yerusalemu
 waambie sikieni neno la bwana enyi wafalme wa yuda nanyi watu wote wa yuda na kila mmoja aishiye yerusalemu apitaye katika malango haya
 hili ndilo asemalo bwana jihadharini msije mkabeba mzigo siku ya abato wala kuingiza mzigo kupitia malango ya yerusalemu
 msitoe mizigo nje ya nyumba zenu wala kufanya kazi yo yote wakati wa sabato la kini itakaseni siku ya sabato kama nilivyo waamuru baba zenu
 hata hivyo hawakusikiliza wala kujali walishupaza shingo zao na hawakutaka kusikia wala kukubali marudi
 lakini mkiwa waangalifu katika kunitii asema bwana nanyi msipoleta mzigo wo wote kupiti malango ya mji huu wakati wa sabato lakini mkaitakasa siku ya sabato kwa kutofanya kazi siku hiyo ndipo wafalme wakaao juu ya kiti cha enzi cha daudi wataingia kupitia malango ya mji huu pamoja na maafisa wao
wao na maafisa wao watakuja wakiwa wamepanda magari na farasi wakiandamana na watu wa yuda na wale waishio yerusalemu nao mji huu utakaliwa na watu daima
 watu watakuja kutoka miji ya yuda na vijiji vinavyoizunguka yerusalemu kutoka nchi ya benyamini na chini ya vilima vya magharibi kutoka nchi ya vilima na negebu wakileta sadaka za kuteketezwa na dhabihu sadaka za nafaka uvumba na sadaka za shukrani kwenye nyumba ya bwana
 lakini ikiwa hamtanitii mimi kw kuitakasa sabato na kwa kutochukua mzigo wo wote mnapoingia katika malango ya yerusalemu wakati wa sabato basi nitawasha moto usiozimika katika malango ya yerusalemu utakaoteketeza ngome zake
katika nyumba ya mfinyanzi hili ndilo neno lililomjia yeremia kutoka kwa bwana shuka uende mpaka kwenye nyumba ya mfinyanzi nami huko nitakupa ujumbe wangu
 kwa hiyo nikashuka mpaka kwenye nyumba ya mfinyanzi nikamkuta akifinyanga kwa gurudumu lake
 lakini chombo alichokuwa akikifinyanga kutokana na udongo kilivunjika mikononi mwake hivyo mfinyanzi akakifanya kuwa chombo kingine umbo jingine kama vile ilivyoonekana vema kwake yeye
 yeremia kisha neno la bwana likanijia kusema ee nyumba ya israeli je siwezi kuwafanyia kama huyu mfinyanzi afanyavyo asema bwana
kama vile udongo ulivyo katika mikono ya mfinyanzi ndivyo mlivyo katika mkono wangu ee nyumba ya israeli
 ikiwa wakati wo wote nikitangaza kuwa taifa au ufalme utang olewa utaangushwa na kuangamizwa ikiwa lile taifa nililo lionya litatubia uovu wake ndipo nitakapokuwa na huruma wala sitawapiga kwa maafa niliyokuwa nime kusudia kwa ajili yao
 ikiwa wakati mwingine nitatangaza kuwa taifa ama utawala ujengwe na kusimikwa ikiwa utafanya maovu mbele zan gu na hukunitii ndipo nitakapoghairi makusudio yangu mema niliyokuwa nimeyakusudia kwa ajili yake
 basi kwa hiyo waambie watu wa yuda na wale waishio yerusalemu hili ndilo asemalo bwana tazama ninaandaa maafa kwa ajili yenu nami ninabuni mabaya dhidi yenu
kwa hiyo geukeni kutoka katika njia zenu mbaya kila mmoja wenu tengenezeni njia zenu na matendo yenu
 lakini wao watajibu hakuna faida
tutaendelea na mipango yetu wenyewe kila mmoja wetu atafuata ukaidi wa moyo wake mbaya
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana ulizia miongoni mwa mataifa ni nani alishasikia jambo kama hili jambo la kutisha sana limefanywa na bikira israeli
 je barafu ya lebanoni hutoweka kwenye mitelemko yake ya mawe wakati wo wote je maji yake baridi yatokayo katika vyanzo vilivyo mbali yamekoma kutiririka wakati wo wote lakini watu wangu wamenisahau mimi wanafukizia uvumba sanamu zisizofaa kitu zilizowafanya wajikwae katika njia zao na katika mapito ya zamani
zimewafanya wapite kwenye vichochoro na kwenye barabara ambazo hazikujengwa
 nchi yao itaharibiwa kitu cha kudharauliwa daima wote wapitao karibu nayo watashangaa na kutikisa vichwa vyao
 kama upepo utokao mashariki nitawatawanya mbele ya adui zao nitawaonyesha mgongo wangu wala sio uso katika siku ya maafa yao
 wakasema njoni tutunge hila dhidi ya yeremia kwa kuwa kufundisha sheria kwa kuhani hakutapotea wala shauri litokalo kwa mwenye hekima wala neno la manabii
hivyo njoni tumshambulie kwa ndimi zetu na tusijali cho chote asemacho
 nisikilize ee bwana sikia wanayosema washitaki wangu je mema yalipwe kwa mabaya lakini wao wamenichimbia shimo
kumbuka kwamba nilisimama mbele yako na kunena mema kwa ajili yao ili wewe ugeuze hasira yako kali mbali nao
 kwa hiyo uwaache watoto wao waone njaa uwaache wauawe kwa makali ya upanga
wake zao na wasiwe na watoto na wawe waume wao na wauawe nao vijana wao waume wachinjwe kwa upanga vitani
 kilio na kisikike kutoka kwenye nyumba zao ghafula uwaletapo adui dhidi yao kwa kuwa wamechimba shimo ili kunikamata na wamefichia miguu yangu mitego
 lakini unajua ee bwana hila zao zote za kuniua
usiyasamehe makosa yao wala usifute dhambi zao mbele za macho yako
wao na waangamizwe mbele zako uwashughulikie wakati wa hasira yako
gudulia la udongo lililovunjika hili ndilo asemalo bwana nenda ukanunue gudulia la udongo kutoka kwa mfinyanzi
wachukue baadhi ya wazee wa watu na wa makuhani na mtoke mwende mpaka kwenye bonde la ben hinomu karibu na ingilio la lango la vi gae
huko tangaza maneno ninayokuambia nawe useme sikieni neno la bwana enyi wafalme wa yuda na watu wa yerusalemu
hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo sikilizeni nitaleta maafa mahali hapa ambayo yatafanya masikio ya kila mmoja atakayesikia habari zake yeremia yawashe
 kwa kuwa wameniacha na kupafanya mahali hapa kuwa pa miungu ya kigeni wameiteketezea sadaka miungu ambayo wao wala baba zao wala wafalme wa yuda kamwe hawakuijua nao wamelijaza eneo hili kwa damu isiyo na hatia
 wamejenga mahali pa juu pa kuabudia miungu pa baali ili kuteketeza wana wao katika moto kama sadaka kwa baali kitu ambacho sikukiamuru wala kukitaja wala hakikuingia akilini mwangu
 hivyo jihadharini siku zinakuja asema bwana wakati watu hawatapaita tena mahali hapa tofethi ama bonde la ben hinomu bali bonde la machinjo
 nitaiharibu mipango ya yuda na yerusalemu mahali hapa
nitawafanya waanguke kwa upanga mbel ya adui zao katika mikono ya wale watafutao uhai wao nami nitaitoa mizoga yao kuwa chakula cha ndege wa angani na wanyama wa nchi
 nitauharibu mji huu na kuufanya kitu ch kudharauliwa wote wapitao karibu watashangaa na wataudhihaki kwa ajili ya majeraha yake yote
 nitawafanya wao kula nyama ya wana wao na binti zao kila mmoja atakula nyama ya mwenzake wakati wa dhiki ya kuzungukwa na jeshi lililowekwa juu yao na adui wanaotafuta uhai wao
 kisha livunje lile gudulia wakati wale walio pamoja nawe wanaangalia uwaambie hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo nitalivunja taifa hili na mji huu kama gudulia hili la mfinyanzi lilivyovunjwa nalo haliwezi kutengenezeka tena
watawazika waliokufa huko tofethi hata isiwepo nafasi zaidi
 hivi ndivyo nitakavyopafanya mahali hapa na kwa wale waishio ndani ya ke asema bwana
nitaufanya mji huu kama tofethi
 nyumba zilizoko yerusalemu na zile za wafalme wa yuda zitatiwa unajisi kama mahali hapa yaani tofethi
nyumba zote ambazo walifukiza uvumba juu ya mapaa yake kwa jeshi lote la angani na kumimina dhabi hu ya kinywaji kwa miungu mingine
 kisha yeremia akarudi kutoka tofethi mahali ambapo bwana alikuwa amemtuma kutoa unabii akasimama ka tika ua wa hekalu la bwana na kuwaambia watu wote hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo sikilizeni nitaleta juu ya mji huu pamoja na vijiji vinavyo uzunguka kila maafa niliyosema dhidi yake kwa sababu wamekuwa na shingo ngumu na hawakuyasikiliza maneno yangu
yeremia ateswa na pashuri ikawa kuhani pashuri mwana wa imeri mkuu wa maafisa wa hekalu la bwana alipomsikia ye remia akitoa unabii juu ya mambo haya akaamuru yeremia nabii apigwe na kufungwa katika mkatale katika lango la juu la benyamini katika hekalu la bwana
 siku ya pili pashuri alipomwachia kutoka kwenye mkatale yeremia akamwambia bwana hakukuita jina lako kuwa pashuri bali magor misabibu a
 kwa kuwa hili ndilo asemalo bwana nitakufanya kuwa hofu kuu kwako wewe mwenyewe na rafiki zako wote kwa macho yako mwenyewe utawaona wakianguka kwa upanga wa adui zao
nitawatia wayahudi wote mikononi mwa mfalme wa babeli ambaye atawachukuwa na kuwapeleka babeli ama awauwe kwa upanga
 nitatia utajiri wote wa mji huu kwa adui zao yaani mazao yao yote vitu vyao vyote vya thamani na hazina zote za wafalme wa yuda
watavitwaa kwa nyara na kuvipeleka babeli
 nawe pashuri pamoja na wote waishio katika nyumba yako mtakwenda uhamishoni babeli
mtaf ia humo na kuzikwa wewe na rafiki zako wote ambao umewatabiria uongo
malalamiko ya yeremia ee bwana umenidanganya nami nikadanganyika wewe una nguvu kuliko mimi nawe umenishinda
ninadharauliwa mchana kutwa kila mmoja ananidhihaki
 kila ninenapo ninapiga kelele nikitangaza ukatili na uharibifu
kwa hiyo neno la bwana limeniletea matukano na mashutumu mchana kutwa
 lakini kama nikisema sitamtaja wala kusema tena kwa jina lake neno lake linawaka ndani ya moyo wangu kama moto moto uliofungwa ndani ya mifupa yangu
nimechoka sana kwa kulizuia ndani mwangu kweli siwezi kujizuia
 ninasikia minong ono mingi hofu iko pande zote a magor misabibu maana yake hofu kuu kila upande
 yeremia mshitakini twendeni tumshitaki rafiki zangu wote wananisubiri niteleze wakisema labda atadanganyika kisha tutamshinda na kulipiza kisasi juu yake
 lakini bwana yu pamoja nami kama shujaa mwenye nguvu hivyo washitaki wangu watajikwaa na kamwe hawatashinda
watashindwa nao wataaibika kabisa kukosa adabu kwao hakutasahauliwa
 ee bwana mwenye nguvu wewe umjaribuye mwenye haki na kupima moyo na nia na nione ukilipiza kisasi juu yao kwa maana kwako nimeliweka shauri langu
 mwimbieni bwana mpeni bwana sifa huokoa uhai wa mhitaji kutoka mikononi mwa waovu
 ilaaniwe siku niliyozaliwa nayo isibarikiwe ile siku mama yangu aliyonizaa alaaniwe mtu yule aliyemletea baba yangu habari yule aliyemfanya afurahi sana akisema mtoto amezaliwa kwak tena mtoto wa kiume mtu huyo na awe kama miji ile ambayo bwana mungu aliiangamiza bila huruma
yeye na asikie maombolezo asubuhi na kilio cha vita wakati wa adhuhuri kwa sababu hakuniua nikiwa tumboni hivyo mama yangu angekuwa kaburi langu nalo tumbo lake la uzazi lingebaki kuwa kubwa daima
 kwa nini basi nilitoka tumboni ili kuona taabu na huzuni na kuzimaliza siku zangu kwa aibu mungu anakataa ombi la sedekia neno lilimjia yeremia kutoka kwa bwana wakati mfalme sedekia alipowatuma pashuri mwana wa malkiya na kuhani sefania mwana wa maaseya kwake kusema tuulizie sasa kwa bwana kwa sababu nebukadneza mfalme wa babeli anatushambulia
labda bwana atatenda maajabu kwa ajili yetu kama nyakati zilizopita ili nebukadneza atuondokee
 lakini yeremia akawajibu mwambieni sedekia hili ndilo bwana mungu wa israeli asemalo ninakaribia kuwageuzia silaha za vita zilizo mikononi mwenu ambazo mnatumia kupigana na mfalme wa babeli na wakaldayo ambao wako nje ya ukuta wakiwazunguka kwa jeshi
nami nitawakusanya ndani ya mji huu
 mimi mwenyewe nitapigana dhidi yenu kwa mkono wangu ulionyooshwa na mkono wa nguvu kwa hasira na ghadhabu kali na ukali mwingi
 nitawaangamiza waishio katika mji huu watu na wanyama nao watauawa kwa tauni ya kutisha
 baada ya hayo nitamtia sedekia mfalme wa yuda maafisa wake na watu wa mji huu watakaonusurika tauni upanga na njaa mkononi mwa nebukadneza mfalme wa babeli na kwa adui zao wa le wanaotafuta uhai wao
atawaua kwa upanga hatakuwa na rehema juu yao au huruma wala kuwasikitikia asema bwana
zaidi ya hayo waambie watu hawa hili ndilo asemalo bwana tazama naweka mbele yenu njia ya uzima na njia ya mauti
 ye yote atakayekaa katika mji huu atakufa kwa upanga njaa au tauni
lakini ye yote atakayetoka na kujisalimisha kwa wakaldayo ambao wameuzunguka mji huu kwa jeshi atanusurika naye ataishi
 nimekusudia uufanyia mji huu baya wala si jema
utatiwa mikononi mwa mfalme wa babeli naye atauteketeza kwa moto asema bwana
 zaidi ya hayo iambie nyumba ya kifalme ya yuda sikia neno la bwana ewe nyumba ya daudi hili ndilo bwana asemalo hukumuni kwa haki kila asubuhi mwokoeni kutoka mikononi mwa mdhalimu yeye aliyetekwa nyara la sivyo ghadhabu yangu italipuka na kuwaka kama moto kwa sababu ya uovu mlioufanya itawaka na hakuna wa kuizima
 niko kinyume nawe ee yerusalemu wewe uishiye juu ya bonde hili kwenye uwanda wa juu wa miamba asema bwana wewe usemaye ni nani awezaye kuja kinyume chetu yeremia nani ataingia mahali pa kimbilio letu nitawaadhibu kama istahilivyo matendo yenu nitawasha moto katika misitu yenu ambao utateketeza kila kitu kinachowazunguka ninyi asema bwana
hukumu dhidi ya wafalme waovu hili ndilo asemalo bwana shuka kwenye jumba la kifalme la mfalme wa yuda na utangaze ujumbe huu huko sikia neno la bwana ee mfalme wa yuda wewe uketiye kwenye kiti cha enzi cha daudi wewe maafisa wako na watu wako mnaokuja kwa kupitia malango haya
 hili ndilo bwana asemalo tenda kwa hak na kwa adili
mwokoe kutoka mkononi mwa mdhalimu yeye aliyetekwa
usimtendee mabaya wala ukatili mgeni yatima au mjane na usimwage damu isiyo na hatia mahali hapa
 kwa kuwa kama ukiwa mwangalifu kushika maagizo haya ndipo wafalme watakaokalia kiti cha enzi cha daudi watakapoingia kupitia malango ya jumba hili la kifalme wakiwa wamepanda magari na farasi huku wakifuatana na maafisa wao na watu wao
 lakini kama hukuyatii maagizo haya asema bwana ninaapa kwa na fsi yangu kwamba jumba hili litakuwa gofu
kwa kuwa hili ndilo bwana asemalo kuhusu jumba la kifalme la mfalme wa yuda ingawa uko kama gileadi kwangu kama kilele cha lebanoni hakika nitakufanya uwe kama jangwa kama miji ambayo haijakaliwa na watu
 nitawatuma waharabu dhidi yako kila mtu akiwa na silaha zake nao watazikata boriti zako nzuri za mierezi na kuzitupa motoni
watu kutoka mataifa mengi watapitia karibu na mji huu na uulizana kwa nini bwana amefanya jambo la namna hii juu ya mji huu mkubwa nalo jibu litakuwa kwa sababu wameliacha agano la bwana mungu wao na wameabudu na kuitumikia miungu mingine
 usimlilie yeye aliyekufa wala usimwombolezee badala yake afadhali umlilie kwa uchungu yule aliyehamishwa kwa sababu kamwe hatairudia wala kuiona tena nchi yake alikozaliwa
 kwa kuwa hili ndilo asemalo bwana kuhusu shalumua mwana wa yosia liyeingia mahali pa baba yake kama mfalme wa yuda lakini ameondoka mahali hapa y eye kamwe hatarudi tena
 atafia huko mahali walipompeleka kuwa mateka hataiona tena nchi hii
 ole wake yeye ajengaye jumba lake la kifalme kwa njia ya dhuluma vyumba vyake vya juu kwa udhalimu akiwatumikisha watu wa nchi yake pasipo malipo bila kuwalipa kwa utumushi wao
 asemaye nitajijengea jumba kubwa la kifalme na vyumba vya juu vyenye nafasi kubwa
hivyo anaweka ndani yake madirisha makubwa huweka mbao za mierezi na kuipamba kwa rangi nyekundu
 je inakufanya kuwa mfalme kwa kuongeza idadi ya mierezi je baba yako hakuwa na chakula na kinywaji alifanya yaliyo sawa na haki hivyo yeye akafanikiwa katika yote
 aliwatetea maskini na wahitaji hivyo yeye akafanikiwa katika yote je hiyo si ndiyo maana ya kunifahamu mimi asema bwana
 lakini macho yako na moyo wako vimeelekezwa tu katika mapato ya udhalimu kwa kumwaga damu isiyo na hatia kwa uonevu na ukatili
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana kuhusu yehoyakimu mwana wa yosia mfalme wa yuda hawatamwombolezea wakisema ole ndugu yangu ole umbu langu hawatamwombolezea wakisema ole bwana wangu ole fahari yake atazikwa maziko ya punda ataburutwa na kutupwa nje ya malango ya yerusalemu
a shalumu ambaye pia anaitwa yehoahazi
 yeremia panda lebanoni ukapige kelele sauti yako na isikike huko bashani piga kelele toka abarimu kwa kuwa wale wote waliojiunga nawe wameangamizwa
 nilikuonya wakati ulipojisikia kwamba uko salama lakini ulisema mimi sitasikiliza hii imekuwa ndiyo kawaida yako tangu ujana wako hujanitii mimi
 upepo utawaondoa wachungaji wako wote wale ulioungana nao watakwenda uhamishoni
kisha utaaibika na kufedheheka kwa sababu ya uovu wako wote
 wewe uishiye lebanonia wewe uliyetulia kwenye majengo ya mierezi tazama jinsi utakavyoomboleza maumivu makali yatakapokupata maumivu kama yale ya mwanamke mwenye utungu wa kuzaa hakika kama niishivyo asema bwana hata kama wewe yekoniab mwana wa yehoyakimuc mfalme wa yuda ungekuwa pete yangu ya mhuri katika mkono wangu wa kuume bado ningekung oa utoke hapo
 nitakutia mikononi mwa wale wa naotafuta uhai wako wale unaowaogopa yaani nebukadneza mfalme wa babeli na kwa wakaldayo
 nitakutupa mbali wewe na mama aliyekuzaa mwende katika nchi nyingine ambayo hakuna hata mmoja wenu aliyezaliwa huko nanyi mtafia huko
 kamwe hamtarudi katika nchi mliyotamani kuirudia
 je huyu yekonia ni mtu aliyedharauliwa chungu kilichovunjika tena chombo kisichotakiwa na mtu ye yote kwa nini yeye na watoto wake watupwe nje kwa nguvu na kutupwa kwenye nchi wasioijua ee nchi nchi nchi sikia neno la bwana hili ndilo bwana asemalo mwandike huyu mtu kama asiye na mtoto a lebanoni hapa ina maana jumba la kifalme huko yerusalemu
b yekonia au konia kwa kiebrania ni jina jingine la yehoiakini
c yehoyakimu ni jina jingine la yehoyakini
mtu ambaye hatafanikiwa maisha yake yote kwa maana hakuna mtoto wake atakayefanikiwa kukaa kwenye kiti cha enzi cha daudi wala kuendelea kutawala katika yuda
tawi ole wa wachungaji wanaoharibu na kutawanya kondoo wa malisho yangu asema bwana
 kwa hiyo hili ndilo bwana mungu wa israeli analowaambia wachungaji wanaowachunga watu wangu kwa sababu mmelitawanya kundi langu na kuwafukuzia mbali wala hamkuwatunza basi mimi nitawaadhibu kwa ajili ya uovu mliofanya asema bwana
 mimi mwenyewe nitayakusanya mabaki ya kundi langu kutoka nchi zote ambazo nimewafukuzia nami nitawarudisha katika malisho yao mahali ambapo watazaa na kuongezeka idadi yao
 nitaweka wachungaji juu yao ambao watawachunga nao hawataogopa tena au kutishwa wala hatapotea hata mmoja asema bwana
haki bwana asema siku zinakuja nitakapomwinulia daudi tawi lenye haki mfalme atakayetawala kwa hekima na kutenda lililo haki na sawa katika nchi
 katika siku zake yuda ataokolewa na israeli ataishi salama
hili ndilo jina atakaloitwa kwalo bwana haki yetu
 hivyo basi siku zinakuj a wakati ambapo watu hawatasema tena hakika kama bwana aishivyo aliyewapandisha waisraeli kutoka nchi ya misri bali watasema hakika kama aishivyo bwana aliyewatoa wazao wa israeli katika nchi ya kaskazini na katika nchi zote alizokuwa amewafukuzia asema bw ana
ndipo wataishi katika nchi yao wenyewe
manabii wasemao uongo kuhusu manabii moyo wangu umevunjika ndani yangu mifupa yangu yote inatetemeka
nimekuwa kama mtu aliyelewa kama mtu aliyelemewa na divai kwa sababu ya bwana yeremia na maneno yake matakatifu
 nchi imejaa wazinzi kwa sababu ya laana nchi imekauka na malisho yaliyoko nyikani yamekauka
mwenendo wa manabii ni mbaya na mamlaka yao si ya haki
 nabii na kuhani wote si wacha mungu hata hekaluni mwangu ninaona uovu wao asema bwana
 kwa hiyo mapito yao yatakuwa utelezi watafukuziwa mbali gizani na huko wataanguka
nitaleta maafa juu yao katika mwaka wa kuadhibiwa kwao asema bwana
 miongoni mwa manabii wa samaria nililiona jambo la kuchukiza walitabiri kwa baali na kuwapotosha israeli watu wangu
 nako miongoni mwa manabii wa yerusalemu nimeona jambo baya sana wanafanya uzinzi na kuenenda katika uongo
wanatia nguvu mikono ya watenda mabaya kwa ajili hiyo hakuna ye yote anayeachana na uovu wake
wote wako kama sodoma kwangu watu na yerusalemu wako kama gomora
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo kuhusu manabii nitawafanya wale chakula kichungu na kunywa maji yaliyotiwa sumu kwa sababu kutokana na manabii wa yerusalemu kutokumcha mungu kumeenea katika nchi yote
 hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo msisikilize wanachowatabiria manabii wanawajaza matumaini ya uongo
wanasema maono kutoka katika akili zao wenyewe hayatoki katika kinywa cha bwana
 huendelea kuwaambia wale wanaonidharau mimi kwamba bwana asema mtakuwa na amani
kwa wale wote wafuatao ugumu wa mioyo yao husema hakuna dhara litakalowapata
 lakini ni yupi miongoni mwao aliyesimama katika baraza la bwana ili kuona au kusikia neno lake ni nani aliyesikiliza na kusikia neno lake tazama dhoruba ya bwana itapasuka kwa ghadhabu kisulisuli kitazunguka zunguka juu ya vichwa vya waovu
 hasira ya bwana haitageuka mpaka amelitimiza kusudi la moyo wake
siku zijazo mtalifahamu kwa wazi
 mimi sikuwatuma manabii hawa lakini bado wamekimbia wakitangaza ujumbe wao mimi sikusema nao lakini wametabiri
 lakini kama wangesimama barazani mwangu wangetangaza maneno yangu kwa watu wangu nao wangewageuza kutoka katika njia zao mbaya na kutoka katika matendo yao maovu bwana asema je mimi ni mungu aliyeko hapa karibu tu wala si mungu aliyeko pia mbali bwanaa asema je mtu ye yote aweza kujificha mahali pa siri ili nisiweze kumwona je mimi sikuijaza mbingu na nchi nimesikia wanayoyasema manabii hao wanaotabiri uongo kwa ji na langu
wanasema nimeota ndoto nimeota ndoto mambo haya yataendelea mpaka lini ndani ya mioyo ya hawa manabii wa uongo ambao hutabiri maono ya uongo ya akili zao wenyewe wanadhani ndoto wanazoambiana wao kwa wao zitawafanya watu wang walisahau jina langu kama baba zao walivyolisahau jina langu kwa kumwabudu baali
 mwache nabii aliye na ndoto aseme ndoto yake lakini yule aliye na neno langu na alisema kwa uamimifu
kwa maana jani kavu lina uhusiano gani na ngano asema bwana
 je neno langu si kama moto asema bwana nalo ni kama nyundo ivunjayo mwamba vipande vipande kwa hiyo niko kinyume na manabii wanaoibiana maneno kana kwamba ni yangu asema bwana
 naam mimi niko kinyume na yeremia manabii wanaotikisa ndim zao wenyewe na kusema bwana asema
 kweli niko kinyume na hao wanaotabi ri ndoto za uongo asema bwana
wanazisim ulia na kuwapotosha watu wangu kwa uongo wao bila kujali lakini sikuwatuma wala sikuwaweka
hawawafaidii watu hawa hata kidogo asema bwana
maneno ya uongo na manabii wa uongo watu hawa au nabii au kuhani watakapokuuliza mzigo wa bwana ni nini wewe utawaambia ninyi ndio mzigo nami nitawavua kama vazi asema bwana
 kwa habari ya nabii kuhani au wale watu wasemao mzigo wa bwana nitawaadhibu wao na nyumba zao
 hivyo mtaambiana kila mmoja na mwenzake miongoni mwenu bwana amejibu nini au bwana amesema nini lakini kamwe msiseme tena nina mzigo wa bwana kwa sababu kila neno la mtu binafsi linakuwa mzigo wake mwenyewe na hivyo kupotosha maneno ya mungu aliye hai bwana mwenye nguvu mungu wetu
 hivi ndivyo utakavyoendelea kumwuliza nabii bwana amekujibu nini au je bwana amesema nini ingawa unadai huu ni mz igo wa bwana hili ndilo bwana asemalo litumia maneno huu ndio mzigo wa bwana hata ingawa nilikuambia kuwa kamw usiseme huu ni mzigo wa bwana
 kwa hiyo hakika nitakusahau na kukutupa mbali na uso wangu pamoja na mji iliowapa ninyi na baba zenu
 nitaleta juu yako fedheha ya kudumu na aibu ya kudumu ambayo haitasahaulika
vikapu baada ya yekonia mwana wa yehoyakimu mfalme wa yuda pamoja na maafisa mafundi st adi na wahunzi wa yuda kuchukuliwa kutoka yerusalemu kwenda babeli na nebukadneza mfalme wa babeli kwenda uhamishoni huko babeli bwana akanionyesha vikapu viwili vya tini vilivyowekwa mbele ya hekalu la bwana
 kikapu kimoja kilikuwa na tini nzuri sana kama zile za mavuno ya kwanza kikapu cha pili kilikuwa na tini dhaifu sana mbaya mno zisizofaa kuliwa
viwili vya tini kisha bwana akaniuliza je yeremia unaona nini nikamjibu ninaona tini zile zilizo nzuri ni nzuri sana lakini zilizo dhaifu ni mbaya mno zisizofaa kuliwa
kisha neno la bwana likanijia hili ndilo bwana mungu wa israeli asemalo kama zilivyo hizi tini nzuri ndivyo ninavyowaona kuwa bora watu wa uhamisho kutoka yuda niliowaondoa kutoka mahali hapa kwenda katika nchi ya wakaldayo
 macho yangu yatakuwa juu yao kwa ajili ya kuwapatia mema nami nitawarudisha tena katika nchi hii
nitawajenga wala sitawabomoa nitawapanda wala sitawang oa nitawapa moyo wa kunifahamu mimi kwamba mimi ndimi bwana
watakuwa watu wangu nami nita kuwa mungu wao kwa maana watanirudia kwa moyo wao wote
lakini kama zilivyo zile tini dhaifu ambazo ni mbaya mno zisizofaa kuliwa asema bwana ndivyo nitakavyomtendea sedekia mfalme wa yuda maaf isa wake na mabaki wengine kutoka yerusalemu kwamba wamebaki katika nchi hii au wanaishi misri
 nitawafanya kuwa chukizo kabisa na kitu cha kulaumiwa katika mataifa yote ya dunia watakuwa aibu na kitu cha kudharauliwa chombo cha dhihaka na kulaaniwa po pote nitakakowafukuzia
 nitautuma upanga njaa na tauni dhidi yao mpaka wawe wameangamia kutoka nchi niliyowapa wao na baba zao
miaka neno likamjia yeremia kuhusu watu wote wa yuda katika mwaka wa nne wa kutawala kwake yehoiakimu mwana wa josia mfalme wa yuda ambao ulikuwa mwaka wa kwanza wa utawala wa nebukadneza mfalme wa babeli
 hivyo nabii yeremia akawaambia watu wote wa yuda na wale wote waishio yerusalemu kwa miaka ishirini na mitatu kuanzia mwaka wa kumi na tatu wa utawala wa yosia mwana wa amoni mfalme wa yuda mpaka siku hii ya leo neno la bwana limekuwa likinijia nami nimesema nanyi mara kwa mara lakini hamkusikiliza
sabini ya kuwa mateka ingawa bwana amewatuma watumishi wake wote hao manabii kwenu mara kwa mara hamkusikiliza wala hamkujali
 wakasema geukeni sasa kila mmoja wenu kutoka katika njia yake mbaya na matendo yake maovu ndipo mtaweza kukaa katika nchi ambayo bwana aliwapa ninyi na baba zenu milele
 msiifuate miungu mingine ili kuitumikia na kuiabudu msinikasirishe kwa vitu ambavyo mmevitengeneza kwa mikono yenu
lakini ninyi hamkunisikiliza mimi tena mkanikasirisha kwa vitu mlivyovitengeneza kwa mikono yenu nanyi mmejiletea madhara juu yeremia yenu wenyewe asema bwana
kwa hiyo bwana mwenye nguvu asema hivi kwa sababu hamkuyasikiliza maneno yangu nitayaita mataifa yote ya kaskazini na mtumishi wangu nebuk adneza mfalme wa babeli asema bwana nitawaleta waishambulie nchi hii na wakazi wake wote na dhidi ya mataifa yote yanayowazunguka
nitawaangamiza kabisa na kuwafanya kitu cha kuchukiwa na kudharauli wa na kuwa magofu daima
 nitawaondolea sauti ya shangwe na furaha sauti ya bibi na bwana arusi sauti ya mawe ya kusagia na mwanga wa taa
 nchi hii yote itakuwa ukiwa na isiyofaa kitu nayo mataifa haya yatamtumikia mfalme wa babeli kwa miaka sabini
 lakini miaka sabini itakapotimia nitamwadhibu mfalme wa babeli na taifa lake na nchi ya wakaldayo kwa ajili ya hatia yao asema bwana
nitaifany kuwa ukiwa milele
 nitaleta juu ya nchi hiyo mambo yote niliyosema dhidi yake yote yaliyoandikwa katika kitabu hiki na kutabiri wa na yeremia dhidi ya mataifa yote
 wao wenyewe watakuwa watumwa wa mataifa mengi na wafalme wakuu nitawalipizia sawa sawa na matendo yao na kazi ya mikono yao
kikombe cha ghadhabu ya mungu hili ndilo bwana mungu wa israeli aliloniambia chukua kutoka mkononi mwangu kikombe hiki kilichojaa mvinyo ya ghadhabu yangu na kuyanywesha mataifa yote ambayo ninakutuma kwao
 watakapoinywa watapepesuka na kukasirika sana kwa sababu ya upanga nitakaoupeleka katikati yao
 hivyo nikakichukua kikombe kutoka mkononi mwa bwana na kuyafanya mataifa yote aliyonituma kwao kukinywa yaani yerusalemu na miji ya yuda wafalme wake na maafisa wake kuwafanya magofu na kuwa kitu cha kuchukiza cha dhihaka na laana kama walivyo leo farao mfalme wa misri watumishi wake maafisa wake na watu wake wote pia wageni wote walioko huko wafalme wote wa nchi ya uzi wafalme wote wa wafilisti wale wa ashkeloni gaza ekroni na watu walioachwa huko ashdodi edomu moabu na amoni wafalme wote wa tiro na sidoni wafalme wa nchi za pwani ng ambo ya bahari dedani tema buzi na wote walio maeneo ya mbali wafalme wote wa arabuni na wafalme wote wa watu wageni wanaoishi katika jangwa wafalme wote wa zimri elamu na umedi wafalme wote wa pande za kaskazini wa karibu na wa mbali mmoja baada ya mwingine yaani falme zote juu ya uso wa dunia
baada ya hao wote mfalme wa sheshaki atakunywa pia
 kisha uwaambie hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo kunyweni mlewe na mtapike angukeni wala msiinuke tena kwa sababu ya upanga nitakaotuma miongoni mwenu
 lakini kama wakikataa kupokea kikombe kutoka mikononi mwako na kunywa waambie hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu ni lazima mywe tazama nimeanza kuleta maafa juu ya mji ulio na jina langu je kweli ninyi mtaepuka kuadhibiwa hamwezi kuepuka kuadhibiwa kwa maana nitaleta vita juu ya wote waishio duniani asema bwana mwenye nguvu
 basi sasa utabiri maneno haya yote dhidi yao na uwaambie bwana atanguruma kutoka juu atatoa sauti ya ngurumo kutoka makao yake matakatifu na kunguruma kwa nguvu sana dhidi ya nchi yake
atapiga kelele kama wao wakanyagao mizabibu atapiga kelele dhidi ya wote waishio duniani
 ghasia zitasikika hadi miisho ya dunia kwa maana bwana ataleta mashtaka dhidi ya mataifa ataleta hukumu juu ya wanadamu wote na kuwaua waovu wote asema bwana
 hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo tazama maafa yanaenea kutoka taifa moja hadi jingine tufani kubwa inainuka kutoka miisho ya dunia
 wakati huo hao waliouawa na bwana watatapakaa kila mahali kuanzia mwisho mmoja wa dunia hadi mwisho mwingine
hawataombolezewa wala kukusanywa au kuzikwa lakini watakuwa kama mavi yaliyoenea juu ya ardhi
 lieni na kuomboleza enyi wachungaji a sheshaki yaani ndio babeli kwa maandishi ya fumbo
yeremia mgaegae mavumbini ninyi viongozi wa kundi
kwa maana wakati wenu wa kuchinjwa umewadia mtaanguka na kuvunjwavunjwa kama vyombo vizuri vya udongo
 wachungaji hawatakuwa na mahali pa kukimbilia viongozi wa kundi hawatapata mahali pa kutorokea
 sikia kilio cha wachungaji maombolezo ya viongozi wa kundi kwa maana bwana anayaharibu malisho yao
 makao yao ya amani yataharibiwa kwa sababu ya hasira kali ya bwana
 kama simba ataacha pango lake nchi yao itakuwa ukiwa kwa sababu ya upanga wa mdhalimu na kwa sababu ya hasira kali ya bwana mungu
yeremia mwanzoni mwa utawala wa yehoiakimu mwana wa yosia mfalme wa yuda neno hili lilikuja kutoka kwa bwana hili ndilo bwana asemalo simama katika ua wa nyumba ya bwana na useme na watu wote wa miji ya yuda wanaokuja kuabudu katika nyumba ya bwana
waambie kila kitu nitakachokuamuru usipunguze neno
 huenda watasikiliza na kila mmoja akageuka kutoka katika njia yake mbaya
kisha nitawahurumia na kuacha kuwaletea maafa niliyokuwa ninapanga kwa sababu ya maovu waliyofanya
 waambie hili ndilo asemalo bwana ikiwa hamtanisikiliza na kuifuata sheria yangu ambayo nimeiweka mbele yenu nanyi ikiwa hamtayasikiliza maneno ya watumishi wangu manabii ambao nimewatuma kwenu tena na tena ijapokuwa hamkuwasikiliza ndipo nitaifanya nyumba hii kama shilo na mji huu ku wa kitu cha kulaania cha mataifa yote ya dunia
makuhani manabii na watu wote wakamsikia yeremia akiyasema maneno haya ndani ya nyumba ya bwana
 lakini mara tu yeremia alipomaliza kuw aambia watu kila kitu bwana alichomwamuru kukisema makuhani manabii na watu wote walimkamata wakisema ni lazima ufe kwa nini unatabiri katika jina la bwana kwamba nyumba hii itakuwa kama shilo na mji huu utakuwa ukiwa na kuachwa tupu nao watu wote wakamkusanyikia na kumzunguka yeremia ndani ya nyumba ya bwana
 maofisa wa yuda wa liposikia kuhusu mambo haya wakapanda kutoka katika jumba la kifalme wakaenda katika nyumba ya bwana na kushika nafasi zao kwenye ingilio la lango jipya la nyumba ya bwana
 kisha makuhani na manabiii wakawaambia aafisa pamoja na watu wote mtu huyu anastahili ahukumiwe kifo kwa sababu ametabiri mabaya dhidi ya mji huu
mmesikia kwa masiko yenu wenyewe kisha yeremia akawaambia maafisa wote na watu wote bwana amenituma kutabiri dhidi ya nyumba hii na mji huu mambo yote mliyoyasikia
 sasa tengenezeni njia zenu na matendo yenu na kumtii bwana mungu wenu
ndipo bwana atawahurumia na kuacha kuleta maafa aliyokuwa ameyatamka dhidi yenu
 lakini kwa habari yangu mimi niko mikononi mwenu nifanyieni lo lote mnaloona kuwa ni jema na la haki
 hata hivyo jueni kwa hakika ikiwa mtaniua mtakuwa mmejipatia dhambi kwa damu isiyo na hatia juu yenu wenyewe na juu ya mji huu na wote wanaoi shi ndani yake kwa maana ni kweli bwana amenituma kwenu ili niseme maneno haya yote masikioni mwenu
 kisha maafisa na watu wote wakawaambia makuhani na manabii mtu huyu asihukumiwe kifo amesem nasi katika jina la bwana mungu wetu
 baadhi ya wazee wa nchi wakasogea mbele wakaliambia kusanyiko lote la watu mika wa moreshethi al itoa unabii katika siku za hezekia mfalme wa yuda
akawaambia watu wote wa yuda hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mji wa sioni utalimwa kama shamba yerusalemu utakuwa lundo la kifusi cha changarawe kilima cha hekalu kitakuwa kichuguu kilichoota vichaka
 je hezekia mfalme wa yuda au mtu mwingine ye yote kati ka yuda alimhukumu mika kufa je hezekia hakumc ha bwana na kuhitaji msaada wake je bwana hakuwahurumia na akaacha kuleta maafa aliyokuwa ametamka dhidi yao tunakaribia sana kujiletea maangamizo ya kutisha sisi wenyewe wakati huu uria mwana wa shemaya kutoka mji wa kiriath yearimu alikuwa mtu mwingine aliyetoa unabii kwa jina la bwana yeremia alitoa unabii juu ya mambo yanayofanana na haya dhidi ya mji huu na nchi hii kama alivyofanya yeremia
 mfalme yehoiakimu na wakuu wake wote na maafisa waliposikia maneno yake mfalme alitafuta kumwua
lakini uria alipata habari na kwa kuogopa akakimbilia misri
 hata hivyo mfalme yehoiakimu alimtuma elnatha mwana wa akbori huko misri pamoja na watu wengi ne ili kwenda kumkamata uria
 wakamrudisha uria kutoka misri na kumpeleka kwa mfalme yehoiakimu ambaye alimwuua kwa upanga na mwili wake kutupwa kwenye eneo la makaburi ya watu wasio na cheo
 zaidi ya hayo ahikamu mwana wa shefani akamuunga mkono yeremia kwa hiyo hakutiwa tena mikononi mwa watu ili auawe
yuda kumtumikia nebukadneza mwanzoni mwa utawala wa sedekia mwana wa yosia mfalme wa yuda neno hili lilimjia yeremia kutoka kwa bwana hili ndilo bwana aliloni ambia tengeneza nira kutokana na kanda za ngozi uitie shingoni mwako
 kisha utume ujumbe kwa wafalme wa edomu moabu amoni ti ro na sidoni kupitia wajumbe ambao wamekuja yerusalemu kwa sedekia mfalme wa yuda
 wape ujumbe kwa ajili ya mabwana zao na uwaambie hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli waambieni hivi mabwana zenu kwa uwezo wangu mkuu na kwa mkono wangu ulionyooshwa nimeumba dunia na watu wake na wanyama walioko ndani yake nami humpa ye yote inipendezavyo
 sasa nitazitia nchi zenu zote mkononi mwa mtumishi wangu nebukadneza mfalme wa babeli nitawafanya hata wanyama wa mw ituni wamtumikie
 mataifa yote yatamtumikia yeye pamoja na mwanawe na mwana wa mwanawe hadi wakati wa nchi yake utakapowadia kisha mata ifa mengi na wafalme wenye nguvu nyingi watamshinda
lakini kama kukiwa na taifa lo lote au ufalme ambao hautamtumikia nebukadneza mfalme wa babeli ama kuinamisha shingo yake chini ya nira yake ni taliadhibu taifa hilo kwa upanga njaa na tauni asema bwana mpaka nitakapoliangamiza taifa hilo kwa mkono wake
 kwa hiyo msiwasikilize manabiii wenu waaguzi wenu waota ndoto wenu watabiri na wachawi wanaowaambia ninyi hamtamtumikia mfalme wa babeli
 wanawatabiria ninyi uongo ambako kutawafanya ninyi mhamishwe mbali kutoka kwenye nchi yenu nitawafukuzia mbali nanyi mtaangamia
 lakini ikiwa taifa lo lote litainama na kuweka shingo yake katika nira ya mfalme wa babeli na kumtumikia nitaliacha taifa hilo katika nchi yake yenyewe ili wailime na kuishi humo asema bwana
 nilitoa ujumbe uo huo kwa sedekia mfalme wa yuda
nilisema ingiza shingo yako katika nira ya mfalme wa babeli mtumikie yeye na watu wake nawe utaishi
 kwa nini wewe na watu wako mfe kwa upanga njaa na tauni ambayo bwana ameonya juu ya taifa lo lote ambalo halitamtumikia mfalme wa babeli msiyasikilize maneno ya manabii wanaowaambia hamtamtumikia mfalme wa babeli kwa sababu anawatabiria uongo
 sikuwatuma hao asema bwana
wanatabiri uongo kwa ji na langu
kwa hiyo nitawafukuzia mbali nanyi mtaangamia ninyi pamoja na manabii wanaowatabiria
 kisha nikawaambia makuhani na watu wote hawa hili ndilo asemalo bwana msiwasikilize manabii wanaosema hivi karibuni sana vyombo vya nyumba ya bwana vitarudishwa kutoka babe li
wanawatabiria ninyi uongo
 ninyi msiwasikilize
mtumikieni mfalme wa babeli nanyi mtaishi
kwa nini mji huu uwe magofu kama wao ni manabii na wanalo neno la bwana basi na wamsihi bwana mwenye nguvu kwamba vyombo vilivyobaki katika nyumba ya bwana na katika jumba la kifalme la mfalme wa yuda na katika yerusalemu visipelekwe babeli
 kwa maana hili ndilo asemalo bwana kuhusu zile nguzo ile bahari vile vishikizo viwezavyo kuhamishika vinara na vyombo vingine vilivyoachwa katika mji huu ambavyo nebukadneza mfalme wa babeli hakuvichukua wakati alipomchukua yekonia mwana wa yehoiakimu mfalme wa yuda kwenda uhamishoni huko babeli kutoka yerusalemu pamoja na wakuu wote wa yuda na yerusalemu
 naam hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo kuhusu vitu ambavyo vi mebaki ndani ya nyumba ya bwana na ndani ya jumba la kifalme la mfalme wa yuda na katika yerusalemu vitachukuliwa kupelekwa babeli nako huko vitabaki mpaka siku nitakayovijilia asema bwana kisha nitavirudisha na kuvirejesha tena mahali hapa
 yeremia hanania nabii wa uongo katika mwezi wa tano wa mwaka ule ule yaani mwaka wa nne mwanzoni mwa utawala wa sedekia mfalme wa yuda nabii hanania mwana wa az uri ambaye alitoka gibeoni akaniambia kati ka nyumba ya bwana mbele ya makuhani na watu wote hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo nitaivunja nira ya mfalme wa babeli
 katika muda wa miaka miwili nitavirudisha mahali hapa vyombo vy ote vya nyumba ya bwana ambavyo nebukadneza mfalme wa babeli aliviondoa kutoka hapa na kuvipeleka babeli
 pia nitamrudisha mahali hapa yekonia mwana wa yehoiakimu mfalme wa yuda pamoja na wote waliohamishwa kutoka yuda ambao walikwenda babeli asema bwana kwa kuwa nitaivunja nira ya mfalme wa babeli
 ndipo nabii yeremia akamjibu nabii hanania mbele ya makuhani na watu wote waliokuwa wamesimama ndani ya nyumba ya bwana
 akasema ameni bwana na afanye hivyo bwana na ayatim ize maneno uliyotabiri kwa kuvirudisha mahal hapa kutoka babeli vyombo vya nyumba ya bwana pamoja na wote waliohamishwa
 hata hivyo nisikilize nikuambie yale nitakayoyasema masikioni mwako na masikioni mwa watu hawa wote tangu mwanzo manabii waliokutangulia wewe na mimi walitabiri vita maafa na tauni dhidi ya nchi nyingi na falme kubwa
 lakini nabii atakayetabiri amani atatambuliwa kuwa kweli ametumwa na bwana ikiwa unabii wake utatimia
 kisha nabii hanania akaiondoa nira iliyokuwa shingoni mwa yeremia na kuivunja naye akasema mbele ya watu wote hili ndilo asemalo bwana vivi hivi ndivyo nitakavyoivunja nira ya nebukadneza mfalme wa babeli kutoka kwenye shingo za mataifa katika muda huu wa miaka miwili
kwa jambo hili nabii yeremia akaondoka zake
 kitambo kidogo baada nabii hanania kuivunja nira kutoka katika shingo ya nabii yeremia neno la bwan likamjia yeremia nenda ukamwambie anania hili ndilo asemalo bwana umevunja nira ya mti lakini badala yake utapata nira ya chuma
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli nitaweka nira ya chuma kwenye shingo za mataifa haya yote ili kufanya yamtumikie nebukadneza mfalme wa babeli nao watamtumikia
nitampa kutawala hata wanyama wa mwituni
 kisha nabii yeremia akamwambia nabii hanania sikiliza hanania bwana hajakutuma lakini wewe umelishawishi taifa hili kuamini uongo
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana hivi karibuni nitakuondoa kutoka juu ya uso wa dunia
mwaka huu huu utakufa kwa sababu umetangaza uasi dhidi ya bwana
 katika mwezi wa saba wa mwaka ule ule nabii hanania akafa
barua kwa watu wa uhamishoni haya ndiyo maneno ya ile barua ambayo nabii yeremia aliituma kutoka yerusalemu kwenda kwa wazee waliobaki miongoni mwa wale waliohamishwa na kwa makuhani manabii na watu wengine wote ambao nebukadneza alikuwa amewachukua kwenda uhamishoni babeli kutoka yerusalemu
 hii ilikuwa ni baada ya mfalme yekonia na malkia mamaye maafisa wa mahakama viongozi wa yuda na wa yerusalemu mafundi na wahunzi kwenda uhamishoni kutoka yerusalemu
 barua ilikabidhiwa kwa elasa mwana wa shafani na gemaria mwana wa hilkia ambao sedekia mfalme wa yuda aliwatuma kwa mfalme nebukadneza huko babeli
barua yenyewe ilisema hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli awaambialo wale wote niliowapeleka kutoka yerusalemu kwenda uhamishoni babeli jengeni nyumba na mstarehe pandeni bustani na mle mazao yake
 oeni wake na mzae wana na binti waozeni wana wenu wake nanyi watoeni binti zenu wa olewe ili nao pia wazae wana na binti
ngezekeni idadi yenu huko wala msipungue
 pia tafuteni amani na mafanikio ya mji ambamo nimewapeleka uhamishoni
mwombeni bwana kwa ajili ya mji kwa sababu ukistawi ninyi pia mtastawi
 naam hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo msikubali manabii na wabashiri walioko miongoni mwenu wawadanganye
msisikilize ndoto ambazo mmewatia moyo kuota
 wanawatabiria ninyi uongo kwa jina langu
sikuwatuma asema bwana
hili ndilo asemalo bwana miaka sabini itakapotimia kwa ajili ya babeli nitakuja kwenu na kutimiza ahadi yangu ya rehema ya kuwarudisha mahali hapa
 kwa yeremia maana ninajua mipango nili yo nayo kwa ajili yenu asema bwana
ni mipango ya kuwafanikisha na wala si ya kuwadhuru ni mipango ya kuwapa tumaini katika siku zijazo
 kisha mtaniita na mtakuja na kuniomba nami nitawasikiliza
 mtanitafuta na kuniona mtakaponitafuta kwa moyo wenu wote
 nitaonekana kwenu asema bwana nami nitawarudisha watu wenu waliotekwa
nitawakusanya kutoka katika mataifa yote na mahali pote nilipokuwa nimewafukuzia nami nitawarudisha mahali ambapo nilikuwa nimewatoa ili wachukuliwe uhamishoni asema bwana
 mnaweza mkasema bwana ameinua manabii kwa ajili yetu huku babeli lakini hili ndilo asemalo bwana kuhusu mfalme aketiaye kiti cha enzi cha daudi na watu wakwenu wote wanaobaki katika mji huu yaani nchi yenu watu ambao hawakwenda pamoja nanyi uhamishoni naam hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu nitatuma upanga njaa na tauni dhidi yao nami nitawafanya kuwa kama tini dhaifu zile ambazo ni mbaya sana zisizofaa kuliwa
 nitawafukuza kwa upanga kwa njaa na kwa tauni nami nitawafanya kitu cha kuchukiza sana kwa falme zote za dunia na kuwa kitu cha laana na cha kuogofya cha dharau na kukemewa miongoni mwa mataifa yote nitakakowafukuzia
 kwa kuwa hawakuyasikiliza maneno yangu asema bwana maneno ambayo niliwatumia tena na tena kupitia watumishi wangu manabii
wala ninyi watu wa uhamisho hamkusikiliza pia asema bwana
 kwa hiyo sikieni neno la bwana enyi nyote mlio uhamis honi niliowapeleka babeli kutoka yerusalemu
 hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo kuhusu ahabu mwana wa kolaia na sedekia mwana wa maaseya wanaowatabiria uongo kwa jina langu nitawatia mikononi mwa nebukadneza mfalme wa babeli nay atawaua mbele ya macho yenu hasa
 kwa ajili yao watu wote wa uhamisho kutoka yuda walioko babeli watatumia laani hii bwana na akutendee kama sedekia na ahabu ambao mfalme wa babeli aliwachoma kwa moto
 kwa kuwa wamefanya mambo maovu kabisa katika israeli wamezini na wake za majirani zao tena kwa jina langu wamesema uongo mambo ambayo sikuwaambia kuyafanya nami ni shahidi wa jambo hilo asema bwana
ujumbe kwa shemaya mwambie shemaya mnehelami hili ndilo bwana mwenye nguv u mungu wa israeli asemalo ulituma barua kwa jina lako mwenyewe kwa watu wote wa yerusalemu kwa sefania mwana wa kuhani maaseya na kwa makuhani wengine wote
ulimwambia sefania bwana amekuweka wewe uwe kuhani badala ya yehoiada uwe msimamizi wa nyumba ya bwana utamfunga mwendawazimu yeyote anayejifanya nabii kwa mikatale na mnyororo wa shingoni
 kwa nini basi hukumkemea yeremia wa anathothi aliyejifanya kama nabii miongoni mwenu ametutumia ujumbe huu huko babeli mtakuwako huko muda mre fu
kwa hiyo jengeni nyumba mkakae pandeni mashamba na mle mazao yake
 kuhani sefania hata hivyo akamsomea nabii yeremia ile barua
 ndipo neno la bwana likamjia yeremia tuma ujumbe huu kwa watu wote walio uhamishoni hili ndilo bwana asemalo kuhusu shemaya mnehelami kwa sababu shemaya amew atabiria ninyi hata ingawa sikumtuma nay amewafanya kuamini uongo hili ndilo bwana asemalo hakika nitamwadhibu shemaya mnehelami pamoja na uzao wake
hapatakuwa na ye yote atakayebaki miongoni mwa watu hawa wala hataona mema nitakayowatendea watu wangu asema bwana kwa sababu ametangaza uasi dhidi yangu
kurudishwa kwa israeli hili ndilo neno lililomjia yeremia kutoka kwa bwana hili ndilo asemalo bwana mungu wa israeli andika katika kitabu maneno yote niliyonena na wewe
 siku zinakuja asema bwana nitakapowaleta watu wangu israeli na yuda kutoka uhamishoni na kuwarudisha katika nchi niliyowapa baba zao ili kuimiliki asema bwana
haya ndiyo maneno bwana aliyoyanena kuhusu israeli na yuda hili ndilo asemalo bwana vilio vya woga vinasikika hofu kuu wala si amani
ulizeni na mkaone je mwanaume aweza kuzaa watoto kwa nini basi ninaona kila mwanaume yeremia mwenye nguvu ameweka mikono yake tumboni kama mwanamke aliye na utungu wa kuzaa kila uso umegeuka rangi kabisa tazama jinsi ile siku itakavyokuwa ya kutisha hakutakuwa na nyingine mfano wake
utakuwa wakati wa dhiki kwa yakobo lakini ataokolewa kutoka katika hiyo
 katika siku ile asema bwana mwenye nguvu nitaivunja nira kutoka shingoni mwao na kuvipasua vifungo vyao wageni hawatawafanya tena watumwa
badala yake watamtumikia bwana mungu wao na daudi mfalme wao nitakayemwinua kwa ajili yao
 hivyo usiogope ee yakobo mtumishi wangu usifadhaike ee israeli asema bwana
hakika nitakuokoa wewe kutoka mahali pa mbali wazao wako kutoka nchi ya uhamisho wao yakobo atakuwa tena na amani na usalama wala hakuna atakayemtia hofu
 mimi niko pamoja nawe nami nitakuokoa asema bwana
ingawa nitayaangamiza kabisa mataifa yote ambamo miongoni mwao nimewatawanya sitawaangamiza ninyi kabisa
nitawaadhibu lakini kwa haki
sitawaacha kabisa bila adhabu
 hili ndilo asemalo bwana kidonda chako hakina dawa jeraha lako haliponyeki
 hakuna ye yote wa kukutetea shauri lako hakuna dawa ya kidonda chako wewe hutapona
 wale walioungana nawe wote wamekusahau hawajali cho chote kukuhusu wewe
nimekupiga kama vile ambavyo adui angelifanya na kukuadhibu kama vile ambavyo mtu mkatili angelifanya kwa sababu hatia yako ni kubwa mno na dhambi zako ni nyingi sana
 kwa nini unalia kwa ajili ya jeraha lako yale maumivu yako yasiyoponyeka kwa sababu ya uovu wako mkubwa na dhambi zako nyingi nimekufanyia mambo haya
 lakini watu wote wakuangamizao wataangamizwa adui zako wote watakwenda uhamishoni
wale wote wakutekao nyara watatekwa nyara wote wakufanyao mateka nitawafanya mateka
 lakini nitakurudishia afya yako na kuyaponya majeraha yako asema bwana kwa sababu umeitwa mwenye kutupwa sayuni ambaye hakuna ye yote anayekujali
 hili ndilo asemalo bwana nitarudisha baraka za mahema ya yakobo na kuhurumia maskani yake
mji utajengwa tena juu ya magofu yake nalo jumba la kifalme litasimama mahali pake halisi
 nyimbo za kushukuru zitatoka kwao na sauti ya furaha nitaiongeza idadi yao wala hawatapungua nitawapa heshima na hawatadharauliwa
 watoto wao watakuwa kama walivyokuwa siku za zamani nayo jumuiya yao itaimarishwa mbele yangu nitawaadhibu wale wote wawaoneao
 kiongozi wao atakuwa mmoja wao mtawala wao atainuka miongoni mwao
nitamleta karibu nami naye atanikaribia mimi kwa maana ni nani yule atakayejitolea kuwa karibu nami asema bwana
 kwa hiyo ninyi mtakuwa watu wangu nami nitakuwa mungu wenu
 tazama tufani ya bwana italipuka kwa ghadhabu upepo wa kisulisuli uendao kasi utashuka juu ya vichwa vya waovu
 hasira kali ya bwana haitarudi nyuma yeremia mpaka atakapotimiza makusudi yote ya moyo wake
siku zijazo mtayaelewa haya
kurudi kwa watu wa uhamishoni kwa we shang wakati huo nitakuwa mungu wa koo zote za israeli nao watakuwa watu wangu
asema bwana
hili ndilo asemalo bwana watu watakaopona upanga watapata upendeleo jangwani nitakuja israeli niwape pumziko
bwana alitutokea wakati uliopita akisema nimekupenda kwa upendo wa milele nimekuvuta kwa wema
 nitakujenga tena nawe utajengeka upya ewe bikira israeli
utachukua tena matari yako na kwenda kucheza na wenye furaha
 utapanda tena shamba la mizabibu juu ya vilima vya samaria wakulima watapanda na kufarahia matunda yake
 itakuja siku wakati walinzi watakapowapigia kelele juu ya vilima vya efraimu wakisema njoni na twendeni juu sayuni kwake bwana mungu wetu
hili ndilo asemalo bwana mwimbieni yakobo kwa furaha mpigieni kelele aliye mkuu wa mataifa
zifanyeni sifa zenu zisikike nanyi mseme ee bwana okoa watu wako mabaki ya israeli
 tazama nitawaleta kutoka nchi ya kaskazini na kuwakusanya kutoka miisho ya dunia
miongoni mwao watakuwepo vipofu na viwete mama wajawazito na wenye utungu wa kuzaa umati mkubwa wa watu utarudi
 watakuja wakilia wataomba wakati nikiwarudisha
nitawaongoza kando ya vijito vya maji katika mapito yaliyo tambarare ambapo hawatajikwaa kwa sababu mimi ndimi baba wa israeli naye efraimu ni mwanangu mzaliwa wangu wa kwanza
 sikieni neno la bwana enyi mataifa litangazeni katika nchi za pwani ya mbali yeye aliyewatawanya israeli atawakusanya na atalichunga kundi lake la kondoo kama mchungaji
 kwa kuwa bwana atamlipia fidia yakobo na kuwakomboa kutoka mkononi mwao walio na nguvu kuliko wao
 watakuja na kupiga kelele kwa furaha katika miinuko ya sayuni watashangilia ukarimu wa bwana
nafaka divai mpya na mafuta wanakondoo wachanga na ndama wa makundi ya ng ombe nitakaowapa
watakuwa kama bustani iliyonyeshewa vizuri wala hawatahuzunika tena
 kisha wanawali watacheza na kufurahi vijana waume na wazee pia
nitageuza maombolezo yao kuwa furaha nitawapa faraja na furaha badala ya huzuni
 nitawashibisha makuhani kwa wingi nao watu wangu watajazwa kwa ukarimu wangu asema bwana
 hili ndilo asemalo bwana sauti imesikika huko rama maombolezo na kilio kikubwa raheli akiwalilia watoto wake na anakataa kufarijiwa kwa sababu watoto wake hawako tena
 hili ndilo asemalo bwana izuie sauti yako kulia na macho yako yasitoe machozi kwa kuwa kazi yako itapata thawabu
asema bwana
watarudi kutoka nchi ya adui
 kwa hiyo kuna tumaini kwa ajili yako katika siku zijazo asema bwana
watoto wako watarudi katika nchi yao yenyewe
 hakika nimeyasikia maombolezo ya efraimu yeremia ulinirudi kama ndama mkaidi nami nimekubali kutii
unirudishe nami nitarudi kwa sababu wewe ndiwe bwana mungu wangu
 baada ya kupotea nilitubu baada ya kuelewa nilijipiga kifua
niliaibika na kuona haya kwa sababu niliibeba aibu ya ujana wangu
 je efraimu si mwanangu mpendwa mtoto ninayependezwa naye ingawa mara kwa mara ninanena dhidi yake bado ninamkumbuka
kwa hiyo moyo wangu unamwonea shauku nina huruma kubwa kwa ajili yake asema bwana
 weka alama za barabara weka vibao vya kuelekeza
zingatia vema njia kuu barabara ile unayoipita
rudi ee bikira israeli rudi kwenye miji yako
 utatangatanga hata lini ee binti usiye mwaminifu bwana ameumba kitu kipya duniani mwanamke atamlinda mwanaume
 hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo nitakapowarudisha toka nchi ya kutekwa kwenu watu walio katika nchi ya yuda na miji yake kwa mara nyingine tena watatumia maneno haya bwana akubariki ee makao ya haki ee mlima mtakatifu
 watu wataishi pamoja katika yuda na miji yake yote wakulima na wote wanaohamahama na mifugo yao
 nitawaburudisha waliochoka na kuwatuliza walio na huzuni
 kwa jambo hili niliamka na kuangalia pande zote
usingizi wangu ulikuwa mtamu kwangu
 bwana asema siku zinakuja nitakapoongeza idadi ya watu na kuzidisha hesabu ya mifugo katika nyumba ya israeli na nyumba ya yuda
 kama vile nilivyowaangalia ili kuwang oa na ubomoa kuharibu kuangamiza na kuleta maafa juu yao vivyo hivyo nitawaangalia ili kujenga na kupanda asema bwana
 katika siku hizo watu hawatasema tena baba wamekula zabibu chachu nayo meno ya watoto yakatiwa ganzi
 badala yake kila mmoja atakufa kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe ye yote alaye zabibu chachu meno yake mwenyewe yatatiwa ganzi
 wakati unakuja asema bwana nitakapofanya agano jipya na nyumba ya israeli na nyumba ya yuda
 halitafanana na agano nililofanya na baba zao wakati nilipowashika mkono na kuwaongoza watoke misri kwa sababu walivunja agano langu ijapokuwa nilikuwa mume kwao asema bwana
 hili ndilo agano nitakalofanya na nyumba ya israeli baada ya wakati ule asema bwana
nitaweka sheria yangu ndani yao na kuiandika katika mioyo yao
nitakuwa mungu wao nao watakuwa watu wangu
 mtu hatamfundisha tena jirani yake au mtu kumfundisha ndugu yake akisema umjue bwana mungu kwa sababu wote watanijua mimi kuanzia aliye mdogo kabisa kwao hata aliye mkuu sana asema bwana
kwa sababu nitausamehe uovu wao na sitazikumbuka dhambi zao tena
 hili ndilo asemalo bwana yeye aliyeweka jua liwake mchana yeye anayeamuru mwezi na nyota kung ara usiku yeye aichafuaye bahari ili mawimbi yake yangurume bwana mwenye nguvu ndilo jina e
 ni pale tu amri hizi zitakapoondoka machoni pangu asema bwana ndipo wazao wa israeli watakoma kuwa taifa mbele yangu daima
 hili ndilo asemalo bwana ni pale tu mbingu zilizo juu zitakapoweza yeremia kupimika na misingi ya dunia chini ikaweza kuchunguzwa ndipo nitakapowakataa wazao wote wa israeli kwa sababu ya yote waliyoyatenda asema bwana
 siku zinakuja asema bwana wakati mji huu utakapoj engwa kwa upya kwa ajili yangu kuanzia mnara wa hananeli hadi lango la pembeni
 kamba ya kupimia itaanzia hapo kunyooka mpaka kwenye kilima cha garebu na kisha kugeuka kuelekea goa
 bonde lote watupwapo maiti na majivu pia na matuta yote kutoka bonde la kidr oni upande wa mashariki mpaka kwenye pembe ya lango la farasi itakuwa takatifu kwa bwana
kamwe huu mji hautang olewa tena wala kubomolewa
yeremia anunua shamba
hili ndili neno lililomjia yeremia kutoka kwa bwana katika mw aka wa kumi wa utawala wa sedekia mfalme wa yuda ambao ulikuwa mwaka wa kumi na nne wa kutawala kwake mfalme nebukadneza
 wakati huo jeshi la mfalme wa babeli lili kuwa likiuzunguka mji wa yerusalemu naye nabii yeremia alikuwa amezuiliwa katika ua wa walinzi katika jumba la kifalme la yuda
basi sedekia mfalme wa yuda alikuwa amemfunga huko akisema kwa nini unatabiri hivyo wewe unasema hili ndilo asemalo bwana ninakaribia uutia mji huu mkononi mwa mfalme wa babeli naye atauteka
 sedekia mfalme wa yuda hataweza kuponyoka mikononi mwa wakaldayo lakini kwa hakika atatiwa mikononi mwa mfalme wa babeli naye atazungumza naye ana kwa ana na kumwona kwa macho yake mwenyewe
 atamchukua sedekia hadi babeli mahali atakapoishi mpaka nitakapomshughulikia asema bwana
kama utapigana dhidi ya wakald ayo hutashinda
yeremia akasema neno la bwana lilinijia kusema hanameli mwana wa shalumu mwana wa ndugu wa baba yako atakuja kwako na kusema nunua shamba langu huko anathothi kwa sababu kama jamaa ya karibu ni haki na wajibu wako kulinunua
kisha kama bwana alivyosema binamu yangu hanameli alinijia kati ka ua wa walinzi na kusema nunua shamba la ngu lililoko anathothi katika nchi ya benyamini
kwa kuwa ni haki yako kulikomboa na kulimiliki ujinunulie
nilijua kwamba hili lilikuwa neno la bwana hivyo nikalinunua shamba lile huko anathothi kutoka kwa binamu yangu hanameli nami nikampimia shekeli kumi na sabaa za fedha
 nikatia sahihi na kuweka muhuri hati ya kumiliki nikaweka mashahidi na kupima ile fedha kwenye mizani
 nikachukua ile hati ya kununulia nakala iliyotiwa muhuri yenye makubaliano na masharti pia pamoja na ile nakala isiyo na mhuri nami nikampa baruku mwana wa neria mwana wa maaseya hati hii mbele ya binamu yangu hanameli na mbele ya mashahidi waliokuwa wameweka sahihi kwenye hati hii na mbele ya wa yahudi wote waliokuwa wameketi katika ua wa walinzi
 mbele yao nilimpa baruku maelezo hayo hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli chukua hati hizi nakala zote zenye mhuri na zisizo na mhuri za hati ya kununulia na uziweke kwenye gudulia la udongo wa mfinyanzi ili zidumu kwa muda mrefu
 kwa kuwa hili ndilo as emalo bwana mwenye nguvu mungu wa israel i nyumba mashamba na mashamba ya mizabibu yatanunuliwa tena katika nchi hii
 baada ya kumkabidhi baruku mwana wa neria hii hati ya kununulia nilimwomba bwana ee bwana mwenyezi umeumba mbingu na nchi kwa uwezo wako mkuu na kwa mkono ulionyooshwa
hakuna jambo lililo gumu usiloliweza
 huonyesha upendo kwa maelfu lakini hul eta adhabu kwa ajili ya dhambi za baba mapajani mwa watoto wao baada yao
ee mungu mkuu na mwenye uweza ambaye jina lako ni bwana mwenye nguvu makusudi yako ni makuu na matendo yako ni yenye uwezo
macho yako yanaona njia zote za wanadamu nawe humlipa kila mmoja kulingana na mwenendo wake na kama yanayostahili matendo yake
 ulitenda ishara za miujiza na maajabu huko misri na umeyaendeleza mpaka leo katika israeli na miongoni mwa wanadamu wote nawe umejulikana na kufahamika hivyo mpaka leo
 uliwatoa watu wako israeli kutoka misr kwa ishara na maajabu kwa mkono wenye nguvu na ulionyooshwa na kwa matisho makuu
 uliwapa nchi hii uliyokuwa umeapa kuwapa baba zao nchi ijaayo maziwa na asali
 wakaingia a shekeli kumi na saba za fedha ni sawa na gramu yeremia nakuimiliki lakini hawak ukutii wala kuifuata sheria yako hawakufanya kile ulichowaamuru kufanya
hivyo ukaleta maafa haya yote juu yao
tazama jinsi ambavyo tumezungukwa na jeshi ili kuuteka huu mji
kwa sababu ya upanga njaa na tauni mji utatiwa mikononi mwa wakaldayo ambao wanaushambulia
ulilosema limetokea kama vile unavyoona sasa
 ingawa mji utatiwa mikononi mwa wakaldayo wewe ee bwana mwenyezi uliniambia nunua shamba kwa fedha na jambo hilo lishuhudiwe
 ndipo neno la bwan likamjia yeremia kusema mimi ndimi bwana mungu wa wote wenye mwili je kuna jambo lo lote lililo gumu nisiloliweza kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana ninakaribia kuutia mji huu mikononi mwa wakaldayo na mwa nebukadneza mfalme wa babeli ambaye atauteka
 wakaldayo ambao wanaushambulia ji huu watakuja na kuuchoma moto na kuuteketeza pamoja na nyumba ambamo ndani yake watu wamenikasirisha kwa kumf ukizia baali uvumba katika mapaa na kumimina sadaka ya kinywaji kwa miungu mingine
 watu wa israeli na wa yuda hawakufanya kitu kingine cho chote ila uovu mbele zangu tangu ujana wao naam watu wa israeli hawakufanya kitu kingine cho chote ila kunikasirisha kwa kazi ambazo mikono yao imetengeneza asema bwana
 tangu siku ulipojengwa hadi sasa mji huu umenikasirisha na kunighadhibisha kias kwamba ni lazima niuondoe machoni pangu
 watu wa israeli na wa yuda wamenikasirisha kwa uovu wote waliofanya wao wafalm wao na maafisa wao makuhani wao na manabii wao watu wa yuda na wakazi wa yerusalemu
 walinigeuzia visogo vyao wala si nyuso zao ingawa niliwafundisha ena na tena hawakupenda kusikiliza wala kuitikia marudi
 waliweka miungu yao ya kuchukiza sana katika nyumba iitwayo kwa jina langu na kuinajisi
 wakajenga mahali pa juu pa kuabudi miungu kwa ajili ya baali katika bonde la ben hinomu ambapo walitoa wana wao na binti zao kafara kwa moleki ingawa kamwe sikuamuru wala halikuingia akilini mwangu kwamba watafanya chukizo kama hilo na kumfanya yuda atende dhambi
 mnasema kuhusu mji huu kwa upanga njaa na tauni mji utatiwa mkononi mwa mfalme wa babeli lakini hili ndilo bwana mungu wa israeli asemalo hakika nitawakusanya kutoka katika nchi zote nilizowafukuzia katika hasira yangu kali na ghadhabu yangu kuu nitawarudisha mahali hapa na kuwaruhusu waishi kwa salama
 watakuwa watu wangu nami nitakuwa mungu wao
 nitawapa moyo mmoja na kutenda pamoja ili kwamba waniche daima kwa mema yao wenyewe na kwa mema ya watoto wao baada yao
 nitafanya nao agano la milele kamwe sitaacha kuwatendea mema nami nitawavuvia kunicha mimi ili kwamba kamwe wasigeukie mbali nami
 nitafurahia kuwatendea mema na kwa hakika nitawapanda katika nchi hii kwa moyo wangu wote na roho yangu yote
 hili ndilo asemalo bwana kama nilivyoleta maafa haya makubwa kwa watu hawa ndivyo nitakavyowapa mafanikio niliyowaahidi
 kwa mara nyingine tena mashamba yatanunuliwa katika nchi hii ambayo mlisema imekuwa ukiwa isiyofaa isiyo na watu wala wanyama kwa sababu imetiwa mkononi mwa wakaldayo
 mashamba yatanunuliwa wa fedha na hati zitatiwa sahihi zitatiwa muhuri na kushuhudiwa katika nchi ya benyamini katika vijiji vinavyoizunguka yerusalemu katika miji ya yuda na katika miji ya nchi ya vilima sehemu ya magharibi katika miji ya tambarare na katika negebu kwa sababu nitarudisha tena mafanikio yao asema bwana
ahadi ya kurudishwa wakati yeremia alipokuwa angali amefungwa kwenye ua wa walinzi neno la bwana lilimjia ma ra ya pili kusema hili ndilo bwana asem alo yeye aliyeumba dunia bwana aliyeifanya na kuithibitisha bwana ndilo jina lake niite nami nitakuitika na kukuambia mambo makuu na yasiyochunguzika usiyoyajua
 kwa maana hili ndilo bwana mungu wa israeli asemalo kuhusu nyumba katika mj huu na majumba ya kifalme ya yuda yaliyobomolewa yatumiwe dhidi ya kule kuzungukwa na jeshi na upanga katika kupigana na wakaldayo zitajazwa na maiti za watu nitakaowachinja katika hasira na ghadhabu b nitarudisha tena mafanikio yao au nitawarudisha tena kutoka utumwani
 yeremia yangu
nitauficha uso wangu kwa sababu ya maovu yake yote
hata hivyo nitaul etea afya na uponyaji nitawaponya watu wangu na kuwafanya wafurahie amani tele na salama
 nitawarudisha yuda na israeli kutoka katika nchi ya kutekwa kwao na kuwajenga tena kama walivyokuwa hapo awali
 nitawatakasa dhambi zote walizofanya dhidi yangu na nitawasamehe dhambi zote za uasi dhidi yangu
 kisha mji huu utaniletea utukufu furaha sifa na heshima mbele ya mataifa yote ya dunia yatakayosikia juu ya mambo yote mazuri ninayoufanyia nao watashangaa na kutetemeka kwa ajili ya wingi wa mafanikio na amani nitakayoupatia
 hili ndilo asemalo bwana mnasema kuhusu mahali hapa kwamba ni mahali palipoachwa ukiwa pasipo na wanadamu wala wanyama
lakini katika miji ya yuda na barabara za yerusalemu ambazo zimeachwa ambazo hazikaliwi na wanadamu wala wanyama huko kutasiki ka kwa mara nyingine sauti za shangwe na furaha sauti za bibi na bwana arusi na sauti za wale waletao sadaka za shukrani katika nyumba ya bwana wakisema mshukuruni bwana mwenye nguvu kwa maana bwana ni mwema upendo wake wadumu milele
kwa kuwa nitairudishia nchi baraka kama zilivyokuwa hapo awali asema bwana
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mahali hapa ambapo ni ukiwa na pasipo wanadamu wala anyama katika miji yake patakuwepo tena malisho kwa ajili ya wachungaji kupumzisha makundi yao ya kondoo na mbuzi
 katika miji ya nchi ya vilima ya vilima vya magharibi na ya negebu katika nchi ya benyamini katika vijiji vinavyoizunguka yerusalemu na katika miji ya yuda makundi ya kondoo na mbuzi yatapita tena chini ya mkono wa yeye ayahesabuye asema bwana
 siku zinakuja asema bwana wakati nitakapotimiza ahadi yangu ya rehema niliyoifanya kwa nyumba ya israeli na kwa nyumba ya yuda
 katika siku hizo na wakati huo nitalifanya tawi la haki lichipuke kutoka ukoo wa daudi naye atafanya lile lililo haki na sawa katika nchi
 katika siku hizo yuda ataokolewa na yerusalemu ataishi salama
hili ndilo jina atakaloitwa bwana ndiye haki yetu
 kwa maana hili ndilo as emalo bwana daudi kamwe hatakosa mtu wa kukalia kiti cha enzi cha nyumba ya israeli wala hata makuhani ambao ni walawi kamwe hawatakosa mtu wa kusimama mbele zangu daima ili kutoa sadaka za kuteketezwa ili kuteketeza sadaka ya nafaka na kutoa dhabihu
 neno la bwana likamjia yeremia kusema hili ndilo asemalo bwana ikiwa mtaweza kuvunja agano langu kuhusu mchana na usiku ili mchana na usiku visiwepo kwa nyakati zake basi agano langu na daudi mtumishi wangu na agano langu na walawi ambao ni makuhani wanaohudumu mbele zangu linaweza kuvunj wa na daudi hatakuwa tena na mzao wa kutawala katika kiti chake cha enzi
 nitawafanya wazao wa daudi mtumishi wangu na walawi wanaohudumu mbele zangu wasioweza kuhesabika kama nyota za angani tena wasiopimika ka ma mchanga wa ufuoni mwa bahari
 neno la bwana likamjia yeremia kusema je hujasikia kwamba watu hawa wanasema bwana amezikataa zile falme mbili alizozichagua kwa hi yo wamewadharau watu wangu na hawawaoni tena kama taifa
 hili ndilo asemalo bwana kama sijathibitisha agano langu na mchana na usiku na kuzisimika sheria za mbingu na nchi basi nitawakataa wazao wa yakobo na daudi mtumishi wangu na sitachagua mmoja wa wanaye kutawala juu ya wazao wa abrahamu isaki na yakobo
kwa maana nitawarudisha kutoka kwenye nchi ya kutekwa kwao na kuwaonea huruma
onyo kwa sedekia wakati nebukadneza mfalme wa babeli na jeshi lake lote pamoja na falme zote na mataifa katika himaya aliyotawala walipokuwa wakipigana dhi di ya yerusalemu pamoja na miji yote inayoizunguka neno hili lilimjia yeremia kutoka kwa bwana hili ndilo asemalo bwana mungu wa israeli kusema nenda kwa sedekia mfalme wa yuda na umwambie hili ndilo asemalo bwana ninakaribia kuutia mji huu mikononi mwa mfalme wa babeli naye atauteketeza kwa moto
 yeremia hutaweza kuepuka mkono wake bali hakika utatekwa na kukabidh iwa kwake
utamwona mfalme wa babeli kwa macho yako mwenyewe naye atazungumza nawe uso kwa uso
nawe utakwenda babeli
lakini sikia ahadi ya bwana ee sedekia mfalme wa yuda
hili ndilo asemalo bwana kukuhusu hutakufa kwa upanga utakufa kwa amani
kama vile watu walivyowasha moto wa maziko kwa heshima ya baba zako wafalme waliokutangulia ndivyo watu watakavyowasha moto kwa heshima yako na kuomboleza wakisema ole ee bwana mimi mwenyewe ninaweka ahadi hii asema bwana
ndipo nabii yeremia akamwambia sedekia mfalme wa yuda mambo haya yote huko yerusalemu wakati jeshi la mfalme wa babeli lilipokuwa likipigana dhidi ya yerusalemu na miji mingine ya yuda ambayo bado ilikuwa imara yaani lakishi na azeka
hii ilikuwa ndiyo miji pekee yenye ngome iliyobaki katika yuda
uhuru kwa watumwa hili ndilo neno lililomjia yeremia kutoka kwa bwana baada ya mfalme sedekia kufanya agano na watu wote huko yerusalemu kutangaza uhuru kwa watumwa
 kila mmoja alipaswa kuwaacha huru watumwa wake wa kiebrania wanawake na wanaume hakuna mtu ye yote aliyeruhusiwa kumshikilia myahudi mwenzake kama mtumwa
 kwa hiyo maafisa wote na watu walioingia katika agano hili wakakubali kwamba watawaacha huru watumwa wao wa kiume na wa kike na hawatawashikilia tena kama watumwa
wakakubali na wakawaacha huru
 lakini baadaye wakabadili mawazo yao na kuwarudisha wale watumwa waliokuwa wamewaacha huru na kuwafanya tena watumwa
 ndipo neno la bwan likamjia yeremia kusema hili ndilo asemalo bwana mungu wa israeli nilifanya agano na baba zenu nilipowatoa misri kutoka nchi ya utumwa
nikasema kila mwaka wa saba kila mmoja wenu ni lazima amwache huru mtumwa ambaye ni mwebrania mwenzenu aliyejiuza mwenyewe kwenu
baada ya kukutumikia kwa miaka sita ni lazima umwache huru aende zake
hata hivyo baba zenu hawakunisikiliza wala kunijali
 hivi karibuni tu mlitubu na ku fanya yaliyo sawa machoni pangu kila mmoja wenu aliwatangazia uhuru waebrania wake
hata mlifanya agano mbele zangu ndani ya nyumba iitwayo kwa jina langu
 lakini sasa mmegeuka na kulinajisi jina langu kila mmoja wenu amemrudisha mtumwa wa kiume na wa kike ambao mlikuwa mmewaacha huru waende zao walikotaka
mmewalazimisha kuwa watumwa wenu tena
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana hamkunitii mimi hamkutangaza uhuru kwa ajili ya watu wa kwenu
hivyo sasa ninawatangazia ninyi uhuru asema bwana uhuru ili kuanguka kwa upanga tauni na njaa
nitawafanya muwe chukizo kwa falme zote za dunia
 watu waliovunja agano langu na ambao hawakutunza masharti ya agano walilofanya mbele zangu nitawafanya kama ndama waliyemkata vipande viwili kisha kutembea kati ya vile vipande vya huyo ndama
 viongozi wa yuda na yerusalemu maafisa wa mahakama makuhani na watu wote wa nchi waliopita kati ya vile vipande vya ndama nitawatia mkononi mwa adui zao wanaotafuta uhai wao
maiti zao zitakuwa chakula cha ndege wa angani na wanyama wa nchi
 nitamtia sedekia mfalme wa yuda na maafisa wake mikononi mwa adui zao wanaotafuta uhai wao kwa jeshi la mfalme wa babeli lililokuwa limeondoka kwenu
 nitatoa amri asema bwana nami nitawarudisha tena katika mji huu
watapigana dhidi yake watautwaa na kuuteketeza kwa moto
nami nitaiangamiza miji ya yuda hivyo pasiwe na ye yote atakayeweza kuishi humo
warekabi wasifiwa hili ndilo neno lililomjia yeremia kutoka kwa bwana wakati wa utawala wa yehoyakimu mwana wa yosia mfalme wa yuda nenda kwa jamaa ya warekabi na uwaalike waje kwenye moja ya vyumba vya pembeni vya nyumba ya bwana na uwape divai wanywe
basi nikaenda kumwita yaazania mwana wa yeremia mwana wa habazinia ndugu zake na wanawe wote yaani jamaa nzima ya warekabi
 nikawaleta katika nyumba ya bwana ndani ya chum ba cha wana wa hanani mwana wa igdalia mtu wa mungu
kilikuwa karibu na chumba cha maafisa ambacho kilikuwa juu ya kile cha maaseya mwana wa shalumu aliyekuwa bawabu
 kisha nikaweka mabakuli yaliyojaa divai na baadhi ya vikombe mbele ya watu wa jamaa ya warekabi na kuwaambia kunyweni divai
lakini wao wakajibu sisi hatunywi divai kwa sababu baba yetu yonadabu mwana wa yeremia rekabu alitupa agizo hili ninyi wala wazao wenu kamwe msinywe divai
 pia msijenge nyumba kamwe wala kuotesha mbegu au kupanda mashamba ya mizabibu kamwe msiwe na kitu cho chote katika hivi lakini siku zote lazima muishi kwenye mahema
ndipo mtakapoishi kwa muda mrefu katika nchi ambayo ninyi ni wahamaji
 tumetii kila kitu ambacho baba yetu yonadabu mwana wa rekabu alichotuamuru
sisi wenyewe wala wake zetu wala wana we tu na binti zetu kamwe hatujanywa divai wala kujenga nyumba za kuishi au kuwa na mashamba ya mizabibu mashamba au mazao
 tumeishi katika mahema na tumetii kikamilifu kila kitu alichotuamuru baba yetu yonadabu
 lakini wakati nebukadneza mfalme wa babeli alipoivamia nchi hii tulisema njoni ni lazima twende yerusalemu ili kukimbia majeshi ya wakaldayo na ya washami
kwa hiyo tumeishi yerusalemu
 ndipo neno la bwan likamjia yeremia kusema hili ndilo bwana mwenye nguvu aliye mungu wa israeli asemalo nenda ukawaambie watu wa yuda na watu wa yerusalemu je hamwezi kujifunza kutoka kwa wana wa rekabu na ku yatii maneno yangu asema bwana
 yonadabu mwana wa rekabi aliwaagiza wanawe wasinywe divai na agizo hilo wamelishika mpaka leo hawanywi divai kwa sababu wanatii amri ya baba yao
lakini nimenena nanyi tena na ena lakini hamkunitii mimi
 tena na tena nimewatuma watumishi wangu wote manabii kwenu
wakasema kila mmoja wenu ni lazima ageuke na kuacha njia zake mbaya na kuyatengeneza matendo yake msifuate miungu mingine ili kuitumikia
ndipo mtakapoishi katika nchi niliyowapa ninyi na baba zenu
lakini hamkujali wala kunisikiliza
 wazao wa yonadabu mwana wa rekabu walitimiza amri ambayo ba ba yao aliwapa lakini watu hawa hawakunitii mimi
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo sikilizeni nitaleta juu ya yuda na juu ya kila mmoja aishiye yerusalemu kila aina ya maafa niliyotamka dhidi yao
nilinena nao lakini hawakusikiliza niliwaita lakini hawakujibu
 kisha yeremia akaiambia jamaa ya warekabu hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli mmetii amri ya baba yenu yonadabu na mmefuata mafundisho yake yote na mmefanya kila kitu alichowaamuru
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asem alo yonadabu mwana wa rekabu hatakosa ka mwe kumpata mtu wa kunitumikia mimi
yehoyakimu achoma kitabu cha yeremia katika mwaka wa nne wa yehoyakimu mwana wa yosia mfalme wa yuda neno hili lilimjia nabii yeremia kutoka kwa bwana kusema chukua kitabu na uandike ndani yake maneno yote niliyonena nawe kuhusu israeli yuda na mataifa mengine yote tangu nilipoanza kunena nawe wakati wa utawala wa yosia hadi sasa
 labda watu wa yuda watakaposikia juu ya kila maafa ninayokusudia kuwapiga nayo kila mmoja wao atageuka kutoka katika njia zake mbaya kisha nitasamehe uovu wao na dhambi yao
hivyo yeremia akamwita baruku mwana wa neria naye yeremia alipokuwa akiyakariri maneno yote aliyoyasema bwana baruku akayaandika katika kitabu
 kisha yeremia akamwambia baruku nimezuiliwa mimi siwezi kuingia katika hekalu la bwana
 basi wewe nenda katika nyumba ya bwana siku ya kufunga na uwasomee watu maneno ya bwana kutoka katika kitabu hiki yale uliyoyaandika kutoka kinywani mwangu
wasomee watu wote wa yuda waliofika kutoka kwenye miji yao
 labda wataomba dua zao bele za bwana na kila mmoja atageuka kutoka katika njia zake mbaya kwa sababu hasira na ghadhabu zilizotamkwa dhidi ya watu hawa na bwana ni kubwa
baruku mwana wa neria akafanya kila kitu nabii yeremia alichomwambia kufanya katika hekalu la bwana alis oma maneno ya bwana kutoka katika kile kitabu
 katika mwezi wa tisa mwaka wa tano wa yehoyakimu mwana wa yosia mfalme wa yuda wakati wa kufunga mbele za bwana ilitang azwa kwa watu wote walioko yerusalemu na wale wote waliokuwa wamekuja kutoka miji ya yuda
 kutoka katika chumba cha gemaria mwana wa shafani mwandishi kilichokuwa katika ua wa juu kwenye ingilio la lango jipya la hekalu baruku akawasomea watu wote waliokuwa katika hekalu la bwana maneno ya yeremia kutoka kwenye kile kitabu
 basi mikaya mwana wa gemaria mwana wa shafani aliposikia maneno yote ya bwana kutoka kwenye kile kitabu alishuka kwenye chumba cha mwandishi kwenye jumba la yeremia kifalme mahali walipok uwa wameketi maafisa wote yaani elishama mwandishi delaya mwana wa shemaia elnathani mwana wa akbori gemaria mwana wa shafani sedekia mwana wa hanania na maafisa wengine wote
 baada ya mikaya kuwaambia kila kitu ambacho alikuwa amesikia baruku akiwasomea watu kutoka kwenye kile kitabu maafisa wote wakamtuma yehudi mwana wa nethania mwana wa shelemia mwana wa kushi kumwambia baruku leta hicho kitabu ambacho umewasomea watu naw mwenyewe uje
ndipo baruku mwana wa neria akawaendea akiwa na hicho kitabu mkononi mwake
 wakamwambia tafadhali keti na utusomee hicho kitabu
ndipo baruku akawasomea kile kitabu
 walipoyasikia maneno haya yote wakatazamana wao kwa wao kwa woga na kumwambia baruku ni la zima tutoe taarifa ya maneno haya yote kwa mfalme
 kisha wakamwuliza baruku tuambie uliandikaje haya yote je yalitoka kinywani mwa yeremia baruku akajibu ndiyo maneno haya yote yalitoka kinywani mwake nami nikayaandika kwa wino katika hiki kitabu
 ndipo wale maafisa wakamwambia baruku wewe na yeremia nendeni mkajifiche
mtu ye yote asijue mahali mlipo
 baada ya kuhifadhi kile kitabu ndani ya chumba cha elishama mwandishi wakamwendea mfalme katika ua wa nje na kumwarifu kila kitu
 mfalme akamtuma yehudi akachukue kile kitabu na yehudi akakileta hicho kitabu kutoka kwenye chumba cha elishama mwandishi na akakisoma mbele ya mfalme na maafisa wakiwa wa mesimama kando ya mfalme
 ulikuwa mwezi wa tisa na mfalme alikuwa ameketi chumba cha wakati wa baridi akiota moto
 hata ikawa kila wakati yehudi alipomaliza kusoma kurasa tatu au nne za hicho kitabu mfalme alizikata kwa kisu cha mwandishi na kuzitupia motoni hadi kitabu chote kikateketea
 mfalme na watumishi wake wote waliosikia yote yaliyosomwa hawakuonyesha hofu yo yote wala hawakuyararua mavazi yao
 hata ingawa elnathani delaya na gemaria walimsihi mfalme asikichome kile kitabu lakini hakuwasikiliza
 badala yake mfalme akamwamuru yerzameeli mwana wa mfalme seraya mwana wa azrieli na shelemia mwana wa abdeeli kuwakamata mwandishi baruku na nabii yeremia
lakini bwana alikuwa amewaficha
 baada ya mfalme kuc homa kile kitabu kilichokuwa na yale maneno baruku aliyokuwa ameyaandika kutoka kinywani mwa yeremia neno la bwana lilimjia yeremia likisema chukua kitabu kingine na uandike juu yake maneno yote yaliyokuwa katika kile kitabu cha kwanza ambacho yehoyakimu mfalme wa yuda amekiteketeza kwa moto
 mwambie pia yehoyakimu mfalme wa uda hili ndilo asemalo bwana ukiteketeza kile kitabu ukasema kwa nini uliandika kwenye kitabu kwamba kwa hakika mfalme wa babeli angekuja na kuangamiza nchi hii na kuwakatilia mbali watu na wanyama kutoka huko kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana kuhusu yehoyakimu mfalme wa yuda hapatakuwa na mtu ye yote atakayekalia kiti cha enzi cha daudi maiti ya ke itatupwa nje kwenye joto wakati wa mchana na kupigwa na baridi wakati wa usiku
 nitamwadhibu yeye watoto wake na watumishi wake kwa ajili ya uovu wao nitaleta juu yao na wote waishio yerusalemu na watu wa yuda kila maafa niliyoyasema dhidi yao kwa sababu hawajasikiliza
 kisha yeremia akachukua kitabu kingine na kumpa mwandishi baruku mwana wa neria naye kama yeremia alivyosema baruku akaandika juu yake maneno yote ya kile kitabu ambacho yehoyakimu mfalme wa yuda alikuwa amekichoma moto na maneno mengine mengi yanayofanana na hayo yaliongezwa
yeremia gerezani sedekia mwana wa yosia akafanywa kuwa mfalme wa yuda na nebukadneza mfalme wa babeli akatawala mahali pa yehoyakini mw ana wa yehoyakimu
 lakini si sedekia wala watumishi wake wala watu wa nchi waliosikiliza maneno ya bwana aliyonena kupitia kwa nabii yeremia
hata hivyo mfalme sedekia akamtuma yehuka mwana wa shelemia pamoja na kuhani sefania mwana wa maas eya kwa nabii yeremia wakiwa na ujumbe huu tafadhali utuombee kwa bwana mungu wetu
wakati huu yeremia alikuwa huru kuingia na kutoka katikati ya watu kwa sababu alikuwa hajawekwa gerezani bado
 jeshi la farao lilikuwa limetoka misri nao wakaldayo ambao walikuwa wameuzunguka yerusalemu kwa majeshi waliposikia taar ifa kuhusu jeshi hilo walijiondoa yerusalemu
ndipo neno la bwana likamjia nabii yeremia yeremia kusema hili ndilo asemalo bwana mungu wa israeli mwambie mfalme wa yuda aliyekutuma uniulize mimi jeshi la farao lililotoka kuja kukusaidia li tarudi katika nchi yake yenyewe yaani misri
 kisha wakaldayo watarudi na kushambulia mji huu watauteka na kuuchoma moto
hili ndilo bwana asemalo msijidanganye wenyewe mkifikiri kwamba hakika wakaldayo hawatatushambulia
hakika hawatawashambulia hata kama mngelilishinda jeshi lote la wakaldayo linalowashambulia ninyi na wakawa ni watu waliojeruhiwa tu waliobaki kwenye mahema yao wangetoka na kuuchoma mji huu moto
 baada ya jeshi la wakaldayo kujiondoa kutoka yerusalemu kwa sababu ya jeshi la farao yeremia akaanza kuondoka mjini ili kwenda kwenye nchi ya benyamini ili akapate sehemu yake ya milki mi ongoni mwa watu huko
 lakini alipofika kweny lango la benyamini mkuu wa walinzi ambaye jina lake lilikuwa iriya mwana wa shelemia mwana wa hanania akamkamata na kusema wewe unakwenda kujiunga na wakaldayo yeremia akasema h iyo si kweli mimi sijiungi na wakaldayo
lakini iriya hakumsikiliza badala yake akamkamata yeremia na kumpeleka kwa maafisa
 wakamkasirikia yeremia wakaruhusu apigwe na akafungwa katika nyumba ya yonathani mwandishi waliyokuwa wameifanya gereza
 yeremia akawekwa kwenye chumba kilichofukuliwa chini kilichojengwa kwa zege ndani ya gereza chini ya ngome akakaa huko kwa muda mrefu
 kisha mfalme sedekia akatuma aletwe katika ju mba la kifalme mahali alipomwuliza kwa siri je kuna neno lo lote kutoka kwa bwana yeremia akajibu n diyo utatiwa mikononi mwa mfalme wa babeli
 kisha yeremia akamwambia mfalme sedekia nimefanya kosa gani dhidi yako na maafisa wako au watu hawa hata ukaniweka gerezani wako wapi manabii wako waliokutabiria wakisema mfalme wa babeli hatakushambulia wewe wala nchi hii lakini sasa bwana wangu mfalme tafadhali sikiliza
niruhusu nilete maombi yangu mbele yako usinirudishe kwenye nyumba ya yonathani mwandishi nisije nikafa huko
 ndipo mfalme sedekia akatoa maagizo yeremia awekwe katika ua wa walinzi na apewe mkate kutoka mitaa ya waokaji kila siku mpaka mikate yote katika mji itakapokwisha
kwa hiyo yeremia akabaki katika ua wa walinzi
yeremia atupwa kwenye kisima shefatia mwana wa matani gedalia mwana wa pashuri yehukali mwana wa shelemia na pashuri mwana wa malkiya wakasikia kile yeremia alichokuwa akiwaambia watu wote wakati aliposema hili ndilo asemalo bwana ye yote akaaye ndani ya mji huu atakufa kwa upanga njaa au tauni lakini ye yote atakayejisalimisha kwa wakaldayo ataishi
atakayeyatoa maisha yake kama nyara ataishi
 tena hili ndilo asemalo bwana mji huu kwa hakika utatiwa mikononi mwa jeshi la mfalme wa babeli ambaye atauteka
ndipo maafisa wakamwambia mfalme mtu huyu imempasa kuuawa
anawakatisha tamaa askari waliobaki katika mji huu vivyo hivyo na watu wote pia kwa ajili ya mambo anayowaambia
mtu huyu hawatafutii mema watu hawa bali maangamizi yao
mfalme sedekia akajibu yeye yuko mikononi mwenu mfalme haw ezi kufanya lo lote kuwapinga ninyi
basi wakamchukua yeremia na kumtia kwenye kisima cha malkiya mwana wa mfalme kilichokuwa katika ua wa walinzi
wakamtelemsha yeremia kwa kamba ndani ya kisima hakikuwa na maji ndani yake ila tope tu naye yeremia akazama ndani ya matope
lakini ebed meleki mkushi afisa katika jumba la kifalme akasikia kuwa walikuwa wamemtia yeremia ndani ya kisima
wakati mfalme alipokuwa ameketi katika lango la benyamini ebed meleki akatoka nje ya jumba la kifalme na kumwambia mfalme bwana wangu watu hawa wamefanya uovu kwa yote waliomtendea nabii yeremia
wamemtupa ndani ya kisima mahali ambapo atakufa kwa njaa wakati ambapo hakuna hakula po pote katika mji
 kisha mfalme akamwamuru ebed meleki mkushi akisema chukua watu thelathini kutoka hapa pamoja nawe mkamtoe nabii yeremia huko kwenye kisima kabla hajafa
 basi ebed meleki akawachukua watu pamoja naye wakaenda mpaka kwenye chumba kilichoko chini ya hazina ndani ya jumba la kifalme
akachukua matambaa makukuu pamoja na nguo zilizochakaa kutoka huko na kumshushia yeremia kwa kamba ndani ya yeremia kisima
 ebed meleki mkushi akamwambia yeremia weka haya matambaa makukuu na hizo nguo zilizochakaa makwapani ili kuzuia kamba
yeremia akafanya hivyo nao wakamvuta juu kwa kamba na kumtoa katika kisima
yeremia akakaa katika ua wa walinzi
sedekia amhoji yeremia tena ndipo mfalme sedekia akatuma wamwitie nabii yeremia na kutaka wamlete kwake kwenye ingilio la tatu kwenye hekalu la bwana
mfalme akamwambia yeremia ninataka kukuuliza jambo fulani usinifiche kitu cho chote
 yeremia akamwambia sedekia nikikupa jibu je hutaniua hata kama nikikupa shauri wewe hutanisikiliza
 lakini mfalme sedekia akamwapia yeremia kiapo hiki kwa siri akisema hakika kama aishivyo bwana ambaye ametupa pumzi sitakuua wala sitakutia mikononi mwa wale wanaotafuta uhai wako
 kisha yeremia akamwambia sedekia hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli ikiwa utajisalimis ha kwa maafisa wa mfalme wa babeli maisha yako yatasalimika na mji huu hautateketezwa kwa moto wewe na jamaa yako mtaishi
 lakini ikiwa hutajisalimisha kwa aafisa wa mfalme wa babeli mji huu utatiwa mikononi mwa wakaldayo na watauteketeza kwa moto na wewe mwenyewe hutaweza kujiokoa mikononi mwao
 mfalme sedekia akamwambia yeremia ninawaogopa wayahudi ambao wamekimbilia kwa wakaldayo kwa kuwa wakaldayo wanaweza kunitia mikononi mwao nao wakanitenda vibaya
 yeremia akajibu hawatakutia mikononi mwao mtii bwana kwa kufanya kile ninachokuambia
kisha utafanikiwa na maisha yako yatakuwa salama
 lakini ukikataa kujisalimisha hili ndilo bwana alilonifunulia wanawake wote walioachwa katika jumba la kifalme la mfalme wa yu da wataletwa mbele ya maafisa wa mfalme wa babeli
wanawake hao watakuambia walikupotosha na kukushinda wale rafiki zako uliowaamini
miguu yako imezama matopeni rafiki zako wamekuacha
 wake zako wote na watoto wataletwa na kutiwa mikononi mwa wakaldayo
wewe mwenyewe hutaweza kujiokoa mikononi mwao
lakini utatekwa na mfalme wa babeli na mji huu utateketezwa kwa moto
 kisha sedekia akamwambia yeremia mtu ye yote na asijue juu ya haya mazungumzo la sivyo utakufa
 ikiwa maafisa watasikia kwamba nimezungumza nawe nao wakakujia na kusema tuambie kile ulichozungumza na mfalme na kile mfalme alichokuambia usitufiche au sivyo tutakuua basi waambie nilikuwa ninamsihi mfalme asinirudishe kwenye nyumba ya yonathani nisije nikafia huko
 maafisa wote wakamjia yeremia na kumwuliza naye yeremia akawaambia kila kitu mfalme alichomwagiza kusema
kisha hawakusema lo lote zaidi na yeremia kwa sababu hakuna ye yote aliyesikia mazungumzo yake na mfalme
 naye yeremia akabaki katika ua wa walinzi mpaka siku yerusalemu ilipotekwa
anguko la yerusalemu hivi ndivyo yerusalemu ilivyotwaliwa katika mwaka wa tisa wa mfalme sedekia wa yuda katika mwezi wa kumi nebukadneza mfalme wa babeli alilipeleka jeshi lake lote dhidi ya yerusalemu na ukauzunguka
 katika siku ya tisa ya mwezi wa nne wa mwaka wa kumi na moja wa sedekia kutawala ukuta wa mji ulibomolewa
 kisha maafisa wote wa mfalme wa babeli wakaja na kuketi katika viti kwenye lango la kati nao ni nergal shareza wa samgari nebo sarsekimu afisa mkuu nergal shareza afisa mwenye cheo cha juu na maafisa wengine wote wa mfalme wa babeli
 mfalme sedekia wa yuda na aska ri wote walipowaona wakakimbia na kuondoka jini wakati wa usiku kwa njia ya bustani ya mfalme kupitia lango lililo kati ya kuta mbili na kuelekea kwenye bonde la yordani
 lakini jeshi la wakaldayo liliwafuatia na kumkuta sedekia kwenye tambarare za yeriko
wakamkamata na kumpeleka kwa nebukadneza mfalme wa babeli huko ribla katika nchi ya hamathi mahali walipomhukumu
 huko ribla mfalme wa babeli aliwachinja wana wa sedekia mbele ya macho yake na akawaua wakuu wote wa yuda
 kisha akang oa macho ya sedekia na kumfunga kwa pingu za shaba na kumpeleka babeli
jeshi la wakaldayo likachoma moto jumba yeremia la kifalme nyumba za wa tu na kubomoa kuta za yerusalemu
 nebuzaradani kiongozi wa walinzi wa kifalme akawachukua na kuwapeleka uhamishoni babeli wale watu pamoja na wale waliokuwa wamebaki ndani ya mji pamoja na wale waliokuwa wamemwendea na watu wengine wote
 lakini nebuzaradani kiongozi wa walinzi aliwabakiza baadhi ya watu maskini katika nchi ya yuda ambao hawakuwa na kitu naye kwa wakati ule aliwapa mashamba ya mizabibu na mashamba mengine
 basi nebukadneza mfalme wa babeli alikuwa ametoa maagizo kuhusu yeremia kupitia nebuzaradani kiongozi wa walinzi wa kifalme akisema mchukue umtunze usimdhuru lakini umfanyie cho chote anachotaka
 basi nebuzaradani kiongozi wa walinzi nebu shazbani afisa mkuu nergal shareza afisa wa ch eo cha juu na maafisa wengine wote wa mfalme wa babeli wakatuma watu kumwondoa yeremia kutoka katika ua wa walinzi
wakamkabidhi kwa gedalia mwana wa ahikamu mwana wa hafani ili amrudishe nyumbani kwake
kwa hiyo akabaki miongoni mwa watu wake mwenyewe
 wakati yeremia alipokuwa amezuiliwa katika ua wa walinzi neno la bwana lilimjia kusema nenda ukamwambie ebed meleki mkushi hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo ninakaribia kutimiza maneno yangu dhidi ya ji huu kwa njia ya maafa wala si kwa kuwafanikisha
wakati huo hayo yatatimizwa mbele ya macho yako
 lakini siku hiyo nitakuokoa asema bwana hutatiwa mikononi mwa wale unaowaogopa
 nitakuokoa hutaanguka kwa upanga lakini maisha yako yatakuwa salama kwa sababu unanitumaini asema bwana
yeremia awekwa huru neno likamjia yeremia kutoka kwa bwana baada ya nebuzaradani kiongozi wa walinzi wa kifalme kumfungua huko rama
alikuwa amemkuta yeremia akiwa amefungwa kwa minyororo miongoni mwa mateka wote kutoka yerusalemu na yuda waliokuwa wakipelekw uhamishoni babeli
 kiongozi wa walinzi lipomwona yeremia akamwambia bwana mungu wako aliamuru maafa haya kwa ajili ya mahali hapa
 sasa bwana ameyaleta haya amefanya sawasawa na alivyosema kwamba angefanya
yote haya yametokea kwa sababu ninyi watu mlifanya dhambi dhidi ya bwana na hamkumtii
 lakini leo ninakufungua kutoka minyororo iliyo kwenye viwiko vya mikono yako
twende pamoja mpaka babeli ikiwa unataka nami nitakutunza lakini kama hutaki basi usije
tazama nchi yote iko mbele yako nenda ko kote unakotaka
 hata hivyo kabla yeremia hajageuka kuondoka nebuzaradani akaongeza kusema rudi kwa gedalia mwana wa ah ikamu mwana wa shafani ambaye mfalme wa babeli amemchagua awe juu ya miji ya yuda ukaishi naye miongoni mwa watu au nenda po pote panapokupendeza
kisha huyo kiongozi akampa mahitaji yake na zawadi na akamwacha aende zake
 kwa hiyo yeremia akaenda kwa gedalia mwana wa ahikamu huko mizpa na kuishi naye miongoni mwa watu walioachwa katika nchi
gedalia auawa maafisa wote wa jeshi na watu wao waliokuwa bado wapo kwenye eneo la wazi waliposikia kwamba mfalme wa babeli amemweka gedalia mwa na wa ahikamu kuwa mtawala wa nchi naye amemweka kuwa kiongozi wa wanaume wanawake na watoto waliokuwa maskini sana katika nchi ambao hawakuchukuliwa kwenda uhamishoni babeli wakamjia gedalia huko mizpa ambao ni ishmaeli mwana wa nethania yohanani na yonathani wana wa kare a seraia mwana wa tanhumethi wana wa efai mnetofa na yezania mwana wa mmaaka pamoja na watu wao
 gedalia mwana wa ahikamu mwana wa shafani akaapa kuwahakikishia tena wao na watu wao akisema msiogope kuwatumikia wakaldayo
kaeni katika nchi na kumtumikia mfalme wa babeli nayo yote yatakuwa mema kwenu
 mimi mwenyewe nitakaa mizpa ili kuwawakilisha ninyi mbele ya wakaldayo wanaotujia lakini ninyi mtavuna divai matunda ya kiangazi na mafuta nanyi mtaweka katika vyombo vyenu vya kuhifadhia na kuishi katika miji mliyojitwalia
 wayahudi wote walioko moabu amoni edomu na nchi nyingi ne zote waliposikia kwamba mfalme wa babeli ameacha mabaki ya watu katika yuda na amemweka gedalia mwana wa ahikamu mwana shafani kuwa mtawala wao wakarudi wote katika nchi ya yuda kwa gedalia huko mizpa kutoka nchi zote ambazo walikuwa wametawanywa
nao wakavuna divai na matunda tele wakati wa kiangazi
 yeremia yohanani mwana wa karea pamoja na maafisa wote wa jeshi waliokuwa bado wapo kwenye eneo la wazi wakamjia gedalia huko mizpa na kumwambia je hujui kwamba baalisi mfalme wa waamoni amemtuma ishmaeli mwana wa nethania akuue lakini gedalia mwana wa ahikamu hakuwaamini
 kisha yohanani mwana wa karea akamwambia gedalia kwa siri huko katika mizpa
acha niende ni kamwue ishmaeli mwana wa nethania wala hakuna atakayejua
kwa nini akuue na kusababisha wayahudi wote waliokusanyika kukuzunguka watawanyike na mabaki wa yuda waangamie lakini gedalia mwana wa ahikamu akamwambia yohanani mwana wa karea usifanye jambo kama hilo unalosema kuhusu ishmaeli si kweli
katika mwezi wa sa ba ishmaeli mwana wa nethania mwana wa elishama ambaye alikuwa wa uzao wa kifalme na pia alikuwa mmoja wa maafisa wa mfalme akaja pamoja na watu kumi kwa gedalia mwana wa ahikamu huko mizpa
walipokuwa wakila pamoja huko ishmaeli mwana wa nethania pamoja na wale watu kumi waliokuwa pamoja naye waliinuka na kumw ua gedalia mwana wa ahikamu mwana wa shafani kwa upanga wakamwua yule ambaye mfalme wa babeli alikuwa amemweka awe mtawala juu ya nchi
 ishmaeli akawaua pia wayahudi wote waliokuwa na gedalia huko mizpa pamoja na askari wa kikaldayo waliokuwa huko
siku moja baada ya kuuawa kwa siri kwa gedalia kabla mtu ye yote hajafahamu juu ya jambo hilo watu themanini waliokuwa wamenyoa ndevu zao waliorarua nguo zao na hujikatakata walikuja kutoka shekemu shilo na samaria wakileta sadaka za nafaka na uvumba katika nyumba ya bwana
 ishmaeli mwana wa nethania akaondoka mizpa ili kwenda kuwalaki huku akilia alipokuwa akienda
alipokutana nao akasema karibuni kwa gedalia mwana wa ahikamu walipoingia mjini ishmaeli mwana wa nethania na wale watu waliokuwa pamoja naye wakawachinja na kuwatupa ndani ya kisima
 lakini watu kumi miongoni mwao wakamwambia ishmaeli sisi usituue tuna ngano na shayiri mafuta na asali vilivyofichwa katika shamba
kwa hiyo akawaacha na hakuwaua pamoja na wale wengine
 basi kile kisima ambacho alitupa zile maiti za watu aliowaua pamoja na gedalia kilikuwa ni kile kisima ambacho mfalme asa alikifanya sehemu ya ulinzi wake dhidi ya baasha mfalme wa israeli
ishmaeli mwana wa nethania akakijaza kisima hicho kwa maiti
 ishmaeli akawafanya mateka watu wote ambao nebuzaradani kio ngozi wa walinzi wa kifalme alikuwa amewaacha huko mizpa na kumweka gedalia mwana wa ahikamu juu yao ambao ni binti za mfalme pamoja na watu wote aliokuwa amewaacha huko
ishmaeli mwana wa nethania akawachukua mateka na kuondoka nao akavuka kwenda kwa waamoni
 ikawa yohanani mwana wa karea na maafisa wote wa jeshi waliokuwa pamoja naye waliposikia juu ya uha lifu wote ambao ishmaeli mwana wa nethania alikuwa ameufanya waliwachukua watu wao wote kwenda kupigana na ishmaeli mwana wa nethania
wakakutana naye karibu na bwawa kubwa huko gibeoni
 ikawa watu wote waliokuwa na ishmaeli walipomw ona yohanani mwana wa karea pamoja na maafisa wa jeshi waliokuwa pamoja naye wakafurahi
 watu wote ambao ishmaeli alikuwa amewachukua mateka huko mizpa wakageuka na kumfuata yohanani mwana wa karea
 lakini ishmaeli mwana wa nethania pamoja na watu wake wanane wakamtoroka yohanani na kukimbilia kwa waamoni
kukimbilia misri ndipo yohanani mwana wa karea pamoja na maafisa wote wa jeshi waliokuwa pamoja naye wakawaongoza wote walionusurika waliotoka mizpa ambao walipona kutoka mikononi mwa ishmaeli mwana wa nethania baada ya kumwua gedalia mwana wa ahikamu yaani askari wanawake watoto na matowashi aliowaleta kutoka gibeoni
 kisha wakaenda mbele na kutua geruth kimhamu karibu na bethlehemu wakiwa njiani kwenda misri ili kuwatoroka wakaldayo
waliwaogopa kwa sababu ishmaeli mwana wa nethania alikuwa amemwua gedalia mwana ahikamu ambaye alikuwa amewekwa na mfalme wa babeli kuwa mtawala wa nchi
yeremia ashauri walionusurika wasihame yuda kisha maafisa wote wa jeshi pamoja na yohanani mwana wa karea na yezania mwana wa hoshaia na watu wote kuanzia aliye yeremia mdogo kabisa hadi aliye mkuu sana wakamjia nabii yeremia na kumwambia tafadhali sikia maombi yetu na umwombe bwana mungu wako kwa ajili ya watu hawa wote waliosalia
kwa kuwa kama unavyoona sasa ingawa wakati fulani tulikuwa wengi sasa ni wachache tu waliosalia
 omba ili bwana mungu wako atuambie tuende wapi na tufanye nini
nabii yeremia akajibu nimewasikia
kwa hakika nitamwomba bwana mungu wenu kama mlivyoomba nitawaambia kila kitu asemacho bwana wala sitawaficha cho chote
kisha wakamwambia yeremia bwana na awe shahidi wa kweli na mwaminifu juu yetu kama hatutafanya sawasawa na kila kitu bwana mungu wako atakachokutuma utuambie
 likiwa jema au likiwa baya tutamtii bwana mungu wetu ambaye tunakutuma kwake ili mambo yote yawe mema kwetu kwa maana tutamtii bwana mungu wetu
baada ya siku kumi neno la bwana likamjia yeremia
 kwa hiyo akawaita pamoja yohanani mwana wa karea na maafisa wote wa jeshi waliokuwa pamoja naye na watu wote kuanzia mdogo kabisa hadi aliye mkuu sana
 akawaambia hili ndilo asemalo bwana mungu wa israeli ambaye mlinituma kuwasilisha maombi yenu asema kama mkikaa katika nchi hii nitawaje nga wala sitawabomoa nitawapanda wala sitawang oa kwani ninahuzunishwa na maafa niliyowapiga nayo
 msimwogope mfalme wa abeli ambaye sasa mnamwogopa
msimwogope asema bwana kwa kuwa niko pamoja nanyi nami nitawaokoa na kuwaponya kutoka mikononi mwake
 nitawaonea huruma ili naye awe na huruma juu yenu na kuwarudisha ninyi katika nchi yenu
 hata hivyo kama mkisema hatutakaa katika nchi hii hivyo mkaacha kumtii bwana mungu wenu nanyi kama mkisema hapana tutakwenda kuishi misri mahali ambapo hatutaona vita au kusikia sauti ya tarumbeta au kuwa na njaa ya chakula basi sikieni neno la bwana enyi mabaki ya yuda
hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo ikiwa mmeku sudia kwenda misri na kufanya makazi huko basi ule upanga mnaouogopa utawapata huko na njaa mnayoihofia itawafuata huko misri nanyi mtafia huko
 naam wote waliokusudia kwenda kuishi misri watakufa kwa upanga njaa na tauni hakuna hata mmoja wao atakayenusurika au kuokoka maafa nitakayoyaleta juu yao
 hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo kama vile hasira yangu na ghadhabu yangu ilivyomwagwa juu ya wale walioishi yerusalemu ndivyo ghadhabu yangu itakavyomwagwa juu yenu mtakapokwenda misri
mtakuwa kitu cha kulaania na cha kutisha cha kulaumia na cha kushutumia nanyi kamwe hamtaona mahali hapa tena
 enyi mabaki ya yuda bwana amewaambia msiende misri
hakikisheni jambo hili ninawaonya leo kwamba mmefanya kosa kubwa mioyoni mwenu mliponituma kwa bwana mungu wenu na kusema mwombe bwana mungu wetu kwa ajili yetu nawe utuambie kila kitu atakachosema nasi tutafanya
 nimewaambieni leo lakini bado ninyi hamtaki kumtii bwana mungu wenu katika yote aliyonituma mimi niwaambie
 basi sasa hakikisheni jambo hili mtakufa kwa upanga njaa na tauni mahali ambapo mnataka kwenda kuishi
yeremia alipomaliza kuwaambia watu maneno yote ya bw ana mungu wao kila kitu bwana alichokuwa amemtuma kuwaambia azaria mwana wa hoshaia na yohanani mwana wa karea na watu wote wenye kiburi wakamwambia yeremia wewe unasema uongo bwana mungu wetu hajakutuma kusema kamwe msiende misri kukaa huko
 lakini baruku mwana wa neria anakuchochea wewe dhidi yetu ili ututie mikononi mwa wakaldayo ili watuue au watuchukue uhamishoni babeli
basi yohanani mwana wa karea na maafisa wote wa jeshi na watu wote wakakataa kutii amri ya bwana ya kukaa katika nchi ya yuda
 badala yake yohanani mwana wa karea na maafisa wote wa jeshi wakawaongoza mabaki yote ya yuda waliokuwa wamerudi kuishi katika nchi ya uda kutoka katika mataifa yote ambayo walikuwa wametawanywa
 pia wakawaongoza wanaume wote wanawake na watoto na binti za mfalme ambao nebuzaradani kiongozi wa walinzi wa kifalme alikuwa amewaacha pamoja na gedalia mwana wa ahikamu mwana wa shafani na nabii yeremia na baruku mwana wa neria
 kwa hiyo wakaingia misri kwa kutokumtii bwana na wakaenda mpaka tahpanhesi
huko tahpanhesi neno la bwana likamjia yeremia kusema wakati wayahudi wakiwa wanaona chukua baadhi ya mawe makubwa na yeremia kuyazika katika udongo wa mfinyanzi katika njia iliyojengwa kwa matofali katika ingilio la jumba la kifalme la farao huko tahpanhesi
 kisha uwaambie hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemal o nitamtuma mtumishi wangu nebukadneza mfalme wa babeli nami nitakiweka kiti chake cha enzi juu ya haya mawe niliyoyazika hapa naye atatandaza chandarua yake ya kifalme juu yake
 atakuja na kuishambulia misri akiw aua wale waliokusudiwa kuuawa aweteke mateka wale waliokusudiwa kutekwa na upanga kwa wale waliokusudiwa upanga
 atachoma moto mahekalu yao ya miungu ya misri atachoma mahekalu yao na kuteka miungu yao
kama vile mchungaji ajizungushiavyo vazi lake ndivyo atakavyojizungushia misri na kuondoka mahali hapo bila kudhurika
 humo ndani ya hekalu la juaa katika misri atabomoa nguzo za ibada na kuteketeza kwa moto mahekalu ya miungu wa misri
maafa kwa sababu ya ibada za sanamu neno hili lilimjia yeremia kuhusu wayahudi wote waishio misri huko migdoli tahpanhesi na memfisi katika nchi ya pathrosi kusema hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli mliona maangamizi makubwa niliyoyaleta juu ya yerusalemu na juu ya mi ji yote ya yuda
leo imeachwa ukiwa na magofu kwa sababu ya uovu waliokuwa wameufanya
walinikasirisha kwa kufukiza uvumba na kwa kuabudu miungu mingine ambayo kamwe wao wala ninyi wala baba zenu hawakuifahamu
 tena na tena niliwatuma watumishi wangu manabii ambao walisema msifanye ja mbo hili la kuchukiza ambalo nalichukia lakini hawakusikiliza wala hawakujali hawakugeuka ili kuuacha uovu wao wala hawakuacha kufukiza uvumba kwa miungu mingine
 kwa hiyo hasira yangu kali ilimwagika ikawaka dhidi ya miji ya yuda na barabara za yerusalemu na kuifanya ukiwa na magofu kama ilivyo leo
sasa hili ndilo bwana mungu mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo kwa nini kujiletea maafa makubw kama haya juu yenu kwa kujikatilia mbali mtoke yuda wanaume na wanawake watoto na wanyonyao hata kujiacha bila mabaki kwa nini kuichochea hasira yangu a hekalu la jua yaani heliopolisi
a memfisi ndio nofu
kwa kile ambacho mikono yenu imekitengeneza mkaifukizia uvumba miungu mingine huko misri mahali mlipokuja kuishi mtajiangamiza wenyewe na kujifanya kitu cha kulaania na shutumu miongoni mwa mataifa yote duniani
 je mmesahau uovu uliotendwa na baba zenu na wafalme na malkia wa yuda na uovu uliofanywa na ninyi na wake zenu katika nchi ya yuda na barabara za yerusalemu mpaka leo hawajajinyenyekeza au kuonyesha heshima wala hawajafuata sheria yangu na amri nilizoweka mbele yenu na baba zenu
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israe li asemalo mimi nimekusudia kuleta maafa juu yenu na kuiangamiza yuda yote
 nitawaondoa mabaki ya yuda waliokusudia kwenda misri kukaa humo
wote wataangamia huko misri wataanguka kwa upanga au kufa kwa njaa
kuanzia aliye mdogo kabisa hadi aliye mkuu sana watakufa kwa upanga au njaa
watakuwa kitu cha kulaania na cha kutisha cha laumu na shutumu
 nitawaadhibu wale waishio misri kwa upanga njaa na tauni kama nilivyoiadhibu yerusalemu
 hakuna hata mmoja wa mabaki ya yuda ambaye amekwenda kuishi misri atakayeepuka au kunusurika ili kurudi katika nchi ya yuda ambayo wa naitamani sana kurudi na kuishi ndani yake hakuna hata mmoja atakayerudi isipokuwa wakimbizi wachache
 kisha wanaume wote ambao walijua kwamba wake zao walikuwa wakifukiza uvumba kwa miungu mingine pamoja na wanawake wote waliokuweko yaani kusanyiko kubwa na watu wote wanaoishi katika nchi ya misri katika pathrosi wakamwambia yeremia hatutausikiliza ujumbe liotuambia katika jina la bwana hakika tutafanya kila kitu tulichosema tutakifanya tutafukiza uvumba kwa malkia wa mbinguni na tutammiminia sadaka zetu za kinywaji kama vile sisi na baba zetu wafalme wetu na maafisa wetu walivyofanya katika miji ya yuda na katika barabara za yerusalemu
wakati ule tulikuwa na chakula tele tulikuwa matajiri wala hatukupat dhara lo lote
 lakini tangu tulipoacha kumfukizia uvumba malkia wa mbinguni na kummiminia sadaka za kinywaji hatukupata cho chote na tumekuwa tukiangamizwa kwa upanga na njaa
 wanawake wakaongeza kusema wakati tulipomfukizia uvumba ma lkia wa mbingu na kummiminia sadaka zetu za kinywaji je waume zetu hawakujua kwamba tulikuwa tukitengeneza yeremia maandazi kwa mfano wake na kummiminia yeye sadaka za kinywaji ndipo yeremia akawaambia watu wote wanaume na wanawake wa liokuwa wakimjibu je bwana hakukumbuka na kufikiri juu ya uvumba uliofukizwa katika miji ya yuda na barabara za yerusalemu na ninyi pamoja na baba zenu wafalme wenu maafisa wenu na watu wa nchi bwana alipokuwa hawezi kuendelea kuvumilia matendo yenu maovu na mambo ya machukizo mliyoyafanya nchi yenu ilikuwa kitu cha kulaania na kuachwa ukiwa pasipo wakazi kama ilivyo leo
 kwa sababu mmefukiza uvumba na kufanya dhambi dhidi ya bwana na hamkumtii wala kufuata sheria yake au amri zake au maagizo yake maafa haya yamekuja juu yenu kama mnavyoona sasa
 kisha yeremia akawaambia watu wote pamoja na wanawake sikieni neno la bwana enyi watu wote wa yuda mlioko misri
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli ninyi na wake zenu mmeonyesha kwa matendo yenu kile mlichoahidi mliposema hakika tutatimiza nadhiri tulizoziweka za kumfukizia uvumba na kummiminia sadaka za kinywaji malkia wa mbinguni
endeleeni basi fanyeni yale mliyoahidi timizeni nadhiri zenu lakini sikieni neno la bwana enyi wayahudi wote mnaoishi misri ninaapa kwa jina langu lililo kuu asema bwana kwamba hakuna hata mmoja atokaye yuda anayeishi po pote katika misri ambaye kamwe ataomba tena kw jina langu au kuapa akisema hakika kama bwana mwenyezi aishivyo
 kwa maana ninawaangal ia kwa ajili ya madhara sio kwa mema wayahudi walioko misri wataangamia kwa upanga na njaa mpaka wote watakapoangamizwa
 wale watakaonusurika upanga na kurudi katika nchi ya yuda kutoka misri watakuwa wachache sana
ndipo mabaki wote wa yuda waliokuja kuishi misri watakapojua ni neno la nani litakalosimama kwamba ni langu au lao
 hii itakuwa ndiyo ishara kwenu kwamba nitawaadhibu mahali hapa asema bwana ili kwamba mpate kujua kuwa onyo langu la madhara dhidi yenu hakika litatimizwa
 hili ndilo asemalo bwana nitamtia farao hofra mfalme wa misri mikononi mwa adui zake wanaoutafuta uhai wake ka ma vile nilivyomtia sedekia mfalme wa yuda mikononi mwa nebukadneza mfalme wa babeli adui aliyekuwa akiutafuta uhai wake
ujumbe kwa baruku hili ndilo nabii yeremia alilomwambia baruku mwana wa neria katika mwaka wa nne wa kutawala kwake yehoyakimu mwana wa yosia mfalme wa yuda baada ya baruku kuandika katika kitabu maneno ambayo yalitoka kinywani mwa yeremia wakati ule hili ndilo bwana mungu wa israe li akuambialo wewe baruku ulisema ole wangu bwana ameongeza huzuni juu ya maumivu yangu nimechoka kwa kulia kwa uchungu wala sipati pumziko
bwana akasema mwambie hivi hili ndilo asemalo bwana nitakibomoa kile nilichokijenga na kung oa kile nilichokipanda katika nchi yote
 je utajitafutia mambo makubwa kwa ajili yako mwenyewe usiyatafute hayo
kwa kuwa nitaleta maangamizi juu ya watu wote asema bwana lakini po pote utakapokwenda nitayaokoa maisha yako
ujumb hili ni neno la bwana lililomjia nabii yeremia kuhusu mataifa kuhusu misri kuhusu misri huu ni ujumbe dhidi ya jeshi la farao neko mfalme wa misri lililoshindwa huko kaskemishi kwenye mto eufrati na nebukadneza mfalme wa babeli katika mwaka wa nne wa kutawala kwake yehoyakimu mwana wa yosia mfalme wa yuda wekeni tayari ngao zenu kubwa na ndogo mtoke kwa ajili ya vita fungieni farasi lijamu pandeni farasi shikeni nafasi zenu mkiwa mmevaa chapeo isugueni mikuki yenu vaeni dirii vifuani je ninaona nini wametiwa hofu wanarudi nyuma askari wao wameshindwa
wanakimbia kwa haraka pasipo kutazama nyuma tena kuna hofu kuu kila upande asema bwana
 walio wepesi na wenye mbio hawawezi kukimbia wala wenye nguvu kutoroka
kaskazini kando ya mto eufrati yeremia wanajikwaa na kuanguka
 ni nani huyu ajiinuaye kama mto nile kama mito yenye maji yanayofanya mawimbi misri hujiinua kama mto nile kama mito yenye maji yanayofanya mawimbi
husema nitainuka na kufunika dunia nitaiangamiza miji na watu wake
 songeni mbele enyi farasi endesheni kwa ukali enyi magari ya farasi endeleeni mbele enyi mashujaa watu wa kushia na putib wachukuao ngao watu wa ludi wavutao upinde
 lakini ile siku ni ya bwana bwana mwenye nguvu siku ya kulipiza kisasi kisasi juu ya adui zake
upanga utakula mpaka utakapotosheka mpaka utakapozima kiu yake kwa damu
kwa maana bwana bwana mwenye nguvu atatoa dhabihu kwenye nchi ya kaskazini kando ya mto eufrati
 panda mpaka gileadi ukapate zeri ee bikira binti wa misri
lakini umetumia dawa nyingi bila mafanikio huwezi kupona
 mataifa yatasikia juu ya aibu yako kilio chako kitaijaza dunia
shujaa mmoja atajikwaa juu ya mwingine nao wataanguka chini pamoja
 huu ndio ujumbe bwana aliomwambia nabii yeremia juu ya kuja kwa nebukadneza mfalme wa babeli ili kuishambulia misri tangaza hili katika misri nawe ulihubiri katika migdoli hubiri pia katika memfisid na tahpanhesi shikeni nafasi zenu na mwe tayari kwa kuwa upanga unawala wale a watu wa kushi ndio watu wa ethiopia
b putu nchi iliyoko kati ya ethiopia na misri huenda ni somalia
c watu wa ludi walioko afrika kaskazini magharibi ya mto nile huenda ni nubia
 memfisi ndio nofu pia mst
 wanaokuzunguka
 kwa nini mashujaa wakoe wamesombwa na kupelekwa mbali hawawezi kusimama kwa maana bwana atawasukuma awaangushe chini
 watajikwaa mara kwa mara wataangukiana wao kwa wao
watasema amka turudi kwa watu wetu na nchi yetu mbali na upanga wa mtesi
 huko watashangaa farao mfalme wa misri ni makelele tu amekosa wasaa wake
 kwa hakika kama niishivyo asema mfalme ambaye jina lake ni bwana mwenye nguvu mmoja atakuja ambaye ni kama tabori miongoni mwa milima kama karmeli kando ya bahari
 funga mizigo yako kwenda uhamishoni wewe ukaaye misri kwa kuwa memfisi utaangamizwa na kuwa magofu pasipo mkazi
 misri ni mtamba mzuri wa ng ombe lakini kipanga anakuja dhidi yake kutoka kaskazini
 askari wake waliokodiwa katika safu zake wako kama ndama walionenepeshwa
wao pia watageuka na kukimbia pamoja hawataweza kuhimili vita kwa maana siku ya msiba inakuja juu yao wakati wao wa kuadhibiwa
 misri atatoa sauti kama ya nyoka anayekimbia kadiri adui anavyowasogelea na majeshi watakuja dhidi yake wakiwa na mashoka kama watu wakatao miti
 wataufyeka msitu wake asema bwana
hata kama umesongamana kiasi gani
ni wengi kuliko nzige hawawezi kuhesabika
 binti wa misri ataaibishwa atatiwa mikononi mwa watu wa kaskazini
 bwana wa majeshi mungu wa israeli asema nakaribia ku leta adhabu juu ya amoni mungu wa thebesi na juu ya farao misri na e mashujaa wako hapa ina maana ya apis yaani sanamu ya kuabudiwa ya mungu fahali
f thebesi kwa kiebrania maana yake hapna
yeremia miungu yake wafalme wake pamoja na wale wanaomtegemea farao
 nitawatia mikononi mwa wale wanaotafuta uhai wao yaani nebukadneza mfalme wa babeli na maafisa wake
hatimaye hata hivyo misri itakaliwa kama nyakati zilizopita asema bwana
 usiogope ee yakobo mtumishi wangu usifadhaike ee israeli
hakika nitakuokoa toka katika nchi za mbali uzao wako toka nchi ya uhamisho wao
yakobo atakuwa tena na amani na salama wala hakuna hata mmoja atakayewatia hofu
 usiogope ee yakobo mtumishi wangu kwa maana mimi niko pamoja nawe asema bwana
ingawa nitayaangamiza kabisa mataifa yote ambayo miongoni mwake nimekutawanya sitakuangamiza wewe kabisa nitakurudi lakini kwa haki tu wala sitakuacha kabisa bila kukuadhibu
ujumbe kuhusu wafilisti hili ndilo neno la bwana lililomjia nabii yeremia kuhusu wafilisti kabla farao hajaishambulia gaza hili ndilo asemalo bwana tazama jinsi maji yanavyoinuka huko kaskazini yatakuwa mafuriko yenye nguvu sana
yataifurikia nchi na vitu vyote vilivyomo ndani yake miji na wale waishio ndani yake
watu watapiga kelele wote waishio katika nchi wataomboleza kwa sauti ya kwato za farasi waendao mbio kwa sauti ya magari ya adui na mngurumo wa magurudumu yake
baba hawatageuka kuwasaidia watoto wao mikono yao italegea
 kwa maana siku imewadia kuwaangamiza wafilisti wote na kuwakatilia mbali walionusurika wote ambao wangeweza kuisaidia tiro na sidoni
bwana anakaribia kuwaangamiza wafilisti mabaki toka pwani za kaftoria
a kaftori ndio krete
 gaza atanyoa kichwa chake katika kuomboleza ashkeloni atanyamazishwa
enyi mabaki kwenye tambarare mtajikatakata wenyewe mpaka lini mnalia aa upanga wa bwana utaendelea mpaka lini ndipo upumzike rudi ndani ya ala yako acha na utulie
 lakini upanga utatuliaje wakati bwana ameuamuru wakati ameuagiza kuishambulia ashkeloni pamoja na pwani yake ujumb kuhusu moabu kuhusu moabu hili ndilo bwana mw enye nguvu mungu wa israeli asemalo ole wa nebo kw maana utaharibiwa
kiriathaimu utaaibishwa na kutekwa misgabu itaaibishwa na kuvunjwa vunjwa
 moabu haitasifiwa tena huko heshboni watu watafanya shauri baya la anguko lake njoni na tuangamize taifa lile wewe nawe ee madmeni utanyamazishwa upanga utakufuatia
 sikiliza kilio kutoka horonaimu kilio cha maangamizi makuu na uharibifu
 moabu utavunjwa wadogo wake watapiga kelele
 wanapanda kwenda njia ya kuelekea luhithi wakilia kwa uchungu wanapotembea kwenye njia inayoshuka kwenda horonaimu kilio cha uchungu kwa ajili ya uharibifu kinasikika
 kimbieni okoeni maisha yenu iweni kama kichaka jangwani
 kwa kuwa mmetumainia matendo yenu na mali zenu ninyi pia mtachukuliwa mateka naye kemoshi atakwenda uhamishoni pamoja na makuhani wake na maafisa wake
 mharabu atakuja dhidi ya kila mji yeremia wala hakuna mji utakaookoka
bonde litaangamizwa na uwanda utaharibiwa kwa sababu bwana amesema
 wekeni chumvi kwa ajili ya moabu kwa kuwa ataangamizwa miji yake itakuwa ukiwa pasipo kuwa na mtu atakayeishi ndani yake
 alaaniwe yeye afanyaye kazi ya bwana kwa hila alaaniwe yeye auzuiaye upanga wake usimwage damu moabu amestarehe tangu ujana wake kama divai iliyoachwa kwenye machujo yake haikumiminwa kutoka chombo kimoja hadi kingine hajaenda uhamishoni
kwa hiyo ana ladha ile ile kama aliyokuwa nayo nayo harufu yake haijabadilika
 lakini siku zinakuja asema bwana nitakapotuma watu wamiminao kutoka kwenye magudulia nao watammimina wataacha magudulia yake yakiwa matupu na kuvunja mitungi yake
 kisha moabu atamwonea aibu mungu wao kemoshi kama vile nyumba ya israeli walivyoona aibu wakati walipomtegemea mungu bethelia
 mwawezaje kusema sisi ni mashujaa watu jasiri katika vita moabu utaangamizwa na miji yake itavamiwa vijana wake waume walio bora sana watachinjwa asema mfalme ambaye jina lake ni bwana mungu mwenye nguvu
 kuanguka kwa moabu kumekaribia janga kubwa litamjia kwa haraka
 ombolezeni kwa ajili yake nyinyi nyote mnaoishi kumzunguka ninyi nyote mnaojua sifa zake semeni tazama jinsi ilivyovunjika fimbo ya kifalme yenye nguvu a betheli hapa ina maana beth el mahali ambapo mfalme yeroboamu alisimamisha moja ya sanamu za ndama ili kuabudiwa
nyingine aliiweka huko dani
 wafalme 
tazama jinsi ilivyovunjika fimbo iliyotukuka shuka kutoka katika fahari yako na uketi katika ardhi iliyokauka enyi wenyeji wa binti wa diboni kwa maana yeye aangamizaye moabu atakuja dhidi yako na kuangamiza miji yako iliyozungushiwa maboma
 simama kando ya barabara na utazame wewe ambaye unaishi aroeri
mwulize mwanaume anayekimbia na mwanamke anayetoroka waulize kumetokea nini moabu amefedheheshwa kwa kuwa amevunjwavunjwa
lieni kwa huzuni na kupiga kelele tangazeni kando ya arnoni kwamba moabu ameangamizwa
 hukumu imefika kwenye uwanda wa juu katika holoni yasa na mefaathi katika diboni nebo na beth diblathaimu katika kiriathaimu beth gamuli na beth meoni katika keriothi na bosra kwa miji yote ya moabu iliyoko mbali na karibu
 pembeb ya moabu imekatwa mkono wake umevunjwa asema bwana
 mlevye kwa kuwa amemdharau bwana
moabu na agaegae katika matapishi yake yeye na awe kitu cha dhihaka
 je israeli hakuwa kitu chako cha kudhihakiwa je alikamatwa miongoni mwa wezi kiasi cha kutikisa kichwa chako kwa dharau kila mara unapozungumza juu yake ondokeni kwenye miji yenu na mkaishi katikati ya miamba enyi mnaoishi moabu
iweni kama huwa ambaye hutengeneza kiota chake kwenye mdomo wa pango
 tumesikia juu ya kiburi cha moabu kutakabari kwake kwa kiburi na majivuno kiburi chake na ufidhuli wake b pembe hapa ni ishara ya nguvu
yeremia na kujivuna kwa moyo wake
 ninaujua ujeuri wake lakini ni bure asema bwana nako kujisifu kwake hakumsaidii cho chote
 kwa hiyo namlilia moabu kwa ajili ya moabu yote ninalia ninaomboleza kwa ajili ya watu wa kir heresethi
 ninalia machozi kwa ajili yenu kama yazeri aliavyo enyi mizabibu ya sibma
matawi yako yameenea mpaka baharini yamefika mpaka bahari ya yazeri
mwarabu ameanguka juu ya matunda yako yaliyoiva na mizabibu
 shangwe na furaha vimetoweka kutoka kwenye bustani na mashamba ya moabu
nimekomesha kutiririka kwa divai kutoka katika mashinikizo hakuna hata mmoja ayakanyagaye kwa kelele za shangwe
ingawa kuna kelele sio za shangwe
 sauti ya kilio chao inapanda kutoka heshboni mpaka eleale na yahazi kutoka soari mpaka horonaimu na eglath shelishiya kwa kuwa hata maji ya nimrimu yamekauka
 katika moabu nitakomesha wale wote watoao sadaka mahali pa juu pa kuabudia miungu na kufukiza uvumba kwa miungu yao asema bwana
 kwa hiyo moyo wangu unaomboleza kwa ajili ya moabu kama filimbi unaomboleza kama filimbi kwa ajili ya watu wa kir hareshethi
utajiri waliojipatia umetoweka
 kila kichwa kimenyolewa na kila mwenye ndevu zimekatwa kila mkono umekatwa na kila kiuno kimefunikwa kwa nguo ya gunia
 juu ya mapaa yote katika moabu na katika viwanja hakuna kitu cho chote isipokuwa maombolezo kwa kuwa nimemvunja moabu kama gudulia ambalo hakuna mtu ye yote anayelitaka asema bwana
 tazama jinsi alivyovunjikavunjika jinsi wanavyolia kwa huzuni tazama jinsi moabu anavyogeuka kwa aibu moabu amekuwa kitu cha kudhihakiwa kitu cha kutisha kwa wale wote wanaomzunguka
 hili ndilo asemalo bwana tazama tai anashuka chini akitanda mbawa zake juu ya moabu
 miji itatekwa na ngome zake zitatwaliwa
katika siku hiyo mioyo ya mashujaa wa moabu itakuwa kama moyo wa mwanamke aliye katika utungu wa kuzaa
 moabu ataangamizwa kama taifa kwa sababu amemdharau bwana
 hofu kuu shimo na mtego unawangojea enyi watu wa moabu asema bwana
 ye yote atakayeikimbia hiyo hofu kuu ataanguka ndani ya shimo ye yote atakayepanda kutoka shimoni atanaswa katika mtego kwa sababu nitaleta juu ya moabu mwaka wa adhabu yake asema bwana
 katika kivuli cha heshboni wakimbizi wamesimama pasipo msaada kwa kuwa moto umezimika huko heshboni mwali wa moto kutoka katikati ya sihoni unaunguza vipaji vya nyuso za moabu mafuvu yao wenye kujivuna kwa kelele
 ole wako ee moabu watu wa kemoshi wameangamizwa wana wako wamepelekwa uhamishoni na binti zako wamechukuliwa mateka
 lakini nitarudisha mateka wa moabu asema bwana
huu ndio mwisho wa hukumu juu ya moabu
ujumb kuhusu waamoni kuhusu amoni hili ndilo asemalo bwana je israeli hana wana je hana warithi yeremia kwa nini basi moleki amechukua milki ya gadi kwa nini watu wake wanaishi katika miji yake lakini siku zinakuja asema bwana nitakapopiga kelele ya vita dhidi ya raba mji wa waamoni utakuwa kilima cha magofu navyo vijiji vinavyouzunguka vitateketezwa kwa moto
kisha israeli atawafukuza wale waliomfukuza asema bwana
 lia kwa huzuni ee heshboni kwa kuwa ai umeangamizwa piga kelele enyi wakazi wa raba vaeni nguo ya gunia na kuomboleza kimbieni hapa na pale ndani ya kuta kwa kuwa moleki atakwenda uhamishoni yeye pamoja na makuhani na maafisa e
 kwa nini unajivunia mabonde yako ukijivunia mabonde yako yaliyozaa sana ee binti usiye mwaminifu unayeutumainia utajiri wako na kusema ni nani atakayenishambulia nitaleta hofu kuu juu yako kutoka kwa wale wote wanaokuzunguka asema bwana bwana mwenye nguvu
kila mmoja wenu ataondolewa wala hakuna hata mmoja atakayekusanya wakimbizi
 lakini hatimaye nitarudisha mateka wa waamoni asema bwana
ujumbe kuhusu edomu kuhusu edomu hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu je hakuna tena hekima katika temani je shauri limewapotea wenye busara je hekima yao imechakaa geuka na ukimbie jif iche katika mapango marefu kabisa wewe uishiye dedani kwa kuwa nitaleta maafa juu ya esau wakati nitakapomwadhibu
 je kama wachuma zabibu wangekuja kwako wasingebakiza zabibu chache kama wezi wangekuja usiku je si wangeiba kiasi ambacho wangehitaji tu lakini nitamvua esau nguo abaki uchi nitayafunua maficho yake ili asiweze kujificha
watoto wake jamaa na majirani wataangamia naye hatakuwepo tena
 waache yatima wako nitayalinda maisha yao
wajane wako pia wanaweza kunitumaini mimi
 hili ndilo asemalo bwana kama wale wasiostahili kukinywea kikombe ni lazima wakinywe kwa nini wewe usiadhibiwe hutakwepa kuadhibiwa ni lazima ukinywe
 ninaapa kwa nafsi yangu asema bwana kwamba bosra utakuwa magofu na kitu cha kutisha cha aibu na cha ku laania miji yake yote itakuwa magofu milele
 nimesikia ujumbe kutoka kwa bwana mjumbe ametumwa kwa mataifa kusema jikusanyeni ili kuushambulia inukeni kwa ajili ya vita sasa nitakufanya uwe mdogo miongoni mwa aliyedharauliwa miongoni mwa watu
 vitisho vyako na kiburi cha moyo wako vimekudanganya wewe unayeishi katika majabali ya miamba wewe unayemiliki katika miinuko ya kilima
ujapojenga kiota chako juu sana kama cha tai kutoka huko nitakushusha chini asema bwana
 edomu atakuwa kitu cha kutisha wote wapitao kando yake watashangaa na kuzomea kwa sababu ya majeraha yake yote
 kama vile sodoma na gomora zilivyoangamizwa pamoja na miji iliyokuwa jirani nayo asema bwana hivyo hakuna ye yote atakayeishi humo hakuna mtu atakayeishi ndani yake
yeremia kama simba anayepanda kutoka katika vichaka vya yordani kuja kwenye nchi ya malisho mengi nitamfukuza edomu kutoka kwenye nchi yake ghafula
ni nani mteule nitakayemweka kwa ajili ya jambo hili ni nani aliye kama mimi na ni nani awezaye kupingana nami na ni mchungaji yupi awezaye kusimama kinyume nami kwa hiyo sikia kile ambacho bwana amepanga dhidi ya edomu kile alichokusudia dhi di ya wale waishio temani aliye mchanga katika kundi ataburutwa mbali yeye ataangamiza kabisa malisho yao kwa sababu yao
 kwa sauti ya anguko lao dunia itatetemeka kilio chao kitasikika mpaka bahari ya shamua
 tazama tai atapaa juu angani na kuruka chini kwa ghafula akitandaza mbawa zake juu ya bosra
katika siku hiyo mioyo ya mashujaa wa edomu itakuwa kama moyo wa mwanamke aliye katika utungu wa kuzaa
ujumbe kuhusu dameski kuhusu dameski hamathi na arpadi imetahayarika kwa kuwa wamesikia habari mbaya
wamevunjika moyo na wametaabika kama bahari iliyochafuka
 dameski amedhoofika amegeuka na kukimbia hofu ya ghafula imemkamata sana amepatwa na uchungu na maumivu maumivu kama ya mwanamke aliye katika utungu wa kuzaa
 kwa nini mji ambao unajulikana haujaachwa mji ambao ninaupenda hakika vijana wake wanaume wataanguka barabarani askari wake wote watanyamazishwa siku asema bwana mwenye nguvu
 nitatia moto kuta za dameski a bahari ya shamu au bahari nyekundu kwa kiebrania bahari ya mafunjo
utaangamiza ngome za ben hadadi
ujumbe kuhusu kedari na hazori kuhusu kedari na falme za hazori ambazo nebukadreza mf alme wa babeli alizishambulia hili ndilo asemalo bwana inuka ushambulie kedari na kuwaangamiza watu wa mashariki
 hema zao na makundi yao ya kondoo na mbuzi yatachukuliwa vibanda vyao vitatwaliwa pamoja na mali zao zote na ngamia zao
watu watawapigia kelele hofu kuu iko kila upande kimbieni haraka kaeni kwenye mapango marefu sana ninyi mkaao hazori asema bwana
nebukadneza mfalme wa babeli amepanga shauri baya dhidi yenu amebuni hila dhidi yenu
 inuka na ulishambulie taifa lililostarehe linaloishi kwa kujiamini asema bwana taifa lisilo na malango wala makomeo watu wake huishi peke yao
 ngamia wao watakuwa nyara nayo makundi yao makubwa ya ng ombe yatatekwa
wale walio maeneo ya mbali nitawatawanya pande zote nami nitaleta maafa juu yao kutoka kila upande asema bwana
 hazori itakuwa makao ya mbweha mahali pa ukiwa milele
hakuna ye yote atakayeishi humo hakuna mtu atakayekaa ndani yake
ujumbe kuhusu elamu hili ndilo neno la bwana lililomjia nabii yeremia kuhusu elamu mapema wakati wa utawala wa sedekia mfalme wa yuda hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo tazama nitavunj upinde wa elamu ulio tegemeo la nguvu zao
yeremia nitaleta pepo nne dhidi ya elamu toka pande nne za mbingu nitawatawanya katika hizo pande nne wala hapatakuwa na taifa ambalo watu wa elamu waliofukuzwa hawatakwenda
 nitamfadhaisha elamu mbele ya adui zao mbele yao wale wanaotafuta uhai wao nitaleta maafa juu yao pia hasira yangu kali asema bwana
nitawafukuza kwa upanga mpaka nitakapowamaliza
 nitaweka kiti changu cha enzi huko elamu na kumwangamiza mfalme wake na maafisa wake asema bwana
 lakini nitarudisha mateka wa elamu katika siku zijazo asema bwana
ujumbe kuhusu babeli hili ndilo neno alilosema bwana kupitia nabii yeremia kuhusu babeli na nchi ya wakaldayo tangazeni na mhubiri katikati ya mataifa twekeni bendera na mkahubiri msiache kitu cho chote bali semeni babeli utatekwa beli ataaibishwa merodaki atajazwa na hofu kuu
sanamu zake zitaaibishwa na vinyago vyake vitajazwa hofu kuu
 taifa kutoka kaskazini litamshambulia na kuifanya nchi yake ukiwa
hakuna hata mmoja atakayeishi ndani yake watu na wanyama wataikimbia
 katika siku hizo wakati huo asema bwana watu wa israeli pamoja na watu wa yuda wataenda wakilia ili kumtafuta bwana mungu wao
 wataiuliza njia iendayo sayuni na kuelekeza nyuso zao huko
watakuja na kuambatana na bwana katika agano la milele ambalo halitasahaulika
 watu wangu wamekuwa kondoo waliopotea wachungaji wao wamewapotosha na kuwasababisha kuzungukazunguka juu ya milima
walitangatanga juu ya mlima na kilima na kusahau mahali pao wenyewe pa kupumzikia
 ye yote aliyewakuta aliwala adui zao walisema sisi hatuna hatia kwa kuwa wao walitenda dhambi dhidi ya bwana malisho yao halisi bwana tumaini la baba zao
 kimbieni kutoka babeli ondokeni katika nchi ya wakaldayo tena iweni kama mbuzi wale waongozao kundi
 kwa maana nitaamsha na kuleta dhidi ya babeli muungano wa mataifa makubwa kutoka nchi ya kaskazini
watashika nafasi zao dhidi yake naye kwa kutokea kaskazini atatekwa
mishale yao itakuwa kama mishale ya mashujaa walio hodari ambao hawawezi kurudi mikono mitupu
 kwa hiyo ukaldayo utatekwa nyara wote wamtekao nyara watapata za kutosha asema bwana
 kwa sababu hushangilia na kufurahi wewe utekaye urithi wangu kwa sababu unachezacheza kama mtamba anayepura nafaka na kulia kama farasi dume asiyehasiwa mama yako ataaibika mno yeye aliyekuzaa atatahayari
atakuwa mdogo kuliko mataifa mengine yote atakuwa nyika nchi kame na jangwa
 kwa sababu ya hasira ya bwana hatakaliwa na mtu lakini ataachwa ukiwa kabisa
wote watakaopita babeli watatiwa hofu na kudhihaki kwa sababu ya majeraha yake yote
 shikeni nafasi zenu kuzunguka babeli enyi nyote mvutao upinde
mpigeni msibakize mshale wo wote kwa kuwa ametenda dhambi dhidi ya bwana
 piga kelele dhidi yake kila upande anajisalimisha minara yake inaanguka kuta zake zimebomoka
 yeremia kwa kuwa hiki ni kisasi cha bwana mlipizeni kisasi mtendeeni kama alivyowatendea wengine
 katilieni mbali mpanzi kutoka babeli naye mvunaji pamoja na mundu wake akivuna
kwa sababu ya upanga wa mdhalimu kila mmoja na arejee kwa watu wake mwenyewe kila mmoja na akimbilie kwenye nchi yake mwenyewe
 israeli ni kundi lililotawanyika ambalo simba wamelifukuzia mbali
wa kwanza kumla alikuwa mfalme wa ashuru wa mwisho kuponda mifupa yake alikuwa nebukadneza mfalme wa babeli
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo nitamwadhibu mfalme wa babeli na nchi yake kama nilivyomwadhibu mfalme wa ashuru
 lakini nitamrudisha israeli katika malisho yake mwenyewe naye atalisha huko karmeli na bashani njaa yake itashibishwa juu ya vilima vya efraimu na gileadi
 katika siku hizo wakati huo asema bwana uchunguzi utafanyika kw ajili ya kosa la lakini halitakuwepo kwa ajili ya dhambi za yuda lakini haitapatikana hata moja kwa kuwa nitawasamehe mabaki nitakaowaacha
 shambulieni nchi ya merathaimu na wale waishio huko pekodi wafuateni waueni na kuwaangamiza kabisa asema bwana
fanyeni kila kitu nilichowaamuru
 kelele ya vita iko ndani ya nchi kelele ya maangamizi makuu tazama jinsi nyundo ya dunia yote ilivyovunjika na kuharibika tazama jinsi babeli ilivyokuwa ukiwa miongoni mwa mataifa nimetega mtego kwa ajili yako ee babeli nawe ukakamatwa kabla haujafahamu ulipatikana na ukakamatwa kwa sababu ulimpinga bwana
 bwana amefungua ghala lake la silaha na kuzitoa silaha za ghadhabu yake kwa kuwa bwana mwenye nguvu anayo kazi ya kufanya katika nchi ya wakaldayo
 njoni dhidi yake kutoka mbali
zifungueni ghala zake za nafaka mlundikeni kama lundo la nafaka
mwangamizeni kabisa na msimwachie mabaki yo yote
 waueni mafahali wake wachanga wote waacheni washuke machinjoni ole wao kwa kuwa siku yao imewadia wakati wao wa kuadhibiwa
 wasikilizeni watoro na wakimbizi kutoka babeli wakitangaza katika sayuni jinsi bwana mungu wetu alivyolipiza kisasi kisasi kwa ajili ya hekalu lake
 waiteni wapiga mishale dhidi ya babeli wote wale wavutao upinde
pigeni kambi kumzunguka kabisa asitoroke mtu ye yote
mlipizeni kwa matendo yake mtendeeni kama alivyotenda
kwa kuwa alimdharau bwana yeye aliye mtakatifu wa israeli
 kwa hiyo vijana wake wanaume wataanguka barabarani askari wake wote watanyamazishwa siku ile asema bwana
 tazama niko kinyume nawe ewe mwenye majivuno asema bwana bwana mwenye nguvu kwa kuwa siku yako imewadia yaani wakati wako wa kuadhibiwa
 mwenye majivuno atajikwaa na kuanguka wala hakuna ye yote atakayemuinua nitawasha moto katika miji yake utawakaoteketeza wote wanaomzunguka
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu watu wa israeli wameonewa yeremia nao watu wa yuda pia
wote waliowateka wamewashikilia sana wanakataa kuwaachia waende
 lakini mkombozi wao ana nguvu bwana mwenye nguvu ndilo jina e
atatetea kwa nguvu shauri lao ili kwamba alete raha katika nchi yao lakini ataleta msukosuko kwa wale waishio babeli
 upanga dhidi ya wakaldayo asema bwana dhidi ya wale waishio babeli na dhidi ya maafisa wake na watu wenye busara upanga dhidi ya manabii wake wa uongo watakuwa wapumbavu
upanga dhidi ya mashujaa wake watajazwa na hofu kuu upanga dhidi ya farasi na magari yake ya vita pamoja na askari wake wote wa kigeni katika safu zake wao watakuwa kama wanawake
upanga dhidi ya hazina zake hizo zitatekwa nyara
 ukame juu ya maji yake nayo yatakauka
kwa kuwa ni nchi ya sanamu wao wanapenda sana sanamu
 hivyo viumbe vya jangwani na fisi wataishi humo nao bundi watakaa humo
kamwe haitakaliwa tena wala watu hawataishi humo kutoka kizazi hadi kizazi
 kama vile mungu alivyoangamiza sodoma na gomora pamoja na miji iliyo jirani nayo asema bwana vivyo hivyo hapatakuwa na mtu ye yote atakayeishi humo
naam hakuna mtu ye yote atakayekaa humo
 tazama jeshi linakuja kutoka kaskazini taifa kubwa na wafalme wengi wameamshwa kutoka miisho ya dunia
 wamejifunga pinde na mikuki ni wakatili na wasio na huruma
wanasikika kama bahari inayonguruma wanapoendesha farasi zao wanakuja kama watu waliojipanga kwa vita ili kukushambulia ee binti babeli
 mfalme wa babeli ames ikia habari kuwahusu hao nayo mikono yake imelegea
uchungu umemshika maumivu kama yale ya mwanamke aliye katika utungu wa kuzaa
 kama simba anayepanda kutoka kwenye vichaka vya yordani kuja kwenye nchi ya malisho manono nitamfukuza babeli kutoka nchi yake ghafula
ni nani aliye mteule nimweke kwa ajili ya jambo hili ni nani aliye kama mimi na ni nani awezaye kunipinga tena ni mchungaji yupi awezaye kusimama dhidi yangu kwa hiyo sikia kile bwana alichokipanga dhidi ya babeli kile alichokusudia dhidi ya nchi ya wakaldayo aliye mchanga katika kundi ataburutwa mbali ataharibu kabisa malisho yao kwa sababu yao
 kwa kusikika kutekwa kwa babeli dunia itatetemeka kilio chake kitaenea pote miongoni mwa mataifa
hili ndilo asemalo bwana tazama nitaamsha roho ya mwangamizi dhidi ya babeli na watu wakaao leb kamai a
 nitawatuma wageni babeli kumpepeta na kuiharibu nchi yake watampinga kila upande katika siku ya maafa yake
 usimwache mpiga upinde afunge kamba upinde wake wala usimwache avae silaha zake
usiwaonee huruma vijana wake angamiza jeshi lake kabisa
 wataanguka waliouawa katika babeli wakiwa na majeraha ya kutisha katika barabara zake
 kwa maana israeli na yuda hawajaachwa na mungu wao bwana mwenye a leb kamai ni ukaldayo kwa fumbo yaani babeli
 yeremia nguvu ingawa nchi yao imejaa uovu mbele zake yeye aliye mtakatifu wa israeli
 kimbieni kutoka babeli okoeni maisha yenu msiangamizwe kwa sababu ya dhambi zake
ni wakati wa kisasi cha bwana atamlipa kile anachostahili
 babeli alikuwa kikombe cha dhahabu katika mkono wa bwana aliufanya ulimwengu wote ulewe
mataifa walikunywa mvinyo wake kwa hiyo sasa wameingiwa na wazimu
 babeli ataanguka ghaful na kuvunjika
mwombolezeeni tafuteni zeri ya kutuliza maumivu yake labda anaweza kupona tungemponya babeli lakini hawezi kuponyeka tumwache na kila mmoja aende kwenye nchi yake mwenyewe kwa kuwa hukumu yake inafika angani inapanda juu mpaka mawinguni
 bwana amethibitisha haki yetu njoni tutangaze katika sayuni kitu ambacho bwana mungu wetu amefanya
 noeni mishale chukueni ngao bwana amewaamsha wafalme wa wamedi kwa sababu nia yake ni kuangamiza babeli
bwana atalipiza kisasi kisasi kwa ajili ya hekalu lake
 twekeni bendera juu ya kuta za babeli imarisheni ulinzi wekeni walinzi andaeni waviziao bwana atatimiza kusudi lake amri yake juu ya watu wa babeli
 wewe uishiye kando ya maji mengi na uliye na wingi wa hazina mwisho wako umekuja wakati wako wa kukatiliwa mbali
 bwana mwenye nguvu ameapa kwa nafsi yake mwenyewe hakika nitakujaza na watu kama kundi la nzige nao watapiga kelele za ushindi juu yako
 aliifanya dunia kwa uweza wake ameweka misingi ya ulimwengu kwa hekima yake na kuzitandaza mbingu kwa ufahamu wake
 apigapo radi maji katika mbingu hunguruma huyafanya mawingu yainuke kutoka miisho ya dunia
hupeleka umeme wa radi pamoja na mvua na huuleta upepo kutoka kwenye ghala zake
 kila mtu hana ufahamu na hana maarifa kila sonara ameaibika kwa sanamu zake
vinyago vyake ni vya udanganyifu havina pumzi ndani yake
 hazifai kitu ni vitu vya kufanyia mzaha hukumu yao itawadia zitaangamia
 yeye aliye fungu la yakobo sivyo alivyo kwa maana yeye ni mwumba wa vitu vyote pamoja na kabila la urithi wake yaani bwana mwenye nguvu ndilo ni jina lake wewe ndiwe rungu langu la vita silaha yangu ya vita kwa wewe navunjavunja mataifa kwa wewe naangamiza falme kwa wewe navunjavunja farasi na mpanda farasi kwa wewe navunjavunja gari la vita na mwendeshaji wake kwa wewe napondaponda mwanaume na mwanamke kwa wewe napondaponda mzee na kijana kwa wewe napondaponda kijana wa kiume na mwanamwali kwa wewe nampondaponda mchungaji na kundi kwa wewe nampondaponda mkulima na maksai kwa wewe nawapondaponda watawala na maafisa
 mbele ya macho yako nitamlipiza babeli na wote waishio ukaldayo kwa ajili ya makosa yote waliyofanya katika sayuni asema bwana
 mimi niko kinyume nawe ee mlima unaoharibu yeremia wewe uangamizaye dunia yote asema bwana
nitanyoosha mkono wangu dhidi yako nikuvingirishe kutoka kwenye kilele cha mwamba na kukufanya mlima ulioteketezwa kwa moto
 hakuna jiwe litakalochukuliwa kutoka kwako kwa ajili ya kufanywa jiwe la pembeni wala jiwe lolote kwa ajili ya msingi kwa maana utakuwa ukiwa milele asema bwana twekeni bendera katika nchi pigeni tarumbeta katikati ya mataifa andaeni mataifa kwa ajili ya vita dhidi yake iteni falme hizi dhidi yake ararati mini na ashenazi
wekeni jemadari dhidi yake pelekeni farasi wengi kama kundi la nzige
 andaeni mataifa kwa ajili ya vita dhidi yake wafalme wa wamedi watawala wao na maafisa wao wote pamoja na nchi zote wanazotawala
 nchi inatetemeka na kugagaa kwa kuwa makusudi ya bwana dhidi ya babeli yanasimama yaani kuangamiza nchi ya babeli ili kwamba pasiwe na ye yote atakayeishi humo
 mashujaa wa babeli wameacha kupigana wamebaki katika ngome zao
nguvu zao zimekwisha wamekuwa kama wanawake
makazi yake yameteketezwa kwa moto makomeo ya malango yake yamevunjika
 tarishi mmoja humfuata mwingine na mjumbe humfuata mjumbe kumtangazia mfalme wa babeli kwamba mji wake wote umetekwa vivuko vya mito vimekamatwa mabwawa yenye mafunjo yametiwa moto nao askari wameingiwa na hofu kuu
 hili ndilo bwana mwenye nguvu mungu wa israeli asemalo binti babeli ni kama sakafu ya kupuria wakati inapokanyagwa wakati wa kumvuna utakuja upesi
 nebukadneza mfalme wa babeli ametula ametufanya tuchangayikiwe ametufanya tuwe gudulia tupu
kama nyoka ametumeza na kujaza tumbo lake kwa vyakula vyetu vizuri kisha akatutapika
 jeuri iliyofanyiwa miili yetu na iwe juu ya babeli ndivyo wasemavyo wakaao sayuni
damu yetu na iwe juu ya wale waishio babeli asema yerusalemu
 kwa hiyo hili ndilo bwana asemalo tazama nitatetea shauri lako na kulipiza kisasi kwa ajili yako nitaikausha bahari yake na kuzikausha chemchemi zake
 babeli utakuwa lundo la magofu na makao ya mbweha kitu cha kutisha na kudharauliwa mahali asipoishi mtu
 watu wake wote wananguruma kama simba wadogo wanakoroma kama wana simba
 lakini wakati wakiwa wameamshwa nitawaandalia karamu na kuwafanya walewe ili wapige kelele kwa kicheko kisha walale milele na wasiamke asema bwana
 nitawatelemsha kama wanakondoo waendao machinjoni kama kondoo dume na mbuzi
 tazama sheshakib atakamatwa majivuno ya dunia yote yatakuwa yamefikia mwisho
babeli atakuwa mwenye hofu kiasi gani kati ya mataifa bahari itainuka juu ya babeli mawimbi yake yenye kuunguruma yatamfunika
 miji yake itakuwa ukiwa kame na jangwa nchi ambayo hakuna ye yote anayeishi ndani yake ambayo hakuna mtu anayepita humo
 nitamwadhibu bel katika babeli b sheshaki maana yake babeli kwa fumbo
yeremia na kumfanya ataapike kile alichokimeza
mataifa hayatamiminika tena kwake
nao ukuta wa babeli utaanguka
 tokeni ndani yake enyi watu wangu okoeni maisha yenu ikimbieni hasira kali ya bwana
 msikate tamaa wala msiogope tetesi zitakaposikika katika nchi tetesi moja inasikika mwaka huu nyingine mwaka unaofuata tetesi juu ya jeuri katika nchi na ya mtawala dhidi ya mtawala
 kwa kuwa hakika wakati utawadia nitakapoziadhibu sanamu za babeli nchi yake yote itatiwa aibu na watu wake wote waliouawa wataangukia ndani yake
 ndipo mbingu na dunia na vyote vilivyomo ndani yake vitapiga kelele za shangwe juu ya babeli kwa kuwa kutoka kaskazini waharabu watamshambulia asema bwana
 babeli ni lazima aanguke kwa sababu ya kuwaua waisraeli kama vile waliouawa duniani kote walivyoanguka kwa sababu ya babeli
 wewe uliyepona upanga ondoka wala usikawie mkumbuke bwana ukiwa katika nchi ya mbali na utafakari juu ya yerusalemu
 tumetahayari kwa maana tumetukanwa na aibu imefunika nyuso zetu kwa sababu wageni wameingia mahali patakatifu pa nyumba ya bwana
 lakini siku zinakuja asema bwana nitakapoadhibu sanamu zake na katika nchi yake yote waliojeruhiwa watalia kwa maumivu makali
 hata kama babeli ikifika angani na kuziimarisha ngome zake ndefu nitatuma waharabu dhidi yake asema bwana
 sauti ya kilio inasikika kutoka babeli sauti ya uharibifu mkuu kutoka nchi ya wakaldayo
 bwana ataiangamiza babeli atanyamazisha makelele ya kishindo chake
mawimbi ya adui yatanguruma kama maji makuu ngurumo ya sauti zao itavuma
 mharabu atakuja dhidi ya babeli mashujaa wake watakamatwa nazo pinde zao zitavunjwa
kwa kuwa bwana ni mungu wa kisasi yeye atalipiza kikamilifu
 nitawafanya maafisa wake na wenye busara walewe watawala wao maafisa pamoja na wapiganaji wao watalala milele na hawataamka asema mfalme ambaye jina lake ni bwana mwenye nguvu
 hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo ukuta mnene wa babeli utasawazishwa na malango yaliyoinuka yatateketezwa kwa moto mataifa yanajichosha bure taabu ya mataifa ni nishati tu kwa ajili ya miali ya moto
 huu ndio ujumbe yeremia aliompa afisa sereia mwana wa neria mwana wa maaseya alipokwenda babeli pamoj na sedekia mfalme wa yuda katika mwak wa nne wa utawala wake
 yeremia alikuwa ameandika ndani ya gombo kuhusu maafa yote yatakayoipata babeli yaani yote yaliyokuwa yameandikwa kuhusu babeli
 akamwambia sereia utakapofika babeli hakikisha kwam ba umesoma maneno haya yote kwa sauti kubwa
 kisha sema ee bwana umesema utaangamiza mahali hapa ili kwamba mtu wala mnyama asiishi ndani yake itakuwa ukiwa milele
 utakapomaliza kusoma hili gombo lifungie jiwe kisha ulitupe ndani ya mto eufrati
 kisha sema hivi ndivyo babeli utakavyozama na usiinuke tena kwa sababu ya maafa nitakayoleta juu yake
nao watu wake wataanguka
maneno ya yeremia yanaishia hapa
yeremia anguko la yerusalemu sedekia alikuwa na umri wa miaka ishirini na mmoja alipoanza kutawala naye akatawala huko yerusalemu kwa miaka kumi na mmoja
jina la mama yake aliitwa hamutali binti yeremia kutoka libna
 alifanya maovu machoni pa bwana kama vile alivyokuwa amefanya yehoyakimu
 ilikuwa ni kwa sababu ya hasira ya bwana kwamba haya yote yalitokea yerusalemu na yuda naye mwishoni akawaondoa mbele zake
basi sedekia aliasi dhidi ya mfalme wa babeli kwa hiyo katika mwaka wa tisa wa kutawala kwake sedekia katika siku ya kumi ya mwezi wa kumi nebukadneza mfalme wa babeli alifanya vita dhidi ya yerusalemu na jeshi lake lote
wakapiga kambi nje ya mji na kuuzunguka mji pande zote
 mji ulizungukwa kwa jeshi mpaka mwaka wa kumi na moja wa kutawala kwake mfalme sedekia
ilipowadia siku ya tisa katika mwezi wa nne njaa ilikuwa kali sana ndan ya mji kiasi kwamba hapakuwa na chakula kwa ajili ya watu
 kisha ukuta wa mji ulivunjwa na jeshi lote likakimbia
wakaondoka mjini usiku kupitia mlango ulioko kati ya kuta mbili karibu na bustani ya mfalme ingawa wakaldayo walikuwa wameuzunguka mji
walikimbia kuelekea araba a lakini jeshi la wakaldayo lilimfuatia mfalme sedekia na kumpata katika tambarare za yeriko
askari wake wote walitengwa naye na kutawanyika naye akakamatwa
alipelekwa kwa mfalme wa babeli huko ribla katika nchi ya hamathi mahali ambapo alimtangazia hukumu
 huko ribla mfalme wa babeli aliwachinja wana wa sedekia mbele ya macho yake pia akawaua maafisa wote wa yuda
 kisha akayang oa macho ya sedekia akamfunga kwa pingu za shaba na kumpeleka babeli alipomweka gerezani mpaka siku ya kifo chake
 mnamo siku ya kumi ya mwezi wa tano katika mwaka wa kumi na tisa wa kutawala kwake nebukadreza mfalme wa babeli nebuzaradani jemadari wa askari walinzi wa mfalme aliyemtumikia mfalme wa babeli alikuja yerusalemu
 alichoma moto hekalu la bwana jumba la kifalme na nyumba zote za yerusalemu
aliteketeza kila jengo muhimu
 jeshi lote la wakaldayo chini ya uongozi wa a araba hapa ina maana bonde la yordani
jemadari wa askari walinzi wa mfalme lilivunja kuta zote kuzunguka yerusalemu
 nebuzaradani jemadari walinzi akawachukua uhamishoni baadhi ya wa tu maskini sana na wale waliobaki katika ji pamoja na mabaki ya watu wa hivi hivi na wale waliokuwa wamemwendea mfalme wa babeli
 lakini nebuzaradani akaacha ya le mabaki ya wale watu maskini sana wa nchi ili kufanya kazi katika mashamba ya mzabibu na mashamba mengine
 wakaldayo walivunja nguzo za shaba vile vibanio vinavyohamishika na ile bahari ya shaba ambavyo vyote vilikuwa katika hekalu la bwana wakachukua shaba yote na kuipeleka babeli
 walichukua pia zile sufuria yale masepetu ile mikasi ya kusawazishia tambi yale mabakuli ya kunyunyuzia sahani pamoja na vyombo vyote vya shaba vilivyotumika ndani ya hekaluni
 jemadari wa askari walinzi wa mfalme akachukua yale masinia vile vyetezo yale mabakuli ya kunyunyuzia zile sufuria vile vinara vya taa zile sa hani na yale mabakuli yanayotumika kwa sadaka za kinywaji vyote vile vilivyokuwa vimetengenezwa kwa dhahabu safi au fedha
 shaba iliyotokana na zile nguzo mbili ile bahari na wale mafahali kumi na mawili wa shaba waliokuwa chini yake pamoja na vile vibanio vinavyohamishika ambavyo mfalme solomoni alikuwa ametengeneza kwa ajili ya hekalu la bwana vilikuwa na uzito usioweza kupimika
 kila nguzo ilikuwa na urefu wa dhiraa kumi na naneb kimo chake na mzunguko wa dhiraa kumi na mbilic zikiwa na unene wa nyanda nned na zote zilikuwa wazi ndani
 sehemu ya juu ya nguzo moja ilikuwa na urefu wa dhiraa tanoe na ilipambwa kwa wavu na mikomamanga ya shaba kuizunguka kote
nguzo nyingine pamoja na makomamanga yake vyote vilifanana na hiyo ya kwanza
 kulikuwa na makomamanga tisini na sita pembeni jumla ya makomamanga juu ya wavu uliokuwa umezunguka yalikuwa mia moja
 waliochukuliwa na jemadari wa askari walinzi ni seraia kuhani mkuu kuhani sefania aliyefuata kwa cheo na mabawabu watatu
 miongoni mwa wale watu waliokuwa b dhiraa kumi na nane ni sawa na mita 
 c dhiraa kumi na mbili ni sawa na mita 
 d nyanda nne ni sawa na sentimita 
angalia dhiraa moja ni sawa na sentimita m
 nyanda moja ni sawa na sentimita 
e dhiraa tano ni sawa na mita 
 yeremia wamesalia katika mji alimchukua afisa kiongozi wa wapiganaji na washau ri saba wa kifalme
akamchukua pia mwandis hi aliyekuwa afisa mkuu wa kuandika watu wa nchi na watu wake sitini waliokutwa katika mji
 nebuzaradani jemadari akawachukua wote na kuwapeleka kwa mfalme wa babeli huko ribla
 huko ribla katika nchi ya hamathi mfalme akaamuru wote wanyongwe
nebuzaradani jemadari wa askari hivyo yuda alitekwa akaenda mbali na nchi yake
 hii ndiyo hesabu ya watu ambao nebukadneza aliwachukua kwenda uhamishoni walinzi wa mfalme
jumla ya watu wote walikuwa 
yehoyakini anaachiwa huru katika mwaka wa thelathini na saba tangu yehoyakini mfalme wa yuda apelekwe uhamishoni mwaka ambao evil merodaki alifanyika mfalme wa babeli akamwacha huru yehoyakini mfalme wa yuda na kumfungua kutoka gerezani katika siku ya ishirini na tano ya mwezi wa kumi na mbili
 alizungumza naye kwa upole na kumpa kiti cha heshima kilicho juu kuliko vya wale wafalme wengine aliokuwa nao huko babeli
 hivyo yehoyakini akayavua mavazi yake ya gerezani na siku zote za maisha yake zilizobaki alikula katika meza ya mfalme
 siku kwa siku mfalme wa babeli alimpa yehoyakini posho wakati wote wa uhai wake mpaka siku ya kifo chake
katika mwaka wa saba wayahudi katika mwaka wa kumi na nane wa kutawala kwake nebukadneza watu kutoka yerusalemu katika mwaka wa ishirini na tatu wa kutawala kwake wayahudi walichukuliwa kwenda uhamishoni na maombolezo utangulizi jina la kitabu hiki maana yake ni nyimbo za maziko
kitabu hiki ni mfululizo wa vitabu vi tano yaani kila sura moja ni kitabu kinachojitosheleza kikiwa na mada kamili
i maombolezo ya kwanza uharibifu wa yerusalemu na nabii akiulilia mbele za mungu 
ii maombolezo ya pili yeremia anaeleza uharibifu huu kuwa ni ghadhabu ya mungu kwa watu walioasi na kukataa kutubu
adui wa yuda ndiye aliyekuwa chombo cha mungu cha kutekeleza hukumu iii maombolezo ya tatu kinalisihi taifa kukumbuka kwamba mungu ni mwingi wa rehema na mwaminifu tena ni mwema kwa wale ambao tumaini lao liko kwake
iv maombolezo ya nne haya ni marudio ya yale yaliyoko kwenye sura tatu zilizotangulia
v maombolezo ya tano mwandishi anamwomba mungu awarejeze watu wake baada ya yuda kutubu dhambi yao na kuhitaji rehema
katika andiko la kiebrania sura nne za kwanza zimepangwa kiushairi ambapo herufi ya kwanza au ya mwisho ya kila mstari zikipangwa taratibu zitafanya neno au maneno
aya zote ishirini na mbil zilizoko katika kila sura hizi yaani aya zot sitini na sita katika sura ya tatu zinatumia herufi za alfabeti za kiebrania
katika mpangilio huu mwandishi anaonyesha picha ya lile janga la kutisha lililoipata yerusalemu na kuta mbua kuwa hii ilikuwa hukumu ya mungu mwenye haki
akijua ya kwamba mungu ni mwenye rehema alimlalamikia mungu kwa maombi
maombolezo yanatambua kwamba pigo hili lilikuwa ni hukumu ya mungu kwa yuda kwa uasi wake wa miaka mingi ya watawala na watu wake dhidi yake
kwenye maombolezo si kwamba yeremia alitambua tu kuwa mungu alikuwa sahihi na mwenye haki katika njia zake zote bali kwamba ni mwenye rehema na huruma kwa hao ambao tu maini lao liko kwake 
hivyo maombolezo yamewasaidia watu kuwa na tumaini katikati ya kukata tamaa
yeremia aliandika maombolezo haya kuonyesha huzuni yake kubwa na kuchomwa kwa moyo wake juu ya uharibifu wa kutisha wa yerusalemu ukihusisha anguko la kuaibisha la utawala wa ukoo wa daudi kuangamizwa kabisa kwa kuta za mji hekalu jumba la kifalme na mji kwa ujumla kupelekwa mbali sana kwa mateka wengi waliosalia babeli andiko la juu katika kitabu hiki kwenye agano la kale la kiyunani septuagint na nakala za kale za maandiko ya kilatini vulgate linasema yeremia alikaa akiulilia na kuuombolezea yerusalemu kwa maombolezo haya
kwenye kitabu hiki mwandishi anabubujikwa na huzuni kama mwombolezaji kwenye maziko ya ndugu wa karibu aliyekufa kifo cha kutisha
mwandishi yeremia
kutokana na mapokeo kitabu hiki kimehesabiwa kuwa ni cha yeremia
hata hivyo wale wanaokataa kuwa mwandishi si yeremia wanapendekeza kwamba mwandishi alikuwa mtu aliyeishi wakati mmoja na yeremia
maadam yeremia aliishi yerusalemu na aliwaonya watu wake kwa miaka arobaini juu ya maangamizi yaliyokuwa yanakuja kisha akashuhudia hukumu hii mbaya basi yafaa kuafiki kuwa yeremia ndiye anayekubalika zaidi kuliko mwingine awaye yote anayejulikana katika historia kuwa ndiye mwandishi wa kitabu hiki
yeremia anaonyesha uharibifu mkubwa uliofanyika katika mji wa yerusalemu na hekaluni lakini anatambua yote haya ni hukumu ya mungu mwenye haki
hali akijua kwamba mungu amejaa huruma anamsihi katika maombi ili aonyeshe huruma
mahali yerusalemu
yerusalemu ulikuwa umeharibiwa na babeli na watu wake walikuwa wameuawa wameteswa na kuchukuliwa mateka
tarehe k
wazo kuwafundisha watu kwamba kutokumtii mungu husababisha maangamizi
mungu huadhibu uovu lakini ni mwingi wa rehema watu wakitubu
wahusika wakuu yeremia watu wa yerusalemu
mambo muhimu kitabu hiki kimeandikwa katika mtindo wa nyimbo za zamani za wayahudi za maziko
kinayo mashairi matano kulingana na sura zilizomo
mgawanyo kuangamizwa kabisa kwa yerusalemu
 hasira ya mungu kuta futa faraja
 kutafakari mateso matu maini kwa mungu
 utukufu wa awali wa yerusalemu hali ya sasa ya ukiwa
 kumwomba mungu aonyeshe huruma
 maombolezo tazama jinsi mji ulivyoachwa ukiwa mji ambao zamani ulikuwa umejaa watu jinsi ambavyo umekuwa kama mama mjane ambaye wakati fulani alikuwa maarufu miongoni mwa mataifa yule ambaye alikuwa malkia miongoni mwa majimbo sasa amekuwa mtumwa
 kwa uchungu hulia sana usiku machozi yapo kwenye mashavu yake
miongoni mwa wapenzi wake wote hakuna ye yote wa kumfariji
rafiki zake wote wamemsaliti wamekuwa adui zake
 baada ya mateso na kufanyishwa kazi kikatili yuda amekwenda uhamishoni
anakaa miongoni mwa mataifa hapati mahali pa kupumzika
wote ambao wanamsaka wamemkamata katikati ya dhiki yake
 barabara zielekeazo sayuni zaomboleza kwa kuwa hakuna ye yote anayekuja kwenye sikukuu zake zilizoamriwa
malango yake yote yamekuwa ukiwa makuhani wake wanalia kwa uchungu wanawali wake wanahuzunika naye yuko katika uchungu wa maumivu makuu
 adui zake wamekuwa mabwana zake watesi wake wana raha
bwana amemletea huzuni kwa sababu ya dhambi zake nyingi
watoto wake wamekwenda uhamishoni mateka mbele ya adui
 fahari yote imeondoka kutoka kwa binti sayuni
wakuu wake wako kama ayala ambaye hapati malisho katika udhaifu wamekimbia mbele ya anaye wasaka
 katika siku za mateso yake na kutangatanga yerusalemu hukumbuka hazina zote ambazo zilikuwa zake katika siku za kale
wakati watu wake walipoanguka katika mikono ya adui hapakuwepo na ye yote wa kumsaidia watesi wake walimtazama na kumcheka katika maangamizi yake
 yerusalemu ametenda dhambi sana kwa hiyo amekuwa najisi
wote waliomheshimu wanamdharau kwa maana wameuona uchi wake yeye mwenyewe anapiga kite na kugeukia mbali
 uchafu wake umegandamana na nguo zake hakuwaza juu ya maisha yake ya baadaye
anguko lake lilikuwa la kushangaza hapakuwepo na ye yote wa kumfariji
tazama ee bwana teso langu kwa maana adui ameshinda
 adui ametia mikono juu ya hazina zake zote aliona mataifa ya kipagani wakiingia mahali patakatifu pake wale uliowakataza kuingia kwenye kusanyiko lako
 watu wake wote wanalia kwa uchungu watafutapo chakula wanabadilisha hazina zao kwa chakula ili waweze kuendelea kuishi
tazama ee bwana ufikiri kwa maana nimedharauliwa
 je si kitu kwenu ninyi nyote mpitao kando angalieni kote mwone
je kuna maumivu kama maumivu yangu yale yaliyotiwa juu yangu yale bwana aliyoyaleta juu yangu katika siku ya hasira yake kali kutoka juu alipeleka moto akaushusha katika mifupa yangu
aliitandia wavu miguu yangu na akanirudisha nyuma
akanifanya mkiwa na mdhaifu mchana kutwa
 dhambi zangu zimefungwa kwenye nira kwa mikono yake zilifumwa pamoja
zimefika shingoni mwangu na bwana ameziondoa nguvu zangu
amenitia mikononi mwa wale ambao siwezi kushindana nao
 bwana amewakataa wapiganaji wa vita wote walio kati yangu ameagiza jeshi dhidi yangu maombolezo kuwaponda vijana wangu wa kiume
katika shinikizo lake la divai bwana amemkanyaga bikira binti yuda
 hii ndiyo sababu ninalia na macho yangu yanafurika machozi
hakuna ye yote aliye karibu kunifariji hakuna ye yote wa kuhuisha roho yangu
watoto wangu ni wakiwa kwa sababu adui ameshinda
 sayuni ananyosha mikono yake lakini hakuna ye yote wa kumfariji
bwana ametoa amri kwa ajili ya yakobo kwamba majirani zake wawe adui zake yerusalemu umekuwa kitu najisi miongoni mwao
 bwana ni mwenye haki hata hivyo niliasi dhi di ya amri yake
sikilizeni enyi mataifa yote tazameni maumivu yangu
wavulana wangu na wasichana wangu wamekwenda uhamishoni
 niliita washiriki wangu lakini walinisaliti
makuhani wangu na wazee wangu waliangamia mjini walipokuwa wakitafuta chakula ili waweze kuishi
 angalia ee bwana jinsi nilivyo katika dhiki nina maumivu makali ndani yangu nami ninahangaika moyoni mwangu kwa kuwa nimekuwa mwasi sana
huko nje upanga unaua watu ndani kipo kifo tu
 watu wamesikia ninavyolia kwa uchungu lakini hakuna ye yote wa kunifariji
adui zangu wote wamesikia juu ya dhiki yangu wanafurahia lile ulilolitenda
naomba uilete siku uliyoitangaza ili wawe kama mimi
 uovu wao wote na uje mbele zako uwashughulikie wao kama vile ulivyonishughulikia mimi kwa sababu ya dhambi zangu zote
kulia kwangu kwa uchungu ni kwingi na moyo wangu umedhoofika
tazama jinsi bwana alivyomfunika binti sayuni kwa wingu la hasira yake ameitupa chini fahari ya israeli kutoka mbinguni mpaka duniani hakukumbuka kiti chake cha kuwekea miguu katika siku ya hasira yake
 bila huruma bwana ameyameza makao yote ya yakobo katika ghadhabu yake amebomoa ngome za binti yuda
ameuangusha ufalme wake na wakuu wake chini kwa aibu
 katika hasira kali amevunja kila pembe ya israeli
ameuondoa mkono wake wa kuume alipokaribia adui
amemteketeza yakobo kama moto uwakao ule uteketezao kila kitu kinachouzunguka
 ameupinda upinde wake kama adui mkono wake wa kuume uko tayari
kama vile adui amewachinja wote waliokuwa wanapendeza jicho amemwaga ghadhabu yake kama moto juu ya hema la binti sayuni
 bwana ni kama adui amemmeza israeli
amemeza majumba yake yote ya kifalme na kuangamiza ngome zake
ameongeza huzuni na maombolezo kwa ajili ya binti yuda
 ameharibu maskani yake kama bustani ameharibu mahali pake pa mkutano
bwana amemfanya sayuni kusahau sikukuu zake zilizoamriwa na sabato zake katika hasira yake kali amewakataa kwa dharau mfalme na kuhani
 bwana amekataa madhabahu yake na kuacha mahali patakatifu pake
amemkabidhi adui kuta za majumba yake ya kifalme wamepiga kelele katika nyumba ya bwana kama katika siku ya sikukuu iliyoamuriwa
 bwana alikusudia kuangusha ukuta uliomzunguka binti sayuni
ameinyoosha kamba ya kupimia na hakuuzuia mkono wake usiangamize
 maombolezo alifanya maboma na kuta ziomboleze vyote vikaharibika pamoja
 malango yake yamezama ardhini makomeo yake ameyavunja na kuyaharibu
mfalme wake na wakuu wake wamepelekwa uhamishoni miongoni mwa mataifa sheria haipo tena na manabii wake hawapati tena maono kutoka kwa bwana
 wazee wa binti sayuni wanaketi chini kimya wamenyunyiza mavumbi kwenye vichwa vyao na kuvaa nguo za gunia
wanawali wa yerusalemu wamesujudu hadi ardhini
 macho yangu yamedhoofika kwa kulia nina maumivu makali ndani moyo wangu umemiminwa ardhini kwa sababu watu wangu wameangamizwa kwa sababu watoto na wanyonyao wanazimia kwenye barabara za mji
 wanawaambia mama zao wapi mkate na divai wazimiapo kama watu waliojeruhiwa katika barabara za mji maisha yao yadhoofikavyo mikononi mwa mama zao
 ninaweza kusema nini kwa ajili yako nikulinganishe na nini ee binti yerusalemu nitakufananisha na nini ili nipate kukufariji ee bikira binti sayuni jeraha lako lina kina kama bahari
ni nani awezaye kukuponya maono ya manabii wako yalikuwa ya uongo na yasiyofaa kitu hawakuifunua dhambi yako katika kuzuilia kwenda kwako utumwani
maneno waliyokupa yalikuwa ya uongo na ya kupotosha
 wote wapitiao njia yako hukupigia makofi wanakudhihaki na kutikisa vichwa vyao kwa binti yerusalemu huu ndio ule mji ulioitwa mkamilifu wa uzuri furaha ya dunia yote adui zako wote wanapanua vinywa vyao dhidi yako wanadhihaki na kusaga meno yao na kusema tumemmeza
hii ndiyo siku tuliyoingojea tumeishi na kuiona
 bwana amefanya lile alilolipanga ametimiza neno lake aliloliamuru siku za kale
amekuangusha bila huruma amewaacha adui wakusimange ametukuza pembea ya adui yako
 mioyo ya watu inamlilia bwana
ee ukuta wa binti sayuni machozi yako na yatiririke kama mto mchana na usiku usijipe nafuu macho yako yasipumzike inuka lia usiku zamu za usiku zianzapo mimina moyo wako kama maji mbele za bwana
mwinulie yeye mikono yako kwa ajili ya maisha ya watoto wako ambao wanazimia kwa njaa kwenye kila mwanzo wa barabara
 tazama ee bwana ufikirie ni nani ambaye umepata kumtendea namna hii je wanawake wale wazao wao watoto waliowalea je kuhani na nabii auawe mahali patakatifu pa bwana vijana na wazee hujilaza pamoja katika mavumbi ya barabarani wavulana wangu na wasichana wameanguka kwa upanga
umewaua katika siku ya hasira yako umewachinja bila huruma
 kama ulivyoita siku ya karamu ndivyo ulivyoagiza hofu kuu dhidi yangu kila upande
katika siku ya hasira ya bwana hakuna ye yote aliyekwepa au kupona wale niliowatunza na kuwalea maombolezo adui yangu amewaangamiza
mimi ndiye mtu aliyeona mateso kwa fimbo ya ghadhabu yake
 amenifukuzia mbali na kunifanya nitembee gizani wala si katika nuru hakika amegeuza mkono wake dhidi yangu tena na tena mchana kutwa
 amefanya ngozi yangu na nyama yangu kuchakaa na ameivunja mifupa yangu
 amenizingira na kunizunguka kwa uchungu na taabu
 amenifanya niishi gizani kama wale waliokufa
 amenizungushia ukuta ili nisiweze kutoroka amenifunga kwa minyororo mizito
 hata ninapoita au kulia kwa ajili ya kupata msaada anakataa kupokea maombi yangu
 ameizuia njia yangu kwa mapande ya mawe amepotosha njia zangu
 kama dubu aviziaye kama simba mafichoni ameniburuta kutoka katika njia akanirarua na kuniacha bila msaada
 amevuta upinde wake na kunifanya mimi niwe lengo kwa ajili ya mishale yake
 alinichoma moyo wangu kwa mishale iliyotoka kwenye podo lake
 nimekuwa kichekesho kwa watu wangu wote wananidhihaki kwa wimbo mchana kutwa
 amenijaza kwa majani machungu na kunishibisha kwa nyongo
 amevunja meno yangu kwa changarawe amenikanyagia mavumbini
 amani yangu imeondolewa nimesahau kufanikiwa ni nini
 kwa hiyo nasema fahari yangu imeondoka na yale yote niliyokuwa nimetarajia kutoka kwa bwana
 ninayakumbuka mateso yangu na kutangatanga kwangu ni kuchungu kama nyongo
 ninayakumbuka vema nayo nafsi yangu imez imia ndani yangu
 hata hivyo najikumbusha neno hili na kwa hiyo ninalo tumaini
 kwa sababu ya upendo mkuu wa bwana hatuangamii kwa kuwa huruma zake hazikomi kamwe
 ni mpya kila asubuhi uaminifu wako ni mkuu
 nimeiambia nafsi yangu bwana ni fungu langu kwa hiyo nitamngojea
 bwana ni mwema kwa wale ambao tumaini lao ni kwake kwa yule ambaye humtafuta ni vema kungojea kwa utulivu kwa ajili ya wokovu wa bwana
 ni vema mtu kuchukua nira angali kijana
 na akae peke yake awe kimya kwa maana bwana ameiweka juu yake
 na azike uso wake mavumbini bado panawezekana kuwa na matumaini
 na atoe shavu lake kwa yule ampigaye na ajazwe na aibu
 kwa kuwa watu hawakatiliwi mbali na bwana milele
 ingawa huleta huzuni ataonyesha huruma kwa kuwa upendo wake usiokoma ni mkuu
 kwa maana hapendi kuwaletea mateso au huzuni watoto wa wanadamu
 kuwaponda chini ya nyayo wafungwa wote katika nchi kumnyima mtu haki zake mbele za aliye juu sana kumnyima mtu haki je bwana asione mambo kama haya nani awezaye kusema nalo likatendeka kama bwana hajaamuru je si ni kwenye kinywa cha aliye juu sana ndiko yatokako maafa na mambo mema mwanadamu ye yote aliye hai alalamike wakati anapoadhibiwa kwa ajili ya dhambi zake na tuzichunguze njia zetu na kuzijaribu na tumrudie bwama mungu
 na tuinue mioyo yetu pamoja na mikono yetu maombolezo kwa mungu mbinguni na tuseme tumetenda dhambi na kuasi nawe hujasamehe
 umejifunika mwenyewe kwa hasira na kutufuatilia umetuchinja bila huruma
 unajifunika mwenyewe kwa wingu ili kwamba pasiwe na om bi litakaloweza kupenya
 umetufanya takataka na uchafu miongoni mwa mataifa
 adui zetu wote wamefumbua vinywa vyao wazi dhidi yetu
 tumeteseka kwa hofu kuu na shida ya ghafula uharibifu na maangamizi
 vijito vya machozi vinatiririka kutoka machoni mwangu kwa sababu watu wangu wameangamizwa
 macho yangu yatatiririka machozi bila kukoma bila kupata nafuu hadi bwana atazame chini kutoka mbinguni na kuona
 lile ninaloliona huniletea huzuni nafsini kwa sababu ya wanawake wote wa mji wangu
 wale ambao walikuwa adui zangu bila sababu wameniwinda kama ndege
 walijaribu kukomesha maisha yangu ndani ya na kunitupia mawe maji yalifunika juu ya kichwa changu nami nikafikiri nilikuwa karibu kukatiliwa mbali
 nililiitia jina lako ee bwana kutoka vina vya shimo
 ulisikia ombi langu usikizibie masikio yako kilio changu nikuombapo msaada
 ulikuja karibu nilipokuita nawe ulisema usiogope
 ee bwana ulichukua shauri langu ukaukomboa uhai wangu
 umeona ee bwana ubaya niliotendewa
tetea shauri langu umeona kina cha kisasi chao mashauri yao yote mabaya dhidi yangu
 ee bwana umesikia matukano yao mashauri yao yote mabaya dhidi yangu kile adui angu wanachonong ona na kunung unikia dhidi yangu mchana kutwa
 watazame wakiwa wameketi au wamesimama wananidhihaki katika nyimbo zao
 uwalipe kile wanachostahili ee bwana kwa yale ambayo mikono yao imetenda
 weka pazia juu ya mioyo yao laana yako na iwe juu yao wafuatilie katika hasira na uwaangamize kutoka chini ya mbingu za bwana
jinsi dhahabu ilivyopoteza mng ao wake dhahabu iliyo safi imekuwa haing ai vito vya thamani vimetawanywa kwenye mwanzo wa kila barabara
 jinsi wana wa sayuni wenye thamani ambao mwanzo uzito wa thamani yao ulikuwa wa dhahabu sasa wanaangaliwa kama vyungu vya udongo kazi ya mikono ya mfinyanzi hata mbweha hutoa matiti yao kunyonyesha watoto wao lakini watu wangu wamekuwa wasio na huruma kama mbuni katika jangwa
 kwa sababu ya kiu ulimi wa mtoto mchanga umegandamana na kaakaa la kinywa chake watoto huomba mkate lakini hakuna ye yote awapaye
 wale waliokula vyakula vya kifahari ni maskini barabarani
wale waliokuzwa wakivaa nguo za zambarau sasa wanalala kwenye malundo ya majivu
 adhabu ya watu wangu ni kubwa kuliko ile ya sodoma ambayo ilipinduliwa ghafula bila kuwepo mkono wa kumsaidia
 wakuu wao walikuwa wameng aa kuliko theluji na waupe kuliko maziwa miili yao ilikuwa myekundu kuliko marijani kuonekana kwao kama yakuti samawi
 maombolezo lakini sasa ni weusi kuliko masizi hawatambulikani barabarani
ngozi yao imeshikamana juu ya mifupa yao imekuwa mikavu kama fimbo
 wale waliouawa kwa upanga ni bora kuliko wale waliokufa kwa njaa waliteseka kwa njaa walitokomea kwa ajili ya kukosa chakula kutoka shambani
 kwa mikono yao wenyewe wanawake wenye huruma walipika watoto wao wenyewe ambao walikuwa chakula chao wakati watu wangu walipoangamizwa
 bwana ametoa nafasi kamilifu ya ghadhabu yake ameimwaga hasira yake kali
amewasha moto katika sayuni ambao umeteketeza misingi yake
 wafalme wa dunia hawakuamini wala hapakuwepo mtu ye yote wa duniani kwamba adui na watesi wangeweza kuingia kwenye malango ya yerusalemu
 lakini hili lilitokea kwa sababu ya dhambi za manabii wake na maovu ya makuhani wake ambao walimwaga pamoja naye damu ya wenye haki
 sasa wanapapasa papasa barabarani kama watu ambao ni vipofu
wamenajisiwa kabisa kwa damu kwamba hakuna ye yote anayethubutu kugusa mavazi yao
 watu waliwapigia kelele wakisema ondokeni ninyi ni najisi ondokeni ondokeni msituguse walipokimbia na kutangatanga huko na huko watu miongoni mwa mataifa walisema hawawezi kukaa hapa zaidi
 bwana mwenyewe amewatawanya hawaangalii tena
makuhani hawaonyeshwi heshima wazee hawakubaliki
 zaidi ya hayo macho yetu yalichoka kwa kutazamia bure msaada tuliangalia kutoka minara yetu kwa taifa lile lisiloweza kutuokoa
 watu walitunyemelea katika kila hatua kwa hiyo hatukuweza kutembea katika barabara zetu
mwisho wetu ulikuwa karibu siku zetu zilikuwa zimetimia kwa maana mwisho wetu ulikuwa umefika
 waliotufuatia walikuwa wepesi kuliko tai katika anga walitusaka juu milimani na kutuvizia jangwani
 mpakwa mafuta wa bwana pumzi ya uhai wetu hasa alinaswa katika mitego yao
tulifikiri kwamba chini ya kivuli chake tungeliweza kuishi miongoni mwa mataifa
 shangilia na ufurahi ee binti edomu wewe ambaye unaishi katika nchi ya usi
lakini kwako pia kikombe kitapitishwa utalewa na kuvuliwa nguo ubaki uchi
 ee binti sayuni adhabu yako itaisha hatarefusha muda wako wa kukaa uhamishoni
lakini ee binti edomu ataadhibu dhambi yako na atafunua uovu wako
kumbuka ee bwana yaliyotupata tazama nawe uione aibu yetu
 urithi wetu umegeuziwa kwa wageni na nyumba zetu kwa wageni
 tumekuwa yatima wasio na baba mama zetu wamekuwa kama wajane
 ni lazima kununua maji tunayokunywa kuni zetu zinaweza kupatikana tu kwa kununua
 wale ambao wanatufuatilia wapo kwenye visigino vyetu tumechoka na hakuna pumziko
 tumejitolea kwa misri na ashuru tupate chakula cha kutosha
 baba zetu walitenda dhambi na hawapo tena na sisi tunachukua adhabu yao
 watumwa wanatutawala na hakuna ye yote wa kutuweka huru kutoka katika mikono yao
 maombolezo tunapata chakula chetu kwa kuhatarisha maisha yetu kwa sababu ya upanga jangwani
 ngozi yetu ina joto kama jiko la kuokea kwa sababu ya fadhaa itokanayo na njaa
 wanawake wametendwa jeuri katika sayuni na mabikira katika miji ya yuda
 wakuu wametungikwa juu kwa mikono yao wazee hawapewi heshima
 vijana wanaume wanataabika kwenye mawe ya kusagia wavulana wanayumbayumba chini ya mizigo ya kuni
 wazee wameondoka toka lango la mji vijana wa kiume wameacha kuimba kwa vinanda vyao
 furaha imeondoka katika mioyo yetu kucheza kwetu kumegeuka maombolezo
 taji imeanguka kutoka kichwani petu
ole wetu kwa maana tumetenda dhambi kwa sababu ya hiyo mioyo yetu inazimia kwa sababu ya mambo haya macho yetu yamefifia kwa ajili ya mlima sayuni ambao unakaa ukiwa mbweha huzungukazunguka juu yake
 wewe ee bwana tawala milele kiti chako cha enzi chadumu kutoka kizazi mpaka kizazi
 kwa nini watusahau siku zote kwa nini umetuacha kwa muda mrefu uturudishe kwako mwenyewe ee bwana ili tupate kurudi zifanye mpya siku zetu kama siku za kale labda uwe umetukataa kabisa na umetukasirikia pasipo kipimo
ezekieli utangulizi kitabu hiki kimepewa jina la nabii ezekieli ambaye maana ya jina lake ni mungu ni mwenye nguvu
alizaliwa katika jamaa ya kikuhani k
ezekieli alilelewa katika mazingir ya hekalu huko yerusalemu
mpangilio wa kihistoria wa kitabu cha ezekieli ni babeli wakati wa miaka ya mwanz ya watu kupelek wa uhamishoni huko babeli k
nebukadneza alichukua mateka wa kiyahudi kutoka yerusalemu kwenda babeli katika awamu tatu mnamo k
katika wale waliochukuliwa walichaguliw vijana wa kiyahud i miongoni mwao walikuwa danieli na rafiki zake watatu
 mnamo mw aka k
ezekieli alikuw mmoja wa wale mateka waliopelekwa uhamishoni babe li
mungu alimwita katika huduma mnamo mwaka k
k kwa njia ya ufunuo wa mungu kuwa nabii
awamu ya tatu ni ipi katika sehemu ya kwanza ya hudumu yake alitoa ujum be unaliohusu yale yale ambayo yeremia alitangaza kwamba mji wa yerusalemu na hekal vingaliharibiwa
wingi wa dham bi na kuabudu sanamu kulikokuwa kunaendelea huko yerusalemu kungelisababi sha mungu kuliacha hekelu na yeru salemu pia kukifuatiwa na hukumu
babeli kuja kuteka na kuharibu kulikuwa ni uhakikisho
baada ya habari kufika babeli mnamo k
kwam ba yerusalemu umeangamizwa ezekieli alitangaza ujumbe mpya wa matumaini na kurudishwa kwa waisr aeli
kama mchungaji mkuu mungu angewakusanya tena waisraeli kutoka miisho ya dunia na kuwaimarisha tena katika nchi yao wenyewe
mataifa ambayo yangeleta upinzani kuhusu kurudi kwa wa israeli wangeshindwa na kuhukumiwa
wazo kuu kuwaonya watu juu ya makosa yao na matokeo ya kutokutii
kuonyesha pia wema wa mungu kwa watu wake na kuweka wazi rehema za mungu endapo watu watatubu
kusudi kutangaza hukumu ya mungu dhidi ya wayuda na yerusale mu waliopotoka sura na mataifa saba ya kigeni yaliyowazunguka sura pia wokovu wa watu wa mungu
 kuimarisha imani za watu wa mungu waliobaki kwao na kuhusu kurejeshwa kwa watu wake wa agano utukufu wake wa mwisho wa ufalme wake 
nabii anasisitiza umuhi mu wa kila mtu kuwa mwaminifu mbele za mungu badala ta kuwatupia lawama kwa ajili ya dhambi iliyos ababisha uhamisho 
mwandishi ezekieli mwana wa buzi
mahali yerusalemu babeli na misri
ezekieli aliishi wakati mmoja na yere mia lakini umri wake ulikuwa mdogo zaid i
yeremia aliwatabiria watu wakiwa bado wako katika nchi ya yuda
ezek ieli aliwatabiria waliokuwa yerusale mu na wale ambao tayari walikuwa wameshakwenda uhamishoni babeli baada ya kushindwa kw yehoiakimu
ezekieli alipelekwa uhamishoni huko babeli k
tarehe aliandika ujumbe katika miaka ya k
na ukapewa kwa wenz ake wengine waliokuwa uhamishoni babeli kama mateka
wahusika wakuu ezekiel viongozi wa israeli mke wa ez ekieli nebukadneza mwana wa mfalme
mgawanyo mwito wa ezekieli
 hali ya dhambi ya yerusalemu na maangamizi
 unabii dhidi ya mataifa ya kigeni
 umaini ya kurudishwa upya
 israeli warudi kwenye nc hi yao ezekieli vium katika mwaka wa thelathini mwezi wa nne siku ya tano ya mwezi wakati nilipokuwa miongoni mw hao waliokuwa uhamishoni kando ya mto kebari mbingu zilifunguka nami nikaona maono ya mungu
be hai na utukufu wa bwana katika siku ya tano ya mwezi ilikuwa mwaka wa tano wa kuhamishwa kwa mfalme yehayakini neno la bwana lilimjia ezekieli kuhani mwana wa buzi kando ya mto kebari katika nchi ya wakaldayo
huko mkono wa bwana ulikuwa juu yake
 nilitazama nikaona dhoruba kubwa ikitoka kaskazini wingu kubwa sana pamoja likiwa na umeme wa radi likiwa limezungukwa na mwanga mkali
katikati ya huo moto kulikuwa kama rangi ya manjano ya chuma kinapokuwa ndani ya moto
 katika ule moto kulikuwa na kitu kinachofanana na viumbe vinne vyenye uhai
katika kuonekana kwake vilikuwa na umbo mfano wa mwanadamu lakini kila kimoja kilikuwa na nyuso nne na mabawa manne
 miguu yao ilikuwa imenyooka nyayo za miguu yao zilikuwa kama kwato za miguu ya ndama nazo zilimetameta kama shaba iliyosuguliwa
 chini ya mabawa yao katika pande zao nne walikuwa na mikono ya mwanadamu
wote wanne walikuwa na nyuso na mabawa nayo mabawa yao yaligusana
kila mmoja alikwenda kuelekea mbele moja kwa moja hawakugeuka walipokuwa wanatembea
 kuonekana kwa nyuso zao kulikuwa hivi kila mmoja wa wale wanne alikuwa na uso wa mwanadamu na kwa upande wa kulia kila mmoja alikuwa na uso wa simba upande wa kushoto alikuwa na uso wa ng ombe pia kila mmoja alikuwa na uso wa tai
 hivyo ndivyo zilivyokuwa nyuso zao
mabawa yao yalikunjuliwa kuelekea juu kila mmoja alikuwa na mabawa mawili ambayo kila moja liiigusa bawa la mwenzake kila upande na mabawa mengine mawili yakifunika mwili wake
 kila mmoja alikwenda kuelekea mbele moja kwa moja
po pote roho alipotaka kwenda ndipo walipokwenda pasipo kugeuka
 kuonekana kwa vile viumbe hai katikati kulikuwa kama makaa ya mawe yanayowaka au kama mienge
moto ule ulikuwa ukienda mbele na nyuma katikati ya vile viumbe ulikuwa na mwangaza mkali na katikati ya ule moto kulitoka kimulimuli kama umeme wa radi
 vile viumbe vilipiga mbio kwenda na kurudi kama vimulimuli vya umeme wa radi
 nilipokuwa nikitazama vile viumbe hai niliona gurudumu moja juu ya ardhi kando ya kila kiumbe kikiwa na nyuso zake nne
 hivi ndivyo ilivyokuwa kuonekana kwa hayo magurudumu na muundo wake yaling aa kama zabarajadi nayo yote manne yalifanana
kila gurudumu lilikuwa na gurudumu jingine ndani yake
 yalipokwenda yalielekea upande wo wote wa pande nne walip oelekea wale viumbe magurudumu hayakuzunguka wakati viumbe vile vilipokwenda
 kingo zake zilikuwa ndefu kwenda juu na za kutisha nazo zote nne zilijawa na macho pande zote
 vile viumbe hai vilipokwenda magurudumu yaliyokuwa kando yao yalisogea na wakati hivyo viumbe hai vilipoinuka kutoka ardhini magurudumu nayo yaliinuka
 mahali po pote roho alipokwenda wale viumbe nao walikwenda nayo magurudumu yaliinuka pamoja navyo kwa sababu roho ya vile viumbe hai alikuwa ndani ya hayo magurudumu
 wakati viumbe vile viliposogea nayo magurudumu yalisogea vi umbe viliposimama kimya nayo pia yalisimama kimya viumbe vilipoinuka juu ya nchi magurudumu yaliinuliwa pamoja navyo kwa kuwa roho ya hivyo viumbe hai ilikuwa ndani ya hayo magurudumu
 juu ya vichwa vya hao viumbe hai palikuwa na kitu mfano wa eneo lililokuwa wazi lililokuwa angavu kabisa na lenye kutisha
 chini ya hiyo nafasi mabawa yao yalitanda moja kuelekea jingine kila mmoja alikuwa na mabawa mengine mawili yaliyofunika mwili wake
 viumbe wale waliposogea nilisikia sauti ya mabawa yao kama ngurumo ya maji yaendayo kasi kama sauti ya mungu mwenye nguvua kama makelele ya jeshi
waliposimama kimya walishusha mabawa yao
 ndipo ikaja sauti toka juu ya ile nafasi ya wazi iliyokuwa juu ya vichwa vyao wakati waliposimama mabawa yao yakiwa yameshushwa
 juu ya ile nafasi ya wazi iliyokuwa juu ya vichwa vyao kulikuwa na kitu mfano wa kiti cha enzi kuonekana kwake chenye rangi ya yakuti samawi na juu ya kile kiti cha enzi kulikuwa na umbo mfano wa mwanadamu
 nikaona kwamba kutokana na kile nilichoona kama kiuno chake kuelekea juu alionekana kama chuma inayowaka kana kwamba imejaa moto na kuanzia kiuno kwenda chini alionekana a mungu mwenye nguvu hapa ina maana ya shaddai kwa kiebrania
ezekieli kama moto na mwanga mkali ulimzunguka
 kama vile kuonekana kwa upinde wa mvua mawinguni siku ya mvua ndivyo ulivyokuwa ule mng ao uliomzunguka
hivi ndivyo ilivyokuwa kuonekana kwa utukufu wa bwana
nilipouona nikaanguka kifudifudi nikasikia sauti ya mtu anaongea
wito wa ezekieli akaniambia mwanadamu simama kwa miguu yako nami nitasema nawe
 alipokuwa akiongea nami roho akanijia na kunisimamisha wima nikamsikia akisema nami
 akaniambia mwanadamu ninakutuma kwa waisraeli kwa taifa asi ambalo limeniasi mimi wao na baba zao wananikosea mimi hadi leo
 watu ambao ninakutuma kwao ni wapotovu na wakaidi
waambie h ivi ndivyo anavyosema bwana mwenyezi
 kama watasikiliza au hawatasikiliza kwa kuwa wao ni nyumba ya kuasi watajua nabii amekuwa miongoni mwao
 nawe mwanadamu usiwaogope wao wala maneno yao usiogope ingawa michongoma na miiba vinakuzunguka na unaishi katikati ya nge
usiogope yale wasemayo wala usitishwe nao ingawa wao ni nyumba ya uasi
 wewe lazima uwaambie maneno yangu ikiwa wanasikiliza au hawasikilizi kwa kuwa wao ni watu waasi
 lakini wewe mwanadamu sikiliza ninalokuambia
usiwe mwenye kuasi kama hiyo nyumba ya kuasi
fungua kinywa chako na ule nikupacho
 ndipo nikatazama nami nikaona mkono ulionyooshwa kunielekea
nao ulikuwa na ukurasa wa kitabu ambao aliukunjua mbele yangu
pande zote mbi li ulikuwa umeandikwa maneno ya maombolezo vilio na ole
naye akaniambia mwa nadamu kula kile kilichoko mbele yako kula huu ukurasa wa kitabu kisha uende ukaseme na nyumba ya israeli
 ndipo nikafungua ki nywa changu naye akanilisha ule ukurasa wa kitabu
 ndipo akaniambia mwanadamu kula ukurasa huu wa kitabu ninaokupa na ujaze nao tumbo lako
kwa hiyo nikaula ulikuwa mtamu kama asali kinywani mwangu
 kisha akaniambia mwanadamu sasa nenda katika nyumba ya israeli ukaseme nao maneno yangu
 hukutumwa kwa taifa lenye maneno ya kutatiza na lugha ngumu bali kwa nyumba ya israeli
 sikukutuma kwa mataifa mengi yenye maneno ya kutatiza na lugha ngumu ambao maneno yao hutayaelewa
hakika ningekutuma kwa watu hao wangekusikiliza
 lakini nyumba ya israeli haitakusikiliza kwa kuwa hawako radhi kunisikiliza mimi kwa kuwa nyumba yote ya israeli ni wenye vipaji vya nyuso vigumu na mioyo ya ukaidi
 tazama nimefanya uso wako mgumu dhidi ya nyuso zao na kipaji cha uso wako kigumu dhidi ya vipaji vya nyuso zao
 kama vile almasi ilivyo ngumu kuliko gumegume ndivyo nilivyokifanya kipaji cha uso wako
usiwaogope wala usiwahofu wajapokuwa ni nyumba ya kuasi
 naye akaniambia mwanadamu sikiliza kwa makini na uyatie moyoni mwako maneno yote nitakayosema nawe
kisha nenda kwa watu wa taifa lako walio uhamishoni ukaseme nao
waambie hivi ndi vyo bwana mwenyezi asemavyo kwamba watasikiliza au hawatasikiliza
 ndipo roho akaniinua nikasikia sauti kubwa nyuma yangu ya ngurumo ikisema utukufu wa bwana na utukuzwe katika mahali pa makao yake nikasikia nyuma yangu sauti ya ngurumo
 ilikuwa ni sauti ya mabawa ya wale viumbe hai yakisuguana moja kwa jingine
 ndipo roho aliponiinua na kunipeleka mbali
nikaenda nikiwa na uchungu na hasira moyoni mwangu nao mkono wa bwana ukiwa juu yangu
 nikafika kwa wale watu waliokuwa uhamishoni huko tel abibu karibu na mto kebari
nikakaa miongoni mwao kwa muda wa siku saba nikiwa nimejawa na mshangao
onyo kwa israeli mwishoni mwa hizo siku saba neno la bwana likanijia kusema mwanadamu nimekufanya uwe mlinzi wa nyumba ya israeli kwa hiyo sikia neno nisemalo ukawape onyo litokalo kwangu
 nimwambiapo mtu mwovu hakika utakufa na wewe usipomwonya mtu huyo au kumshauri aache njia zake mbaya ili kuokoa maisha yake huyo mtu mwovu atakufa katika dhambi yake na damu yake nitaidai mkononi mwako
 lakini ukimwonya mtu mwovu naye akakataa kuacha uovu wake na njia zake mbaya atakufa katika dhambi yake lakini wewe utakuwa umejiokoa nafsi yako
 tena mtu mwenye haki akiacha haki yake na kutenda maovu nami nikaweka kikwazo mbele yake mtu huyo atakufa
kwa kuwa hukumwonya atakufa katika dhambi yake
ezekieli mambo ya haki aliyotenda hayatakumbukwa damu yake nitaidai mkononi mwako
 lakini ukimwonya mwenye haki asitende dhambi na akaacha kutenda dhambi hakika ataishi kwa sababu alipokea maonyo na utakuwa umejiokoa nafsi yako
 mkono wa bwana ulikuwa juu yangu huko naye akaniambia simama uende mpaka sehemu tambarare nami nitasema nawe huko
 kwa hiyo niliinuka nikaenda mpaka mahali pa tambarare
utukufu wa bwana ulikuwa umesimama huko kama utukufu ule niliouona kando ya mto kebari nami nikaanguka kifudifudi
 ndipo roho akaja ndani yangu akanisimamisha kwa miguu yangu
akasema nami akaniambia nenda ukajifungie ndani ya nyumba yako
 nawe ee mwanadamu watakufunga kwa kamba watakufunga ili usiweze kutoka na kuwaendea watu
 nitaufanya ulimu wako ushikamane kwenye kaa la kinywa chako ili uwe kimya usiweze kuwakemea wajapokuwa ni nyumba ya kuasi
 lakini nitakaposema nawe nitafungua kinywa chako nawe utawaambia hili ndilo bwana mwenyezi asemalo
ye yote atakayesikiliza na asikilize na ye yote atakayekataa na akatae kwa kuwa wao ni nyumba ya kuasi
kuzingirwa kwa yerusalemu kwaonyeshwa kwa mfano mwanadamu sasa chukua tofali uliweke mbele yako na uchore juu yake ramani ya mji wa yerusalemu
 kisha uuzingire simamisha askari dhidi yake kuuzunguka uzunguke kwa majeshi weka kambi dhidi yake pande zote pamoja na magogo ya kubomolea boma vitani
 kisha chukua bamba la chuma ukalisimamishe liwe kama ukuta wa chuma kati yako na huo mji nawe uuelekeze uso wako
huo mji utakuwa katika hali ya kuzingirwa nawe utauzingira
hii itakuw ishara kwa nyumba ya israeli
 kisha ulale kwa upande wako wa kushoto na uweke dhambi za nyumba ya israeli juu yake
utazibeba dhambi zao kwa idadi ya siku utakazolala kwa huo upande mmoja
 nimekupangia idadi ya siku kama miaka ya dhambi yao
kwa hiyo kwa siku utabeba dhambi za nyumba ya israeli
 baada ya kumaliza hili lala chini tena wakati huu ulale chin kwa upande wa kuume uchukue dhambi za nyumba ya yuda
nimekupangia siku arobaini siku moja kwa kila mwaka mmoja
 geuza uso wako uelekeze kwenye kuzingirwa kwa yerusalemu na mkono wako ambao haukuvikwa nguo tabiri dhidi yake
 nitakufunga kwa kamba ili usiweze kugeuka kutoka upande mmoja hadi upande mwingine mpaka hapo utakapokuwa umetimiza siku za kuzingirwa kwako
 chukua ngano na shayiri maharagwe na dengu mtama na mawele viweke na kuvihifadhi vyote kwenye gudulia la kuhifadhia na uvitumie kujitengenezea mkate
utaula mkate huo kwa hizo siku utakazokuwa umelala kwa upande mmoja
 pima shekeli ishirinia za chakula utakachokula kwa kila siku nawe utakula kwa wakati uliopangwa
 pia pima maji moja ya sita ya hinib nawe utakunywa kwa wakati uliopangwa
 nawe utakula chakula kama vile ambavyo ungekula mkate wa shayiri uoke mkate mbele ya macho ya watu ukitumia kinyesi cha mwanadamu
 bwana akasema hivi ndivyo watu wa israeli watakavyokula chakula kilicho najisi miongoni mwa mataifa ninakowapeleka
 ndipo nikasema sivyo bwana mwenyezi kamwe mimi sijajitia unajisi
tangu ujana wangu hadi sasa sijala kamwe kitu cho chote kilichokufa au kilichoraruliwa na wanyama wa mwituni
hakuna nyama yo yote najisi iliyoingia kinywani mwangu
 akasema vema sana basi nitakuruhusu uoke mkate wako kwa kutumia kinyesi cha ng ombe badala ya kinyesi cha mwanadamu
 ndipo mungu akaniambia mwanadamu mimi nitakatilia mbali upatikanaji wa chakula katika yerusalemu
watu watakula chakula cha kupimwa kwa wasiwasi pamoja na maji ya kupimiwa kwa kukata tamaa kwa kuwa chakula na maji vitakuwa adimu
watastajabiana kila mmoja nao watadhoofika kwa sababu ya dhambi yao
upa mwanadamu sasa chukua upanga mkali na uutumie kama wembe wa kinyozi ili kunyolea nywele za kichwa chako na ndevu zako
kisha uchukue mizani ya kupimia ukazigawanye nywele hizo
 wakati siku zako za kuzingirwa zitakapokwisha choma theluthi moja ya hizo nywele zako kwa moto ndani ya mji
nga dhidi ya yerusalemu a shekeli ishirini ni sawa na gramu 
b moja ya sita ya hini ni sawa na ml
 ezekieli chukua theluthi nyingine ya hizo nywele uzipige kwa upanga kuuzunguka mji wote na theluthi nyingine ya mwisho utaitawanya kwa upepo
kwa kuwa nitawafuatia kwa upanga uliofutwa
 lakini chukua nywele chache uzifungie ndani ya pindo la vazi lako
 tena chukua nywele nyingine chache uzitupe motoni uziteketeze
moto utaenea kutoka humo na kufika katika nyumba yote ya israeli
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo huu ndio yerusalemu ambao ni meuweka katikati ya mataifa ukiwa umezungukwa na nchi pande zote
 lakini katika uovu wake umeasi sheria na amri zangu kuliko mataifa na nchi zinazouzunguka
umeasi sheria zangu wala haukufuata amri zangu
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ninyi mmekuwa wakaidi kuliko mataifa yanayowazunguk na hamkufuata amri zangu wala kuzishika heria zangu
wala hamkuweza hata kuzifuata kawaida za mataifa yanayowazunguka
kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi mwenyewe niko kinyume chenu yerusalemu nitawapiga kwa adhabu yangu mbele ya mataifa
 kwa ajili ya sanamu zenu zote za machukizo nita wafanyia kile ambacho kamwe sijawafanyia kabla wala kamwe sitawafanyia tena
 kwa hiyo katikati yenu baba watakula watoto wao na watoto watakula baba zao
nitawapiga kwa adhabu nami nitawatawanya watu wenu walionusurika pande zote za dunia
 kwa hiyo hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi kwa kuwa mmenajisi mahali pangu patakatif kwa sanamu zenu mbaya sana na desturi zenu za machukizo mimi mwenyewe nitaondoa fadhili zangu kwenu
 theluthi ya watu wako watakufa kwa tauni au kwa njaa humu ndani yako theluthi nyingine itaanguka kwa upanga nje ya kuta zako nayo theluthi nyingine ni taitawanya kwenye pande nne kuwafuatia kwa upanga uliofutwa
 ndipo hasira yangu itakapokoma na ghadhabu yangu dhidi yao itatulia nami nitakuwa nimelipiza kisasi
baada ya kuimaliza ghadhabu yangu juu yao watajua kuwa mimi bwana nimenena katika wivu wangu
 nitakuangamiza na kukufanya kitu cha kudharauliwa miongoni mwa mataifa yanayokuzunguka machoni pa watu wote wapitao karibu nawe
 utakuwa kitu cha kudharauliwa na cha aibu cha dhihaka ovyo na kitu cha kutisha kwa mataifa yanayokuzunguka nitakapokupiga kwa adhabu yangu katika hasira na ghadhabu yangu kwa kukukemea kwa ukali
mimi bwana nimesema
 nitakapokupiga kwa mishale yangu ya kufisha na yenye kuharibu ya njaa nitaipiga ili kukuangamiza
nitaleta njaa zaidi na zaidi juu yako na kukomesha upatikanaji wako wa chakula
 nitapeleka njaa na wanyama wa mwituni dhidi yenu navyo vitawaacha bila watoto
tauni na umwagaji wa damu utapita katikati enu nami nitaleta upanga juu yenu
mimi bwana nimenena haya
una neno la bwana likanijia kusema mwanadamu elekeza uso wako kukabili milima ya israeli utabiri dhidi yake na useme ee milima ya israeli sikia neno la bwana mwenyezi
hili ndilo bwana mwenyezi aliambiayo milima na vilima magenge na mabonde ninakaribia kule ta upanga dhidi yenu nami nitapaharibu mahal penu pote pa juu pa kuabudia miungu
 madhabahu zenu zitabomolewa na madhabahu zenu za kufukizia uvumba zitavunjwavunjwa nami nitawachinja watu wenu mbele ya sanamu zenu
 nitazilaza maiti za waisraeli mbel ya sanamu zao nami nitatawanya mifupa yenu kuzunguka madhabahu zenu
 po pote mnapoishi miji hiyo itafanywa ukiwa na mahali pa juu pa kuabudia miungu patabomolewa ili madhabahu zenu zifanywe ukiwa na uharibiwa sanamu zenu zitavunjwavunjwa na kuharibiwa madhabahu zenu za kufukizia uvumba zitabomolewa na kila mlichokifanya kitakatiliwa mbali
 watu wenu watachinjwa katikati yenu nanyi mtatambua mimi ndimi bwana
bii dhidi ya milima ya israeli lakini nitawabakiza hai baadhi yenu kwa kuwa baadhi yenu watanusurika kuuawa watakapokuwa wametawanyika katika nchi na mataifa
 ndipo katika mataifa ambamo watakuwa wamechukuliwa mateka wale ambao watanusurika watanikumbuka jinsi ambavyo nimehuzunishwa na mioyo yao ya uzinzi ambayo imegeukia mbali nami na macho yao ambayo yametamani sanamu zao
watajichukia wenyewe kwa ajili ya uovu walioutenda na kwa ajili ya desturi za za kuchukiza
 nao watajua kuwa mimi ndimi bwan a sikuwaonya bure kuwa nitaleta maafa hayo yote juu yao
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo piga makofi kanyaga chini kwa mguu na upige kelele ole kwa sababu ya maovu yote na machukizo yote yanayofanywa na nyumba ya ezekieli israeli kwa kuwa wataanguka kwa upanga njaa na tauni
 yeye aliye mbali sana atakufa kwa tauni naye aliye karibu atauawa kwa upanga naye yule atakayenusurika na kubaki atakufa kwa njaa
hivyo ndi vyo nitakavyotimiza ghadhabu yangu dhidi yao
 nao watajua kwamba mimi ndimi bwana wakati maiti za watu wao zitakapokuwa zimelala katikati ya sanamu zao kuzunguka madhabahu zao juu kila kilima kilichoinuka na juu ya vilele vyote vya milima chini ya kila mti uliotanda na kila mwaloni wenye majani yaani sehemu walizofukizia uvumba kwa sanamu zao zote
 nami nitanyoosha mkono wangu dhidi yao na kuifanya nchi yao ukiwa kuanzia jangwani hadi dibla kila mahali po pote wanapoishi
ndipo watakapojua ya kwamba mimi ndimi bwana
mwisho umewadia neno la bwana likanijia kusema mwanadamu hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa nchi ya israeli mwisho mwisho umekuja juu ya pembe nne za nchi
 sasa mwisho umekuja juu yenu nami nitamwaga hasira yangu dhidi yenu
nitawahukumu sawasawa na matendo yenu na kuwalipiza kwa ajili ya desturi zenu zote za kuchukiza
 sitawaonea huruma wala sitawarehemu hakika nitawalipiza kwa ajili ya matendo yenu na desturi zenu za machukizo miongoni mwenu
ndipo mtakapojua kuwa mimi ndimi bwana
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo maafa maafa ambayo hayajasikiwa yanakuja
 mwisho umewadia mwisho umewadia umejiinua wenyewe dhid yenu
umewadia maangamizi yamekuja juu yenu ninyi mnaoishi katika nchi
wakati umewadia siku imekaribia kuna hofu kuu ya ghafula wala si furaha juu ya milima
 ninakaribia kumwaga ghadhabu yangu juu yenu na kumaliza hasira yangu dhidi yenu nitawahukumu sawasawa na matendo yenu na kuwalipiza kwa ajili ya desturi zenu zote za machukizo
 sitawaonea huruma wala sitawarehemu nitawalipiza sawasawa na matendo yenu na desturi zenu za machukizo miongoni mwenu
ndipo mtajua kuwa mimi ndimi bwana ambaye huwapiga kwa mapigo
 siku imefika imewadia maangamizi yamezuka ghafula fimbo imechipua majivuno yamechanua jeuri imeinuka kuwa fimbo ya kuadhibu uovu hakuna hata mmoja wa hao watu atakayeachwa hata mmoja wa kundi lile hakuna utajiri hakuna chenye thamani
 wakati umewadia siku imefik a
mnunuzi na asifurahi wala mwuzaji asihuzunike kwa maana ghadhabu iko juu ya kundi lote
 mwuzaji hatajipatia tena ardhi aliyoiuza wakati wote wawili wangali hai kw kuwa maono kuhusu kundi lote hayatatanguk a
kwa sababu ya dhambi zao hakuna hat mmoja atakayeokoa maisha yake
 wajapo piga tarumbeta na kuweka kila kitu tayari hakuna hata mmoja atakayekwenda vitani kwa maana ghadhabu yangu iko juu ya kundi lote
 nje ni upanga ndani ni tauni na njaa wale walioko shambani watakufa kwa upanga nao wale waliomo mjini njaa na tauni vitawala
 wale wote watakaopona na kutoroka watakuwa milimani wakiomboleza kama hua wa mabondeni kila mmoja kw sababu ya dhambi zake
 kila mkono utalegea na kila goti litakuwa dhaifu kama maji
 watavaa nguo ya gunia na kufunikwa na hofu
nyus zao zitafunikwa na aibu na nywele za vichwa vyao zitanyolewa
 watatupa fedha yao barabarani nayo dhahabu yao itakuwa najisi
fedha yao na dhahabu yao havitaweza kuwaokoa katika siku hiyo ya ghadhabu ya bwana
hawatashibisha njaa yao au kujaza matumbo yao kwa hiyo fedha wala dhahabu kwa sababu imewaponza wajikwae dhambini
 walijivunia vito vyao vizuri na kuvitumia kufanya sanamu za machukizo na vinyago vya upotovu
kwa hi yo nitavifanya vitu hivyo kuwa najisi kwao
 nitavitia vyote mikononi mwa wageni kuwa nyara na kuwa vitu vilivyotekwa mikononi mwa watu waovu wa dunia nao watavinajisi
 nitageuza uso wangu mbali nao nao waovu wa dunia watapanajisi mahali pangu pa thamani wanyang anyi watapaingia na kupanajisi
 andaa minyororo kwa sababu nchi imejaa umwagaji wa da mu na mji umejaa udhalimu
 nitaleta taifa ovu kuliko yote ili kumiliki nyumba zao nitakomesha kiburi cha wenye nguvu na mahali pao patakatifu patatiwa unajisi
 hofu ya ghafula itakapokuja watatafuta amani lakini haitakuwepo
 maafa juu ya maafa yatakuja tetesi ya mabaya juu ya tetesi ya mabaya
watajitahidi kupata maono kutoka kwa nabii mafund isho ya sheria toka kwa kuhani yatapotea vivyo hivyo shauri kutoka kwa wazee
 mfalme ataomboleza mwana wa mfalme atavikwa kukata tamaa nayo mikono ya watu wa nchi itatetem eka
nitawashughulikia sawasawa na matendo yao na kwa kanuni zao ezekieli wenyewe nitawahukumu
ndipo watajua kwamba mimi ndimi bwana
ibada ya sanamu hekaluni katika siku ya tano ya mwezi wa sita mwaka wa sita baada ya kupelekwa uhamishoni nilipokuwa nimeketi katika nyumba yangu na wazee wa yuda walikuwa wameketi mbele yangu mkono wa bwana mwenyezi ulikuja juu yangu
 nikatazama nikaona umbo mfano wa mwanadamu
kutokana na kile kilichoonekana kuwa kiuno chake kuelekea chini alifanana na moto
kuanzia kwenye kiuno kuelekea juu sura yake kama chuma king aavyo kikiwa ndani ya moto
 akanyoosha kitu kilichoonekana kama mkono akaniinua kwa kushika nywele za kichwa changu
roho akaniinua juu kati ya nchi na mbingu nikiwa katika maono ya mungu akanichukua mpaka yerusalemu kwenye ingilio la lango la upande wa kaskazini ya ukumbi wa ndani mahali iliposimama ile sanamu ichocheayo wivu
 hapo mbele yangu palikuwa na utukufu wa mungu wa israeli kama utukufu ule niliouona katika maono kule uwandani
 kisha akaniambia mwanadamu tazama kuelekea kaskazini
hivyo nikatazama na kwenye ingilio upande wa kaskazini wa lango la madhabahu nikaona sanamu hii ya wivu
 ndipo akaniambia mwanadamu je unaona yale wanayofanya haya mambo ya machukizo kabisa nyumba ya isaraeli wanayotenda hapa ambayo yatanifanya niende mbali na mahali pangu pat akatifu lakini utaona vitu ambavyo vinachukiza zaidi hata kuliko hivi
 kisha akanileta mpaka ingilio la ukumbi
nikatazama nami nikaona tundu ukutani
 akaniambia mwanadamu sasa toboa kwenye ukuta huu
ndipo nikatoboa ule ukuta nikaona hapo pana mlango
 naye akaniambia ingia ndani ukaone maovu na machukizo wanayofanya humu
 hivyo nikaingia ndani na kutazama nikaona kuta zote zimechorwa kila aina ya vitu vitambaavyo na ya wanyama wachukizao wa kila aina na sanamu zote za nyumba ya israeli
 mbele yao walisimama wazee sabini wa nyumba ya israeli naye yaazania mwana wa shafani alikuwa amesimama miongoni mwao
kila mmoja alikuwa na chetezo mkononi na moshi wa harufu nzuri ya uvumba ulikuwa unapanda juu
 akaniambia mwanadamu umeona wanayoyafanya wazee wa nyumba ya israeli gizani kila mmoja kwenye sehemu yake mwenyewe kufanyia ibada za sanamu yake wao husema bwana hatuoni bwana ameiacha nchi
 akasema tena bado utaona machukizo wanayofanya ambayo ni makubwa kuliko haya
 ndipo akanileta mpaka ingilio la lango la kaskazini la nyumba ya bwana nami nikaona wanawake wameketi hapo wakimwombolezea tamuzi
 akaniambia unaliona hili mwanadamu utaona vitu ambavyo ni machukizo kuliko hili
 ndipo akanileta mpaka kwenye ukumbi wa ndani wa nyumba ya bwana nako huko katika ingilio la hekalu kati ya baraza na madhabahu walikuwapo wanaume wapatao ishirini na watano
wakiwa wamelipa kisogo hekalu la bwana na kuelekeza nyuso zao upande wa mashariki wakilisujudia jua huko mashariki
 akaniambia je umeona hili mwanadamu je ni jambo dogo sana kwa nyumba ya yuda kufanya machukizo wanayoyafanya hapa je ni lazima pia waijaze nchi dhuluma na kuendelea siku zote kunikasirisha wataza me wanavyonibania pua kana kwamba ninanuka kwa hiyo nitashughulika nao kwa hasira sitawaonea huruma wala kuwaachilia
wajapopiga makelele masikioni mwangu sitawasikiliza
waa kisha nikamsikia akiita kwa sauti kubwa akisema walete wasimamizi wa mji hapa kila mmoja akiwa na silaha mkononi mwake
 nami nikaona watu sita wakija toka upande wa lango la juu linalotazama kaskazini kila mmoja na silaha za kuangamiza mkononi mwake
pamoja nao alikuwepo mtu aliyekuwa amevaa mavazi ya kitani safi naye alikuwa na vifaa vya mwandishi akiw amevishikilia upande mmoja
wakaingia ndani ya hekalu wakasimama pembeni mwa madhabahu ya shaba
budu sanamu wauawa basi utukufu wa mungu wa israeli ukaondoka hapo juu ya makerubi ulikokuwa umekaa ukaenda kwenye kizingiti cha hekalu
ndipo bwana akamwita yule mtu aliyevaa kitani safi aliyekuwa na vifaa vya mwandishi akiwa amevishikilia upande wake mmoja akamwambia pita katika mji wote wa yerusalemu ukaweke alama juu ya vipaji vya nyuso za wale watu wanaohuzunika na ezekieli kuomboleza kwa sababu ya machukizo yote yanayotendeka katika mji huu
 nikiwa ninasikia akawaambia wale wengine mfuateni anapopi ta katika mji wote mkiua pasipo huruma wala masikitiko
 waueni wazee vijana wa kiume na wa kike wanawake na watoto lakini msimguse mtu ye yote mwenye alama
anzieni katika mahali pangu patakatifu
kwa hiyo wakaanza na wale wazee waliokuwa mbele ya hekalu
 ndipo akawaambia lin ajisini hekalu na mkazijaze kumbi zake maiti za wale waliouawa
nendeni kwa hiyo wakaenda wakaanza kuua watu mjini kote
 wakati walipokuwa wanaua watu mimi nilikuwa nimeachwa peke yangu nikaanguka kifudifudi ni kapiga kelele nikisema ee mwenyezi bwana je utaangamiza mabaki yote ya israeli katika kumwagwa huku kwa ghadhabu yako juu ya yerusalemu bwana akanijibu dhambi ya nyumba ya israeli na yuda imekuwa kubwa mno kupita kiasi nchi imejaa umwagaji damu na mjini kumejaa udhalimu
kwani wamesema bwana ameiacha nchi bwana hauoni
 kwa hiyo sitawahurumia wala kuwaachilia lakini nitaleta juu ya vichwa vyao yale waliyoyatenda
 ndipo mtu yule aliyekuwa amevaa nguo ya kitani safi na vifaa vya mwandishi akiwa amevishikilia upande wake mmoja akarudi na kutoa taarifa akisem a nimefanya kama ulivyoniagiza
utukufu unaondoka hekaluni nikatazama nikaona juu ya ile nafasi iliyokuwa juu ya vichwa vya wale makerubi kulikuwa na kitu kilichofanana na kiti cha enzi cha yakuti samawati
 bwana akamwambia mtu yule aliyekuwa amevaa nguo ya kitani ingia katikati ya yale magurudumu yaliyo chini ya makerubi
ukaijaze mikono yako makaa ya mawe ya moto kutoka katikati ya makerubi na uyatawanye uu ya mji
nilipokuwa nikiangalia akaingia ndani
 basi wale makerubi walikuwa wamesimama upande wa kusini wa hekalu wakati yule mtu alipoingia ndani wingu likaujaza ule ukumbi wa ndani
 kisha utukufu wa bwana ukainuka kutoka uu ya wale makerubi ukaenda kwenye kizingiti cha hekalu
wingu likajaza hekalu nao ukumbi ukajawa na mng ao wa utukufu wa bwana
 sauti ya mabawa ya wale makerubi ingeweza kusikika mpaka kwenye ukumbi wa nje kama sauti ya bwana mwenyezi wakati anapoongea
 bwana alipomwamuru yule mtu aliyevaa nguo za kitani akisema chukua moto toka katikati ya magurudumu kutoka katikati ya makerubi yule mtu aliingia ndani akasimama pembeni mwa gurudumu
 ndipo mmoja wa wale makerubi akanyoosha mkono wake kwenye moto uliokuwa katikati yao
akachukua baadhi ya moto na kuutia mikononi mwa yule mtu aliyevaa mavazi ya kitani naye akaupokea akatoka nje
 chini ya mabawa ya makerubi paliweza kuonekana kitu kilichofanana na mikono ya mwanadamu
 nikatazama nikaona magurudumu manne pembeni mwa makerubi moja pembeni mwa kila kerubi
magurudumu hayo yalimetameta kama jiwe la zabarajadi
 kule kuonekana kwake yote manne yalifanana kila gurudumu lilikuwa kama linazunguka ndani ya lingine
 yalipozunguka yalikwenda ko kote katika pande nne walikoelek ea wale makerubi
magurudumu hayakugeuka wakati makerubi yalipokwenda
makerubi walikwenda upande wo wote kichwa kilikoelekea pasipo kugeuka walipokuwa wakienda
 miili yao yote pamoja na migongo yao mikono na mabawa yao yote yalikuwa yamejaa macho kabisa kama yalivyokuwa yale magurudumu yao manne
 nikasikia magurudumu yakiitwa magurudumu ya kisulisuli
 kila mmoja wa yale makerubu alikuwa na nyuso nne uso mmoja ulikuwa kama vile wa kerubi uso wa pili ulikuwa wa mwanadamu uso wa tatu ulikuwa wa simba na uso wa nne ulikuwa wa tai
 kisha makerubi wakapaa juu
hawa ndio wale viumbe walio hai niliowaona kando ya mto kebari
 wakati makerubi walipokwenda magurudumu yaliyoko kando yao yalikwenda na wakati makerubi walipotanda mabawa yao wapate kupaa juu kutoka katika ardhi magurudumu yale hayakuondoka pembeni mwao
 makerubi yaliposimama kimya nayo pia yalitulia kimya nao makerubi yalipoinuka juu magurudumu nayo yaliinuka juu pamoja nao kwa sababu roho ya ile viumbe hai ilikuwa ndani yake
 kisha utukufu wa mungu ukaondoka pale kwenye kizingiti cha hekalu na kusimama juu ya wale makerubi
 nilipokuwa nikitazama makerubi yakatanda mabawa yao na kuinuka kutoka ardhini nao walipokuwa wakienda yale magurudumu yakaenda pamoja nao
wakasimama kwenye ingilio la lango la ezekieli mashariki la nyumba ya bwana nao utukufu wa mungu wa israeli ukawa juu yao
 hawa walikuwa ndio viumbe hai niliokuwa nimewaona chini ya mungu wa israeli kando ya mto kebari nami nikatambua ya kuwa hao walikuwa makerubi
 kila mmoja alikuwa na nyuso nne mabawa manne chini ya mabawa yao kulikuwa na kile kilichoonekana kama mikono ya mwanadamu
 nyuso zao zilifanana kama zile nilizokuwa nimeziona kando ya mto kebari
kila mmoja likwenda mbele moja kwa moja
hukumu juu ya viongozi wa israeli ndipo roho akaniinua na kunileta mpaka kwenye lango la nyumba ya bwana linalotazama upande wa mashariki
pale kwenye ingilio la lango kulikuwepo wanaume ishirini na watano nami nikaona miongoni mwao yaazania mwana wa azuri na pelatia mwana wa benaia viongozi wa watu
 bwana akaniambia mw anadamu hawa ndio wafanyao hila na kutoa mashauri potovu katika mji huu
 wao husema je hivi karibuni hautakuwa wakati wa kujenga nyumba mji huu ni chungu cha kupikia nasi ndio nyama
 kwa hiyo toa unabii dhidi yao tabiri ewe mwanadamu
 kisha roho wa bwana akaja juu yangu naye akaniambia niseme hili ndilo bwana asemalo hili ndilo niny mnalosema ee nyumba ya israeli lakini ni najua mnalowaza mioyoni mwenu
 mmewaua watu wengi katika mji huu na kujaza barabara zake maiti
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana mwenyezi maiti ulizozit upa huko ni nyama na mji huu ni chungu laki ni nitawaondoa mtoke huko
 mnaogopa upanga nao upanga huo ndio nitakaouleta juu yenu asema bwana mwenyezi
 nitawaondoa mtoke katika mji na kuwatia mikononi mwa wageni nami nitawaadhibu
 mtaanguka kwa upanga nami nitatimiza hukumu dhidi yenu katika mipaka ya israeli
ndipo mtajua kuwa mimi ndimi bwana
 mji huu hautakuwa chungu kwa ajili yenu wala hamtakuwa nyama ndani yake
nitatoa hukumu dhidi yenu katika mipaka ya israeli
 nanyi mtajua ya kuwa mimi ndi mi bwana kwa kuwa hamkufuata amri zangu wala kuzishika sheria zangu bali mmefuata mwenendo wa mataifa yanayowazunguka
 basi nilipokuwa ninatoa unabii pelatia mwana wa benaia akafa
ndipo nikaanguka kifudifudi nikalia kwa sauti kuu nikasema ee bwana mwenyezi je utaangamiza kabisa mabaki ya israeli neno la bwana likanijia kusema mwanadamu ndugu zako ndugu zako ambao ni wa uhusiano wa damu na nyumba yote ya israeli ndio wale ambao watu wa yerusalemu wamesema wako mbali na bwana nchi hii tulipewa sisi kuwa milki yetu
ahadi ya kurudi kwa israeli kwa hiyo sema hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ingawa niliwapeleka mbali miongoni mwa mataifa na kuwatawanya katika nchi mbalimbali lakini kwa kitambo kidogo mimi nimekuwa mahali patakatifu kwao katika nchi walizokwenda
 kwa hiyo sema hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitawakusanyeni kutoka katika mataifa na kuwarudisha kutoka katika nchi ambazo mmetawanywa nami nitawarudishia nchi ya israeli
 watairudia nchi na kuondoa vinyago vyote vya upotovu na sanamu zote za machukizo
 nitawapa moyo mmoja na kuweka roho mpya ndani yao nitaondoa kutoka ndani yao moyo wa jiwe na kuwapa moyo wa nyama
 kisha watafuata amri zangu na kuwa waangalifu kutii sheria zangu
watakuwa watu wangu nami nitakuwa mungu wao
 lakini kwa wale ambao mioyo yao imeambatana na vinyago vyao vya upotovu na sanamu zao za machukizo nitaleta juu ya vichwa vyao ya le waliyotenda asema bwana mwenyezi
 ndipo wale makerubi wenye magurudumu pembeni mwao wakak unjua mabawa yao nao utukufu wa mungu wa isr aeli ulikuwa juu yao
 basi utukufu wa bwana ukapaa juu kutoka katika mji ukatua juu ya mlima ulio upande wa mashariki ya mji
 roho akaniinua na kunileta mpaka kwa watu wa uhamisho huko ukaldayo nikiwa katika yale maono niliyopewa na roho wa mungu
ndipo maono niliyokuwa nimeyaona yakanitoka nami nikawaeleza wale watu wa uhamisho kila kitu bwana alichokuwa amenionyesha
kutek neno la bwana likanijia kusema mwanadamu unaishi miongoni mwa watu waasi
wana macho ya kuona lakini hawaoni na masikio ya kusikia lakini hawasikii kwa kuwa ni watu waasi
wa kwa yuda kwaelezwa ezekieli kwa hiyo mwanadamu funga mizigo yako kwa kwenda uhamishoni tena wakati wa mchana wakiwa wanakutazama toka nje na uende mahali pengine kutoka hapo ulipo
labda wataelewa ingawa wao ni nyumba ya kuasi
 wakati wa mchana wakiwa wanakutazama toa nje mizigo yako iliyofungwa kwa ajili ya kwenda uhamishoni
kisha wakati wa jioni wakiwa wanakutazama toka nje kama wale waendao uhamishoni
 wakiwa wanakutazama toboa ukuta utolee mizigo yako hapo
 beba mizigo hiyo begani mwako wakikuangalia uichukue nje wakati wa giza la jioni
funika uso wako ili usione nchi kwa maana nimekufanya ishara kwa nyumba ya israeli
 basi nikafanya kama nilivyoamuriwa
wakati wa mchana nilitoa vitu vyangu nje vilivyofungwa tayari kwa uhamishoni
kisha wakati wa jioni nikat oboa ukuta kwa mikono yangu
nikachukua mizigo yangu nje wakati wa giza la jioni niki wa nimeibeba mabegani mwangu huku wakinitazama
 asubuhi neno la bwana likanijia kusema mwanadamu je nyumba ile ya kuasi ya israeli haikukuuliza unafanya nini waambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo neno hili linamhusu mkuu aliye katika yerusalemu na nyumba yote ya israeli ambao wako huko
 waambie mimi ndiye ishara kwenu
kama vile nilivyotenda basi litatendeka vivyo hivyo kwao
watakwenda uhamishoni kama mateka
 naye mkuu aliye mio ngoni mwao atabeba mizigo yake begani mwake kwenye giza la jioni na kuondoka na tundu litat obolewa ukutani kwa ajili yake ili kupitia hapo
atafunika uso wake ili kwamba asiweze kuiona nchi
 nitatandaza wavu wangu kwa ajili yake naye atanaswa kwenye mtego wangu ni tamleta mpaka babeli nchi ya wakaldayo lakini hataiona naye atafia huko
 wote wanaomzunguka nitawatawanya pande zote watumishi wake na majeshi yake yote nami nitawafuatil ia kwa upanga uliofutwa
 wao watajua kwamba mimi ndimi bwana nitakapowatawanya miongoni mwa mataifa na kuwafukuza huko na huko katika nchi zote
 lakini nitawaacha wachache wao waokoke na upanga njaa na tauni ili kwamba katika mataifa watakakokwenda waweze kutambua matendo ya machukizo waliotenda
ndipo watajua kuwa mimi ndimi bwana
 neno la bwana likanijia kusema mwanadamu tetemeka wa kati ulapo chakula chako tetemeka kwa hofu wakati unywapo maji yako
 waambie watu wa nchi hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kuhusu hao wanaoishi yerusalemu na katika nchi ya israeli watakula chakula chao kwa wasiwasi na kunywa maji yao kwa kufadhaika kwa kuwa nchi yao itanyang anywa kila kitu chake kwa sababu ya udhalimu wa wo te wanaoishi humo
 miji inayokaliwa na watu itaharibiwa na nchi itakuwa ukiwa
ndipo mtakapojua kwamba mimi ndimi bwana
 neno la bwana likanijia kusema mwanadamu ni nini hii mithali mlio nayo katika nchi ya israeli siku zinapita na hakuna maono yo yote yanayotimia waambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitaikomesha mithali hii nao hawataitu mia tena katika israeli
waambie siku zimekari bia wakati kila maono yatakapotimizwa
 kwa maana hapatakuwepo tena na maono ya uongo wala ubashiri wa udanganyifu miongoni mwa watu wa israeli
 lakini mimi bwana nitasema neno nitakalo nalo litatimizwa bila kuchelewa
kwa maana katika siku zako wewe nyumba ya kuasi nitatimiza kila nisemalo asema bwana mwenyezi
 neno la bwana likanijia kusema mwanadamu nyumba ya israeli inasema maono yale anayoyaona ni kwa ajili ya miaka mingi ijayo naye hutabiri kuhusu siku zijazo zilizo mbali
 kwa hiyo waambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo hakuna maneno yangu yatakayocheleweshwa tena zaidi lo lote nisemalo litatimi zwa asema bwana mwenyezi
manab neno la bwana likanijia kusema mwanadamu tabiri dh idi ya manabii wa israeli wanaotabir sasa
waambie hao ambao hutabiri kutokana na mawazo yao wenyewe sikia neno la bwana hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ole wao manabii wapumbavu wafuatao roho yao wenyewe na wala hawajaona cho chote manabii wako ee israeli ni kama mbweha katikati ya magofu
 hamjakwea kwenda kuziba mahali palipobomoka katika ukuta ili kuukarabati kwa ajili ya nyumba ya israeli ili kwamba isimame imara kwenye vita katika siku ya bwana
 maono yao ni ya uongo na ubashiri wao ni wa ii wa uongo walaumiwa ezekieli udanganyifu
wao husema bwana amesema wakati bwana hakuwatuma bado wakitarajia maneno yao kutimizwa
 je hamjaona maono ya uongo na kusema ubashiri wa udanganyifu hapo msemapo bwana asema lakini mimi sijasema kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu ya uongo wa maneno yenu na kwa madanganyo ya maono yenu mimi ni kinyume na ninyi asema bwana mwenyezi
 mkono wangu utakuwa dhidi ya manabii ambao huona maono ya uongo na ku sema ubashiri wa udanganyifu
hawatakuwa katika baraza la watu wangu au kuandikwa katika kumbukumbu ya nyumba ya israeli wala ha wataingia katika nchi ya israeli
ndipo mtajua kuwa mimi ndimi bwana mwenyezi
 kwa sababu ni kw eli wanapotosha watu wangu wakisema amani wakati ambapo hakuna amani pia kwa sababu wakati ukuta dhaifu unapojengwa wanaufunika kwa kupaka chokaa kwa hiyo waambie hao wanaoupaka chokaa kwamba ukuta huo utaanguka
mvua kubwa ya mafuriko itanyesha nami nitaleta mvua ya mawe inyeshe kwa nguvu nao upepo wa dhoruba utavuma juu yake
 wakati ukuta utakapoanguka je watu hawatawauliza iko wapi chokaa mliyopaka ukuta kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo katika ghadhabu yangu nitauachia upepo wa dhoruba pia katika hasira yangu mvua ya mawe na mvua ya mafuriko itanyesha ikiwa na ghadhabu ya kuangamiza
 nitaubomoa ukuta mlioupaka chokaa na kuuangusha chini ili msingi wake uachwe wazi
utakapoanguka mtaangamizwa ndani yake nanyi mtajua kuwa mimi ndimi bwana
 hivyo ndivyo nitakavyoitimiz ghadhabu angu dhidi ya huo ukuta na dhidi yao walioupaka chokaa
nitawaambia ninyi ukuta umebomoka na vivyo hivyo wale walioupaka chokaa wale manabii wa israeli waliotabiri juu ya yerusalemu na kuona maono ya amani kw ajili yake wakati kulipokuwa hakuna amani asema bwana mwenyezi
 sasa mwanadamu kaza uso wako dhidi ya binti za watu wako wanaotabiri mambo kutoka katika mawazo yao wenyewe
tabiri dhidi yao na useme hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ole wao wanawake washonao hirizi za uchawi juu ya viwiko vyao vyote na kutengeneza shela za urefu wa aina mbalimbali kwa ajili ya kufunika vichwa vyao kwa makusudi ya kuwanasa watu
je mtatega uhai wa watu wangu lakini ninyi mponye wa kwenu ninyi mmeninajisi miongoni mwa watu wangu kwa ajili ya konzi chache za shayiri na chembe za mkate
kwa kuwaambia uongo watu wangu wale ambao hus ikiliza uongo mmewaua wale watu ambao wasingekufa na kuwaacha hai wale ambao wasingeishi
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi niko kiny ume na hizo hirizi zenu za uchawi ambazo kwa hizo mnawatega watu kama ndege nami nitazirarua kutoka mikononi mwenu nitawaweka huru watu wale mliowatega kama ndege
 nitazirarua shela zenu na kuwaokoa watu wangu kutoka mikononi mwenu nao hawatakuwa tena mawindo ya nguvu zenu
ndipo mtakapojua kuwa mimi ndimi bwana
 kwa sababu mliwavunja moyo wenye haki kwa uongo wenu wakati mimi sikuwaletea huzuni na kwa kuwa mliwatia moyo waovu ili wasiziache njia zao mbaya na hivyo kuokoa maisha yao kwa hiyo hamtaona tena maono ya uongo wala kufanya ubashiri
nitawaokoa watu wangu kutoka mikononi mwenu
nanyi ndipo mtakapojua kuwa mimi ndimi bwana
waabudu sanamu walaumiwa baadhi ya wazee wa israeli walinijia na kuketi mbele yangu
 ndipo neno la bwana likanijia kusema mwanadamu watu hawa wameweka sanamu katika mioyo yao na kuweka vitu viovu vya kukwaza mbele ya macho yao
je kweli niwaruhus waniulize jambo lo lote kwa hiyo sema nao uwaambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo wakati mwiisraeli ye yote anapoweka sanamu moyoni mwake na kuweka kitu kiovu cha kukwaza mbele ya macho yake na kisha akaenda kwa nabii mimi bwana nitamjibu peke yangu sawasawa na ukubwa wa ibada yake ya sanamu
 nitafanya jambo hili ili kukamata tena mioyo ya watu wa israeli ambao wote wameniacha kwa ajili ya sanamu zao
 kwa hiyo iambie nyumba ya israeli hili ndilo bwana mwenyezi asemalo tubuni geukeni kutoka kwenye sanamu zenu na mkatae matendo yenu yote ya machukizo mwiisraeli ye yote au mgeni ye yote anayeishi katika isr aeli anapojitenga nami na kujiwekea sanamu katika moyo wake na kwa hivyo kuweka kitu kiovu cha kukwaza mbele ya macho yake na kisha akamwendea nabii kuuliza shauri kwangu mimi bwana nitamjibu mwenyewe
 nitaukaza uso wang dhidi ya mtu ezekieli huyo na kumwadhibisha ili wengine waonywe na kumfanya kitu cha kudharauliwa na watu
nitamkatilia mbali kutoka katika watu wangu
ndipo mtakapojua mimi ndimi bwana
 naye nabii kama at akuwa ameshawishika kutoa unabii mimi bwana nitakuwa nimemshawishi nabii huyo nami nitaunyoosha mkono wangu dhidi yake na kumwangamiza kutoka miongoni mwa watu wangu israeli
 watachukua hatia yao nabii atakuwa na hatia sawa na yule mtu aliyekuja kuuliza neno kwake
 ndipo watu wa israeli hawataniacha tena wala kujitia unajisi tena kwa dhambi zao zote
ndipo watakuwa watu wangu nami nitakuwa mungu wao asema bwana mwenyezi
hukumu isiyoepukika neno la bwana likanijia kusema mwanadamu kama nchi itanitenda dhambi kwa kutokuwa waaminifu nami nikinyoosha mkono wangu dhidi yake kukatilia mbali upatikanaji wake wa chakula na kuipelekea njaa na kuua watu wake na wanyama wao hata kama watu hawa watatu noa danieli na yobu wangekuwa ndani ya nchi hiyo ndio hao tu wangeweza kujiokoa wenyewe kwa uadilifu wao asema bwana mwenyezi
 au kama nikipeleka wanyama pori katika nchi hiyo yote na kuifanya isiwe na watoto nayo ikawa ukiwa kwamba hakuna mtu apitaye katika nchi hiyo kwa sababu ya wanyama pori hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi hata kama watu hawa wata tu wangekuwa humo ndani yake wasingeweza kuokoa wana wao wala binti zao
wao peke yao wangeokolewa lakini nchi ingekuwa ukiwa
 au kama nikileta up anga dhidi ya nchi hiyo na kusema upanga na upite katika nchi yote nami nikiua watu wake na wanyama wao hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi hata kama watu hawa watatu wangekuwa humo ndani yake wasingeweza kuokoa wana wao wala bi nti zao
wao wenyewe tu wangeokolewa
 au kama nikipeleka tauni katika nchi hiyo na kumwaga ghadhabu yangu juu yake kwa njia ya kumwaga damu kuua watu wake na wanyama wao hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi hata kama noa danieli na yobu wangekuwa humo ndani yake wasingeweza kumwokoa mwana wala binti
wao wangeweza kujiokoa wenyewe tu kwa uadilifu wao
 kwa maana hili ndil bwana mwenyezi asemalo itakuwa vibaya kiasi gani nitakapopeleka dhidi ya yerusalemu hukumu zangu nne za kutisha yaani upanga njaa wanyama pori na tauni ili kuua watu wake na wanyama wao lakini watakuwepo wenye kuokoka wana na binti wataletwa kutoka nje ya nchi hiyo
watawajia ninyi nanyi mtakapoona mwenendo wao na matendo yao mtafarijika kuhusu maafa niliyoleta juu ya yerusalemu kwa ajili ya yale yote niliyoleta juu yake
 mtafarijika wakati mtakapoona mwenendo wao na matendo yao kwa kuwa mtajua kwamba sikufanya lo lote ndani yake bila sababu asema bwana mwenyezi
yerusalemu mzabibu usiofaa neno la bwana likanijia kusema mwanadamu je ni vipi mti wa mzabibu unaweza kuwa bora zaidi kuliko tawi la mti mwingine wo wote ndani ya msitu je mti wake kamwe huchukuliwa na kutengeneza cho chote cha manufaa je watu hutengeneza vigingi vya kuning inizia vitu kutokana na huo mti wake nao baada ya kutiwa motoni kama nishati na moto ukateketeza ncha zote mbili na kuunguza sehemu ya kati je unafaa kwa lo lote kama haukufaa kitu cho chote ulipokuwa mzima je si zaidi sana sasa ambapo hauwezekani kufanyizwa cho chote cha kufaa baada ya moto kuuchoma na kuuunguza kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kama nilivy outoa mti wa mzabibu miongoni mwa miti ya msituni kuwa nishati kwa ajili ya moto hivyo nd ivyo nitakavyo watendea watu waishio yerusalemu
 nitaukaza uso wangu dhidi yao
ingawa watakuwa wameokoka kwenye moto bado moto utawateketeza
nami nitakapoukaza uso wangu dhidi yao ninyi mtajua kwamba mimi ndimi bwana
 nitaifanya nchi kuwa ukiwa kwa sababu wamekuwa si waaminifu asema bwana mwenyezi
yerusalem mwanamke asiye mwaminifu neno la bwana likanijia kusema mwanadamu ijulishe yerusalemu kuhusu mwenendo wake wa machukizo na useme hili ndilo bwana mwenyezi analoliambia yerusalemu wewe asili yako na kuzaliwa kwako ni katika nchi ya kanaani baba yako alikuwa mwamori naye mama yako alikuwa mhiti
 siku uliyozaliwa kitovu chako hakikukatwa wala hukuogeshwa kwa maji ili ezekieli kukufanya safi wala hukusuguliwa kwa chumvi wala kufunikwa kwa nguo
 hakuna ye yote aliyekuonea huruma au kukusikitikia kiasi cha kukutendea mojawapo ya mambo haya
badala yake ulipozaliwa ulit upwa nje penye uwanja kwa kuwa katika siku uliyozaliwa ulidharauliwa
 ndipo nilipopita karibu nawe nikakuona ukigaagaa kwenye damu yako nawe ulipokuwa umelala hapo penye hiyo damu nikakuambia ishi nilikufanya uote kama mmea wa shambani
ukakua na kuongezeka sana ukawa kito cha thamani kuliko vyote
matiti yako yakatokeza na nywele zako zikaota wewe uliyekuwa uchi na bila kitu cho chote
 baadaye nikapita karibu nawe nilipokutazama na kukuona kuwa umefikia umri wa kupendwa nililitandaz vazi langu juu yako na kuufunika uchi wako
nikakuapia na kuingia kwenye agano na wewe asema bwana mwenyezi nawe ukawa wangu
 nilikuogesha kwa maji nikakuosha ile damu na kukupaka mafuta
 nikakuvika vazi lililotariziwa na kukuva lisha viatu vya kamba vya ngozi
nikakuvika nguo za kitani safi na kukufunika kwa mavazi ya thamani kubwa
 nikakupamba kwa vito nikakuvika bangili mikononi mwako na mkufu shingoni mwako nikaweka hazama puani mwako vipuli masikioni mwako na taji nzuri sana kichwani mwako
 kwa hiyo ulipambwa kwa dhahabu na fedha nguo zako zilikuwa za kitani safi hariri na nguo iliyokuwa imetariziwa
chakula chako kilikuwa unga laini asali na mafuta ya zeituni
ukawa mzuri sana ukainuka kuwa malkia
 umaarufu wako ulifaha mika miongoni mwa mataifa kwa ajili ya uzuri wako kwani ulikuwa mkamilifu kwa ajili ya utukufu wangu niliokuwa nimeuweka juu yako asema bwana mwenyezi
 lakini ulitumainia uzuri wako na kutumia umaarufu wako kuwa ka haba
ulifanya uzinzi kwa kila mtu aliyepita uzuri wako ukawa kwa ajili yake
 ulichukua baadhi ya mavazi yako ukayatumia kupamba ahali pako pa juu pa kuabudia miungu mahal ambapo ulifanyia ukahaba wako
mambo ya namna hiyo hayastahili kutendeka wala kamwe kutokea
 pia ulichukua vito vizuri nilivyokupa vito vilivyotengenezwa kwa dhahabu yangu na fedha yangu ukajitengenezea navyo sanamu za kiume na ukafanya ukahaba nazo
 ukayachukua mavazi yako niliyokupa yaliyotariziwa na ukazivalisha hizo sanamu ukatoa mbele ya hizo sanamu mafuta yangu na uvumba wangu
 pia chakula changu nilichokupa ili ule unga laini mafuta ya zeituni na asali ulivitoa mbel yao kuwa uvumba wa harufu nzuri
hayo ndiyo yaliyotokea asema bwana mwenyezi
 nawe uliwachukua wanao na binti zako ulionizalia mimi na kuwatoa kafara kuwa chakula kwa sanamu
je ukahaba wako haukukutosha uliwachinja watoto wangu na kuwatoa kafara kwa sanamu
 katika matendo yako yote ya machukizo pamoja na ukahaba wako hukukumbuka siku za ujana wako wakati ulipokuwa uchi kabisa bila kitu cho chote ulipokuwa ukigaagaa kwenye damu yako
 ole ole wako asema bwana mwenyezi
pamoja na maovu yako yote mengine ukajijengea jukwaa na kujifanyia mahali pa fahari pa kujiwekea vitu vya ibada za miungu penye kila uwanja
 katika kila mwanzo wa barabara ulijenga mahali pa fahari pa kuwekea vitu vya ibada za miungu na kuaibisha uzuri wako ukiutoa mwili wako kwa kuzidisha uzinzi kwa kila apitaye
 ulifanya ukahaba wako na wamisri jirani zako waliojaa tamaa ukaichochea hasira yangu kwa kuongezeka kwa uzinzi wako
 hivyo nilinyoosha mkono wangu dhidi yako na kuipunguza nchi yako nikakutia kwenye ulafi wa adui zako binti za wafilisti walioshtushwa na tabia yako ya uasherati
 ulifanya ukahaba na waashuru pia kwa kuwa hukuridhika hata baada ya hayo ukawa bado hukutosheleka
 ndipo ukaongeza uzinzi wako kwa wakaldayo nchi ya wafanyi biashara hata katika hili hukutosholeka
 tazama jinsi ulivyo na dhamiri dhaifu asema bwana mwenyezi unapofanya mambo haya yote ukifanya kama kahaba asiyekuwa na aibu unapojenga jukwaa lako kila mwanzo wa barabara na kufanyiza mahali pa fahari pa kuwekea vitu vya ibada za miungu kila penye kiwanja cha wazi lakini hukuwa kama kahaba kwa sababu ulidharau malipo
 wewe mke mzinzi unapenda wageni kuliko mume wako mwenyewe
 kila kahaba hupokea malipo lakini wewe hutoa zawadi kwa wapenzi wako wote ukiwahonga ili waje kwako kutoka kila mahali kwa ajili ya ukahaba wako
 kwa hiyo wewe ulikuwa tofauti na wanawake wengine kwenye ukahaba wako hakuna aliyekutongoza ili kuzini naye wewe ndiye uliyelipa wakati hakuna malipo uliyolipwa wewe
wewe ulikuwa tofauti
ezekieli kwa hiyo wewe kahaba sikia neno la bwana hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa kuwa umemwaga tamaa zako na kuonyesha uchi wako katika uzinzi wako kwa wapenzi wako na kwa sababu ya sanamo zako zako zote za machuk izo na kwa sababu uliwapa damu ya watoto wako kwa hiyo nitawakusanya wapenzi wako wote wale ambao ulijifurahisha nao wale uliowap enda na wale uliowachukia pia
nitawakusanya wote dhidi yako kutoka pande zote na nitakuvua nguo mbele yao nao wataona uchi wako wote
 nitakuhukumia adhabu wanayopewa wanawake wafanyao uasherati na hao wamwagao damu nitaleta juu yenu kisasi cha damu cha ghadhabu yangu na wivu wa hasira yangu
 kisha nitakutia mikononi mwa wapenzi wako nao watabomoa majukwaa yako na kuharibu mahali pako pa fahari pa kuwekea vitu vyako vya ibada ya miungu
watakuvua nguo zako na kuchukua vito vyako vya thamani na kukuacha uchi na bila kitu
 wataleta kundi la watu dhidi yako watakaokupiga kwa mawe na kukukatakata vipande vipande kwa panga zao
 watachoma nyumba zako na kutekeleza adhabu juu yako machoni pa wanawake wengi
nitakomesha ukahaba wako nawe hutawalipa tena wapenzi wako
 ndipo ghadhabu yangu dhidi yako itakapopungua na wivu wa hasira yangu utaondoka kwako
nitatulia wala sitakasirika tena
 kwa sababu hukuzikumbuka siku za ujana wako lakini ulinikasirisha kwa mambo haya yote hakika nitaleta juu ya kichwa chako yale uliyotenda asem bwana mwenyezi
je hukuongeza uasherati juu ya matendo yako yote ya kuchukiza kila mtu atumiaye ma neno ya mithali hii atayatumia juu yako alivyo mama ndivyo alivyo bintiye
 wewe ni binti halisi wa mama yako ambaye alimchukia kabisa mume wake na watoto wake tena wewe ni dada halisi wa dada zako waliowachukia kabisa waume zao na watoto wao
mama yako alikuwa mhiti na baba yako alikuwa mwamori
 dada yako mkubwa alikuwa samaria aliyeishi upande wako wa kaskazini na binti zake pamoja na dada yake naye dada yako mdogo aliyeishi kusini yako pamoja na binti zake alikuwa sodoma
 hukuziendea njia zao tu na kuiga matendo yao ya kuchukiza bali kwa muda mfupi katika njia zako zote uliharibika tabia zaidi kuliko wao
 hakika kama niishivyo asema bwana mweyezi dada yako sodoma pamoja na binti zake kamwe hawakufanya yale ambayo wewe na binti zako mmefanya
 sasa hii ilikuwa ndiyo dhambi ya dada yako sodoma yeye na bi nti zake walikuwa na majivuno walafi na wazembe hawakuwasaidia maskini na wahitaji
 walijivuna na kufanya mambo ya machukizo sana mbele zangu
kwa hiyo niliwakatilia mbali nami kama mlivyoona
 samaria hakufanya hata nusu ya dhambi ulizofanya
wewe umefanya mambo mengi sana ya kuchukiza kuliko wao nawe umewafanya dada zako waonekane kama wenye haki kwa ajili ya mambo haya yote uliyofanya
 chukua aibu yako kwa kuwa umefanya uovu wa dada zako uwe si kitu nao waonekane kama wenye haki
kwa kuwa dhambi zako zilikuwa mbaya zaidi kuliko zao wameonekana wenye haki zaidi kuliko wewe
kwa hiyo basi chukua aibu yako kwa kuwa umewafanya dada zako waonekane wenye haki
 lakini nitarudisha baraka za sodoma na binti zake na za samaria na binti zake nami nitarudisha baraka zako pamoja na zao ili upate kuchukua aibu yako na kufedheheka kwa ajili ya yote uliyotenda ambayo yamekuwa faraja kwao wakijilinganisha na wewe
 nao dada zako sodoma na binti zake na samaria na binti zake watarudishwa kama vile walivyokuwa mwanzoni nawe pamoja na binti zako mtarudishwa kama mliv yokuwa hapo awali
 hukuweza hata kumtaja dada yako sodoma kwa sababu ya dharau yako katika siku za kiburi chako kabla uovu wako haujafunuliwa
hata hivyo sasa unadhihakiwa na binti za edomu na jirani zake wote na binti za wafilisti wale wote wanaokuzunguka wanakudharau
 utachukua matokeo ya uasherati wako na matendo yako ya kuchukiza asema bwana mwenyezi
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitakushughulikia kama unavyostahili kwa kuwa umedharau kiapo changu kwa kuvunja agano
 lakini nitakumbuka agano nililolifanya nawe wakati wa ujana wako nami nitaweka nawe agano imara la milele
 ndipo utakapozikumbuka njia zako na kuona aibu utakapowapokea dada zako wale walio wakubwa wako na wadogo wako
nitakupa hao wawe binti zako lakini si katika msingi wa agano langu na wewe
 hivyo nitalifanya imara agano langu na wewe nawe utajua kuwa mimi ndimi bwana
 basi nitakapofanya upatanisho kwa ajili yako kwa yale yote uliyoyatenda ezekieli utakumbuka na kuaibika nawe kamwe hutafumbua tena kinywa chako kwa sababu ya aibu yako asema bwana mwenyezi
tai wawili na mizabibu
neno la bwana likanijia kusema mwanadamu tega kitendawili ukawaambie nyumba ya israeli fumbo
 waambie hivi hili ndilo bwana mwenyezi asemalo tai mkubwa mwenye mabawa yenye nguvu yaliyojaa manyoya marefu ya rangi mbalimbali alikuja lebanoni
akatua kwenye kilele cha mwerezi akakwanyua ncha yake na kuichukua mpaka nchi ya wafanyi biashara akaipanda huko katika mji wa wachuuzi
 akachukua baadhi ya mbegu za nchi yako na kuziweka katika udongo wenye rutuba
akazipanda kama mti umeao kando ya maji mengi nazo zikaota na kuwa mzabibu mfupi unaoeneza matawi yake
matawi yake yakamwelekea huyo tai mi zizi yake ikabaki chini ya huo mzabibu
kwa hiyo ukawa mzabibu na kutoa matawi na vitawi vyenye majani mengi
 lakini kulikuwapo na tai mwingine mkubwa mwenye mabawa yenye nguvu yaliyojaa manyoya
tazama huu mzabibu ukatoa mizizi yake kumwelekea huyo tai kutoka mle kwenye shamba lile ulikopandw na kutanda matawi yake kumwelekea kwa ajili ya kupata maji
 ulikuwa umepandwa katika udongo mzuri wenye maji mengi ili uweze kutoa matawi kuzaa matunda na uweze kuwa mzabibu mzuri sana
 waambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo je utastawi je hautang olewa na kuondolewa matunda yake ili uweze kunyauka majani yake mapya yanayochipua yote yatanyauka
hautahitaji mkono wenye nguvu au watu wengi kuung oa na mizizi yake
 hata kama utapandwa pengine je utastawi je hautanyauka kabisa wakati upepo wa mashariki utakapoupiga yaani hautanyauka kabisa katika udongo mzuri ambamo ulikuwa umestawi vizuri ndipo neno la bwana likanijia kusema waambie nyumba hii ya uasi je mnajua hii ina maana gani waambi e mfalme wa babeli alikwenda yerusalemu na kumchukua mfalme na watu maarufu akarudi nao na kuwaleta mpaka babeli
 ndipo akamchukua mmoja wa jamaa ya kifalme na kufanya mapatano naye akamfanya aape
akawac hukua pia viongozi wa nchi ili kuudhoofisha ufalme huo usiweze kuinuka tena ila uweze kuendelea tu chini ya mapatano yake
 lakini mfalme aliasi dhidi yake kwa kutuma wajumbe wake kwenda misri ili kupatiwa farasi na jeshi kubwa
je atashinda je atafanikiwa je mtu afanyaye mambo kama hayo ataokoka je atav unja mapatano na bado aokoke hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi atafia huko babeli katika nchi ya mfalme aliyemketisha katika kiti cha enzi ambaye alidharau kiapo chake na kuvunja mapatano yake
 farao na jeshi la ke kubwa na wingi wake wa watu hawataweza kusaidia cho chote katika vita wakati watakapozungukwa na jeshi ili kukatilia mbali maisha ya watu wengi
 alidharau kiapo kwa kuvunja agano
kwa sababu aliahidi kwa mkono wake mwenyewe na bado akafanya mambo haya yote hataokoka
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo hakika kama niishivyo nitaleta juu ya kichwa chake kiapo changu alichokidharau na agano langu lile alilolivunja
 nitautandaza wavu wangu kwa ajili yake naye atanaswa katika mtego wangu
nitamleta mpaka babeli na kutekeleza hukumu juu yake huko kwa kuwa hakuwa mwaminifu kwangu
 askari wake wote wanaotoroka wataanguka kwa upanga nao watakaonusurika watatawanyika katika pande zote za dunia
ndipo utakapojua kuwa mimi bwana nimesema
hatimaye israeli kutukuzwa hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi mwenyewe nitachukua chipukizi kutoka kwenye kilele cha juu sana cha mwerezi na kukipanda nitavunja kitawi kichanga kutoka matawi yake ya juu kabisa na kukipanda juu ya mlima mrefu ulioinuka sana
 katika vilele vya mlima mrefu wa israeli nitakipanda kitatoa matawi na kuzaa matunda na kuwa mwerezi mzuri sana
ndege wa kila aina wataweka viota vyao ndani yake nao watapata makazi katika kivuli cha matawi yake
 miti yote ya kondeni itajua kuwa mimi bwana ninaishusha miti mirefu na kuikuza miti mifupi kuwa miti mirefu
mimi naikausha miti mibichi na kuifanya miti mikavu istawi
mimi bwana nimesema nami nitatenda
roho itendayo dhambi itakufa neno la bwana likanijia kusema je ninyi watu mna maana gani kutumia mithali hii inayohusu nchi ya israeli baba wamekula zabibu zenye chachu ezekieli nayo meno ya watoto yametiwa ganzi hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi hamtatumia tena mithali hii katika israeli
 kwa kuwa kila roho ni mali yangu kama vile ilivyo roho ya baba vivyo hivyo roho ya mtoto ni mali yangu
roho itendayo dhambi ndiyo itakayokufa
 kama mtu ni mwenye haki atendaye yaliyo haki na sawa
 kama hakula katika mahali pa kuwekea vitu vya ibada za miungu kwenye milima wala hakuziinulia macho sanamu za nyumba ya israeli wala hakumtia unajisi mke wa jirani yake wala hakukutana kimwili na mwanamke wakati wa siku zake za hedhi
wala yeye hamwonei mtu ye yote bali hurudisha kilichowekwa rehani kwake hanyang anyi bali huwapa wenye njaa chakula chake na huwapa nguo walio uchi hakopeshi kwa riba wala hajipatii faida ya ziada huuzuia mkono wake usifanye mabaya naye huhukumu kwa haki kati ya mtu na huzifuata amri zangu na kuzishika sheria zangu kwa uaminifu huyo mtu ni mwenye haki hakika ataishi asema bwana mwenyezi
 kama ana mwana jeuri amwagaye damu au atendaye mojawapo ya mambo haya ingawa baba yake hakufanya mojawapo ya hayo hula katika mahali pa kuwekea vitu vya ibada za miungu kwenye milima humtia unajisi mke wa jirani yake
 huwaonea maskini na wahitaji hunyang anya harudishi kile kilichowekwa rehani kwake huziinulia sanamu macho hufanya mambo ya machukizo hukopesha kwa riba na kutafuta faida ya ziada
je mtu wa namna hii ataishi hapana hataishi kwa sababu amefanya mambo haya yote ya machukizo hakika atauawa na damu yake itakuwa juu ya kichwa chake mwenyewe
 lakini ikiwa mwana huyo ana mwana aonaye dhambi hizi zote anazofanya baba yake naye ingawa anaziona lakini yeye hafanyi mabaya haya yaani hakula katika mahali pa kuwekea vitu vya ibada za miungu kwenye milima wala hainulii macho sanamu za nyumba ya israeli hakumtia unajisi mke wa jirani yake hakumwonea mtu ye yote wala hakutaka rehani kwa ajili ya mkopo hanyang anyi bali huwapa wenye njaa chakula chake na kuwapa nguo walio uchi huuzuia mkono wake usitende dhambi hakopeshi kwa riba wala hajipatii faida ya ziada huzishika amri zangu na kuzifuata sheria zangu
hatakufa kwa ajili ya dhambi za baba yake hakika ataishi
 lakini baba yake atakufa kwa ajili ya dhambi yake mwenyewe kwa sababu alitoza bei isiyo halali kwa nguvu akamnyang anya ndugu yake na kufanya yaliyo mabaya miongoni mwa watu wake
 lakini mnauliza kwa nini mwana asiadhibiwe kwa uovu wa baba yake kwa vile mwana ametenda yaliyo haki na sawa na amekuwa mwangalifu kuzi shika amri zangu zote hakika ataishi
 roho itendayo dhambi ndiyo itakayokufa
mwana hataadhibiwa kwa ajili ya makosa ya baba yake wala baba hataadhibiwa kwa ajili ya makosa ya mwanawe
haki ya mtu mwenye haki itahesabiwa juu yake na uovu wa mtu mwovu utalipizwa juu yake
 lakini mtu mwovu akiacha dhambi zake zote alizozitenda na kushika amri zangu zote na kufanya lililo haki na sawa hakika ataishi hatakufa
 hakuna kosa lo lote alilotenda litakalokumbukwa juu ya ke
kwa ajili ya mambo ya haki aliyoyatenda ataishi
 je mimi ninafurahia kifo cha mtu mwovu asema bwana mwenyezi
je si mimi ninafurahi wanapogeuka kutoka katika njia zao mbaya na kuishi lakini kama mtu mwenye haki akiacha haki yake na kutenda dhambi na kufanya mambo ya machukizo ambayo mtu mwovu ezekieli hufanya je ataishi hakuna hata mojawapo ya matendo ya haki aliyot enda litakalokumbukwa
kwa sababu ya kukosa uaminifu kwake anayo hatia na kwa sababu ya dhambi alizozitenda atakufa
 lakini mnasema njia ya bwana si ya haki
sikia ee nyumba ya israeli njia yangu siyo iliyo ya haki je si njia zenu ndizo ambazo si za haki kama mtu mwenye haki akiacha haki yake na kutenda dhambi atakufa kwa ajili ya dhambi yake kwa sababu ya dhambi alizotenda atakufa
 lakini mtu mwovu akigeuka kutoka katika maovu aliyoyatenda na kufanya yaliyo haki na sawa ataokoa maisha yake
 kwa kuwa anayafikiria na kugeuka kutoka makosa yake yote aliyoyatenda na kuyaacha hakika ataishi hatakufa
 lakini nyumba ya israeli inasema njia za bwana si haki
je njia zangu si za haki ee nyumba ya israeli je si njia zenu ndizo ambazo si za haki kwa hiyo ee nyumba ya israeli nitawahukumu kila mmoja sawasawa na njia zake asema bwana mwenyezi
tubuni geukeni kutoka katika makosa yenu yote ndipo dhambi haitakuwa anguko lenu
 tupilieni mbali makosa yenu yote mliyoyatenda nanyi mpate moyo mpya na roho mpya
kwa nini mfe ee nyumba ya israeli kwa maana sifurahii kifo cha mtu awaye yote afaye katika uovu asema bwana mwenyezi
tubuni basi mkaishi
maombolezo kwa ajili ya wakuu wa israeli wewe fanya maombolezo kuhusu wakuu wa israeli na useme tazama jinsi gani mama yako alivyokuwa simba jike miongoni mwa simba alilala katikati ya wana simba na kulisha watoto wake
 alimlea mmoja wa watoto wake naye akawa simba mwenye nguvu
akajifunza kurarua mawindo naye akala watu
 mataifa wakasikia habari zake naye akanaswa katika shimo lao
wakamwongoza kwa ndoana mpaka nchi ya misri
 mama yake alipongoja na kuona tumaini lake halitimiziki nayo matarajio yake yametoweka akamchukua mwanawe mwingine na kumfanya simba mwenye nguvu
 alizungukazunguka miongoni mwa simba kwa kuwa sasa alikuwa simba mwenye nguvu
akajifunza kurarua mawindo naye akala watu
 akabomoa ngome zao na kuiharibu miji yao
nchi na wote waliokuwa ndani yake wakatiwa hofu kwa kunguruma kwake
 kisha mataifa wakaja dhidi yake kutoka sehemu zilizomzunguka
wakatanda nyavu zao kwa ajili yake naye akanaswa katika shimo lao
 kwa kutumia ndoana wakamvutia kwenye tundu na kumleta mpaka kwa mfalme wa babeli
wakamtia gerezani hivyo kunguruma kwake hakukusikika tena katika milima ya israeli
 mama yako alikuwa kama mzabibu katika shamba lako la mizabibu uliopandwa kando ya maji ukiwa unazaa sana na wenye matawi mengi kwa sababu ya wingi wa maji
 matawi yake yalikuwa na nguvu yaliyofaa kuwa fimbo ya enzi ya mtawala
ulikuwa mrefu kupita miti mingine katikati ya matawi manene ulionekana kwa urahisi kwa ajili ya urefu wake na wingi wa matawi yake
 lakini uling olewa kwa hasira kali na kutupwa chini
upepo wa mashariki uliufanya usinyae matunda yake yakapukutika matawi yake yenye nguvu yakanyauka na moto ukayateketeza
 sasa umepandwa jangwani katika nchi kame na ya kiu
 moto ulienea kuanzia katika mmojawapo ya matawi yake makubwa na kuteketeza matunda yake
hakuna tawi lenye nguvu lililobaki juu yake lifaalo kuwa fimbo ya enzi ya mtawala
hili ndilo ombolezo na litumike kama ombolezo
 ezekieli israeli waasi katika mwaka wa saba mwezi wa tano siku ya kumi baadhi ya wazee wa israeli wakaja ili kuta ka ushauri kwa bwana wakaketi mbele yangu
 ndipo neno la bwana likanijia kusema mwanadamu sema na wazee wa israeli uwaambie hili nd ilo bwana mwenyezi asemalo kwa nini mmekuja je ni kutaka ushauri kwangu hakika kama niishivyo sitawaruhusu mtake ushauri toka kwangu asema bwana mwenyezi
 je utawahukumu je mwanadamu utawahukumu basi uwakabili kwa ajili ya machukizo ya baba zao na uwaambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo siku ile nilipochagua israeli niliwaapia wazao wa nyumba ya yakobo kwa mkono ulioinuliwa nami nikajidhihirisha kwao huko misri
kwa mkono ulioinuliwa niliwaambia mimi ndimi bwana mungu wenu
 siku ile niliwaapia wao kwamba nitawatoa katika nchi ya misri na kuwaleta katika nchi niliyowachagulia nchi itiririkayo maziwa na asali nchi nzuri kupita zote
 nami nikawaambia kila mmoja wenu aondolee mbali sanamu za chukizo ambazo mmekazia macho nanyi msijitie unajisi kwa sanamu za misri
mimi ndimi bwana mungu wenu
 lakini waliniasi na hawakunisikiliza hawakuondolea mbali sanamu za machukizo ambazo walikuwa wamezikazia macho wala kuondolea mbali sanamu za misri
ndipo nikasema nitawamwagia ghadhabu yangu na kutimiza hasira yangu dhidi yao huko misri
 lakini kwa ajili ya jina langu nilifanya kile ambacho kingelifanya lisit iwe unajisi machoni mwa mataifa waliyoishi miongoni mwao na ambao machoni pao nilikuwa nimejifunua kwa waisraeli kwa kuwatoa katika nchi ya misri
 kwa hiyo nikawaongoza watoke misri na kuwaleta jangwani
 nikawapa amri zangu na kuwajulisha sheria zangu kwa kuwa mtu anayezitii ataishi kwa hizo
 pia niliwapa sabato zangu kama ishara kati yangu nao ili wapate kujua kuwa mimi bwan niliwafanya kuwa watakatifu
 lakini watu wa israeli waliniasi mimi jangwani
hawakufuata amri zangu bali walikataa sheria zangu ingawa mtu yule anayezitii ataishi kwa hizo nao walizinajisi sabato zangu kabisa
hivyo nilisema ningemwaga ghadhabu yangu juu yao na kuwaangamiza huko jangwani
 lakini kwa ajili ya jina langu nikafanya kile ambacho kitalifanya jina langu lisitiwe unajisi machoni mwa mataifa ambao mbele yao nilikuwa nimewatoa waisraeli
 tena kwa mkono ulioinuliwa nikawaapia huko jangwani kwamba nisingew aingiza katika nchi niliyokuwa nimewapa yaani nchi itiririkayo maziwa na asali nchi nzuri kuliko zote kwa sababu walikataa sheria zangu na hawakufuata amri zangu na wakazinajisi sabato zangu
kwa kuwa mioyo yao iliandama sanamu zao
 lakini niliwahurumia wala sikuwaangamiza wala hakuwafuta kabisa jangwani
 niliwaambia watoto wao kule jangwa ni msifuate amri za baba zenu wala kushika sheria zao au kujinajisi kwa sanamu zao
 mimi ndimi bwana mungu wenu fuateni amri zangu tena iweni waangalifu kushika sheria zangu
 zitakaseni sabato zangu ili ziwe ishara kati yangu nanyi
ndipo mtakapojua kuwa mimi ndimi bwana mungu wenu
 lakini watoto hao wakaniasi hawakufuata amri zangu wala hawakuwa waangalifu kushika sheria zangu ingawa mtu anayezitii anaishi kwa hizo nao wakazinajisi sabato zangu
hivyo nikasema ningemwaga ghadhabu yangu juu yao na kutimiza hasira ya ngu dhidi yao huko jangwani
 lakini nikauzuia mkono wangu na kwa ajili ya jina langu ni kafanya kile ambacho kingelifanya jina langu lisi tiwe unajisi machoni mwa mataifa ambao mbele yao nilikuwa nimewatoa waisraeli
 tena kwa mkono ulioinuliwa nikawaapia huko jangwani kwamba ningewatawanya miongoni mwa mataifa na kuwatawanya katika nchi mbalimbali kwa sababu hawakutii sheria zangu lakini walikuwa wamekataa amri zangu na kuzinajisi sabato zangu nayo macho yao yakatamani sanamu za baba zao
 pia niliwaacha wafuate amri ambazo hazikuwa nzuri na sheria ambazo mtu hawezi kuishi kwa hizo
 nikawaacha wanajisiwe kwa matoleo yao kuwatoa wazaliwa wao wa kwanza kafara kwa sanamu yaani kule kuwapitisha wazaliwa wao wa kwanza kwenye moto nipate kuwajaza na hofu ili wajue kwamba mimi ndimi bwana
 kwa hiyo mwanadamu sema na watu wa israeli na uwaambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo katika hili pia baba zenu walinikufuru kwa kuniacha mimi nilipowaleta katika nchi ile ambayo nilikuwa nimeapa kuwapa na kuona kilima cho chote kirefu au mti wo wote wenye majani mengi huk walitoa dhabihu zao ezekieli wakatoa sadaka ambazo zilichochea hasira yangu wakafukiza uvumba wenye harufu nzuri na kumimina sadaka zao za kinywaji
 ndipo nikawaambia ni nini maana yake hapa mahali pa juu pa kuabudia miungu mnapopaendea basi jina la mahali pale panaitwa bama hata hivi leo
hukumu na kurudishwa upya kwa hiyo iambie nyumba ya israeli hili ndilo bwana mwenyezi asemalo je mtajinajisi kama vile baba zenu walivyofanya na kutamani vinyago vyao vya machukizo mnapotoa matoleo yenu yaani wana wenu kafara katika moto mnaendelea kujinajisi na sanamu zenu zote hadi siku hii ya leo
je niulizwe neno na ninyi ee nyumba ya israeli hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi mimi sitaulizwa neno na ninyi
 lile lililoko mioyoni mwenu kamwe halitatokea mnaposema tunataka tuwe kama mataifa mengine kama watu wengine wa dunia wanaotumikia miti na mawe
 hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi nitatawala juu yenu kwa mkono wa nguvu na kwa mkono ulionyooshwa na kwa ghadhabu iliyomwagwa
 nitawatoa toka katika mataifa na kuwakusanya kutoka katika nchi mlikotawanywa kwa mkono wa nguvu na kwa mkono ulionyooshwa na kwa ghadhabu iliyomwagwa
 nitawaleta katika jangwa la mataifa na huko nitatekeleza hukumu juu yenu uso kwa uso
 kama nilivyowahukumu baba zenu katika jangwa la nchi ya misri ndivyo nitakavyowahukumu ninyi asema bwana mwenyezi
 nitawafanya mpite chini ya fimbo yangu nami nitawaleta katika mkataba wa agano
 nitawaondoa miongoni mwenu wale wanaohalifu na wale wanaoasi dhidi yangu
ingawa nitawatoa katika nchi wanazoishi hawataingia katika nchi ya israeli
ndipo mtakapojua kuwa mimi ndimi bwana
 kwa habari zenu ninyi ee nyumba ya israeli hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nendeni mkatumikie sanamu zenu kila mmoja wenu lakini baadaye hakika mtanisikiliza mimi nanyi hamtalinajisi tena ji na langu takatifu kwa matoleo yenu na sanamu zenu
 kwa kuwa katika mlima wangu mtakat ifu mlima mrefu wa israeli asema bwana mwenyezi hapo katika nchi nyumba yote ya israeli itanitumikia mimi nami huko nitawakubali
huko nitataka sadaka zenu na matoleo ya malimbuko yenu pamoja na a bama maana yake hapa ni mahali pa juu pa kuabudia miungu
dhabihu zenu takatifu zote
 nitawakubali ninyi kama uvumba wenye harufu nzuri wakati nitakapowatoa katika mataifa na kuwakusanya kutoka katika nchi mlipokuwa mmetawanyika nami nitajionyesha kuwa mtakatifu miongoni mwenu na machoni mwa mataifa
 ndipo mtakapojua kuwa mimi ndimi bwana nitakapowaleta katika nchi ya israeli nchi niliyokuwa nimeapa kwa mkono ulioinuliwa kuwapa baba zenu
 hapo ndipo nitakapokumbuka mwenendo wenu na matendo yenu yote ambayo kwayo mlijitia unajisi nanyi mtajichukia wenyewe kwa ajili ya maovu yote mliyokuwa mmetenda
 nanyi mtajua kuwa mimi ndimi bwana nitakaposhughulika nanyi kwa ajili ya jina langu na wala si sawasawa na njia zenu mbaya na matendo yenu maovu ee nyumba ya israeli asema bwana mwenyezi
unabii dhidi ya kusini neno la bwana likanijia kusema mwanadamu uelekeze uso wako upande wa kusini hubiri juu ya upande wa kusini na utoe unabii juu ya msitu wa negebu
 waambie watu wa negebu sikieni neno la bwana
hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ninakaribia kukutia moto nao utateketeza miti yako yote mibichi na iliyokauka
miali ya moto haitaweza kuzimwa na kila uso kutoka kusini mpaka kaskazini utakaushwa kwa moto huo
 kila mmoja ataona kuwa mimi bwana ndiye niliyeuwasha huo moto nao hautazimwa
 ndipo niliposema aa bwana mwenyezi wao hunisema huyu si huzungumza mafumbo tu babeli upanga wa mungu wa hukumu neno la bwana likanijia kusema mwanadamu uelekeze uso wako juu ya yerusalemu na uhubiri dhidi ya mahali patakatifu
tabiri dhid ya nchi ya israeli uiambie hili ndilo bwan asemalo mimi niko kinyume nawe
nitaut oa upanga wangu kwenye ala yake na kumkatilia mbali mwenye haki na mwovu
 kwa sababu nitamkatilia mbali mwenye haki na mwovu upanga wangu utakuwa wazi dhidi ya kila mmoja kuanzia kusini mpaka kaskazini
 ndipo watu wote watajua ya kuwa mimi bwana nimeutoa upanga wangu kwenye ala yake nao hautarudi humo tena
 kwa hiyo lia kwa uchungu mwanadamu lia kwa uchungu mbele yao kwa moyo uliopondeka na kwa huzuni nyingi
 nao ezekieli watakapokuuliza kwa nini unalia kwa uchungu utasema hivi kwa sababu ya habari zinazokuja
kila moyo utayeyuka na kila mkono utalegea kila roho itazimia na kila goti litalegea kama maji
habari hizo zinakuja hakika zitatokea asema bwana mwenyezi
 neno la bwana likanijia kusema mwanadamu tabiri na useme hili ndilo bwana asemalo upanga upanga ulionolewa na kusuguliwa
 umenolewa kwa ajili ya mauaji umesuguliwa ili ung ae kama umeme wa radi je tuifurahie fimbo ya utawala ya mwanangu yuda upanga unaidharau kila fimbo ya namna hiyo
 upanga umewekwa tayari ili kusuguliwa ili upate kushikwa mkononi umenolewa na kusuguliwa umewekwa tayari kwa mkono wa mwuaji piga kelele na uomboleze ee mwanadamu kwa kuwa upanga dhidi ya watu wangu dhidi ya wakuu wote wa israeli
wametolewa wauawe kwa upanga pamoja na watu wangu
kwa hiyo pigapiga kifua chako
 kwa maana upanga huu umejaribiwa na kuhakikishwa itakuwaje basi fimbo ya ufalme ya yuda inayoudharau kama haitakuwapo tena bali itakuwa imeondolewa kabisa asema bwana mwenyezi
 hivyo basi mwanadamu tabiri na ukapige makofi
upanga wako na upige mara mbili naam hata mara tatu
ni upanga wa kuchinja upanga wa mauaji makuu ukiwashambulia kutoka kila upande
 ili mioyo ipate kuyeyuka na wanaouawa wawe wengi nimeweka upanga wa kuchinja kwenye malango yao yote
loo umetengenezwa umetemete kama umeme wa radi umeshikwa kwa ajili ya kuua
 ee upanga kata upande wa kuume kisha upande wa kushoto mahali po pote makali yako yatakapoelekezwa
 mimi nami nitapiga makofi nayo ghadhabu yangu itapungua
mimi bwana nimesema
 neno la bwana likanijia kusema mwanadamu weka alama njia mbili ambazo upanga wa mfalme wa babeli utapitia njia hizo zikianzia katika nchi hi yo hiyo
weka kibao pale ambapo njia zinagawanyik kuelekea mjini
 weka alama njia moja kwa ajili ya upanga upate kuja dhidi ya raba ya waamori na nyingine upate kuja dhidi ya yuda na yerusalemu iliyozungushiwa ngome
 kwa kuwa mfalme wa babeli sasa amesimama katika njia panda katika makutano ya njia mbili akipiga ramli anapiga kura kwa kutumia mishale anataka shauri kwa sanamu zake anachunguza maini ya wanyama
 upande wake wa kuume inakuja kura ya yerusalemu ambapo ataweka vyombo vya kuvunjia boma ili kuamrisha mauaji kupi ga ukelele wa vita kuweka vyomba vya kuvunjia boma kwenye malango kuweka jeshi kuzunguka na kufanya uzingiraji
 itakuwa kama kupiga ramli kwa uongo kwa wale watu ambao wameapa kumtii yeye
lakini mfalme wa babeli atawakumbusha juu ya uovu wao na kuwachukua mateka
 kwa hiyo hili nd ilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu enyi watu mmekumbusha uovu wenu kwa kuasi waziwazi mkidhihirisha dhambi zenu katika yale yote mfanyayo kwa kuwa mmefanya jambo hili mtachukuliwa mateka
 ee mtawala kafiri na mwovu wa israeli ambaye siku yako imew adia ambaye wakati wako wa adhabu umefikia kilele chake hili ndilo bwana mwenyezi asemalo vua kilemba ondoa taji
kwa kuwa mambo hayatakuwa kama yalivyokuwa
aliye mnyonge atakwezwa na aliyekwezwa atashushwa
 mahame mahame nitaufanya mji kuwa mahame hautajengwa upya mpaka aje yule ambaye ndiye mwenye haki nao yeye ndiye nitakayempa
 nawe mwandamu tabi ri na useme hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kuhusu waamoni na matukano yao
upanga upanga umefutwa kwa ajili ya kuua ezekieli umesuguliwa ili kuangamiza na unametameta kama umeme wa radi wakati wakitoa maono ya uongo kwa ajili yako wanapobashiri uongo kwa ajili yako wanakuweka wewe kwenye shingo za watu wapotovu wale walio waovu wale ambao siku yao imewadia wakati wa adhabu yao ya mwisho
 urudishe upanga kwenye ala yake katika mahali ulipoumbiwa katika nchi ya baba zako huko nitakuhukumu
 nitamwaga ghadhabu yangu juu yako na kupuliza moto wa hasira yangu dhidi yako nitakutia mikononi mwa watu wakatili watu stadi katika kuangamiza
 mtakuwa kuni za kuwashia moto damu yenu itamwagwa katika nchi yenu wala hamtakumbukwa tena kwa maana mimi bwana nimesema
dhambi za yerusalemu neno la bwana likanijia kusema mwanadamu je wewe utauhukumu je utauhukumu huu mji umwagao damu basi uujulishe juu ya matendo yake yote ya machukizo uuambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ee mji ule ujileteao maangamizi wenyewe kwa kumwaga damu ndani yake na kujinajisi wenyewe kwa kutengeneza sanamu umekuwa na hatia kwa sababu ya damu uliyomwaga na umetiwa unajisi kwa sanamu ulizotengeneza
umejiletea mwisho wa siku zako na mw isho wa miaka yako umewadia
kwa hiyo nitakufanya kitu cha kudharauliwa kwa mataifa na kitu cha mzaha kwa nchi zote
 wale walio karibu na wale walio mbali watakudhihaki ewe mji wenye sifa mbaya uliyejaa ghasia
 ona jinsi kila mkuu wa israeli aliyeko ndani yako anavyotumia nguvu zake kumwaga damu
 ndani yako wamewadharau baba na mama ndani yako wamewatendea wageni udhalimu na kuwaonea yatima na wajane
 mmedharau vitu vyangu vitakatifu na kuzinajisi sabato zangu
 ndani yako wako watu wasingiziaji watu walio tayari kumwaga damu ndani yako wako wale wanaokula vyakula vilivyotolewa mahali pa kuwekea vitu vya ibada za miungu kwenye milima na kutenda matendo ya uasherati
 ndani yako wako wale wanaovunjia heshima vitanda vya baba zao ndani yako wamo wale wanaowatendea wanawake jeuri wakiwa katika hedhi wakati wakiwa si safi
 ndani yako mtu hufanya mambo ya machukizo na mke wa jirani yake mwingine kwa aibu kubwa hukutana kimwili na mke wa mwanawe mwingine humtenda jeuri dada yake binti wa baba yake hasa
 ndani yako watu hupokea rush wa ili kumwaga damu mnapokea riba na faida ya ziada na kupata faida isiyokuwa halali kutoka kwa jirani ili kupata faida kubwa kupita kiasi
nawe umenisahau mimi asema bwana mwenyezi
 hakika nitapiga makofi kwa ajili ya faida isiyo halali uliyojipatia na kwa damu uliyoimwaga ndani yako
 je ujasiri wako utadumu au mikono yako itakuwa na nguvu siku hiyo nitakapokushughulikia mimi bwana nimesema na nitalifanya
 nitakutawanya miongoni mwa mataifa na kukutapanya katika nchi mbalimbali nami nita komesha unajisi wako
 ukiisha kunajisika mbele ya mataifa utajua kuwa mimi ndimi bwana
 ndipo neno la bwana likanijia kusema mwanadamu nyumba ya israeli imekuwa kwangu takataka ya chuma wote kwangu wamekuwa shaba bati chuma na risasi iliyoachwa kalibuni
wao ni taka ya madini ya fedha tu
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa kuwa wote mmekuwa takataka ya chuma nitawakusanya yerusalemu
 kama vile watu wakusanyavyo fedha shaba chuma risasi na bati kalibuni ili kuyeyusha kwa moto mkali ndivyo nitakavyowakusanya katika hasira yangu na ghadhabu yangu kuwaweka ndani ya mji na kuwayeyusha
 nitawakusanya na kupuliza juu yenu moto wa hasira yangu na ghadhabu yangu nanyi mtayey ushwa ndani ya huo mji
 kama fedha iyeyukavyo kalibuni ndivyo mtakavyoyeyuka ndani ya huo mji nanyi mtajua kuwa mimi bwana nimemwaga ghadhabu yangu juu yenu
 neno la bwana likanijia tena kusema mwanadamu iambie nchi wewe ni nchi ambayo haijapata mvua wa la manyunyu katika siku ya ghadhabu
 kuna hila mbaya ya wakuu ndani yake kama simba angurumaye akirarua mawindo yake wanakula watu wanachukua hazina na vitu vya thamani na kuongeza idadi ya wajane ndani yake
 ezekieli makuhani wake wameihalifu sheria yangu na kunajisi vitu vyangu vitakatifu hawatofautishi kati ya vitu vitakatifu na vitu vya kawaida
wanafundisha kuwa hakuna to fauti kati ya vitu vilivyo najisi na visivyo najisi nao wanafumba macho yao katika kutunza sabato zangu hivyo katikati yao nimetiwa unajisi
 maafisa wake walioko ndani yake ni kama mbwa mwitu wararuao mawindo yao wanamwaga damu na kuua watu ili kupata faida ya udhalimu
 manabii wake wanapaka chokaa matendo haya kwa maono ya uongo na utabiri wa udanganyifu
wanasema hili ndilo bwana mwenyezi asemalo wakati bwana hajasema
 watu wa nchi wanatoza kwa nguvu na kufanya unyang anyi wanawatenda jeuri maskini na wahitaji na kuwaonea wageni wakiwanyima haki
 nami nikatafuta mtu miongoni mwao ambaye angejenga ukuta na kusimama mbele zangu mahali palipobomoka kwa ajili ya watu wa nchi ili nisije nikaian gamiza lakini sikumwona mtu ye yote
 hivyo nitaimwaga ghadhabu yangu juu yao na kuwateketeza kwa moto wa hasira yangu nikiyaleta juu ya vichwa vyao yale yote waliyotenda asema bwana mwenyezi
ndugu neno la bwana likanijia kusema mwanadamu walikuwepo wanawake wawili binti wa mama mmoja
 wakawa makahaba huko misri wakajitia kwenye ukahaba tangu ujana wao
katika nchi ile vifua vyao vya ubikira vi kakumbatiwa huko na wakapoteza ubikira wao
 mkubwa aliitwa ohola na mdogo wake oholi ba
walikuwa wangu nao wakazaa wavulana na msichana
ohola ni samaria oholiba ni yerusalemu
wawili makahaba ohola akajitia kwen ye ukahaba alipokuwa bado ni wangu akatamani sana wapenzi wake mashujaa waashuru waliovaa nguo za buluu watawala na majemadari wote walikuwa wanaume vijana wa kuvutia wapandao farasi
 akafanya ukahaba na wasomi wote wa kiashuru na kujinajisi kwa sanamu zote za kila mwanaume aliyemtamani
 hakuacha ukahaba wake aliouanza huko misri wakati ambapo tangu ujana wake wanaume walilala naye wakikumbatia kifua cha ubikira wake na kumwaga tamaa zao juu yake
 kwa hiyo nilimtia mikononi mwa wapenzi wake waashuru kwa kuwa ndio aliowatamani
 wakamvua nguo zake wakamwacha uchi wakawachukua wanawe na binti zake naye wakamwua kwa upanga
akawa kitu cha kudharauliwa miongoni mw wanawake na adhabu ikatolewa dhidi yake
 oholiba dada yake aliliona jambo hili lakini kwa tamaa zake na ukahaba wake akaharibu tabia zake kuliko ohola dada yake
 yeye naye aliwatamani waashuru watawala na majemadari mashuj aa waliovalia sare wapandao farasi wanaume vijana wote waliovutia
 nikaona kuwa yeye pia alijinajisi wote wawili wakaelekea njia moja
 lakini yeye akazidisha ukahaba wake
akaona wanaume waliochorwa ukutani picha za wakaldayo waliovalia nguo nyekundu wakiwa na mikanda viunoni mwao na vilemba vichwani mwao wote walifan ana na maafisa wa kikaldayo wapandao magari ya vita wenyeji wa ukaldayo
 mara tu alipowaona aliwatamani akatuma wajumbe kwao huko ukaldayo
 ndipo hao wakaldayo wakaja kwake kwenye kitanda cha mapenzi nao katika tamaa zao wakamtia unajisi
baada ya kutiwa unajisi akawaacha kwa kuwachukia
 alipofanya ukahaba wake waziwazi na kuonyesha hadharani uchi wake nilimwacha kwa kuchukia kama vile nilivyokuwa nimemwacha dada yake
 lakini akazidisha zaidi ukahaba wake alip ozikumbuka siku zake za ujana alipokuwa kahaba huko misri
 huko aliwatamani wapenzi wake ambao viungo vyao vya uzazi ni kama vya punda na kile kiwatokacho ni kama kiwatokacho farasi
 hivyo ulitamani uasherati wa ujana wako wakati ulipokuwa misri kifua chako kilipokumbatiwa na walipokutomasa kwa sababu ya matiti yako machanga
 kwa hiyo oholiba hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitawachochea wapenzi wako wawe kinyume na wewe wale uliowaacha kwa kuchukia nitawaleta dhidi yako kutoka kila upande yaani wababeli na wakaldayo wote watu toka pekodi shoa koa wakiwa pamoja na waashuri wote vijana wazuri watawala wote majemadari na maafisa wa magari ya vita na watu wa vyeo vya juu wote wakiwa wamepanda farasi
 watakuja dhidi yako wakiwa na silaha magari ya vita magari ya kukokota pamoja na umati mkubwa wa watu watakuzingira pande zote kwa ngao na vigao na kofia za chuma
nitakutia mikononi mwao ili wakuadhibu nao watakuadhibu sawasawa na sheria zao
 nitaelekeza wivu wa hasira yangu dhidi yako ezekieli nao watakushughulikia kwa hasira kali
watakatilia mbali pua yako na masikio yako na wale watakaosalia miongoni mwako watauawa kwa upanga
watachukua wana wako na binti zako na wale wataka osalia miongoni mwenu watateketezwa kwa moto
 watakuvua pia nguo zako na kuchukua mapambo yako yaliyotengenezwa kw vito na dhahabu
 hivyo ndivyo nitakavyokomesha uasherati wako na ukahaba wako uliouanza huko misri
hutatazama vitu hivi kwa kuvitamani tena wala kukumbuka misri tena
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ninakaribia kukutia mikononi mwa wale unaowachukia kw wale uliojitenga nao kwa kuwachukia
 watakushughulikia kwa chuki na kukunyang anya kila kitu ulichokifanyia kazi
watakuacha uchi na mtupu na aibu ya ukahaba wako itafunuliwa
uasherati wako na uzinzi wako umekuletea haya yote kwa sababu ulitamani mataifa na kujinajisi kwa sanamu zao
 umeiendea njia ya dada yako hivyo nitakitia kikombe chake mkononi mwako
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo utakinywea kikombe cha dada yako kikombe kikubwa na chenye kina kirefu nitaletea juu yako dharau na dhihaka kwa kuwa kimejaa sana
 utalewa ulevi na kujawa huzuni kikombe cha maangamizo na ukiwa kikombe cha dada yako samaria
 utakinywa chote na kukimaliza utakitupa chini kwa nguvu na kukipasua vipande vipande kwa meno na kuyararua matiti yako
nimenena haya asema bwana mwenyezi
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa kuwa tangu uliponisahau mimi na kunitupa nyuma yako lazima ubebe matokeo ya uasherati wako na ukahaba wako
 bwana akaniambia mwanadamu je utawahukumu ohola na oholiba basi wakabili kwa ajili ya matendo yao ya machukizo kwa kuwa wamefanya uzinzi na damu imo mikononi mwao
wamefanya uzinzi na sanamu zao hata wamewatoa watoto wao walionizalia kuwa kafara kuwa chakula kwao
 pia wamenifanyia hili wakati huo huo wamenajisi patakatifu pangu na kuzitangua sabato zangu
 siku ile ile walitoa watoto wao kuwa kafara kwa sanamu zao waliingia patakat ifu pangu na kupatia unajisi
hilo ndilo wal ilolifanya katika nyumba yangu
 walituma hata wajumbe kuwaita watu kutoka mbali nao walipowasili ulioga kwa ajili yao ukapaka macho yako rangi na ukavaa mapambo yako yaliyoteng enezwa kwa vito vya dhahabu
 ukaketi kwenye kiti cha anasa kukiwa na meza iliy oandaliwa mbele yake ambayo juu yake ulikuwa umeweka uvumba na mafuta ambayo yalikuwa yangu
 kelele za umati wa watu wasiojali zilikuwa zimemzunguka wakaleta watu wengi waliokuwa wakifanya makele le na walevi kutoka nyikani ambao walitia bangili kwenye mikono ya yule mwanamke na dada yake na pia taji nzuri za kupendeza kwenye vichwa vyao
 ndipo nikasema kuhusu yule aliyechakazwa na uzinzi basi wamtumie kama kahaba kwa kuwa ndivyo alivyo
 nao wakazini naye
kama vile watu wazinivyo na kahaba ndiyo hivyo walivyozini na hao wanawake waasherati ohola na oholiba
 lakini watu wenye haki watawahukumia adhabu wanawake wafany ao uzinzi na kumwaga damu kwa kuwa ni wazinzi na damu iko mikononi mwao
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo leteni watu wengi weny makelele dhidi yao na uwaache wapate hofu na watekwe nyara
 hao watu wengi watawapiga kwa mawe na kuwaua kwa panga zao watawaua wana wao na binti zao na kuzichoma nyumba zao
 hivyo nitaukomesha uasherati katika nchi ili wanawake wote wapate onyo nao wasije wakafanya uasherati kama ninyi mlivyofanya
 utapata adhabu kwa ajili ya uasherati wako na kuchukua matokeo ya dhambi zako za uasherati
ndipo utakapo jua kuwa mimi ndimi bwana mwenyezi
cha kupikia hung katika mwaka wa tisa mwezi wa kumi siku ya kumi neno la bwana likanijia kusema mwanadamu weka kumbukumbu ya tarehe hii tarehe hii hasa kwa kuwa mfalme wa babeli ameuzingira mji wa yerusalamu kwa jeshi siku hii ya leo
 iambie nyumba hii ya kuasi fumbo na uwaambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo teleka sufuria jikoni iteleke na umimine maji ndani yake ezekieli weka vipande vya nyama ndani yake vipande vyote vizuri vya paja na vya bega
ijaze hiyo sufuria kwa mifupa hii mizuri chagua yule aliye bora wa kundi la kondoo panga kuni chini ya sufuria kwa ajili ya mifupa chochea mpaka ichemke na uitokose hiyo mifupa ndani yake
 kwa kuwa hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ole wa mji umwagao damu ole wa sufuria ambayo sasa ina ukoko ndani yake ambayo ukoko wake hautoki
kipakue kipande baada ya kipande bila kuvipigia kura
 kwa kuwa damu aliyoimwaga ipo katikati yake huyo mwanamke aliimwaga juu ya mwamba ulio wazi hakuimwaga kwenye ardhi ambako vumbi lingeifunika
 kuchochea ghadhabu na kulipiza kisasi nimemwaga damu yake juu ya mwamba ulio wazi ili isifunikwe
kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ole wa mji umwagao damu mimi nami nitalundikia kuni nyingi
 kwa hiyo lundika kuni na uwashe moto pika hiyo nyama vizuri changanya viungo ndani yake na uiache mifupa iungue kwenye moto
 kisha teleka sufuria tupu kwenye makaa mpaka kiwe na moto sana na shaba yake ing ae ili uchafu wake upate kuyeyuka na ukoko wake upate kuungua na kuondoka
 imezuia juhudi zote ukoko wake mwingi haujaondoka hata ikiwa ni kwa moto
 sasa uchafu wako ni uasherati wako
kwa sababu nilijaribu kukutakasa lakini haikuwezekana kutakaswa kutoka kwenye huo uchafu wako hutatakasika tena mpaka ghadhabu yangu dhidi ya ko iwe imepungua
 mimi bwana nimesema wakati umewadia wa mimi kutenda
mimi sitazuia mimi sitaona huruma wala sitapunguza hasira yangu utahukumiwa sawasawa na mwenendo na matendo yako asema bwana mwenyezi
kifo cha mke wa ezekieli neno la bwana likanijia kusema mwanadamu kwa pigo moja nakaribia kukuondolea kile kilicho furaha ya macho yako
lakini usiomboleze au kulia wala kudondosha machozi yo yote
 lia kwa uchungu kimya kimya usimwombolezee mt aliyekufa
jifunge kilemba chako na uvae viatu vyako miguuni mwako usifunike sehemu ya chini ya uso wako wala usile vyakula vya kawaida vya wakati wa matanga
 hivyo nikanena na watu asubuhi na jioni mke wangu akafa
asubuhi yake nilifanya kama nilivyoamuriwa
 ndipo watu wakaniuliza je jambo hili unalofanya linamaanisha nini kwetu kwa hiyo nikawaambia neno la bwana lilinijia kusema sema na nyumba ya israeli
hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ninakaribia kupatia unajisi mahali pangu patakatifu ngome ambay ndani yake mnaona fahari furaha ya macho yenu kitu mnachokipenda
wana wenu na binti zenu mliowaacha nyuma wataanguka kwa upanga
 nanyi mtafanya kama nilivyofanya
hamtafunika sehemu ya chini ya nyuso zenu wala hamtakula vyaku la vya kawaida vya waombolezaji
 mtajifunga vilemba vichwani mwenu na kuvaa viatu vyenu miguuni mwenu
hamtaomboleza au kulia lakini mtadhoofika kwa sababu ya dhambi zenu na kulia kwa uchungu kila mtu na mwenzake
 ezekieli atakuwa ishara kwenu mtafanya kama yeye alivyofanya
wakati jambo hili litak apotokea mtajua kuwa mimi ndimi bwana mwenyezi
 nawe mwanadamu siku ile nitakapoondoa ngome yao il iyo furaha yao na utukufu wao kitu cha kupendeza macho yao kile kilicho shauku ya mioyo yao wana wao na binti zao vile vile siku hiyo atakayetoroka atakuja kuwapasha habari
 katika siku ile kinywa chako kitamfumbukia yeye aliyenusurika nawe utaongea wala hutanyamaza tena
hivyo ezekieli wewe utakuwa ishara kwao nao watajua kuwa mimi ndimi bwana
unabii dhidi ya amoni neno la bwana likanijia kusema mwanadamu elekeza uso wako juu ya waamoni utabiri dhidi yao
 waambie sikieni neno la bwana mwenyezi
hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu ulisema aha juu ya mahali pangu patakatifu palipotiwa unajisi na juu ya nchi ya israeli ilipoangamizwa na juu ya watu wa yuda walipokwenda uhamishoni kwa hiyo nitawatia mikononi mwa watu wa mashariki mkawe mali yao
watapiga kambi zao katikati yenu na kufanya makazi miongoni mwenu watakula matunda yenu na kunywa maziwa yenu
 nitaufanya mji wa raba kuwa malisho ya ngamia na amoni kuwa mahali pa kondoo pa kupumzikia
ndipo mtakap ojua kuwa mimi ndimi bwana
 kwa kuwa hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa kuwa umepiga makofi yako na kufanya kishindo kwa miguu mkifurahia kwa mioyo yenu miovu juu ya yale mabaya yaliyoipata nchi ya israeli hivyo nitaunyosha mkono wangu dhidi yako na kukutoa kuwa nyara kwa mataifa
nitakukatilia mbali kutoka kwenye mataifa na kukung oa katika nchi
nitakuangamiza nawe utajua ya kuwa mimi ndimi bwana
unabii dhidi ya moabu hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu moabu na seiri wamesema tazama nyumba ya yuda imekuwa kama mataifa mengine yote kwa hiyo nitaiondoa ile miji iliyo kando ya moabu kuanzia miji iliyoko mipakani yaani beth yeshimothi baali meoni na kiriathaimu iliyo utukufu wa nchi hiyo
 nitaitia moabu pamoja na waamoni mikononi mwa watu wa mashariki kuwa milki yao ili kwamba waamoni wasikumbukwe miongoni mwa mataifa nami nitatoa adhabu kwa moabu
ndipo watakapoj ua kuwa mimi ndimi bwana
unabii dhidi ya edomu hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu edomu ulilipiza kisasi juu ya nyumba ya yuda na kuko sa sana kwa kufanya hivyo kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitaunyosha mkono wangu dhidi ya edomu na kuua watu wake na wanyama wao
nitaufanya ukiwa kuanzia temani hadi dedani wataanguka kwa upanga
 nitalipiza edomu kisasi kwa mkono wa watu wangu israeli nao watawatendea edomu sawasawa na hasira yangu na ghadhabu yangu nao watakijua kisasi changu asema bwana mwenyezi
unabii dhidi ya ufilistia hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu wafilisti wamewalipiza kisasi kwa uovu wa mioyo yao na kwa uadui wa siku nyingi wakataka kuangamiza yuda kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi ninakaribia kuunyosha mkono wangu dhidi ya wafilisti nami nitawakatilia mbali wa kerethi na kuwaangamiza wale waliosalia katika pwani
 nitalipiza kisasi kikubwa juu yao na kuwaadhibu katika ghadhabu yangu
ndipo watakapojua kuwa mimi ndimi bwana nitakapolipiza kisasi juu yao
unabi mwaka wa kumi na moja siku ya kwanza ya mwezi neno la bwana likanijia kusema mwanadamu kwa sababu tiro amesema kuhusu yerusalemu aha lango la kwenda kwa mataifa limevunjika nayo milango yake iko wazi mbele yangu sasa kwa kuwa amekuwa magofu nitastawi
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi niko kinyume na wewe ee tiro nami nitaleta mataifa mengi dhidi yako kama bahari inayovurumisha mawimbi yake
 watavunja kuta za tiro na kuibomoa minara yake nitakwangua udongo wake na kuufanya mwamba mtupu
 itakuwa huko katikati ya bahari patakuwa mahali pa kutandaza nyavu za kuvulia samaki kwa maana nimenena asema bwana mwenyezi
atakuwa nyara kwa mataifa nayo makao yake huko bara yataangamizwa kwa upanga
ndipo watakapojua kwamba mimi ndimi bwana
dhidi ya tiro kwa maana hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kutoka kaskazini nitamleta dhidi ya tiro mfalme nebukadnez wa babeli mfalme wa wafalme akiwa na farasi na magari ya vita wapanda farasi na jeshi kubwa
 atayaharibu makao yako huko bara kwa upanga ataweka jeshi kukuzingira atakuzingira mpaka kwenye kuta za ngome zako na kuinua ngao zake dhidi yako
 ataelekeza mapigo ya vyombo vyake vya kubomolea dhidi ya kuta zako na kubomoa minara yako kwa silaha zake
 farasi zake zitakuwa nyingi sana ki asi kwamba utafunikwa na mavumbi watakayotimua
kuta zako ezekieli zitatikisika kwa mshindo wa farasi wa vita magari makubwa na magari ya vita wakati aingiapo malango yako kama watu waingiao mji ambao kuta zake zimebomolewa kote
 kwato za farasi zake zitakanyaga barabara zako zote atawaua watu wako kwa upanga na nguzo zako zilizo imara zitaanguka chini
 watateka utajiri wako na kuchukua ny ara bidhaa zako watazivunja kuta zako na kuzibomoa nyumba zako nzuri watatupa baharini mawe yako mbao zako na kifusi chako
 nitakomesha kelele za nyimbo zako na uimbaji wako wa kinubi kamwe hautasikika tena
 nitakufanya mwamba mtupu nawe utakuwa mahali pa kutandazia nyavu za kuvulia samaki
kamwe hutajengwa tena kwa maana mimi bwana ni menena asema bwana mwenyezi
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa tiro je nchi za pwani hazitatetemeka kwa kishindo cha anguko lako wakati majeruhi wanapolia kwa maumivu makali na wakati mauaji yanaendelea ndani yako ndipo wakuu wote wa mataifa ya pwani watashuka kutoka kwenye viti vyao vya enzi na kuweka kando majoho yao na kuvua nguo zao zilizotariziwa
wakiwa wamevikwa hofu kuu wataketi chini ardhini wakiwa wanatetemeka kila dakika na wakikustajabia
 ndipo wao watakuombolezea na kukuambia tazama jinsi ulivyoharibiwa ee mji uliokuwa na sifa wewe uliyekaliwa na mabaharia ulikuwa na nguvu kwenye bahari wewe na watu wako wote walioishi huko uliwatia hofu kuu
 sasa nchi za pwani zinatetemeka katika siku ya anguko lako visiwa vilivyomo baharini vinaogopa kwa kuporomoka kwako
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitakapokufanya uwe mji wa ukiwa kama miji isiyokaliwa tena na watu nitakapoleta vilindi vya bahari juu yako na maji yake makuu yatakapokufunika ndipo nitakapokushusha chini pamoja na wale washukao shimoni kwa watu wa kale nami nitakufanya uishi katika pande za chini za nchi kama katika magofu ya kale pamoja na wale wa shukao shimoni nawe hutarudi au kurejea kwenye makao yako katika nchi ya walio hai
 nitakufikisha mwisho wa kutisha wala hutakuwepo tena
watu watakutafuta lakini kamwe hutaonekana tena asema bwana mwenyezi
maombolezo kwa ajili ya tiro neno la bwana likanijia kusema mwanadamu fanya maombolezo kwa ajili ya tiro
 umwambie tiro ulioko kwenye lango la bahari ufany ao biashara na mataifa mengi ya pwani hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ee tiro wewe umesema mimi ni mkamilifu katika uzuri
 mipaka yako ilikuwa katika moyo wa bahari wajenzi wako walikamilisha uzuri wako
 walizifanya mbao zako zote kwa misonobari itokayo seniria walichukua mierezi kutoka lebanoni kukutengenezea mlingoti
 walichukua mialoni toka bashani wakakutengenezea makasia yako kwa miti ya msanduku kutoka pwani ya kitimu wakatengeneza sitaha yako na kuipamba kwa pembe za ndovu
 kitani safi kilichotariziwa kutoka misri kilikuwa tanga lako nacho kilikuwa bendera yako chandalua chako kilikuwa cha rangi ya buluu na ya zambarau kutoka visiwa vya elisha
 watu kutoka sidoni na arvadi walikuwa wapiga makasia yako watu wako wenye ustadi ee tiro walikuwa ndio mabaharia wako
 wazee wa gebali pamoja na mafundi stadi walikuwa mafundi wako melini
meli zote za baharini na mabaharia wao walikuja kwako ili kubadilishana bidhaa zako
 watu wa uajemi ludi na puti walikuwa askari katika jeshi lako
walitundika ngao zao na chapeo zao kwenye kuta zako wakileta fahari yako
 watu wa arvadi na wa heleki walikuwa juu ya kuta zako pande zote watu wa gamadi walikuwa kwenye minara yako
walitundika ngao zao kuzizunguka kuta zako a seniri ndio hermoni ezekieli wakaukamilisha uzuri wako
 tarshishi walifanya biashara nawe kwa sababu ya utajiri wako mkubwa wa bidhaa walibadilisha fedha chuma bati na risasi kwa mali zako
 uyunani tubali na mesheki walifanya biashara nawe walibadilisha watumwa na vyombo vya shaba kwa bidhaa zako
 watu wa beth togarma walibadilisha farasi wa mizigo farasi wa vita na nyumbu kwa mali zako
 watu wa dedanib walifanya biashara nawe watu wengi wa nchi za pwani walikuwa wachuuzi wako walikulipa kwa pembe za ndovu na mpingo
 watu wa edomu walifanya biashara nawe kwa ajili ya wingi wa kazi za mikono yako walibadilishana kwa almasi vitambaa vya rangi ya zambarau vitambaa vilivyotariziwa kitani safi matumbawe na akiki nyekundu
 yuda na israeli walifanya biashara nawe walibadilishana kwa ngano kutoka minithi mtama asali mafuta na marhamu ya kuponyeshea
 dameski kwa sababu ya wingi wa kazi za mikono yako na ukuu wa utajiri wa mali walifanya biashara nawe wakibadilishana mvinyo kutoka helboni na sufu kutoka zahari
 wadani na wayunani kutoka uzali walikuletea mali za biashara nao wakabadilishana nawe huma kilichofuliwa mdalasini na mchaichai
 dedani alifanya biashara nawe kwa matandiko ya farasi
 arabia na wakuu wote wa kedari walikuwa wanunuzi wako waliobadilishana bidhaa zako na wanakond oo kondoo waume na mbuzi
 wafanyi biashara wa sheba na wa rama walifanya biashara nawe walibadilishana bidhaa zako na aina zote za vikolezi vito vya thamani na dhahabu
 warani kane na edeni na wafanyi biashara wa sheba ashuru na kilmadi walifanya biashara nawe
 kwenye soko lako walifanya biashara nawe kwa mavazi mazuri vitambaa vya buluu nguo za kutariziwa na mazulia ya rangi mbalimbali yenye kamba zilizosokotwa na kuwekwa mafundo imara
 merikebu za tarshishi b dedani ndio rhodesi ndizo zinazokusafirishia bidhaa zako
umejazwa shehena kubwa katika moyo wa bahari
 wapiga makasia wako wanakupeleka mpaka kwenye maji makavu
lakini upepo wa mashariki umekuvunja vipande vipande katika moyo wa bahari
 utajiri wako bidhaa zako na mali zako mabaharia wako manahodha wako mafundi wako wa meli wafanyi biashara wako na askari wako wote na kila mmoja aliyeko melini atazama kwenye moyo wa bahari siku ile ya kuvunjika kwa meli yako
 nchi za pwani zitatetemeka wakati mabaharia wako watakapopiga kelele
 wote wapigao makasia wataacha meli zao mabaharia wote na wanamaji wote watasimama pwani
 watapaza sauti zao na kulia sana kwa ajili yako watajitupia mavumbi juu ya vichwa vyao na kujivingirisha kwenye majivu
 watanyoa nywele zao kwa ajili yako nao watavaa nguo za magunia
watakulilia kwa uchungu wa moyo na kwa maombolezo makuu
 watakapokuwa wanalia na kuomboleza juu yako watafanya maombolezo kukuhusu wakisema ni nani aliyepata kuangamizwa kama tiro katika moyo wa bahari wakati bidhaa zako zilipotoka baharini ulitosheleza mataifa mengi kwa wingi wa utajiri wako na bidhaa zako ulitajirisha wafalme wa dunia
 sasa umevunjwavunjwa na bahari katika vilindi vya maji bidhaa zako na kundi lako lote vimezama pamoja nawe
 wote waishio katika nchi za pwani wanakustaajabia wafalme wao wanatetemeka kwa hofu kuu nazo nyuso zao zimekunjamana kwa woga
 wafanyi biashara miongoni mwa mataifa wanakucheka umefikia mwisho wa kutisha nawe hutakuwepo tena
ezekieli unabii neno la bwana likanijia kusema mwanadamu mwambie mfalme wa tiro hili ndilo bwana mwenyezi asemalo dhidi ya mfalme wa tiro kwa sababu moyo wako umejivuna na umesema mimi ni mungu nami ninaketi katika kiti cha enzi cha mungu katika moyo wa bahari
lakini wewe ni mwanadamu wala si mungu ingawa unafikiri kuwa una hekima kama mungu
 je wewe una hekima kuliko danieli je hakuna siri iliyofichika kwako kwa hekima yako na ufahamu wako umejipatia utajiri nawe umejikusanyia dhahabu na fedha katika hazina zako
 kwa werevu wako mwingi na katika biashara umeongeza utajiri wako na kwa sababu ya utajiri wako moyo wako umekuwa na kiburi
 kwa hiyo hili nd ilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu unafikiri una hekima mwenye hekima kama mungu mimi nitawaleta wageni dhidi yako taifa katili kuliko yote watafuta panga zao dhidi ya uzuri wa hekima yako na kuchafua fahari yako inayong aa
 watakushusha chini shimoni nawe utakufa kifo cha kikatili katika moyo wa bahari
 je wakati huo utasema mimi ni mungu mbele ya wale wanaokuua utakuwa mwanadamu tu wala si mungu mikononi mwa hao wanaokuua
 utakufa kifo cha wasiotahiriwa kwa mkono wa wageni kwa kuwa mimi nimenena asema bwana mwenyezi
 neno la bwana likanijia kusema mwanadamu mfanyie maombolezo mfalme wa tiro nawe umwambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ulikuwa kipeo cha ukamilifu ukiwa umejaa hekima na mkamilifu katika uzuri
 ulikuwa ndani ya edeni bustani ya mungu kila jiwe la thamani lilikupamba akiki nyekundu yakuti manjano zumaridi krisolitho shohamu na yaspi yakuti samawi almasi na zabarajadi
kuwekwa kwa hayo mapambo na kushikizwa kwake kulifanywa kwa dhahabu
siku ile ulipoumbwa yaliandaliwa tayari
 ulitiwa mafuta kuwa kerubi mlinzi kwa kuwa hivyo ndivyo nilivyokusimika
ulikuwa kwenye mlima mtakatifu wa mungu ulitembea katikati ya mawe ya moto
 ulikuwa mnyofu katika njia zako tangu siku ile ya kuumbwa kwako hadi uovu ulipoonekana ndani yako
 kutokana na biashara yako iliyoenea ulijazwa na dhuluma nawe ukatenda dhambi
hivyo nilikuondoa kwa aibu kutoka katika mlima wa mungu nami nikakufukuza ee kerubi mlinzi kutoka katikati ya mawe ya moto
 moyo wako ukawa na kiburi kwa ajili ya uzuri wako nawe ukaiharibu hekima yako kwa sababu ya fahari yako
kwa hiyo nikakutupa chini nimekufanya kiona mbele ya wafalme
 kwa dhambi zako nyingi na biashara yako ya dhuluma umenajisi mahali pako patakatifu
kwa hiyo nilifanya moto utoke ndani yako nao ukakuteketeza nami nikakufanya majivu juu ya nchi machoni pa wote waliokuwa wakitazama
 mataifa yote yaliyokujua yanakustajabia umefikia mwisho wa kutisha na hutakuwepo tena milele
unabii dhidi ya sidoni neno la bwana likanijia kusema mwanadamu elekeza uso wako juu ya sidoni ukatabiri dhidi yake
 nawe useme hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi ni kinyume chako ee sidoni nami nitapata utukufu ndani yako
nao watajua kwamba mimi ndimi bwana ezekieli mungu nitakapotekeleza hukumu zangu na kuonyesha utakatifu wangu ndani yake
 nitapeleka tauni ndani yake na kufanya damu itiririke katika barabara zake
waliochinjwa wataanguka ndani yake kwa upanga dhidi yake kila upande
ndipo watakapojua kwamba mimi ndimi bwana
 nyumba ya israeli hawatakuwa tena na majirani wenye nia ya kuwadhuru wanaoumiza kama michongoma na iiba mikali
ndipo watakapojua kwamba mimi ndimi bwana mwenyezi
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitakapoikusanya nyumba ya israeli kutoka katika mataifa ambako wametawanyika nitajionyesha kuwa mtakatifu miongoni mwao machoni pa mataifa
ndipo watakapoishi katika nchi yao wenyewe niliyompa mtumishi wangu yakobo
 wataishi humo kwa salama na watajenga nyumba na kupanda mashamba ya mizabibu wataishi kwa salama nitakapowaadhibu majirani zao wote ambao waliwafanyia uovu
nd ipo watakapojua kwamba mimi ndimi bwana mungu wao
unabii katika mwaka wa kumi mwezi wa kumi siku ya kumi na mbili neno la bwana likanijia kusema mwanadamu elekeza uso wako juu ya farao mfalme wa misri na utabiri dhidi yake na dhidi ya misri yote
 nena nawe useme hili ndilo bwana mwenyezi asemalo dhidi ya misri mimi ni kinyume nawe farao mfalme wa misri joka kubwa ulalaye katikati ya vijito vyako ukisema mto nile ni wangu mwenyewe niliufanya kwa ajili yangu mwenyewe
 lakini nitatia ndoana katika mataya yako nami nitawafanya samaki wa vijito vyako washikamane na magamba yako
nitakutoa katikati ya vijito vyako pamoja na samaki wote walioshikamana na magamba yako
 nitakutupa jangwani wewe pamoja na samaki wote wa vijito vyako
utaanguka uwanjani nawe hutakusanywa au kuchukuliwa
nitakutoa uwe chakula kwa wanyama wa nchi na ndege wa angani
 ndipo wale wote waishio misri watakapojua kuwa mimi ndimi bwana
umekuwa fimbo ya tete kwa nyumba ya israeli
 walipokushika kwa mikono yao ulivunjika na kuchana mabega yao walipokuegemea ulivunjika na migongo yao ikateguka
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitaleta upanga juu yako na kuua watu wako na wanyama wao
 misri itakuwa ukiwa na isiyolimwa wala kukaliwa na watu
ndipo watakapojua kuwa mimi ndimi bwana
kwa sababu ulisema mto nile ni wangu mimi niliufanya kwa hiyo mimi ni kinyume nawe na kinyume na vijito vyako nami nitaifanya nchi ya misri kuwa magofu na ukiwa isiyolimwa wala kukaliwa na watu kuanzia migdoli hadi aswani hata kufikia mpakani wa ethiopia
 hakuna unyayo wa mtu au mnyama utakaopita ndani yake wala hakuna ye yote atakayeishi humo kwa muda wa miaka arobaini
 nitaifanya nchi ya misri ukiwa miongoni mwa nchi zilizo ukiwa nayo miji yake itabaki ukiwa miaka arobaini miongoni mwa miji iliyo magofu
nami nitawatawanya wamisri miongoni mwa mataifa na kuwafukuza huko na huko katika nchi nyingine
 lakini hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mwishoni mwa hiyo miaka arobaini nitawakusanya wamisri kutoka katika mataifa walikotawanywa
 nitawarudisha kutoka wenye kutekwa kwao na kuwaweka katika pathrosi nchi ya baba zao
huko watakuwa na ufalme usiokuwa na nguvu
 utakuwa ufalme dhaifu kuliko zote na kamwe misr haitajikweza tena juu ya mataifa mengine
ni taufanya ufalme wake dhaifu sana kiasi kwamba kamwe hautatawala tena juu ya mataifa mengine
 misri haitakuwa tena tumaini la watu wa israeli bali itakuwa kumbukumbu ya dhambi yao kwa kuigeukia kuomba msaada
ndipo watakapojua kuwa mmi ndimi bwana mwenyezi
 katika mwaka wa ishirini na saba mwezi ezekieli wa kwanza siku ya kwanza neno la bwana likanijia kusema mwanadamu nebukadneza mfalme wa babeli aliongoza jeshi lake kufanya kazi ngumu dhidi ya tiro kila kichwa kilipata upaa na kila bega likachuni ka
lakini yeye na jeshi lake hawakupata malipo yo yote kutokana na muda wote alioongoza hi yo vita dhidi ya tiro
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitaitia misri mikononi mwa nebukadneza mfalme wa babeli naye atachukua utajiri wa misri
atateka mateka na kuchukua nyara mali za misri kama ujira kwa ajili ya jeshi lake
 nimempa mfalme wa babeli nchi ya misri kuwa ujira kwa juhudi zake kwa sababu yeye na jeshi lake walifanya kwa ajili yangu asema bwana mwenyezi
 katika siku hiyo nitaifanya nyumba ya israeli iwe na nguvu nami nitakifungua kinywa chako miongoni mwao
ndipo watakapojua kwamba mimi ndimi bwana
maomb neno la bwana likanijia kusema mwanadamu toa unabii na useme hili ndilo bwana mwenyezi asemalo olezo kwa ajili ya misri ombolezeni ninyi na mseme ole wa siku ile kwa kuwa siku ile imekaribia siku ya bwana imekaribia siku ya mawingu siku ya maangamizi kwa mataifa
 upanga utakuja dhidi ya misri nayo maumivu makuu yataijia ethiopia
mauaji yatakapoangukia misri utajiri wake utachukuliwa na misingi yake itabomolewa
 ethiopiaa na putu ludi na arabia yote libyab na watu wa nchi ya agano watauawa kwa upanga pamoja na misri
 hili ndilo bwana asemalo wale walioungana na misri wataanguka na kiburi cha nguvu zake kitashindwa
kutoka migdoli hadi aswani watauawa ndani yake kwa upanga asema bwana mwenyezi
hizo nchi zitakua ukiwa miongoni mwa nchi zilizo ukiwa a ethiopia ndiyo kushi
b libya ndiyo kubu
nayo miji yao itakuwa magofu miongoni mwa miji iliyo magofu
ndipo watakapojua kwamba mimi ndimi bwana nitakapoiwasha misri moto na wote wamsaidiao watapondwa
 siku hiyo wajumbe watatoka kwangu kwa merikebu ili kuwatia hofu ethiopia wakiwa katika hali yao ya kuri dhika
maumivu makali yatawapata siku ya maangamizi ya misri kwa kuwa hakika itakuja
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitakomesha makundi ya watu jeuri ya kwa mkono wa nebukadneza mfalme wa babeli
 yeye na jeshi lake taifa lililo katili kuliko mataifa yote litaletwa ili kuangamiza nchi
watafuta panga zao dhidi ya misri na kuijaza nchi kwa waliouawa
 nitakausha vijito vya nile na nitaiuza nchi kwa watu waovu kwa mkono wa wageni nitaifanya nchi ukiwa na kila kitu kilichomo ndani yake
mimi bwana nimenena haya
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitaangamiza sanamu na kukomesha vinyago katika memfisic
hapatakuwepo tena na mkuu katika nchi ya misri nami nitaeneza hofu katika nchi nzima
 nitaifanya pathrosi kuwa ukiwa na kuitia moto soani nami nitaipiga kwa adhabu thebesi
 nitaimwaga ghadhabu yangu juu ya pelusiumu ngome ya misri nami nitakatilia mbali makundi ya watu wa thebesi yafanyayo jeuri
 nitaitia moto nchi ya misri pelusiumu itagagaa kwa maumivu makuu
thebesi itachukuliwa na tufani memfisi itakuwa katika taabu daima
c memfisi ndio nofu
 ezekieli wanaume vijana wa onid na wa pi besethie wataanguka kwa upanga nayo hiyo miji itatekwa
 huko tahpanesi mchana utatiwa giza nitakapovunja kongwa la misri hapo kiburi cha nguvu zake kitakoma
atafunikwa na mawingu na vijiji vyake vitatekwa
 kwa hiyo nitaipiga misri kwa adhabu nao watajua kuwa mimi ndimi bwana mungu
 katika mwaka wa kumi na moja mwezi wa kwanza siku ya saba neno la bwan likanijia kusema mwanadamu nimevunja mkono wa farao mfalme wa misri
haukufungwa ili upone au kuwekewa kipande ha ubao ili upate nguvu za kuweza kuchukua upanga
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi ni kinyume na farao mfalme wa misri
nitavunja mikono yake yote miwili ule mkono ulio mzima pia na ule uliovunjika na kuufanya upanga uanguke toka mkononi mwake
 nitawatawanya wamisri miongoni mwa mataifa na kuwafukuza huko na huko katika nchi zote
 nitaitia nguvu mikono ya mfalme wa babeli na kuutia upanga wangu mkononi mwake lakini nitavunja mikono ya farao naye atalia kwa huzuni mbele yake kama mtu aliyetiwa jeraha la kumfisha
 nitaitia nguvu mikono ya mfalme wa babeli lakini mikono ya farao italegea
ndipo watakapojua kwamba mimi ndimi bwana nitakapoutia upanga wangu mkononi mwa mfalme wa babeli naye ataunyosha dhi di ya misri
 nitawatawanya wamisri miongoni mwa mataifa na kuwafukuza huko na huko katika nchi mbalimbali
ndipo watakapojua kwamba mimi ndimi bwana
mwere katika mwaka wa kumi na moja mwezi wa tatu siku ya kwanza neno la bwana likanijia kusema mwanadamu mwambie farao mfalme wa misri na makundi yake ya watu wenye jeuri zi katika lebanoni je ni nani awezaye kulinganishwa na wewe katika fahari
angalia ashuru wakati fulani ilikuwa mwerezi huko lebanoni ukiwa na matawi mazuri ukitia msitu d oni ndio awen kwa kiebrania au heliopolis
e pi besethi ndio bubastis
kivuli ulikuwa mrefu sana kilele chake kilipita majani ya miti yote
maji mengi yaliustawisha chemchemi zenye maji mengi ziliufanya urefuke vijito vyake vilitiririka pale ulipoota pande zote na kupeleka mifereji yake kwenye miti yote ya shambani
hivyo ukarefuka kupita miti yote ya shambani vitawi vyake viliongezeka na matawi yake yakawa marefu yakitanda kwa sababu ya wingi wa maji
ndege wote wa angani wakaweka viota kwenye vitawi vyake wanyama wote wa shambani wakazaana chini ya matawi yake mataifa makubwa yote yaliishi chini ya kivuli chake
ulikuwa na fahari katika uzuri ukiwa na matawi yaliyotanda kwa kuwa mizizi yake ilikwenda chini mpaka kwenye maji mengi
mierezi katika bustani ya mungu haikuweza kushindana nao wala misonobari haikuweza kulingana na vitawi vyake wala miti ya miamori haikulinganishwa na matawi yake wala hakukuwa na mti katika bustani ya mungu wa kulinganisha na uzuri wake
niliufanya kuwa mzuri ukiwa na matawi mengi ulionewa wivu na miti yote ya edeni katika bustani ya mungu
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu ulik uwa mrefu sana kilele chake kikiwa juu ya majani manene ya miti na kwa sababu ulikuwa na kiburi cha urefu wake niliutia mikononi mwa mtawala wa mataifa ili yeye aushughulikie sawasawa na uovu wake
nikaukatilia mbali nayo mataifa mageni yaliyo makatili sana yaliukata huo mti na kuuacha
matawi yake yalianguka juu ya milima na kwenye mabonde yote vitawi vyake vikavunjika na kusambaa katika makorongo yote ya nchi
mataifa yote ya duniani yakaondoka kutoka kwenye kivuli chake na kuuacha
 ndege wote wa angani wakakaa kwenye ule mti ulioanguka ezekieli na wanyama pori wote wakakaa katikati ya vitawi vyake
 kamwe hakutakuwa na miti mingine kando ya hayo maji itakaorefuka zaidi ya huo vilele vyake vikiwa juu ya majani yote ya miti
hakuna miti mingine hata kama imekunywa maji vizuri na mna gani itakayofikia urefu huo yote mwisho wake ni kifo na kuingia ardhini kama vile ilivyo kwa wanadamu pamoja na wale waendao shimoni
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo katika siku ile mwerezi uliposhushwa chini kaburini nilizifunika chemchemi zenye maji mengi kwa maombolezo ni livizuia vijito vyake na wingi wa maji yake nikauzuia
kwa sababu yake niliivika lebanoni huzuni nayo miti yote ya shambani ikanyauka
 niliyafanya mataifa yatetemeke kwa kishindo cha kuanguka kwake wakati nilipoushusha chini kaburini pamoja na wale washukao shimoni
ndipo miti yote ya edeni miti iliyo bora kuliko yote na iliyo mizuri sana ya lebanoni miti yote ile iliyokunywa maji vizuri ilifarij ika hapa duniani
 wale walioishi katika kivuli chake wale walioungana naye miongoni mwa mataifa nao pia walikuwa wamezikwa pamoja naye wakiungana na wale waliouawa kwa upanga
 ni miti ipi ya edeni inayoweza kulinganishwa nawe kwa fahari na utukufu hata hivyo wewe pia utashushwa chini pamoja na miti ya edeni mpaka kuzimu utalala miongoni mwa wasiotahir iwa pamoja na wale waliouawa kwa upanga
huyu ni farao pamoja na makundi yake yote ya watu wenye jeuri asema bwana mwenyezi
maombolezo kwa ajili ya farao katika mwaka wa kumi na mbili mwezi wa kumi na mbili siku ya kwanza ya mwezi neno la mungu likanijia kusema mwanadamu fanya maombolezo kwa ajili ya farao mfalme wa misri na umwambie wewe ni kama simba miongoni mwa wewe ni kama joka kubwa baharini unayevuruga maji kwa miguu yako na kuchafua vijito
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nikiwa pamoja na wingi mkubwa wa watu nitautupa wavu wangu juu yako nao watakukokota katika wavu wangu
 nitakutupa nchi kavu na kukuvurumisha uwanjani
nitawafanya ndege wote wa angani watue juu yako na wanyama wote wa nchi watajishibisha nyama yako
 nitatapanya nyama yako juu ya milima na kujaza mabonde kwa mabaki yako
 nitailowanisha nchi kwa damu yako inayotiririka njia yote hadi milimani nayo mabonde yatajazwa na nyama yako
 nitakapokuzimisha nitafunika mbingu na kuzitia nyota zake giza nitalifunika jua kwa wingu nao mwezi hautatoa nuru yake
 mianga yote itoayo nuru angani nitaitia giza juu yako nitaleta giza juu ya nchi yako asema bwana mwenyezi
 nitaifadhaisha mioyo ya mataifa mengi nitakapokuangamiza miongoni mwa mataifa nikikuleta uhamishoni miongoni mwa nchi ambazo haujapata kuzijua
 nitayafanya mataifa mengi wakustaajabie wafalme wao watatetemeka kwa hofu kwa ajili yako nitakapotikisa upanga wangu mbele yao
siku ya anguko lako kila mmoja wao atatetemeka kila dakika kwa ajili ya maisha yake
 kwa kuwa hili ndilo bwana mwenyezi asemalo upanga wa mfalme wa babeli utakuja dhidi yako
 nitafanya makundi ya watu wako wenye jeuri kuanguka kwa panga za watu mashujaa taifa katili kuliko mataifa yote
watakivunjavunja kiburi cha misri nayo makundi yake yote ya watu wenye jeuri yatashindwa
 nitaangamiza mifugo yake yote wanaojilisha kando ya maji mengi hayatavurugwa tena kwa mguu wa mwanadamu wala kwato za mnyama hazitayachafua tena
 kisha nitafanya maji yake yatulie na kufanya vijito vyake vitiririke kama ezekieli mafuta asema bwana mwenyezi
 nitakapoifanya misri kuwa ukiwa na kuiondolea nchi kila kitu kilichomo ndani yake nitakapowapiga wote waishio humo ndipo watakapojua kuwa mimi ndimi bwana
 hili ndilo ombolezo watakalomwimbia
binti za mataifa wataliimba kwa kuwa misri na kundi lake lote la watu wenye jeuri wataliimba asema bwana mwenyezi
 katika mwaka wa kumi na mbili mwezi wa kwanza siku ya kumi na tano ya mwezi neno la bwana likanijia kusema mwanadamu omboleza kwa ajili ya kundi la watu wenye jeuri wa misri na uwatupe kuzimu yeye na binti za mataifa yenye nguvu waende huko pamoja nao washukao shimoni
 je ninyi mnamzidi nani kwa uzuri shukeni ch ini nanyi mkalazwe pamoja na hao wasio tahiriwa wataanguka miongoni mwa wale waliouawa kwa upanga
upanga umefutwa mwache aburutwe mbali pamoja na hao watu wake wote wenye jeuri
 kutoka kuzimuni viongozi hodari watanena kuhusu misri pamoja na wale walioungana nao wameshuka chini nao wamelala kimya pamoja na hao wasiotahiriwa pamoja na wale waliouawa kwa upanga
 ashuru yuko huko pamoja na jeshi lake lote amezungukwa na makaburi ya watu wake wote waliouawa wale wote walioanguka kwa upanga
 makaburi yao yako kwenye kina cha chini cha shimo na jeshi lake limelala kulizunguka kaburi lake
wote waliokuwa wameeneza hofu kuu katika nchi ya walio hai wameuawa wameanguka kwa upanga
 elamu yuko huko pamoja na makundi yake yote ya watu wenye jeuri wakiwa wamelizunguka kaburi lake
wote wameuawa wameanguka kwa upanga
wote waliokuwa wameeneza hofu katika nchi ya walio hai walishuka kuzimu bila kutahiriwa
wanaichukua aibu yao pamoja na wale washukao shimoni
 kitanda kimetandikwa kwa ajili yake miongoni mwa waliouawa pamoja na makundi yake yote ya watu wenye jeuri yakiwa yamelizunguka kaburi lake
wote ni watu wasiotahiriwa wameuawa kwa upanga
kwa sababu vitisho vyao vilienea katika nchi ya walio hai wameichukua aibu yao pamoja na wale washukao shimoni nao wamewekwa miongoni mwa waliouawa
 mesheki na tabali wako humo pamoja na makundi yao ya watu wenye jeuri wakiwa wameyazunguka makaburi yao
wote hawakutahiriwa wameuawa kwa upanga kwa sababu walieneza vitisho vyao katika nchi ya walio hai
 je hawakulala na mashujaa wengine wasiotahiriwa waliouawa ambao wameshuka kaburini wakiwa na silaha zao za vita ambao panga zao ziliwekwa chini ya vichwa vyao na uovu wao juu ya mifupa yao adhabu kwa ajili ya dham bi zao ilikuwa juu ya mifupa yao ingawa vitisho vya mashujaa hawa vilikuwa vimeenea hadi kwenye nchi ya walio hai
 wewe pia ee farao utavunjwa nawe utalala miongoni mwa wasiotahiriwa pamoja na wale waliouawa kwa upanga
 edomu yuko humo wafalme wake wote na wakuu wake wote ambao ijapokuwa wana nguvu wamelazwa pamoja na wale waliouawa kwa upanga
wamelala pamoja na wasiotahiriwa pamoj na wale washukao shimoni
 wakuu wote wa kaskazini na wasidoni wote wako huko wameshuka chini pamoja na waliouawa kwa aibu ijapokuwa kuna vitisho vilivyosababishwa na nguvu zao
wamelala bila kutahiriwa pamoja na wale waliouawa kwa upanga na kuchukua aibu yao pamoja na wale washukao chini shimoni
 farao yeye pamoja na jeshi lake lote atakapowaona atafarijiwa kwa ajili ya kundi lake lote la watu wenye jeuri wale waliouawa kwa upanga asema bwana mwenyezi
 ingawa nilimfanya farao aeneze vitisho vyake katika nchi ya walio hai farao pamoja na makundi yake yote ya watu wenye jeuri watalazwa miongoni mwa wasiotahir iwa pamoja na wale waliouawa kwa upanga asema bwana mwenyezi
wajibu wa hezekieli kuwa mlinzi kwa watu wake neno la bwana likanijia kusema mwanadamu sema na watu wako uwaambie nitakapoleta upanga dhidi ya nchi nao watu wa nchi wakamchagua mmoja wa watu wao na kumfanya awe mlinzi wao naye auonapo upanga unakuja dhidi ya nchi na kupiga tarumbeta kuonya watu kama mtu ye yote asikiapo sauti ya tarumbeta hakukubali kuonywa basi upanga ujapo na kuutoa uhai ezekieli wake damu yake itakuwa juu ya kichwa chake mwenyewe
 kwa kuwa alisikia sauti ya tarumbeta lakini hakukubali maonyo damu yake itakuwa juu ya kichwa chake mwenyewe
kama angekubali maonyo angel ijiokoa mwenyewe
 lakini kama mlinzi akiona upanga unakuja na asipige tarumbeta kuony watu na upanga ukija na kutoa uhai wa mmoja wao yule mtu ataondolewa kwa sababu ya dhambi yake lakini damu yake nitaitaka mkononi mwa mlinzi huyo
 mwanadamu nimekufanya wewe kuwa mlinzi kwa ajili ya nyumba ya israeli kwa hiyo sikia neno nisemalo na uwape maonyo kutoka kwangu
 nimwambiapo mtu mwovu ewe mtu mwovu hakika utakufa nawe hukusema neno la kumwonya ili atoke katika njia zake yule mtu mwovu atakufa kwa ajili ya dhambi yake mimi nitaitaka damu yake mkononi mwako
 lakini kama utamwonya huyo mtu mwovu aache njia zake mbaya naye hafanyi hi vyo atakufa kwa ajili ya dhambi yake lakini utakuwa umejiokoa mwenyewe
 mwanadamu sema na nyumba ya israeli uwaambie hili ndilo nalosema makosa yetu na dhambi zetu zimetulemea nasi tunadhoofika kwa sababu ya hayo
tutawezaje basi kuishi waambie hakika kama mimi niishivyo asema bwana mwenyezi sifur ahii kifo cha watu waovu bali kwamba wageuke kutoka katika njia zao mbaya wapate kuishi
geukeni geukeni kutoka katika njia zenu mbaya kwa nini mkafe ee nyumba ya israeli kwa hiyo mwanadamu waambie watu wako haki ya mtu mwenye haki haitamwokoa wakati anapoacha kutii wala uovu wa mtu mwovu hautamsababisha yeye kuanguka anapotubu na kuacha uovu
mtu mwenye haki kama akitenda dhambi hataishi kwa sababu ya uadilifu wake wa awali
 kama nikimwambia mtu mwenye haki kwamba hak ika utaishi lakini akategemea hiyo haki yake na kutenda uovu hakuna tendo lo lote la haki alilotenda litakalokumbukwa atak ufa kwa ajili ya uovu alioutenda
 nami kama nikimwambia mtu mwovu hakika utakufa kisha akageuka kutoka katika dhambi yake na kuf anya lile lililo haki na sawa kama akirudisha kile alichochukuwa rehani kwa ajili ya deni akarudisha alichoiba na kufuata amri zile ziletazo uzima wala hafanyi uovu hakika ataishi hatakufa
 hakuna dhambi yo yote aliyoitenda itakayokumbukwa juu yake
ametenda lile lililo haki na sawa hakika ataishi
 lakini watu wako wanasema njia ya bwana si sawa
lakini ni njia zao ambazo si sawa
 kama mtu mwenye haki akigeuka kutoka katika uadilifu wake na kufanya uovu atakufa kwa ajili ya huo uovu
 naye mtu mwovu kama akigeuka kutoka katika uovu wake na kufanya lile lililo ha ki na sawa kwa kufanya hivyo ataishi
 lakini ee nyumba ya israeli unasema njia ya bwana si sawa
lakini nitamhukumu kila mmoja wenu sawasawa na njia zake mwenyewe
anguko la yerusalemu mwaka wa kumi na mbili wa uhamisho wetu mwezi wa kumi siku ya tano mtu aliyekuwa ametoroka kutoka yerusalemu akanijia na kusema mji wa yerusalemu umeanguka basi jioni kabla mtu huyo hajaja mkono wa bwana ulikuwa juu yangu naye alifungua kinywa changu kabla ya mtu yule aliyenijia asubuhi hajafika
basi kinywa changu kilifunguliwa na sikuweza tena kunyamaza
 ndipo neno la bwana likanijia kusema mwanadamu watu wanaoishi katika magofu hayo katika nchi ya israeli wanasema hivi abrahamu alikuwa mtu mmoja tu hata hivyo akaimiliki nchi
lakini sisi ni wengi hakika tumepewa nchi kuwa milki yetu
 kwa hiyo waambie hili ndilo bw ana mwenyezi asemalo kwa kuwa mnakula ny ama pamoja na damu na kuinulia sanamu zenu macho na kumwaga damu je mtaimiliki nchi mnategemea panga zenu mnafanya mambo ya machukizo na kila mmoja wenu humtia unajisi mke wa jirani yake
je mtaimiliki nchi waambie hivi hili ndilo bwana mwenyezi asemalo hakika kama niishivyo wale waliobaki katika magofu wataanguka kwa upanga wale walio nje mashambani nitawatoa wararuliwe na wanyama pori nao wale walio katika ngome na kwenye mapango watakufa kwa tauni
 nitaifanya nchi kuwa ukiwa na utupu na kiburi cha nguvu zake zitafikia mwisho nayo milima ya israeli itakuwa ukiwa ili mtu ye yote asipite huko
 kisha watajua kuwa mimi ndimi bwana nitakapokuwa nimeifanya nchi kuwa ukiwa na utupu kwa sababu ya mambo yote ya machukizo waliyotenda
 kwa habari yako wewe mwanadamu watu wako wanaongea habari zako wakiwa karibu na kuta na kweny milango ya nyumba wakiambiana kila mmoja na mwenzake njoni msikie ujumbe ule ut okao kwa bwana
 watu wangu wanakujia kama wafanyavyo nao ezekieli wanaketi mbele yako kama watu wangu na kusikiliza maneno yako lakini hawayatendi
kwa maana udanganyifu katika midomo yao lakini mioyo yao ina tamaa ya faida isiyo halali
 naam mbele yao umekuwa tu kama yeye aimbaye nyimbo za mapenzi kwa sauti nzuri za kuvutia na kupiga vyom bo kwa ustadi kwa kuwa wanasikia maneno yako lakini hawayatendi
 wakati mambo haya yote yatakapotimia kwa kuwa hakika yatatokea ndipo watakapojua kwamba nabii amekuwapo miongoni mwao
wachungaji na kondoo neno la bwana likanijia kusema mwanadamu tabiri juu ya wachungaji wa israeli tabiri na uwaambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ole wa wachungaji wa israeli ambao hujitunza wenyewe tu je haiwapasi wachungaji kutu nza kundi la kondoo mnakula mafuta ya wanyama mnavaa mavazi ya sufu na kuchinja kondoo walionona lakini hamlitunzi kundi
 hamkuwatia nguvu walio dhaifu wala hamkuwaganga wenye maradhi wala kuwafunga waliojeruhiwa
hamkuwarudisha waliotangatanga wala kuwatafuta wale waliopotea
badala yake mmewatawala kwa ukali na kwa ukatili
 hivyo walitawanyika kwa sababu hapakuwepo mchungaji nao walipotawanyika wakawa chakula cha wanyama wa mwitu wote
 kondoo wangu walitawanyika wakatangatanga kwenye milima yote na kwenye kila kilima kirefu
kondoo wangu walitawanyika juu ya uso wa dunia yote bila kuwa na ye yote wa kuwaulizia wala wa kuwatafuta
 kwa hiyo ninyi wac hungaji lisikieni neno la bwana kwa hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi kwa sababu kondoo zangu wamekosa mchungaji na hivyo wametekwa nyara na kuwa chakula cha wanyama wote wa mwituni na kwa saba bu wachungaji wangu hawakuwatafuta kondoo zangu bali wachungaji wamejitunza wenyewe nao hawakuwalisha kondoo zangu kwa hiyo enyi wachungaji sikieni neno la bwana hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi ni kinyume na wachungaji nami nitawadai kondoo zangu mkononi mwao
nitawafukuza kutoka kwenye kuchunga kundi langu ili wachungaji wasiendelee kujitunza wenyewe
nitaokoa kondoo zangu kutoka kweny vinywa vyao nao kondoo hawatakuwa tena chakula chao
 kwa kuwa hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi mwenyewe nitawaulizia kondoo zangu na kuwatafuta
 kama vile mchungaji atafutavyo kundi lake lililotawanyika wakati akiwa pamoja nalo hivyo ndivyo nitakavyowatafuta kondoo wangu
nitawaokoa kutoka mahali pote walipokuwa wametawanyikia katika siku ya mawingu na giza nene
 nitawatoa katika mataifa na kuwakusanya kutoka nchi mbalimbali nami nitawaleta katika nchi yao wenyewe
nitawalisha kwenye milima ya israeli katika mabonde na mahali pote panapokalika katika nchi
 nitawachunga kwenye malisho mazuri na miinuko ya mlima wa israeli patakuwa mahali pao pa malisho
huko watajipumzisha kwa amani katika nchi ya malisho mazuri nao watajilisha huko katika malisho tele katika milima ya israeli
 mimi mwenyewe nitawachunga kondoo zangu na kuwafanya wapumzike asema bwana mwenyezi
 nitawaulizia ondoo waliopotea na kuwaleta walio angatanga
nitawafunga waliojeruhiwa na kuwatia nguvu waliodhaifu lakini wale waliojikinai na wenye nguvu nitawaangamiza
nitalichunga kundi kwa haki
 kwa habari yenu eny kundi langu hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitahukumu kati ya kondoo na kondoo kati ya kondoo waume na mbuzi
 je haiwatoshi ninyi kujilisha kwenye malisho mazuri je ni lazima ninyi kuyakanyaga pia malisho yenu yaliyobaki kwa miguu yenu je haiwatoshi ninyi kunywa maji safi je ni lazima kuyachafua maji mengine kwa miguu yenu je ni lazima kundi langu wajilishe kwa yale mliyoyakanyaga na kunywa maji mliyoyachafua kwa miguu yenu kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi awaambialo tazama mimi mwenyewe nitahukumu kati ya kondoo wanono na waliokonda
 kwa sababu mmewapiga kikumbo na kuwapiga kwa pembe zenu kondoo wote walio dhaifu mpaka wakawafukuza nitaliokoa kundi langu na hawatatekwa nyara tena
nitahukumu kati ya kondoo na kondoo
 nitaweka juu yao mch ungaji mmoja mtumishi wangu daudi naye at awachunga atawachunga na kuwa mchungaji wao
 mimi bwana nitakuwa mungu wao naye mtumishi wangu daudi atakuwa mkuu miongoni mwao
mimi bwana nimenena
 nitafanya nao agano la amani na kuwaondoa wanyama wa mwitu kutoka katika nchi yao ili kondoo wangu waweze kupumzika nyikani na msituni kwa salama
 nitawabariki ezekieli wao pamoja na maeneo yanayozunguka kilima changu
nitawanyeshea mvua kwa majira yake kutakuwepo mvua za baraka
 miti ya shambani itatoa matunda yake na ardhi itatoa mazao yake watu watakaa salama katika nchi yao
watajua kuwa mimi ndimi bwana nitakapovunja vifungo vya nira zao na kuwaokoa kutoka katika mikono ya wale waliowafanya watumwa
 hawatatekwa tena nyara na mataifa wala wanyama pori hawatawala tena
wataishi kwa salama wala hakuna ye yote atakayewatia hofu
 nitawapa nchi yenye sifa kutokana na mazao yake hawatapatwa na njaa katika nchi tena wala hawatadharauliwa na mataifa
 ndipo watakapojua kuwa mimi bwana mungu wao niko pamoja nao na ya kuwa wao nyumba ya israeli ni watu wangu asema bwana mwenyezi
 ninyi ni kondoo wangu kondoo wa malisho yangu ninyi ni watu wangu nami ni mungu wenu asema bwana mwenyezi
unabii dhidi ya edomu neno la bwana likanijia kusema mwanadamu elekeza uso wako juu ya mlima seiri utabiri dhidi yake na useme hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mimi ni kinyume nawe ee mlima seiri nami nitanyosha mkono wangu dhidi yako na kukufanya ukiwa na usiyekaliwa na watu wala kulimika
 nitaifanya miji yako kuwa magofu nawe utakuwa ukiwa
ndipo utakapojua kuwa mimi ndimi bwana
 kwa sababu ulific ha moyoni uadui wa siku nyingi nawe ukawatoa waisraeli wauawe kwa upanga wakati wa maafa yao wakati adhabu yake ilipofikia kilele chake kwa hiyo hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi nitakutia katika umwagaji damu nao itakufuatia
kwa kuwa hakuchukia kumwaga damu kumwaga damu kutakufuatia
 nitaufanya mlima seiri ukiwa na usiokaliwa na watu wala kulimika na kuukatilia mbali na wote wanaokuja na wanaokwenda
 nitaijaza milima yenu kwa watu wake waliouawa wale waliouawa kwa upanga wataanguka juu ya vilima vyako na katika mabonde yako na katika makorongo yako yote
 nitakufanya ukiwa milele watu hawataishi katika miji yako
ndipo utakapojua kuwa mimi ndimi bwana
 kwa sababu umesema mataifa haya mawili na nchi hizi zitakuwa zetu nasi tutazimiliki ingawa hata mimi bwana nilikuwa huko kwa hiyo hakika kama niishivyo asema bwana mwenyezi nita kutenda kwa kadiri ya hasira na wivu uliouonyesha katika chuki yako juu yao nami nitafanya nijulikane miongoni mwao wakati nitakapokuhukumu
 ndipo utakapojua kuwa mimi bwana nimesikia mambo yote ya dharau uliyosema dhidi ya milima ya israeli
ulis ema wamefanyika ukiwa na kutiwa mikononi mwetu tuwararue
 ulijigamba dhidi yan gu na kusema maneno dhidi yangu bila kujizuia nami nikayasikia
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo wakati dunia yote inashangilia nitakufanya ukiwa
 kwa sababu ulishangilia wakati urithi wa nyumba ya israeli ulipofanyika ukiwa hivyo ndivyo nitakavyokutendea
utakuwa ukiwa ee mlima seiri wewe na edomu yote
kisha ndipo watajua kuwa mimi ndimi bwana
unabi mwanadamu itabirie milima ya israeli na useme ee milima ya israeli sikieni neno la bwana
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu adui wanasema juu yako aha mahali palipoinuka pa zamani pamekuwa milki yetu
 kwa hiyo tabiri na useme hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu wamewafanya ukiwa na kuwagandamiza kila upande ili mpate kuwa milki ya mataifa mengine na kuwa kitu cha kusimangwa na kudhihakiwa miongoni mwa watu kwa hiyo ee milima ya israeli sikieni neno la bwana mwenyezi hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa milima na vilima kwa makorongo na mabonde kwa mahame yaliyo ukiwa miji iliyoachwa ambayo imetekwa nyara na udharauliwa na mataifa mengine yanayowazunguka hili ndilo bwana mwenyezi asemalo katika wivu wangu uwakao nimenena dhidi ya mataifa mengine na dhidi ya edomu yote kwa maana kwa furaha na hila katika mioyo yao waliif anya nchi yangu kuwa milki yao ili wapate kute ka nyara sehemu yake ya malisho
 kwa hiyo tabiri kuhusu nchi ya israeli na uiambie milima na vilima makorongo na vijito na mabonde
hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ninanena katika wivu wa ghadhabu yangu kwa sababu mmedharauliwa na mataifa
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ninaapa kwa mkono wangu ulioinuliwa kwamba ma taifa wanaowazunguka nao pia watadharauliwa
kwa milima ya israeli lakini ninyi ee milima ya israeli mtatoa matawi na matunda kwa ajili ya watu wangu israeli kwa sababu hivi karibuni watakuja nyumbani
 mimi ninawajibika nanyi na ezekieli nitawaangalia kwa upen deleo mtalimwa na kupandwa mbegu nami nitaizidisha idadi ya watu kwenu naam nyumba yote ya israeli
miji itakaliwa na watu na magofu yatajengwa upya
 nitaongeza idadi ya watu na wanyama juu yenu nao watazaana sana na kuwa wengi mno
nitawakalisha watu ndani yenu kama ilivyokuwa wakati uliopita nami nitawafanya mfanikiwe kuliko hapo kwanza
ndipo mtakapojua kuwa mimi ndimi bwana
 nitawafanya watu watu wangu israeli kutembea juu yenu
watawamiliki ninyi nanyi mtakuwa urithi wao kamwe hamtawaondolea tena watoto wao
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa sababu watu wanakuambia unawala watu na kuliondolea taifa la ko watoto wake kwa hiyo hutakula tena watu wala kulifanya tena taifa lako lisiwe na watoto asema bwana mwenyezi
 sitakufanya tena usikie dhihaka za mataifa wala kudharauliw na kabila za watu wala kulifanya taifa lako lianguke asema bwana mwenyezi
 neno la mungu likanijia tena kusema mwanadamu nyumba ya israeli walipokuwa wakiishi katika nchi yao wenyewe waliinajisi kwa mwenendo wao na matendo yao
mwenendo wao mbele zangu ulikuwa kama mwanamke aliye katika hedhi
 hivyo nilimwaga ghadhabu yangu juu yao kwa sababu walikuwa wamemwaga damu katika nchi na kwa sababu walikuwa wameitia nchi unajisi kwa sanamu zao
 nikawatawanya miongoni mwa mataifa nao wakaenda huko na huko katika nchi mbalimbali nikawahukumu sawasawa na mwenendo wao na matendo yao
 tena po pote walipokwenda miongoni mwa mataifa walilitia unajisi jina langu takatifu kwa kuwa watu walisema kuhusu wao hawa ndio watu wa bwana lakini imewapasa kuondoka katika nchi yake
 lakini niliwahurumia kwa ajili ya jina langu takatifu ambalo nyumba ya isr aeli imelitia unajisi miongoni mwa mataifa huko walikokwenda
 kwa hiyo iambie nyumba ya israeli hili ndilo bwana mwenyezi asemalo si kwa ajili yako ee nyumba ya israeli kwamba ninafanya mambo haya bali ni kwa ajili ya jina langu takatifu ambalo mmelitia unajisi miongoni mwa mataifa mliyoyaendea
 nitauonyesha utakatifu wa jina langu kuu ambalo limetiwa unajisi miongoni mwa mataifa jina ambalo limetiwa unajisi miongoni mwao
ndipo mataifa watakapojua kuwa mimi ndimi bwana asema bwana mwenyezi nitakapojionyesha mwenyewe kuwa mtakatifu kwa kuwapitia ninyi mbele ya macho yao
 kwa kuwa nitawaondoa ninyi toka katika mataifa nitawakusanya ku toka katika nchi zote na kuwarudisha kwenye nchi yenu wenyewe
 nitawanyunyizia maji safi nanyi mtakuwa safi nitawatakasa kutoka katika uchafu wenu wote na kutoka katika sanamu zenu zote
 nitawapa moyo mpya na kuweka roho mpya ndani yenu nitaondoa ndani yenu moyo wenu wa jiwe na kuwapa moyo wa nyama
 nami nitaweka roho yangu ndani yenu na kuwafanya ninyi mfuate amri zangu na kuwafanya kuwa waangalifu kuzishika sheria zangu
 mtaishi katika nchi niliyowapa baba zenu ninyi mtakuwa watu wangu nami nitakuwa mungu wenu
 nitawaokoa ninyi kutoka katika unajisi wenu wote
nitaiita nafaka na kuiongeza iwe nyingi sana nami sitaleta njaa juu yenu
 nitaongeza matunda ya miti na mazao ya mashamba ili kwamba msipate tena aibu miongoni mwa mataifa kwa ajili ya njaa
 ndipo mtakapozikumbuka njia zenu za uovu na matendo yenu maovu nanyi mtajichukia wenyewe kwa ajili ya dha mbi zote na matendo yenu ya kuchukiza
 ninataka ninyi mjue kwamba sifanyi hili kwa ajili yenu asema bwana mwenyezi
oneni aibu na mkatahayari kwa ajili ya mwenendo wenu ee nyumba ya israeli hili ndilo bwana mwenyezi asemalo siku ile nitakapowasafisha kutoka katika dhambi zenu zote nitarudisha watu waishi katika miji yenu na magofu yatajengwa upya
 nchi iliyokuwa ukiwa italimwa badala ya kukaa ukiwa machoni mwa wale wote wanaopita ndani yake
 watasema hii nchi iliyokuwa imeachwa ukiwa sasa imekuwa kama bustani ya edeni miji ile iliyokuwa magofu uk iwa na kuangamizwa sasa imejengewa ngome na kukaliwa na watu
 ndipo mataifa yanayowazunguka yaliyobakia watakapojua kuwa mimi bwana nimejenga tena kile kilichoharibiwa na nimepanda tena kile kilichokuwa ukiwa
mimi bwana nimenena nami nitalifanya
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo mara nyingine tena nitasikia maombi ya nyumba ya israeli na kuwatendea jambo hili nitawafanya watu wake kuwa wengi kama kondoo kuwa wengi kama kundi la kondoo kwa ajili ya dhabihu huko yerusalemu wakati wa siku kuu zao za wakati ulioamriwa
hivyo ndivyo miji iliyokuwa magofu itajazwa na makundi ya ezekieli watu
ndipo watakapojua kuwa mimi ndimi bwana
bonde la mifupa mikavu mkono wa bwana ulikuwa juu yangu naye akanitoa nje kwa roho wa bwana na kuniweka katikati ya bonde lililokuwa limejaa mifupa tele
 akanipitisha pande zote kwenye hiyo mifupa nam nikaona mifupa mingi sana ndani ya lile bond e mifupa iliyokuwa imekauka sana
 akaniuliza mwanadamu mifupa hii yaweza kuishi nikajibu ee bwana mwenyezi wewe peke yako wajua
 ndipo akaniambia itabirie mifupa hii na uiambie enyi mifupa mikavu sikieni neno la bwana hili ndilo bwana mwenyezi asemalo kwa hii mifupa nitatia pumzia ndani yenu nanyi mtaishi
 nitawawekea mishipa nami nitaifanya nyama ije juu yenu na kuwafunika kwa ngozi
nitatia pumzi ndani yenu nanyi mtakuwa hai
ndipo mtakapojua kuwa mimi ndimi bwana
 basi nikatabiri kama nilivyoamriwa
wakati nilipokuwa ninatabiri kuka wa na sauti sauti ya kugongana nayo mifupa ikasogeleana mfupa kwa mfupa mwenziwe
 nikatazama mishipa na nyama vikatokea juu ya mifupa na ngozi ikaifunika lakini hapakuwepo pumzi ndani yake
 ndipo aliponiambia utabirie upepo tabiri mwanadamu na uuambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo njoo kutoka pande nne ee pumzi nawe upulizie pumzi ndani ya hawa waliouawa ili wapate kuishi
 hivyo nikatabiri kama alivyoniamuru na yo pumzi ikawaingia wakawa hai na wakasimama kwa miguu yao jeshi kubwa mno
 ndipo akaniambia mwanadamu mifupa hii ni nyumba yote ya israeli
nao wanasema mifupa yetu imekauka na tumaini letu limetoweka tumekatiliwa mbali
 hivyo watabirie na uwaambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo enyi watu wangu nitayafunua makaburi yenu na kuwatoa ndani yake nami nitawarudisha tena katika nchi ya israeli
 ndipo ninyi watu wangu mtakapojua kuwa mimi ndimi bwana nitakapoyafunua makaburi yenu na kuwatoa humo
 nitatia roho yangu ndani yenu na nyi mtaishi nami nitawakalisha katika nchi yenu wenyewe
ndipo mtakapojua kwamba mimi bwana nimenena nami nitalitenda asema bwana a pumzi hapa ina maana roho kwa lugha ya kebrania
taifa moja chini ya mfalme mmoja neno la bwana likanijia kusema mwanadamu chukua fimbo na uandike juu yake hii ni kwa ajili ya yuda na waisraeli waliofungamana naye
kisha chukua fimbo nyingine uandike juu ya ke fimbo ya efraimu ni kwa ajili ya yosefu na nyumba yote ya israeli wanaofungamana naye
 ziunganishe pamoja kuwa fimbo moja ili kw amba ziwe fimbo moja katika mkono wako
 watu wako watakapokuuliza je hutatuambia ni nini maana ya jambo hili waambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitaichukua fimbo ya yosefu iliyoko mikononi mwa efraimu na ya makabila ya israeli yanayofungamana naye na kuiunganisha na fimbo ya yuda nikizifanya kuwa fimbo moja nao watakuwa wamoja katika mkono wangu
 inua mbele ya macho yao zile fimbo ulizoziandika kisha waambie hili ndilo bwana mwenyezi asemalo nitawatoa waisraeli katika mataifa walikokuwa wamekwenda
nitawakusanya po pote walipo na kuwarudisha katika nchi yao wenyewe
 nitawafanya kuwa taifa moja katika nchi katika milima ya israeli
patakuwa na mfalme mmoja juu yao wote na kamwe hawatagawanyika tena kuwa mataifa mawili au kugawanyika katika falme mbili
 hawatajitia tena unajisi kwa sanamu zao na vinyago vyao visivyo na maana wala kwa makosa yao yo yote kwa maana nitawaokoa kutoka katika dhambi zao zote zilizowarudisha nyuma nami nitawatakasa
wao watakuwa watu wangu nami nitakuwa mungu wao
 mtumishi wangu daudi atakuwa mfalme juu yao nao wote watakuwa na mchungaji mmoja
watafuata sheria zangu na kuzishika amri zangu kwa uangalifu
 wataishi katika nchi niliyompa mtumishi wangu yakobo nchi ambamo baba zenu waliishi
wao na watoto wao na watoto wa watoto wao wataishi humo milele naye daudi mtumishi wangu atakuwa mkuu wao milele
 nitafanya nao agano la amani litakuwa agano la milele
nitawafanya imara na kuongeza idadi yao nami nitaweka mahali patakatifu pangu miongoni mwao milele
 maskani yangu yatakuwa pamoja nao nitakuwa mungu wao nao watakuwa watu wangu
 ndipo mataifa watakapojua kwamba mimi bwana ndiye nina yeifanya israeli kuwa takatifu wakati mahali patakatifu pangu patakapokuwa miongoni mwao milele
 ezekieli unabii dhidi ya gogu neno la bwana likanijia kusema mwanadamu kaza uso wako dhidi ya gogu katika nchi ya magogu mkuu wa roshi mesheki na tubali tabiri dhidi yake na useme hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ee gogu mimi ni kinyume nawe mtawala mkuu wa roshi mesheki na tubali
 nitakugeuza kuelekea ulikotoka na kukutia ndoana kwenye mataya yako na kukutoa nje wewe pamoja na jeshi lako lote yaani farasi wako wapanda farasi wako waliojiandaa tayari kwa vita pamoja na kundi kubwa la watu wakiwa na ngao na vigao wote wakipunga panga zao
 uajemi ethiopiaa na putu watakuwa pamoja nao wote wakiwa na ngao na kofia za chuma pia gomeri pamoja na vikosi vyake vyote na nyumba ya beth togarma kutoka kaskazini ya mbali pamoja na vikosi vyake vyote mataifa mengi wakiwa pamoja nawe
 jiandae uwe tayari wewe na makundi yako yote ya watu wenye jeuri yaliyokusanyika pamoja nawe nawe waamrishe
 baada ya siku nyingi utaitwa vitani
katika miaka ijayo utaivamia nchi ile ambayo imepona kutoka katika vita ambayo watu wake walikusanywa kutoka katika mataifa mengi ili kuja katika milima ya israeli ambayo kwa muda mrefu ilikuwa imeachwa ukiwa
wameletwa kutoka katika mataifa na sasa wote wanaishi katika hali ya salama
 wewe na vikosi vyako vyote na mataifa mengi yaliyo pamoja nawe mtapanda juu mtawazoa kama tufani na kuifunika nchi kama wingu
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo katika siku ile mawazo yataingia moyoni mwako nawe utapanga mipango mibaya
 utasema nitapigana vita na nchi ambayo vijiji vyake havina maboma nitawashambulia watu wanaoishi kwa amani na wasiotarajia vita wote wanaishi bila maboma na bila malango na makomeo
 nitateka mateka na kuchukua nyara mali za wale walio rudi kuishi katika mahame na wale watu waliokusanywa kutoka kwa mataifa ambao sasa wana mifugo na mali nyingi wanaoishi ka tikati ya nchi
 sheba na dedani pamoja na wafanya biashara wa tarshishi na vijiji vyake vy ote watakuambia je umekuja kuteka mateka je umekusanya kundi lako la watu wenye jeuri ili kuchukua nyara mali a ethiopia hapa maana yake kushi
kutwaa fedha na dhahabu kutunyang anya mifugo na mali na kuteka nyara nyingi zaidi kwa hiyo mwanadamu tabiri na umwambie gogu hili ndilo bwana mwenyezi asemalo katika siku ile watu wangu israeli watakapokuwa wanaishi salama je wewe mwenyewe hutalijua hilo utakuja kutoka kwako huko kaskazini ya mbali ukiwa pamoja na mataifa mengi wote wakiwa wamepanda farasi kundi kubwa la watu wenye jeuri
 utakuja dhidi ya watu wangu israeli kama wingu lifunikavyo nchi
siku zijazo ee gogu nitakuleta wewe dhidi ya nchi yangu ili kwamba mataifa wapate kunijua mimi nitakapojionyesha mtakatifu kwa kukupitia wewe mbele ya macho yao
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo je wewe si yule niliyenena juu yako katika siku za zamani kwa kupitia kwa watumishi wangu manabii wa israeli wakati ule walitabiri kwa miaka mingi kwamba ning ekuleta upigane nao
 hili ndilo litakalotokea katika siku ile gogu atakaposhambulia nchi ya israeli hasira yangu kali itaamka asema bwana mwenyezi
 katika wivu wangu na ghadhabu yangu kali ninasema kuwa wakati ule patakuwepo tetemeko kuu katika nchi ya israeli
 samaki wa baharini ndege wa angani wanyama wa kondeni kila kiumbe kitambaacho ardhini na watu wote walio juu ya uso wa nchi watatetemeka mbele zangu
milima itapinduka majabali yatapasuka na kila ukuta utaanguka chini
 nitaita upanga vita dhidi ya gogu juu ya milima yangu yote asema bwana mwenyezi
upanga wa kila mtu utakuwa dhidi ya ndugu yake
 nitatekeleza hukumu juu yake kwa auni na kwa umwagaji wa damu
nitanyesha mvua ya mafuriko mvua ya mawe na moto wa kiberiti juu yake na juu ya vikosi vyake na juu ya mataifa mengi walio pamoja naye
 nami hivyo ndivyo nitakavyoonyesha ukuu wangu na utakatifu wangu nami nitajijulisha mbele ya macho ya mataifa mengi
ndipo watakapojua kuwa mimi ndimi bwana
majeshi ya gogu laangamizwa mwanadamu tabiri dhidi ya gogu useme hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ee gogu mimi ni kinyume nawe mtawala mkuu wa roshi mesheki na tubali
 nitakugeuza kuelekea ulikotoka na kukuburuta
nitakuleta kutoka kaskazini ya mbali na kukupeleka wewe dhidi ya milima ya israeli
 ezekieli kisha nitaupiga upinde wako kutoka mkono wako wa kushoto na kuifanya mishale ianguke kutoka mkono wako wa kuume
 utaanguka kwenye milima ya israe li wewe pamoja na vikosi vyako vyote na ya le mataifa yaliyo pamoja nawe
nitakutoa uwe chakula cha ndege wa aina zote walao nyama na cha wanyama wa mwituni
 utaanguka katika uwanja kwa kuwa nimenena asema bwana mwenyezi
 nitatuma moto juu ya magogu na kwa wale wanaoishi kwa salama huko pwani nao watajua kwamba mimi ndimi bwana
 nitalifanya jina langu takatifu lijulikane miongoni mwa watu wangu israeli
sitaliacha tena jina langu takatifu litiwe unajisi nayo mataifa watajua kuwa mimi bwana ndimi niliye mtakatifu wa israeli
 hili jambo linakuja hakika litatokea asema bwana mwenyezi
hii ndiyo siku ile niliyosema habari zake
 ndipo wale wanaoishi katika miji ya israeli watakapotoka na kutumia hizo silaha kuwashia moto na kuziteketeza yaani kigao na ngao pinde na mishale ungu za vita na mikuki
kwa miaka saba watavitumia kama kuni
 hawatahitaji kukusanya kuni kutoka mashambani wala kukata kuni kutoka kwenye misitu kwa sababu watatumia silaha kuwa kuni
nao watawateka mateka wale waliowateka na kuchukua nyara mali za wale waliochukua mali zao nyara asema bwana mwenyezi
 siku ile nitampa gogu mahali pa kuzikia katika israeli katika bonde la wale wasafirio upande wa mashariki kuel ekea baharini
jambo hili litazuia njia ya wasafiri kwa sababu gogu na kundi lake la watu weny jeuri lote watazikwa huko
kwa hiyo litaitwa bonde la hamon gogu a
 kwa miezi saba nyumba ya israeli itakuwa ikiwazika ili kuisafisha nchi
 watu wote wa nchi watawazika nayo siku nitakayotukuzwa itakuwa siku ya kum bukumbu kwa ajili yao asema bwana mwenyezi
 watu wataajiriwa mara kwa mara kuisafisha nchi
baadhi yao watapita nchini kote na zaidi yao hao wengine watawazika wale waliosalia juu ya uso wa nchi
mwisho wa hiyo miezi saba wataanza upekuzi wao
 wakati wanapopita nchini kote na mmoja wao akaona mfupa wa mwanadamu ataweka alama kando yake mpaka wachimba ka buri wawe wameuzika katika bonde la hamon gogu
 pia mji uitwao a hamon gogu maana yake kundi la gogu la watu wenye jeuri
hamonab utakuwa humo
hivyo ndivyo watakavyoisafisha nchi
 mwanadamu hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ita kila aina ya ndege na wanyama wote wa mwituni waambie kusanyikeni mje pamoja kutoka pande zote kwa ajili ya dhabihu ninayowaandalia dhabihu kuu katika milima ya israeli
huko mtakula nyama na kunywa damu
 mtakula nyama za watu mashujaa na kunywa damu za wakuu wa duni kana kwamba ni za kondoo waume na kondoo wake mbuzi na mafahali wote walionona kutoka bashani
 katika dhabihu ninayoandaa kwa ajili yenu mtakula mafuta mpaka mkinai na kunywa damu mpaka mlewe
 kwenye meza yangu watajishibisha kwa fara si na wapanda farasi watu mashujaa na maaskari wa kila aina asema bwana mwenyezi
 nitauonyesha utukuf wangu miongoni mwa mataifa nayo mataifa yote wataiona adhabu nitakayotoa na mkono wangu nitakaouweka juu yao
 kuanzia siku ile na kuendelea nyumba ya israeli itajua kuwa mimi ndimi bwana mungu wao
 na mataifa watajua kuwa nyumba ya israeli walikwenda utumwani kwa ajili ya dhambi yao kwa sababu hawakuwa waaminifu kwangu
hivyo niliwaficha uso wangu na kuwatia mikononi mwa adui zao nao wote wakaanguka kwa upanga
 niliwatendea sawasawa na uchafu wao na makosa yao nami nikawaficha uso wangu
 kwa hiyo hili ndilo bwana mwenyezi asemalo sasa nitamrudisha yakobo kutoka utumwani nami nitawahu rumia watu wote wa israeli nami nitakuwa na wivu kwa ajili ya jina langu takatifu
 wataisahau aibu yao na jinsi walivyoonyesha kutokuwa waaminifu kwangu wakati walipoishi kwa salama katika nchi yao bila kuwa na mtu ye yote wa kuwatia hofu
 nitakapokuwa nimewarudisha kutoka katika mataifa na kuwakusanya kutoka katika nchi za adui zao mimi nitajionyesha kuwa mtakatifu kwa kupitia kwao machoni mwa mataifa mengi
 ndipo watakapojua kwamba mimi ndimi bwana mungu wao ingawa niliwapeleka uhamishoni miongoni mwa mataifa nitawakusanya tena katika nchi yao wenyewe bila kumwacha ye yote nyuma
 sitawaficha tena uso wangu kwa maana nitamimina roho wangu juu ya nyumba ya israeli asema bwana mwenyezi
b hamona maana yake kundi la watu wenye jeuri
ezekieli eneo katika mwaka wa ishirini na tano wa uhamisho wetu mwanzoni mwa huo mwaka siku ya kumi ya mwezi katika mwaka wa kumi na nne baada ya kuanguka kwa mji siku iyo hiyo mkono wa bwana ulikuwa juu yangu naye akanipeleka huko
 nikiwa katika maono ya mungu alinichukua mpaka nchi ya israeli naye akaniweka kwenye mlima mrefu sana ambako upande wa kusini kulikuwepo baadhi ya majengo ambayo yalionekana kama mji
 akanipeleka huko nami nikamwona mtu ambaye kuonekana kwake kulikuwa kama kuonekana kwa shaba
alikuwa amesimama kwenye lango akiwa na kam ba ya kitani na ufito wa kupimia mkononi mwake
 mtu huyo akaniambia mwanadamu angalia kwa macho yako na usikie kwa masikio yako nawe uzingatie kitu nitakachokuonyesha kwa kuwa ndiyo sababu umeletwa hapa
iambie nyumba ya israeli kila kitu utakachoona
hekalu jipya lango la mashariki kuelekea ukumbi wa nje
 nikaona ukuta ulioz unguka eneo lote la hekalu
ule ufito wa kupimia uliokuwa mkononi mwa yule mtu ulikuwa na urefu wa dhiraa ndefu sita a yaani dhiraa ndefu ni sawa na dhiraa na nyanda nne akapima ule ukuta
ukuta huo ulikuwa na unene wa dhiraa ndefu sita na kimo cha dhiraa ndefu sita
 kisha akaenda kwenye lango linaloelekea mashariki
akapanda gazi zake akapima kizingiti cha lango nacho kilikuwa na kina cha huo ufito
 vyumba vya kupumzikia vya walinzi vilikuwa na urefu wa huo ufito mmoja na upana wa huo ufito kuta zili zogawa vyumba hivyo vya mapumziko zilikuwa na unene wa dhiraa tano b
nacho kizingiti cha lango lililokuwa karibu na ukumbi unaoelekea hekal uni ulikuwa na kina cha huo ufito
 kisha akapima baraza ya njia ya lango ambayo ilikuwa na ki na cha dhiraa nanec na miimo yake ilikuwa na unene wa dhiraa mbilid
baraza ya lango ilielekea hekalu
 ndani ya lango la mashariki kulikuwepo vyumba vitatu vya kupumzikia kila upande vyote vitatu vilikuwa na vipimo vilivyo sawa nazo a dhiraa ndefu ni sawa na mita 
 b dhiraa ni sawa na mita 
 c dhiraa za kawaida ni sawa na mita 
 d dhiraa ni sawa na sentimita 
nyuso za kuta zilizotenganisha kila upande zilikuwa na vipimo vilivyo sawa
 kisha akapima upana wa ingilio la lango ilikuwa dhiraa kumi na urefu wake ulikuwa dhiraa kumi na tatu
 mbele ya kila chumba cha kupumzikia kulikuwepo ukuta uliokuwa na kimo cha dhiraa moja kwenda juu navyo hivyo vyumba vilikuwa dhiraa sita mraba
 kisha akapima njia ya lango kuanzia juu ya ukuta wa nyuma wa chumba kimoja cha kupumzikia hadi juu ya ukuta wa nyuma wa chumba upande wa pili kukawa na nafasi ya dhiraa ishirini na tano kuanzia ukuta mmoja hadi mwingine
 akapima pia ukumbi urefu wa dhiraa ishirinif na lango linalofuatia hiyo nguzo kila upande wa huo ukumbi
 umbali kuanzia ingilio la njia ya lango hadi mwisho kabisa wa baraza yake ulikuwa dhiraa hamsinig
 kulikuwa na vidirish kwenye hivyo vyumba vya walinzi na nguzo za hivyo vyumba zilikuwa kwenye mzunguko wa hilo lango vivyo hivyo kulikuwa na madirisha yaliyozunguka kuelekeana na ua na juu ya kila nguzo kulikuwa na mapambo ya miti ya mitende
ukumbi wa nje kisha akanileta katika ukumbi wa nje
huko nikaona vyumba vingine pamoja na njia iliyokuwa imejengwa kuzunguka ukumbi wote kulikuwa na vyumba thelathini vimepangana kando ya hiyo njia
 njia hii iliyojengwa iliambaa na lango ikiwa na urefu sawa na lango hii ilikuwa ni njia ya chini
 kisha akapima umbali kutoka ndani ya lango la chini mpaka nje ya ukumbi wa ndani nao ulikuwa dhiraa mia moja upande wa mashariki na dhiraa mia moja upande wa kaskazini
lango la kaskazini kisha akapima uref na upana wa lango linaloekea kaskazini kukabili ukumbi wa nje
 vyumba vyake vilikuwa vitatu kila upande kuta zilizogawanya vyumba na baraza ilikuwa na vipimo sawa na zile kuta za lango la kwanza
zilikuwa na urefu wa dhiraa hamsini na upana wa dhiraa ishirini na tano i
 madirisha yake baraza yake na nakshi yake ya miti ya mitende vilikuwa na vipimo sawasawa na vile vya lango linaloelekea mashariki
kulikuwa na ngazi saba za kupandia huko pamoja na baraza yake e dhiraa ni sawa na sentimita 
f dhiraa ni sawa na mita 
g dhiraa ni sawa na mita 
 h dhiraa ni sawa na mita i dhiraa ni sawa na mita 
 ezekieli mkabala nazo
 kulikuwa na lango kwenye ukumbi wa ndani lililoelekea lile lango la kaskazini kama vile ilivyokuwa ule upande wa mashariki
akapima kutoka lango moja hadi lile lililo mkabala nalo lilikuwa dhiraa mia moja
lango la kusini ndipo akaniongoza mpaka upande wa kusini nami nikaona la ngo linaloelekea kusini
akaipima miimo yake na baraza yake navyo vilikuwa na vipimo sawa kama hivyo vingine
 lango na baraza yake vilikuwa na madirisha membamba pande zote kama madirisha ya huko kwingine
ilikuwa na urefu wa dhiraa hamsini na upana wake dh iraa ishirini na tano
 kulikuwa na ngazi saba za kupandia huko pamoja na baraza yake mkabala nazo ilikuwa na nakshi ya miti ya mitende kwenye kuta zinazogawanya vyumba kila upande
 ukumbi wa ndani pia ulikuwa na lango linaloelekea kusini naye akapima ku toka lango hili mpaka kwenye lango la nje upande wa kusini ilikuwa dhiraa mia moja
malango ya kuelekea ukumbi wa ndani kisha akanileta mpaka ukumbi wa ndani kwa kupitia lango la kusini naye akapima lango la kusini ambalo lilikuwa na vipimo sawa na yale mengine
 vyumba vyake kuta zilizogawanya vyumba na ukumbi wake zilikuwa na vipimo sawasawa na zile nyingine
hilo lango na baraza yake vilikuwa na madirisha pande zote
navyo vilikuwa na urefu wa dhiraa hamsini na upana wa dhiraa ishirini na tano
 baraza za malango zilizozunguka ukumbi wa ndani zilikuwa na upana wa dhiraa ishirini na tano na kina cha dhiraa tano
 baraza yake ilielekeana na ukumbi wa nje miimo ya ke ilinakshiwa miti ya mitende kulikuwa na ngazi nane za kupandia huko
 kisha akanileta mpaka kwenye ukumbi wa ndani ulioko upande wa mashariki naye akalipima lango hilo lilikuwa na vipimo vilivyo sawasawa na yale mengine
 vyumba vyake kuta zake na baraza yake vilikuwa na vipimo vilivyo sawa na vile vingine
lile lango pamoja na baraza yake vilikuwa na madirisha pande zote
urefu wake ulik uwa dhiraa hamsini na upana wake dhiraa ishirini na tano
 baraza yake ilielekea ukumbi wa nje miimo yake ilinakshiwa miti ya mitende pande zote
kulikuwa na ngazi nane za kupandia huko
 kisha akanileta mpaka kwenye lango la kaskazini na kulipima
li likuwa na vipimo sawa na yale mengine kama vile ilivyokuwa kwa vyumba kuta zake na baraza yake tena kulikuwa na madirisha pande zote
ilikuwa na urefu wa dhiraa hamsinij na upana wake dhiraa ishirini na tanok
 baraza yake ilielekeana na ukumbi wa nje miimo ya ke ilinakshiwa miti ya mitende pande zote kulikuwa na ngazi nane za kupandia huko
vyumba vya kutayarishia dhabihu kulikuwa na chumba na mlango karibu na baraza katika kila njia ya ndani ya lango ambamo sadaka za kuteketezwa zilioshwa
 kwenye baraza ya lile lango kulikuwepo meza mbili kila upande ambako sadaka za kuteketezwa sadaka za dhambi na sadaka za hatia zilichinjiwa
 karibu na ukuta wa nje wa baraza ya lile lango karibu na ngazi kwenye ingilio kuelekea kaskazini kulikuwa na meza mbili nako upande mwingine wa ngazi kulikuwepo na meza mbili
 kwa hiyo kulikuwa na meza nne upande mmoja wa lango na nyingine nne upande mwingine zote zilikuwa meza nane ambapo dhabi hu zilichinjiwa
 pia kulikuwa na meza nne za mawe yaliyochongwa kwa ajili ya sadaka za kuteketezwa kila meza ilikuwa na urefu wa dhiraa moja na nusu l upana wake dhiraa moja na nusu na kimo cha dhiraa moja m
juu ya meza hizo viliwekwa vyombo vya kuchinjia sadaka za kuteketezwa na dhabihu nyingine mbalimbali
 kulikuwa na kulabu urefu wake nyanda nnen zilikuwa zimeshikizwa ukutani pande zote
meza zilikuwa kwa ajili ya nyama za sadaka
vyumba kwa ajili ya makuhani nje ya lango la ndani kwenye ukumbi wa ndani kulikuwa na vyumba viwili kimoja upande wa lango la kaskazini na cho kilielekea kusini kingine upande wa lango la kusini nacho kiliekea kaskazini
 akaniambia chumba kinachoelekea upande wa ku sini ni kwa ajili ya makuhani ambao wana usimamizi wa hekaluni nacho chumba kinachoelekea upande wa kaskazini ni kwa ajili ya makuhani wenye usimamizi wa madhabahuni
hawa ni wana wa sadoki ambao ndio walawi pekee wanaoweza kumkaribia bwana ili kuhudumu mbele zake
j dhiraa ni sawa na mita 
 k dhiraa ni sawa na mita 
 l dhiraa 
 ni sawa na sentimita 
m dhiraa ni sawa na sentimita 
n nyanda ni sawa na sentimita 
ezekieli ndipo alipopima ukumbi nao ulikuwa mraba wa dhiraa mia mojao urefu na upana
madhabahu ilikuwa mbele ya hekalu
hekalu akanileta mpaka kwenye baraza ya hekalu naye akaipima miimo ya hiyo baraza nayo ilikuwa na upana wa dhiraa tatu kila upande
upana wa ingilio ulikuwa dhiraa kumi na nneq na kuta zake zilikuwa na upana wa dhiraa tatu kila upande
 baraza ilikuwa na dhiraa ishirinir kwenda juu na dhiraa kumi na mbilis kuanzia mbele hadi nyuma
kulikuwa na ngazi kumi za kupandia huko pia kulikuwa na nguzo kwa kila upande wa miimo
kisha yule mtu akanileta katika sehemu ya nje ya patakatifu naye akaipima miimo upana wake ulikuwa dhiraa sita kila upande
 ingilio lilikuwa la upana wa dhiraa kumi na kuta zilizojitokeza kila upande zilikuwa na upana wa dhiraa tano
pia akapima sehemu ya nje ya patakatifu nay ilikuwa na urefu wa dhiraa arobaini na upana wa dhiraa ishirini
 kisha akaingia sehemu ya ndani ya patakatifu na kupima iimo ya ingilio kila mmoja ulikuwa na upana wa dhiraa mbilic
ingilio lilikuwa na upana wa dhiraa sita na kuta zilizotokeza kila upande zilikuwa na upana wa dhiraa saba
 naye akapima urefu wa ndani ya patakatifu nao ulikuwa dhiraa ishirini na upana wake ulikuwa dhiraa is hirini hadi mwisho wa sehemu ya nje ya patakat ifu
akaniambia hapa ndipo patakatifu pa patakatifu
 kisha akapima ukuta wa hekalu nao ulikuwa na unene wa dhira sita na kila chumba cha pembeni kuzunguka hekalu kilikuwa na upana wa dhiraa nned
 vyumba vya pembeni vilikuwa na ghorofa tatu kimoja juu ya kingine kila ghorofa ilikuwa na vyumba thelathini
kulikuwa na boriti katika ukuta wote wa hekalu ili kuimarisha vyumba vya pembeni kwa hiyo boriti hizo hazikushikamanishwa kwenye ukuta wa hekalu
 vyumba vya pembeni vilivyozunguka hekalu vilizidi kupanuka kulingana na sakafu zilivyokwenda juu
ujenzi uliozunguka hekalu o dhiraa ni sawa na mita 
p dhiraa ni sawa na mita 
q dhiraa ni sawa na mita 
r dhiraa ni sawa na mita 
s dhiraa ni sawa na mita 
a dhiraa ni sawa na mita 
 b dhiraa ni sawa na mita 
 c dhiraa ni sawa na sentimita d dhiraa ni sawa na mita 
 ulijengwa kukwea juu kwa hiyo vyumba vilipanuka kwa kadiri ya kila kimoja kilivyokwenda juu
ngazi za kupandia zilianzia sakafu ya chini hadi sakafu ya juu kabisa kwa kupitia sakafu ya kati
 nikaona pia kuwa hekalu lilikuwa na kitako kilichoinuliwa pande zote huu ulikuwa ndio msingi wa vile vyumba vya pembeni ambao ulikuwa na urefu wa ule ufito mmoja wa kupimia yaani dhiraa ndefu sita e
 ukuta wa nje wa vyumba vya pembeni ulikuwa na unene wa dhiraa tano f
eneo la wazi katikati ya vyumba vya pembeni vya hekalu na vyumba vya makuhani lilikuwa na upana wa dhiraa ishirinig kuzunguka hekalu pande zote
 kulikuwa na maingilio kwenye vyumba vya pembeni kutokea eneo lililo wazi moja upande wa kaskazini na lingine upande wa kusini nao msingi uliounganisha lile eneo la wazi ulikuwa na upana wa dhiraa tano ukilizunguka lote
 jengo lililoelekeana na ua wa hekalu upande wa magharibi lili kuwa na upana wa dhiraa sabini
ukuta wa jengo hilo ulikuwa na unene wa dhiraa tano kulizunguka lote urefu ulikuwa wa dhiraa tisinih
 kisha akapima hekalu lilikuwa na urefu wa dhiraa mia mojai na ua wa hekalu na jengo pamoja na kuta zake vilikuwa na urefu wa dhiraa mia moja pia
 upana wa ua wa hekalu upande wa mashariki pamoja na upande wa mbele wa hekalu ulikuwa dhiraa mia moja
 kisha akapima urefu wa jengo linaloelekeana na ua upande wa nyuma wa hekalu pamoja na vyumb vyake kila upande ilikuwa dhiraa mia moja
mahali patakatifu pa nje mahali patakatifu pa ndani pamoja na baraza inayoelekeana na ukumbi pamoja na vizingiti madirisha membamba na vyumba vyote vitatu kila kimoja pamoja na kizingiti vilifunikwa kwa mbao
sakafu ukuta mpaka kwenye madirisha na madirisha yenyewe vilifunikwa kwa mbao
 katika nafasi iliyokuw juu upande wa nje wa ingilio la mahali pa patakatifu pa ndani na juu ya kuta zilizozunguka pa takatifu pa ndani na patakatifu pa nje kwa nafasi zili sawa kulinakshiwa makerubi na miti ya mitende
miti ya mitende ilikuwa kati ya kerubi na kerubi
kila e dhiraa ndefu ni sawa na mita 
 f dhiraa ni sawa na mita 
 g dhiraa ni sawa na mita 
h dhiraa ni sawa na mita 
 i dhiraa ni sawa na mita ezekieli kerubi alikuwa na nyuso mbili upande mmoja uso wa mwanadamu kuelekea mti wa mtende na upande mwingine uso wa si mba ukielekea mti mwingine wa mtende
ilinakshiwa kuzunguka hekalu lote
 kuanzia sakafu mpaka eneo lililo juu ya ingilio palinakshiwa makerubi na miti ya mitende pamoja na kwenye ukuta wa nje wa patakatifu
 mahali patakatifu pa nje palikuwa na miimo ya mlango ulio kuwa mraba na ule uliokuwa katika patakatifu pa patakatifu ulikuwa unafanana na huo mwingine
 kulikuwa na madhabahu ya mbao kimo chake dhiraa tatu na ilikuwa dhiraa mbili mraba pande zote tako lake na pande zake zilikuwa za mbao
yule mtu akaniambia hii ni meza ambayo iko mbele za bwana
 mahali patakatifu pa nje na patakatifu pa patakatifu zilikuwa na milango miwili
 kila mlango ulikuwa na vipande viwili vipande viwili vilivyoshikwa na bawaba vyenye kufunguka kwa kila mlango
 juu ya hiyo milango ya patakatifu palinakshiwa makerubi na miti ya mitende kama yale yaliyonakshiwa kwenye kuta na kulikuw na ubao ulioning inia mbele ya baraza kwa nje
 katika kuta za pembeni za ukumbi kulikuwa na madirisha membamba yaliyonakshiwa miti ya mitende kila upande
vyumba vya pembeni vya hekalu pia vilikuwa vimefunikwa kwa mbao
vyumba vya makuhani ndipo yule mtu akaniongoza kuelekea kaskazini mpaka kwenye ua wa nje na kunileta mpaka kwenye vyumba vinavyoelekeana na ua wa hekalu na kuelekeana na ukuta wa nje upande wa kaskazini
 jengo ambalo mlango wake ulielekea kaskazini lilikuwa na urefu wa dhiraa mia moja na upana wa dhiraa hamsinib
 mbele ya zile dhiraa ishirini za ule ua wa ndani unaoelekeana na ile njia ya ua wa nje kuliinuka vyumba virefu kimoja baada ya kingine vya ghorofa tatu
 mbele ya hivi vyumba kulikuwa na njia ya ndani yenye upana wa dhiraa kumic na urefu wa dhiraa mia moja
milango yake ilikuwa upande wa kaskazini
 basi vyumba vya juu vilikuwa vyembamba zaidi kwa kuwa ujia ulichukua nafasi zaidi ndani yake kuliko katika vyumba vya sakafu ya chini na vya katikati ya jengo
 vyumba katika ghorofa ya tatu havikuwa a dhiraa ni sawa na mita b dhiraa ni sawa na mita 
 c dhiraa ni sawa na mita 
 na nguzo kama kumbi zilivyokuwa nazo kwa hiyo eneo la sakafu ya vyumba vya juu lilikuwa ni dogo kuliko la sakafu ya chini na ya kati
 kulikuwa na ukuta wa nj uliokuwa sambamba na vile vyumba na ukumbi wa nje ulitokeza urefu wa dhiraa hamsini
 wakati safu ya vyumba katika ua wa nje vilikuwa na urefu wa dhiraa hamsini vile vyumba vilivyokuwa karibu zaidi na hekalu vilikuwa na urefu wa dhiraa mia moja
 vyumba vya chini vilikuwa na ingilio upande wa mashariki unapoi ngia kutoka ukumbi wa nje
 upande wa kusini kufuata urefu wa ukuta wa ukumbi wa nje unaopakana na ukumbi wa hekalu na kuelekeana na ukuta wa nje kulikuwa na vyumba vyenye ujia unayopita mbele yake
hivi vilifanana na vile vyumba vya upande wa kaskazini vilikuwa na urefu na upana ulio sawa mahali pa kutokea na vipimo vyake vilikuwa sawa
kama ilivyokuwa milango ya upande wa kaskazini ndivyo ilivyokuwa milango ya vyumba vya upande wa kusini
kulikuwa na ingilio kuanzia mwanzo wa njia ambao ulikuwa sambamba na ukuta wa pili uliokuwa upande wa mashariki ambako ndiko kwa kuingia vyumbani
 kisha akaniambia vyumba vya upande wa kaskazini na vya upande wa kusini ambavyo vinaelekeana na ukumbi wa hekalu ni vyumba vya makuhani mahali ambapo wale makuhani ambao humkaribia bwana watakula zile sadaka takatifu sana
huko ndiko watakakoweka zile sadaka takatifu sana yaani sadaka za nafaka sadaka za dhambi na sadaka za hatia kwa kuwa mahali ni patakatifu
 mara makuhani waingiapo mahali patakatifu hawaruhusiwi kwenda kwenye ukumbi wa nje mpaka wayaache mavazi ambayo walivaa wakiwa wanahudumu kwa kuwa hayo mavazi ni matakatifu
inawapasa kuvaa mavazi mengine kabla hawajakaribia eneo lili lo wazi kwa ajili ya watu
 alipomaliza kupima vile vilivyokuwa katika eneo la ndani la hekalu akanitoa nje kupitia lango la upande wa mashariki na kupima eneo lote linalozunguka akapima upande wa mashariki kwa ule ufito wa kupimia nao ulikuwa dhiraa 
 akapima upande wa kaskazini nao ulikuwa dhiraa kwa ufito ule wa kupimia
 tena akapima upande wa kusini nao ulikuwa dhiraa d kwa ufito ule wa kupimia
 kisha akageukia upande wa magharibi na kuupima ulikuwa dhiraa kwa ufito ule wa d dhiraa ni sawa na mita 
 ezekieli kupimia
 hivyo akapima eneo katika pande zote nne
lilikuwa na ukuta kulizunguka wenye urefu wa dhiraa na upana wa dhiraa uliotenganisha mahali patakatifu na eneo la watu wote
utukuf kisha yule mtu akanileta kwenye lango linaloelekea upande wa mashariki nami nikaona utukufu wa mungu wa israeli ukija kutoka upande wa mashariki
sauti yake ilikuwa kama ya ngurumo ya maji yaendayo kasi nayo nchi ikang aa kwa utukufu wake
 maono niliyoyaona yalikuwa kama maono yale niliyokuwa nimeyaona wakati mungu alipokuja kuangamiza mji na kama maono niliyokuwa nimeyaona kando ya mto wa kebari nami nikaanguka kifudifudi
 utukufu wa bwana ukaingia hekaluni kwa kupitia lango linaloelekea upande wa mashariki
 kisha roho akanichukua na kunileta katika ule ua wa ndani nao utukufu wa bwana ulilijaza hekalu
warudi hekaluni wakati yule mtu akiwa amesimama kando yangu nilisikia mtu mmoja akisema nami kutoka ndani ya hekalu
 akasema mwanadamu hapa ni mahali pa kiti chang cha enzi na mahali pa kuweka nyayo za miguu yangu
hapa ndipo nitakapoishi miongoni mwa waisraeli milele
kamwe nyumba ya israeli hawatalinajisi tena jina langu takatifu yaani wao wala wafalme wao kwa ukahaba wao na kwa sanamu zao zisizokuwa na uhai za wafalme wao katika mahali pao pa juu pa kuabudia miungu
 walipoweka kizingiti chao karibu na kizingiti changu na miimo yao ya milango karibu na miimo yangu pakiwa na ukuta tu kati yangu na wao walilinajisi jina angu takatifu kwa matendo yao ya machukizo
kwa sababu hiyo niliwaangamizi kwa hasira yangu
 basi sasa na waweke mbali nami uka haba wao na sanamu za wafalme wao zisizo na uhai nami nitakaa miongoni mwao milele
 mwanadamu waelezee watu wa israeli juu ya hilo hekalu ili wapate kuona aibu kwa ajili ya dhambi zao
wao na wa pime hicho kielelezo
 wakishaona aibu kwa ajili ya yale yote waliyotenda wafahamishe kielelezo cha hilo hekalu yaani mpangilio wa ke maingilio yake ya kutoka na kuingia kielelezo chake chote na masharti yake yote na sheria zake zote
yaandike haya mbele yao ili wapate kuwa waaminifu kwa hicho kielelezo chake na kufuata masharti yake yote
 hii ndiyo sheria ya hekalu eneo lote linalozunguka hekalu juu ya mlima litakuwa takatifu kuliko yote
hii ndiyo sheria ya hekalu
madhabahu hivi ndivyo vipimo vya madhabahu kwa dhiraa ndefu yaani dhiraa mojaa na nyanda nneb tako lake liwe na kina cha hiyo dhiraa moja na upana wa hiyo dhiraa moja ikiwa na ukingo wa shibiri mojac kuizunguka pembeni
hiki kitakuwa ndicho kimo cha madhabahu kimo cha msingi kuanzia usawa wa ardhi mpaka kwenye mfereji sehemu ya chini kimo chake ni dhiraa mbili na upana wake ni dhiraa moja na kuanzia kwenye ukingo mdogo hadi kwenye ukingo mpana kimo chake ni dhiraa nne na upana wake ni dhiraa moja
 pale pawashwapo moto madhabahuni kimo chake kitakuwa dhiraa nne na pembe nne zinazoelekeza juu kutoka pale pawashwapo moto
 pale pawashwapo moto pa madhabahu ni mraba urefu wake ni dhiraa kumi na mbilid na upana wa dhiraa kumi na mbili
 pia sehemu ya juu ni mraba urefu wake dhiraa kumi na nnee na upana wa dhiraa kumi na nne ikiwa na ukingo wa nusu dhiraa na mfereji kuizunguka madhabahu
ngazi za kupandia madhabahuni zitaelekea upande wa mashariki
 kisha akaniambia mwanadamu hili ndilo bwana mwenyezi asemalo haya ndiyo yatakayokuwa masharti ya kutoa dhabihu za kuteketezwa na kunyunyiza damu juu ya madhabahu itakapokuwa imejengwa
 utatoa fahali mchanga kuwa sadaka ya dhambi kwa makuhani ambao ni walawi wa jamaa ya sadoki ndio watakaonikaribia kuhudumu mbele zangu asema bwana mwenyezi
 itakupasa kuchukua baadhi ya hiyo damu ya mnyama huyo na kuiweka juu ya hizo pembe nne za madhabahu na juu ya ncha zake nne za sehemu ya juu kuzunguka ukingo wote ili kuitakasa madhabahu na kufanya upatanisho kwa ajili yake
 itakupasa kumchukua huyo fahali mchanga kwa ajili ya sadaka ya dhambi na kumteketeza mahali pali poagizwa katika eneo la hekalu nje ya mahali patakatifu
 siku ya pili yake utamtoa beberu asiye na dosari kwa ajili ya sadaka ya dhambi nayo a dhiraa moja ni sawa na sentimita 
b nyanda ni sawa na sentimita kwa hiyo dhiraa moja na nyanda ni sawa na sentimita 
c shibiri moja ni sawa na sentimita 
 d dhiraa ni sawa na mita 
e dhiraa ni sawa na mita 
 ezekieli madhabahu itatakaswa kama ilivyotakaswa kwa yule fahali
 utakapokuwa umemaliza kazi ya kuitakasa utamtoa ahali mchanga pamoja na kondoo mume toka kwenye kundi wote wawe hawana dosari
 utawatoa mbele ya bwana nao makuhani watanyunyizia chumvi juu yao na kuwatoa kuwa sadaka ya kuteketezwa kwa bwana
 kwa siku saba itakupasa kutoa beberu kila siku kwa ajili ya sadaka ya dhambi pia itakupasa kutoa fahali mchanga na kondoo mume kutoka zizini wote wawe hawana dosari
 kwa siku saba itawapasa kufanya upatanisho kwa ajili ya madhabahu na kuitakasa na hivyo ndivyo watakavyoiweka wakfu
 mwishoni mwa hizi siku saba kuanz ia siku ya nane na kuendelea makuhani itawapasa kutoa sadaka zenu za kuteketezwa na sadaka za amani juu ya madhabahu
kisha nitawakubali ninyi asema bwana mwenyezi
mkuu walawi makuhani ndipo yule mtu akanirudisha mpaka kwenye lango la nje la mahali patakatifu lile linaloelekea upande wa mashariki nalo lilikuwa limefungwa
 bwana akaniambia lango hili litabaki limefungwa
haliruhusiwi kufunguliwa wala hakuna mtu ye yote anayeruhusiwa kuingi lia kwenye lango hili
litabaki limefungwa kw sababu bwana mungu wa israeli ameingia kwa kupitia lango hili
 yeye aliye mkuu peke yake ndiye anayeweza kukaa penye njia ya hilo lango na kula chakula mbele za bwana
itampasa aingie kwa njia hiyo ya lango la ukumbini na kutokea njia iyo hiyo
 kisha yule mtu akanileta kwa njia ya lango la kaskazini mpaka mbele ya hekalu
nikatazama nami nik auona utukufu wa bwana ukilijaza hekalu la bwana nami nikaanguka kifudifudi
 bwana akaniambia mwanadamu angalia kwa uangalifu usikilize kwa bidii na uzingatie kila kitu ninachokuambia kuhusu masharti yote yanayohusu hekalu la bwana
uwe mwangalifu kuhusu wale wanaoruhusiwa hekaluni na wale wasior uhusiwa kuingia mahali patakatifu
 iambie nyumba ya kuasi ya israeli hili ndilo bwana mwenyezi asemalo matendo yenu ya machukizo yatosha ee nyumba ya israeli zaidi ya matendo yenu yote ya machukizo mmewaleta wageni wasiotahiriwa mioyo na miili katika patakatifu pangu mkilinajisi hekalu langu huku mkinitolea chakula mafuta ya wanyama na damu nanyi mmevunja agano langu
 badala ya kutimiza wajibu wenu kuhusiana na vitu vyangu vitakatifu mmeweka watu wengine kuwa viongozi katika patakatifu pangu
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo hakuna mgeni asiyetahiri wa moyo na mwilini anayeruhusiwa kuingia pa takatifu pangu wala hata wageni wanaoishi miongoni mwa waisraeli
 walawi walioniacha wakati waisraeli walipopotoka wakatoka kwangu na kutangatanga kwa kufuata sanamu zao watachukua adhabu ya dhambi zao
 wanaweza wakatumika katika mahali patakatifu pangu wakiwa na uangalizi wa malango ya hekalu nao watachinja sadaka za kuteketezwa na dhabihu kw ajili ya watu na kusimama mbele ya watu ili kuwahudumia
 lakini kwa sababu waliwat umikia watu mbele ya sanamu zao na kuifanya nyumba ya israeli ianguke kwenye dhambi kwa hiyo nimeapa kwa mkono ulioinuliwa kwamba ni lazima wachukue matokeo ya dhambi yao asema bwana mwenyezi
 hawaruhusiwi kukaribia ili kunitumikia kama makuha ni wala kukaribia cho chote changu kilicho kitakatifu au sadaka iliyo takatifu kupita zote bali watachukua aibu ya matendo yao ya kuchukiza
 lakini nitawaweka katika uangalizi wa hekalu na kazi zote zile zinazotakiwa kufanyika ndani yake
 lakini makuhani ambao ni walawi na wazao wa sadoki wale ambao walitimiza wajibu wao kwa uaminifu katika patakatifu pangu wakati waisraeli walipopotoka watakaribia ili kutumika mbele zangu itawapasa wasimame mbele zangu ili kutoa dhabihu za mafuta ya wanyama na damu asema bwana mwenyezi
 wao peke yao ndio wenye ruhusa ya kuingia mahali patakatifu pangu wao peke yao ndio watakaokaribia meza yangu ili kuhudumu mbele zangu na kufanya utumishi wangu
 watakapoingia kwenye malango ya ukumbi wa ndani watavaa nguo za kitani safi hawaruhusiwi kamwe kuvaa mavazi ya sufu wakati wanapokuwa wakihudumu kwenye malango ya ukumbi wa ndani wala ndani ya hekalu
 watavaa vilemba vya kitani safi vichwani mwao na nguo za ndani za kitani safi viunoni mwao
hawatavaa cho chote kitakachowafanya kutoa jasho
 watakapotoka ili kuingia katika ukumbi wa nje mahali watu walipo watavua nguo walizokuwa wakihudumu nazo na wataziacha katika vyumba vitakatifu nao watavaa nguo nyingine ili kwamba wasije ezekieli wakaambukiza watu utak atifu kwa njia ya mavazi yao
 hawatanyoa nywele za vichwa vyao wala kuziacha ziwe ndefu bali watazipunguza
 kuhani ye yote asinywe mvinyo aingiapo katika ukumbi wa ndani
 wasioe wanawake wajane wala walioachika inawapasa kuoa wanawake bikira wenye heshima wa israeli au wajane wa makuhani
 watawafundisha watu wangu tofauti kati ya vitu vitakatifu na vitu vya kawaida na kuwaonyesha jinsi ya kupambanua kati ya vitu najisi na vitu safi
 katika magombano yo yote makuhani watatumika kama mahakimu na kuamua hilo jambo kufuatana na sheria zangu
watazishika sheria zangu na maagizo yangu katika sikukuu zangu zote zilizoamriwa nao watatakasa sabato zangu
 kuhani asijitie unajisi kwa kukaribia maiti lakini kama mtu aliyekufa alikuwa baba yake au mama yake mwana au binti yake ndugu yake au dada ambaye hajaolewa basi aweza kujitia unajisi kwa hao
 baada ya kujitakasa atakaa hali hiyo kwa muda wa siku saba
 siku atakapoingia katika ukumbi wa ndani wa mahali patakatif ili kuhudumu atatoa sadaka ya dhambi kwa ajili yake mwenyewe asema bwana mwenyezi
 mimi nitakuwa ndio urithi pekee walio nao makuhani katika israeli
msiwape wao milki mimi nitakuwa milki yao
 wao watakula sadaka za nafaka sadaka za dhambi na sadaka za hatia na kila kitu kitakachotolewa kwa bwana kitakuwa chao
 yote yaliyo bora ya malimbuko ya vitu vyote na matoleo yenu maalum vitakuwa vya makuhani
inawapasa kuwapa malimbuko ya kwanza ya unga wenu ili kwamba baraka ipate kuwa katika nyumba zenu
 makuhani hawaruhusiwi kula cho chote ikiwa ni ndege au mnyama aliyekutwa akiwa amekufa au aliyeraruliwa na wanyama pori
mgawanyo wa nchi mtakapogawa nchi kuwa urithi mtaitoa sehemu ya nchi kwa bwana kuwa eneo takatifu urefu wake dhiraa upana wake dhiraa b eneo hili lote litakuwa takatifu
 katika hiyo itakuwepo sehemu mraba ambayo ni mahali patakatifu kila upande dhiraa c ikiwa imezungukwa na eneo a dhiraa ni sawa na kilomita 
b dhiraa ni sawa na kilomita 
c dhiraa ni sawa na mita 
la wazi lenye upana wa dhiraa hamsinid
 katika eneo takatifu pima sehemu yenye urefu wa dhiraa na upana wa dhiraa e
ndani ya hilo eneo kutaku wa mahali patakatifu patakatifu pa patakatifu
 itakuwa sehemu takatifu ya nchi kwa aj ili ya makuhani wale wanaohudumu ndani ya mahali patakatifu na ambao hukaribia ili kuhudumu mbele za bwana
patakuwa mahali pa nyumba zao pamoja na sehemu kw ajili ya mahali patakatifu
 eneo la urefu wa dhiraa na upana wa dhiraa litakuw la walawi wale wanaotumika hekaluni kama milki yao kwa ajili ya miji ya kuishi
 utatoa mji kama mali yao wenye upana wa dhiraa f na urefu wa dhiraa karibu na sehemu takatifu itakuwa mali ya nyumba yote ya israeli
 mkuu anayetawala at akuwa na lile eneo linalopakana na lile en eo lililowekwa wakfu upande huu na upande huu na eneo la mji
eneo la mji litaenea upande wa magharibi kuanzia upande wa ma gharibi na upande wa mashariki kuanzia upande wa mashariki likiendelea kwa urefu kutoka magharibi hadi mpaka wa mashariki sambamba na mojawapo ya sehemu za makabila
 nchi hii itakuwa milki yake katika israeli
nao wakuu wangu hawataonea tena watu wangu bali watairuhusu nyumba ya israeli kuim iliki nchi kulingana na makabila yao
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo yatosha enyi wakuu wa israeli acheni mbali ukatili wenu na uonevu wenu mkafanye lile lililo haki na sawa
acheni kuwatoza watu wangu isivyo haki asema bwana mwenyezi
 tumieni mizani sahihi na vipimo sahihi vya efag na bathih
 efa na bathi viwe sawa bathi iwe sehemu moja ya kumi ya homeri na efa iwe sehemu moja ya kumi ya homeri homeri itakuwa ndicho kiwango cha kukubalika kwa vyote viwili
 shekeli moja itakuwa gera ishirinii
shekeli ishirini jumlisha na shekeli ishirini na tano jumlisha na sheke li kumi na tano zitakuwa mina moja j
d dhiraa ni sawa na mita 
e dhiraa ni sawa na kilomita 
f dhiraa ni sawa na kilomita 
g efa ni kipimo cha ujazo cha kupimia vitu vikavu ambacho ni sawa na omeri 
omeri moja ni sawa na lita 
h bathi ni kipimo cha ujazo cha kupimia vitu vya kumiminika ambacho ni sawa na ya homeri
homeri moja ni bathi au efa 
 gera ishirini ni sawa na shekeli moja j mina moja ni sawa na shekeli 
 ezekieli sadaka na siku takatifu hili ndilo toleo maalum mtakalotoa moja ya sita ya efa kutoka kila homeri ya ngano na moja ya sita ya efa kutoka kila homeri ya shayiri
 sehemu ya mafuta iliyoamriwa yaliyopimwa kwa bathi ni sehemu moja ya kumi ya bathi kutoka kila kori moja ambayo ina bathi kumi au homeri moja
 pia kondoo mmoja atachukuliwa kutoka kwenye kila kundi la kondoo mia mbili kutoka kwenye malisho yaliyonyeshewa vizuri ya israeli
hivi vitatumika kwa ajili ya sadaka ya nafaka sadaka ya kuteketezwa na sadaka za amani ili kufanya upatanisho kwa ajili ya watu asema bwana mwenyezi
 watu wote wa nchi wataungana pamoja na mkuu anayetawala israeli ili kutoa hii sadaka maalum
 huu utakuwa ndio wajibu wa mkuu anayetawala kutoa sadaka ya kuteketezwa sadaka ya nafaka na sadaka ya kinywaji kwenye sikukuu mwezi mwandamo na sabato kwenye sikukuu zote zilizoamriwa za nyumba ya israeli
atatoa sadaka za dhambi sadaka za nafaka sadaka za kuteketezwa na sadaka za amani ili kufanya upatanisho kwa ajili ya nyumba ya israeli
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo katika mwezi wa kwanza siku ya kwanza ya huo mwezi utamchukua fahali mchanga asiye na dosari na kutakasa mahali patakatifu
 kuhani itampasa achukue sehemu ya hiyo damu ya sadaka ya dhambi na kuip aka kwenye miimo ya hekalu kwenye pembe nne za juu za ukingo wa hiyo madhabahu na juu ya miimo ya lango la ukumbi wa ndani
 itakupasa kufanya vivyo hivyo katika siku ya saba ya mwezi huo kwa ajili ya mtu ye yote ambaye hutenda dhambi bila kukusudia au bila kujua hivyo utafanya upatanisho kwa ajili ya hekalu
 katika mwezi wa kwanza siku ya kumi na nne utaadhimisha pasaka
sikukuu itaendelea kwa siku saba wakati huo wa hizo siku saba utakula mikate isiyotiwa chachu
 katika siku hiyo mkuu anayetawala atatoa fahali kuwa sadaka ya dhambi kwa ajili yake mwenyewe na kwa ajili ya watu wote wa nchi
 kila siku wakati wa hizo siku saba za sikukuu atatoa mafahali saba na kondoo waume saba wasio na dosari kuwa sadaka ya kuteketezwa kwa bwana na beberu kwa ajili ya sadaka ya dhambi
 pia atatoa sadaka ya nafaka efa mojal kwa kila nb
mina ya kawaida ilikuwa sawa na shekeli k kori moja ni sawa na bathi kumi au homeri moja
l efa ni kipimo cha ujazo cha kupimia vitu vikavu ambacho ni fahali na efa moja kwa kila kondoo mume pamoja na hini mojam ya mafuta kwa kila efa
 wakati wa hizo siku saba za sikukuu ambayo huanza katika mwezi wa saba kwenye siku ya kumi na tano mkuu anayetawala atatoa mahitaji yale yale kwa aj ili ya sadaka za dhambi sadaka za kuteketezwa sadaka za nafaka na mafuta
sheria nyingine mbalimbali hili ndilo bwana mwenyezi asemalo lango la ukumbi wa ndani linaloelekea upande wa mashariki lita kuwa linafungwa kwa siku sita za juma ila si ku ya sabato na siku ya mwezi mwandamo litafunguliwa
 mkuu anayetawala ataingia kupiti baraza ya njia ya lango la ukumbi na kusimama karibu na nguzo ya lango
makuhani watatoa sadaka za mkuu anayetawala za kuteketezwa na sadaka za amani
mkuu anayetawal atasujudu kwenye kizingiti cha njia ya ango kisha atatoka nje lakini lango halitaf ungwa mpaka jioni
 siku za sabato na za mwezi mwandamo watu wote wa nchi wataabudu mbele za bwana penye lile ingilio la ile njia
 sadaka ya kuteketezwa aletazo mkuu anayetawala kwa bwana siku ya sabato itakuwa ni wana kondoo sita na kondoo mume mmoja wote wasiwe na dosari
 sadaka ya nafaka inayotolewa pamoja na huyo kondoo mume itakuwa efa moja na sadaka ya nafaka inayotolewa na hao wana kondoo itakuwa kiasi apendacho mtu pamoja na hini ya mafuta kwa kila efa
 siku ya mwezi mwandamo atatoa fahali mchanga wana kondoo sita na kondoo mume wote wasiwe na dosari
 atatoa kuwa sadaka ya nafaka efa moja pamoja na fahali mmoja efa moja na kondoo mume mmoja na pamoja na wana kondoo kama atakavyo kutoa pamoja na hini ya mafu ta kwa kila efa
 wakati mkuu anayetawala aingiapo atapitia kwenye baraza ya njia ya lango naye atatoka nje kwa njia iyo hiyo
 wakati watu wa nchi wanapokuja mbele za bwana katika sikukuu zilizoamriwa ye yote aingiaye kwa lango la kask azini kuabudu atatoka nje kwa lango la kusini na ye yote aingiaye kwa sawa na omeri 
omeri moja ni sawa na lita sawa na ya kori
eze
m hini ni kipimo cha kupimia vimiminika chenye ujazo wa ya bathi
bathi moja ni sawa na ya homeri
homeri moja ni sawa na bathi au efa 
a efa ni kipimo cha ujazo cha kupimia vitu vikavu
efa moja ni sawa na kilo 
b hini ni kipimo cha vitu vya majimaji
hini moja ni sawa na lita 
 ezekieli lango la kusini atat oka nje kwa lango la kaskazini
hakuna mtu ye yote atakayerudi kwa kupitia lango lile aliloingilia lakini kila mmoja atatoka nje kwa lango linalo kabili lile aliloingilia
 mkuu anayetawala atakuwa miongoni mwao akiingia nao ndani wanapo ingia naye atatoka nao nje wanapotoka
 kwenye sikukuu na kwenye sikukuu zilizoamriwa sadaka ya nafaka itakuwa efa moja pamoja na fahali mmoja efa moja pamoja na kondoo mume mmoja pamoja na idadi ya wana kondoo kama mtu apendavyo kutoa pamoja na hini ya mafuta kwa kila efa
 mkuu anayetawala anapotoa sadaka ya hiari kwa bwana ikiwa ni sadaka ya kuteketezwa au sadaka ya amani lango linaloelekea mashar iki litafunguliwa kwa ajili yake
atatoa sadaka yake ya kuteketezwa au sadaka yake ya amani kama afanyavyo katika siku ya sabato
kisha atatoka nje naye akiisha kutoka nje lango litafungwa
 kila siku utam toa mwanakondoo wa mwaka mmoja asiyekuwa na dosari kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa kwa bwana utaitoa kila siku asubuhi
 pia kila siku asubuhi pamoja na hiyo sadaka utatoa sadaka ya nafaka ikiwa na sehemu moja ya sita ya efa pamoja na theluthi moja ya hini ya mafuta ya kuchanganya na ule unga
utoaji wa sadaka hii ya nafaka kwa bwana ni amri ya daima
 kwa hiyo mwanakondoo na sadaka ya nafaka na mafuta vitatolewa kila siku asubuhi kwa ajili ya sadaka ya daima ya kuteketezwa
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo ikiwa mkuu atawalaye atatoa zawadi kutoka kwenye urithi wake na kumpa mmoja wa wanawe hiyo zawadi itakuwa pia kwa wazao wake itakuwa mali yao kwa urithi
 hata hivyo kama atatoa zawadi kutoka katika urithi wake na kumpa mmoja wa watumishi wake mtumishi anaweza kuiweka mpaka mwaka wa uhuru kisha itarudishwa kwa mkuu anayetawala
urithi wake ni wa wanawe peke yao ni mali yao
 mkuu anayetawala hana ruhusa kuchukua urithi wo wote wa watu na kuwaondoa kwenye mali zao
mkuu atawalaye atawapa wanawe urithi wao kutoka kwenye mali zake mwenyewe ili kwamba pasiwe na mtu wangu ye yote atakayetengwa na urithi wake
 kisha mtu yule akanileta kwa kupitia kwenye ingilio lililokuwa kando ya lango mpaka kwenye vyumba vitakatifu vinavyoelekea kaskazini ambavyo ni vya makuhani naye c theluthi moja ya hini ni sawa na lita 
 akanionyesha mahali fu lani upande wa mwisho wa magharibi
 akaniambia mahali hapa ndipo makuhani watakapotokosea sadaka ya hatia na sadaka ya dhambi na kuoka sadaka ya nafaka kuepuka kuzileta katika ukumbi wa nje na kushirikisha utakatifu kwa watu
 baada ya hapo akanileta kwenye ukumbi wa nje na kunizungusha kwenye pembe zake nne nami nikaona katika kila pembe ya huo ukumbi kulikuwa na ukumbi mwingine
 katika pembe nne za huo ukumbi wa nje kulikuwa na kumbi nyingine zenye ur efu wa dhiraa arobaini na upana wake dhiraa thel athini ambapo hizo kumbi kwenye hizo pembe nne zilikuwa na vipimo vilivyo sawa
 mzunguko wa ndani wa hizo kumbi nne ulikuw na ukingo wa jiwe zikiwa na sehemu zilizojengwa kwa ajili ya moto kuzunguka chini ya huo ukingo
 akaniambia hizi ndizo sehemu za kupikia ambazo wale wanaohudumu kwenye hekalu watatokosea dhabihu za watu
mto yule mtu akanirudisha mpaka kwenye ingilio la hekalu nami nikaona maji yakitoka chini ya kizingit cha hekalu yakitiririkia upande wa mashariki kwa maana upande wa mbele wa hekalu ulielekea mashariki
maji yalikuwa yakitoka chini upande wa kusini wa hekalu kusini mwa madhabahu
 ndipo akanitoa nje kupitia lango la kaskazini na kunizungusha mpaka kwenye lango la nje linaloelekea mashariki nayo maji yalikuwa yakitiririka kutoka upande wa kusini
utoka hekaluni mtu yule alipokwenda upande wa mashariki akiwa na kamba ya kupimia mkononi mwake akapima dhiraa a kisha akanipitisha kwenye hayo maji ambayo yalifika kwenye vifundo vya miguu
 akapima dhiraa nyingine na kunipitish kwenye hayo maji ambayo yalifika magotini
akapima dhiraa nyingine na kunipitisha kwenye hayo maji ambayo yalifika kiunoni
 akapima tena dhiraa nyingine lakini wakati huu yalikuwa mto ambao sikuweza kuvuka kwa kuwa maji yalikuwa na kina kirefu ambacho ni cha kuogelea mto ambao hakuna mtu ye yote ambaye angeweza kuvuka
 akaniuliza je mwanadamu unaona hili kisha akanirudisha mpaka kwenye ukingo wa huo mto
 nilipofika pale nikaona idadi kubwa ya miti kila upande wa ule mto
a dhiraa ni sawa na mita 
 ezekieli akaniambia haya maji yanatiririka kuelekea nchi ya mashariki na kushuka mpaka arabab ambapo huingia baharini
yanapomwagikia kwenye hiyo baharic maji yaliyoko humo huponywa na kuwa safi
 po pote mto huu uendapo kila kiumbe hai kinachoyaparamia hayo maji kitaishi nako kutakuwa na samaki wengi mno mara maji haya yafikapo huko
maji hayo yatakuwa hai na kila kitu kitakachoishi kule mto uendako
 wavuvi watasimama kando ya bahari kuanzia en gedi hadi en eglaimu huko patakuwa mahali pa kutandaza nyavu za kuvulia samaki
samaki watakuwa wa aina nyingi kama samaki wa bahari kuu d
 lakini madimbwi yake na mabwawa yake hayatakuwa na maji yanayofaa kunywa bali yatabakia kuwa maji ya chumvi
 miti ya matunda ya kila aina itaota kwenye kingo zote mbili za huu mto
majani yake hayatanyauka wala haitaacha kuwa na matunda katika matawi yake
kila mwezi kutakuwa na matunda kwa sababu maji yatokayo patakatifu yanaitiririkia
matunda yake yatakuwa chakula na majani yake yatakuwa dawa
mipaka mipya ya nchi hili ndilo bwana mwenyezi asemalo hii ndiyo mipaka ambayo kwayo mtagawanya hiyo nchi kuwa urithi miongo ni mwa hayo makabila kumi na mawili ya is raeli pamoja na mafungu mawili ya yosefu
 mtagawa kwa usawa miongoni mwao
kwa sababu niliapa kwa mkono ulioinuliwa kuw apa baba zenu nchi hii itakuwa urithi wenu
 huu ndio utakuwa mpaka wa hiyo nchi upande wa kaskazini utaanzia bahari kuu kwa njia ya hethloni kupitia lebo hamathi hadi maingilio ya sedadi
 berotha na sibraimu ambao uko kwenye mpaka kati ya dameski na hamathi hadi kufikia haser hatikoni ambao uko katika mpaka wa haurani
 hivyo mpaka utaendelea kuanzia baharini hadi hasari enoni ukiambaa na mpaka wa kaskazini wa dameski pamoja na mpaka wa hamathi upande wa kaskazini
huu utakuwa ndio mpaka wa kaskazini
b araba hapa ina maana bonde la jordani
c bahari hapa ina maana ya bahari ya bahari ya chumvi
d bahari kuu hapa ina maana bahari ya mediterania
 upande wa mashariki mpaka utapita kati ya haurani na dameski kuambaa yordani na kati ya gileadi na nchi ya israeli hadi bahari ya masharikie na kufika tamari
huu utakuwa ndio mpaka wa mashariki
 upande wa kusini utaanzia tamari hadi kufikia maji ya meriba kadeshi kisha utaambaa na kijito cha misri hadi bahari kuu
huu utakuwa ndio mpaka wa kusini
 upande wa magharibi bahari kuu itakuwa ndio mpaka hadi kwenye sehemu mkabala na lebo hamathi
huu utakuwa ndio mpaka wa magharibi
 mtagawanya nchi hii miongoni mwenu kufuatana na makabila ya israeli
 mtaigawanya kuwa urithi kwa ajili enu na kwa ajili ya wageni wanaoishi miongoni mwenu na ambao wana watoto
wao watakuwa kwenu kama wenyeji wazawa wa israeli pamoja na ninyi watagawiwa urithi miongoni mwa makabila ya israeli
 katika kabila lo lote mgeni atakapoishi hapo ndipo mtakapompatia urithi wake asema bwana mwenyezi
mgawanyo wa nchi haya ndiyo majina ya makabila na sehemu zao kwenye mpaka wa kaskazini dani atakuwa na sehemu moja mpaka huo utafuata barabara ya hethloni hadi lebo hamathi hasari enoni hata mpaka wa kaskazini wa dameski karibu na hamathi utakuwa sehemu ya huo mpaka wake kuanzia upande wa mashariki hadi upande wa magharibi
 asheri atakuwa na sehemu moja itapakana na nchi ya dani kuanzia mashariki hadi upande wa magharibi
 naftali atakuwa na sehemu moja itapakana na nchi ya asheri kuanzia mashariki hadi magharibi
 manase atakuwa na sehemu moja itapakana na nchi ya naftali kuanzia mashariki hadi magharibi efraimu atakuwa na sehemu moja itapakana na nchi ya manase kuanzia mashariki hadi magharibi
 reubeni atakuwa na sehemu moja itapakana na nchi ya efraimu kuanzia mashariki hadi magharibi
e bahari ya mashariki hapa ina maana ya bahari ya chumvi
 ezekieli yuda atakuwa na sehemu moja itapakana na nchi ya reubeni kuanzia mashariki hadi magharibi
 kupakana na nchi ya yuda kuanzia mashariki mpaka maghar ibi itakuwa ndiyo sehemu utakayoitoa ili kuwa toleo maalum
itakuwa na upana wa dhiraa a na urefu wake kuanzia mashariki mpaka magharibi utakuwa ule ule wa sehemu moja ya kabila mahali patakatifu patakuwa katikati ya eneo hilo
 hiyo sehemu maalum mtakayotoa kwa bwana itakuwa na uref wa dhiraa na upana wa dhiraa b hii itakuwa ni sehemu takatifu kwa ajili ya makuhani
itakuwa na urefu wa dhiraa upande wa kaskazini upana wa dhiraa upande wa magharibi dhiraa upande wa mashariki na urefu wa dhiraa upande wa kusini
katikati yake patakuwa mahali patak atifu pa bwana
 hii itakuwa kwa ajili ya makuhani waliowekwa wakfu wasadoki ambao walikuwa waaminifu katika kunitumikia nao hawakupotoka kama walawi walivyofanya wakati waisraeli walipopotoka
 itakuwa toleo maalum kwao kutoka katika sehemu takatifu ya nchi yaani sehemu takatifu sana inayopakana na nch ya walawi
 kando ya nchi ya makuhani walawi watakuwa na mgao wa urefu wa dhiraa na upana wa dhiraa 
urefu wake utakuwa jumla dhir aa na upana wa dhiraa 
 hawataruhusiwa kuuza wala kuibadilisha hata mojawa po
hii ndiyo sehemu nzuri ya nchi kuliko nyingine zote hivyo haitakuwa mikononi mwa watu wengine kwa sababu ni takatifu kwa bwana
 eneo linalobaki lenye upana wa dhiraa c na urefu wa dhiraa litakuwa kwa ajili ya matumizi ya kawa ida ya mji kwa ajili ya ujenzi wa nyumba na malisho
mji utakuwa katikati yake nao utakuwa na vipimo hivi upande wa kaskazini dhiraa d upande wa kusini dhiraa upande wa mashariki dhiraa na upande wa ma gharibi dhiraa 
 sehemu ya malisho kwa jili ya mji itakuwa na eneo la dhiraa e upande wa kaskazini dhiraa upande wa kusini dhiraa upande wa mashariki na dhiraa upande wa magharibi
 eneo linalobaki linalopakana na a dhiraa ni sawa na kilomita 
b dhiraa ni sawa na kilomita 
c dhiraa ni sawa na kilomita 
d dhiraa ni sawa na kilomita 
 e dhiraa ni sawa na mita 
 sehemu takatifu likiwa na urefu sawa nalo litakuwa dhiraa upande wa mashariki na dhiraa upande wa magharibi
mazao yake yatawapa watumishi wa mji chakula
 watumishi wa mji wanaolima shamba hili watatoka katika makabila yote ya israeli
 eneo lote la hiyo sehemu litakuwa mraba yaani dhiraa kila upande
kama toleo maalum mtatenga sehemu takatifu pamoja na milki ya mji
 eneo linalobaki pande zote za eneo linalofanya sehemu takatifu na milki ya mji litakuwa mali ya mkuu atawalaye
eneo hili litaenea upande wa mashariki kuanzia kwenye dhiraa za sehemu takatifu hadi mpaka wa mashariki na kuelek ea upande wa magharibi kuanzia kwenye dhiraa hadi mpaka wa magharibi
maeneo yote haya mawili yanayoenda sambamba na ur efu wa shemu za makabila yatakuwa ya mkuu anayetawala na sehemu ile takatifu pamoja na mahali patakatifu pa hekalu itakuwa katikati yake
 kwa hiyo milki ya walawi na milki ya mji vitakuwa katikati ya eneo lile ambalo ni mali ya mkuu anayetawala
eneo la mkuu anayetawala litakuwa kati ya mpaka wa yuda na mpaka wa benyamini
 kuhusu makabila yaliyobaki benyamini atakuwa na sehemu moja itakayoanzia upande wa mashariki hadi upande wa magharibi
 simeoni atakuwa na sehemu moja itakayopakana na nchi ya benyamini kuanzia mashariki hadi magharibi
 isakari atakuwa na sehemu moja itakayopakana na nchi ya simeoni kuanzia mashariki hadi magharibi
 zabuloni atakuwa na sehemu moja itakayopakana na nchi ya isakari kuanzia mashariki hadi magharibi
 gadi atakuwa na sehemu moja itakayopakana na nchi ya zabuloni kuanzia mashariki hadi magharibi
 mpaka wa kusini wa gadi utapita kusini kuanzia tamari hadi maji ya meriba kadeshi kisha kupitia upande wa kijito cha misri hadi bahari kuu f
 hii ndiyo nchi mtakayogawanya kuwa urithi kwa makabila ya israeli nazo zitakuwa sehemu zao asema bwana mwenyezi
malango ya mji haya yatakuwa ndiyo malango ya mji ya kutokea kuanzia upande wa kaskazini ambayo f bahari kuu hapa ina maana bahari ya mediterania
ezekieli urefu wake ni dhiraa utakuwa na malango matatu malango hayo ya mji yatapewa majina ya makabila ya israeli
malango hayo matatu ya upande wa kaskazini moja litakuwa lango la reubeni lango la uda na lango la lawi
 upande wa mashariki wenye urefu wa dhiraa utakuwa na malango matatu lango la yosefu lango la benyamini na lango la dani
 upande wa kusini wenye urefu wa dhiraa utakuwa na malango matatu lango la simeoni lango la isakari na lango la zabuloni
 upande wa magharibi wenye urefu wa dhiraa utakuwa na malango matatu lango la gadi lango la asheri na lango la naftali
 urefu wote kuzunguka utakuwa dhiraa g
jina la mji kuanzia wakati huo na kuendelea litakuwa bwana yupo hapa
g dhiraa ni sawa na kilomita 
danieli utangulizi kitabu chote tangu mwanzo hadi mwisho kinaelezea habari za danieli na wenzake shadraki meshaki na abednego pamoja na ufunuo kutoka kwa mungu uliokuja kwa danieli kwa njia ya ndoto na maono katika maisha yake k
danieli na wenzake walichukuliwa kutoka yerusalemu mwaka k
k kwenda uhamishoni huko babeli na wakawekwa katika jumba la mfalme wa babeli
baada ya kutafsiri na kufafanua ndoto ya mfalme alipewa madaraka makubwa
katika sura sita za mwisho danieli anaelezea maono yake kuhusu kushinda na kushindwa kwa falme za dunia na hatimaye kuja ufalme usio na mwisho
wasomi wengi wachambuzi wanakiona kitabu hiki kama si halisi bali wanakihesabu kama cha kujifanya na kwamba kimeandikwa mwaka k
hoja yao inategemea zaidi kule kukosekana kwa usahihi wa kihistoria kumbukumbu za matukio yaliyotokea wakati wa danieli na lugha iliyotumika hudhaniwa kuwa ni ya baadaye kuliko ile ya wakati wa danieli
hoja kama hizo hazipaswi kudhuru au kuathiri tarehe za mapo keo za kitabu hiki cha dani eli
kwa kukisoma kwa uangalifu wasomi wengi wamejibu hoja hizi na imeonekana kwamba hakun sababu ya kukataa kwamba kitabu hiki hakikuandikwa na danieli katika karne ya sita
kikihesabiwa kuanzia karne hiyo ya sita kina nabii nyingi mahsusi
katika ile sanamu danieli aliyoiona nebukdneza anaainishwa kuwa ndiye kile kichwa cha dhahabu au mtawala wa kwanza wa ufalme mkubwa uliofanikiwa sana 
yule kondoo dume anaainishwa kama mfalme wa umedi na uajemi na yule beberu mwenye nywele nyingi kama mfalme wa uyunani 
zaidi ya huu uainisho maalumu tafsiri za ndoto na maono vinaashiria matukio mengi ambayo yatatimizwa tu katika ule ufalme wa milele utakaposimamishwa
kwa wale wanaoamini unabii wa kitabu hiki na uhalisi wake kwamba unakubalika yale yaliyotabiriwa humo hayawapi shida
haya yakichukuliwa kama kumbukumbu za danieli kitabu hiki kinatoa habari za dani eli wakati wa utumishi wake wa muda mrefu katika tawala za babeli na za uajemi
akiwa amechukuliwa mateka kutoka yerusalemu kwenda kwenye jumba la mfalme huko babeli danieli alipandishwa na kupewa waji bu wa juu baada ya kumwambia nebukadneza ndoto yake na tafsiri yake
katika mu ongo wa mwisho wa maisha yake danieli alipata funuo kadha wa kadha kutoka kwa mungu zilizowiana na ndoto ya nebukadneza zikionyesha kuinuka na kuangaka kwa falme za dunia zilizostawi ambazo hatimaye zinafikia mwisho wake kwa kusimamishwa ufalme wa milele
danieli kama myahudi mcha mungu aliyekuwa mwombaji na kusoma maandiko kwa kiwango kikubwa sana alikuwa anahusika na watu wake israeli
hata hivyo alihakikishiwa kwamba wangefanywa imara tena
wazo kuelezea habari za wayahudi waliokuwa mateka lakini wenye imani na walioonyesha jinsi mungu anavyoweza kuokoa wale wanaomtumaini na kusudio lo lote baya akionyesha uw eza wake kwamba ndiye anayetawala mbingu na nchi na kwamba falme zote za wanadamu ziko chini yake
mwandishi danieli ambaye maana ya jina lake ni mungu ni mwamuzi hakimu wangu ndiye mwandishi
mahali babeli
huko alitumikia serikali kwa miaka wakati wa utawala wa nebukadneza belshaza dario na koreshi
tarehe mnamo mwaka k
kusudi aliandika kitabu hiki wakati wayahudi walipokuwa utumwani ili kuwatia wa tu moyo waendelee kumwamini mungu ambaye ndiye anayetawala historia yote
mambo muhimu maono ya danieli sura ya yanaonyesha mpango wa mungu kwa vizazi vyote pamoja na kutabiri wazi wazi kuhusu masiya
wahusika wakuu danieli shadraki meshaki abednego nebukadneza belshaza na dario
mgawanyo matukio wakati wa utawala wa mfalme nebukadneza
 maandishi ukutani
 danieli katika tundu la simba
 maono wakati wa utawala wa belshaza
 ndoto ya danieli na majuma sabini
 mafunuo ya mwisho ya danieli
 danieli mafunzo ya danieli huko babeli katika mwaka wa tatu wa utawala wa yehoyakimu mfalme wa yuda nebukadneza mfalme wa babeli alikuja akazingira yerusalemu kwa jeshi
 bwana akamtia yehoyakimu mfalme wa yuda mkononi mwa nebukadneza pamoja na baadhi ya vyombo kutoka katika hekalu la mungu
hivi akavichukua hadi kwenye hekalu la mungu wake huko shinari naye akaviweka katika nyumba ya hazina ya mungu wake
 kisha mfalme akamwagiza ashpenazi mkuu wa maafisa wa jum ba lake la kifalme kumletea baadhi ya waisraeli kutoka jamaa ya kifalme na kutoka watu mashuhuri vijana wanaume wasio na dosari mwilini wenye sura nzuri wanaoonyesha ujuzi katika kila elimu wenye ufahamu mzuri wepesi kuelewa na waliofuzu kuhudumu katika jumba la kifalme
alikuwa awafundishe lugha na maandiko ya wakaldayo
 mfalme akawaagizia kiasi cha chakula na divai ya kila siku kutoka katika meza ya mfalme
walikuwa wafundishwe kwa miaka mitatu hatimaye waingie kwenye utumishi wa mfalme
miongoni mwa hawa vijana baadhi walikuwa kutoka yuda danieli hanania mishaeli na azaria
 mkuu wa maafisa akawapa majina mapya danieli akamwita belteshaza hanania akamwita shadraki mishaeli akamwita meshaki na azaria akamwita abednego
 lakini danieli alikusudia kuwa hatajitia unajisi kwa chakula cha kifalme na divai naye akamwomba mkuu wa maaf isa ruhusa kwa ajili ya kutokujinajisi kwa njia hii
 basi mungu alikuwa amemfanya huyo mkuu wa maafisa kuonyesha upendeleo na huruma kwa danieli lakini huyo mkuu wa maafisa akamwambia danieli ninamwogopa bwana wangu mfalme aliyeagizia chakula na ki nywaji chenu
kwa nini aone nyuso zenu ni mbaya kuliko za vijana rika lenu mfalme atakata kichwa changu kwa sababu yenu
 ndipo danieli akamwambia mlinzi aliyeteuliwa na huy mkuu wa maafisa kuwasimamia danieli hanania mishaeli na azaria tafadhali wajaribu watumishi wako kwa siku kumi
usitupe cho chote ila nafaka na mboga za majania tule na maji ya kunywa
 ndipo ulinganishe kuone kana kwetu na vijana a nafaka na mboga za majani yaani zeroimu kwa kiebrania ambavyo ni ngano shayiri jamii ya kunde maharagwe kunde choroko nk wanaokula chakula cha kifalme ukawatendee watumishi wako kulingana na unachoona
 basi akakubali jambo hi li akawajaribu kwa siku kumi
 mwisho wa zile siku kumi walionekana kuwa na afya na kunawiri zaidi kuliko ye yote kati ya wale vijana waliokula chakula cha kifalme
 hivyo mlinzi wao akaondoa chakula chao na divai yao waliopangiwa kula na kunywa akawapa nafaka na mboga za majani badala yake
 mungu akawapa hawa vijana waume wanne maarifa na ufahamu wa kila aina ya maandiko na elimu
naye danieli aliweza kufahamu maono na aina zote za ndoto
 mwisho wa muda uliowekwa na mfalme kuwaingiza kwake mkuu wa maafisa akawaleta mbele ya mfalme nebukadneza
 mfalme akazungumza nao akaona hakuna aliyekuwa amelingana na danieli hanania mishaeli na azaria hivyo wakaingia katika utumishi wa mfalme
 katika kila jambo la hekima na ufahamu kuhusu kile mfalme alichowauliza aliwaona bora mara kumi zaidi kuliko waganga na wasihiri wote katika ufalme wake wote
 naye danieli akabaki huko mpaka mwaka wa kwanza wa kutawala kwake mfalme koreshi
ndo katika mwaka wa pili wa utawala wake nebukadneza aliota ndoto akili yake ikasumbuka na hakuweza kulala
 hivyo mfalme akawaita waganga wasi hiri wachawi na wanajimu ili wamwambie ndoto yake aliyokuwa ameota
walipoingia nda ni na kusimama mbele ya mfalme akawaamba niliota ndoto inayonisumbua nami natak nijue maana yake
to ya nebukadneza ndipo wanajimu wakamjibu mfalme kwa lugha ya kiaramu ee mfalme uishi milele waambie watumishi wako hiyo ndoto nasi tutaifasiri
 mfalme akawajibu anajimu nimeamua hivi kwa uthabiti ik iwa hamtaniambia ndoto yangu ilikuwa ipi na kuifasiri mtakatwa vipande vipande na nyumba zenu zitafanywa kuwa vifusi
 lakini mkiniambia ndoto yangu na kuielezea mtapokea kwangu zawadi tuzo na heshima kubwa
basi niambieni ndoto yangu na mnifasirie
 wakajibu kwa mara ny ingine mfalme na awaambie watumishi wake ndoto yake nasi tutaifasiri
 ndipo mfalme akajibu nina hakika kuwa danieli mnajaribu kuvuta muda kwa sababu mnatambua kuwa nimeamua hivi kwa uthabiti ikiwa hamtaniambia ndoto yangu ipo adhabu moja tu kwa ajili yenu
mmefanya shauri kuniambia habari za kunipotosha na mambo maovu mkitumaini kwamba hali itabadilika
hivyo basi niambieni hiyo ndoto nami nitajua kuwa mwaweza kunifasiria
 wanajimu wakamjibu mfalme hakuna mtu duniani ambaye anaweza kufanya analotaka mfalme vile vile hakuna mfalme hata awe mkuu na mwenye uweza namna gani aliyeuliza kitu kama hicho kwa mganga au kwa msihiri wala kwa mnajimu ye yote
 anachouliza mfalme ni kigumu mno
hakuna ye yote awezaye kumfunulia mfalme isipokuwa miungu nao hawais hi miongoni mwa wanadamu
 jambo hili lilimkasirisha na kumghadhibisha mfalme mno hata kuagiza kuuawa kwa wenye hekima wote wa babeli
 hivyo amri ikatolewa ya kuwaua wenye hekima nao watu wakatumwa kuwatafuta danieli na rafiki zake ili wawaue
 arioko mkuu wa askari wa walinzi wa mfalme alikuwa amekwenda kuwaua watu wenye hekima wa babeli danieli akazungumza naye kwa hekima na busara
 akamwuliza huyo afisa wa mfalme kwa nini mfalme ametoa amri kali hivyo ndipo arioko akamweleza danieli jambo hilo
 katika jambo hili danieli akamwendea mfalme akamwomba ampe muda ili aweze kumfasiria ile ndoto
 ndipo danieli akarudi nyumbani kwake na kuwaeleza rafiki zake hanania meshaki na azaria jambo hilo
 aliwasihi waombe rehema kutoka kwa mungu wa mbingu kuhusu siri hii ili yeye na rafiki zake wasije wakauawa pamoja na wenye hekima wengine wa babeli
 wakati wa usiku lile fumbo lilifunu liwa kwa danieli katika maono
ndipo danieli akamhimidi mungu wa mbinguni na akasema lihimidiwe jina la mungu milele na milele hekima na uweza ni vyake
 yeye hubadili nyakati na majira huwaweka wafalme na kuwaondoa
huwapa hekima wenye hekima na maarifa wenye ufahamu
 hufunua siri na mambo yaliyofichika anajua yale yaliyo gizani nuru hukaa kwake
 ninakushukuru na kukuhimidi ee mungu wa baba zangu umenipa hekima na uwezo umenijulisha kile tulichokuomba umetujulisha kujua ndoto ya mfalme
danieli aifasiri ndoto ndipo danieli akamwendea arioko ambaye mfalme alikuwa amemteua kuwaua wenye hekima wa babeli akamwambia usiwauwe wenye hekima wa babeli
nipeleke kwa mfalme nami nitamfasiria ndoto yake
 arioko akampeleka danieli kwa mfalme mara moja na kumwambia nimempata mtu miongoni mwa watu wa uhamisho kutoka yuda ambaye anaweza kumwambia mfalme ndoto yake inamaanisha nini
 mfalme akamwuliza danieli aliyeitwa pia belteshaza je unaweza kuniambia nilichoona katika ndoto yangu na kuifasiri danieli akajibu hakuna mwenye hekima msihiri mganga au mwaguzi anayeweza kumweleza mfalme siri aliyouliza lakini yuko mungu mbinguni afunuaye siri
amemwonyesha mfalme nebukadneza kitakachotokea siku zijazo
ndoto yako na maono yaliyopita akilini mwako ulipokuwa umelala kitandani mwako ni haya ee mfalme ulipokuwa umelala kitandani yalikujia mawazo kuhusu mambo yatakayotokea baadaye naye mfunuaji wa si ri akakuonyesha ni kitu gani kitakachotokea
 kwangu mimi siri hii imefunuliwa kwangu si kwa sababu nina hekima kubwa kuliko watu wengine wanaoishi bali ni ili wewe ee mfalme upate kujua tafsiri na ili uweze kuelewa kile kilichopita akilini mwako
 ee mfalme ulitazama na mbele yako ilisimama sanamu kubwa kubwa mno kupita kiasi sanamu inayong aa inayotisha kwa kuonekana kwake
 kichwa cha ile sanamu kilikuwa kimetengenezwa kwa dhahabu safi kifua chake na mikono yake vilikuwa vya fedha tumbo lake na mapaja yake vilikuwa vya shaba miguu yake ilikuwa ya chuma kwa sehemu nyayo zake zilikuwa chuma na sehemu nyingine zilikuwa udongo wa mfinyanzi uliochomwa
 ulipokuwa unaangalia jiwe lilikatwa lakini si kwa mikono ya mwanadamu
lile jiwe liliipiga ile sanamu kwenye nyayo zake za chuma na udongo wa mfinyanzi na kuivunja
 ndipo ile chuma ule udongo wa mfinyanzi ile shaba ile fedha na ile dhahabu vikavunjika vipande vipande kwa wakati mmoja na kuwa kama makapi katika sakafu ya kupuria nafaka wakati danieli wa kiangazi
upepo ukav ipeperusha bila kuacha hata alama
lakini lile ji we lililoipiga ile sanamu likawa mlima mkubwa mno na kuijaza dunia yote
 hii ndiyo iliyokuwa ndoto nasi sasa tutamfasiria mfalme
 ee mfalme wewe ni mfalme wa wafalme
mungu wa mbinguni amekupa wewe utawala uweza nguvu na utukufu mikononi mwako amewaweka wanadamu wanyama wa kondeni na ndege wa angani
po pote waishipo amekufanya wewe kuwa mtawala juu yao wote
wewe ndiye kile kichwa cha dhahabu
 baada yako ufalme mwingine utainuka ulio dhaifu kuliko wa ko
baadaye utafuata ufalme wa tatu ule wa shaba utatawala juu ya dunia yote
 hatimaye kutakuweko na ufalme wa nne wenye nguvu kama chuma kwa maana chuma huvunja na kupondaponda kila kitu kama vile chuma ivunjavyo vitu vipande vipande ndivyo ufalme huo utakavyopondaponda na kuvunjavunja nyingine zote
 kama vile ulivyoon kuwa kwa sehemu nyayo na vidole vilikuwa vya udongo wa mfinyanzi uliochomwa na kwa sehemu nyingine chuma hivyo huu utakuwa ufalme uliogawanyikagawanyika hata hivyo kutakuwa na baadhi zenye nguvu za chuma ndani yake kama vile ulivyoona chuma imechanganywa na udongo wa mfinyanzi
 kama vile vidole vyake vya miguu vilikuwa kwa sehemu chuma na sehemu udongo wa mfinyanz i hivyo ufalme huo kwa sehemu utakuwa na nguvu na kwa sehemu udhaifu
 kama vile ulivyoona chuma kikiwa kimechanganyikana na udongo wa mfinyanzi uliochomwa ndivyo watu watakavyokuwa mchanganyiko wala hawatabaki kuwa wameungana tena kama vile chuma kisivyoweza kuchangany ikana na udongo wa mfinyanzi
 katika siku za wafalme hao mungu wa mbinguni atauweka ufalme ambao kamwe hautaangamizwa wala hautaachiwa taifa jingine
utaziponda zile falme zote na kuzikomesha bali wenyewe utadumu milele
 hii ndiyo maana ya maono ya jiwe lililochongwa kutoka mlimani lakini si kwa mikono ya mwanadamu lile ji we ambalo lilivunja chuma shaba udongo wa mfanyanzi fedha na dhahabu vipande vipande
mungu mkuu amemwonyesha mfalme kile kitakachotokea wakati ujao
ndoto hii ni ya kweli na tafsiri yake ni ya kuaminika
 ndipo mfalme nebukadneza akaanguka kifudifudi mbele ya danieli kumpa heshima na kuagiza kwamba wamtolee danieli sadaka na uvumba
 mfalme akamwambia danieli hakika mungu wako ni mungu wa miungu na bwana wa wafalme na mfunuaji wa siri zote kwa maana umeweza kufunua siri hii
 ndipo mfalme akamweka danieli kwenye nafasi ya juu na kumpa zawadi nyingi tele
akamfanya kuwa mtawal wa jimbo lote la babeli na kumweka kuwa mkuu wa wote wenye hekima
 zaidi ya hayo kwa ombi la danieli mfalme akawateuwa shadraki meshaki na abednego kuwa wasimamizi wa jimbo la babeli huku danieli akibaki katika ukumbi wa kifalme
sanamu ya dhahabu na moto mkali mfalme nebukadneza alitengeneza sanamu ya dhahabu yenye kimo cha dhiraa sitini na upana wake dhiraa sita akaisimamisha kwenye tambarare ya dura katika jimbo la nchi ya babeli
 kisha mfalme akaita maliwali wasimamizi watawala washauri watunza hazi na waamuzi mahakimu na maafisa wengine wote wa jimbo kuja kuizindua sanamu ambayo mfalme nebukadneza alikuwa ameisimamisha
 basi maliwali wasimamizi watawala washauri watunza hazina waamuzi mahakimu na maafisa wengine wa jimbo walikusanyika kwa ajili ya kuizindua sanamu ile ambayo mfalme alikuwa ameisimamisha nao wakasimama mbele ya hiyo sanamu
 ndipo mpiga mbiu akatangaza kwa sauti kubwa kusema enyi watu wa kabila zote mataifa na watu wa kila lugha hili ndilo mnaloamriwa kulifanya mara mtakaposikia sauti ya baragumu fili mbi marimba zeze kinubi zumari na aina zote za sauti za ala za uimbaji lazima mwanguke chini na kuabudu sanamu ya dhahabu ambayo mfalme nebukadneza ameisimamisha
 mtu ye yote ambaye hataanguka chin na kuiabudu sanamu hiyo atatupwa saa iyo hiyo ndani ya tanuru iwakayo moto
 kwa hiyo mara waliposikia sauti ya baragumu filimbi kinubi zeze kinubi na aina zote za ala za uimbaji watu wa kabila zote mataifa na watu wa kila lugha wakaanguka chini a dhiraa sitini ni sawa na mita 
dhiraa sita ni sawa na mita 
dhiraa moja ni sawa na sentimita 
 danieli na kuiabudu ile sanamu ya dhahabu ambayo mfalme nebukadneza alikuwa ameisimamisha
 wakati huo baadhi ya wakaldayo walijitokeza na kuwashtaki wayahudi
 wakamwambia mfalme nebukadneza ee mfalme uishi milele ee mfalme umetoa amri kwamba kila mmoja atakayesikia sauti ya baragumu filimbi marimba zeze kinubi zumari na aina zote za ala za uimbaji lazima aanguke chini na kuiabudu ile sanamu ya dhahabu na kwamba ye yote ambaye hataanguka chini na kuiabudu atatupwa saa iyo hiyo ndani ya tanuru liwakalo moto
 lakini wako baadhi ya wayahudi ambao umewaweka juu ya mambo ya jimbo la babeli yaani shadraki meshaki na abednego ambao hawakujal wewe ee mfalme
hawaitumikii miungu yako wala kuiabudu ile sanamu ya dhahabu uliyoisimamisha
 mfalme nebukadneza akiwa amekasirika na mwenye ghadhabu kali akawaita shadraki meshaki na abednego
hivyo watu hawa wakaletwa mbele ya mfalme naye nebukadneza akawauliza j e ni kweli kwamba wewe shadraki meshaki na abednego hamuitumikii miungu yangu wala kuiabudu sanamu ya dhahabu niliyoisimamisha basi wakati mtakaposikia sauti ya baragumu filimbi marimba zeze kinubi zumari na aina zote za ala za uimbaji kama mtakuwa tayari kusujudu na kuiabudu hiyo sanamu niliyoitengeneza vema sana
lakini kama hamtaiabudu mtatupwa saa iyo hiyo ndani ya tanuru iwakayo moto
naye ni mungu yupi atakayeweza kuwaokoa ninyi kutoka katika mkono wangu shadraki meshaki na abednego wakamjibu mfalme ee nebukadneza hatuhitaji kujitetea wenyewe mbele zako kuhusu jambo hili ikiwa tutatupwa ndani ya tanuru iwakayo moto mungu tunayemtumikia anaweza kutuokoa na moto naye atatuokoa kutoka mkononi mwako ee mfalme
 lakini hata ikiwa hatatuokoa ee mfalme tunataka ufahamu kwamba hatutaitumikia miungu yako wala kuiabudu sanamu ya dhahabu uliyoisimamisha
 ndipo nebukadneza akawa na ghadhabu kali sana kwa shadraki meshaki na abednego nayo nia yake ikabadilika juu yao
akaagiza tanuru ichochewe moto mara saba kuliko kawaida yake na kuwaamuru baadhi ya askari wake wenye nguvu kuliko wengine wote katika jeshi lake kuwafunga shadraki meshaki na abednego na kuwatupa ndani ya tanuru iwakayo moto
 hivyo watu hawa walifungwa na kutupwa ndani ya tanuru iwakayo moto wakiwa wamevaa majoho yao su ruali vilemba na nguo zao nyingine
 amri ya mfalme ilikuwa ya haraka sana na tanuru ilikuwa na moto mkali kiasi kwamba miali ya moto iliwaua wale askari waliowachukua shadraki meshaki na abednego
 watu hawa watatu wakiwa wamefungwa kwa uthabiti sana walianguka ndani ya tanuru iwakayo moto
 ndipo mfalme nebukadneza akashangaa akainuka kwa haraka na kuwauliza washauri wake je hawakuwa watu watatu ambao tuliwafunga na kuwatupa ndani ya moto washauri wakajibu hakika ee mfalme
 mfalme akasema tazama naona watu wanne wakitembeatembea ndani ya moto hawakufungwa na hawakudhurika naye mtu yule wanne anaonekana kama mwana wa miungu
 ndipo nebukadneza akaukaribia mdomo wa ile tanuru iwakayo moto na kupaza sauti shadraki meshaki na abednego watumishi wa mungu aliye juu sana tokeni njoni huku ndipo shadraki meshaki na abednego wakatoka ndani ya moto
 nao maliwali wasimamizi watawala na washauri wa kifalme wakakusanyika kuwazunguka
waliona kwamba moto haukudhuru miili yao wala unywele wa vichwa vyao haukuungua majoho yao hayakuungua wala hapakuwepo na harufu ya moto kwenye miili yao
 ndipo nebukadneza akasema ahimidiwe mungu wa shadraki meshaki na abednego ambaye amemtuma malaika wake na kuwaokoa watumishi wake
walimtumaini na kutoogopa amri ya mfalme nao wakawa tayari kufa kuliko kutumikia au kuabudu mungu mwingine ye yote isipokuwa mungu wao
 kwa hiyo ninaamuru kwamba watu wa taifa lo lote au lugha yo yote watakaosema kitu cho chote dhidi ya mungu wa shadraki meshaki na abednego wakatwe vipande vipande na nyumba zao zifanywe kuwa malundo ya kokoto kwa maana hakuna mungu mwingine awezaye kuokoa namna hii
 kisha mfalme akawapandisha vyeo shadraki meshaki na ab ednego katika jimbo la babeli
ndoto ya nebukadneza ya mti mfalme nebukadneza kwa kabila za watu mataifa na watu wa kila lugha wanaoishi katika ulimwengu wote danieli amani na mafanikio yawe kwenu ni furaha yangu kuwaambia kuhusu ishara ya miujiza na maajabu ambayo mungu aliye juu sana amenifanyia
 tazama jinsi ishara zake zilivyo kuu jinsi maajabu yake yalivyo na nguvu ufalme wake ni ufalme wa milele enzi yake hudumu kutoka kizazi hadi i
 mimi nebukadneza nilikuwa nyumbani katika jumba langu la kifalme nikiwa ninaishi kwa raha na hali ya kufanikiwa
 niliota ndoto iliyoniogopesha
nilipokuwa nimelala kitandani mwangu njozi na maono yaliyop ita akilini mwangu vilinitisha
 hivyo nikaagiza kwamba watu wote wenye hekima wa babeli waletwe mbele yangu kunifasiria ndoto yangu
 walipokuja waganga wasihiri wanajimu na waaguzi niliwaambia ndoto yangu lakini hawakuweza kunifasiria
 mwishoni danieli alikuja mbele yangu nikamweleza hiyo ndoto
danieli anaitwa belteshaza kwa jina la mungu wangu nayo roho ya miungu mitakatifu inakaa ndani yake
 nilisema belteshaza mkuu wa waganga ninajua kuwa roho ya miungu mitakatifu iko ndani ya ko wala hakuna siri iliyo ngumu kwako
hii ndiyo ndoto yangu nifasirie
 haya ndiyo maono niliyoona nilipokuwa nimelala kitandani mwangu nilitazama na mbele yangu ulisimama mti katikati ya nchi
ulikuwa mrefu sana
 mti ule ulikua ukawa mkubwa na wenye nguvu nayo ncha yake ikagusa anga ulionekana mpaka miisho ya dunia
 majani yake yalikuwa ya kupendeza matunda yake yalikuwa mengi juu yake kulikuwa na chakula kwa ajili ya wote
chini ya kivuli chake wanyama wa kondeni walipata hifadhi na ndege wa angani waliishi katika matawi yake
kila kiumbe kililishwa kutokana na mti huo
 katika maono niliyoyaona nikiwa nimelala kitandani mwangu nilitazama mbele yangu alikuwepo mlinzi aliye mtakatifu akishuka kutoka mbinguni
 akaita kwa sauti kubwa kateni mti huu yafyekeni matawi yake yaondoeni majani na kuyatawanya matunda yake
wanyama na wakimbie kutoka chini yake na ndege wakimbie kutoka ka tika matawi yake
 lakini acheni kisiki chake na mizizi kikiwa kimefungwa kwa chuma na shaba kibaki ardhini kwenye majani ya kondeni
mwacheni aloweshwe na umande wa mbinguni naye aac hwe aishi pamoja na wanyama miongoni mwa mimea ya dunia
 akili yake na ibadilishwe kutoka ile ya mwanadamu na apewe akili ya mnyama mpaka nyakati saba zipite juu yake
 uamuzi huu umetangazwa na walinzi hukumu hii imetangazwa na watakatifu ili walio hai wajue kuwa aliye juu sana ndiye anayetawala juu ya falme zote za wanadamu naye humpa ye yote amtakaye na kumtawaza juu yake hata yeye aliye mnyonge sana miongoni mwa wanadamu
 hii ndiyo niliyopata mimi mfalme nebukadneza
sasa belteshaza niambie maana yake kwa maana hakuna hata mmoja wa wenye hekima katika ufalme wangu anayeweza kunifasiria
bali wewe waweza kwa sababu roho ya miungu mitakatifu imo ndani yako
danieli anafasiri ndoto ndipo danieli aliyeitwa pia belteshaza alipofadhaika sana kwa kitambo nayo awazo yake yakamtia hofu
basi mfalme akasema belteshaza usiruhusu ndoto wala maana yake kukutia hofu
belteshaza akamjibu bwana wangu laiti ndoto hii ngehusu adui zako na maana yake iwahusu watesi wako mti uliouona uliokua ukawa mkubwa na wenye nguvu nayo ncha yake ikigusa anga na kuonekana duniani kote ukiwa na majani ya kupendeza na matunda mengi ukitoa chakula kwa wote ukiwapa hifadhi wanyama wa kondeni na kuwa mahali pa viota katika matawi yake kwa ajili ya ndege wa angani ee mfalme wewe ndiwe ule mti umekuwa mkubwa na mwenye nguvu ukuu wako umekua mpaka kufika juu angani nayo mamlaka yako yameenea mpaka miisho ya dunia
 ee mfalme wewe ulimwona mlinzi aliye mtakatifu akishuka kutoka mbinguni na kusema ukateni mti na kuuangamiza laki ni kiacheni kisiki kikiwa kimefungwa kwachuma na shaba kwenye danieli majani ya kondeni wakati mizizi yake inabaki ardhini
mwacheni aloweshwe na umande wa mbinguni mw acheni aishi kama wanyama pori mpaka nyakati saba zipite juu yake
 ee mfalme hii ndiyo tafsiri hii ni amri ya aliye juu sana aliy oitoa dhidi ya bwana wangu mfalme wewe utafukuzwa mbali na wanadamu nawe utaishi pamoja na wanyama pori utakula manyasi kama ng ombe na kuloana kwa umande wa mbinguni
nyakati saba zitapita juu yako mpaka utakapokubali kuwa yeye aliye juu sana ndiye anayetawala juu ya falme za wanadamu naye humtawaza ye yote amtakaye
 amri ya kuacha kisiki pamoja na mizizi yake inamaanisha kwamba ufalme wako utarejezwa kwako utakapokubali kwamba mbingu ndizo zitawalazo
 kwa hiyo ee mfalme uwe radhi kupokea shauri langu acha dhambi zako kwa kutenda yaliyo haki ukaache uovu wako uwe na huruma kwa walioonewa
hivyo itawezekana baada ya hayo mafanikio yako yakaendelea
ndoto inatimia haya yote yalimpata mfalme nebukadneza
 miezi kumi na miwili baadaye mfalme alipokuwa akitembea juu ya paa la jumba la kifalme la babeli alisema je huu si babeli mji mkuu nilioujenga kama makao ya kifalme kwa uwezo wangu mkubwa na kwa ajili ya utukufu wa enzi yangu maneno yalikuwa bado katika midomo yake wakati sauti ilipokuja kutoka mbinguni ikisema mfalme nebukadneza hiki ndicho kilichoamriwa kwa ajili yako mamlaka yako ya kifalme yameondolewa kutoka kwako
 utafukuzwa mbali na wanadamu ukaishi pamoja na wanyama pori utakula manyasi kama ng ombe
nyakati saba zitapita juu yako mpaka utakapokubali kuwa yeye aliye juu sana ndiye anayetawala juu ya falme za wanadamu naye hu mtawaza ye yote amtakaye
 papo hapo yale yaliyokuwa yamesemwa kuhusu nebukadneza yakatimia
alifukuzwa mbali na wanadamu akala majani kama ng ombe
mwili wake uliloweshwa kwa umande wa mbinguni mpaka nywele zake zikakua kama manyoya ya tai na kucha zake kama makucha ya ndege
 mwisho wa huo wakati mimi nebukadneza nilii nua macho yangu kuelekea mbinguni nazo fahamu zangu zikanirudia
ndipo nikamsifu yeye aliye juu sana nikamheshimu na kumhimidi yeye aishiye milele
utawala wake ni utawala wa milele ufalme wake hudumu kizazi na kizazi
 mataifa yote ya dunia yanahesabiwa kuwa si kitu
hufanya kama atakavyo kwa majeshi ya mbinguni na kwa mataifa ya dunia
hakuna anayeweza kuuzuia mkono wake au kumwambia umefanya nini wewe wakati huo huo fahamu zangu ziliponirudia heshima yangu na fahari yangu nikarudishiwa kwa ajili ya utukufu wa ufalme wangu
washauri wangu na wakuu wangu walikuja kunitafuta nami nikarudishiwa kwenye kiti changu cha ufalme hata nikawa mkuu kuliko mwanzoni
 basi mimi nebukadneza humhimidi humtukuza na kumsifu mfalme wa mbinguni kwa sababu kila kitu afanyacho ni haki na njia zake zote ni adili
nao waendao kwa kiburi anaweza kuwashusha
maandishi ukutani mfalme belshaza alifanya karamu kubwa kwa ajili ya maelfu ya wakuu wake na akanywa mvinyo pamoja nao
 wakati belshaza alipokuwa akinywa mvinyo wake aliamuru viletwe vile vikombe vya dhahabu na fedha ambavyo nebukadneza baba yake alikuwa amevichukua kutoka hekaluni huko yerusalemu ili mfalme na wakuu wake wake zake na masuria wake waweze kuvinywea
 kwa hiyo wakavileta vile vikombe vya dhahabu ambavyo vilikuwa vimechukuliwa kutoka katika hekalu la mungu huko yerusalemu naye mfalme na wakuu wake wake zake na masuria wake wakavinywea
 walipokuwa wakinywa mvinyo wakaisifu miungu ya dh ahabu ya fedha ya shaba ya chuma ya miti na ya mawe
 ghafula vidole vya kitanga cha mwanadamu vilitokea na kuandika juu ya ukuta danieli karibu na kinara cha taa ndani ya jumba la mfalme
mfalme akatazama kitanga kilivyokuwa kikiandika
 uso wa mfalme ukageuka rangi naye aliogopa sana kiasi kwamba magoti yake yaligongana na miguu yake ikalegea
 mfalme akawaita wasihiri wanajimu na waganga waletwe naye akawaambia hawa wenye hekima wa babeli ye yote asomaye maandishi haya na kuniambia maana yake atavikwa nguo za zam barau na kuvikwa mkufu wa dhahabu shingoni mwak e naye atafanywa mtawala wa tatu kutoka juu katika ufalme
 ndipo watu wote wa mfalme wenye hekima wakaingia lakini haw akuweza kusoma yale maandishi wala kumwambia mfalme maana yake
 basi mfalme belshaza akazidi kujawa na hofu na uso wake ukageuka rangi zaidi
wakuu wake wakapigwa na bumbuazi
 malkiaa aliposikia sauti za mfalme na wakuu wake alikuja akaingia katika ukumbi wa karamu
akasema ee mfalme uishi milele
usishtuke usibadilike rangi kiasi hicho yuko mtu katika ufalme wako ambaye ana roho ya miungu mitakatifu ndani yake
wakati wa baba yako mtu huyo alionekana kuwa na ufahamu akili na hekima kama ile ya miungu
mfalme nebukadneza baba yako yaani nasema mfalme baba yako alimteuwa kuwa mkuu wa waganga wasihiri wanajimu na waaguzi
 mtu huyu danieli ambaye mfalme alimwita beltheshaza alionekana kuwa na ak ili nyepesi maarifa na ufahamu pia uwezo wa kufasiri ndoto kueleza mafumbo na kutatua matatizo magumu
mwite danieli naye atakuambia maana ya haya maandishi
 hivyo danieli akaletwa mbele ya mfalme naye mfalme akamwuliza je wewe ndiwe danieli mmoja wa watu wa uhamisho walioletwa na mfalme baba yangu kutoka uyahudi nimesikia kwamba roho ya miungu iko ndani yako na kwamba una ufahamu akili na hekima ya pekee
 watu wenye hekima na wasihiri waliletwa bele yangu ili kusoma maandishi haya na kuniambia maana yake lakini hawakuweza kunifafanulia
 basi nimesikia kwamba unaweza kutoa tafsiri na kutatua matatizo magumu
ikiwa unaweza kusoma maandishi haya na kuniambia maana yake utavikwa nguo za zambarau na mkufu wa dhahabu shingoni mwako nawe utafanywa mtawala wa tatu kutoka juu katika ufalme
a malkia hapa ina maana mama yake mfalme
 ndipo danieli akamjibu mfalme waweza kubaki na zawadi zako mwenyewe na kumpa mtu mwingine ye yote zawadi zako
hata hivyo nitasoma maandishi kwa ajili ya mfalme na kumwambia maana yake
 ee mfalme mungu aliye juu sana alimpa baba yako nebukadneza utaw ala ukuu utukufu na fahari
 kwa sababu ya nafasi ya juu aliyompa baba yako kabila zote za watu mataifa na watu wa ki la lugha walimhofu na kumwogopa
wale ambao mfalme alitaka kuwaua aliwaua wale aliotaka kuwaacha hai aliwaacha hai wale aliotaka kuwapandisha cheo aliwapandisha al iotaka kuwashusha aliwashusha
 lakini moyo wake ulipokuwa na majivuno na kuwa mgumu kwa kiburi aliondolewa kutoka kwenye kiti chake cha utawala cha kifalme na kuvuliwa utukufu wake
 akafukuzwa mbali na wanadamu na kupewa akili ya mnyama akaishi pamoja na punda mwitu akala majani kama ng ombe nao mwili wake ukaloweshwa kwa umande wa mbingu mpaka alipotambua kwamba mungu aliye juu sana ndiye mtawala juu ya falme za wanadamu na kwamba humtawaza juu yao ye yote amtakaye
 lakini wewe mwanae ee belshaza hukujinyenyekeza ingawa ulifahamu haya yote
 badala yake umejiinua dhidi ya bwana wa mbingu
uliletewa vikombe vya hekalu lake nawe na wakuu wako wake zako na masuria wako mlivitumia kwa kunywea mvinyo
ukaisifu miungu ya fedha ya dhahabu ya shaba ya chuma ya miti na ya mawe miungu ambayo haiwezi kuona au kusikia wala kufahamu
lakini hukumheshimu mungu ambaye anaushikilia uhai wako na njia zako zote mkononi mwake
 kwa hiyo ameutuma mkono ule ulioandika maneno
 haya ndiyo maneno yaliyoandikwa mene mene tekeli na peresi
 hii ndiyo maana ya maneno haya mene mungu amezihesabu siku za utawala wako na kuukomesha
 tekeli wewe umepimwa katika mizani na umeonekana umepungua
 peresi ufalme wako umegawanywa na kupewa wamedi na waajemi
 ndipo kwa amri ya belshaza danieli danieli akavikwa nguo za za mbarau mkufu wa dhahabu shingoni tena akatangazwa kuwa mtawala wa tatu kutoka juu katika ufalme
 usiku ule ule belshaza mfalme wa babeli akauawa naye dario mmedi akashika ufalme akiwa na miaka sitini na miwili
dan ilimpendeza dario kuteua maliwali kutawala katika ufalme wake wote pamoja na wasimamizi wa tatu juu yao ambao mmoja wao alikuwa danieli
maliwali walitoa hesabu kwa hao wasimamizi ili mfalme asipate hasara
 basi danieli alijidhihirisha mwenyewe miongoni mwa wasimamizi na maliwali kwa sifa zake za kipekee hata mfalme akapanga kumweka juu ya ufalme wote
 kwa hili wakuu na wasimamizi wakajaribu kutafuta sababu za kumshtaki danieli kuhusu usimamizi ieli katika tundu la simba
wake wa shughuli za serikali lakini hawakuweza kufanikiwa
hawakuweza kupata kosa kwake kwa sababu alikuwa mwaminifu na wala hakupatikana na upotof wala uzembe
 mwishoni watu hawa walisema kamwe hatutapata msingi kwa ajili ya mashtaka dhidi ya mtu huyu danieli isipokuwa kile kinachohusiana na sheria ya mungu wake
 basi wasimamizi na maliwali wakaingia kwa mfalme kama kikundi wakasema ee mfalme dario uishi milele wasimamizi wa kifalme wasaidizi maliwali washauri na watawala wote wamekubaliana kwamba mfalme atoe sheria na kukazia amri kuwa ye yote atakayemwomba mungu ye yote au mwanadamu katika muda huu wa siku thelathini zijazo isipokuwa kwako wewe ee mfalme atatupwa ndani ya tundu la simba
 sasa ee mfalme toa amri na uiandike ili kwamba isiweze kubadilishwa kwa kulingana na sheria za wamedi na waajemi ambazo haziwezi kubatilishwa
 hivyo mfalme dario akaiweka amri hiyo katika maandishi
 ikawa danieli alipofaha mu kuwa amri ile imetangazwa alikwenda nyumbani kwenye chumba chake cha ghorofani ambako madirisha yalifunguka kuelekea yerusalemu
mara tatu kwa siku akapiga magoti na kuomba akimshukuru mungu wake kama alivyokuwa akifanya mwanzoni
 ndipo watu hawa wakamwendea kama kikundi na kumkuta danieli anaomba na kumsihi mungu kwa ajili ya msaada
 basi wakaenda kwa mfalme na kusema naye kuhusu amri ya kifalme je hukutangaza amri kwamba kwa muda huu wa siku thelathini zijazo mtu ye yote ambaye atamwomba mungu au mwanadamu ye yote isipokuwa wewe ee mfalme angetupwa ndani ya tundu la simba mfalme akajibu amri ndivyo ilivyo kulingana na sheria za wamedi na waajemi ambazo haziwezi kutanguka
 ndipo wakamwambia mfalme danieli ambaye ni mmoja wa watu wa uhamisho kutoka yuda hakuheshimu ee mfalme wala hajali amri uliyoiweka kwa maandishi
angalia anaomba mara tatu kwa siku
 wakati mfalme aliposikia hili akahuzunishwa mno akakusudia kumwokoa danieli naye akafany kila jitihada ya kumwokoa hadi jua likatua
 ndipo wale watu wakamwendea mfalme kama kikundi na kumwambia ee mfalme kumbuka kwamba kulingana na sheria ya wamedi na waajemi hakuna amri wala sheria ambayo mfalme ameitoa inayoweza kubadilishwa
 basi mfalme akatoa amri nao wakamleta danieli wakamtupa ndani ya tundu la simba
mfalme akamwambia danieli mungu wako unayemtumikia daima na akuokoe jiwe likaletwa na kuwekwa kwenye mdomo wa tundu naye mfalme akalitia muhuri kwa pete yake mwenyewe pamoja na kwa pete za wakuu wake ili kwamba hali ya danieli isiweze kubadilishwa
 kisha mfalme akarudi kwenye jumba lake la kifalme na usiku kucha hakula chakula wala kutumia viburudisho alivyoletewa
wala hakuweza kulala
 mapema alfajiri mfalme akaondoka na kuharakisha kwenda kwenye tundu la simba
 wakati alipokaribia lile tundu alimwita danieli kwa sauti ya uchungu d anieli mtumishi wa mungu aliye hai je mungu wako unayemtumikia daima ameweza kukuokoa na simba hawa danieli akajibu ee mfalme uishi milele mungu wangu alimtuma malaika wake naye akafunga vinywa vya hawa simba
hawajanidhuru kwa ababu nilionekana sina hatia mbele zake
wala kamwe sijafanya jambo lo lote baya mbele yako ee mfalme
 mfalme akafurahi mno naye akatoa amri danieli atolewe kwenye lile tundu
danieli alipotolewa katika lile tundu hakukutwa na jeraha lo lote kwa sababu alikuwa amemtumaini mungu wake
 kwa amri ya mfalme wale watu waliokuwa wamemshtaki danieli kwa uongo waliletwa na danieli kutupwa ndani ya ya lile tundu la simba pamoja na wake zao na watoto wao
nao kabla hawajafika chini kwenye sakafu ya lile tundu simba wakawakamata na kusaga mifupa yao yote
 kisha mfalme dario akawaandikia kabila zote za watu mataifa na watu wa kila lugha katika nchi yote ninyi na mstawi sana natoa amri hii kwamba katika kila sehemu ya ufalme wangu lazima watu wamwogope na kumheshimu mungu wa danieli
kwa maana yeye ni mungu aliye hai naye hudumu milele ufalme wake hautaangamizwa nao utawala wake kamwe hauna mwisho
 huponya na kuokoa hufanya ishara na maajabu mbinguni na duniani
amemponya danieli kutoka katika nguvu za simba
 hivyo danieli akastawi wakati wa utawala wa dario na utawala wa koreshi mwajemi
ndoto ya danieli ya wanyama wanne katika mwaka wa kwanza wa kutawala kwake belshaza mfalme wa babeli danieli aliota ndoto nay maono yakapita katika akili yake alipokuwa amelala kitandani mwake
akayaandika mambo aliyoyaona katika ndoto yake
 danieli akasema katika maono yangu usiku nilitazama mbele yangu kulikuwepo na upepo kutoka pande nne za mbinguni zikivuruga bahari kuu
 wanyama wakubwa wanne kila mmoja tofauti na mwenzake wakajitokeza kutoka baharini
 mnyama wa kwanza alifanana na simba naye alikuwa na mabawa kama ya tai
nikatazama mpaka mabawa yake yalipong olewa naye akainuliwa katika nchi akasimama kwa miguu miwili kama mwanadamu naye akapewa moyo wa binadamu
 hapo mbele yangu kulikuwa na mnyama wa pili ambaye alionekana kama dubu
upande wake mmoja ulikuwa umeinuka alikuwa na mbavu tatu katika kinywa chake kati ya meno yake
akaambiwa amka ule nyama mpaka ushibe baada ya huyo nilitazama mbele yangu kulikuwa na mnyama mwingine aliyefanana na chui
juu ya mgongo wake alikuwa na mabawa manne kama yale ya ndege
mnyama huyu alikuwa na vichwa vinne naye akapewa mamlaka ya kutawala
 baada ya huyo katika maono yangu usiku nilitazama mbele yangu kulikuwa na mnyama wa nne mwenye kutisha na kuogofya tena mwenye nguvu nyingi
alikuwa na meno makubwa ya chuma akapondaponda na kuangamiza wahanga wake na kukanyaga chini ya nyayo zake cho chote kilichosalia
alikuwa tofauti na wanyama wote waliotangulia naye alikuwa na pembe kumi
 wakati nilipokuwa ni nafikiri kuhusu pembe hizo mbele yangu kulik uwa na pembe nyingine ambayo ni ndogo ikajit okeza miongoni mwa zile kumi pembe tatu za mwanzoni ziling olewa ili kuipa nafasi hiyo ndogo
pembe hii ilikuwa na macho kama ya mwanadamu na mdomo ulionena kwa majivuno
 nilipokuwa ninaendelea kutazama viti vya enzi vikawekwa na mzee wa siku akaketi
mavazi yake yalikuwa meupe kama theluji nywele za kichwa chake zilikuwa nyeupe kama sufu
kiti chake cha enzi kilikuwa kinawaka kwa miali ya moto
nayo magurudumu yake yote yalikuwa yanawaka moto
 mto wa moto ulikuwa unatiririka ukipita mbele yake
maelfu elfu wakamhudumia kumi elfu mara kumi elfu wakasimama mbele zake
mahakama ikakaa ili kuhukumu na vitabu vikafunguliwa
 kisha nikaendelea kutazama kwa sababu ya yale maneno ya majivuno yaliyosemwa na ile pembe
nikaendelea kuangalia mpaka yule mnyama alipochinjwa na mwili wake ukaharibiwa na kutupwa katika ule moto unaowaka
 wanyama wengine walikuwa wamevuliwa mamlaka yao lakini waliruhusiwa kuishi kwa muda fulani
 katika maono yangu ya usiku nilitazama mbele yangu nikamwona anayefanana na danieli mwanadamu akija pamoja na mawingu ya mbinguni
akamkaribia huyo mzee wa siku na akaongozwa mbele zake
 akapewa mamlaka utukufu na ufalme wenye nguvu watu kabila zote za mataifa na watu wa kila lugha wakamwabudu
utawala wa ke ni utawala wa milele ambao hautap ita nao ufalme wake ni ule ambao kamwe hautaangamizwa
tafsiri ya ndoto mimi danieli nili pata mahangaiko rohoni nayo maono yale yaliyopita ndani ya akili zangu yalinisumbua
 nikamkaribia mmoja wa wale waliosimama pale na kumw uliza maana halisi ya haya yote
basi akaniambia na kunipa tafsiri ya vitu hivi hao wanyama wakubwa wanne ni falme nne zitakazoinuka duniani
 lakini watakatifu wa yeye aliye juu sana watapokea ufalme na kuumiliki milele naam milele na milele
 kisha nilitaka kufahamu maana ya kweli ya mnyama yule wa nne ambaye alikuwa tofauti na wale wengine wote tena wa kutisha mwenye meno ya chuma na makucha ya shaba mnyama ambaye alipondaponda na kuangamiza wahanga wake na kukanyaga cho chote kilichosalia
 pia mimi nilitaka kujua kuhusu zile pembe kumi juu ya kichwa chake na pia kuhusu ile pembe nyingine iliyoj itokeza ambayo mbele yake zile tatu za mwanz oni zilianguka ile pembe ambayo ilionekana kuvutia macho zaidi kuliko zile nyingine na ambayo ilikuwa na macho na kinywa kilichonena kwa majivuno
 nilipoendelea kutazama pembe hii ilikuwa inapigana vita dhidi ya watakatifu na kuwashinda mpaka huyo mzee wa siku alipokuja na kutamka hukumu kwa kuwapa ushindi watakatifu wa yeye aliye juu sana na wakati ukawadia walipomiliki ufalme
 alinipa maelezo haya mnyama wa nne ni ufalme wa nne ambao utatokea duniani
utakuwa tofauti na falme nyingine zote nao utaharibu dunia nzima ukiikanyaga chini na kuipondaponda
 zile pembe kumi ni wafalme kumi watakaotokana na ufalme huu
baada yao mfalme mwingine atainuka ambaye atakuwa tofauti na wale waliotangulia naye atawaangusha wafalme watatu
 atanena maneno kinyume cha aliye juu sana na kuwaonea watakatifu wake yeye aliye juu sana huku akijaribu kubadili sikukuu zao takatifu pamoja na sheria
watakatifu watatiwa chini ya mamlaka yake kwa wakati nyakati mbili na nusu wakati a
 lakini ndipo maha kama itakapokaa kuhukumu nayo mamlaka yake yataondolewa na kuangamizwa kabisa milele
 ndipo ufalme mamlaka na ukuu wa falme chini ya mbingu yote utakabidhiwa kwa wataka tifu watu wa yeye aliye juu sana
ufalme wake utakuwa ufalme wa milele nao watawala wote watamwabudu na kumtii yeye
 huu ndio mwisho wa jambo lile
mimi danieli nilitaabika sana katika mawazo yangu nao uso wangu ukabadilika lakini nililiweka jambo hilo kuwa siri moyoni mwangu
maono ya danieli ya kondoo mume na beberu katika mwaka wa tatu wa kutawala kwake mfalme belshaza mimi danieli nilipata maono baada ya maono ambayo yalikuwa yamenitokea
 katika maono yangu mimi nilijiona nikiwa ndani ya ngome ya shushani katika jimbo la elamu katika maono nilikuwa kando ya mto ulai a
 nikatazama juu hapo mbele yangu kulikuwa na kondoo mume mwenye pembe mbili akiwa amesimama kando ya mto pembe zake zilikuwa ndefu
pembe moja ilikuwa ndefu kuliko hiyo nyingine lakini iliendelea kukua baadaye
 nikamtazama yule kondoo alivyokuwa akishambulia kuelekea magharibi kaskazini na kusini
hakuna mnyama ye yote aliyeweza kusimama dhidi yake wala hakuna aliyeweza kuokoa kutoka katika nguvu zake
alifanya kama atakavyo naye akawa mkuu
 nilipokuwa ninatafakar hili ghafula beberu mwenye pembe moja kubwa sana katikati ya macho yake alikuja kutoka magharibi akiruka kasi juu ya dunia yote bila kugusa ardhi
 alikuja akimwelekea yule kondoo mume mwenye pembe mbili niliyemwona akisimama kando ya mto na kumshambulia kwa hasira nyingi
 nikamwona akimshambulia yule kondoo mume kwa hasira nyingi akimpiga yule kondoo mume na kuvunja pembe zake mbili
yule kondoo mume hakuwa na nguvu za kumzuia yule beberu hivyo akamwangusha yule kondoo mume chini na kumkanyaga wala hakuna aliyeweza kumwokoa yule kondoo mume kutoka katika nguvu za huyo beberu
 yule beberu a wakati nyakati mbili na nusu wakati maana yake mwaka mmoja miaka miwili na nusu mwaka yaani miaka mitatu na nusu
a mto ulai ni mfereji wa euleus ambao unaigawa shushani na elymais
sasa unaitwa mto karuni
 danieli akawa mkubwa sana lakini kwenye kilele cha nguvu zake ile pembe yake ndefu ilivunjika na mahali pake pakaota pembe nne kubwa kuelekea pande nne za dunia
 kutoka katika mojawapo ya zile pembe nne ambao ulianza ukiwa mdogo ukaongezeka nguvu kuelekea kusini na kuelekea mashariki na kuelekea nchi ya kupendeza
 pembe hiyo ikaendelea kukua hadi kufikia jeshi la mbinguni nayo ikalitupa baadhi ya je shi la vitu vya angani hapa chini duniani na kukanyaga juu yake
 pembe hiyo ikajikweza ili iwe kama mkuu wa hilo jeshi ikamwondolea dhabihu ya kila siku napo mahali pake patakatif pakashushwa chini
 kwa sababu ya uasi jeshi la watakatifu na dhabihu za kila siku vika tiwa mikononi mwake
ikafanikiwa katika kila kitu ilichofanya nayo kweli ikatupwa chini
 kisha nikamsikia mtakatifu mmoja akizungumza na mtakatifu mwingine akamwambia je itachukuwa muda gani maono haya yatimie yaani maono kuhusu dhabihu ya kila siku uasi unaosababisha ukiwa kutwaliwa kwa mahali patakatifu na jeshi litakalokanyagwa chini ya nyayo akaniambia itachukuwa usiku ndipo mahali patakatifu patawekwa wakfu tena
tafsiri ya maono mimi danieli nilipokuwa ninaangalia maono na kujaribu kuelewa mbele yangu alisimama mmoja anay efanana na mwanadamu
 kisha nikasikia sauti ya mwanadamu kutoka mto ulai ikiita gabrieli mwambie mtu huyu maana ya maono haya
 alipokuwa akikaribia pale mahali nilipokuwa nimesimama niliogopa nikaanguka kifudifudi akaniambia mwana wa mwanadamu fahamu kuwa maono haya yanahusu siku za mwisho
 alipokuwa akinena nami nilikuwa katika usingizi mzito huku nimelala kifudifudi
ndipo aliponigusa na kuniinua nikasimama kwa miguu yangu
 akaniambia nitakuambia yale yatakayotokea baadaye katika wakati wa ghadhabu kwa sababu maono haya yanahusu wakati wa mwisho ulioamriwa
 kondoo mume mwenye pembe mbili ambaye ulimwona anawakilisha wafalme wa umedi na uajemi
 yule beberu mwenye nywele nyingi ni mfalme wa uyunani nayo ile pembe ndefu katikati ya macho yake ni mfalme wa kwanza
 zile pembe nne zilizoota badala ya ile pembe iliyovunjika zinawakilisha falme nne ambazo zitatokea kutoka katika taifa lake lakini hakuna hata mmoja utakaokuwa na nguvu kama ule uliovunjika
 katika sehemu ya mwisho ya utawala wao wakati waasi watakapokuwa waovu kabisa atainuka mfalme mwenye uso mkali na stadi wa hila
 atakuwa na nguvu nyingi lakini si kwa uwezo wake mwenyewe
atasababisha uharibifu wa kutisha na atafanikiwa kwa cho chote anachofanya
atawaangamiza watu maarufu na watu watakatifu
 atasababisha udanganyifu ustawi naye atajihesabu mwenyewe kuwa bora
wakati wajisikiapo kuwa wako salama atawaangamiza wengi na kushindana na mkuu wa wakuu
lakini ataanga mizwa isipokuwa si kwa uwezo wa mwanadamu
 maono kuhusu jioni na asubuhi ambayo umepewa ni kweli laki ni yatie muhuri maono haya kwa maana yanahusu wakati mrefu ujao
 mimi danieli nilikuwa nimechoka sana na nikalala nikiwa mgonjwa kwa siku kadhaa
ndipo nikaamka nikaenda kwenye shughuli za mfalme
nilifadhaishwa na maono nami sikuweza kuyaelewa
mao katika mwaka wa kwanza wa kutawala kwake dario mwana wa ahasuero mzaliwa wa umedi amba ye alifanywa mtawala juu ya ufalme wa babeli katika mwaka wa kwanza wa kutawala kwake mimi danieli nilielewa kutokana na maandiko kulingana na neno la bwana alilopew nabii yeremia kwamba ukiwa wa yerusalemu ungetimizwa kwa miaka sabini
 kwa hiyo nikamgeukia bwana na kumsihi katika maombi na dua katika kufunga kuvaa nguo ya gunia na kujipaka majivu
mbi ya danieli nikamwomba bwan mungu wangu na kutubu ee bwana mungu mkuu na unayetisha anayeshika agano lake la upendo kwao wanaompenda na kutii maagizo yake tumetenda dhambi na kufanya mabaya
tumekuwa waovu na tumeasi tumegeuka mbali na maagizo yako na sheria zako
 hatukuwasikiliza watumishi wako manabii ambao kwa jina lako walisema na wafalme wetu wakuu wetu baba zetu na watu wote wa nchi
 danieli bwana wewe ni mwenye haki lakini siku hii ya leo tumefunikwa na aibu wanaume wa yuda na watu wa yerusalemu nayo israeli yote wote walio karibu na walio mbali katika nchi zote ulikotutawanya kwa sababu ya sisi kukosa uaminifu kwako
 ee bwana sisi na wafalme wetu wakuu wetu na baba zetu tumefunikwa na aibu kwa sababu tumefanya dhambi dhidi yako
 bwana wetu ni mwenye rehema na anayesamehe hata ingawa tumefanya uasi dhidi yake hatukumtii bwana mungu wetu wala kuzishika sheria alizotupa kupitia kwa watumishi wake manabii
 israeli yote imekosea sheria yako na kugeuka mbali nao wamekataa kukutii
kwa hiyo laana na viapo vya hukumu vilivyoandikwa katika sheria ya mose mtumishi wa mungu vimemiminwa juu yetu kwa sababu tumefanya dhambi dhidi yako
 umetimiza maneno uliyosema dhidi yetu na dhidi ya watawala we tu kwa kuleta maafa makubwa juu yetu
chini ya mbingu yote kamwe hapajatendeka kitu kama kile kilichotendeka katika yerusalemu
 kama vile ilivyoandikwa katika sheria ya mose misiba hii yote imekuja juu yetu lakini hatujaomba fadhili kwa bwana mungu wetu kwa kugeuka kutoka katika dhambi zetu na kuwa wasikivu katika kweli yake
 bwana hakusita kuleta maafa juu yetu kwa maana bwana mungu wetu ni mwenye haki katika kila afanyalo lakini hata hivyo hatujamtii
 sasa ee bwana mungu wetu ambaye uliwatoa watu wako misri kwa mkono wenye nguvu na ambaye umejifanyia jina linalodumu mpak leo tumetenda dhambi tumefanya mabaya
 ee bwana wewe kwa kadiri ya matendo yako ya haki ondoa hasira yako na ghadhabu yako juu ya yerusalemu mji wako mlima wako mtakatifu
dhambi zetu na maovu ya baba zetu yameifanya yerusalemu na watu wako kitu cha kudharauliwa kwa wale wote wanaotuzunguka
 basi mungu wetu sa sa sikia maombi na dua ya mtumishi wako
ee bwana kwa ajili yako tuangalie kwa huruma kuhusu ukiwa wa mahali pako patakatifu
 ee mungu tega sikio na ukasikie fumbua macho yako ukaone ukiwa wa mji ule wenye jina lako
hatukutolei maombi yetu kwa sababu sisi tuna haki bali kwa sababu ya rehema zako nyingi
 ee bwana sikiliza ee bwana samehe ee bwana sikia na ukatende kwa ajili yako ee mungu wangu usikawie kwa sababu mji wako na watu wako wanaitwa kwa jina lako
majuma sabini basi nilipokuwa nikali nikinena na kuomba nikiungama dhambi yangu na dhambi ya watu wangu israeli na nikifanya maombi yangu kwa bwana mungu wangu kwa ajili ya mlima wake mtakatifu wakati nilipokuwa bado katika maombi gabrieli yule mtu niliyekuwa nimemwona katika maono hapo awali alinijia kwa kasi karibia na wakati wa kutoa dhabihu ya jioni
 akanielimisha na uniambia danieli sasa nimekuja kukupa akili na ufahamu
 mara ulipoanza kuomba jibu lilitolewa ambalo nimekuja kukupasha haba ri kwa maana wewe unapendwa sana
kwa hiyo tafakari ujumbe huu na uelewe maono haya majuma sabini yameamriwa kwa ajili ya watu wako na kwa ajili ya mji wako mtakatifu ili kumaliza makosa kukomesha dhambi kufanya upatanisho kwa ajili ya uovu kuleta haki ya milele kutia muhuri aono na unabii pi kumtia mafuta yeye aliye mtakatifu sana
 ujue na kuelewa hili tangu kutolewa kwa amri ya kuutengeneza na kujenga upya yerusalemu mpaka kuja kwa mpakwa mafuta aliye mtawala kutakuweko majuma saba na majuma sitini na mawili
barabara zitajengwa tena pamoja na mahandaki la kini katika wakati wa taabu
 baada ya majuma sitini na mawili mpakwa mafuta atakatiliwa mbali wala hatabakia na kitu
watu wa mtawala atakayekuja watauharibu mji pamoja na mahali patakatifu
mwisho utakuja kama mafuriko vita vitaendelea mpaka mwisho nao ukiwa umeamriwa
 mtawala huyo atathibitisha agano na watu wengi kwa juma moja
katikati ya juma hilo atakomesha dhabihu na sadaka
mahali pa dhabihu katika hekalu atasimamisha chukizo la uharibifu hadi mwisho ulioamuriwa utakapomiminwa juu yake yeye aletaye uharibifu
maono ya danieli kuhusu mtu katika mwaka wa tatu wa kutawala kwake koreshi mfal me wa uajemi danieli ambaye aliitwa belteshaza alipewa ufunuo
ujumbe wake ulikuwa kweli nao ulihusu danieli vita vikubwa
ufahamu wa ujumbe ulimjia katika maono
 wakati huo mimi danieli nikaomboleza kwa majuma matatu
 sikula chakula kizuri nyama wala divai havikugusa midomo yangu nami sikujipaka mafuta kamwe mpaka majuma matatu yalipotimia
 kwenye siku ya ishirini na nne ya mwezi wa kwanza nilipokuwa nimesimama kwenye ukingo wa mto mkubwa hidekeli a nikatazama juu na mbele yangu alikuwapo mtu aliyevaa mavazi ya kitani na mshipi wa dhahabu safi kutoka uzafi kiunoni mwake
 mwili wake ulikuwa kama kito cha zabarijadi safi uso wake kama umeme wa radi macho yake kama mwali wa moto mikono yake na miguu yake kama mng ao wa shaba iliyosuguliwa sana nayo sauti yake kama ya umati mkubwa wa watu
 mimi danieli nilikuwa ni mimi peke yangu niliyeona hayo maono wa tu waliokuwa pamoja nami hawakuyaona lakini waligubikwa na hofu kuu wakakimbia na kujificha
 kwa hiyo niliachwa peke yangu nikikodolea macho maono hayo makubwa sikubakiwa na nguvu rangi ya uso wangu ikabad ilika kama aliyekufa nikakosa nguvu
 kisha nikamsikia akisema nami nilipokuwa nikimsikiliza nikalala kifudifudi nikapatwa na usingizi mzito
 mkono ulinigusa ukan inyanyua nikapiga magoti na vitanga vyangu vikiwa vimeshika chini huku nikiwa ninga li bado ninatetemeka
 akasema danieli wewe mtu upendwaye sana fikiri kwa makini maneno ninayokwenda kunena nawe sasa simama wima kwa maana sasa nimetumwa kwako
naye aliposema nami haya nikasimama nikitetemeka
 ndipo akaendelea kusema danieli usiogope
tangu siku ya kwanza ulipotia moyo wako ili kupata ufahamu na kujinyenyekeza mbele ya mungu wako maneno yako yalisikiwa nami nimekuja kwa ajili ya kuitikia maneno yako
 lakini mkuu wa ufalme wa uajemi alinizuia kwa siku ishirini na moja
ndipo mikaeli mmoja wa hao wakuu alikuja kunisaidia kwa sababu nilikuwa nimezuiliwa huko na mfalme wa uajemi
 sasa nimekuja kukueleza mambo yatakayowatokea watu wako wakati ujao kwa maana maono hayo yana husu wakati ambao haujaja bado
 wakati alipokuwa akinieleza haya nilisujudu uso wangu ukiwa umeelekea chini nikawa bubu
 ndipo mmoja aliyeonekana a hedekeli ndio mto tigris
kama mwanadamu akanigusa midomo yangu nami nikafungua kinywa changu nikaanza kunena
nikamwambia yule aliyesimama mbele yangu nimepatwa na huzuni kubwa kwa sababu ya maono haya bwana wangu nimeishiwa nguvu
 bwana wangu mimi mtumishi wako nitawezaje kuzungumza na wewe nguvu zangu zimeniishia hata ninashindwa kupumua
 tena yule aliyeonekana kama mwanadamu akanigusa na kunitia nguvu
 akasema ee mtu upendwaye sana usiogope
amani iwe kwako uwe na nguvu sasa uwe na nguvu
alipozungumza nami nilipata nguvu nikasema nena bwana wangu kwa kuwa umenipa nguvu
 kwa hiyo akasema je unajua kwa nini nimekujia sasa hivi ni tarudi kupigana dhidi ya mkuu wa uajemi nami nikienda mkuu wa uyunani atakuja lakini kwanza nitakuambia kile kilichoandikwa katika kitabu cha kweli
hakuna hata mmoja anayenisaidia dhidi yao isipokuwa mikaeli mkuu wako
nami katika mwaka wa kwanza wa kutawala kwake dario mmedi nilisimama kumsaidia na kumlinda
wafalme wa kusini na wa kaskazini sasa basi ninakuambia kweli wafalme watatu zaidi watatokea uajemi kisha atatokea mfalme wa nne ambaye atakuwa tajiri sana kuliko wengine wote
wakati atakapokuwa amekwisha kujipatia nguvu kwa utajiri wake atamchochea kila mmoja dhidi ya ufalme wa uyunani
 ndipo mfalme mwenye nguvu atatokea ambaye atatawala kwa nguvu nyingi na kufanya anavyopenda
 baada ya kujitokeza milki yake itavunjwa na kugawanyika katika pande nne za mbinguni
hautakwenda kwa wazao wake wala hautakuwa na nguvu alizoonyesha kwa sababu milki yake itang olewa na kupewa wengine
 mfalme wa kusini atakuwa na nguvu lakini mmoja wa majemedari wake atakuwa na nguvu zaidi kuliko mfalme naye atatawala ufalme wake mwenyewe kwa nguvu nyingi
 baada ya miaka kadha wa kadha wataungana
binti wa mfalme wa kusini at aolewa kwa mfalme wa kaskazini ili kuimarisha mapatano lakini huyo binti nguvu zake za ushawishi hazitadumu vivyo hivyo na baba yake
katika siku hizo danieli atafukuzwa pamoja na ao wasindikizaji wake wa kifalme watoto wake na ye yote aliyemuunga mkono
 mmoja kutoka jamaa ya huyo binti atainuka na kuchukua nafasi yake
huyo mtu atashambulia majeshi ya mfalme wa kaskazini na kuingia katika ngome yake atapigana dhidi yao naye atashinda
 naye ataitwaa miungu yao vinyago vyao vya chuma na vitu vyao vya thamani vya fedha na dhahabu na kuvichukua hadi misri kama nyara za vita
kwa miaka kadha wa kadha atamwacha mfalme wa kaskazini bila kumsumbua
 kisha mfalme wa kaskazini atashambulia kwa vita mfalme wa kusini lakini atarudi nyuma hadi kwenye nchi yake mwenyewe
 hata hivyo wana wa mfalme wa kaskazini watajiandaa kwa vita na kukusanya jeshi kubwa ambalo litafagia nchi kama mafuriko yasiyozuilika na kuendelea na vita hadi kwenye ngome ya mfalme wa kusini
 kisha mfalme wa kusini atatoka kwa ghadhabu na kupigana dhidi ya mfalme wa kaskazini ambaye ataunda jeshi kubwa lakini litashindwa
 wakati jeshi litakapokuwa limechukuliwa mfalme wa kusini atajawa na majivuno na atachinja maelfu mengi hata hivyo hatabaki na ushindi
 kwa maana mfalme wa kaskazini atakusanya jesh jingine kubwa kuliko lile la kwanza na baada ya miaka kadha wa kadha atasonga mbele na jeshi kubwa mno lililoandaliwa vizuri
 katika nyakati hizo wengi watainuka dhidi ya mfalme wa kusini
watu wenye ghasia miongoni mwa watu wako mwenyewe wataasi ili kutimiza maono lakini bila mafanikio
 ndipo mfalme wa kaskazini atakuja na kuuzunguka mji kwa majeshi na kuuteka mji uliozungushiwa boma
majeshi ya kusini yatakosa nguvu ya kuyazuia naam hata vikosi vyao vya askari vilivyo bora kuliko vingine havitakuwa na nguvu ya kuwakabili
 huyo avamiaye nchi kwa vita atafanya apendavyo hakuna ye yote atakayeweza kusimama mbele yake
atajiimarisha mwenyewe katika nchi ya kupendeza na atakuwa na uwezo wa kuiangamiza
 naye atafanya mipango kuja na nguvu za ufalme wake wote na kufanya mapatano ya amani na mfal me wa kusini
naye atamtoa binti yake aolewe naye ili kufanya mipango ya kuuangusha ufalme ndani kwa ndani lakini mipango hai tafanikiwa wala kumsaidia
 ndipo atabadili mwelekeo wake kuelekea nchi za pwani na ataziteka nyingi lakini jemadari kutoka mahali pengine atakomesha ufidhuli wake na kurudisha ufidhuli wake juu yake
 baada ya hili atazigeukia ngome za nchi yake mwenyewe lakini atajikwaa na kuanguka wala hataonekana tena
 atakayetawala baada yake atamtuma mtoza ushuru ili kudumis ha fahari ya kifalme
hata hivyo kwa miaka michache ataangamizwa lakini si katika hasir wala katika vita
 atakayetawala baada yake atakuwa mtu wa kudharauliwa ambaye hajapewa heshima ya kifalme
atauvamia ufalme wakati watu wake wanapojiona wako salama naye atautwaa kwa hila
 ndipo jeshi kubwa litafagiliwa mbele yake jeshi pamoja na mkuu wa agano wataangamizwa
 baada ya kufanya mapatano naye atatenda kwa udangany ifu pamoja na watu wachache tu ataingia madarakani
 wakati majimbo yaliyo tajiri sana yanapojiona salama atayavamia naye atafanikisha kile ambacho baba zake wala babu zake hawakufanya
atagawa nyara mateka na utajiri miongoni mwa wafuasi wake
atafanya hila ya kupindua miji yenye mabo ma lakini kwa muda mfupi tu
 pamoja na jeshi kubwa atachochea nguvu zake na ushujaa wake dhidi ya mfalme wa kusini
mfalme wa kusini atafanya vita na jeshi lenye nguvu sana lakini hataweza kusimama kwa sababu ya mashauri yaliyofanywa kwa hila dhidi yake
 wale wanaokula kutoka kwenye ruzuku za mfalme watajaribu kumwangamiza je shi lake litafagiliwa mbali nao wengi watakufa vitani
 wafalme hawa wawili mioyo yao ikiwa imekusudia mabaya wataketi kwenye meza moja na kudanganyana wao kwa wao lakini pasipo faida kwa sababu bado mwisho utakuja katika wakati ulioamuriwa
 mfalme wa kaskazini atarudi katika nchi yake na utajiri mwingi lakini atakuwa ameukaza moyo wake kinyume na agano takatifu
atachukua hatua dhidi ya hilo agano na kisha atarudi katika nchi yake
 katika wakati ulioam uriwa atavamia tena kusini lakini wakati hu matokeo yake yatakuwa tofauti na yale ya wakati wa kwanza
 meli za nchi za kitimu zitampinga naye atavunjika moyo
ndipo atageuka nyuma na kutoa wazi hasira yake dhidi ya agano takatifu
atarudi na kuonyesha fadhili kwa wale waliachao agano takatifu
 majeshi yake yenye silaha yatainuka ili kunajisi ngome ya hekalu na kuondolea mbali danieli sadaka ya kuteketezwa ya kila siku
ndipo watalisimamisha chukizo la uharibifu lisababishalo ukiwa
 kwa udanganyifu atapotosha wale walionajis agano lakini watu wanaomjua mungu wao watampinga kwa uthabiti
 wale wenye hekima watawafundisha wengi ingawa kwa ki tambo watauawa kwa upanga au kuchomwa moto au kukamatwa na kufanywa mateka
 watakapoanguka watapokea msaada kidogo nao wengi ambao si waaminifu wataungana nao
 baadhi ya wenye hekima watajikwaa ili kwamba waweze kusafishwa kutakaswa na kufanywa wasio na waa mpaka wakati wa mwisho kwa maana bado litakuja kwa wakati ulioamuriwa
mfalme ajikwezaye mwenyewe mfalme atafanya apendavyo
atajikweza na kujitukuza mwenyewe kujihesabu mwenye nguvu zaidi juu ya kila mungu naye atasema vitu ambavyo havijasikiwa dhidi ya mungu wa miungu
atafanikiwa hadi wakati wa ghadhabu utimie kwa maana kile kilichokusudiwa lazima kitokee
 hataonyesha heshima kwa miungu ya baba zake au kwa yule aliyetamaniwa na wanawake wala hatajal mungu ye yote bali atajikweza mwenyewe juu yao wote
 badala ya kuwajali hao miungu ataheshimu mungu wa ngome mungu ambaye hak ujulikana na baba zake atamheshimu kwa dhahabu na fedha kwa vito vya thamani na zaw adi za thamani kubwa
 atashambulia ngome zenye nguvu mno kwa msaada wa mungu wa kigeni naye atawaheshimu sana wale watakaomkubali yeye
atawafanya watawala ju ya watu wengi na atagawa nchi kwa kulipia
 katika wakati wa mwisho mfalme wa kusini atapigana naye vita naye mfalme wa kaskazini atamshambulia kwa magari ya vita na askari wapanda farasi na idadi kubwa ya meli
atavamia nchi nyingi na kukumba nchi hizo kama mafuriko
 pia ataivamia nchi yakupendeza
nchi nyin gi zitapinduliwa bali edomu moabu na vi ongozi wa amoni wataokolewa kutoka katika mkono wake
 atapanua mamlaka yake juu ya nchi nyingi misri haitaepuka
 atamiliki hazina za dhahabu fedha na utajiri wote wa misri pamoja na walibia na wakushi kwa kujisalimisha
 lakini taarifa kutoka mashariki na kaskazini zitamshtua naye ataondoka kwa ghadhabu nyingi ili kuangamiza na kuharibu kabisa wengi
 atasimika mahema yake ya kifalme kati ya bahari na mlima mtakatif wa kupendeza
hata hivyo atafikia mwisho wake wala hakuna ye yote atakayemsaidia
nyakati za mwisho katika wakati huo mikaeli mtawala mkuu ambaye huwalinda watu wako atainuka
kutakuwako wakati wa taabu ambao haujatokea tangu mwanzo wa mataifa hadi wakati huo
lakini wakati huo watu wako kila mmoja ambaye jina lake litakutwa limeandikwa kwenye kitabu ataokolewa
 watu wengi ambao wamelala kwenye mavumbi wataamka baadhi yao kwa uzima wa milele wengine kwenye aibu na kudharauliwa milele
 wale wenye hekima watang aa kama mwanga wa mbingu nao wale ambao huwaongoza wengi kutenda haki watang aa kama nyota milele na milele
 lakini wewe danieli yaf unge na kuyatia muhuri maneno ya kitabu hiki mpaka wakati wa mwisho
wengi watakwenda huku na huko na maarifa yataongezeka
 ndipo mimi danieli nikaangalia nako mbele yangu walisimama wengine wawili mmoja katika ukingo huu wa mto na mwingine ukingo wa pili wa mto
 mmoja wao akasema na yule mtu aliyevaa nguo za kitani aliyekuwa juu ya maji ya mto je itachukua muda gani kabla mambo haya ya kushangaza hayajatimizwa kisha mtu yule aliyev aa nguo za kitani aliyekuwa juu ya maji ya mto akainua mkono wake wa kuume na mkono wake wa kushoto kuelekea mbinguni nami nikamsikia akiapa kwa jina lake yeye aishiye mi lele akisema itakuwa wakati nyakati mbili na nusu wakati a
nguvu za watu watakatifu zitakapokuwa zimevunjwa kabisa ndipo mambo haya yote yatakapotimizwa
 nilisikia lakini sikuelewa
kwa hiyo nikauliza bwana wangu matokeo ya haya yote yatakuwa nini akajibu danieli enenda zako kwa sababu maneno haya yamefungwa na kutiwa muhuri mpaka wakati wa mwisho
 wengi watatakaswa na kuondolewa mawaa na kuwa safi lakini waovu wataendelea kuwa waovu
hakuna mmoja wa waovu atakayefahamu lakini wale wenye hekima watafahamu
a wakati nyakati mbili na nusu wakati maana yake mwaka mmoja miaka miwili na nusu mwaka yaani miaka mitatu na nusu
 danieli tangu wakati ule wa kukomeshwa dhabihu ya kila siku na kusimamishwa kwa chukizo la uharibifu kutakuweko siku 
 amebarikiwa mtu yule atakayevumilia hadi kufikia mwisho wa hizo siku 
 kuhusu wewe enenda zako mpaka mwisho
utapumzika nawe ndipo mwisho wa hizo siku utafufuka ili kuupokea urithi uliowekwa kwa ajili yako
hosea utangulizi hosea ambaye maana ya jina lake ni wokovu alikuwa mwana wa beeri hakuna mambo mengi yanayofahamika kuhusu nabii isipokuwa machacheyasliyo ka tika wasifu wake kwenye kitabu hiki nabii hosea alikuwa mzaliwa wa ufalme wa kaskazini yaani isr aeli ambao yeye anauzungumzia pia kama efraimu
majina mawili ya kwanza ya ufalme wa kaskazini na kwa sa maria ambao ndio uliokuwa mji mkuu wa ufalme huo
yawezekana kwamba alianza huduma yake kabla ya kifo cha mfalme yeroboamu ii ambaye alikufa mwaka k
huduma ya hosea kwa ufalme wa kaskazini ilikaribiana sana na ile ya amosi nabii kutoka yuda aliyetabiri kuhusu israeli
amosi na hosea nd io manabii wawli pekee wa agano la kale ambao vitabu vyao viliandika kuhusu ufalme wa kaskazini na uangamivu wake ujao
hosea aliitwa na mungu ili kutabiri juu ya matarajio yaliy oshindikana kabisa ya ufal me wa kaskazini israeli katika kipindi chake cha mwisho cha zaidi ya miaka ka ma yeremia alivyokuwa akifanya kwa ufalme wa kusini yuda
wakti hosea alipoanza huduma yake katika mi aka ya baadaye ya utawala wa yeroboamu ii isareli ilikuwa inafurahia ustawi wake wa kiuchumi na amani ya kisiasa iliyosababisha kuwepo kwa usalama pande zote
mara baada ya kufa kwa yeroboamu ii mwaka k
taifa lilianza kuharibika kwa haraka hatimaye kuangamia mnamo mwaka k
kati ka kipndi cha miaka baada ya kifo chake wafalme wane waliuawa katika kipindi kingine cha miaka samaria iliteketezwa kwa moto waisraeli walipelekwa utumwani ashuru na baadaye kutawanywa katika mataifa mbalimbali
wazo kuu kiini cha ujumbe wa hosea ni ku onyesha upendo wa mungu kwa wenye dhambi yaani upendo wa mngu kwa israeli aliyegeuka na kumwacha mungu
ujumbe huu wa hosea ulionekana kwa dhahiri katika maisha ya ndoa ya huyu nabii
yale majina aliyowaita watoto wake watatu kwa kufuatana kulionyesha kule kuvunjika kwa uhusiano wa upendo wa israeli kwa mungu
jina la mzaliwa wake wa kwanza wa kiume yezreeli linaonyesha hukumu ya mfalme anayetawala yaani yeroboamu liyekuwa wa ukoo wa kifalme wa yehu wafalme 
jina la binti yake lo ruhama ambalo maana yake ni asiyehurumiwa likitoa ujumbe wa mungu kwamba alikuwa anakaribia kuondoa huruma yake kwa is raeli
lo ami jina la mtoto wake wa tatu linamaanisha sio watu wangu likiashiria mungu kuwakataa israeli watu wake
kukosa uaminifu kwa gomeri mkewe hosea kunaonyes ha ile hali ya kukengeuka kwa israeli kutoka kwenye uhusiano wao wa agano na mungu
b adala ya kuupokea kwa shukrani neema ya mungu waliyopewa kwa kuwapatia baraka za vitu waisraeli walitumia mazao yao kutolea sanamu kafara
dhuluma rushwa kuwaonea wengine haya yote yanaonyesha udhaifu wa upendo wao kwa mungu na kati ya wao kwa wao
mambo muhimu hosea anaelezea hali ya ta ifa akitumia hali iliyojitokeza katika maisha ya kila siku mungu anafananishwa na mume baba simba chui dubu umande mvua nondo n
israeli inafananishwa na mke aliyekosa uaminifu kwa mumewe mtu mgonjwa mzabibu zabibu mzeituni mwanamke anayejifungua jik la kuokea ukungu wa asubuhi makapi moshi n
mwandishi hosea mwana wa beeri hosea maana yake ni wokovu
mahali ufalme wa kaskazini israeli ambao nabii anautaja ka ma efraimu
mji wake mkuu ulikuwa
samaria
tarehe k
wahusika wakuu hosea gomeri watoto wao
mgawanyo maisha ya hosea katika familia
 hali ya dhambi ya israeli
 adhabu kwa ajili ya israeli
 hukumu ya mungu na rehema zake
 hosea neno la bwana lililo mjia hosea mwana wa beeri wakati wa utawala wa uzia yothamu ahazi na hezekia wafalme wa yuda wakati wa utawala wa yeroboamu mwana wa yekoashi mfalme wa israeli mke wa hosea na watoto wakati bwana alipoanza kuzungumza kupitia hosea bwana alimwambia nenda ukajitwalie mwanamke wa uzinzi na watoto wa uzinzi kwa sababu nchi ina hatia ya uzinzi wa kupindukia kwa kumwacha bwana
 kwa hiyo alimwoa gomeri binti diblaimu naye akachukua mimba na kumzalia hosea mwana
 kisha bwana akamwamb ia hosea mwite yezreelia kwa kuwa kitambo kidogo nitaiadhibu nyumba ya yehu kwa mauaj ya kule yezreeli nami nitaukomesha ufalme wa israeli
 katika siku ile nitavunja upinde wa israeli katika bonde la yezreeli
 gomeri akachukua tena mimba akamzaa binti
kisha bwana akamwambia hosea mwite lo ruhama b kwa maana sitaonyesha tena upendo kwa nyumba ya israeli kwamba nisije kabisa nikawasamehe
 hata hivyo nitaonyesha upendo kwa nyumba ya yuda nami nitawaokoa si kwa upinde upanga au vita wala kwa farasi na wapanda farasi bali kwa njia ya bwana mungu wao
 baada ya gomeri kumwachisha lo ruhama kunyonya gomeri alipata mwana mwingine
 kisha bwana akasema mwite lo amic kwa maana ninyi si watu wangu nami si mungu wenu
 hata hivyo waisraeli watakuwa kama mchanga kando ya bahari ambao hauwezi kupimika wala kuhesabiwa
mahali pale walipoambiwa ninyi si watu wangu wataitwa wana wa mungu aliye hai
 watu wa yuda na watu wa israeli wataunganishwa tena nao watamchagua kiongozi mmoja nao watakwea watoke katika nchi kwa kuwa siku ya yezreeli itakuwa kuu sana
waambie ndugu zako watu wangu pia waambie dada zako wapendwa wangu
israeli aadhibiwa na kurudishwa mkemeeni mama yenu mkemeeni a yezreeli maana yake ni mungu hupanda
b lo ruhama maana yake ni asiyependwa
c lo ami maana yake ni sio watu wangu
kwa maana yeye si mke wangu nami si mume wake
aondoe sura ya uzinzi katika uso wake na uzinzi kati ya matiti yake
 vinginevyo nitamvua nguo zake awe uchi na kumwacha uchi kama siku ile aliyozaliwa
nitamfanya kama jangwa nitamgeuza awe nchi ya kiu nami nitamwua kwa kiu
 sitaonyesha upendo wangu kwa watoto wake kwa sababu ni watoto wa uzinzi
 mama yao amekosa uaminifu na amewachukua mimba katika aibu
gomeri alisema nitawaendea wapenzi wangu ambao hunipa chakula changu na maji yangu sufu yangu na kitani yangu mafuta yangu na kinywaji changu
 kwa hiyo mimi mungu nitaizuia njia yake kwa vichaka vya miiba nitamjengea ukuta ili kwamba asiweze kutoka
 gomeri atawafuatia wapenzi wake lakini hatawapata atawatafuta lakini hatawapata
kisha atasema nitarudi kwa mume wangu kama kwanza kwa maana nilikuwa na hali njema zaidi kuliko sasa
 gomeri hajakubali kuwa mimi ndiye niliyempa nafaka divai mpya na mafuta niliyemwongezea fedha na dhahabu waliyoitumia kwa kumtumikia baali
 kwa hiyo nitachukua nafaka yangu wakati itakapokomaa na divai yangu mpya wakati itakapokuwa tayari
nitamnyang anya sufu yangu na kitani yangu iliyokusudiwa kufunika uchi wake
 basi sasa nitaufunua ufisadi wake mbele ya wapenzi wake hakuna ye yote atakayemtoa mikononi mwangu
 nitakomesha furaha na macheko yake yote sikukuu zake za mwaka sikukuu za miandamo ya mwezi siku zake za sabato sikukuu zake zote zilizoamriwa
hosea nitaiharibu mizabibu yake na mitini yake ambayo alisema yalikuwa malipo yake kutoka kwa wapenzi wake nitaifanya kuwa kichaka nao wanyama pori wataila
 nitamwadhibu kwa ajili ya siku alizowafukizia uvumba mabaali alipojipamba kwa pete na kwa vito vya thamani na kuwaendea wapenzi wake lakini mimi alinisahau asema bwana
 kwa hiyo sasa nitamshawishi nitamwongoza hadi jangwani na kuzungumza naye kwa upole
 huko nitamrudishia mashamba yake ya mizabibu nami nitalifanya bonde la akoria mlango wa matumaini
huko ataimba kama alivyofanya katika siku za ujana wake kama siku zile alizotoka misri
 katika siku ile asema bwana utaniita mimi mume wangu hutaniita tena mimi bwana wangu
 nitaondoa majina ya mabaali kutoka midomoni mwake wala hataomba tena kwa majina yao
 katika siku ile nitafanya agano kwa ajili yao na wanyama wa kondeni na ndege wa angani na viumbe vile vitambaavyo ardhini
upinde upanga na vita nitaondolea mbali katika nchi ili kwamba wote waweze kukaa salama
 nitakuposa uwe wangu milele nitakuposa kwa uadilifu na haki kwa upendo na huruma
 nitakuposa kwa uaminifu nawe utamkubali bwana
 katika siku ile nitajibu asema bwana nitajibu kwa anga nazo anga zitajibu kwa nchi nayo nchi itajibu kwa nafaka divai mpya na mafuta navyo vitajibu kwa yezreeli
 nitampanda katika nchi kwa ajili yangu a akori maana yake maafa mwenyewe nami nitaonyesha pendo langu kwake yule ambaye nilimwita si mpenzi wangu nitawaambia wale walioitwa sio watu wangu ninyi ni watu wangu nao watasema wewe ndiwe mungu wangu
upatanisho wa hosea na mkewe bwana akaniambia nenda ukaonyeshe upendo wako kwa mke wako tena ingawa amependwa na mwingine naye ni mzinzi
mpende kama bwana apendavyo waisraeli ingawa wanageukia miungu mingine na kupenda mikate mitamu ya zabibu kavu iliyowekwa wakfu
 basi nilimnunua huyo mwanamke kwa shekelia kumi na tano za fedha pia kwa kiasi kama cha homeri moja ya shayiri na nusu ya homerib ya shayiri
 kisha nilimwambia utaishi nami kwa siku nyingi hupaswi kuwa kahaba au kuwa na uhusiano wa karibu na mtu ye yote nami nitaishi na wewe
 kwa maana waisraeli wataishi siku nyingi bila kuwa na mfalme wala mkuu bila kuwa na dhabihu wala mawe matakati fu bila kizibao wala sanamu
 baadaye waisraeli watarudi na kumtafuta bwana mu ngu wao na daudi mfalme wao
watakuja wakitetemeka kwa bwana na kwa baraka zake katika siku za mwisho
shit sikieni neno la bwana aka dhidi ya israeli enyi waisraeli kwa sababu bwana analo shitaka dhidi yenu ninyi mnaoishi katika nchi hakuna uaminifu hakuna upendo hakuna kumjua mungu katika nchi
 kuna kulaani tu uongo na uuaji wizi na uzinzi bila kuwa na mipaka nao umwagaji damu mmoja baada ya mwingine
 kwa sababu hii nchi huomboleza wote waishio ndani mwake wanadhoofika wanyama wa kondeni ndege wa angani na samaki wa baharini wanakufa
a shekeli ni sawa na gramu b homeri ni kipimo sawa na lita hosea lakini mtu awaye yote na asilete shitaka mtu ye yote na asimlaumu mwenzake kwa maana watu wako ni kama wale waletao mashitaka dhidi ya kuhani
 unajikwaa mchana na usiku nao manabii hujikwaa pamoja nawe kwa hiyo nitamwangamiza mama yako
 watu wangu wanaangamizwa kwa kukosa maarifa kwa kuwa wewe umeyakataa maarifa mimi nami nitakukataa wewe usiwe kuhani kwangu mimi kwa kuwa umeacha kuijali sheria ya mungu wako mimi nami sitawajali watoto wako
 kadiri makuhani walivyoongezeka ndivyo walivyozidi ku tenda dhambi dhidi yangu walibadilisha utukufu wao kwa kitu cha aibu
 hujilisha dhambi za watu wangu na kupendezwa na uovu wao
 hata itakuwa kama walivyo watu ndivyo walivyo makuhani
nitawaadhibu wote wawili kwa ajili ya njia zao na kuwalipa kwa matendo yao
 watakula lakini hawatashiba watajiingiza katika ukahaba lakini hawataongezeka kwa sababu wamemwacha bwana na kujiingiza wenyewe katika ukahaba divai ya zamani na divai mpya ambavyo huondoa ufahamu wa watu wangu
hutaka shauri kutoka kwa sanamu ya mti nao hujibiwa na fimbo ya mti
roho ya ukahaba imewapotosha hawana uaminifu kwa mungu wao
 wanatoa dhabihu juu ya vilele vya milima na sadaka za kuteketezwa juu ya vilima chini ya mialoni milibua na miela ambako kuna vivuli vizuri
kwa hiyo binti zenu wamegeukia ukahaba na wake za wana wenu uzinzi
 sitawaadhibu binti zenu wakati wanapogeukia ukahaba wala wake za wana wenu wanapofanya uzinzi kwa sababu wanaume wenyewe huandamana na malaya na kutambikia pamoja na makahaba wa mahali pa kuabudia miungu watu wasiokuwa na ufahamu wataangamia ingawa umefanya uzinzi ee israeli yuda naye asije akawa na hatia
usiende gilgali usipande kwenda beth avenia
wala usiape hakika kama bwana mungu aishivyo waisraeli ni wakaidi kama mtamba wa ng ombe ambaye ni mkaidi
jinsi gani basi bwana anaweza kuwachunga kama wana kondoo katika shamba la majani efraimu amejiunga na sanamu ondokana naye hata wakati wamemaliza vileo vyao wanaendelea na ukahaba wao watawala wao hupenda sana njia za aibu
 kisulisuli kitawafagilia mbali na dhabihu zao zitawaletea aibu
hukumu dhidi ya israeli sikieni hili enyi makuhani iweni wasikivu enyi waisraeli sikieni ee nyumba ya kifalme hukumu hii ni dhidi yenu mmekuwa mtego huko mizpa wavu uliotandwa juu ya tabori
 waasi wamezidisha sana mauaji
mimi nitawatiisha wote
 ninajua yote kuhusu efraimu israeli hukufichika kwangu
efraimu sasa umegeukia ukahaba israeli amenajisika
 matendo yao hayawaachii kurudi kwa mungu wao
roho ya ukahaba imo ndani ya mioyo yao hawamkubali bwana
 kiburi cha israeli kinashuhudia dhidi yao waisraeli hata efraimu wanajikwaa katika dhambi zao pia yuda atajikwaa pamoja nao
 wakati wanapokwenda na makundi yao ya kondoo na ng ombe kumtafuta bwana yeye amejiondoa kutoka kwao
a bethi aveni hapa maana yake nyumba ya uovu
 hosea wao si waaminifu kwa bwana wamezaa watoto haramu
sasa sikukuu zao za mwandamo wa mwezi zitawaangamiza wao pamoja na mashamba yao
 pigeni tarumbeta huko gibea baragumu huko rama
paza kilio cha vita huko beth avenia ongoza ee benyamini
 efraimu ataachwa ukiwa katika siku ya malipo
miongoni mwa makabila ya israeli ninatangaza lile ambalo halina budi kutokea
 viongozi wa yuda ni kama wale wanaosogeza mawe ya mpaka
nitamwaga ghadhabu yangu juu yao kama mafuriko ya maji
 efraimu ameonewa amekanyagwa katika hukumu kwa kuwa amekusudia kufuatia sanamu
 mimi ni kama nondo kwa efraimu kama uozo kwa watu wa yuda
 wakati efraimu alipoona ugonjwa wake naye yuda vidonda vyake ndipo efraimu alipogeukia ashuru na kuomba msaada kwa mfalme mkuu
lakini hawezi kukuponya wala hawezi kukuponya vidonda vyako
 kwa maana nitakuwa kama simba kwa kama simba mkubwa kwa yuda
nitawararua vipande vipande na kuondoka nitawachukua mbali hakuna wa kuwaokoa
 kisha nitarudi mahali pangu mpaka watakapokubali kosa lao
nao watautafuta uso wangu katika taabu yao watanitafuta kwa bidii
israe njoni tumrudie bwana
li asiye na toba ameturarua vipande vipande lakini atatuponya ametujeruhi lakini atatufunga majeraha yetu
 baada ya siku mbili atatufufua katika siku ya tatu atatuinua ili tuweze kuishi mbele zake
 tumkubali bwana a bethi aveni hapa maana yake nyumba ya uovu
tukaze kumkubali yeye
kutokea kwake ni hakika kama vile kuchomoza kwa jua atatujia kama mvua za masika kama vile mvua za vuli ziinyweshavyo nchi
 nifanyie nini nawe efraimu nifanyie nini nawe yuda upendo wako ni kama ukungu wa asubuhi kama umande wa alfajiri utowekao
 kwa hiyo ninawakata ninyi vipande vipande kwa kutumia manabii wangu nimewaua ninyi kwa maneno ya kinywa changu hukumu zangu zinawaka kama umeme juu yenu
 kwa maana nataka rehema wala si dhabihu kumkubali mungu zaidi kuliko sadaka za kuteketezwa
 wamevunja agano kama adamu huko hawakuwa waaminifu kwangu
 gileadi ni mji wenye watu waovu umetiwa madoa kwa nyayo za damu
 kama wanyang anyi wamviziavyo mtu ndivyo magenge ya makuhani wafanyavyo wanaulia watu kwenye njia iendayo shekemu wakifanya uhalifu wa aibu
 nimeona jambo la kutisha katika nyumba ya israeli
huko efraimu amejitolea kwa ukahaba na israeli amenajisika
 pia kwa ajili yako yuda mavuno yameamuriwa
wakati wo wote ningerejesha neema ya watu wangu
kila mara nilipotaka kumponya israeli dhambi za efraimu zinafichuliwa na maovu ya samaria yanafunuliwa
wanafanya udanganyifu wezi huvunja nyumba maharamia hunyang anya barabarani lakini hawafahamu kwamba ninakumbuka matendo yao yote mabaya
dhambi zao zimewameza ziko mbele zangu siku zote
 wanamfurahisha sana mfalme kwa maovu yao hosea wakuu wao kwa uongo wao
 wote ni wazinzi wanawaka kama tanuru ambayo moto wake mwokaji hana haja ya kuuchochea kuanzia kukanda unga hadi umekwisha kuumuka
 katika sikukuu ya mfalme wetu wakuu wanawaka kwa mvinyo naye anawaunga mikono wenye mizaha
 mioyo yao ni kama tanuru wanamwendea kwa hila
hasira yao inafuka moshi usiku kucha wakati wa asubuhi inalipuka kama miali ya moto
 wote wa moto kama tanuru wanawaangamiza watawala wao
wafalme wake wote wanaanguka wala hakuna ye yote kati yao aniitaye mimi
 efraimu anajichanganya na mataifa efraimu ni mkate ambao haukuiva
 wageni wananyonya nguvu zake lakini hafahamu hilo
nywele zake zina mvi hapa na pale lakini hana habari
 kiburi cha israeli kinashuhudia dhidi yake lakini pamoja na haya yote harudi kwa bwana mungu wake wala kumtafuta
 efraimu ni kama hua hudanganywa kwa urahisi na hana akili mara anaita misri mara anageukia ashuru
 wakati watakapokwenda nitatupa wavu wangu juu yao nitawavuta chini waanguke kama ndege wa angani
nitakaposikia wakikusanyika pamoja nitawanasa
 ole wao kwa sababu wamepotoka kutoka kwangu maangamizi ni yao kwa sababu wameniasi ninatamani kuwakomboa lakini wanasema uongo dhidi yangu
 hawanililii mimi kutoka mioyoni mwao bali wanaomboleza vitandani mwao
hukusanyika pamoja kwa ajili ya nafaka na divai mpya lakini hugeukia mbali nami
 niliwafundisha na kuwatia nguvu lakini wanapanga mabaya dhidi yangu
 hawamgeukii yeye aliye juu sana wako kama upinde wenye kasoro
viongozi wao wataanguka kwa upanga kwa sababu ya maneno yao ya jeuri
kwa ajili ya hili watadhihakiwa katika nchi ya misri
isra wekeni tarumbeta midomoni mwenu eli kuvuna kisulisuli tai yuko juu ya nyumba ya bwana kwa sababu watu wamevunja agano langu wameasi dhidi ya sheria yangu
 israeli ananililia ee mungu wetu tunakukubali lakini israeli amekataa lile lililo jema adui atamfuatia
 wanaweka wafalme bila idhini yangu wamechagua wakuu bila kibali changu
kwa fedha zao na dhahabu wamejitengenezea sanamu kwa ajili ya maangamizi yao wenyewe
 ee samaria tupilieni mbali sanamu yenu ya ndama hasira yangu inawaka dhidi yao
watakuwa najisi mpaka lini zimetoka katika israeli ndama huyu ametengenezwa na fundi si mungu
atavunjwa vipande vipande yule ndama wa samaria
 wanapanda upepo na kuvuna upepo wa kisulisuli
bua halina suke halitatoa unga
kama lingetoa nafaka wageni wangeila yote
 israeli amemezwa sasa yupo miongoni mwa mataifa kama kitu kisicho na thamani
 kwa kuwa wamepanda kwenda ashuru kama punda mwitu anayetangatanga peke yake
efraimu amejiuza mwenyewe kwa wapenzi
 ingawa wamejiuza wenyewe miongoni mwa mataifa sasa nitawakusanya pamoja
wataanza kudhoofika chini ya uonevu wa mfalme mwenye nguvu
 ingawa efraimu alijenga madhabahu nyingi kwa ajili ya sadaka za dhambi hosea hizi zimekuwa madhabahu za kufanyia dhambi
 nimeandika kwa ajili yao mambo mengi kuhusu sheria yangu lakini wameziangalia kama kitu cha kigeni
 wanatoa dhabihu nilizopewa mimi nao wanakula hiyo nyama lakini bwana hapendezwi nao
sasa ataukumbuka uovu wao na kuadhibu dhambi zao watarudi misri
 israeli amemsahau muumba wake na kujenga majumba ya kifalme yuda amejengea miji mingi ngome
lakini nitatuma moto kwenye miji yao utakaoteketeza ngome zao
adhabu kwa israeli usifurahie ee israeli usishangilie kama mataifa mengine
kwa kuwa hukuwa mwaminifu kwa mungu wako umependa ujira wa kahaba kwenye kila sakafu ya kupuria nafaka
sakafu za kupuria nafaka na mashinikizo ya kukamulia divai havitalisha watu divai mpya itawapungukia
 hawataishi katika nchi ya bwana efraimu atarudi misri na atakula chakula kilicho najisi huko ashuru
 hawatammiminia bwana sadaka ya divai wala dhabihu zao hazitampendeza
dhabihu kama hizo zitakuwa kwao kama mkate wa waombolezaji nao wote wailao watakuwa najisi
chakula hiki kitakuwa kwa ajili yao wenyewe kisije katika hekalu la bwana
 mtafanya nini katika siku ya sikukuu zenu zilizoamuriwa katika siku za sikukuu za bwana hata ikiwa wataokoka maangamizi misri atawakusanya nayo memfisi itawazika
hazina zao za fedha zitasongwa na michongoma nayo miiba itafunika mahema yao
 siku za adhabu zinakuja siku za malipo zimewadia
israeli na afahamu hili
kwa sababu dhambi zenu ni nyingi sana na uadui wenu ni mkubwa sana nabii anadhaniwa ni mpumbavu mtu aliyeongozwa na mungu anaonekana mwenda wazimu
 nabii pamoja na mungu wangu ndiye mlinzi juu ya efraimu hata hivyo mitego inamngojea katika mapito yake yote uadui katika nyumba ya mungu wake
 wamezama sana katika rushwa kama katika siku za gibea
mungu atakumbuka uovu wao na kuwaadhibu kwa ajili ya dhambi zao
 nilipompata israeli ilikuwa kama kupata zabibu jangwani nilipowaona baba zenu ilikuwa kama kuona matunda ya kwanza katika mtini
lakini walipofika baali peori walijiweka wakfu kwa ile sanamu ya aibu nao wakawa najisi kama kitu kile walichokipenda
 utukufu wa efraimu utaruka kama ndege hakuna kuzaa hakuna kuchukua mimba hakuna kutunga mimba
 hata wakilea watoto nitamuua kila mmoja
ole wao nitakapowapiga kisogo nimemwona efraimu kama tiro aliyeoteshwa mahali pazuri
lakini efraimu wataleta watoto wao kwa mchinjaji
 wape kile kilicho stahili yao ee bwana je utawapa nini wape matumbo ya kuharibu mimba na matiti yasiyokuwa na maziwa
 kwa sababu ya uovu wao wote huko gilgali niliwachukia huko
kwa sababu ya matendo yao ya dhambi nitawafukuza katika nyumba yangu
sitawapenda tena viongozi wao wote ni waasi
 efraimu ameharibiwa mzizi wao umenyauka hawazai tunda
hata kama watazaa watoto nitawachinja watoto wao waliotunzwa vizuri
 mungu wangu atawakataa hosea kwa sababu hawakumtii watakuwa watu wa kutangatanga miongoni mwa mataifa
israeli alikuwa mzabibu uliostawi sana alijizalia matunda mwenyewe
kadiri matunda yake yalivyoongezeka alijenga madhabahu zaidi kadiri nchi yake ilivyostawi alipamba mawe yake ya ibada
 moyo wao ni mdanganyifu nao sasa lazima wachukue hatia yao
bwana atabomoa madhabahu zao na kuharibu mawe yao ya ibada
 kisha watasema hatuna mfalme kwa sababu hatukumheshimu bwana
lakini hata kama tungelikuwa na mfalme angeweza kutufanyia nini wanaweka ahadi nyingi huapa viapo vya uongo wanapofanya mapatano kwa hiyo mashitaka huchipuka kama magugu ya sumu katika shamba lililolimwa
 watu wanaoishi samaria huogopa kwa ajili ya sanamu ya ndama ya beth avena
watu wake wataiombolezea vivyo hivyo kuhani wake wa kuabudu sanamu wale waliokuwa wamefurahia fahari yake kwa sababu itaondolewa kutoka kwao kwenda uhamishoni
 itachukuliwa kwenda ashuru kama ushuru kwa mfalme mkuu
efraimu atafedheheshwa israeli ataaibika kwa ajili ya sanamu zake za mti
 samaria na mfalme wake wataelea kama kijiti juu ya uso wa maji
 mahali pa kuabudia sanamu pa uovu pataharibiwa ndiyo dhambi ya israeli
miiba na mibaruti itaota na kufunika madhabahu zao
kisha wataiambia milima tufunikeni na vilima tuangukieni a beth aveni maana yake hapa ni nyumba ya uovu
 tangu siku za gibea mmetenda dhambi ee israeli huko ndiko mlikobaki
je vita havikuwapata watenda mabaya huko gibea wakati nitakapopenda nitawaadhibu mataifa yatakusanywa dhidi yao ili kuwaweka katika vifungo kwa ajili ya dhambi zao mbili
 efraimu ni mtamba wa ng ombe aliyefundishwa ambaye hupenda kupura hivyo nitamfunga nira juu ya shingo yake nzuri
nitamwendesha efraimu yuda lazima alime naye yakobo lazima avunjevunje mabonge ya udongo
 jipandieni wenyewe haki vuneni matunda ya upendo usio na kikomo vunjeni ardhi yenu isiyolimwa kwa kuwa ni wakati wa kumtafuta bwana mpaka atakapokuja na kuwanyeshea juu yenu haki
 lakini mmepanda uovu mkavuna ubaya mmekula tunda la udanganyifu
kwa sababu mmetegemea nguvu zenu wenyewe na wingi wa mashujaa wenu mngurumo wa vita utainuka dhidi ya watu wako ili kwamba ngome zako zote zitaharibiwa kama shalmani alivyoharibu beth arbeli katika siku ile ya vita wakati mama pamoja na watoto wao walipotupwa kwa nguvu ardhini
 ndivyo itakavyotokea kwako ee betheli kwa sababu uovu wako ni mkuu
siku ile itakapopambazuka mfalme wa israeli ataharibiwa kabisa
upen wakati israeli alipokuwa mtoto do wa mungu kwa israeli nilimpenda nilimwita mwanangu kutoka misri
 lakini kadiri nilivyomwita israeli ndivyo walivyokwenda mbali nami
walitoa dhabihu kwa mabaali na kufukiza uvumba kwa vinyago
 mimi ndiye niliyemfundisha efraimu kutembea nikiwashika mikono hosea lakini hawakutambua kuwa ni mimi niliyewaponya
 niliwaongoza kwa kamba za huruma ya kibinadamu kwa vifungo vya upendo niliondoa nira shingoni mwao nami nikainama kuwalisha
 je hawatarudi misri nayo ashuru haitawatawala kwa sababu wamekataa kutubu panga zitametameta katika miji yao zitaharibu makomeo ya malango yao na kukomesha mipango yao
 watu wangu wamedhamiria kuniacha
hata kama wakimwita yeye aliye juu kwa vyo vyote hatawainua
 efraimu ninawezaje kukuacha ee israeli ninawezaje kukutoa nitawezaje kukutendea kama adma nitawezaje kukufanya kama seboimu moyo wangu umegeuka ndani yangu huruma zangu zote zimeamshwa
 sitatimiza hasira yangu kali wala sitageuka na kumharibu efraimu
kwa kuwa mimi ndimi mungu wala si mwanadamu mtakatifu pekee miongoni mwenu
sitakuja kwa ghadhabu
 watamfuata bwana atanguruma kama simba
wakati angurumapo watoto wake watakuja wakitetemeka kutoka magharibi
 watakuja wakitetemeka kama ndege wakitoka misri kama hua wakitoka ashuru
nitawakalisha katika nyumba zao asema bwana
dhambi ya israeli efraimu amenizunguka kwa uongo nyumba ya israeli kwa udanganyifu
naye yuda ni mkaidi dhidi ya mungu hata kinyume cha yeye aliye mwaminifu mtakatifu pekee
efraimu anajilisha upepo hufukuzia upepo wa mashariki kutwa nzima na kuzidisha uongo na jeuri
anafanya mkataba na ashuru na kutuma mafuta ya zeituni misri
 bwana analo shitaka dhidi ya yuda atamwadhibu yakobo kwa kadri ya njia zake na kumlipa kwa kadri ya matendo yake
 yakobo akiwa tumboni alishika kisigino cha kaka yake kama mwanadamu alishindana na mungu
 alishindana na malaika na kumshinda alilia na kuomba upendeleo wake
alimkuta huko betheli na kuzungumza naye huko bwana mungu mwenye nguvu bwana ndilo jina lake lakini ni lazima urudi kwa mungu wako dumisha upendo na haki nawe umngojee mungu wako siku zote
 mfanyabiashara hutumia vipimo vya udanganyifu hupenda kupunja
 efraimu hujisifu akisema mimi ni tajiri sana nimetajirika
pamoja na utajiri wangu wote hawatakuta ndani yangu uovu wo wote au dhambi
 mimi ndimi bwana mungu wenu niliyewaleta kutoka misri nitawafanya mkae tena kwenye mahema kama vile katika siku za sikukuu zenu zilizoamuriwa
 niliongea na manabii nikawapa maono mengi na kusema mifano kupitia wao
 je gileadi si mwovu watu wake hawafai kitu je hawatoi dhabihu za mafahali huko gilgali madhabahu zao zitakuwa kama malundo ya mawe katika shamba lililolimwa
 yakobo alikimbilia katika nchi ya aramu israeli alitumika ili apate mke ili aweze kulipa kwa ajili yake alichunga kondoo
 bwana alimtumia nabii kumpandisha israeli kutoka misri kwa njia ya nabii alimtunza
 lakini efraimu amemchochea sana hasira bwana wake ataleta juu yake hatia yake ya kumwaga damu naye atamlipiza kwa ajili ya dharau yake
hasira ya bwana dhidi ya israeli wakati efraimu alipozungumza watu walitetemeka hosea alikuwa ametukuzwa katika israeli
lakini alikuwa na hatia ya kumwabudu baali naye akafa
 sasa wanatenda dhambi zaidi na zaidi wanajitengenezea sanamu kutokana na fedha yao vinyago vilivyotengenezwa kwa uhodari vyote kazi ya fundi stadi
inasemekana kuhusu hawa watu hutoa dhabihu za binadamu na kubusu sanamu za ndama
 kwa hiyo watakuwa kama ukungu wa asubuhi kama umande wa alfajiri utowekao kama makapi yapeperushwayo kutoka katika sakafu ya kupuria nafaka kama moshi utorokao kupitia dirishani
 bali mimi ndimi bwana mungu wenu niliyewaleta ninyi toka misri
msimkubali mungu mwingine ila mimi hakuna mwokozi isipokuwa mimi
 niliwatunza huko jangwani katika nchi yenye joto liunguzalo
 nilipowalisha walishiba waliposhiba wakajivuna kisha wakanisahau mimi
 kwa hiyo nitakuja juu yao kama simba kama chui nitawavizia kando ya njia
 kama dubu aliyenyang anywa watoto wake nitawashambulia na kurarua vifua vyenu
kama simba nitawala mnyama pori atawararua vipande vipande
 ee israeli umeharibiwa kwa sababu wewe kinyume nami kinyume na msaidizi wako
 yuko wapi mfalme wako ili apate kukuokoa wako wapi watawala wako katika miji yako yote ambao ulisema nipe mfalme na wakuu
 hivyo katika hasira yangu nilikupa mfalme na katika ghadhabu yangu nilimwondoa
 kosa la efraimu limehifadhiwa dhambi zake zimewekwa katika kumbukumbu
 utungu kama wa mwanamke anayejifungua mtoto humjia lakini yeye ni mtoto asiyekuwa na hekima wakati utakapowadia hatatoka katika tumbo la mama yake
 nitawakomboa watu hawa kutoka nguvu za kaburia nitawakomboa kutoka mautini
yako wapi ee mauti mateso yako uko wapi ee kuzimu uharibifu wako sitakuwa na huruma hata ingawa efraimu atastawi miongoni mwa ndugu zake
upepo wa mashariki kutoka kwa bwana utakuja ukivuma kutoka jangwani chemchemi yake haitatoa maji na kisima chake kitakauka
ghala yake itatekwa hazina zake zote
 watu wa samaria ni lazima wabebe hatia yao kwa sababu wameasi dhidi ya mungu wao
wataanguka kwa upanga watoto wao wadogo watatupwa kwa nguvu ardhini wanawake wao walio na mimba watatumbuliwa
toba kuleta baraka rudi ee israeli kwa bwana mungu wako
dhambi zako zimekuwa ndilo anguko lako chukueni maneno pamoja nanyi na mumrudie bwana
mwambieni samehe dhambi zetu zote na utupokee kwa neema ili tuweze kutoa matunda ya midomo yetu kama sadaka za mafahali
 ashuru hawezi kutuokoa hatutapanda farasi wa vita
kamwe hatutasema tena miungu yetu kwa kile ambacho mikono yetu wenyewe imetengeneza kwa kuwa kwako wewe yatima hupata huruma
 nitaponya ukaidi wao na kuwapenda kwa hiari yangu kwa kuwa hasira yangu imeondoka kwao
 nitakuwa kama umande kwa israeli atachanua kama yungiyungi
kama mwerezi wa lebanoni atashusha mizizi yake chini matawi yake yatatanda
fahari yake itakuwa kama mti wa mzeituni hosea harufu yake nzuri kama mwerezi wa mabichi lebanoni
kuzaa kwako matunda kunatoka kwangu
 watu wataishi tena kwenye kivuli chake
atastawi kama nafaka
 ni nani mwenye hekima atayatambua mambo atachanua kama mzabibu haya
nao umaarufu wake utakuwa kama divai ni nani mwenye ufahamu huyu itokayo lebanoni
atayaelewa
 ee efraimu utasema mimi nina shughuli gani njia za bwana ni adili tena na sanamu nitamjibu na wenye haki huenda katika njia hizo kumtunza
lakini waasi watajikwaa ndani yake
mimi ni kama msonobari wenye majani hosea yoeli utangulizi yoeli ambaye maana ya jina lake ni bwana ni mungu anajitambulisha kama mwana wa pethueli 
kumbukumbu zake nyingi katika kitabu chake hadi sayuni na huduma yake hekaluni zinaonyesha kwamba alikuwa nabii aliyetumwa kwa yuda na yerusalemu
kut okana na huduma yake wengi wa memdhania kuwa nabii wa kikuhani ling
yer aliyenena neno la kweli la bwana
ingawa yoeli ni jina lililozoeleka katika agano la kale hak una kinachofahamika kuhusu huyu nabii zaidi ya yale yaliyoandikwa katika kitabu hiki kwamba alikuwa mwana wa pethueli
pia nabii amosi anaashiria angalizo la yoeli katika nabii zake
tukio la unabii wa yoeli lilikuwa pigo kubwa la nzige waliokula kila jani bichi mpaka magome ya miti na mizizi
akiwaonya watu wamgeukie bwana kwa njia ya toba yoeli anatangaza kwamba siku ya bwana inakuja na italeta hukumu kubwa
kabla hiyo hukumu haijaja mungu atatuma roho wake ili kuleta muendelezo wa baraka
petro aligusia kutimizwa kwa sehemu ya unabii huu katika mdo katika siku ya pentekoste
katika kitabu hiki yoeli anaelezea kwa undani kuhusu undi la nzige walioshambulia palestina
katika tukio hili aliona ishara ya hukumu ya mwisho na akawaonya wa tu watubu na kumrudia mungu
wazo kuu toba husababisha mungu kughairi mabaya aliyokusudia na kuleta baraka
kusudi kubwa lilikuwa kuwaonya yuda juu ya hukumu ya mungu iliyokuw mbele yao kwa sababu ya dhambi zao na kuwahimiza wamrudie mungu kwa toba ya kweli kwa kurarua mioyo yao
mwandishi yoeli mwana wa pethueli mahali yerusalemu
watu wa yuda wa likuwa wamepata mali nyingi na wakawa katika hali ya kuridhika
walimchukua mungu kimizaha walikuwa wanaj ipenda wenyewe washirikin na wenye dhambi
yoeli al iwaonya kwamba ni dhahiri maisha kama haya yangeshusha hukumu ya mungu dhidi yao
tarehe tofauti na manabii wengine yoeli hatumii tarehe kuanza unabii wake
kw sababu hii wasomi wametofautiana kuhusu wakati wa huduma ya yoeli na katika tarehe ya kuand ikwa kwa kitabu hiki
maoni ya nasema ni kati ya karne ya tisa mpaka karne ya tano k
ya le maoni ya mapokeo yanayosema kitabu cha yoeli kiliandikwa kama k
yanaonekana kukubalika zaidi maadamu mataifa na hali zi lizotajwa na yoeli zinaendana zaidi na kipindi hiki
wahusika wakuu yoeli watu wa yuda
mgawanyo kuvamiwa na nzige wito kutubu maonyo na baraka za mungu hukumu ya mungu ya mwisho na sheria yoeli neno la bwana ambalo lilimjia yoeli mwana wa pethueli
uvamizi wa nzige sikilizeni hili enyi wazee sikilizeni ninyi nyote mnaoishi katika nchi
je jambo kama hili lilishawahi kutokea katika siku zenu au katika siku za babu zenu waelezeni watoto wenu na watoto wenu wawaambie watoto wao na watoto wao kwa kizazi kitakachofuata
 kilichosazwa na kundi la tunutu nzige wakubwa wamekula kilichosazwa na nzige wakubwa parare wamekula kilichosazwa na parare madumadu wamekula
 amkeni enyi walevi mlie pigeni yowe enyi wanywaji wote wa pigeni yowe kwa sababu ya mvinyo mpya kwa kuwa mmenyang anywa kutoka midomoni mwenu
 taifa limevamia nchi yangu lenye nguvu tena lisilo na idadi lina meno ya simba chonge za simba jike
 limeharibu mizabibu yangu limebambua magome yake na kutupilia mbali pia limeangamiza mitini yangu
na kuyaacha matawi yake meupe
 lia kama bikira aliyevaa nguo ya gunia anayehuzunika kwa ajili ya mume wa ujana e
 sadaka za nafaka na sadaka za kinywaji zimekatiliwa mbali kutoka nyumba ya bwana
makuhani wanaomboleza wale wanaohudumu mbele za bwana
 mashamba yameharibiwa ardhi imekauka nafaka imeharibiwa mvinyo mpya umekauka mafuta yamekoma
 kateni tamaa enyi wakulima lieni enyi mlimao mizabibu huzunikeni kwa ajili ya ngano na shayiri kwa sababu mavuno ya shambani yameharibiwa
 mzabibu umekauka na mtini umenyauka mkomamanga mtende na mtofaa miti yote ya shambani imekauka
hakika furaha yote ya mwanadamu imeondoka
wito wa toba vaeni nguo ya gunia ee makuhani muomboleze pigeni yowe enyi mnaohudumu madhabahuni
njoni vaeni nguo ya gunia usiku kucha enyi mnaohudumu mbele za mungu wangu kwa kuwa sadaka za nafaka na sadaka za kinywaji zimezuiliwa kufika katika nyumba ya mungu wenu
 tangazeni saumu takatifu liiteni kusanyiko takatifu
iteni wazee na wote waishio katika nchi waende katika nyumba ya bwana mungu wenu wakamlilie bwana
 lo tazama jinsi siku hiyo itakavyokuwa ya kutisha kwa kuwa siku ya bwana iko karibu itakuja kama uharibifu kutoka kwa mwenyezi a
 je chakula hakikukatiliwa mbali mbele ya macho yetu na furaha na shangwe kutoka katika nyumba ya mungu wetu mbegu zinakauka chini ya mabonge ya udongo
ghala zimeachwa katika uharibifu ghala za nafaka zimebomolewa kwa maana hakuna nafaka
 jinsi gani ng ombe wanavyolia makundi ya mifugo yanahangaika kwa sababu hawana malisho hata makundi ya kondoo yanateseka
 kwako ee bwana naita kwa kuwa moto umeteketeza malisho ya mbugani na miali ya moto imeunguza miti yote ya shambani
 hata wanyama wa porini wanakuonea shauku wewe vijito vya maji vimekauka moto umeteketeza malisho yote ya a mwenyezi hapa ina maana ya shaddai kwa kiebrania
yoeli mbugani
jeshi la nzige pigeni tarumbeta katika sayuni pigeni mbiu katika mlima wangu mtakatifu
wote waishio katika nchi na watetemeke kwa kuwa siku ya bwana inakuja
iko karibu siku ya giza na huzuni siku ya mawingu na utusitusi
kama mapambazuko yasambaavyo toka upande huu wa milima hata upande mwingine jeshi kubwa na lenye nguvu linakuja
jambo kama hili halijakuwapo tangu zamani wala halitakuwapo tena kamwe
 mbele yao moto unateketeza nyuma yao moto unawaka kwa nguvu
mbele yao nchi iko kama bustani ya edeni nyuma yao jangwa lisilofaa hakuna kitu kinachowaepuka
 wanaonekana kama farasi wanakwenda mbio kama askari wapanda farasi
 wanatoa sauti kama magari ya vita wanaporukaruka juu ya vilele vya milima kama mlio wa miali ya moto ilayo mabua kama jeshi kubwa lililojipanga kwa ajili ya vita
 wanapoonekana mataifa yanakuwa katika maumivu makuu kila uso unabadilika rangi
 wanashambulia kama wapiganaji wa vita
wanapanda kuta kama askari
wote wanatembea katika safu hawapotoshi safu zao
 hakuna anayemsukuma mwenzake kila mmoja anakwenda mbele moja kwa a
wanapita katika vizuizi bila kuharibu safu zao
 wanaenda kasi kuingia mjini wanakimbia ukutani
wanaingia ndani ya nyumba kwa kuingilia madirishani kama wevi
 mbele yao dunia inatikisika anga linatetemeka jua na mwezi vinatiwa giza na nyota hazitoi mwanga wake tena
 bwana anatoa mshindo wa ngurumo mbele ya jeshi lake majeshi yake hayana idadi ni wenye nguvu nyingi wale ambao hutii agizo lake
siku ya bwana ni kuu ni ya kutisha
ni nani anayeweza kuistahimili rarueni mioyo yenu hata sasa asema bwana nirudieni kwa mioyo yenu yote kwa kufunga kwa kulia na kuomboleza
 rarueni mioyo yenu na siyo mavazi yenu
mrudieni bwana mungu wenu kwa maana yeye ndiye mwenye neema na mwingi wa huruma si mwepesi wa hasira ni mwingi wa upendo huona huruma hujizuia kupeleka maafa
 ni nani ajuaye yeye aweza kugeuka na kuwa na huruma na kuacha baraka nyuma yake sadaka za nafaka na sadaka za vinywaji kwa ajili ya bwana mungu wenu
 pigeni tarumbeta katika sayuni tangazeni saumu takatifu liiteni kusanyiko takatifu
 wakusanyeni watu wekeni wakfu kusanyiko waleteni pamoja wazee wakusanyeni watoto wale wanyonyao a
bwana arusi na atoke chumbani mwake na bibi arusi naye atoke katika chumba chake
 makuhani ambao wanahudumu mbele za bwana na walie katikati ya ukumbi wa hekalu na madhabahu
waseme wahurumie watu wako ee bwana
usifanye urithi wako kitu cha kudharauliwa neno la dhihaka kati ya mataifa
kwa nini wasemezane miongoni mwao yuko wapi mungu wao jibu la bwana kisha bwana atakuwa na wivu kwa ajili ya nchi yake na kuwa na huruma juu ya watu wake
yoeli bwana atawajibu ninawapelekea nafaka mvinyo mpya na mafuta vyakuwatosha ninyi hadi mridhike kabisa kamwe sitawafanya tena kitu cha kudharauliwa na mataifa
 nitafukuza jeshi la kaskazini likae mbali nanyi nikilisukuma ndani ya jangwa askari wa safu za mbele wakienda ndani ya bahari ya mashariki na wale wa safu za nyuma katika bahari ya magharibi
uvundo wake utapaa juu harufu yake itapanda juu
hakika ametenda mambo makubwa
 usiogope ee nchi furahi na kushangilia
hakika bwana ametenda mambo makubwa
 msiogope enyi wanyama pori kwa kuwa mbuga za malisho yenu zinarudia ubichi
miti nayo inazaa matunda furahini enyi watu wa sayuni shangilieni katika bwana mungu wenu kwa kuwa amewapa mvua za vuli kwa kipimo cha haki anawapelekea mvua nyingi mvua ya vuli na ya masika kama mwanzoni
 sakafu za kupuria zitajaa nafaka mapipa yatafurika mvinyo mpya na mafuta
 nitawalipa kwa ajili ya miaka ile iliyoliwa na nzige parare madumadu na tunutu jeshi langu kubwa ambalo nililituma katikati yenu
 mtakuwa na wingi wa vyakula mpaka mshibe na mtalisifu jina la bwana mungu wenu ambaye amefanya maajabu kwa ajili yenu kamwe watu wangu hawataaibishwa tena
 ndipo mtakapojua kwamba mimi niko katika israeli na kwamba mimi ndimi bwana mungu wenu kwamba hakuna mwingine kamwe watu wangu hawataaibika tena
siku ya bwana hata itakuwa baada ya hayo nitamimina roho yangu juu ya wote wenye mwili
wana wenu waume kwa wake watatabiri wazee wenu wataota ndoto na vijana wenu wataona maono
 hata juu ya watumishi wangu wanaume kwa wanawake katika siku zile nitamimina roho yangu
 nami nitaonyesha maajabu katika mbingu na juu ya nchi damu moto na wimbi la moshi
 jua litageuzwa kuwa giza na mwezi kuwa damu kabla ya kuja siku ya bwana iliyo kuu na ya kutisha
 kila mmoja atakayeliitia jina la bwana ataokolewa
kwa maana juu ya mlima sa yuni na katika yerusalemu kutakuwako wokovu kama bwana alivyosema miongoni mwa walionusurika ambao bwana awaita
mataifa yahukumiwa katika siku hizo na wakati huo nitakaporejesha neema ya yuda na yerusalemu nitayakusanya mataifa yote na kuyaleta katika bonde la yehoshafati
hapo nitaingia kwenye hukumu dhidi yao kuhusu urithi wangu watu wangu israeli kwa kuwa waliwatawanya watu wangu miongoni mwa mataifa na kuigawa nchi yangu
 wanawapigia kura watu wangu na kuwauza wavulana ili kupata makahaba waliwauza wasichana ili wapate kunywa o
 sasa una nini dhidi yangu ee tiro na sidoni nanyi nchi zote za ufilisti je mnanilipiza kwa yale niliyoyafanya kama mnalipa mimi nitalipiz juu ya vichwa vyenu kwa kasi na kwa haraka yale mliyoyatenda
 kwa kuwa mlichukua fedha na dhahabu yangu pia mkabeba hazina zangu nzuri sana mkapeleka kwenye mahekalu yenu
 mliwauza watu wa yuda na yerusalemu kwa wayunani ili kwamba mpate kuwapeleka mbali na nchi yao
yoeli tazama nitawaamsha kutoka zile sehemu mlizowauza nami nitawa lipiza juu ya vichwa vyenu kile mlichofanya
 nitawauza wana wenu na binti zenu kwa watu wa yuda nao watawauza kwa washeba taifa lilo mbali bwana amesema
kamwe wageni hawataivamia tena
 katika siku hiyo milima itadondosha mvinyo mpya na vilima vitatiririka maziwa mabonde yote ya yuda yatatiririka maji
chemchemi itatiririka kutoka kwenye tangazeni hili miongoni mwa mataifa nyumba ya bwana jiandaeni kwa vita na kunywesha bonde la shitimu
amsha askari lakini misri itakuwa ukiwa wanaume wote wapiganaji na wasogee edomu itakuwa jangwa tupu karibu na kushambulia
kwa sababu ya jeuri waliofanya kwa watu majembe yenu yafueni yawe panga wa yuda na miundu yenu ya kukatia iwe mikuki
ambao katika nchi yao walimwaga aliye dhaifu na aseme damu isiyo na hatia
 yuda itakaliwa na watu milele mimi nina nguvu na yerusalemu itadumu vizazi vyote
 njoni haraka ninyi mataifa yote kutoka pande zote hatia yao ya damu ambayo sijasamehe kusanyikeni huko
nitasamehe
shusha wapigana ji wako ee bwana bwana anakaa sayuni mataifa na yaamshwe na yasonge mbele kuelekea katika bonde la yehoshafati kwa kuwa nitaketi mahali pale kuhukumu mataifa yote yaliyoko kila upande
 tia mundu kwa kuwa mavuno yamekomaa
njoni mkanyage zabibu kwa kuwa shinikizo la kukamua zabibu limejaa na mapipa yanafurika kwa kuwa uovu wao ni mkubwa umati mkubwa umati mkubwa katika bonde la uamuzi kwa kuwa siku ya bwana ni karibu katika bonde la uamuzi
 jua na mwezi vitatiwa giza na nyota hazitatoa mwanga wake tena
 bwana atanguruma kutoka sayuni na mshindo wa ngurumo kutoka yerusalemu dunia na mbingu vitatikisika
lakini bwana atakuwa kimbilio la watu ngome imara kwa ajili ya watu wa israeli
baraka kwa watu wa mungu ndipo mtakapojua kwamba mimi bwana mungu wenu nakaa sayuni mlima wangu mtakatifu
yerusalemu utakuwa mtakatifu amosi utangulizi jina amosi maana yake ni mzigo au mchukua mzigo ambalo linaweza likawa kifupi cha amasia nya ambalo maana yake bwana huchukua mizigo
amosi alikuwa mchunga wanyama pia mtunza mikuyu kutoka tekoa kijiji kilichoko yuda kama kilomita 
 kusini mwa yerusalemu
mungu alimwita kuwa nabii katika ufalme wa kaskazini yaani israeli
wakati huo falme hizi zilikuwa na utajiri mwingi
ujumbe wa amosi unaonyesha kwamba wakati huo ulikuwa wa mafanikio yasiyo na kifani kiuchumi na ustawi wa kisiasa katika ufalme wa kaskazini wa israeli kuliko nyakati nyingine zo zote isipokuwa zile za enzi ya solomoni
amosi anawalaumu watu vikali kwa kuliacha neno la mungu kukosekana kwa haki katika jamii kwa maskini kuwa wakatili kutawaliwa na ubinafsi kufuata anasa na kuabudu sanamu kubaya sana
uwajibikaji wa israeli ni mkubwa kuliko wa mataifa mengine yanayoizunguka kwa sababu walikuwa wamepewa upend eleo makubwa zaidi
katika maono matano mfululizo amosi aliona kuwa siku ya maangamizo ilikuwa karibu
aliw aonya watu kwamba inawapasa kujiandaa kukutana na mungu
kwa wale waliokuwa wanampenda mungu amosi alikuwa na neno la kuwapa matumaini
siku ilikuwa inakuja ambapo ufalme wa daudi ungekomeshwa ghafula lakini wacha mungu wangeishi salama
amosi akiwa ameitwa kuwa msemaji kwa ajili ya mungu nabii alitoa ujumbe huo katika miji ya ufalme wa kaskazini israeli samaria betheli gigali na miji mingine mingi katika karne ya nane kabla ya kristo
huduma ya amosi ilifanyika katika siku za uzia alipokuw mfalme wa yuda na yeroboamu ii alipok uwa mfalme wa israeli
wsfalme hawa walipishana katika miaka k
hivyo inawezekana huduma yake ilifanyika k
miji wazo kuu ujumbe wa amosi ulionyesha kipindi cha mafanikio ya kiuchumi katika ufalme wa kaskazini wa israeli ambacho hakijakuwepo wakati wo wote isipokuwa enzi zile za mfalme solomoni
amosi aliwashutumu watu vikali hivyo kutangaza hukumu ya mungu dhidi ya watu kwa sababu walikuwa wamemwacha mungu
jambo muhimu amosi alitoa unabii katika kipindi cha miaka miwili kabla ya tetemeko la ardhi
wachunguzi wa mambo ya kale wamegundua ushahidi wa uharibifu mkubwa uliosababishwa na tetemeko hili la ardhi lililotokea wakati huo maeneo mbalimbali ya israeli pamoja na mji wake mkuu samaria
zekaria alilitaja tetemeko hili hili la ardhi zek
 zaidi ya miaka baadaye akielezea zaidi kwamba tetemeko hilo liliua watu wengi
amosi anasema aliliona kama uthibitisho wa ujumbe wake wa kinabii na huduma yake kwa israeli linganisha 
amosi anatumia mfano wa maneno yanayosisimua kutokana na uzoefu wake wa ukulima na uchungaji wa wanyama simba angurumaye kipande cha kondoo kilichopokonywa kinywani mwa simba ng ombe walioshiba kapu la matunda 
mwandishi amosi mchunga kondoo na mtunza mikuyu wa tekoa
mahali samaria betheli gigali na miji mingine mingi
watu mataji ri wa israeli walikuwa wanafurahia amani na mafanikio
walikuwa wametosheka na hali ya maisha na kuwaonea maskini kiasi cha kuwauza kama watumwa
lakini punde si punde israeli ilikuwa ishindwe na asiria ashuru na hao hao matajiri wangekuwa watumwa
kusudi kutangaza hukumu ya mungu dhidi ya ufalme wa kaskazini yaani israeli kwa kuishi katika hali ya kutosheka na kuridhika kuabudu sanamu na kuwadhulumu maskiini
tarehe amosi alikuwa nabii katika karne ya nane kabla ya kristo
amosi aliishi wakati mmoja na isaya na mika
wahusika wakuu amosi amazia yeroboamu ii
mgawanyo hukumu kwa majirani wa israeli
 hukumu kwa israeli
 uovu wa israeli
 maono matano
 matengenezo ya israeli
 amosi maneno ya amosi mmoja wa wachunga wanyama wa tekoa yale aliyoyaona kuhusu israeli miaka miwili kabla ya tetemeko la ardhi wakati uzia alipokuwa mfalme wa yuda na yeroboamu mwana wa yoashi alipokuwa mfalme wa israeli
 alisema bwana ananguruma toka sayuni pia ananguruma kutoka yerusalemu malisho ya wachunga wanyama yanakauka kilele cha karmeli kinanyauka
hukumu juu ya majirani wa israeli hili ndilo asemalo bwana kwa dhambi tatu za dameski hata kwa nne sitaizuia ghadhabu yangu
kwa sababu aliipura gileadi kwa vyombo vya chuma vyenye meno
 nitatuma moto juu ya nyumba ya hazaeli ambao utateketeza ngome za ben hadadi
 nitalivunja lango la dameski nitamwangamiza mfalme aliyeko katika bonde la avenia na yeye ambaye anaishika fimbo ya utawala katika beth edeni
watu wote wa aramu watakwenda uhamishoni huko kiri asema bwana
 hili ndilo asemalo bwana kwa dhambi tatu za gaza hata kwa nne sitaizuia ghadhabu yangu kwa sababu walichukua mateka jumuiya nzima na kuwauza kwa edomu nitatuma moto juu ya kuta za gaza ambao utateketeza ngome zake
 nitamwangamiza mfalme wa ashdodi na yeye aishikaye fimbo ya utawala katika ashkeloni
nitaugeuza mkono wangu dhidi ya ekroni hadi mfilisti wa mwisho atakapokufa asema bwana mwenyezi
 hili ndilo asemalo bwana a aven maana yake ni uovu
kwa dhambi tatu za tiro hata kwa nne sitaizuia ghadhabu yangu
kwa sababu ameuza jumuiya nzima ya mateka kwa edomu na kutokujali mapatano ya undugu nitatuma moto kwenye kuta za tiro ambao utateketeza ngome zake
 hili ndilo bwana asemalo kwa dhambi tatu za edomu hata kwa nne sitaizuia ghadhabu yangu
kwa sababu alimfuatia ndugu yake kwa upanga alikataa kuonyesha huruma yo yote kwa sababu hasira yake kali iliendelea kupanda wakati wote na ghadhabu iliwaka bila kuzuiliwa
 nitatuma moto juu ya temani ambao utateketeza maboma ya bosra
 hili ndilo asemalo bwana kwa dhambi tatu za amoni hata kwa nne sitaizuia ghadhabu yangu
kwa sababu aliwatumbua wanawake wajawazito wa gileadi ili kuongeza mipaka yake
 nitatuma moto kwenye kuta za raba ambao utateketeza ngome zake katikati ya vilio vya vita katika siku ya mapigano katikati ya upepo mkali katika siku ya dhoruba
 mfalme wake atakwenda uhamishoni yeye pamoja na maofisa wake asema bwana
hili ndilo asemalo bwana kwa dhambi tatu za moabu hata kwa nne sitazuia ghadhabu yangu
kwa sababu alichoma mifupa ya mfalme wa edomu ikawa kama chokaa
 nitatuma moto juu ya moabu ambao utateketeza ngome ya keriothi
moabu ataanguka kwa ghasia kubwa katikati ya vilio vya vita na mlio wa tarumbeta
 nitamwangamiza mtawala wake na kuwaua amosi maofisa wake wote pamoja naye hili ndilo asemalo bwana kwa dhambi tatu za yuda hata kwa nne sitaizuia ghadhabu yangu
kwa sababu wameikataa sheria ya bwana na hawakuzishika amri zake kwa sababu wamepotoshwa na miungu ya uongo miungu ambayo babu zao waliifuata asema bwana
 nitatuma moto juu ya yuda utateketeza ngome za yerusalemu
hukumu juu ya israeli hili ndilo asemalo bwana kwa dhambi tatu za israeli hata kwa nne sitaizuia ghadhabu yangu
wanawauza wenye haki kwa fedha na maskini kwa jozi ya viatu
 wanakanyaga juu ya vichwa vya maskini kama vile juu ya mavumbi ya nchi na kukataa haki kwa walioonewa baba na mwanaye hushiriki msichana mmoja kwa hivyo hulinajisi jina langu takatifu
 watu hulala kando ya kila madhabahu juu ya nguo zilizowekwa rehani
katika nyumba ya mungu wao hunywa mvinyo ulionunuliwa kwa fedha walizotozwa watu
 nilimwangamiza mwamori mbele yao ingawa alikuwa mrefu kama mierezi na mwenye nguvu kama mialoni
niliyaangamiza matunda yake juu na mizizi yake chini
 niliwaleta toka misri na nikawaongoza miaka arobaini jangwani niwape nchi ya waamori
 pia niliinua manabii kutoka miongoni mwa wana wenu na wanadhiri kutoka miongoni mwa vijana wenu wa kiume
je hii si kweli enyi watu wa israeli asema bwana
 lakini mliwafanya wanadhiri kunywa mvinyo na kuwaamuru manabii wasitabiri
 sasa basi nitawaponda kama gari lipondavyo wakati limejazwa nafaka
 mkimbiaji hodari hatanusurika wenye nguvu wataishiwa nguvu zao na shujaa hataweza kuokoa maisha yake
 mpiga upinde atakimbia askari wapiga mbio hawataweza kutoroka na mpanda farasi hataokoa maisha yake
 hata askari walio mashujaa sana siku hiyo watakimbia uchi asema bwana
mashahidi waitwa dhidi ya israeli sikilizeni neno hili bwana alilosema dhidi yenu enyi watu wa israeli dhidi ya jamaa nzima niliowaleta toka misri ni ninyi tu niliowachagua kati ya jamaa zote za dunia kwa hiyo nitawaadhibu kwa ajili ya dhambi zenu zote
 je watu wawili hutembea pamoja wasipokubaliana kufanya hivyo je simba hunguruma katika kichaka wakati hana mawindo aweza kuvuma katika pango wakati ambao hajakamata cho chote je ndege aweza kuanguka kwenye mtego ulio ardhini ambapo hajategewa chambo je mtego unaweza kufyatuka toka ardhini wakati ambapo hakuna cho chote cha kunasa je tarumbeta inapopigwa mjini kujulisha hatari watu hawatetemeki mji upatwapo na maafa je si bwana amesababisha hakika bwana hatafanya neno lolote bila kuwafunulia watumishi wake manabii siri yake
 simba amenguruma je ni nani ambaye hataogopa bwana mwenyezi ametamka je ni nani awezaye kunyamaza ila kutabiri tangazeni katika ngome za ashdodi na katika ngome za misri kusanyikeni juu ya milima ya samaria angalieni wingi wa wasiwasi ulio ndani yake na uonevu ulio miongoni mwa watu amosi wake
 bwana asema hawajui kutenda lililo jema wale ambao hujilundikia nyara na vitu vilivyotekwa katika ngome zao
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana mwenyezi adui ataizingira nchi ataangusha chini ngome zenu na kuteka nyara maboma yenu
 hili ndilo asemalo bwana kama vile mchungaji aokoavyo kinywani mwa simba vipande viwili tu vya mfupa wa mguu au kipande cha sikio hivyo ndivyo waisraeli watakavyookolewa wale wakaao samaria kwenye kingo za vitanda vyao na katika dameski kwenye viti vyao vya fahari
 sikia hili na ushuhudie dhidi ya nyumba ya yakobo asema bwana bwana mungu mwenyezi
 siku nitakapomwadhibu israeli kwa sababu ya dhambi zake nitaharibu madhabahu za betheli pembe za madhabahu zitakatiliwa mbali na kuanguka chini
 nitabomoa nyumba ya wakati wa masika pamoja na nyumba ya wakati wa kiangazi nyumba zilizonakshiwa kwa pembe za ndovu na majumba makubwa ya fahari yatabomolewa asema bwana
israeli hajarudi kwa mungu sikilizeni neno hili ninyi ng ombe wa bashani mlioko juu ya mlima samaria ninyi wanawake mnaowaonea maskini na kuwagandamiza wahitaji na kuwaambia wanaume wenu tuleteeni vinywaji bwana mwenyezi ameapa kwa utakatifu wake hakika wakati utakuja mtakapochukuliwa na kulabu na wanaosalia kwa ndoana za samaki
 nanyi mtakwenda moja kwa moja kupitia mahali palipobomol ewa kwenye ukuta nanyi mtatupwa nje kuelekea harmoni asema bwana
 nendeni betheli mkatende dhambi nendeni gilgali mkazidi kutenda dhambi
leteni dhabihu zenu kila asubuhi zaka zenu kila mwaka wa tatu
 mchome mkate uliotiwa chachu kama sadaka ya shukrani jisifuni kuhusu sadaka zenu za hiari jigambeni kwa ajili ya sadaka hizo enyi waisraeli kwa kuwa hili ndilo mnalopenda kulitenda asema bwana mwenyezi
 niliwapa njaa kwenye kila mji na ukosefu wa chakula katika kila mji hata hivyo bado hamjanirudia mimi asema bwana
 pia niliwazuilia ninyi mvua miezi mitatu kabla ya kufikia mavuno
nilinyesha mvua kwenye mji mmoja lakini niliizuia mvua isinyeshe mji mwingine
shamba moja lilipata mvua na lingine halikupata nalo likakauka
 watu walitangatanga mji hata mji kutafuta maji lakini hawakupata ya kuwatosha kunywa hata hivyo hamjanirudia mimi asema bwana
 mara nyingi nilizipiga bustani zenu na mashamba ya mizabibu niliyapiga kwa kutu na ukungu
nzige walitafuna tini zenu na miti ya mizeituni hata hivyo hamjanirudia mimi asema bwana
 niliwapelekea tauni miongoni mwenu kama nilivyofanya kule misri
niliwaua vijana wenu wa kiume kwa upanga niliwachukua farasi wenu
nilijaza pua zenu kwa uvundo wa kambi zenu hata hivyo hamjanirudia mimi asema bwana
 niliwaangamiza baadhi yenu kama nilivyoangamiza sodoma na gomora
amosi mlikuwa kama kijiti kiwakacho kilichopokonywa motoni hata hivyo hamjanirudia asema bwana
 kwa hiyo hili ndilo nitakalowafanyia israeli na kwa sababu nitawafanyia hili jiandaeni kukutana na mungu wenu ee israeli
 yeye ambaye hufanya milima anaumba upepo na kufunua mawazo yake kwa mwanadamu yeye ageuzaye asubuhi kuwa giza na kukanyaga mahali pa juu pa nchi bwana mwenyezi ndilo jina lake
maombolezo na wito wa toba sikia neno hili ee nyumba ya israeli ombolezo hili ninalifany kuhusu ninyi bikira israeli ameanguka kamwe hatainuka tena ameachwa pweke katika nchi yake hakuna ye yote wa kumwinua
 hili ndilo bwana mwenyezi asemalo wakati mmoja wa miji yako utakapopeleka watu elfu moja vitani mia moja tu watarudi
wakati mji utakapopeleka mia moja kumi tu ndio watarudi hai
 hili ndilo bwana asemalo kwa nyumba ya israeli nitafuteni mpate kuishi msitafute betheli msiende gilgali msisafir kwenda beerisheba
kwa maana kwa hakika gilgali itakwenda uhamishoni na betheli itakuwa si kitu
 mtafuteni bwana mpate kuishi au atafagia nyumba ya yosefu kama moto utawateketeza nayo betheli haitakuwa na ye yote wa kuuzima
 ninyi ambao mnageuza haki kuwa uchungu na kuiangusha haki chini yeye ambaye alifanya kilimia na orioni ambaye hugeuza giza kuwa asubuhi na mchana kuwa usiku ambaye huyaita maji ya bahari na kuyamwaga juu ya uso wa nchi bwana ndilo jina lake
 yeye hufanya maangamizo kwenye ngome na kufanya mji uliozungushiwa ngome kuwa ukiwa mnamchukia yule akemeaye mahakamani na kumdharau yule ambaye husema kweli
 mnamgandamiza maskini na kumlazimisha awape nafaka
kwa hiyo ingawa mmejenga majumba ya mawe ya fahari hamtaishi ndani yake ingawa mmepanda mashamba mazuri ya mizabibu hamtakunywa divai yake
 kwa kuwa ninajua hesabu ya makosa yenu na ukubwa wa dhambi zenu
mmewaonea wenye haki na kupokea rushwa na kuzuia haki ya maskini mahakamani
 kwa hiyo mtu mwenye busara hunyamaza kimya nyakati kama hizo kwa kuwa nyakati ni mbaya
 tafuteni mema wala si mabaya ili mpate kuishi
ndipo bwana mungu mwenyezi atakuwa pamoja nanyi kama msemavyo yupo nanyi
 yachukieni maovu yapendeni mema dumisheni haki mahakamani
yamkini bwana mungu mwenyezi atawahurumia mabaki ya yosefu
 kwa hiyo hili ndilo bwana bwana mungu mwenye nguvu asemalo kutakuwepo maombolezo katika barabara zote na vilio vya uchungu mahali pa njia kuu
wakulima wataitwa kuja kulia na waombolezaji waje kuomboleza
 kutakuwepo kuomboleza katika mashamba yote ya mizabibu kwa kuwa nitapita katikati yenu asema bwana
amosi siku ya bwana ole wenu ninyi mnaoitamani siku ya bwana kwa nini mnaitamani siku ya bwana siku hiyo itakuwa giza si nuru
 itakuwa kama vile mtu aliyemkimbia simba kumbe akakutana na dubu kama vile mtu aliyeingia nyumbani mwake na kuupumzisha mkono wake kwenye ukuta kumbe akaumwa na nyoka
 je siku ya bwana haitakuwa giza na si nuru giza nene bila mwonzi wa mwanga ninachukia ninazidharau sikukuu zenu za dini siwezi kuvumilia makusanyiko yenu
 hata ingawa mnaniletea sadaka zenu za kuteketezwa na sadaka za nafaka sitazikubali
ingawa mnaniletea sadak nzuri za amani sitazitambua
 niondoleeni kelele za nyimbo zenu sitasikiliza sauti za vinubi vyenu
 lakini acheni haki itiririke kama mto na uadilifu uwe kama kijito kisichokauka je mliniletea dhabihu na sadaka mlipokuwa jangwani miaka arobaini ee nyumba ya israeli mmeyainua madhabahu ya mfalme wenu sakuthi mungu wenu mtawala kiuni mungu wenu wa nyota ambao mliwatengeneza wenyewe
 kwa sababu hiyo nitawapelekeni uhamishoni mbali kupita dameski asema bwana ambaye jina lake ni mungu mwenyezi
ole kwa wanaoridhika ole wenu ninyi mnaostarehe na kuridhika katika sayuni na ninyi mnaojisikia salama juu ya mlima samaria ninyi watu mashuhuri wa taifa lililoendelea kuliko mataifa mengine ambao watu wa israeli wanawategemea nendeni kalne mkaone kutoka huko mwende hadi hamathi iliyo kuu kisha mshuke hadi gathi ya wafilisti
je wao ni bora kuliko falme zenu mbili je nchi yao ni kubwa kuliko yenu mnaiweka mbali siku iliyo mbaya na kuleta karibu utawala wa kuogofya
 ninyi mnalala juu ya vitanda vilivyofunikwa kwa pembe za ndovu na kujinyoosha juu ya viti vya fahari
mnajilisha kwa wana kondoo wazuri na ndama walionenepeshwa
 ninyi mnaopigapiga vinanda ovyo kwa nguvu na kujifanya wapiga vinubi kama mfalme daudi huku mkitunga nyimbo papo hapo
 mnakunywa mvinyo kwa bakuli zilizojazwa na mnajipaka mafuta mazuri lakini hamhuzuniki kwa maangamizi ya yosefu
 kwa hiyo mtakuwa miongoni mwa watu wa kwanza kwenda uhamishoni karamu zenu na kustarehe kutakoma
bwana anachukia kiburi cha israeli bwana mwenyezi amea pa kwa nafsi yake bwana mungu mwenye nguvu asema nachukia kiburi cha yakobo nachukia ngome zake nitautoa mji wao na kila kitu kilichomo ndani mwake
 kama watu kumi watabaki katika nyumba moja wao pia watakufa
 kama jamaa ambaye atachoma miili akija ili ku itoa nje ya nyumba na kumwuliza ye yote ambaye bado anajificha humo je yuko mtu ye yote pamoja nawe naye akisema hapana ndipo atakaposema nyamaza kimya hatur uhusiwi kutaja jina la bwana
 kwa kuwa bwana ameamuru naye atabomoa jumba ku bwa vipande vipande na nyumba ndogo vipande vidogo vidogo
 je farasi waweza kukimbia kwenye miamba mikali je aweza mtu kulima huko kwa maksai lakini mmegeuza haki kuwa sumu na matunda ya uadilifu kuwa uchungu ninyi mnaoshangilia kush indwa kwa lodebari na kusema je hatukuteka karnaimu kwa nguvu zetu wenyewe maana bwana mungu mwenyezi asema nitainua taifa dhidi yenu ee nyumba ya israeli nalo litawatesa kuanzia lebo hamathi hadi bonde la araba
amosi maono ya kwanza nzige hili ndilo alilonionyesha bwana mwenyezi katika maono alikuwa anaandaa makundi ya nzige baada ya kuvunwa fungu la mfalme na wakati ule tu mimea ya pili ilipokuwa ikichipua
 wakati nzige walipokuwa wamekula mimea yote ya nchi nililia kwa sauti kuu bwana mwenyezi samehe je yakobo atawezaje kuendelea kuis hi yeye ni mdogo sana kwa hiyo bwana akaghairi
kisha bwana akasema hili halitatokea
maono ya pili moto hili ndilo bwana mwenyezi alilonionyesha katika maono bwana mwenyezi alikuwa akiita hukumu ya moto nao ulikausha vilindi vikuu ukateketeza nchi
 ndipo nikalia bwana mwenyezi nakusihi zuia je yakobo atawezaje kuendelea kuishi yeye ni mdogo sana kwa hiyo bwana akaghairi
bwana mwenyezi akasema hili nalo halitatokea
maono ya tatu timazi hili ndilo alilonionyesha katika maono bwana alikuwa amesimama karibu na ukuta ambao ulikuwa umejengwa kwa timazi akiwa na uzi wa timazi mkononi mwake
 naye bwana akaniuliza je amosi unaona nini nikamjibu uzi wa timazi
kisha bwana akasema tazama ninaweka uzi wa timazi miongoni mwa watu wangu israeli sitawahurumia tena
mahali pa juu pa isaka pa kuabudia miungu pataangamizwa na mahali patakatifu pa israeli pa kuabudia pataharibiwa kwa upanga wangu nitainuka dhidi ya nyumba ya yeroboamu
amosi na amazia kisha amazia kuhani wa betheli akatuma ujumbe kwa yeroboamu mfalme wa israeli akisema amosi analeta fitina juu yako katikati ya israeli
nchi haiwezi kuvumilia maneno yake yote
 kwa kuwa hili ndilo amosi analosema yeroboamu atakufa kwa upanga na kwa hakika israeli watakwenda uhamishoni mbali kabisa na nchi yao
 kisha amazia akamwambia amosi nenda zako ewe mwonaji urudi katika nchi ya yuda
ujipatie riziki yako huko na kufanya utabiri wako huko
 usiendelee kutabiri katika betheli kwa sababu hapa ni mahali pa mfalme pa kuabudia na hekalu la ufalme huu
 amosi akamjibu amazia mimi sikuwa nabii wala mwana wa nabii lakini nilikuwa mchungaji wa kondoo na mtunza mikuyu
 lakini bwana akanitoa kutoka kuchunga kondoo na kuniambia nenda ukawatabirie watu wangu israeli
 sasa basi sikieni neno la bwana nanyi mnasema usitabiri dhidi ya israeli na uache kuhubiri dhidi ya nyumba ya isaka
 kwa hiyo hili ndilo asemalo bwana mke wako atakuwa kahaba mjini nao wana wako na binti zako watauawa kwa upanga
shamba lako litapimwa na kugawanywa na wewe mwenyewe utafia katika nchi ya kipagania
nayo israeli kwa hakika itakwenda uhamishoni mbali na nchi yao
ma hili ndilo alilonionyesha bwana mwenyezi katika maono kikapu cha matunda yaliyoiva
 akaniuliza amos i unaona nini ono ya nne kikapu cha matunda yaliyoiva nikajibu kikapu chenye matunda yaliyoiva
ndipo bwana akaniambia wakati umewadia kwa watu wangu israeli sitawahurumia zaidi
bwana mwenyezi asema katika siku ile nyimbo katika hekalu zitageuka kuwa maombolezo
miili mingi sana itatupwa kila mahali kimya kimya lisikieni hili niny ambao mnawagandamiza wahitaji na kuwaonea maskini wa nchi
 mkisema ni lini mwezi mwandamo utakapopita ili tupate kuuza nafaka na sabato itakwisha lini ili tuweze kuuza ngano a nchi ya kipagani maana yake ni nchi najisi
 amosi tupunguze vipimo kuongeza bei na kudanganya kwa mizani zisizo sawa
 tukiwanunua maskini kwa fedha na wahitaji kwa jozi ya viatu na tukiuza hata takataka za ngano pamoja na ngano
bwana ameapa kwa ki buri cha yakobo kamwe sitasahau cho chote ambacho wamefanya
 je nchi haitatetemeka kwa ajili ya hili nao wote waishio ndani mwake hawataomboleza nchi yote itainuka kama nile itapanda na kushuka kama mto wa misri
 katika siku ile asema bwana mwenyezi nitalifanya jua litue alasiri na kuifanya dunia iwe giza wakati wa mchana mwangavu
 nitageuza sikukuu zenu za kidini kuwa maombolezo na kuimba kwenu kote kuwe kilio
nitawafanya ninyi nyote mvae nguo ya gunia na kunyoa nywele zenu
nitaufanya wakati ule uwe kama kuombolezea mwana wa pekee na mwisho wake kama siku ya uchungu
 siku zinakuja asema bwana mwenyezi wakati nitakapotuma njaa katika nchi yote si njaa ya chakula wala kiu ya maji lakini njaa ya kusikia maneno ya bwana
 wanaume watayumbayumba kutoka bahari hadi bahari na kutangatanga kutoka kaskazini mpaka mashariki wakitafuta neno la bwana lakini hawatalipata
 katika siku ile wasichana wazuri na vijana wanaume wenye nguvu watazimia kwa sababu ya kiu
 wale waapao kwa aibu ya samaria au kusema hakika kama miungu yenu iishivyo ee dani au hakika kama mungu wa beer sheba aishivyo wataanguka wala hawatasimama tena
israeli kuangamizwa nilimwona bwana akiwa amesimama kando ya madhabahu naye akasema piga juu ya nguzo ili vizingiti vitikisike
viangushe juu ya vichwa vya watu wote na wale watakaosalia nitawaua kwa upanga
hakuna awaye yote atakayekimbia hakuna atakayetoroka
 wajapojichimbia chini mpaka kwenye vina vya kuzimu kutoka huko mkono wangu utawatoa
wajapopanda juu hadi kwenye mbingu kutoka huko nitawashusha
 wajapojificha juu ya kilele cha karmeli huko nitawawinda na kuwakamata
wajapojificha kutoka kwenye uso wangu katika vilindi vya bahari huko nako nitaamuru joka kuwauma
 wajapopelekwa uhamishoni na adui zao huko nako nitaamuru upanga uwaue
nitawakazia macho yangu kwa mabaya wala si kwa mazuri
 bwana bwana mwenye nguvu yeye agusaye dunia nayo ikayeyuka na wote wakaao ndani mwake wakaomboleza nchi yote huinuka kama nile kisha hushuka kama mto misri yeye ambaye hujenga jumba lake la kifalme katika mbingu na kuisimika misingi yake juu ya dunia yeye aitaye maji ya bahari na kuyamwaga juu ya uso wa nchi bwana ndilo jina lake
 je waisraeli ninyi si sawa kwangu kama wakushi asema bwana
je sikuleta israeli kutoka misri wafilisiti toka kaftori na washami kutoka kiri hakika macho ya bwana mwenyezi yako juu ya ufalme wenye dhambi
nami nitauangamiza kutoka kwenye uso wa dunia hata hivyo sitaiangamiza kabisa nyumba ya yakobo asema bwana
amosi kwa kuwa nitatoa amri na nitaipepeta nyumba ya israeli miongoni mwa mataifa yote kama vile nafaka ipepetwavyo katika ungo na hakuna hata punje moja nzuri itakayoanguka chini
 watenda dhambi wote miongoni mwa watu wangu watauawa kwa upanga wale wote wasemao maafa hayatatupata wala kutukuta
kurejezwa kwa israeli katika siku ile nitaisimamisha hema ya daudi iliyoanguka
nitakarabati maha li palipobomoka na kujenga upya magofu yake na kujenga kama ilivyokuwa awali ili wapate kumiliki mabaki ya edomu na mataifa yote yale yanayobeba jina langu asema bwana ambaye atafanya mambo haya
 siku zinakuja asema bwana wakati mvunaji atakapotanguliwa na mkulima na mpanzi atakapotanguliwa na yeye akamuaye zabibu
divai mpya itadondoka kutoka milimani na kutiririka kutoka vilima vyote
 nitawarejeza tena watu wangu israeli waliohamishwa wataijenga tena miji iliyoachwa magofu nao wataishi ndani mwake
watapanda mizabibu na kunywa divai yake watalima bustani na kula matunda yake
 nitaipanda israeli katika nchi yao wenyewe hawatang olewa tena kutoka katika nchi ambayo nimewapa
asema bwana mungu wenu
obadia utangulizi jina obadia maana yake ni mtumishi wa yehova
kitu pekee kinachojulika na kuhusu nabii huyu ni haya yaliyoandikwa katika kitabu hiki chenye unabii wake
obadia alitoa unabii kuhusu hukumu ya mungu dhidi ya taifa la edomu juu ya kuangamizwa na kukome shwa kwake lisiwepo tena ulimwenguni
waedomu ambao walikuwa uzao wa esau walijivunia usalama katika ngome zao zilizokuwa kw enye mlima seiri kusini mw bahari ya chumvi bahari mfu
waliwatazama watu wa yuda wali popatwa na mikasa mikononi mwa wavamizi
mwanzoni mwa karne ya tisa waedomu wenyewe walishiriki zaidi ya mara nne kuiteka nyara yerusalemu
uvamizi wa waedomu katika siku za yehoramu mfalme wa yuda wafalme mambo ya nyakati unawezekana ukawa ndio wakati wa unabi wa obadia
kufikia wakati wa unabi wa malaki kama k
huu unabii wa kufukuzwa waedomu kutoka mlima seiri na waarabu inawezekana taya ri ulishakuwa ni uhalisi
waedomu hawakusikika tena baada ya kuharibiwa kwa yerusalemu mnamo b
wazo kuu obadia anatangaza hukumu ya mungu dhidi ya waedomu na akatabiri kuangamizwa kwao na kufutwa kwa kumbukumbu lao katika uso wa dunia
wale wanaopigana na watu walioitw na mungu yeye hupigana nao na kufuta kumbukumbu lao duniani wasipotubu
kihistoria wakati wote waedomu walikuwa wanawasumbua wayahudi
kabla ya kuandikwa kitabu hiki wa likuwa wanajiunga na waliokuwa wanasham bulia yuda
unabii huu ulitoka baada ya israeli kugawanyika katika falme mbili kaskazini israeli na kusini yuda
unab ii huu ulikuwa kabla ya yuda kushindwa na mfalme nebukadneza mnamo mwaka k
dhumuni kuonyesha kwamba mungu anawahukumu wale wanaowadhuru watu wake
mwandishi obadia
mahali edomu yerusalemu tarehe kama k
wahusika wakuu amosi na waedomu mgawanyo maangamizi ya edomu edomu katika siku ya bwana obadia maono ya obadia
hili ndilo asemalo bwana mwenyezi kuhusu edomu
tumesikia ujumbe kutoka kwa bwana mjumbe alitumwa kwa mataifa kusema inukeni na twendeni tukapigane vita dhidi ya edomu
 angalieni nitawafanya wadogo miongoni mwa mataifa mtadharauliwa kabisa
 kiburi cha moyo wako kimekudanganya wewe unayeishi kwenye nyufa za miamba na kufanya makao yako juu wewe unayejiambia mwenyewe ni nani awezaye kunishusha chini ingawa unapaa juu kama tai na kufanya kiota chako kati ya nyota kutoka huko nitakushusha chini asema bwana
 ikiwa wevi wangekuja kwako ikiwa wanyang anyi wangekujia usiku lo tazama ni maafa kiasi gani yangekuwa yanayokungojea je si wangeiba tu kiasi kile wanachotaka kama wachuma zabibu wangekuja kwako je wasingebakiza zabibu chache lakini tazama ni jinsi gani esau atatekwa hazina zake zilizofichwa zitatekwa nyara wote ulioungana nao watakufukuza hadi mpakani rafiki zako watakudanganya na kukushinda wale wanaokula mkate wako watakutegea mtego lakini hutaweza kuugundua
 katika siku hiyo asema bwana je sitaangamiza watu wenye hekima wa edomu watu wenye ufahamu katika milima ya esau ee temani mashujaa wako watatiwa hofu kila mmoja katika milima ya esau ataangushwa chini kwa kuchinjwa
 kwa sababu ya jeuri uliyofanya dhidi ya ndugu yako yakobo aibu itakufunika utaangamizwa milele
 siku ile ulisimama mbali ukiangalia wakati wageni walipojichukulia utajiri wake na watu wa nchi nyingine walipoingia malango yake wakipiga kura kwa ajili ya yerusalemu ulikuwa kama mmoja wao
 usingemdharau ndugu yako katika siku ya msiba wake wala kufurahia juu ya watu wa yuda katika siku ya maangamizi yao wala kujigamba sana katika siku ya taabu yao
 usingeingia katika malango ya watu wangu katika siku ya maafa yao wala kuwadharau katika janga lao katika siku ya maafa yao wala kunyang anya mali zao katika siku ya maafa yao
 usingengoja kwenye njia panda na kuwaua wakimbizi wao wala kuwatoa watu wake waliosalia katika siku ya shida yao
 siku ya bwana karibu kwa mataifa yote
kama ulivyofanya nawe utafanyiwa vivyo hivyo matendo yako yatakurudia juu ya kichwa chako
 kama vile ulivyokunywa juu ya mlima wangu mtakatifu vivyo hivyo mataifa yote watakunywa mfululizo watakunywa na kunywa nao watatoweka kana kwamba hawajawahi kuwepo
 lakini katika mlima sayuni kutakuwepo na wale watakaookoka nao utakuwa mtakatifu na nyumba ya yakobo itamiliki urithi wake
 nyumba ya yakobo itakuwa moto na nyumba ya yosefu itakuwa mwali wa moto nayo nyumba ya esau itakuwa bua kavu nao wataiwasha moto na kuiteketeza
hakutakuwa na watakaosalimika kutoka katika nyumba ya esau
bwana amesema
 watu kutoka nchi ya negebu wataikalia milima ya esau na watu kutoka mitelemko ya vilima watamiliki nchi ya wafilisti
obadia watayakalia mashamba ya efraimu na samaria naye benyamini atamiliki gileadi
 kundi la waisraeli walioko uhamishoni kanaani watarudi na kumiliki nchi mpaka sarepta
walioko uhamishoni sefaradi kutoka yerusalemu watamiliki miji ya negebu
 waokoaji watakwea juu ya mlima sayuni kutawala milima ya esau
nao ufalme utakuwa wa bwana
yona utangulizi yona maana yake hua
kitabu hiki kifupi kinachomtaja yona kuwa mwana wa amitai kinaeleza yale yaliyomtukia yeye kama mjumbe wa mungu
yona alikuwa amepewa agizo na mungu aende akawaonye watu wa ninawi juu ya hukumu iliyokuwa inakuja
akijaribu kumkimbia mungu aliamua kuelekea tarshishi ambako ni upande wa magharibi alitelemka mpaka yafa akapanda meli iliyokuwa inaelekea huko
yona alipotupwa baharini alimezwa na nyangumi ambaye alimrudisha mpaka pwani ya mashariki ya bahari ya kati mediterania
hatimaye alikwenda ninawi na akawaonya watu kuhusu hukumu ya mungu
alivunjika moyo kwa ajili ya mafani kio yake mwenyewe watu walipotubu na mungu akaonyesha rehema zake kwa kughairi na kuahirisha siku ya hukumu
yona akajifunza kitu ambacho hakutarajia kwamba mungu angeweza kusamehe na kubadili alilokusudia watu wakijinyenyekeza wakatubu wakaacha njia zao mbaya na kumtafuta yeye atasamehe na kuponya nchi husika yamkini hii ilikuwa sababu ya yona kukasirika mungu alipowasamehe adui yao
inawezekana huyu nabii akawa ndiye yule anayetajwa katika wafalme kama yona mwana wa amitai
iwapo ndiye basi hii inazungumzia huduma yake ya awali
kipindi hicho alitabiri kuwa yeroboamu ii angepanua mpaka wa kaskazini wa israeli kwa kuitia hasara shamu syria ambayo kwenye utawala wa ufalme wake hazaeli alikuwa amepokonya eneo kubwa la israeli
ingawa baadhi ya wasomi wanaotumia akili za kibinadamu wamekihesabu kitabu cha yona kama kisa cha mambo ya ajabu au hadithi ya kubuniwa haifai kusadiki tu nusu ya uthibitisho wake wa kihistoria kwa sababu majina na sehemu zinazotajwa kwenye kitabu ni za kihistoria
zile nukuu yesu alizofanya kwenye yona mat
 na lk
 yote haya yanaonyesha msingi wa kihistoria kuhusu matukio yaliyoandikwa kwenye kitabu hiki cha yona
yona alimtangulia amosi na alihudumu wakati wa mfalme yeroboamu ii aliyekuwa mfalme mwenye nguvu kuliko wote katika israeli k
angalia wafalme 
wazo kuu wingi wa rehema za mungu watu wanaposikia neno wakaamini na kutubu anavyosamehe na kufuta hukumu iliyokuwa inawakabili
mungu hapendi mtu ye yote aangamie bali afikilie toba
watu wa ninawi waliposikia ujumbe wa yona juu ya kuangamizwa kwao walimsadiki mungu mfalme akatangaza kufunga wakajinyenyekeza tangu mkubwa kabisa hadi mdogo wa wote pamoja na wanyama wakavaa nguo za magunia wakatubu
mungu akasikia toba yao akasamehe
toba ya ninawi ilikuwa ya muda mfupi kwa sababu baadaye iliharib iwa mnamo mwaka k
as huru ilikuwa adui mkubwa wa israeli na iliishinda israeli mwaka wa b
c mwandishi yona mwana wa amitai
kusudi wito wa mungu
 ujumbe wa wokovu ni kwa watu wote
 toba ya kweli
 kuonyesha ukubwa wa neema ya mungu
 kukasirishwa kwa yona mambo muhimu hiki kitabu ni tofauti na vitabu vingine vya unabii kwa sababu mkazo uko katika kuelezea habari za nabii na sio unabii wake
ni sentensi moja tu inayotoa ufupisho wa ujumbe wake kwa watu wa ninawi 
kitabu cha yona kinatoa maelezo ya kihistoria inatajwa pia na yesu kama picha ya kifo na kufufuka kwake mathayo mahali ninawi
tarehe kama mwaka k
wahusika wakuu yona nahodha wa meli na mabaharia nyangumi mfalme wa ninawi na waninawi wote
mgawanyo yona anamkimbia mungu
 sala ya yona na kuokolewa
 yona aenda ninawi
 yona amkasirikia mungu kwa sababu ya huruma yake
 nyangumi ni samaki mkubwa sana
ona pia yona yona anamkimbia bwana neno la bwana lilimjia yona mwana wa amitai
 nenda katika mji mkubwa wa ninawi ukahubiri juu yake kwa sababu uovu wake umekuja juu mbele zangu
 lakini yona alimkimbia bwana na kuelekea tarshishi
alishuka mpaka yafa ambapo alikuta meli liyokuwa imepangwa kuelekea bandari ile
baada ya kulipa nauli akapanda melini na kuelekea tarshishi ili kumkimbia bwana
 ndipo bwana akatuma upepo mkali baharini nayo dhoruba kali sana ikavuma hata meli ikawa hatarini kuvunjika
 mabaharia wote waliogopa na kila mmoja akamlilia mungu wake mwenyewe
nao wakatupa mizigo baharini ili meli ipungue uzito
lakini yona alikuwa ameteremkia chumba cha ndani ya meli maha li ambapo alilala na kupatwa na usingizi mzito
 nahodha akamwendea na kusema wewe unawezaje kulala amka ukamwite mungu wako huenda akatuangalia tusiangamie
 kisha mabaharia wakasemezana wao kwa wao njoni tupige kura tumtafute anayehusika na maafa haya
wakapiga kura kura ikamwangukia yona
 kwa hiyo walimuuliza tuambie ni nani anayehusika kwa kutuletea tatizo hili lote unafanya kazi gani umetoka wapi nchi yako ni ipi wewe ni kutoka taifa lipi akajibu mimi ni mwebrania nami namwabudu bwana mungu wa mbinguni aliyeumba bahari na nchi kavu
 hili liliwaogopesha nao wakamuuliza umefanya nini walijua alikuwa anamkimbia bwana kwa sababu alishawaambia hivyo
 bahari ilikuwa inazidi kuchafuka
kwa hiyo walimuuliza tukutendee nini ili kufanya bahari itulie kwa ajili yetu akawajibu niinueni mkanitupe baharini nayo itakuwa shwari
ninajua mawimbi haya makubwa yamewatokea kwa ajili ya kosa langu
 badala yake wale watu walijitahidi kupiga makasia wawezavyo ili wapate kurudi pwani
lakini hawakuweza kwa kuwa bahari ilizidi kuchafuka kuliko mwanzo
 ndipo wakamlilia bwana ee bwana tafadhali usituue kwa kuondoa uhai wa mtu huyu
usituhesabie hatia kwa kuutoa uhai wa mtu asiyekuwa na hatia kwa kuwa wewe ee bwana umefanya kama ilivyokupendeza
 kisha walimchukua yona wakamtupa baharini nayo bahari iliyokuwa imechafuka ikatulia
 katika jambo hili watu wakamwogopa bwana sana wakamtolea bwana dhabihu na kumwekea nadhiri
 lakini bwana akamwandaa nyangumi kummeza yona naye yo na alikuwa ndani ya tumbo la nyangumi kwa siku tatu mchana na usiku
maombi ya yona katika tumbo la nyangumi akiwa ndani ya tum bo la nyangumi yona alimwomba bwana mungu wake
 akasema katika shida yangu nalimwita bwana naye akanijibu
kutoka kina cha kaburi niliomba msaada nawe ukasikiliza kilio changu
 ulinitupa kwenye kilindi ndani kabisa ya moyo wa bahari mikondo ya maji ilinizunguka mawimbi yako yote na viwimbi vilipita juu yangu
 nikasema nimefukuziwa mbali na uso wako hata hivyo nitatazama tena kuelekea hekalu lako takatifu
 maji yaliyonimeza yalinitisha kilindi kilinizunguka mwania ulijisokota kichwani pangu
 nilizama chini sana mpaka pande za mwisho za milima makomeo ya hiyo nchi yalinifungia hata milele
lakini uliuleta uhai wangu kutoka shimoni ee bwana mungu wangu
 wakati uhai wangu ulipokuwa unatoka nilikukumbuka wewe bwana maombi yangu yalikufikia wewe katika hekalu lako takatifu
 wale watu wanaong ang ana na sanamu zisizofaa hupoteza neema ile ambayo ingekuwa yao
 lakini mimi kwa wimbo wa shukrani nitakutolea dhabihu
nililowekea nadhiri nitalitimiza
wokovu watoka kwa bwana
a mwani hapa maana yake ni magugu yaotayo kwenye sakafu ya kilindi cha bahari
 yona hasira ya yona kwa ajili ya huruma ya bwana
 basi bwana akamwamuru yule nyangumi naye akamtapika yona katika nchi kavu
yon ndipo neno la bwana likamjia yona mara ya pili
 ondoka uende katika mji mkubwa wa ninawi ukautangazie ujumbe ninaokupa
aenda ninawi yona akalitii neno la bwana naye akaenda ninawi
basi ninawi ulikuwa mji maarufu sana ilichukua siku tatu kuuzunguka
 siku ya kwanza yona aliingia mjini
akatangaza baada ya siku arobaini ninawi utaangamizwa
 watu wa ninawi wakamsadiki mungu wakatangaza kufu nga nao watu wote kuanzia mkubwa sana hadi yule mdogo kabisa wakavaa nguo ya gunia
habari zilipomfikia mfalme wa ninawi aliondoka kwenye kiti chake cha enzi akavua majoho yake ya kifalm e akajifunika nguo ya gunia kisha akaketi chini mavumbini
 ndipo akatoa tangazo katika ninawi yote kwa amri ya mfalme na wakuu wake msiruhusu mtu ye yote au mnyama makundi ya ng ombe au wanyama wengine wafugwao kuonja kitu cho chote msiwaruhusu kula wala kunywa
 bali wanadamu na wanyama wafunikwe kwa nguo ya gunia
kila mmoja afanye hima kumwomba mungu
waziache njia zao mbaya na udhalimu ul io mikononi mwao
 ni nani ajuaye huenda mungu akaghairi kwa huruma yake akaacha hasira yake kali ili tusiangamie
 mungu alipoona walivy ofanya na jinsi walivyogeuka kutoka katika njia zao mbaya akawa na huruma wala hakuleta maangamizi juu yao kama alivyokuwa ameonya
lakini yona alichukizwa sana akakasirika
 akamwomba bwana ee bwana hili si lile nililolisema nilipokuwa ningali nyumbani hii ndiyo sababu niliharikisha kukimbilia tarshishi
nikifahamu kuwa wewe ni mungu mwenye neema na huruma si mwepesi wa hasira na amejaa upendo ni mungu ambaye hughairi katika kupeleka maafa
 sasa ee bwana niondolee uhai wangu kwa kuwa ni afadhali mimi nife kuliko kuishi
 lakini bwana akamjibu je unayo haki yo yote kukasirika yona akatoka nje akaketi mahali upande wa mashariki wa ji
hapo akajitengenezea kibanda akaketi kwenye kivuli chake na kungojea ni nini kitakachotokea katika mji
 ndipo bwana mungu akaweka tayari mzabibu na kuufanya uote kumpatia yona kivuli kilichomfunika kichwa ili kuondoa taabu yake naye yona akafurahi sa na kwa ajili ya ule mzabibu
 lakini kesho yake asubuhi na mapema mungu akaamu ru buu autafune mzabibu huo nao ukanyauka
 wakati jua lilipochomoza mungu akautuma upepo wa hari wa mashariki nalo jua likawaka juu ya kichwa cha yona mpaka akazimia
akatamani kufa naye akasema ni afadhali mimi nife kuliko kuishi
lakini mungu alimwamb ia yona je unayo haki kukasirika kuhusu mzabibu huo akasema ndiyo ninayo haki
nimekasirika kiasi cha kufa
 lakini bwana akamwambia wewe waona vibaya kwa ajili ya mzabibu huu nawe hukuusababisha kuota wala kuutunza
uliota usiku mmoja nao ukafa usiku mmoja
 lakini ninawi ina zaidi ya watu mia moja na ishirini elfu ambao hawawezi kupambanua kulia au kushoto pamoja na ng ombe wengi
je hainipasi kufikiri juu ya mji ule mkubwa mika utangulizi jina mika linatokana na neno la kiebrania mi ka yah ambalo maana yake ni nani aliye kama bwana mika alizaliwa huko moresheth gathi kama kilomita 
 kusini magharibi ya yerusalemu alikuwa mwenyeji wa ufalme wa kusini yuda wakati wa utawala wa yothamu k
ahazi k
na hezekia k
mika aliishi wakati mmoja na isaya na hosea
al iona waashuru wakiendelea wakati isreali ikididimia hadi kufikia kuwa jimbo la ashuru baada uanguka kwa samaria katika mwaka k
yuda mara kwa mara ilipata vitisho kutoka kwa wafalme wa kiashuru waliofanikiwa
mik alionya juu ya hukumu ya mungu dhidi ya falme zote mbili yaani yuda ambayo mji wake mkuu ulikuwa yerusalemu na israeli ambayo mji wake mkuu ulikuwa samaria
amosi alitabiri kuwa miji hiyo itaangamizwa kwa sab abu ya watawala wake waovu manabii wa uongo makuhani waovu wafanya biashara wasiokuwa waaminifu na ahakimu wanaopokea rushwa am bao walishindwa kuonyesha hali ya uchaji na hofu ya mungu katika wajibu wao
kutokana na kukosekana kwa haki katika jamii maskini walionewa maisha ya watu hayakuwa ya uadilifu na hivyo kwa kule ku kosekana kwa utakatifu katika maisha ya kila siku walikuwa wanakabiliwa na uangamivu
ha li halisi ya kisiasa imeelezewa katika wafalme na nyakati 
kinyume na hayo ilitolewa ahidi ya kufanywa upya kwa sayuni na utawala wa amani kwa wale waliomwamini na kumtumaini mungu
alitabiri kwamba sayuni iliyofanywa upya itakuwa ndiyo kitovu cha utawala wa ulimwengu wote mahali ambapo amani halisi na haki vi tatawala
mtawala katika israel i ambaye angezaliwa bethlehemu angesimamisha utawala ambao ungedumu milele
wazo kuu kuwaonya watu juu ya dhambi za udhalimu uroho uchoy o ufisadi na ibada za sanamu vitu ambavyo vingesababisha hukumu iwapo watu wasi ngetubu na kuacha njia zao mbaya
mambo muhimu huu ni mfano mzuri wa ushairi wa kiebrania
ziko sehemu tatu kila moja ikianza na sikia au sikiliza na kufunga na ahadi
mwandishi mika mwenyeji wa moresheti karibu na gathi yapata maili kusini magharibi ya yerusalemu
mahali samaria yerusalemu na bethlehemu
tarehe kama kwaka k
wahusuka wakuu watu wa samaria na yerusalemu mgawanyo hukumu dhidi ya samaria na yerusalemu
 uonevu wa viongozi
 marejesho ya kimungu
 hukumu na huruma
 mika neno la bwana lilimjia mika mmorashti wakati wa utawala wa yothamu ahazi na hezekia wafalme wa yuda ufunuo aliouona kuhusu samaria na yerusalemu
 sikia ee mataifa enyi nyote sikilizeni ee dunia na wote mliomo ndani yake ili bwana mwenyezi ashuhudie dhidi yenu bwana kutoka hekalu lake takatifu
hukumu dhidi ya samaria na yerusalemu tazama bwana anakuja kutoka makao yake anashuka na kukanyaga mahali pa juu pa dunia pa kuabudia miungu
 milima inayeyuka chini yake na mabonde yanagawanyika kama nta mbele ya moto kama maji yatiririkayo kasi kwenye mtelemko
 yote haya ni kwa sababu ya kosa la yakobo ni kwa sababu ya dhambi za nyumba ya israeli
kosa la yakobo ni lipi je sio samaria je mahali pa juu pa yuda pa kuabudia miungu ni nini je sio yerusalemu kwa hiyo nitaufanya samaria kuwa lundo la kokoto mahali pa kuotesha mizabibu
nitayamwaga mawe yake katika bonde na kuacha wazi misingi yake
 sanamu zake zote zitavunjwa vipande vipande zawadi zake zote za hekalu zitachomwa kwa moto nitaharibu vinyago vyake vyote
kwa kuwa alikusanya zawadi zake kutokana na ujira wa makahaba nazo zitatumika tena kulipa mishahara ya makahaba
kulia na kuomboleza kwa ajili ya hili nitalia na kuomboleza nitatembea bila viatu na tena uchi
nitabweka kama mbweha na kuomboleza kama bundi
 kwa sababu jeraha lake halitibiki limekuja yuda
limefika hasa kwenye lango la watu wangu hata yerusalemu kwenyewe
 usiliseme hili huko gathi usilie hata kidogo
huko beth le afra ugae gae mavumbini
 piteni mkiwa uchi na wenye aibu ninyi mkaao shafiri
wale waishio saanani hawatatoka nje
beth eseli iko katika maombolezo kinga yake imeondolewa kwako
 wale waishio marothi wanagaa gaa kwa maumivu wakingoja msaada kwa sababu maangamizi yamekuja kutoka kwa bwana hata katika lango la yerusalemu
 enyi mkaao lakishi fungeni farasi kwenye magari ya vita
mlikuwa chanzo cha dhambi kwa binti sayuni kwa kuwa makosa ya israeli yalikutwa kwako
 kwa hiyo utaipa moresheth gathi zawadi za kuagana
mji wa akzibu utaonyesha wazi udanganyifu kwa wafalme wa israeli
 nitawaleteeni atakayewashinda ninyi mnaoishi maresha
yeye aliye utukufu wa israeli atakuja adulamu
 nyoeni nywele zenu katika kuomboleza kwa ajili ya watoto wenu mnaowafurahia jifanyieni upara kama tai kwa kuwa watawaacha na kwenda uhamishoni
mipango ya mwanadamu na ya mungu ole kwa wale wapangao uovu kwa wale wafanyao shauri la hila vitandani mwao kunapopambazuka wanautimiza kwa sababu uko katika uwezo wao kutekeleza
 wanatamani mashamba na kuyakamata pia nyumba na kuzichukua
wanamlaghai mwanaume nyumba yake mwanadamu mwenzake urithi wake
 kwa hiyo bwana asema ninapanga maangamizi dhidi ya watu hawa ambayo hamwezi kujiokoa wenyewe
hamtatembea tena kwa majivuno kwa kuwa utakuwa ni wakati wa maafa
 mika siku hiyo watu watawadhihaki watawafanyia mzaha kwa wimbo huu wa maombolezo tumeangamizwa kabisa mali ya watu wangu imegawanywa
ameninyang anya ametoa mashamba yetu kwa wasaliti
 kwa hiyo hutakuwa na ye yote katika kusanyiko la bwana wa kugawanya mashamba kwa kura
manabii wa uongo manabii wao husema usitabiri
usitabiri kuhusu vitu hivi aibu haitatupata
 je ingesemwa ee nyumba ya yakobo je roho ya bwana imekasirika je yeye hufanya vitu kama hivyo je maneno yangu hayamfanyii mema yeye ambaye njia zake ni nyofu siku hizi watu wangu wameinuka kama adui
unawavua joho la kitajiri wale wanaopita pasipo kujali kama watu warudio kutoka vitani
 unawahamisha wanawake wa watu wangu kutoka kwenye nyumba zao za kupendeza
unaondoa baraka yangu kwa watoto wao milele
 inuka nenda zako kwa maana hapa sio mahali pako pa kupumzikia kwa sababu pametiwa unajisi pameharibiwa wala hapatengenezeki tena
 ikiwa mwongo na mdanganyifu atakuja na kusema nitawatabiria divai na pombe kwa wingi angekuwa ndiye nabii anayekubalika na watu hawa
ahadi ya ukombozi hakika nitawakusanya ninyi nyote ee yakobo hakika nitawaleta pamoja mabaki ya israeli
nitawaleta pamoja kama kondoo ndani ya zizi kama kundi kwenye malisho yake mahali hapa patak uwa na msongamano wa watu
 yeye afunguaye njia atawatangulia watapita kwenye lango na kutoka nje
mfalme wao atawatangulia bwana atakuwa kiongozi
vion kisha nikasema gozi na manabii wakemewa sikilizeni enyi viongozi wa yakobo enyi watawala wa nyumba ya israeli
je hampaswi kujua hukumu ninyi mnaochukia mema na kupenda maovu ninyi mnaowachuna watu wangu ngozi na kuondoa nyama kwenye mifupa yao ninyi mnaokula nyama ya watu wangu mnaowachuna ngozi na kuvunja mifupa yao vipande vipande mnaowakatakata kama nyama ya kuwekwa kwenye sufuria na kama nyama ya kuwekwa kwenye chungu kisha watamlilia bwana lakini hatawajibu
wakati huo atawaficha uso wake kwa sababu ya uovu waliotenda
 hili ndilo asemalo bwana kuhusu manabii wanaowapotosha watu wangu mtu akiwalisha wanatangaza amani kama hakufanya hivyo wanaandaa kupigana vita dhidi yake
 kwa hiyo usiku utawajieni msiweze kuwa na maono na giza msiweze kubashiri
jua litawachwea manabii hao nao mchana utakuwa giza kwao
 waonaji wataaibika na waaguzi watafedheheka
wote watafunika nyuso zao kwa sababu hakuna jibu litokalo kwa mungu
 lakini kuhusu mimi nimejazwa nguvu nimejazwa roho wa bwana haki na uweza kumtangazia yakobo kosa lake na israeli dhambi yake
 sikieni hili enyi viongozi wa nyumba ya yakobo mika enyi watawala wa nyumba ya israeli mnaodharau haki na kupotosha kila lililo sawa mnaojenga sayuni kwa kumwaga damu na yerusalemu kwa uovu
 viongozi wake wanahukumu kwa rushwa makuhani wake wanafundisha kwa malipo na manabii wake wanatabiri kwa fedha
hata hivyo wanamwegemea bwana na kusema je bwana si yumo miongoni mwetu hakuna maafa yatakayotupata
 kwa hiyo kwa sababu yenu sayuni italimwa kama shamba yerusalemu itakuwa lundo la kokoto na kilima cha hekalu kuwa kama kichuguu kilichofunikwa na vichaka
mlima wa bwana katika siku za mwisho mlima wa hekalu la bwana utaimarishwa na kuwa mkuu kuliko milima yote utainuliwa juu ya vilima na mataifa yatamiminika humo
 mataifa mengi yatakuja na kusema njoni twendeni mlimani kwa bwana kwenye nyumba ya mungu wa yakobo
atatufundisha njia zake ili tutembee katika mapito yake
sheria itatoka sayuni neno la bwana litatoka yerusalemu
 atahukumu kati ya mataifa mengi na ataamua migogoro ya mataifa yenye nguvu na yaliyo mbali
watafua panga zao ziwe majembe ya kulimia na mikuki yao kuwa miundu ya kukatia matawi
taifa halitachukua upanga dhidi ya taifa wala hawatajifunza vita tena
 kila mtu ataketi chini ya mzabibu wake na chini ya mtini wake hakuna mtu atakayewaogopesha kwa kuwa bwana mwenye nguvu amesema
 mataifa yote yanaweza kutembea katika jina la miungu yao sisi tutatembea katika jina la bwana mungu wetu milele na milele
mpango wa bwana katika siku hiyo asema bwana nitawakusanya walemavu nitawakusanya walio uhamishoni na wale niliowahuzunisha
 nitawafanya walemavu kuwa mabaki wale waliofukuzwa kuwa taifa lenye nguvu
bwana atatawala juu yao katika mlima sayuni kuanzia siku hiyo na hata milele
 lakini kuhusu wewe ee mnara wa ulinzi wa kundi ee ngome ya binti sayuni milki ya awali itarudishwa kwako ufalme utakuja kwa binti yerusalemu
 kwa nini sasa unalia kwa nguvu kwani huna mfalme je mshauri wako amekufa hata maumivu yakukamate kama ya mwanamke aliye na utungu wa kuzaa gaa gaa kwa utungu ee binti sayuni kama mwanamke mwenye utungu wa kuzaa kwa kuwa sasa ni lazima uuache mji ukapige kambi uwanjani
utakwenda babeli huko utaokolewa
huko bwana atakukomboa kutoka mkononi mwa adui zako
 lakini sasa mataifa mengi yamekusanyika dhidi yako
wanasema mwache anajisiwe macho yetu na yatazame sayuni kwa furaha lakini hawayajui mawazo ya bwana hawauelewi mpango wake yeye awakusanyaye kama miganda kwenye sakafu ya kupuria
 inuka upure ee binti sayuni kwa kuwa nitakupa pembe za chuma nitakupa kwato za shaba na utavunja vipande vipande mataifa mengi
utatoa mapato yao waliopata kwa mika udanganyifu kwa bwana utajiri wao kwa bwana wa dunia yote
mta panga majeshi yako ee mji wa majeshi wala aliyeahidiwa kutoka bethlehemu kwa kuwa kuzingirwa kumepangwa dhidi yetu
watampiga mtawala wa israeli shavuni kwa fimbo
 lakini wewe bethlehemu efrata ingawa mdogo miongoni mwa koo za yuda kutoka kwako atatokea kwa ajili yangu yeye atakayekuwa mtawala katika israeli ambaye asili yake ni kutoka zamani kutoka milele
 kwa hiyo israeli utaachwa mpaka wakati mwanamke aliye na utungu atakapozaa na ndugu zake wengine warudi kujiunga na waisraeli
 atasimama na kulichunga kundi lake katika nguvu ya bwana katika utukufu wa jina la bwana mungu wake
nao wataishi kwa usalama kwa kuwa wakati huo ukuu wake utaenea hadi miisho ya dunia
naye atakuwa amani yao
ukombozi na uharibifu wakati mwashuru atakapovamia nchi yetu na kupita katika ngome zetu tutawainua wachungaji saba dhidi yake hata viongozi wanane wa watu
 wataitawala nchi ya ashuru kwa upanga nchi ya nimrodi kwa upanga
atatuokoa kutoka kwa mwashuru atakapoivamia nchi yetu na kuingia katika mipaka yetu
 mabaki ya yakobo yatakuwa katikati ya mataifa mengi kama umande kutoka kwa bwana kama manyunyu juu ya majani ambayo hayamngoji mtu wala kukawia kwa mwanadamu
 mabaki ya yakobo yatakuwa miongoni mwa mataifa katikati ya mataifa mengi kama simba miongoni mwa wanyama wa msituni kama mwana simba miongoni mwa makundi ya kondoo ambaye anaumiza vibaya na kuwararua kila anapopita katikati yao wala hakuna awezaye kuokoa
 mkono wako utainuliwa juu kwa ushindi juu ya watesi wako nao adui zako wote wataangamizwa
 katika siku ile asema bwana nitaangamiza farasi zenu katikati yenu na kubomoa magari yenu ya vita
 nitaiangamiza miji ya nchi yenu na kuziangusha chini ngome zenu zote
 nitaangamiza uchawi wenu na hamtapiga tena ramli
 nitaangamiza vinyago vyenu vya kuchonga na mawe yenu ya ibada yatoke katikati yenu hamtasujudia tena kazi ya mikono yenu
 nitang oa nguzo za ashera katikati yenu na kubomoa miji yenu
 nitalipiza kisasi kwa hasira na ghadhabu juu ya mataifa ambayo hayajanitii
shauri la bwana dhidi ya israeli sikiliza asemalo bwana simama tetea shauri la ko mbele ya milima vilima na visikie lile unalotaka kusema
 sikilizeni ee milima mashitaka ya bwana sikilizeni enyi misingi ya milele ya dunia
kwa kuwa bwana ana shauri dhidi ya watu wake anatoa mashtaka dhidi ya israeli
 watu wangu nimewatendea nini nimewalemea kwa jinsi gani mnijibu
 nimewatoa kutoka misri na kuwakomboa kutoka nchi ya utumwa
nilimtuma mose awaongoze pia aron na miriamu
 watu wangu kumbukeni jinsi balaki mfalme wa moabu alivyofanya shauri na kile balamu mwana wa beori alichojibu
 mika kumbukeni safari yenu kutoka shitimu mpaka gilgali ili mfahamu matendo ya haki ya bwana nimjie bwana na kitu gani na kusujudu mbele za mungu aliyetukuka je nije mbele zake na sadaka za kuteketezwa nije na ndama za mwaka mmoja je bwana atafurahishwa na kondoo dume elfu au mito elfu kumi ya mafuta je nimtoe mzaliwa wangu wa kwanza kwa ajili ya kosa langu mtoto wangu mwenyewe kwa ajili ya dhambi ya nafsi yangu amekuonyesha yaliyo mema ee mwanadamu
bwana anataka nini kwako ila kutenda kwa haki kupenda rehema na kwenda kwa unyenyekevu na mungu o
hatia na adhabu ya israeli sikiliza bwana anauita mji kulicha jina lako ni hekima tii hiyo fimbo na yeye aliyeiamuru
 je bado nisahau ee nyumba ya uovu hazina yako uliyopata kwa udanganyifu na vipimo vilivyopunguka ambavyo vimelaaniwa je naweza kuhukumu kuwa mtu mwenye mizani ya udanganyifu hana hatia aliye na mfuko wa mawe ya kupimia ya uongo matajiri wake ni wajeuri watu wake ni waongo na ndimi zao zinazungumza kwa udanganyifu
 kwa hiyo nimeanza kukuharibu kuwaangamiza kwa sababu ya dhambi zenu
 mtakula lakini hamtashiba matumbo yenu bado yatakuwa matupu
mtaweka akiba lakini hamtaokoa cho chote kwa sababu mtakachoweka akiba nitatoa kwa upanga
 mtapanda lakini hamtavuna mtakamua zeituni lakini hamtatumia mafuta yake
mtakamua zabibu lakini hamtakunywa hiyo divai
 mmezishika sheria za omri matendo yote ya nyumba ya ahabu tena umefuata desturi zao
kwa hiyo nitakutoa kwa maangamizi na watu wako kuwa dhihaka mtachukua dharau za mataifa
taab taabu gani hii niliyo nayo ya israeli nimefanana na yule akusanyaye matunda ya kiangazi aokotaye masazo baada ya kuvunwa shamba la mizabibu hakuna kishada chenye matunda ya kula hakuna hata ile tini ya mwanzoni ninayoitamani
 wanaomcha mungu wameondolewa kutoka katika nchi hakuna mtu mnyofu hata mmoja aliyebaki
watu wote wanavizia kumwaga damu kila mmoja anamwinda ndugu yake kwa wavu
 mikono yote miwili ni hodari katika kufanya ubaya mtawala anadai zawadi hakimu anapokea rushwa wenye nguvu wanaamuru wanachotaka wote wanafanya shauri baya pamoja
 aliye mwema kupita wote kati yao ni kama mchongoma anayeonekana mnyofu zaidi miongoni mwao ni mbaya kuliko uzio wa miiba
siku ya walinzi wako imewadia siku atakayokutembelea mungu
sasa ni wakati wao wa kuchanganyikiwa
 usimtumaini jirani usiweke matumaini kwa rafiki
hata kwa yule alalaye kifuani mwako uwe mwangalifu kwa maneno yako
 kwa kuwa mwana humdharau baba yake binti huinuka dhidi ya mama yake mkwe kuwa kinyume na mama mkwe wake adui wa mtu ni wale wa nyumbani mwake hasa
 lakini mimi namtazama bwana kwa matumaini namngonja mungu mwokozi wangu mungu wangu atanisikia mimi
israeli atainuka usifurahie msiba wangu ee adui yangu mika ingawa nimeanguka nitainuka
wewe huwi na hasira milele japo ninaketi gizani bali unafurahia kuonyesha rehema
bwana atakuwa nuru yangu
 utatuhurumia tena kwa sababu nimetenda dhambi dhidi yake utazikanyaga dhambi zetu chini ya nyayo nitabeba ghadhabu ya bwana zako na kutupa maovu yetu yote katika mpaka atakaponitetea shauri langu vilindi vya bahari
na kuithibitisha haki yangu
 utakuwa wa kweli kwa yakobo atanileta nje kwenye mwanga nawe utamwonyesha abrahamu nami nitaiona haki yake
rehema kisha adui yangu ataliona naye atafunikwa na kama ulivyowaahidi kwa kiapo aibu baba zetu siku za kale
yule aliyeniambia yu wapi bwana mungu wako macho yangu yataona kuanguka kwake hata sasa atakanyagwa chini ya mguu kama tope barabarani
 siku ya kujenga kuta zako itawadia siku ya kupanua mipaka yako
 siku hiyo watu watakuja kwako kutoka ashuru na miji ya misri hata kutoka misri hadi eufrati na kutoka bahari hadi bahari na kutoka mlima hadi mlima
 dunia itakuwa ukiwa kwa sababu ya wakazi wake kwa sababu ya matunda ya matendo yao
sala na sifa wachunge watu wako kwa fimbo yako kundi la urithi wako ambalo linaishi peke yake msituni katika nchi ya malisho yenye rutuba
waache walishe katika bashani na gileadi kama ilivyokuwa siku za kale
 kama siku zile mlipotoka misri nitawaonyesha maajabu yangu
 mataifa yataona na kuaibika waliondolewa nguvu zao zote
wataweka mikono yao kwenye vinywa vyao na masikio yao yatakuwa na uziwi
 wataramba mavumbi kama nyoka kama viumbe vitambaavyo juu ya ardhi
watatoka nje ya mapango yao wakitetemeka watamgeukia bwana mungu wetu kwa hofu nao watakuogopa
 ni nani mungu kama wewe ambaye anaachilia dhambi na kusamehe makosa ya mabaki ya urithi wake mika nahumu utangulizi nahumu ambayejina lake linamaaninisha faraja alikuwa mwenyeji wa elkoshi
uainisho wa mji huo na mahali ulipokuwa hapajulikani kwa uhakika
nahumu alitabiri kuhusu yuda
huduma yake ilikuwa wakati mmoja na sefania yeremia na habakuki
katika ujumbe wake alizungumzia kuanguka kwa no amoni yaani thebesi k
na kuanguka kwa ninawi mnam mwaka k
nahumu anaeleza kwa wazi juu ya uonevu na udhalimu wa kikatili wa ashuru jinsi walivyosonga mbele na kushinda taifa moja baada ya jingine
ukatili huo usiokuwa na chembe ya huruma usingeweza kuvumilika na mungu mwenye haki aliye mtakatifu pasipo kikomo
katika unabii huu nahumu anaeleza vizuri kuonyesha kuzingirwa na kuanguka kwa ninawi kuwa ndio mwisho wa huu ufalme wenye nguvu wa waashuru ambao ndio uliokuwa unakalia sehemu zenye rutuba kwa zaidi ya karne nzima
kwa nas aha fupi kwa watu wa yuda nahumu anawashauri watu wake kuzitii sikukuu zao za kidini kwa kuwa kamwe aashuru wasingeliishambulia tena yerusalemu
wazo kuu nahumu ni kitabu cha unabii dhidi ya ninawi mji mkuu wa ashuru
kiini cha unabii huu ni mzigo wa ninawi 
nabii anakazia juu ya ukweli wa kawai da kwamba yehova ni mungu mwenye wivu ambaye mapatilizo yake kwa hakikika lazima kiwapate adui zake lakini yeye ni ngome kwa wale wanaomtumaini 
mambo muhimu kitabu cha nahumu ni mfululizo wa maono matatu tofauti kuhusu ashuru hasa mji wake mkuu ninawi
nahumu aneleza wazi na kwa uthabiti juu ya tabi ya mungu yaani ghadhabu haki na nguv zake tabia ambazo zinawafanya waovu wasiepuke hukumu
nabii anaeleza kukaribia kwa hukumu ya ninawi na jinsi itakavyokuwa kwa lugha ya wazi
anaorodhesha kwa ki fupi dhambi za ninawi na kuta mka kwamba mungu ni mwenye haki katika hukumu zake
anamalizia kwa kuiona hukumu iliyokamilika
hiki ndicho kitabu cha agano la kale kinachotoa unabii wake waziwazi juu ya ukatili wa waashuru
kusudi kutamka hukumu ya mungu dhidi ya ashuru na kuwafariji yuda
tarehe huduma ya nahumu ilikuwa mnamo nusu ya pili ya karne ya saba k
alitabiri wakati mmoja na sefania yeremia na habakuki
mahali ninawi
huu unabii ulitoka baada ya no amoni thebesi kuanguka mnamo mwaka k
angalia mwandishi nahumu mwelkoshi
mgawanyo hasira ya mungu dhidi ya ninawi
 kuanguka kwa ninawi
 ukiwa kwa ninawi
 nahumu neno alilosema mungu kuhusu ninawi
kitabu cha maono cha nahumu mwelkoshi
hasira ya mungu dhidi ya ninawi bwana ni mwenye wivu na mungu mlipiza kisasi bwana hulipiza kisasi na amejaa ghadhabu
bwana hulipiza kisasi juu ya watesi wake naye anadumisha ghadhabu yake dhidi ya adui zake
 bwana si mwepesi wa hasira naye ni mwenye nguvu bwana hataacha kuadhibu wenye hatia
njia yake ipo katika kisulisuli na tufani na mawingu ni vumbi la miguu yake
 anakemea bahari na kuikausha anafanya mito yote kukauka
bashani na karmeli zinanyauka na maua ya lebanoni hukauka
 milima hutikisika mbele yake na vilima huyeyuka
nchi hutetemeka mbele yake dunia na wote waishio ndani yake
 ni nani awezaye kuzuia hasira yake yenye uchungu nani awezaye kuvumilia hasira yake kali ghadhabu yake imemiminwa kama moto na miamba inapasuka mbele zake
 bwana ni mwema kimbilio wakati wa taabu
huwatunza wale wanaomtegemea lakini kwa mafuriko makubwa ataangamiza ninawi atafuatilia adui zake hadi gizani
 shauri baya lo lote wapangalo dhidi ya bwana yeye atalikomesha taabu haitatokea mara ya pili
 watasongwa katikati ya miiba na kulewa kwa mvinyo wao
watateketezwa kama mabua makavu
 ee ninawi kutoka kwako amejitokeza mmoja ambaye anapanga shauri baya dhidi ya bwana na kushauri uovu
 hili ndilo asemalo bwana ingawa wana muungano nao ni wengi sana watakatiliwa mbali na kuangamia
ingawa nimekutesa wewe ee yuda sitakutesa tena
 sasa nitavunja nira zao kutoka katika shingo yako nami nitazivunjilia mbali pingu zako
 hii ndiyo amri bwana aliyoitoa kukuhusu wewe ninawi hutakuwa na wazao watakaoendeleza jina lako
nitaharibu sanamu za kuchonga na sanamu za kuyeyusha ambazo zipo katika hekalu la miungu yenu
nitaandaa kaburi lako kwa maana wewe ni mwovu kabisa
 tazama huko juu milimani miguu ya huyo mmoja aletaye habari njema ambaye anatangaza amani ee yuda sherekea sikukuu zako nawe utimize nadhiri zako
waovu hawatakuvamia tena wataangamizwa kabisa
nin mshambuliaji anasogea dhidi yako ninawi
awi kuanguka linda ngome chunga barabara jitieni nguvu wenyewe kusanya nguvu zako zote bwana atarudisha fahari ya yakobo kama fahari ya israeli ingawa waangamizi wamewaacha ukiwa na wameharibu mizabibu yao
 ngao za askari wake ni nyekundu mashujaa wamevaa nguo nyekundu
chuma kwenye magari ya vita chametameta katika siku aliyoyaweka tayari mikuki ya mierezi inametameta
 magari ya vita yanafanya msukosuko barabarani yakikimbia nyuma na mbele uwanjani
yanaonekana kama mienge ya moto yanakwenda kasi kama umeme
 anaita vikosi vilivyochaguliwa lakini bado wanajikwaa njiani
wanakimbilia haraka kw enye ukuta wa mji ile ngao ya kuwakinga imetayarishwa
 nahumu malango ya mto yamefunguliwa wazi na jumba la kifalme limeanguka
 imeagizwa kwamba mji uchukuliwe na upelekwe uhamishoni
vijakazi wake wanaomboleza kama hua na kupigapiga vifua vyao
 ninawi ni kama dimbwi nayo maji yake yanakauka
wanalia simama simama lakini hakuna anayegeuka nyuma
 chukueni nyara za fedha chukueni nyara za dhahabu wingi wake hauna mwisho utajiri kutoka hazina zake zote ameharibiwa ametekwa nyara ameachwa uchi mioyo inayeyuka magoti yanalegea miili inatetemeka kila uso umebadilika rangi
 liko wapi sasa pango la simba mahali ambapo waliwalisha watoto wao ambapo simba dume na simba jike walikwenda na ambapo wana sim ba walikwenda bila kuogopa cho chote simba aliua mawindo ya kutosha watoto wake alinyonga mawindo kwa ajili ya mwenzi wake akijaza makao yake kwa alivyoua na mapango yake kwa mawindo
 bwana mwenye nguvu anatangaza mimi ni kinyume na ninyi
magari yenu ya vita nitayateketeza kwa moto na upanga utakula wana simba wako
sitawaachia mawindo juu ya nchi
sauti za wajumbe wako hazitasikika tena
ole wa ninawi ole wa mji umwagao damu uliojaa uongo umejaa nyara usiokosa kuwa na vitu vya kuteka nyara
 kelele za mijeledi vishindo vya magurudumu farasi waendao mbio na mshtuo wa magari ya vita wapanda farasi wanaenda mbio panga zinameremeta na mikuki inang aa majeruhi wengi marundo ya maiti idadi kubwa ya miili isiyohesabika watu wanajikwaa juu ya mizoga
 yote kwa sababu ya wingi wa tamaa ya ukahaba anayeshawishi bibi wa mambo ya uchawi anayewafanya mataifa mateka kwa ukahaba wake na kuwafanya jamaa za watu mateka kwa ulozi wake
 bwana mwenyezi anasema mimi ni kinyume na ninyi
nitafunika uso wako kwa gauni lako
nitaonyesha mataifa uchi wako na falme aibu yako
 nitakutupia uchafu nitakufanyia dharau na kukufanya kioja
 wote wanaokuona watakukimbia na kusema ninawi ipo katika kuangamia ni nani atakayeomboleza kwa ajili yake nitampata wapi yeyote wa kukufariji je wewe ni bora kuliko no amoni uliopo katika mto nile uliozungukwa na maji mto ulikuwa kinga yake maji yalikuwa ukuta wake
 kushi na misri walikuwa nguvu zake zisizo na mpaka putu na libya walikuwa miongoni mwa wale walioungana naye
 hata hivyo alichukuliwa mateka na kwenda uhamishoni
watoto wake wachanga walivunjwa vunjwa vipande kwenye mwanzo wa kila barabara
kura zilipigwa kwa watu wake wenye heshima na watu wake wote wakuu walifungwa kwa minyororo
 wewe pia utalewa utakwenda mafichoni na kutafuta kimbilio kutoka kwa adui
 ngome zako zote ni kama mitini yenye matunda yake ya kwanza yaliyoiva wakati inapotikiswa tini huanguka kwenye kinywa chake alaye
 tazama vikosi vyako nahumu wote ni wanawake malango ya nchi yako yako wazi kwa adui zako moto umeteketeza mapingo yake
 teka maji kwa ajili ya kuzingirwa kwako imarisha ulinzi wako ufanyie udongo wa mfinyazi kazi yakanyage matope karabati tanuru ya kuchomea matofali huko moto utakuteketeza huko upanga utakuangusha chini na kama vile panzi watakumaliza
ongezeka kama panzi ongezeka kama nzige umeongeza idadi ya wafanyabiashara wako mpaka wamekuwa wengi kuliko nyota za angani lakini kama nzige wanaacha nchi tupu kisha huruka na kwenda zake
 walinzi wako ni kama nzige maafisa wako ni kama makundi ya nzige watuao kwenye kuta wakati wa siku ya baridi lakini wakati jua linapotokea wanaruka kwenda zao na hakuna ajuaye waendako
 ee mfalme wa ashuru wachungajia wako wanasinzia wakuu wako wanalala chini mavumbini kupumzika
watu wako wametawanyika juu ya milima bila kuwa na mtu yeyote wa kuwakusanya
 hakuna kitu kinachoweza kuponya jeraha lako jeraha lako ni la kukuua
kila anayesikia habari zako hupiga makofi kwa kuanguka kwako kwa kuwa ni nani ambaye hajaguswa na ukatili wako usio na mwisho a wachungaji wako hapa maana yake ni watawala
habakuki utangulizi aliyeandika kitabu hiki anajita mbulisha kama nabii habakuki 
hakuna maelezo mengine ya ziada kuhusu maisha ya binafsi au ya familia ya huyu mwandishi yaliyopo po pote katika maandiko
alikuwa nabii wa yuda na inajulikana ku tokana na zaburi yake sura ya tatu na kwenye maelekezo kwa mkuu wa waimbaji kwamba alikuwa wa kabila la lawi mmoja wa waimbaji wa hekaluni
habakuki maana yake kumbatia kitabu cha habakuki kimeandikwa kw mtindo wa mazungumzo kati ya mungu na nabii
habakuki aliona kwamba viongozi wa yuda walikuwa wa nawaonea maskini kwa hiyo aliuliza swali kwamba ni kwa nini mungu anawaruhusu watu hawa waovu kustawi
mungu alipomwambia kwamba wakalday wangekuja kuwaadhibu yuda habakuki aliumia zaidi
hakuelewa ni kwa jinsi gani mungu angeweza kuwatumia wakaldayo ambao walikuwa waovu kuliko wayahudi waovu ili kutekeleza huk umu dhidi ya watu walikuwa watu waliochaguliwa na mungu
jibu la mungu lilikuwa kwamba wenye haki wangeishi kwa imani kwa mungu na kwamba walikuwa na uhakika kwamba mungu alikuwa anafanya lililo sahihi
mungu alimwambia habakuki kwamba punde si punde wakaldayo wangehukumiwa na kwamba hat imaye haki ingeshinda kwa ajili ya watu wa mungu
habakuki anamalizia kitabu kwa zaburi ya sifa
wazo kuu mungu anavyotumia waovu kuadhibu watu wake wanapotenda uovu kwa nia ya kuwarudisha ili wamrudie lakini hao waovu wakiisha kutimiza kusudi la mung u wao huadhibiwa zaidi
uda walitenda dhambi ikiwa ni pamoja na kuabudu sanamu lakini mungu anatumia wakaldayo walio waovu zaidi kuwaadhibu na hatimaye mungu anawaadhibu wakaldayo
ilimshangaza habakuki kuona waovu wakistawi huk wakiendelea kutenda dhambi nyingi wala mungu hawaadhibu upesi habakuki anaelezea imani ya ke katika mamlaka ya mungu na katika uhakika kwamba mungu ana haki katika njia zake zote
ufunuo wa mungu kwa wenye haki na nia yake ya kuiangamiza babeli iliyokuwa ovu iliamsha wimbo wa sifa wa kinabii na ahadi kuhus uwokovu katika sayuni kusudi kuonyesha kwamba bado mungu anaitawala dunia hat kama tunaona kwamba uovu unashamiri na ya kwamba iko siku mungu atauhukumu na kuadhibu huo uov hatimye kuuangamiza kabisa usiwepo tena
mwandishi habakuki mahali yuda wahusika wakuu habakuki wababeli
tarehe kitabu hiki hakikuwekewa tarehe la kini bila shaka kilikuwa kipindi ha wakaldayo
hekalu bado limesimama na huduma ya uimbaji inafanyika 
kuinuka kwa wakaldayo kuwa dola inayotisha miongoni mwa mataifa kunatokea wakati wa kizazi hicho na kuchinjwa kwa mataifa na wakaldayo tayari kulishaanza 
wakaldayo walijulikana na wayahudi muda mrefu kw kuyashinda mataifa mengine hadi kuongoza katika dola za ulimwengu wakati wa kuanguka kwa ni nawi k
au k
na kwa ushindi wao juu ya wamisri huko kerkemishi mwaka k
mgawanyo swali la habakuki na jibu la mungu
 swali la pili la habakuki na jibu la mungu
 maombi ya habakuki
 habakuki neno alilopokea nabii habakuki
lalamiko la habakuki ee bwana hata lini nitakuomba msaada lakini wewe husikilizi au kukulilia udhalimu lakini hutaki kuokoa kwa nini unanifanya nitazame dhuluma kwa nini unavumilia makosa uharibifu na udhalimu viko mbele yangu kuna mabishano na mapambano kwa wingi
 kwa hiyo sheria imepotoshwa nayo haki haipo kabisa
waovu wanawazunguka wenye haki kwa hiyo haki imepotoshwa
jibu la bwana yatazame mataifa uangalie na ushangae kabisa
kwa sababu katika siku zako nitafanya kitu ambacho hungeamini hata kama ungeambiwa
 nitawainua wababeli watu wale wakatili na wenye nguvu ambao hupita dunia yote kuteka mahali pa kuishi pasipo pao wenyewe
 ni watu wanoogopwa na wanaotisha wenyewe ndio sheria yao na huinua heshima yao wenyewe
 farasi wao ni wepesi kuliko chui wakali kuliko mbwa mwitu wakati wa machweo
askari wapanda farasi wao huenda mbio kwa kurukaruka
waendesha farasi wao wanatoka mbali
wanaruka kasi kama tai ili kunyafua wote wanakuja wameinama kwa fujo
kundi la watu wenye jeuri linasonga mbele kama upepo wa jangwani na kukusanya wafungwa kama mchanga
 wanawabeza wafalme na kuwadhihaki watawala
wanaicheka miji yote iliyozungushiwa maboma
wanazifanya lundo la udongo wanarukia ndani na kuteka
 kisha wanapita kasi kama upepo na kusonga mbele watu wenye hatia ambao nguvu zao ndio mungu wao
lalamiko la pili la habakuki ee bwana je wewe sio wa tangu milele mungu wangu mtakatifu wangu hatutakufa
ee bwana umewachagua wao ili watekeleze hukumu ee mwamba umewaamuru watuadhibu
 macho yako ni safi mno hata yasiweze kutazama uovu wala huwezi kuvumilia makosa
kwa nini basi unawavumilia wadanganyifu kwa nini unakuwa kimya wakati waovu wakiwameza wale wenye haki kuliko wao wenyewe umewafanya watu kama samaki baharini kama viumbe wa bahari wasio na mtawala
 adui mwovu anawavuta wote kwa ndoana anawakamata katika wavu wake anawakusanya katika juya lake kwa hiyo anashangilia na anafurahi
 kwa hiyo anatoa kafara kwa wavu wake na kuchoma uvumba kwa juya lake kwa kuwa kwa wavu wake anaishi kwa starehe na anafurahia chakula kizuri
 je aendelee kuwatoa walio katika wavu wake akiangamiza mataifa bila huruma nitasimama katika zamu yangu na kujiweka mwenyewe juu ya maboma nitatazama nione atakaloniambia na ni jibu gani nitakalotoa kuhusu lalamiko hili
jibu la bwana kisha bwana akajibu andika ufunuo huu na ukaufanye wazi juu ya vibao ili mpiga mbiu akimbie nao
 kwa kuwa ufunuo huu unasubiri wakati uliokubalika unazungumzia mambo ya mwisho na kamwe hautakosea
iwapo utakawia wewe usubiri kwa hakika utakuja na hautachelewa
 tazama amejaa majivuno habakuki anavyovitamani si vya unyofu
lakini mwenye haki ataishi kwa imani yake
 hakika mvinyo humsaliti ni mwenye kiburi na hana amani
kwa sababu ni mlafi kama kuzimu na kama kifo kamwe hatosheki anajikusanyia mataifa yote na kuchukua watu wote mateka
 je watu wote hawatamsuta kwa dhihaka na kumbeza wakisema ole wake yeye akusanyaye bidhaa zilizoibwa na kujifanyia utajiri kwa kutoza kwa nguvu ataendelea hivi kwa muda gani je wadai wako hawatainuka ghafula je hawataamka na kukufanya utetemeke kisha utakuwa mhanga kwao
 kwa kuwa umeteka nyara mataifa mengi watu waliobaki watakuteka nyara wewe
kwa kuwa umemwaga damu ya mtu umeharibu nchi na miji na kila mmoja ndani yake
 ole wake yeye ajengaye milki yake kwa mapato ya udhalimu awekaye kiota chake juu ili kukimbia makucha ya uharibifu umefanya shauri la maangamizi ya watu wengi ukiaibisha nyumba yako mwenyewe na kupotewa na maisha yako
 mawe ya kuta yatapiga kelele na mihimili ya kazi ya mbao itarudisha mwangwi wake
 ole wake yeye ajengaye mji kwa kumwaga damu na kuusimamisha mji kwa uhalifu je bwana mwenye nguvu hakuonyesha kwamba kazi ya wanadamu ni mafuta tu kwa ajili ya moto na kwamba mataifa yanajichosha bure kwa kuwa dunia itajazwa na maarifa ya utukufu wa bwana kama maji yaifunikavyo bahari
 ole wake yeye ampaye jirani yake kileo akiimimina kutoka kwenye kiriba cha mvinyo mpaka wamelewa ili apate kutazama miili yao iliyo uchi
 utajazwa na aibu badala ya utukufu
sasa ni zamu yako kunywa na ujifunue kikombe kutoka kwenye mkono wa kuume wa bwana kinakujia na aibu itafunika utukufu wako
 ukatili ulioifanyia lebanoni utakufunika na uharibifu uliowafanyia wanyama utakutisha
kwa sababu umemwaga damu ya mtu umeharibu nchi na miji na kila mmoja aliyeko ndani yake
 sanamu ina thamani gani kwani mwanadamu ndiye aliyechonga ama kinyago kinachofundisha uongo kwa kuwa yeye aliyekitengeneza hutegemea kazi ya mikono yake mwenyewe hutengeneza sanamu zisizoweza kuzungumza
 ole wake yeye auambiaye mti uwe hai ama asemaye na jiwe lisilo na uhai amka je linaweza kuongoza limefunikwa kwa dhahabu na fedha hakuna pumzi ndani yake
 lakini bwana yuko katika hekalu lake takatifu dunia yote na inyamaze mbele yake
maombi ya habakuki sala ya nabii habakuki iliyoimbwa kwa shigionothi
 bwana nimezisikia sifa zako nami naogopa ee bwana
fufua kazi yako katikati ya miaka katikati ya miaka tangaza habari yako katika ghadhabu kumbuka rehema
 mungu alitoka temani yeye aliye mtakatifu kutoka mlima parani
utukufu wake ulifunika mbingu na sifa zake zikaifunika dunia
 mng ao wake ulikuwa kama jua lichomozalo mionzi ilimulika kutoka mkononi mwake ambako nguvu zake zilifichwa
 tauni ilimtangulia na maradhi ya kuambukiza yalifuata nyayo habakuki zake
ingawaje mzeituni hauzai na hata mashamba hayatoi chakula alisimama akaitikisa dunia iwapo hakuna kondoo katika banda alitazama na kuyafanya mataifa wala ng ombe katika zizi yatetemeke
 hata hivyo nitashangilia katika bwana milima ya zamani iligeuka mavumbi nitamfurahia mungu mwokozi wangu
na vilima vilivyozeeka vikaanguka
njia zake ni za milele
 bwana mwenyezi ni nguvu yangu niliona watu wa kushani katika dhiki huifanya miguu yangu kama miguu ya paa na makazi ya midiani katika maumivu makali
huniwezesha kupita juu ya vilima
 ee bwana uliikasirikia mito kwa kiongozi wa uimbaji kwa vinanda vyangu je ghadhabu yako ilikuwa dhidi ya vijito vya nyuzi
je ulighadhibikia bahari ulipoendesha farasi wako na magari yako ya ushindi uliufunua upinde wako na kuita mishale mingi
uliigawa dunia kwa mito milima ilikuona ikatetemeka
mafuriko ya maji yakapita huko vilindi vilinguruma na kuinua mawimbi yake juu
 jua na mwezi vilisimama kimya mbinguni katika mng ao wa mishale yako inayoruka na katika mng ao wa mkuki wako umeremetao
 kwa ghadhabu ulipita juu ya dunia na katika hasira ulikanyaga mataifa
 ulikuja kuwaokoa watu wako kumwokoa masihi wako
ulimponda kiongozi wa nchi ya uovu ukamvua toka kichwani hadi wayo
 kwa mkuki wake mwenyewe ulitoboa kichwa chake wakati mashujaa wake walipofurika nje kwa kishindo kututawanya wakifurahi kama waliokaribu kutafuna wale wanyonge waliokuwa mafichoni
 ulikanyaga bahari kwa farasi wako ukisukasuka maji makuu
 nilisikia na moyo wangu ukagonga kwa nguvu midomo yangu ikatetemeka kwa hofu niliposikia sauti uchakavu ukanyemelea mifupa yangu na miguu yangu ikatetemeka
hata hivyo nitasubiri kwa uvumilivu siku ya maafa kuyajilia mataifa yaliyotuvamia
 ingawa mtini hauchanui maua na hakuna zabibu juu ya mizabibu sefania utangulizi sefania maana yake yeye ambaye yehova amemficha
sefania ni wa ukoo wa hezekia sef 
inawezekana huyu babu anayetajwa akawa ni mfalme hezekia mfalme wa yuda kutok ana na ukweli kwamba ukoo huu umefuatiliwa kutoka mbali na muda husika unakubalika
nabii sefania alitum ika wakati wa utawala wa mfalme yosia k
sefania alionya kwamba siku ya bwan ingeleta hukumu kwa yuda pam oja na yerusalemu hivyo akawashauri wayahudi watu na kumrudia mungu 
uvamizi wa kuiteka yuda kutoka kaskazini ulikuwa unakuja juu yao nao ungekumba pia mataifa yanayoizunguka
ingawa wasomi wengi wanahusianisha uvamizi huu na ule wa wa wasinthia kuelekea kusini kutoka jimbo la kaukaukasia uliotokea k
kama ulivyoelezwa na herodota
inawezekana sefania alikuwa anasema juu ya wakaldayo ambao ndio waliotimiza unabii huu wa huku kuharibiwa kwa yuda mnamo mwaka k
ingawa hukumu ya uda umeainishwa ahadi ya kufanywa upya ni yakini
mtaifa yatahukumiwa na ku tiishwa na mfalme wa israeli anayetawala katika sayuni
wazo kuu dhambi ambazo sefania anazitaja juu ya yuda na yeru salemu zinaonyesha alizitabiri kabla ya uamsho wa matengenezo ya yosia wakati ambapo dhambi za waliomtangulia kutawala yaani manse na amoni zilikuwa zinaendelea kutendwa katika jamii hiyo
uamsho huo wa matengenezo haukutokea hadi mwaka wa wa kutawala kwake yosia k
ndipo mfalme alipotuma jeshi kw enda kulipatiliza taifa kwa ajili ya ibada ya sanamu na kurejeshwa tena kwa ibada ya kumwabud mungu wa kweli yaani yehova
baadaye mika naye akaamuru kujengwa tena kwa hekalu la solomoni na kulitak asa kipindi nakala ya sheria ya bwana ilipogunduliwa ling
 wafalme 
kwa hiyo sefania akatabiri kwamba mataifa yaliyokuwa jir ani na yuda yangeangamizwa pi a
aliwapa watu matumaini kwamba mungu angewarudisha watu wake nyumbani
dhumuni kuwaonya watu wa yuda waepukane na kutosheka na maisha waache kuabudu anamu na wamrudie mungu wao yehova
mambo muhimu mfalme yosia wa yuda alikuwa anajaribu kurekebisha hali ya uovu iliyosababishwa na tawala za wafalme wawili manase na amoni waliomtangulia katika yuda
yosia al iweza kupanua himaya yake kwa sababu kwa wakati wake hakukuwa na taifa jingine ambalo lilikuwa na nguvu
zaidi kwa maana nguvu za ashuru zilikuwa zinafifia kwa kasi
mwandishi sefania mahali yerusalemu tarehe maelezo ya sefania kuhusu kudidimia kiroho na kim aadili kwa yuda inawezekana ya liandikwa mwaka k
lakini kuna uwezekano kkwamba mahubiri ya kinabi yalimgusa sana mfalme na kusababisha mageuzi ya kiroho aliyoyafanya
tarehe hii ya k
inazidi kuthibit ishwa na ukweli kwamba sefania hakutaja habari za babeliiliyokuwa dola inayotambuliwa imataifa
babeli iliinuka mnamo mwaka k
wakati napolasa alipotwaa madaraka
hata hivyo sefania anatabir juu ya kuharibiwa kwa ashuru ja mbo ambalo lilitokea mwaka k
ninawi ilipoanguka
sefania aliishi wakati mmoja na yere mia lakini wakati huo yeremia alikuwa mdogo kwa sefania
mgawanyo kutangazwa kwa hukumu ya mungu
 hukumu dhidi ya mataifa
 maisha ya baadaye ya yerusalemu
 sefania neno la bwana ambalo lilimjia sefania mwana wa kushi mwana wa gedalia mwana wa amaria mwana wa hezekia wakati wa utawala wa yosia mwana wa amoni mfalme wa yuda onyo la maangamizi yanayokuja bwana asema nitafagia kila kitu kutoka kwenye uso wa dunia
 nitafagilia mbali watu na wanyama nitafagilia mbali ndege wa angani na samaki wa baharini
wafanyao waovu wajikwae pamoja na hao waovu nami nitamkatilia mbali mwanadamu atoke katika dunia asema bwana
dhidi ya yuda nitaiadhibu yuda na wote wakaao u
kutoka mahali hapa nitakatilia mbali kila mabaki ya baali majina ya wapagani na makuhani waabuduo sanamu wale ambao husujudu juu ya mapaa kuabudu jeshi la vitu vya angani wale ambao husujudu na kuapa kwa bwana na ambao pia huapa kwa malkamu wale ambao wanaacha kumfuata bwana wala hawamtafuti bwana wala kutaka shauri lake
 nyamazeni mbele za bwana mwenyezi kwa maana siku ya bwana iko karibu
bwana ameandaa dhabihu amewaweka wakfu wale aliowaalika
 katika siku ya dhabihu ya bwana nitawaadhibu wakuu na wana wa mfalme na wale wote wanaovaa nguo za kigeni
 katika siku hiyo nitaadhibu wote ambao hukwepa kukanyaga kizingiti ambao hujaza hekalu la miungu yao kwa jeuri na udanganyifu
 bwana asema katika siku hiyo kilio kitapanda juu kutoka lango la samaki maombolezo kutoka mtaa wa pili na mshindo mkubwa kutoka vilimani
 ombolezeni ninyi mnaoishi katika eneo la sokoni wafanyabiashara wenu wote wataangamizwa wote ambao wanafanya biashara ya fedha wataangamizwa
 wakati huo nitasaka katika mji wa yerusalemu kwa taa na kuwaadhibu wale ambao wanakaa katika hali ya kuridhika ambao ni kama divai iliyobaki kwenye machicha ambao hudhani bwana hatafanya lo lote jema au baya
 utajiri wao utatekwa nyara nyumba zao zitabomolewa
watajenga nyumba lakini hawataishi ndani yake watapanda mizabibu lakini hawatakunywa divai yake
siku kubwa ya bwana siku kubwa ya bwana iko karibu iko karibu na inakuja haraka
sikilizeni kilio katika siku ya bwana kitakuwa kichungu hata shujaa atapiga kelele
 siku ile ni siku ya ghadhabu siku ya fadhaa na dhiki siku ya uharibifu na ukiwa siku ya giza na utusitusi siku ya mawingu na giza nene siku ya tarumbeta na mlio wa vita dhidi ya miji yenye ngome na dhidi ya minara mirefu
 nitawaletea watu dhiki nao watatembea kama wasio na macho kwa sababu wametenda dhambi dhidi ya bwana
damu yao itamwagwa kama vumbi na matumbo yao kama taka
 fedha yao wala dhahabu yao haitaweza kuwaokoa katika siku hiyo ya ghadhabu ya bwana
katika moto wa wivu wake dunia yote itateketezwa kwa maana ataleta mwisho wa wote wanaoishi katika dunia ghafula
sefania kusanyikeni pamoja kusanyikeni pamoja enyi taifa lisilo na aibu kabla ya wakati ulioamuriwa haujafika na siku ile inayopeperusha kama makapi kabla hasira kali ya bwana haijaja juu yenu kabla siku ya ghadhabu ya bwana haijaja juu yenu
 mtafuteni bwana enyi nyote wanyenyekevu wa nchi
ninyi ambao hufanya li le analoamuru
tafuteni haki tafuteni unyenyekevu labda mtahifadhiwa siku ya hasira ya bwana
dhidi ya ufilisti gaza utaachwa na ashkeloni utaachwa magofu
wakati wa adhuhuri ashdodi utaachwa mtupu na ekroni utang olewa
 ole wenu ninyi ambao mnaishi kando ya bahari ee watu wa wakerethi neno la bwana liko dhidi yenu ee kanaani nchi ya wafilisti
mimi nitawaangamiza wala hakuna atakayebaki
 nchi kando ya bahari mahali ambapo wanaishi patakuwa mahali pa wachungaji na mazizi ya kondoo
 itakuwa mali ya mabaki ya nyumba ya yuda hapo watapata malisho
wakati wa jioni watajilaza chini katika nyumba za ashkeloni
bwana mungu wao atawatunza naye atawarudishia wafungwa wao
dhidi ya moabu na amoni nimeyasikia matukano ya moabu nazo dhihaka za waamoni ambao waliwatukana watu wangu na kufanya vitisho dhidi ya nchi yao
 hakika kama niishivyo asema bwana mwenye nguvu zote mungu wa israeli hakika moabu itak uwa kama sodoma waamori kama wagomora mahali pa magugu na mashimo ya chumvi nchi ya ukiwa milele
mabaki ya watu wangu watawateka nyara mabaki ya taifa langu watarithi nchi yao
 hiki ndicho watarudishiwa kwa ajili ya kiburi chao kwa kutukana na kudhihaki watu wa bwana mwenye nguvu zote
 bwana atakuwa wa kutisha kwao wakati atakapoangamiza miungu yote ya nchi
mataifa katika kila pwani yatamwabudu kila moja katika nchi yake lenyewe
dhidi ya kushi ninyi pia ee wakushi mtauawa kwa upanga wangu
dhidi ya ashuru mungu atanyoosha mkono wake dhidi ya kaskazini na kuangamiza waashuru akiiacha ninawi ukiwa na pa kame kama jangwa
 makundi ya kondoo na ng ombe yatajilaza pale viumbe vya kila aina
bundi wa jangwani na bundi waliao kwa sauti nyembamba wataishi juu ya nguzo zake
mwangwi wa kuita kwao utapita madirishani kifusi kitakuwa milangoni boriti za mierezi zitaachwa wazi
 huu ndio mji uliotukuka na kuishi kwa furaha wakijisikia salama
ulisema moyoni mwako mimi ndimi na wala hapana mwingine ila mimi
jinsi gani umekuwa gofu mahali pa kulala wanyama pori wote wanaopita kando yake wanauzomea na kutikisa mkono kwa dharau
hatima ya yerusalemu ole wa mji wa wadhalimu waasi na waliotiwa unajisi hautii mtu yeyote haukubali maonyo
haumtumaini bwana sefania haukaribii karibu na mungu wake
 maafisa wake ni simba wangurumao watawala wake ni mbwa mwitu wa jioni ambao hawabakizi chochote kwa ajili ya asubuhi
 manabii wake ni wenye kiburi ni wadanganyifu
makuhani wake hunajisi patakatifu na kuihalifu sheria
 bwana aliye ndani yake ni mwenye haki hafanyi kosa
asubuhi kwa asubuhi hutoa haki yake kila kukipambazuka huitimiza bali mtu dhalimu hana aibu
 nimeyafutilia mbali mataifa ngome zao zimebomolewa
nimeziacha barabara ukiwa hakuna anayepita humo
miji yao imeharibiwa hakuna mmoja atakayeachwa hakuna hata mmoja
 niliuambia huo mji hakika utaniogopa na kukubali maonyo ndipo makao yake hayatafutiliwa mbali wala adhabu zangu zote hazitakuja juu yake
lakini walikuwa bado na shauku kutenda kwa upotovu katika yote waliyofanya
 bwana anasema kwa hiyo ningojee mimi siku nitakayosimama kuteka nyara
nimeamua kukusanya mataifa kukusanya falme na kumimina ghadhabu yangu juu yao hasira yangu kali yote
dunia yote itateketezwa kwa moto wa wivu wa hasira yangu
 ndipo nitatakasa midomo ya mataifa kwamba wote waweze kuliitia jina la bwana na kumtumikia kwa pamoja
 kutoka ng ambo ya mito ya kushi watu wangu wanaoniabudu watu wangu waliotawanyika wataniletea sadaka
 siku hiyo hutaaibishwa kwa ajili ya makosa yote ulionitendea kwa sababu nitawaondoa kutoka mji huu wale wote wanaoshangilia katika kiburi chao
kamwe hutajivuna tena katika kilima changu kitakatifu
 lakini nitakuachia ndani yako wapole na wanyenyekevu ambao wanatumaini jina la bwana
 mabaki ya israeli hayatafanya kosa hawatasema uongo wala udanganyifu hautakuwa katika vinywa vyao
watakula na kulala wala hakuna ye yote atakayewaogopesha
 imba ee binti sayuni paza sauti ee israel furahi na kushangilia kwa moyo wako wote ee binti yerusalemu bwana amekuondolea adhabu yako amewarudisha nyuma adui zako
bwana mfalme wa israeli yu pamoja nawe kamwe hutaogopa tena madhara yo yote
 katika siku hiyo watauambia yerusalemu usiogope ee sayuni usiiache mikono yako ilegee
 bwana mungu wako yu pamoja nawe yeye ni mwenye nguvu kuokoa
atakufurahia kwa furaha kubwa atakutuliza kwa pendo lake atakufurahia kwa kuimba
 huzuni katika sikukuu zilizoamriwa nitaziondoa kwenu hizo ni mzigo wa fedheha kwenu
 katika wakati huo nitawashughulikia wote waliokudhulumu nitaokoa kilema na kukusanya wale ambao wametawanywa
nitawapa sifa na heshima katika kila nchi ambamo waliaibishwa
 wakati huo nitawakusanya wakati huo nitawaleta nyumbani
miongoni mwa mataifa yote ya dunia wakati nitakapowarudishia mateka yenu mbele ya macho yenu hasa asema bwana
sefania hagai utangulizi hagai ni moja ya vitabu vitatu vya kinabii vya agano la kale vilivyoandikwa aada ya uhamisho ambavyo ni hagai zekaria na malaki
hagai anatajwa kw jina mara mbili katika kitabu cha ezra ezr na mjumbe wa bwana 
inawezekana alikuwa mmoja wa wale waliorudi kutoka uhamishoni waliorudi yerusalemu walioweza kulikumbuka hekalu la solomoni lilivyokuwa kabla halijaharibiwa na majeshi ya nebukadneza mwaka k
hagai na zekaria ndio waliowatia moyo wale watu waliorudi kutoka uhamis honi kujenga upya hekalu
ilikuwa ni mnamo mwaka k
miaka kumi na minane ilik uwa imepita tangu dario al ipopitisha amri kuwaruhusu wayahudi kurudi yerusalemu kutoka uhamishoni
watu walikuwa bado wanashughulika kujenga nyumba zao hivyo ujenzi wa hekalu la mungu ulikuwa bado haujakamilika
kundi la kwanza la wayahudi lili lorudi yerusalemu liliweka msingi wa hekalu jipya
mnamo mwaka k
wakiwa na furaha na matumaini makubwa ezr 
hata hivyo wasamaria na majirani wengine walipinga ujenzi huo kwa nguvu nyingi na kuwakatisha tamaa waf anya kazi hata ikafanya uj enzi huo usimame mwaka k
kwatu waliacha ujenzi wa hekalu wakageukia ujenz wa nyumba zao wenyewe
ujumbe wa hagai ulikuwa kwamba ni wakati wa kujenga nyumba ya mungu
hagai ak iwa amefuatana na zekaria taz
utangulizi wa kitabu cha zekaria yeye alianza kumhimiza zerubabeli na watu wote kuanza tena ku jenga nyumba ya bwana
chini ya uongozi wa zerubabeli mtawala na yoshua kuhani mkuu na kule kuhimiza kwa nabii hagai hekalu lilijengwa mnamo k
miaka minane baadaye hekalu lilim alizika kujengwa na kuwekwa wakfu ling
ezr 
wazo kuu hagai aliwaambia watu kwamba utukufu wa hekalu walilokuwa wanajenga ungekuw mkubwa kuliko ule wa hekalu lililotangulia ingawaje halingekuwa imara kama la kwanza
hili hekalu lingekuwa bora zaidi kwa sababu mungu angelijaza utukufu wake ndani yake
kusudi kuwahimiza watu kujenga upya hekalu la bwan na kuwahamasiaha kuyatengeneza maisha yao upya na mungu ili waweze kupata baraka zake
mambo muhimu hekalu la yerusalemu lilibomole wa mnamo mwaka k
mwaka wa k
k mfalme koreshi wa uajemi alitoa amri wayahudi warudi ili kuje nga upya mji wa yerusalemu na hekal u
mwaka k
walianza kujenga hekalu lakini ilikuwa vigumu kumalizia kutokana na upinzani waliokutana nao kutoka kwa wasamaria na mataifa ya jirani
kupitia huduma ya hagai zekaria na yoshua mwaka k
walianza kujenga tena hekalu
miaka minane baadaye kazi hiyo ya ujenzi wa hekalu ilimalizika
mwandishi hagai mahali yerusalemu
tarehe tarehe ya kuandikwa kwa kitabu kwa hiki ni ya uhakika yaani mwaka wa pili wa mfalme dario wa uajemi mwaka k
mpangilio wa kihistoria ni wa muhimu sana ili kuuelewa ujumbe wa kitabu hiki
mnamo mwaka k
mfalme koreshi wa uajemi al itoa amri ikiwaruhusu wayahudi waalio kuwa uhamishoni kurudi nchini mwao ili kuujenga upya yerusalemu na hekalu katika kutimiza unabii wa isaya na wa yeremi isa yer na maombezi ya danieli dan 
wahusika wakuu hagai zerubabel yoshua
mgawanyo wito wa kujenga hekalu
 matumaini ya hekalu jipya
 baraka zilizoahidiwa
 ushindi wa mwisho wa mungu
 hagai wito wa kuijenga nyumba ya bwana katika mwaka wa pili wa utawala wa mfalme dario wa uajemi katika siku ya kwanza ya mwezi wa sita neno la bwana lilikuja kupitia kwa nabii hagai kwenda kwa zerubabeli mwana wa sheal tieli mtawala wa yuda na kwa kuhani mkuu yoshua mwana wa yehosadiki hivi ndivyo asemavyo bwana mwenyezi hawa watu husema wakati haujawadia wa kujenga nyumba ya bwana
kisha neno la bwana likaja kupitia kwa nabii hagai je ni wakati wenu ninyi wa kuishi katika nyumba zenu zilizojengwa vizuri wakati hii nyumba ikibaki gofu sasa hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu zitafakarini vema njia zenu
 mmepanda vingi lakini mmevuna haba
mnakula lakini hamshibi mnakunywa lakini hamtosheki
mnavaa nguo lakini hamsikii joto
mnapata mishahara lakini inatoweka kama imewekwa kwenye mfuko uliotoboka toboka
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu zitafakarini vema njia zenu
 pandeni milimani mkalete miti na kujenga nyumba ili nipate kuifurahia nitukuzwe
 mlitarajia mengi kumbe yametokea kidogo
ulichokileta nyumbani nilikipeperusha
kwa nini asema bwana mwenye nguvu
ni kwa sababu ya nyumba yangu inayobaki ka tika hali ya magofu wakati kila mmoja enu anajishughu lisha na nyumba yake mwenyewe
 kwa hiyo kwa sababu yenu mbingu zimezuia umande wake na ardhi mavuno yake
 niliita ukame mashambani na milimani kwenye nafaka mvinyo mpya mafuta pamoja na chochote kinachozalishwa na ardhi juu ya watu na ng ombe pamoja na kazi za mikono yenu
 kisha zerubabeli mwan wa shealtieli yoshua kuhani mkuu mwana wa yehosadiki pamoja na mabaki yote ya watu wakaitii sauti ya bwana mungu wao pamoj na ujumbe wa nabii hagai kwa sababu alikuwa ametumwa na bwana mungu wao
watu walimwogopa bwana
 kisha hagai mjumbe wa bwana akawapa watu ujumbe hu wa bwana mimi niko pamoja nanyi asema bwana
 kwa hiyo bwana akachochea roho ya zerubabeli mwana wa shealtieli mtawala wa yuda na roho ya kuhani mkuu yoshua mwana wa yehosadiki pamoja na roho ya mabaki yote ya watu
walikuja wakaanza kufanya kazi katika nyumba ya bwana mwenyezi mungu wao katika siku ya ishirini na nne mwezi wa sita katika mwaka wa pili wa mfalme dario
utukufu ulioahidiwa wa nyumba mpya katika siku ya ishirini na moja ya mwezi wa saba neno la bwana li likuja kupitia nabii hagai kusema sema na zerubabeli mwana wa shealtieli mtawala wa yuda kuhani mkuu yoshua mwana wa yeho sadiki na mabaki ya watu
uwaulize ni nani miongoni mwenu aliyebaki ambaye aliiona hii nyumba katika utukufu wake wa mwanzo sasa inaonekanaje kwenu je haionekani kwenu kama si kitu lakini sasa uwe imara ee zerubabeli asema bwana
kuwa imara ee kuhani mkuu yoshua mwana wa yehosadiki
muwe imara enyi watu wote wa nchi asema bwana na mfanye kazi
kwa kuwa mimi nipo pamoja nanyi asema bwana mwenyezi
 hili ndilo nililoagana nanyi mlipotoka katika nchi ya misri
pia roho yangu anadumu katikati yenu
msiogope
 hili ndilo asemalo bwana mwenyezi baada ya muda kidogo kwa mara nyingine nitazitingisha mbingu na nchi bahari na nchi kavu
 nitatikisa mataifa yote nacho kile kinachotamaniwa na mataifa yote kitakuja nami nitaujaza utukufu katika nyumba hii asema bwana mwenye nguvu
 fedha ni mali yangu na dhahabu ni mali yangu asema bwana mwenye nguvu
 utukufu wa nyumba hii ya sasa utakuwa mkubwa kuliko utukufu wa ile nyumba ya mwanzoni asema bwana mwenye nguvu
na mahali hapa nitawapa amani asema bwana mwenye nguvu
baraka kwa watu waliotiwa unajisi
 katika siku ya ishirini na nne ya mwezi wa tisa katika mwaka wa pili wa kutawala mfalme dario neno la bwana lilikuja kwa nabii hagai hili ndilo asemalo bwana mwenyezi ulizeni makuhani jinsi sheria inavyosema kama mtu akibeba nyama iliyowekwa wakfu katika pindo la vazi lake kisha lile pindo likagusa mkate au mchuzi divai mafuta au chakula kingine je kitu hicho kitakuwa kimewekwa wakfu makuhani wakajibu la hasha
 kisha hagai akasema je kama mtu aliyetiwa unajisi kwa kugusa maiti akigusa mojawapo ya vitu hivi kitu hicho kitakuwa kimetiwa unajisi makuhani wakajibu ndiyo huwa hagai kimenajisiwa
 kisha hagai akasema basi ndivyo walivyo machoni pangu hawa watu na taifa hili asema bwana
lo lote wafanyalo na cho chote watoacho hapo ni najisi
 sasa fikirini kwa uangalifu kuanzia leo na kuendelea pia tafakarini jinsi mambo yalivyokuwa kabla halijawekwa jiwe moja juu ya lingine katika hekalu la bwana
 wakati mtu alipoendea lundo la nafaka la vipimo ishirini kulikuwa na vipimo kumi tu
wakati mtu alipoendea pipa la mvinyo ili kuchota vipimo hamsini kulikuwa na vipimo ishirini tu
 kazi zenu zote za mikono nilizipiga kwa ukame ukungu na mvua ya mawe lakini hata hivyo hamkunigeukia mimi asema bwana
 kuanzia leo na kuendelea kuanzia siku hii ya ishirini na nne ya mwezi wa tisa tafakarini siku ambayo msingi wa hekalu la bwana uliwekwa
tafakarini
 je bado kuna mbegu iliyobakia ghalani mpaka sasa hakuna mzabibu au mtini mkomamanga wala mzeituni uliozaa tunda
zerubabeli pete ya muhuri ya bwana
 neno la bwana likamjia hagai kwa mara ya pili katika siku ya ishirini na nne ya mwezi kusema mwambie zerubabeli mtawala wa yuda kwamba nitazitikisa mbingu na nchi
 nitapindua viti vya enzi vya kifalme na kuziharibu kabisa nguvu za falme za kigeni
nitapindua magari ya vita pamoja na waendeshaji wake farasi na wapanda farasi wataanguka kila mmoja kwa upanga wa ndugu yake
 katika siku ile asema bwana mwenyezi nitakuchukua wewe mtumishi wangu zerubabeli mwana wa shealtieli asema bwana
nitakufanya kama pete yangu ya muhuri kwa kuwa nimekuchagua asema bwana mwenyezi
kuanzia leo na kuendelea nitawabariki
zekaria utangulizi zekaria alianza huduma yake mnamo mwezi wa nane wa mwaka wa pili wa dario k
miezi miwili baada ya ujumbe wa kwanza wa hagai
maana ya jina zekaria ni bwana amekumbuka
haijulikani kwa uhakika zekaria aliendelea kufanya huduma hiyo kw muda gani
kwa kadiri ionekanavyo alikuwa kijana wakati alipoanza huduma yake
ido ambaye ni babu yake zek alikuwa miongoni mwa wale waliorudi kutoka uhamishoni mwaka k
katika ujumbe wake wa kwanza zekaria anawaonya watu ambao ndio kwanza tu walikuwa wameanza kujenga upya hekalu kwamba inawapasa kusi kiliza ujumbe wa mungu kupitia manabii na kudumisha uhusiano wa muhimu na mungu wasije wakaharakisha hukumu ya mungu
mfululizo wa maono ya usiku yanatia moyo wajenzi ule wakati mgumu katika hat ua ya kukata tamaa
ule utaratibu wa ujenzi ulikuwa umesababisha maafisa wa kiajemi kufanya uchunguzi na kuandika taarifa ya malalamiko kwa dario ezr 
huenda wayahudi walikuwa wakingojea hukum ya dario wakati zekaria akitoa ujumbe wake uliowekewa msingi katika haya maono ya usiku
mtazamo wa jumla wa mf ululizo wa maono haya manane yanawahakikishia wajenzi kwamba mungu anao mpango wa muda mre fu kwa ajili ya israeli
miaka miwili baadaye k
suala la kutia katika matendo kutii kufunga liliibuka 
zekaria kwa mara nyingine anaangaliza watu kwamba njia ya kudumis ha uhusiano sahihi na mungu ni utii
kule kufunga ili tu kwamba mtu amefunga ni ubatili
ut aratibu wa kushika sheria kamwe hauwezi kutumika kama njia mbadala ya kuonyesha upendo wa mungu katika maisha ya kila siku
sehemu ya mwisho ya ujumbe wa zekaria haukuonyeshwa tarehe
uwezekano mkubwa ni kwamba ulitolewa baadaye huenda mnamo mwaka k
hapa mkazo uko katika mpango wa maendeleo wa muda mrefu ukionyesha kusimamishwa kwa ufalme wa mwisho
mfalme anatambulishwa kama anayekuja kwa tabia ya unyenyekevu akileta wokovu lakini akikataliwa na watu wake mwenyewe yaani waisraeli ambao baadaye wanaachwa kwenye hukumu ya mataifa
mataifa yatakapokusanyika kwa ajili ya vita dhidi ya yerusalemu waisreli wata mtambua yeye yule waliomchoma mkuki zek
 na wataibuka na ushindi
ndipo mataifa yote yatakuja yerusalemu kumwabudu mfalme bwana wa majeshi
wazo kuu zekaria anaonyesha kwamba mungu ana mpango wa mu da mrefu na israeli hivyo anaita mwito wa utii
anaonyesha jinsi ambavyo wa tu wanaweza kufanya mambo si kwa nguvu wala kwa uwezo bali kwa roho yangu asema
 kuwapa watu wa mungu matumaini kwa kuwajulisha watu mpango wa mungu wa baadaye wa ukombozi kupitia kwa masiya mambo muhimu huu ujumbe wa mwanzoni unafuatiliw na maono ambayo yaliwatia moyo wajenzi ambao zekaria aliwatia moyo kwa kuwaambia kwamba mungu alikuwa na mpango mrefu kwa ajili ya israeli
katika sura ya na zekaria aliwatak watu wamtii mungu hii ik iwa ni njia ya kila mt kumjali na kumhurumia mwenzake
mungu alitaka utii kwao katika kuhusiana naye
sura ya mpaka inazungumzia habari za miezi inayokuja hukumu ya mwisho na kukua kwa muda mrefu kwa ufalme wa mwisho
mwandishi zekaria mahali yerusalemu tarehe k
wahusika hagai zerubabeli yoshua na waliorudi kutoka uhamishoni
mgawanyo wito wa kuwa watiifu
 maono
 hukumu dhidi ya maadui wa israeli
 zekaria wito wa kumrudia bwana katika mwezi wa nane wa mwaka wa pili wa utawala wa mfal me dario neno la bwana lilimjia nabi zekaria mwana wa berekia mwana wa iddo kusema bwana aliwakasirikia sana baba zako wa zamani
 kwa hiyo waambie watu hivi ndivyo bwana mwenye nguvu asemavyo nirudieni mimi asema bwana mwenye nguvu nami nitawarudia ninyi asema bwana mwenye nguvu
 msiwe kama baba zenu ambao manabii waliotangulia waliwatangazia hivi ndivyo bwana mwenye nguvu asemavyo geukeni mziache njia zenu mbaya na matendo yenu maovu
lakini hawakunisikiliza wala kufuata maelekezo angu asema bwana
 wako wapi baba zako sasa nao manabii je wanaishi milele je maneno yangu na amri zangu nilizowaagiza mana bii watumishi wangu hayakuwapata baba zenu kisha walitubu na kusema bwana mwenye nguvu ametutenda sawasawa na njia zetu na matendo yetu ya livyostahili kama alivyokusudia kufanya
maono ya kwanza mtu katikati ya miti ya mihadasi katika siku ya ishiri ni na nne ya mwezi wa kumi na moja yaani mwezi uitwao shebati katika mwaka wa pili wa kutawala kwake mfalme dario neno la bwana lilimjia nabii zekaria mwana wa berekia mwana wa iddo
wakati wa usiku nilipata maono mbele yangu alikuwepo mtu akiendesha farasi mwekundu alikuwa amesimama katikati ya miti ya mihadasi kwenye bonde
nyuma yake walikuwepo farasi wekund u wa kikahawia na weupe
 nikauliza hivi ni vitu gani bwana wangu malaika aliyekuwa akizungumza na mimi akanijibu nitakuonyesha kuwa ni nini
 kisha yule mtu aliyesim ama katikati ya miti ya mihadasi akaeleza ni wale ambao bwana amewatuma waende duniani kote
 nao wakatoa taarifa kwa yule malaika wa bwana aliyekuwa amesimama katikati ya miti ya mihadasi tumepita du niani kote na kukuta ulimwengu wote umepumzika kwa amani
 kisha malaika wa bwana akasema bwana mwenye nguvu utazuia mpaka lini rehema kutoka yerusalemu na miji ya yuda ambayo umeikasirikia kwa miaka hii sabini kwa hiyo bwana akazungumza maneno ya upole na ya kufariji kwa malaika aliyezungumza nami
 kisha malaika yule aliyekuwa akizungumza nami akasema tangaza neno hili hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo nina wivu sana kwa ajili ya yerusalemu na sayuni lakini nimeyakasirikia sana mataifa yanayojisikia kuwa yako salama
nilikuwa nimewakasirikia israeli kidogo tu lakini mataifa hayo yaliwazidishia maafa
 kwa hiyo hivi ndivyo asemavyo bwana nitairudia yerusalemu kwa rehema na huko nyumba yangu itajengwa tena
nayo kamba ya kupimia itanyooshwa yerusalemu asema bwana mwenye nguvu
 endelea kutangaza zaidi kwamba hivi ndivyo asemavyo bwana mwenye nguvu miji yangu itafurika tena usitawi na bwana atamfariji tena sayuni na kumchagua yerusalemu
maono ya pili pembe nne na mafundi wanne kisha nikatazama juu na pale mbele yangu nikaona pembe nne nikamwuliza yule malaika aliyekuwa akizungumza nami ni nini hivi akanijibu hizi ni zile pembe zilizowatawanya yuda israeli na yerusalemu
 kisha bwana akanionyesha mafundi wanne
 nikauliza hawa wanakuja kufanya nini akanijibu hizi ndizo pembe zilizowatawanya yuda ili asiwepo atakayeweza kuinua kichwa chake la kini mafundi wamekuja kuzitia hofu na kuzitupa chini hizi pembe za mataifa ambayo yaliin ua pembe zao dhidi ya nchi ya yuda na kuwatawanya watu wake
maono ya tatu mtu kisha nikatazama juu pale mbele yangu alikuwepo mtu mwenye kamba ya kupimia mkononi mwake nikamwuliza unakwenda wapi mwenye kamba ya kupimia akanijibu kupima yerusalemu kupata urefu na upana wake
 kisha malaika aliyekuwa akizungumza nami akaondoka malaika mwingine akaja kukutana naye na kumwambia kimbia umwambie yule kijana yerusalemu utakuwa mji usio na kuta kwa sababu ya wingi wa watu na zekaria mifugo iliyomo
 mimi mwenyewe nitakuwa ukuta wa moto kuuzunguka asema bwana nami nitakuwa utukufu wake ndani yake
 njoni njoni kimbieni mtoke katika nchi ya kaskazini asema bwana kwa kuwa nimewatawanya kwenye pande nne za mbingu asema bwana
 njoo ee sayuni kimbia wewe uishiye ndani ya binti babeli kwa kuwa hivi ndivyo asemavyo bwana mwenye nguvu baada ya yeye kuniheshimu na kuni tuma mimi dhidi ya mataifa yaliyokuteka wewe nyara kwa kuwa ye yote awagusaye ninyi anaigusa mboni ya jicho lake hakika nitauinua mkono wangu dhidi yao ili watumwa wao wawateke nyara
ndipo mtakapojua ya kwamba bwana mwenye nguvu amenituma
 piga kelele na ufurahie ee binti sayuni kwa maana ninakuja na mi nitaishi miongoni mwenu asema bwana
 mataifa mengi yataunganishwa na bwana siku hiyo nao watakuwa watu wangu
nitaishi miongoni mwenu nanyi mtajua kwamba bwana mwenye nguvu amenituma kwenu
 bwana atairithi yuda kama fungu lake katika nchi takatifu na atachagua tena yerusalemu
 tulieni mbele za bwana enyi watu wote kwa sababu ameinuka kutoka makao yake matakatifu
maono ya nne mavazi safi kwa ajili ya kuhani mkuu kisha akanionyesha yoshua kuhani mkuu akiwa amesimama mbele ya malaika wa bwana naye shetani amesimama upande wake wa kuume ili amshitaki
 bwana akamwambia shetani bwana akukemee shetani bwana ambaye ameichagua yerusalemu akukemee je mtu huyu siyo kijinga kinachowaka kilichonyakuliwa kwenye moto wakati huu yoshua alikuwa amevaa nguo chafu alipokuwa amesimama mbele ya malaika
 malaika akawaambia wale waliokuwa wamesimama mbele yake mvueni nguo zake chafu
kisha akamwambia yoshua tazama nimeiondoa dhambi yako nami nitakuvika mavazi ya kitajiri
 kisha nikasema mvike kilemba kilicho safi kichwani mwake
kwa hiyo wakamvika kilemba safi kichwani na kumvika yale mavazi mengine wakati malaika wa bwana akiwa amesimama karibu
 malaika wa bwana akamwamuru yoshua hivi ndivyo asemavyo bwana mwenye nguvu ikiwa utakwenda katika njia zangu na kushika masharti yangu basi utaitawala nyumba yangu na kuwa na amri juu ya nyua zangu nami nitakupa nafasi miongoni mwa hawa wasimamao hapa
sikiliza ee yoshua kuhani mkuu pamoja na wenzako walioketi mbele yako ambao ni watu ishara ya mambo yatakayokuja ninakwenda kumleta mtumishi wangu tawi
 tazama jiwe nililoliweka mbele ya yoshua kuna macho saba juu ya jiwe lile moja nami nitachora maandishi juu yake asema bwana mwenye nguvu nami nitaiondoa dhambi ya nchi hii kwa siku moja
 katika siku hiyo kila mmoja wenu atamwalika jirani yake akae chini ya mzabibu wake na mtini wake asema bwana mwenye nguvu
maono ya tano kinara cha taa cha dhahabu na mizeituni miwili kisha malaika aliyezungumza nami akarudi na kuniamsha kama mtu aamshwavyo kutoka katika usingizi wake
 akaniuliza unaona nini nikajibu ninaona kinara cha taa cha dhahabu tupu nacho kina bak uli juu yake na taa zake saba juu yake tena iko mirija saba ya kuleta mafuta kwenye taa zote zilizo juu yake
 pia kuna mizeituni miwili karibu yake mmoja upande wa kuume wa bakuli na mwingine upande wa kushoto
 nikamuuliza malaika aliyezungumza nami hivi ni vitu gani bwana wangu akanijibu hujui kuwa hivi ni vitu gani nikajibu hapana bwana wangu
kisha akaniambia h ili ni neno la bwana kwa zerubabeli si kw nguvu wala si kwa uwezo bali ni kwa oho yangu asema bwana mwenye nguvu
wewe ni kitu gani ee mlima mkubwa sana mbele ya zerubabeli wewe utakuwa ardhi tambarare
kisha ataweka jiwe la juu kabisa la mwisho na watu wakipiga kelele wakisema mungu libariki mungu libariki kisha neno la bw ana likanijia mikono ya zerubabeli iliweka ms ingi wa hekalu hili mikono yake pia italimalizia
kisha mtajua ya kuwa bwana mwenye nguvu amenituma mimi kwenu
 zekaria ni nani anayeidharau siku ya mambo madogo watu watashangilia watakapoona timazi mkononi mwa zerubabeli
hizi saba ni mach ya bwana ambayo huzunguka duniani kote
 kisha nikamwuliza yule malaika hii mizeituni miwili iliyoko upande wa kuume na wa kushoto wa kinara cha taa ni nini tena nikamwuliza haya matawi mawili ya mizeituni karibu na hi yo mirija miwili ya dhahabu inayomimina mafuta ya dhahabu ni nini akajibu hujui kuwa haya ni nini nikamjibu hapana bwana wangu
 kwa hiyo akasema hawa ni wawili ambao wamepakwa mafuta ili kumtumikia bwana wa dunia yote
maono ya sita gombo linaloruka nikatazama tena mbele yangu kulikuwa na kitabu kilichoruka akaniuliza unaona nini nikamjibu naona kitabu kinachoruka chenye urefu wa dhiraa ishirinia na upana wa dhiraa kumib
akaniambia hii ni laana inayotoka kwenda juu ya nchi yote kwa kuwa kufuatana na yale yaliyoandikwa katika upande mmoja kila mwizi atahamishwa pia kufuatana na yaliyo upande wa pili kila aapaye kwa uongo atahamishwa
 bwana mwenye nguvu asema nitaituma hiyo laana nayo itaingia katika nyumba ya mwizi na nyumba ya huyo aapaye kwa uongo kwa jina langu
itabaki katika nyumba yake na kuiharibu pamoja na mbao zake na mawe yake
maono ya saba mwanamke ndani ya kikapu kisha yule malaika aliyekuwa akizungumza nami akanijia na kuniambi a tazama juu uone ni nini kile kinachojitokeza
 nikamwuliza ni kitu gani akanijibu ni kikapu cha kupimia
kisha akaongeza kusema huu ni uovu wa watu katika nchi nzima
 kisha kifuniko kilichotengenezwa kwa madini ya risasi kilichokuwa kimefunika kile kikapu kiliinuliwa na nd ani ya kile kikapu alikuweko mwanamke ameketi akasema huu ni uovu akamsukumia ndani ya kikapu na kushindilia kifuniko juu ya mdomo wa kikapu
a dhiraa ishirini ni sawa na mita 
b dhiraa kumi ni sawa na mita 
 kisha nikatazama juu na mbele yangu walikuwepo wanawake wa wili wakiwa na upepo katika mabawa yao walikuwa na mabawa kama ya korongo nao wakainua kile kikapu na kuruka nacho kati ya mbingu na nchi
 nikamwuliza yule malaika aliyekuwa akizungumza nami wan akipeleka wapi hicho kikapu akanijibu wanakipeleka katika nchi ya babeli na kujenga nyumba kwa ajili yake
itakapokuwa tayari kikapu kitawekwa pale mahali pake
maono ya nane magari manne ya vita nikatazama juu tena nikaona mbele yangu magari manne ya vita yakija kutoka kati ya milima miwili milima ya shaba gari la kwanza lilivutwa na farasi wekundu la pili lilivutwa na farasi weusi la tatu lilivutwa na farasi weupe na gari la nne lilivutwa na farasi wa madoadoa ya kijivu wote wenye nguvu
 nikamwuliza malaika aliyekuwa akizungumza nami hawa ni nani bwana wangu malaika akanijibu hizi ni roho nne za mbinguni zisimamazo mbele ya uwepo wa bwana wa dunia yote zinatoka kwenda kufanya kazi yake
 gari linalovutwa na farasi weusi linaelekea katika nchi ya kaskazini la farasi weupe linaelekea magharibi na la farasi wa madoadoa ya kijivu linaelekea kusini
 wakati hao farasi wenye nguvu walipokuwa wakitoka walikuwa wakijitahidi kwenda duniani kote
akasema nenda duniani kote kwa hiyo wakaenda duniani kote
 kisha akaniita tazama wale wanaokwenda kuelekea nchi ya kaskazini wamepumzisha roho yangu katika nchi ya kaskazini
taji kwa ajili ya yoshua
neno la bwana likanijia kusema chukua fedha na dhahabu kutoka kwa watu waliohamishwa yaani held ai tobia na yedaya ambao wamefika kutoka babeli
siku iyo hiyo nenda nyumbani kwa yosia mwana wa sefania
 chukua fedha na dhahabu utengeneze taji nawe uiweke kichwani mwa kuhani mkuu yoshua mwana wa yehosadiki
 umwambie hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu huyu ndiye mtu ambaye jina lake ni tawi naye atachipua kutoka mahali pake na kujenga hekalu la bwana
 ni yeye atakayejenga hekalu la bwana naye atavikwa utukufu na zekaria ataketi kumiliki katika kiti cha enzi naye atakuwa kuhani katika kiti chake cha enzi
hapo patakuwa amani kati ya hao wawili
 taji itatolewa kwa heldai tobia yedaya na heni mwana wa sefania kama kumbukumbu ndani ya hekalu la bwana
 wale walio mbali sana watakuja na kusaidia kulijenga hekalu la bwana nanyi mtajua ya kwamba bwana mwenye nguvu amenituma kwenu
hili litatokea ikiwa mtamtii bwana mungu wenu kwa bidii
hak katika mwaka wa nne wa utawala wa mfalme dario neno la bwana lilimjia zekaria siku ya nne ya mwezi wa tisa mwezi wa kisleu
 watu wa betheli walikuwa wamemtuma shareza na regam meleki pamoja na watu wao kumsihi bwana kwa kuwauliza makuhani wa nyumba ya bwana mwenye nguvu na manabii je imempasa kuombolez na kufunga katika mwezi wa tano kama ambavyo nimekuwa nikifanya kwa miaka mingi na rehema sio kufunga kisha neno la bwana mwenye nguvu likanijia kusema waulize watu wote wa nchi na makuhani je lipofunga na kuomboleza katika mwezi wa tano na wa saba kwa miaka sabini iliyopita mlifunga kweli kwa ajili yangu na mlipokuwa mkila na kunywa je hamkuwa mnasheherekea kwa ajil ya nafsi zenu je haya sio maneno ya bwana aliyosema kupitia manabii waliotangulia wakati yerusalemu pamoja na miji inayoizunguka ilipokuwa katika hali ya utulivu na ya ma fanikio wakati negebu na shefala zikiwa zime kaliwa na watu neno la bwana likamjia tena zekaria hivi ndivyo asemavyo bwana mwenye nguvu fanyeni hukumu za haki onyesheni rehema na huruma ninyi kwa ninyi
 msimwonee mjane wala yatima mgeni wala maskini
msiwaziane ma baya mioyoni mwenu ninyi kwa ninyi
 lakini wakakataa kusikiliza wakanipa kisogo kwa ukaidi na kuziba masikio yao
 wakaifanya mioyo yao migumu kama jiwe gumu na hawakuisikiliz sheria au maneno ambayo bwana mwenye nguvu aliyatuma kwa njia ya roho wake kupi tia manabii waliotangulia
kwa hiyo bwana mwenye nguvu alikasirika sana
 wakati nilipoita hawak usikiliza kwa hiyo walipoita sikusikiliza asema bwana mwenye nguvu
 niliwatawanya kwa upepo wa kisulisuli miongoni mwa mataifa yote mahali ambapo walikuwa wageni
nchi ikaachwa ukiwa nyuma yao kiasi kwamba hakuna aliyeweza kuingia au kutoka
hivi ndivyo walivyoifanya ile nchi iliyokuwa imependeza kuwa ukiwa
bwana anaahidi kuibariki yerusalemu neno la bwana mwenye nguvu likanijia tena
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu nina wivu sana kwa ajili ya sayuni ninawaka wivu kwa ajili yake
 hiii ndilo asemalo bwana nitarudi sayuni na kufanya makao yerusalemu
kisha yerusalemu utaitwa mji wa kweli mlima wa bwana mwenye nguvu utaitwa mlima mtakatifu
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu kwa mara nyingine ena wazee wanaume kwa wanawake walioshiba umri wataketi katika barabara za yerusalemu kila mmoja akiwa na mkongojo wake mkononi kwa sababu ya umri wake
 barabara za mji zitajaa wavulana na wasichana wanaocheza humo
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mambo haya yanaweza kuonekana ya ajabu kwa mabaki ya watu waka ti huo lakini yaweza kuwa ya ajabu kwangu asema bwana mwenye nguvu
hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu nitawaokoa watu wangu kutoka nchi za mashariki na magharibi
 nitawarudisha waje kuishi yerusalemu watakuwa watu wangu nami nitakuwa mwaminifu na wa haki kwao kama mungu wao
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu ninyi ambao sasa mnasikia maneno haya yanayozungumzwa na manabii ambao walikuwepo wakati wa kuwekwa kwa msingi wa nyumba ya bwana mwenye nguvu mikono yenu na iwe na nguvu ili hekalu liweze kujengwa
 kabla ya wakati huo hapakuwepo na ujira kwa mtu wala mnyama
hakuna mtu aliyeweza kufanya shughuli yake kwa usalama kwa sababu ya adui yake kwa kuwa nilikuwa nimemfanya kila mtu adui wa jirani yake
 lakini sasa sitawatendea mabaki ya watu hawa kama nilivyowatenda zamani asema bwana mwenye nguvu
 mbegu itakua vizuri mzabibu utazaa matunda yake ardhi itatoa mazao yake na mbingu zitadondosha umande wake
vitu hivi vyote nitawapa mabaki ya watu kama urithi wao
 jinsi mlivyokuwa kitu cha laana katikati ya zekaria mataifa ee yuda na israeli ndivyo nitakavyowaokoa nanyi mtakuwa baraka
msiogope bali iacheni mikono yenu iwe na nguvu
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu kama nilivyokuwa nimekusudia kuleta maangamizi juu yenu wakati baba zenu waliponikasirisha na sikuonyesha huruma asema bwana mwenye nguvu hivyo sasa nimeazimia kufanya mema tena kwa yerusalemu na yuda
msiogope
 haya ndiyo mtakayoyafanya semeni kweli kila mtu kwa mwenzake mtoe hukumu ya kweli na haki kwenye mahakama zenu usipange mabaya dhidi ya jirani yako msipende kuapa kwa uongo nayachukia yote haya asema bwana
 neno la bwana mwenye nguvu likanijia tena
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu saumu za miez ya nne tano saba na kumi itakuwa sikukuu za furaha na za shangwe kwa yuda
kwa hiyo uipende kweli na amani
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu mataifa mengi na wakazi wa miji mingi watakuja na wenyeji wa mji mmoja watakwenda kwenye mji mwingine na kusema twende mara moja na tukamsihi bwana na kumtafuta bwana mwenye nguvu
mimi mwenyewe ninakwenda
 pia watu wa kabila nyingi na mataifa yenye nguvu yatakuja yerusalemu kumtafuta bwana mwenye nguvu na kumsihi
 hili ndilo asemalo bwana mwenye nguvu katika siku hizo watu kumi kutoka lugha zote na mataifa wat ang ang ania upindo wa joho la myahudi mmoja na kusema twende pamoja nawe kwa sababu tumesikia kwamba mungu yu pamoja nawe
hukumu juu ya adui za israeli neno neno la bwana liko kinyume na nchi ya hadraki na dameski itakuwa mahali pa kupumzika kwa kuwa macho ya watu na ya kabila zote za israeli yako kwa bwana pia juu ya hamathi inayopakana nayo juu ya tiro na sidoni ingawa wana ujuzi mwingi sana
 tiro amejijengea ngome imara amelundika fedha kama mavumbi na dhahabu kama taka za mitaani
 lakini bwana atamwondolea mali zake na kuuangamiza uwezo wake wa baharini naye atateketezwa kwa moto
 ashkeloni ataona hili na kuogopa gaza atagaagaa kwa maumivu makali pia ekroni kwa sababu matumaini yake yatanyauka
gaza atampoteza mfalme wake na ashkeloni ataachwa pweke
 wageni watakalia mji wa ashdodi nami nitakatilia mbali kiburi cha wafilisti
 nitaondoa damu vinywani mwao chakula kile walichokatazwa kati ya meno yao
mabaki yao yatakuwa mali ya mungu wetu nao watakuwa viongozi katika yuda naye ekroni atakuwa kama wayebusi
 lakini nitailinda nyumba yangu dhidi ya majeshi ya wanyang anyi
kamwe mdhalimu hatashambulia watu wangu tena kwa maana sasa ninawachunga
kuja kwa mfalme wa sayuni shangilia sana ee binti sayuni piga kelele binti yerusalemu tazama mfalme wako anakuja kwako ni mwenye haki naye ana wokovu mpole naye amepanda punda mwana punda mtoto wa punda
 nitaondoa magari ya vita kutoka efraimu na farasi wa vita kutoka yerusalemu nao upinde wa vita utavunjwa
atatangaza amani kwa mataifa
utawala wake utaenea kutoka bahari hadi bahari na kutoka mto eufrati hadi mwisho wa dunia
 kwako wewe kwa sababu ya damu ya agano langu nawe nitawaacha huru wafungwa wako watoke kwenye shimo lisilo na maji
 rudieni ngome yenu enyi wafungwa wa tumaini hata sasa ninatangaza kwamba nitawarejesheeni mara dufu
 nitampinda yuda kama nipindavyo upindi wangu nitamfanya efraimu mshale wangu
nitawainua wana wako ee sayuni dhidi ya wana wako ee uyunani na kukufanya kama upanga wa shujaa wa vita
zekaria bwana atatokea kisha bwana atawatokea mshale wake utamulika kama umeme wa radi
bwana mwenyezi atapiga tarumbeta naye atatembea katika tufani za kusini bwana mwenye nguvu atawalinda wataangamiza na kushinda kwa mawe ya kutupa kwa kombeo
watakunywa na kunguruma kama waliolewa mvinyo watajaa kama bakuli linalotumika kunyunyizia kwenye pembe za madhabahu
 bwana mungu wao atawaokoa siku hiyo kama kundi la watu wake
watang ara katika nchi yake kama vito vya thamani kwenye taji
i jinsi gani watavutia na kuwa wazuri nafaka itawastawisha vijana wanaume nayo divai mpya vijana wanawake
bwana ataitunza yuda mwombe bwana mvua wakati wa vuli ni bwana atengenezaye mawingu ya tufani
huwapa watu manyunyu ya mvua pia mimea ya shambani kwa ajili ya kila u
 sanamu huzungumza udanganyifu waaguzi huona maono ya uongo husimulia ndoto ambazo si za kweli wanatoa faraja batili
kwa hiyo watu wanatangatanga kama kondoo walioonewa kwa kukosa mchungaji
 hasira yangu inawaka dhidi ya wachungaji nami nitawaadhibu viongozi kwa kuwa bwana mwenye nguvu atalichunga kundi lake nyumba ya yuda naye atawafanya kuwa kama farasi mwenye kiburi akiwa vitani
 kutoka yuda litatokea jiwe la pembeni kutoka kwake vigingi vya hema kutoka kwake upinde wa vita kutoka kwake kila mtawala
 kwa pamoja watakuwa kama mashujaa wanaokan yaga barabara za matope wakati wa vita
kwa sababu bwana yu pamoja nao watapigana na kuwashinda wapanda farasi
 nitaiimarisha nyumba ya yuda na kuiokoa nyumba ya yosefu
nitawarejesha kwa sababu nina huruma juu yao
watakuwa kama watu ambao sijawahi kuwakataa kwa sababu mimi ndimi bwana mungu wao nami nitawajibu
 waefraimu watakuwa kama mashujaa mioyo yao itafurahi kama kwamba ni kwa divai
watoto wao wataona na kushangilia mioyo yao itafurahi katika bwana
 nitawapa ishara na kuwakusanya ndani
hakika nitawakomboa nao watakuwa wengi kama walivyo kuwa mwanzoni
 ijapokuwa niliwatawanya miongoni mwa mataifa hata hivyo wakiwa katika nchi za mbali watanikumbuka mimi
wao na watoto wao watasalimika katika hatari nao watarudi
 nitawarudisha kutoka misri na kuwakusanya toka ashuru
nitawaleta katika nchi ya giliadi na lebanon napo hapatakuwa na nafasi ya kuwatosha
 watapita katika bahari ya mateso bahari iliyochafuka itatulizwa na vilindi vyote vya mto nile vitakauka
kiburi cha ashuru kitashushwa na fimbo ya utawala ya misri itatoweka
 nitawaimarisha katika bwana na katika jina lake watatembea asema bwana
fungua milango yako ee lebanoni ili moto uteketeze mierezi yako piga yowe ee mti wa msonobari kwa kuwa mwerezi umeanguka miti ya fahari imeharibiwa piga yowe enyi mialoni ya bashani msitu mnene umefyekwa sikiliza yowe ya wachungaji malisho yao manono yameharibiwa sikia ngurumo za simba kichaka kilichostawi sana cha yordani kimeharibiwa zekaria wachungaji wawili wa kondoo hili ndilo asemalo bwana mungu wangu lilishe kundi lililokusudiwa kuchinjwa
 wanunuzi wake huwachinja na kuondoka pasipo kuadhibiwa
wale wanaowauza husema bwana asifiwe mimi ni tajiri wachungaji wao wenyewe hawawahurumii
 kwa kuwa sitawahurumia tena watu wa nchi asema bwana
nitawakabidhi kila mtu mkononi mwa jirani yake na mfalme wake
wataitenda jeuri nchi nami sitawaokoa kutoka mikononi mwao
 kwa hiyo nikalilisha kundi lililotiwa alama kwa kuchinjwa hasa kundi lililoonewa sana
kisha nikachukua fimbo mbili moja nikaiita fadhili na nyingine umoj a nami nikalilisha kundi
 katika mwezi mmoja nikawaondoa wachungaji watatu
kundi la kondoo likanichukia nami nikachoshwa nao nikasema sitakuwa mchungaji wenu
waache wanaokufa wafe na wanaoangamia waangamie
wale waliobakia kila mmoja na ale nyama ya mwenzake
 kisha nikachukua fimbo yangu inayoitwa fadhili nikaivunja kutangua agano nililofanya na mataifa yote
 likatanguka siku hiyo kwa hiyo waliodhurika katika kundi waliokuwa wakiniangalia wakajua kuwa hilo lilikuwa neno la bwana
 nikawaambia mkiona kuwa ni vema nipeni ujira wangu la si vyo basi msinipe
kwa hiyo wakanilipa vipande thelathini vya fedha
 naye bwana akaniambia mtupie mfinyanzi hiyo bei nz uri waliyonithaminia kwa hiyo nikachukua hivyo vipande thelathini vya fedha na kumtupia huyo mfinyanzi katika nyumba ya bwana
 kisha nikaivunja fimbo yangu ya pili iitwayo umoja kuvunja udugu kati ya yuda na israeli kisha bwana akaniambia vitwae tena vifaa vya mchungaji mpumbavu
 kwa maana ninakwenda kumwinua mchungaji juu ya nchi ambaye hatamjali aliyepotea wala kuwatafuta wale wachanga au ku waponya waliojeruhiwa wala kuwalisha wenye afya lakini atakula nyama ya kondoo wanono na kuzirarua kwato zao
 ole wa mchungaji asiyefaa anayeliacha kundi upanga na uupige mkono wake na jicho lake la kuume mkono wake na unyauke kabisa jicho lake la kuume lipofuke kabisa maadui wa yerusalemu kuangamizwa neno hili ni neno la bwana kuhusu israeli
bwana yeye azitandaye mbingu awekaye misingi ya du nia na aiumbaye roho ya mwanadamu ndani yake asema nitakwenda kufanya yerusalemu kuwa kikombe cha kulewalewa kwa mataifa yote yanayoizunguka
yuda utazingirwa kwa vita na yerusalemu pia
 katika siku hiyo wakati mataifa yote ya dunia yatakapokusanyika dhidi yake nitaufanya yerusalemu kuwa jabali lisilosogezwa kwa mataifa yote
wote watakaojaribu kulisogeza watajiumiza wenyewe
 katika siku hiyo nitampiga kila farasi kw hofu ya ghafula naye ampandaye kwa uenda wazimu asema bwana
 kisha viongozi wa yuda watasema mioyoni mwao watu wa yerusalemu wana nguvu kwa sababu bwana mwenye nguvu ni mungu wao
 katika siku hiyo ni tawafanya viongozi wa yuda kuwa kama kigae cha moto ndani ya lundo la kuni kama mwenge uwakao kati ya miganda
watateketeza kulia na kushoto mataifa yote yanayowazunguka lakini yerusalemu utabaki salama mahali pake
 bwana atayaokoa makao ya yuda kwanza ili heshima ya nyumba ya daudi na wakazi wa yerusalemu isiwe kubwa zaidi kuliko ile ya yuda
 katika siku hiyo bwana atawakinga wale waishio yerusalemu ili kwamba aliye dhaifu kupita wote miongoni mwao awe kama daudi nayo nyumba ya daudi itakuwa kama mungu kama malaika wa bwana akiwatangulia
katika siku hiyo nitatoka kuangamiza mataifa yote yatakayoushambulia yerusalemu
kumwombolezea yule aliyechomwa mkuki nami nitamiminia roho ya neema na maombi juu ya nyumba ya daudi na wakazi wa yerusalemu
watanita zama mimi yule waliyemchoma nao wata mwombolezea kama mtu anayemwombolezea mwanawe wa pekee na kusikitika kwa uchungu kama anayemsikitikia mzaliwa wake wa kwanza wa kiume
 katika siku hiyo kilio kitaku wa kikubwa yerusalemu kama kilio cha hadadrimoni katika tambarare ya megido
 nchi itaomboleza kila ukoo peke yake nao wake zao peke yao
ukoo wa nyumba ya daudi na wake zao ukoo wa nyumba ya zekaria nathani na wake zao ukoo wa nyumba ya lawi na wake zao ukoo wa shimei na wake zao na koo zote zilizobaki na wake zao
kutakaswa dhambi katika siku hiyo chemchemi itafunguliwa kwa nyum ba ya daudi na wakazi wa yerusalemu kuwatakasa dhambi na unajisi
katika siku hiyo nitayakatilia mbali majina ya sanamu kutoka nchi nayo hayatakumbukwa tena asema bwana mwenye nguvu
nitaondoa manabii wao pam oja na roho ya uchafu katika nchi
 ikiwa yupo ye yote atakayeendelea kutabiri baba yake na mama yake waliomzaa watamwambia ni lazima ufe kwa sababu umesem uongo kwa jina la bwana
atakapotabiri wazazi wake mwenyewe watampasua tumbo
katika siku hiyo kila nabii ataaibika kwa maono ya unabii wake
hatavaa vazi la kinabii la nywele ili apate kudanganya watu
 atasema mimi sio nabii
mimi ni mkulima ardhi imekuwa kazi yangu tangu ujana wangu
 ikiwa mtu atamwuliza majeraha haya yaliyo mwilini mwako ni ya nini atajibu ni majeraha niliyoyapata katika nyumba ya rafiki zangu
mchungaji apigwa kondoo watawanyika
 amka ee upanga dhidi ya mchungaji wangu dhidi ya mtu aliye karibu nami asema bwana mwenye nguvu
mpige mchungaji nao kondoo watatawanyika nami nitageuza mkono wangu dhidi ya walio wadogo katika nchi yote asema bwana theluthi mbili watapigwa na kuangamia hata hivyo theluthi moja watabakia ndani yake
 hii theluthi moja nitaileta katika moto nitawasafisha kama fedha isafishwavyo na kuwajaribu kama dhahabu
wataliitia jina langu nami nitawajibu nitasema hawa ni watu wangu nao watasema bwana ni mungu wetu
bwana yuaja kutawala siku ya bwana inakuja ambayo nyara zilizotekwa kwenu zitagawanywa machoni penu
 nitayakusanya mataifa yote huko yerusalemu kupigana dhidi yake mji utatekwa nyumba zitapekuliwa na wanawake watanajisiwa
nusu ya mji watakwenda uhamishoni lakini wata kaobaki hawataondolewa kutoka mjini
 kisha bwana atatoka na kupigana dhidi ya watu wa yale mataifa kama apiganavyo siku ya vita
 siku hiyo miguu yake itasimama juu ya mlima wa mzeituni mashariki mwa yerusalemu nao mlima wa mizeituni utagawanyika mara mbili kuanzia mashariki ha di magharibi ukifanya bonde kubwa nusu ya ml ima ukisogea kuelekea kaskazini na nusu kuelekea kusini
 nanyi mtakimbia kupitia katika bonde hilo la mlima wangu kwa kuwa litaenea hadi aseli
mtakimbia kama mlivyokimbia tetemeko la ardhi katika siku za uzia mfalme wa yuda
kisha bwana mungu wangu atakuja nao watakatifu wote pamoja naye
 siku hiyo hakutakuw epo nuru baridi wala theluji
 itakuwa siku ya kipekee isiyo na mchana wala usiku siku ijulikanayo na bwana
jioni inapofika nuru itakuwepo
 siku hiyo maji yaliyo ha yatatiririka kutoka yerusalemu nusu kwenda kwenye bahari ya mashariki na nusu kwenda kwenye bahari ya magharibi wakati wa kiangazi na wakati wa masika
 bwana atakuwa mfalme juu ya dunia yote
katika siku hiyo atakuwepo bwana mmoja na jina lake litakuwa jina pekee
 nchi yote kuanzia geba kaskazini mwa yuda hadi rimoni kusini mwa yerusalemu itakuwa kama araba a
lakini yerusalemu utainuliwa juu na kubak mahali pake toka lango la benyamini hadi mahali pa lango la kwanza mpaka kwenye lango la pembeni na kutoka mnara wa hananeli hadi kwenye mashinikizo ya divai ya mfalme
 utakaliwa na watu kamwe hautaharibiwa tena yerusalemu utakaa salama
 hii ndiyo tauni ambayo bwana atapiga nayo mataifa yote ambay yalipigana dhidi ya yerusalemu nyama ya mi ili yao itaoza wangali wamesimama kwa miguu yao macho yao yataoza kwenye matundu yake na ndimi zao zitaoza vinywani mwao
 katika siku hiyo bwana atawatia wanaume hofu kuu
kila mwanaume atakamata mkono wa mwenzake a araba maana yake nchi tambarare zekaria nao watashambuliana
 yuda pia atapigana katika yerusalemu
utajiri wa mataifa yote yanayoizunguka yerusalemu utakusanywa wingi wa dhahabu fedha na nguo
 tauni ya aina iyo hiyo itapiga fa rasi na nyumbu ngamia na punda nao wanyama wote walio kwenye kambi za adui
 kisha walionusurika katika mataifa yote ambayo yaliushambulia yerusalemu watakuwa wakipanda yerusalemu kila mwaka kumwabudu mfalme bwana mwenye nguvu na kuadhimisha sikukuu ya vibanda
 ikiwa taifa lo lote la dunia hawatakwenda yerusalemu kumwabudu mfalme bwana mwenye nguvu hawatapata mvua
 ikiwa watu wa misri nao hawatakwenda kushirik i hawatapata mvua
bwana ataleta juu yao tauni ile ambayo itawapiga mataifa yale ambayo hayatakwenda kuadhimisha sikukuu ya vibanda
 hii itakuwa adhabu ya misri na adhabu ya mataifa yote yale ambayo hayatakwenda yerusalemu kuadhimisha sikukuu ya vibanda
 katika siku hiyo kengele zilizofungwa kwenye farasi zitaandikwa maneno haya siku takatifu kwa bwana navyo vyungu vya kupikia katika nyumba ya bwana vitakuwa kama bakuli takatifu mbele ya madhabahu
 kila chungu kilichoko yerusalemu na yuda kitakuwa kitakatifu kwa bwana mwenye nguvu na wote wanaokuja kutoa dhabihu watachukua baadhi ya vyungu hivyo na kupikia
katika siku hiyo hatakuwepo tena mfanyibiashara katika nyumba ya bwana mwenye nguvu
malaki utangulizi malaki aliishi katika nusu ya pili ya karne ya ano kabla ya kristo baada ya ujenzi wa hekalu kumalizika
malaki ambalo ni neno la kiebrania malaki kama lilivyo kwenye kiswahili maana yake mjumbe wangu
jina hili ni kifupi cha malakia ambalo maana yake ni mjumbe wa bwana 
jina hili la kitabu limetumika vivyo hivyo kwenye maandiko ya kiebrania na kiyunani liki onyesha kwamba hili likuwa jina la nabii ambaye ujumbe wake umenukuliwa humu
hakuna habari nyingine zo zote za kibinafsi zinazofahamik za huyu nabii
maisha ya kidini ya wayahudi yalikuwa mabaya walikuwa wa mekengeuka wakawa wameoa wanawake wa mataifa mengine wakaacha kutoa zaka fungu la kumi na dhabihu ambayo na sehemu ya mungu hata wakawa wamemwacha mungu hali ambayo ilifanana sana na ile iliyokuwepo wakati wa nehemia k
wazo kuu asikitiko makubwa ya malaki ni uhusiano kati ya waisraeli na mungu haukuwa kama ulivyopaswa uwe
walimwacha mungu na kumdharau wala hawakumheshimu inavyostahili wakashindwa kufuata yale mungu aliyowaagiza
matokeo yake hukumu ikawa inawangoja lakini watu anaomcha mungu wamehakikishiwa kuwa wameandikwa kwenye kitabu cha mungu nao watafuhia wokovu wa mungu milele
kusudi kuwahimiza watu wafanye mabadili ko thabiti ya kimsingi katika maisha yao kwa kuwakumbusha upendo wa mungu na pia kwamba adhabu yake iko karibu mambo muhimu kitabu hiki kinaonyesha kuwa he kalu lilijengwa tena k
dhabihu na sikukuu zilirudishwa
 ufahamu wa jumla wa sheria ulirudi shwa tena na ezra kama k
tazama ezra na 
kurudi nyuma kimaadili kuliko fuatia kulitokea miongoni mwa mak uhani na mwa watu pia kama mwaka k
kutokana na hali hii hali ya kiroho na upuz malaki anaouzungumzia kwa karibu vilifanana sana aile hali aliyoikuta nehemia aliporudi kutoka uhamishoni uajemi kama k
ili kuwa mtawala wa yerusalemu ling
mwandishi malaki mahali yerusalemu
malaki hagai na zekaria walikuwa ma nabii katika yuda ufalme wa kusini baada ya watu kurudi kutoka uhamishoni hagai na zakaria waliwakem ea watu kwa kutokumalizia ujenzi wa hekalu
malaki alipambana nao kwa sababu walipuuzia hekalu na kutokumjali mungu
tarehe yale yaliyomo kwenye kitabu hiki yanaonyesha kw amba huduma ya malaki likuwa kwenye utendaji mnamo sehemu ya pili ya karne ya tano kabla ya kristo
hekalu lilikuwa tayari limeshajengw tena upya
kutokana na wakati alioishi malaki na yale yaliyomo kwenye kitabu hiki inawezekana kiliandikwa k
wahusika wakuu malaki na makuhani mgawanyo upendo wa mungu kwa israeli
 israeli yamtukana mungu
 hukumu ya mungu na ahadi yake
 malaki ujumbe neno la bwana kwa israeli kupitia kwa malaki
yakobo alipendwa esau alichukiwa bwana asema nimewapenda ninyi
lakini ninyi mnauliza wewe umetupendaje bwana asema je esau hakuwa ndugu yake yakobo hata hivyo nimempenda yakobo lakini nikamchukia esau nami nimeifanya milima yake kuwa ukiwa na urithi wake nimewapa mbweha wa jangwani
 edomu anaweza kusema ingawa tumepondwapondwa tutajenga upya magofu
lakini hili ndilo bwana mwenye nguvu asemalo wanaweza kujen ga lakini nitabomoa
wataitwa nchi ovu watu ambao siku zote wapo chini ya ghadhabu ya bwana
 mtayaona kwa macho yenu wenyewe na kusema bwana ni mkuu hata nje ya mipaka ya israeli dhabihu zilizo na mawaa mwana humheshimu baba yake naye mtumishi bwana wake
kama mimi ni baba iko wapi heshima ninayostahili kama mimi ni bwana iko wapi heshima ninayostahili asema bwana mwenye nguvu
ni ninyi ee makuhani mnaolidharau jina langu
lakini mnauliza t umelidharau jina lako kwa namna gani mnatoa sadaka chakula kilichotiwa unajisi juu ya madhabahu yangu
lakini ninyi mnauliza tumekutia unajisi kwa namna gani kwa kusema kuwa meza ya bwana ni ya kudharauliwa
 wakati mletapo dhabihu wanyama walio vipofu je hilo si kosa mnapoleta dhabihu zilizo vilema au wanyama wagonjwa je hilo si kosa jaribuni kuvitoa kwa mtawala wenu je angef urahiwa nanyi je atawakubalia asema bwana mwenye nguvu
 basi mwombeni mungu awe na neema kwetu
je kwa sadaka kama hizo kutoka mikononi mwenu atawapokea asema bwana mwenye nguvu
 laiti mmoja wenu ang alifunga milango ya hekalu ili msije mkawasha moto usiokuwa na faida juu ya madhabahu yangu sina furaha nanyi asema bwana mwenye nguvu nami sitaikubali sadaka toka mikononi mwenu
 jina langu litakuwa kuu mi ongoni mwa mataifa kuanzia mawio ya jua hata machweo yake
kila mahali uvumba na sadaka safi zitaletwa kwa jina langu kwa sababu jina langu litakuwa kuu miongoni mwa mataifa asema bwana mwenye nguvu
 lakini mnalinajisi ji na langu kwa kusema kuhusu meza ya bwana imetiwa unajisi pamoja na chakula chake
ni ya kudharauliwa
 nanyi mnasema mzigo gani hu u nanyi mnaidharau kwa kiburi asema bwana mwenye nguvu
wakati mnapowaleta wanyama mliopokonya kwa nguvu vilema au walio wagonjwa na kuwatoa kama dhabihu je niwakubali kutoka mikononi mwenu asema bwana
 amelaaniwa yeye adanganyaye aliye na mnyama wa kiume anayekubalika katika kundi lake na kuweka nadhiri ya kumtoa lakini akatoa dhabihu ya mnyama aliye na waa kwa bwana
kwa kuwa mimi ni mfalme mkuu nalo jina langu linapas wa kuogopwa miongoni mwa mataifa asema bwana mwenye nguvu
onyo kwa makuhani sasa onyo hili ni kwa ajili yenu enyi makuhani
 kama hamtasikiliza na kama hamtaki kuielekeza mioyo yenu kuheshimu jina langu nitatuma laana uu yenu nami nitalaani baraka zenu
naam nimekwisha kuzilaani kwa sababu hamkuielekeza mioyo yenu kuniheshimu mimi asema bwana mwenye nguvu
kwa sababu yenu nitawakatilia mbali wazao wenu
nitazipaka nyuso zenu mavi mavi ya dhabihu zenu
nanyi mtafukuzwa pamoja nazo mtoke mbele zangu
 nanyi mtajua kuwa nimewapelekea onyo hili ili kwamba agano langu na lawi lipate kuendelea asema bwana mwenye nguvu
 agano langu lilikuwa pamoja naye agano la hai na amani nami nilimpa yote ili aniche na kuniheshimu naye akaniheshimu na kusimama akilicha jina langu
 fundisho la kweli lilikuwa kinywani mwake wala hakuna uongo wo wote uliopatikana katika midomo yake
alitembea na mi katika amani na unyofu naye akawage uza wengi kutoka dhambini
 kwa maana yapasa midomo ya kuhani kuhifadhi maarifa
tena kutoka kinywani mwake watu wangepaswa kutafuta mafundisho kwa sababu yeye ni mjumbe wa bwana mwenye nguvu
 lakini mmegeuka mkaiacha njia na kwa mafundisho yenu mmesababisha wengi kujikwaa mmevunja agano na lawi asema bwana mwenye nguvu
 kwa hiyo nimewasababisha ninyi kudharauliwa na malaki kufedheheshwa mbele ya watu wote kwa sababu hamkufuata njia zangu bali mmeonyesha upendeleo katika mambo ya sheria
yuda si mwaminifu je sote hatuna baba mmoja hatukuumbwa na mungu mmoja kwa nini basi tunalinajisi agano la baba zetu kwa kukosa uaminifu kila mmoja kwa mwenzake yuda amevunja uaminifu
jambo la kuchukiza limetendeka katika israeli na katika yerusalemu yuda amenajis mahali patakatifu apendapo bwana kwa kuoa binti wa mungu mgeni
 kwa maana kwa mtu awaye yote atendaye jambo hili bwa na na amkatilie mbali kutoka hema za yakobo hata kama huwa anamletea bwana mwenye nguvu sadaka
 kitu kingine mnachokifanya mnaifurikisha madhabahu ya bwana kwa machozi
mnalia na kuugua kwa sababu yeye haziangalii tena sadaka zenu wala hazikuba li kwa furaha kutoka mikononi mwenu
 mnauliza kwa nini ni kwa sababu bwana ni shahidi kati yako na mke wa ujana wako kwa sababu umevunja uaminifu naye ingawa yeye ni mwenzako mke wa agano lako la ndoa
 je bwana hakuwafanya wao kuwa mmoja katika mwili na katika roho wao ni wa mungu
kwa nini wawe mmoja kwa sababu mungu alikuwa akitafut mzao mwenye kumcha mungu
kwa hiyo jihadharini wenyewe katika roho zenu mtu asivunje uaminifu kwa mke wa ujana wake
 ninachukia kuachana asema bwana mungu wa israeli pia nachukia mtu anayejivika jeuri kama vazi asema bwana mwenye nguvu
kwa hiyo jihadharini wenyewe katika roho zenu wala msije mkavunja uaminifu
siku ya hukumu mmemchosha bwana kwa maneno yenu
nanyi mnauliza tumemchosha kwa namna gani mmemchosha kwa kusema wote watendao mabaya ni wema machoni pa bwana naye anapendezwa nao au mungu wa haki yuko wapi angalieni nitamtuma mjumbe wangu atakayeiandaa njia mbele yangu
ndipo ghafula bwana mnayemtafuta atakuja hekaluni mwake
mjumbe wa agano ambaye mnamwonea shauku atak uja asema bwana mwenye nguvu
 lakini ni nani atakayeweza kustahimili hiyo siku ya kuja kwake ni nani awezaye kusimama atakapotokea kwa kuwa atakuwa kama moto wa mfua fedha au kama sabuni ya afuaye nguo
 ataketi kama mfuaji na asafishaye fedha atawatakasa walawi naye atawasafisha kama dhahabu na fedha
kisha bwana atakuwa na watu watakaoleta sadaka katika haki nazo sadaka za yuda na yerusalemu zitakubalika kwa bwana kama katika siku zilizopita kama katika miaka ya zamani
 basi nitakuja karibu nanyi ili kuhukumu
nami nitakuwa mwepesi kushuhudia dhidi ya wachawi wazinzi waapao kwa uongo wanaopunja vibarua malip yao wanaowaonea wajane na yatima nao wanaowanyima wageni haki lakini hawaniogop mimi asema bwana mwenye nguvu
kumwibia mungu mimi bwana sibadiliki
kwa hiyo ninyi ee uzao wa yakobo hamjaangamizwa
 tangu wakati wa baba zenu mmegeukia mbali na amri zangu nanyi hamkuzishika
nirudieni mimi nami nitawarudia ninyi asema bwana mwenye nguvu
lakini mnauliza tutarudi kwa namna gani je mwanadamu atam wibia mungu hata hivyo mnaniibia
lakini mnauliza tunakuibia kwa namna gani mnaniibia za ka na dhabihu
 mko chini ya laana ninyi taifa lote kwa sababu mnaniibia mimi
 leteni zaka kamili ghalani ili kiwemo chakula katika nyumba yangu
nijaribuni katika hili asema bwana mwenye nguvu nanyi mwone kama sitawafungulia madirisha ya mbinguni na kuwamwagieni baraka nyingi mpaka mkose nafasi ya kutosha au la
 nami kwa ajili yenu nitamkemea yeye alaye wala hataharibu mazao ya ardhi yenu wala mzabibu wenu hautapukutisha matunda yake kabla ya wakati wake asema bwana mwenye nguvu
 ndipo mataifa yote yatawaita mliobarikiwa kwa maana nchi yenu itakuwa ya kupendeza sana asema bwana mwenye nguvu
 mmesema vitu vigumu dhidi yangu asema bwana
hata hivyo mnauliza tumesema nini dhidi malaki yako mmesema ni bure kumtumikia mungu
tumepata faida gani kwa kushika maagizo yake na kwenda kama waombolezaji mbele za bwana mwenye nguvu lakini sasa wenye kiburi wanaobarikiwa
hakika watenda mabaya wanastawi pia hata wale wanaoshindana na mungu ndio wanaosalimika
 ndipo wale waliomcha bwana wakasemezana wao kwa wao naye bwana akasikiliza naye akasikia
kitabu cha kumbukumbu kikaandikwa mbele yake kuhusu wale ambao walimcha bw ana na kuliheshimu jina lake
 nao watakuwa watu wangu asema bwana mwenye nguvu katika siku ile nitakapowafanya watu kuwa hazina yangu
nitawahurumia kama vile kwa huruma mtu amhurumiavyo mwanae anayemtumikia
 kwa mara nyingine tena utaona tofauti kati ya wenye haki na waovu kati ya wale wanaomtumikia mungu na wale wasiomtumikia
siku ya bwana hakika siku inakuja itawaka kama tanuru
wote wenye kiburi na kila mtenda mabaya watakuwa mabua makavu na siku ile inayokuja itawawasha moto asema bwana mwenye nguvu
hakuna mzizi wala tawi litakalosalia kwao
 bali kwenu ninyi mnaoliheshimu jina langu jua la haki litawazukia lenye kuponya katika mbawa zake
nanyi mtatoka nje na kurukaruka kama ndama aliyeachiwa kutoka zizini
 kisha ninyi mtawakanyaga waovu nao watakuwa majivu chini ya nyayo za miguu yenu siku ile nitakayofanya mambo haya asema bwana mwenye nguvu
 kumbukeni sheria ya mtumishi wangu mose amri na sheria nilizompa huko horebu kwa ajili ya israeli wote
 tazama nitawapelekea nabii elia kabla ya kuja siku ile iliyo kuu na ya kutisha ya bwana
 ataigeuza mioyo ya ba ba iwaelekee watoto wao na mioyo ya watoto iwaelekee baba zao la sivyo nitakuja na kuipiga nchi kwa laana
 na
 baraka kutoka kwa mungumwenye upendosouth africa jehovah s witnesses private bag x krugersdorp kenya international bible students associationpo box nairobi ili upate orodha kamili ya anwani zetu ulimwenguni pote tazama watchtower issn september october is published bywatchtower bible and tract society ofnew york inc
harold l
corkern president mark l
questell secretary treasurer red mills road wallkill ny and by watch towerbible and tract society of south africanpc robert broom drive east rangeview krugersdorp 
 watch tower bible and tract society of pennsylvania
printed in south africa
sje ungependa kutembelewa ili kujifunza biblia tembelea utume ombi lako ukitumia mojawapo yaanwani zilizo hapo juu
 vol
 no
 swahili kila toleo nakala linapatikana katika lugha gazeti hili haliuzwi
ni sehemu ya kazi ya elimu ya biblia ya ulimwenguni pote inayotegemezwa kwa michango ya hiari
ikiwa ungependa kutoa mchango tafadhali tembelea donate
jw
org
isipokuwa iwe imeonyeshwa vingine maandiko yamenukuliwa kutoka katika biblia takatifu tafsiri ya ulimwengu mpya
gazeti hili aw am linamhe shimu yehova mungu ambaye ndiye mta wala mkuu wa ulimwengu
linawafarijiwatu kwa habari njema kwamba hivi kari buni ufalme wa mungu ulio mbinguni utakomesha uovu wote na kuigeuza duniakuwa paradiso
linawatia moyo watu wa mwamini yesu kristo ambaye alikufa ilitupate uzima wa milele na ambaye sasaanatawala akiwa mfalme wa ufalme wamungu
gazeti hili limekuwa likichapishwatangu na si la kisiasa
linashikama na na biblia ambayo ndiyo msingi wake