kutoka mwaka wa gurudumu la maji liliongezwa ili kusukuma maji kwenye hifadhi katika pewley down
mwaka wa baraza la guildford boroughilipanga uboreshaji wa magurudumu ya stima kama mfano wa utumiaji wa nguvu tena
badala ya kusukumia maji magurudumu haya husukuma genereta inayozalisha umeme wa hadi 
 kwh katika gridi ya taifa kila mwaka
gurudumu la limehifadhiwa na linaweza kuonekana katika dapdune wharf
eneo kubwa la fika ya juu ya mto huu liko katika vilima vya surrey
mto hupitia katika makazi mbalimbali pamoja na heathland watermeadow woodland na kusababisha upana wa wanyamapori mbalimbali
kuna maeneo mengi ya kisayansi na hifadhi za kiasili katika mto huu kuna vilabu vingi kando ya mto huu na aina ya samaki wengi pamoja chub barbel him pike bream carp perch na ele
urefu wake mkubwa uko katika mpaka wa kata kati ya magharibi yorkshire na kaskazini yorkshire
jina wharfe katika celtic inamaanisha kusokota
chanzo chake kiko katika camm fell katika mbuga la taifa la yorkshire dales na kupitia katika kettlewell grassington bolton abbey addingham ilkley burley katika wharfedale otley wetherby tadcaster kisha unajiunga na mto ouse karibu na cawood
sehemu ya mto huu kuanzia katika chanzo chake karibu na addingham unajulikana kama upper wharfedale na una tabia tofauti katika upande wa chini
mto wharfe ni mto tete zaidi kuongezeka kwa kasi katika dunia
wharfe una sifa ya kuwa hatari sana kwa kuwa watu wengi wamezama wanapoogelea ndani yake
mto huu una urefu takriban km kabla ya kujiunga na mto ouse
mto wharfe ni urambazaji wa umma kutoka kwenye ukuta katika makutano wa tadcaster katika ouse mto karibu na cawood
kidogo kaskazini mwabolton abbey ni strid kituo ambacho mto wote umeelekezwa katika korongo nyembamba
eneo lake konda kabisa ni ndogo kuliko mita mbili
pengo hili hudhaniwa kuwa na uwezo wa kurukwa lakini huu ni uwongo kwa sababu ya mawe yanayoteleza
barry na lyn collett wapenzi waliokuwa kwenye raha zao walizama katika eneo hili katika mwezi wa agosti na miili yao haikuweza kupatikana katika wiki kadhaa
mawimbi ya kuogofya huvuta binadamu ambapo anakwama katika mawe yaliyochini ya maji na moshi
katika ziara hii wanamuziki hawa waliweka malengo ya kufanya matamasha katika katika viwanja vidogo vidogo zaidi ili kuweka maana ya jina la zaira hii ya face to face
video ya tamasha hili imetengenezwa katika enesho lao lililofanyika katika uwanja wa wembley arena
machafuko ya darfur yalianza katika eneo la darfur sudan mnamo februari mwaka wa wakati ambapo jeshi la ukombozi la sudan na harakati ya haki na usawa zilichukua silaha na kuanza kushutumu serikali kwa kuwadhulumu waafrika huku ikiwapendelea waarabu
kuna makadirio mbalimbali ya idadi ya watu waliowawa
upande mmoja ambao unajumuisha jeshi la sudan na janjaweed kundi la wanamigambo lenye wapiganaji kutoka makabila ya abbala ambayo ni mchanganyiko wa waarabu na waafrika wa kanda ya kaskazini katika eneo la rizeigat la sudan
makabila haya haswa ni wachungaji mifugo wa kuhamahama ambao huchunga wanyama kama vile ngamia
upande mwingine ulikuwa wa makundi ya kiasi hasa jeshi la ukombozi la sudan na harakati ya haki na usawa ambayo yalipata wapiganaji kutoka maeneo ya makabila ambayo si ya kiarabu na ambayo ni ya kiislamu kama vile fur zaghawa na masalit
serikali ya sudan ingawa imekana hadharani kuwa haiwasaidii wanamigambo wa janjaweed inashutumiwa kwa kuwasaidia wqapiganaji kifedha na kwa kuhusika katika mashambulizi ya pamoja yanayolenga raia
serikali ya sudan imelaumiwa kwa kuharibu ushahidi kama vile kufunika makaburi ambapo watu wengi wamezikwa
pia serikali hiyo imewakamata na kuwanyanyasa wanahabari hivyo kufanya ripoti za habari kutoka eneo la darfur kuwa chache
ingawa serikali ya marekani imeufafanua mgogoro katika eneo hilo kama mauaji ya kimbari umoja wa mataifa haujatambua mgogoro huo hivyo
mnamo tarehe januari mwaka wa umoja wa mataifa ulitoa ripoti ya kurasa ikisema kuwa ingawa kulikuwa na mauaji kwa wingi na ubakaji wa raia wa eneo la darfur haingeweza kuyatambua mateso hayo kama mauaji ya kimbari kwa sababu nia ya kufanya mauaji ya kimbari haikuwepo
wanaharakati wengi hata hivyo wanatambua mgogoro katika eneo la darfur kama mauaji ya kimbari kama vile mashirika ya save darfur coalition aegis trust na genocide intervention network
mashirika haya yanaashiria matamshi ya katibu mkuu wa zamani wa marekani colin powell yaliyotambua mgogoro kama mauaji ya kimbari
mashirika mengine ya kiharakati kama vile amnesty international ingawa yanaomba hatua ya kimataifa ichukuliwe wanakataa kutumia maneno mauaji ya kimbari
sheria ya kimataifa inaweza kuashria mambo matatu sheria ya umma ya kimataifa sheria ya kibinafsi ya kimataifa au mgongano wa sheria na sheria ya mashirika makubwa ya kimataifa
kiche ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wache
kwa ajili ya kujenga taifa katika maana ya kuongeza uwezo wa hali ya taasisi kipengo cha kujenga mahusiano ya jamii katika nchi na pia usaidizi kutoka nje angalia ujenzi wa serikali ujenzi wa taifa ni mchakato wa kujenga au kuunda utambulisho wa kitaifa kwa kutumia nguvu ya serikali
utaratibu huu unalenga kuunganisha wananchi katika taifa ili ibakie imara kisiasa katika kipindi kirefu
ujenzi wa taifa unaweza kuhusisha matumizi ya propaganda au maendeleo makubwa ya miundomsingi ili kuendeleza matabaka ya kijamii na ukuaji wa uchumi
hapo awali ujenzi wa taifa ulifahamika kama juhudi za mataifa mapya huru hasa mataifa ya afrika kuunda upya wilaya zilizowekwa na wakoloni bila kufikiria kuhusu mipaka ya kikabila au nyingine
 maeneo haya yaliorekebishwa basi yangekuja kuwa sehamu za taifa za kubuni na kueleweka
ujenzi wa taifa ulijumuisha uumbaji wa parafanalia ya kijuu ya taifa kama vile bendera nyimbo za taifa siku za kitaifa viwanja vya kitaifa mashirika ya ndege ya kitaifa lugha za kitaifa na hadithi za kitaifa
katika ngazi ya undani utambulisho wa kitaifa ulihitajika kujengwa kwa kusudi kwa kuunganisha makundi mbalimbali kuwa taifa hasa tangu ukoloni ulikuwa ukitumia mbinu za kugawanya na kutawala ili kudumisha utawala wake
hata hivyo mataifa mengi mapya yalikumbwa na ukabila migogoro kati ya makundi ya kikabila ndani ya taifa
wakati mwingine jambo hili lilikaribia kusababisha kusambaratika kwao kama vile jaribio ya biafra kujitenga kutoka nigeria mwaka wa au kuendelea kwa mahitaji ya watu wa kisomali katika kanda ya ethiopia ya ogaden kupewa uhuru kamili
barani asia utengano wa india na kuwa pakistan na bangladesh ni mfano mwingine ambapo tofauti za kikabila zikisaidiwa na umbali wa kijiografia ziligawanisha taifa la baada ya ukoloni
mauaji ya halaiki ya rwanda na vile vile matatizo yanayoikumba sudan mara kwa mara yanaweza kuhusishwa na ukosefu wa mshikamano wa kikabila kidini au kirangi katika nchi
imethibitika kuwa vigumu kuunganisha mataifa yenye asili sawa za kikabila lakini tofauti za kikoloni
ingawa mifano ya mafanikio ya kuunganisha maeneo kama ile ya kameruni yapo mifano ya kushindwa kama shirikisho la senegambia yanaonyesha matatizo ya kuunganisha maeneo yanayotumia lugha ya kiingereza na yanayotumia lugha ya kifaransa
kidesturi kumekuwepo na utatanishi kati ya matumizi ya neno ujenzi wa taifa na lile la ujenza wa serikali maneno haya mara nyingine hutumika kama jina moja katika amerika kaskazini
yote yana maana finyu na tofauti katika sayansi ya kisiasa la kwanza likimaanisha utambulisho wa kitaifa na la pili taasisi za serikali
mjadala huu umefanywa mgumu zaidi kwa kuwepo kwa makundi mawili ya mawazo juu ya ujenzi wa serikali
la kwanza limeenea katika vyombo vya habari huonyesha ujenzi wa serikali kama kitendo kinachoingiliwa na nchi za kigeni
la pili asili ya kitaaluma lakini linaendelea kukubaliwa na taasisi za kimataifa huona ujenzi wa serikali kama mchakato wa kiasili
kwa majadiliano ya masuala juu ya uelezaji angalia ujenzi wa serikali na majarida ya whaites cpc ipa au odi yanayotajwa hapo chini
utatanishi juu ya maneno haya ina maana kuwa hivi majuzi ujenzi wa taifa umekuja kutumika katika mazingira tofauti kabisa ukirejelewa vile lilivyoelezewa na wapinzani wake kama matumizi ya silaha katika wa migogoro ya st dja mpito wa kudumu kwa demokrasia
katika maana hii ujenzi wa taifa bora likijulikana kama ujenzi wa serikali linaelezea juhudi za kimakusudi za nguvu ya kigeni kujenga au kuweka taasisi ya serikali ya kitaifa ikizingatia mfano unaoweza kuwa sawa na wake lakini mara nyingi hufikiriwa kuwa ya kigeni na hata inayoleta mfarakano
katika maana hii ujenzi wa serikali kwa kawaida huonekana kwa uwekezaji mkubwa uvamizi wa kijeshi serikali ya mpito na matumizi propaganda kuwasilisha sera za serikali
the bodyguard ni wimbo kutoka kwa filamu yenye jina hilo hilo iliyotolewa mnamo novemba 
kutokana na albamu hii whitney alikuwa mwanamuziki wa kwanza kuwahi kuuza zaidi ya nakala milioni moja kwenye wiki ya kwanza
wimbo huu baadaye ilishinda tuzo la grammy award for album of the year na recording industry association of america iliithibitisha x platinum mnamo novemba 
hadi leo imeuza zaidi ya nakala milioni kote duniani
albamu hii inajulikana kwa wimbo i will always love you
single hii ilibaki kuwa namba kwenye chati ya billboard hot kwa muda ya wiki 
emirates ni ndege kuu katika bara la arabu middle east iliyo chini ya kampuni ya the emirates group
ni ndege ya kitaifa iliyo mjini dubai miliki za kiarabuunited arab emirates na inahudumu takriban wasafiri kila wiki kutoka kwa kituo chake cha uwanja wa ndege wa kimataifa ya dubai terminal hadi nchi na kwenye bara sita
emirates iko chini ya the emirates group ambayo ina waajiriwa zaidi ya na inayomilikiwa na serikali ya dubai
ndege hii iko kwenye ndege kumi bora kulingana na mauzo wasafiri na kilomita
ndege ya kwanza ya emirates ilisafiri kutoka mji wa dubai hadi karachi mnamo oktoba 
emirates ilianza kupata faida kuanzia baada ya miezi tisa
mnamo ndege hii iliongeza miji ya kusafiria kama colombo dhaka amman na cairo miongoni mwa miji inayosafiria
emirates ilianzisha ndege za kusafiri hadi london gatwick kila siku mnamo julai kwa kutumia ndege mbili za airbus a 
pia ilianzisha ndege za kuelekea mjini singapore
mnamo ilianza kwenda frankfurt kwa kupitia miji ya istanbul na male
mauzo ya emirates ziliongezeka kwa takriban milioni kila mwaka na kufikia milioni mnamo 
mwaka huu ilibeba mizigo ya tani na wasafiri milioni 
 emirates ilipata mauzo ya milioni 
 katika mwaka wa 
terminal kwenye uwanja wa ndege ya dubai ilijengewa kwa matumizi ya emirates pekee
iligharimu bilioni 
 na ilifunguliwa rasmi mnamo oktoba 
terminal hii inaweza kutosheleza masafiri milioni 
emirates imeajiri jumla ya watu hadi mwaka wa machi 
ndege hii ina vyumba vya mapumziko kwenye uwanja wa ndege katika miji ifuatayo mnamo mwaka wa mahakama hayo yalipata makao mjinui arusha tanzania
mahakama hayo yana mamlaka ya kisheria ya mauaji ya kimbari na hatia za kivita ambazo zinafafanuliwa kama ukiukaji wa ibara ya jumla ya tatu na itifaki ya ii ya mkataba wa geneva unaohusu hatia za kivita zilizofanywa wakati wa migogoro ndfani ya nchi kufikia wakati wa sasa mahakama hayo yamekamilisha kesi kumi na tisa na kuwahukumu washitakiwa ishirini na watano
kesi za watu wengine ishirini na watano bado zinaendelea
kesi ya kwanza ya jean paul akayesu ilianzishwa mnamo mwaka wa 
jean kambanda waziri mkuu wa mpito aliyakubali mashtaka
the love tour ilikiwa ni ziara ya bendi ya westlife
ziara hii ilianzia nchini aistralia na kuelekea afrika na hatimaye uingereza ni ndege kuu ya nchi ya qatar iliyo na makao yake mjini doha
ni moja kati ya ndege sita zilizotuzwa nyota tano na skytrax zikiwemo kingfisher airlines cathay pacific asiana airlines na singapore airlines
qatar airways imeanzisha viti vinavyogeuka kuwa vitanda kwenye business class kwenye ndege ya aina za boeing er na boeing lr
tusker fc ni klabu ya kandanda yenye makao yake katika mji mkuu wa nairobi nchini kenya
ni klabu ya tatu iliyofanikiwa zaidi nchini kenya kwani ina ligi nane za michuano ya kenya na tatu za kombe ya kenya
aidha imeshinda mataji manne katika kombe la klabu za cecafa katika eneo la afrika mashariki
klabu hii inamilikiwa na east african breweries na jina lake linahusu tusker bia ya kusisimua na ambayo inajulikana sana ya kampuni hii
klabu hii ilikuwa inajulikana kama kenya breweries hadi mwaka wa wakati ambapo jina lake la sasa lilianzishwa
tusker fc ina uwanja mbili ambazo hutumia kwa mechi za nyumbani moi international sports centre na ruaraka sports ground
peter serry mkurugenzi mtendaji wa tusker fc aliaga dunia katika moto ya nakumatt supermarket mwaka wa katika mji mkuu wa nairobi mwezi wa januari
alikuwa akiandamana na kocha wa tusker fc james nandwa ambaye alinusurika kifo
secrets ni albamu ya pili ya mwanamuziki toni braxton iliyotolewa nchini marekani mnamo juni 
baada ya kushinda tuzo tele kutoka kwa albamu yake ya awali ikiwemo tuzo ya grammy award for best new artist na kuuza nakala milioni nane kulikuwa na matumaini mengi kwa albamu hii ya pili
albamu hii iiuza nakala milioni nane nchini marekani na zaidi ya nakala milioni tano kote duniani
maduka ya army navy ni jina la kundi la maduka ya nguo nchini uingereza
duka lao maarufu kabisa lilikuwa katika barabara ya victoria street jijini london uingereza
house of fraser ilinunua kundi hilo katika mwaka wa 
duka hilo la victoria street liliuza bidhaa zake chini ya jina la army navy hadi mwaka wa lilipoitwa house of fraser victoria
kila moja ya magorofa manne lina bidhaa mbalimbali kama nguo mapambo vipodozi samani na vyombo vya kutumia umeme
dunia ya chakula ukumbi mpya wa chakula katika maduka ya house of fraser ulioanzishwa jijini birmingham katika mwaka wa ulifunguliwa katika gorofa la chini kabisa
siku iyo hiyo walibadilisha jina la maduka haya kuwa house of fraser
duka hilo linapatikana ndani ya mji wa wastminster kusini mwa st
james park hili ndilo duka la aina lake pekee katikamtaa huo
kampuni ya iceland baugur ilinunua house of fraser hapo mwishoni mwa mwaka wa 
duka hili lilianza kama muungano wa kijamii hasa muungano wa army navy co operative society ulioanzishwa na kundi la wanajeshi na wanamaji
nia yao ilikuwa kuweza kueneza bidhaa za matumizi ya nyumbani na ya jumla kwa wanachama wao kwa bei nafuu sana
duka lilifunguliwa katika kipande cha ardhi chicho hicho ambacho kinasimama hadi sasa mnamo februari kwa uuzaji wa mboga na likapanuliwa ili liweze kuhusu uuzaji wa bidhaa kama ngua dawa na bunduki
kufuatia mifumo ya muungano mbalimbali kwa mfano muungano wa civil service supply association strand london muunganoo huu ulianza kutoa tikiti kwa wanachama wake kwa kila mwaka
uanachama wa the stores ulijulikana kama kuwa wazi kwa wale waliokuwa katika vyeo vya juu katika jeshi wajane wa maafisa wa jeshi na wawakilishi wa mikahawa ya vikosi
katika miaka ya baadaye uanachama ulipanuliwa kuongeza watu wengi na tikiti zikatolewa bila malipo tangu mwaka wa 
faida ya uanachama ilihusu malipo kutoka faida ya biashara hii na usafirishaji wa bure wa bidhaa
joseph joe masiga anajulikana sana kama jj masiga ni mwanakandanda wa zamani wa kimataifa wa kenya na pia mchezaji wa raga
masiga alistaafu kutoka michezo hodari na sasa ni daktari wa meno katika mji mkuu wa nairobi
trevor graham ni mzaliwa wa jamaika na ni kocha wa zamani wa riadha ana makao yake marekani
kufuatia kashfa ya balco kamati ya olimpiki ya marekani ilimfukuza kutoka viwanja vyao vyote vya mazoezi kwa sababu wanariadha wake kadhaa walikuwa wamepimwa na kupatikana kuwa wanatumia dawa haramu
yeye alihitimu digrii katika umeneja wa biashara kutoka chuo cha saint augustine
ikiwa imeanzishwa mwaka wa na graham na ikakubaliwa katika mwaka wa sprint capitol usa ilikuwa na makao yake katika treki ya paul derr katika chuo kikuu cha carolina kaskazini huko raleigh carolina kaskazini
miongoni mwa wanariadha ambao walijiunga na mafunzo ya kikundi hiki walikuwa graham alikuwa na jukumu muhimu katika kashfa ya balco bay area laboratory co operative wa mwezi wa juni alipotuma bila kufichua yeye ndiye aliyetuma sindano yenye tetrahaidrogenistrinone kwa ufupi thg kwa anwani ya kituo cha marekani ya kupigana dhidi ya dawa haramu united states anti doping agency
mnamo julai angel guillermo heredia alitoa ushahidi mbele ya us federal grand jury akisema kuwa alifanya kazi chini ya graham kwa miaka ya akimsambazia dawa haramu
ingawa baadhi ya wanariadha aliyekuwa kocha wao wameshutumiwa kwa utumiaji wa dawa hizo haramu yeye hukana kuhusika ama kujua lolote na pia husema hamjui heredia
baada ya gatlin kufeli majaribio ya kisayansi ya testosteroni
hii ilitangazwa mnamo mwezi julai graham alisema katika mahojiano kuwa gatlin alikuwa amewekewa kosa la uongo
barua ambayo haikutumwa iliyoandikwa na victor conte wa balco kwa u
anti doping agency ilieleza utumiaji wa testosteroni ya kumezwa na graham ambayo ingetoka mwilini na haipatikani katika mkojo katika majaribio ya kisayansi baada ya siku chache katika mwisho wa barua hiyo gatlin alikuwa mmojawapo wa wanariadha wanne waliotambuliwa kuwa walitumia dawa hiyo
iaaf ilisema mnamo julai kuwa graham angekatazwa kushiriki katika riadha iwapo ushahidi wowote ungemhusisha na kuvunjwa kwa sheria za utumiaji dawa haramu na united states anti doping agency ishindwe kufanya lolote
tarehe agosti na kamati ya olimpiki ya marekani ilipiga marufuku trevor graham kutoka kutumia vituo vyake vya mafunzo
 hii ilikuwa mara ya kwanza kwa kocha kupata hukumu kama hiyo kwa sababu ya idadi kubwa ya wanariadha waliokuwa wakifunzwa na yeye kupatikana na dawa haramu
kama matokeo ya hayo nike ilimaliza mkataba wake na graham katika mwezi wa agosti 
tarehe mei graham mara moja alipatikana na hatia ya kuwadanganya wapelelezi wa kesi hiyo
kesi ilishindwa kufungwa mara mbili baada ya kamati ya kuhukumu iliposhindwa na kutoa uamuzi mmoja
mkuu wa united states anti doping agency travis tygar mnamo julai alithibitisha kupigwa marufuku kutoka riadha kwa maisha yake yote trevor graham baada ya kuvunja sheria hii inawasilisha ujumbe kuwa makocha pia wako chini ya sheria
kuna wazo kuwa wako juu ya sheria kwa sababu hatuwapimi lakini hii sasa inaonyesha tutatumia mamlaka zetu zote
 kupigwa marufuku kwake kulihusu pia matukio yoyote yaliyoandaliwa na kamati ya olimpiki ya marekani iaaf na usa track field na vikundi vingine vyote vilivyohusika katika mpango wa world anti doping agency
daniel agina alizaliwa katika mji mkuu wa nairobi ni mwanakanda wa kenya anayecheza katika safu ya ulinzi
ameichezea timu ya kandanda ya kitaifa ya kenya na katika ligu kuu ya kenya ameichezea klabu ya tusker fc na kuwasaidia kushinda mataji mawili ya ligi na mawili katika michuano ya afrika ya mashariki na ya kati
pia alikuwa mchezaji muhimu wakati kenya ilishinda kombe la castle lager katika mji mkuu wa dar es salaam na pia alikuwa kwenye timu ya kenya ambayo ilichukua nafasi ya pili dhidi ya uganda katika mji mkuu wa nairobi
baadaye alihamia marekani kwa udhamini wa soka ambapo aliisaidia chuo kikuu cha southern nazarene kushiriki katika mashindano ya kitaifa mfululizo wakati wake huko
yeye ndiye kiongozi wa wakati wote wa pasi zinazosababisha mabao katika historia ya shule
alichaguliwa kwa ajili ya timu ya kandanda ya wanaume ya naia all american mwaka wa 
nickson abaka ni bondia mchanga kutoka kenya ambaye alifuzu kushiriki katika olimpiki ya mwaka wa katika uzito wa welterweight katika mchuano wa kufuzu wa olimpiki wa kiafrika wa wa aiba mwaka wa 
alimcharaza mpinzani wake mehdi kalsi katika nusu fainali ya kupambanua lakini baadaye alibanduliwa nje na mujandjae kasuto katika fainali ambayo haikuwa na umaarufu na maana yoyote
hata hivyo alikosa kushiriki katika olimpiki kutokana na jeraha alilopata
allen kenneth johnson alizaliwa machi ni mwanariadha wa mbio za kuruka viunzi aliyeshinda medali ya dhahabu katika mbio ya m na urukaji viunzi katika michezo ya olimpiki ya atlanta georgia
aliyezaliwa mjini washington d
ni mwanamichezo bora na alisoma katika chuo kikuu cha carolina kaskazini alipofuzu katika michezo mbalimbali
johnson alipata majeraha katika mwaka wa lakini bado katika juhudi zake alifika fainali ya mbio yake katika olimpiki ya huko sydney australia
alichukua nafasi ya nne katika fainali akishindwa na kidogo tu
katika olimpiki ya alijikwaa na kiunzi katika awamu ya pili ya kuhitimu na hivyo basi akashindwa kumaliza mbio hiyo na hakufika fainali
hata hivyo aliorodheshwa kama nambari ya kwanza duniani katika msimu wa 
johnson hufanya mazoezi chini ya kocha curtis frye katika chuo kikuu cha carolina kusini ambapo anafanya kazi kama kocha msaidizi wa kujitolea
muda wake bora wa kibinafsi ni sekunde 
 imekosa kufikia rekodi ya colin jackson kwa sekunde 
 na sekunde 
 nyuma ya rekodi ya dayron robles
johnson amemaliza mbio halali kwa muda ulio chini ya sekunde nyingi kuliko mtu mwingine hivi sasa
comment migrating interwiki links now provided by on comment makala hii ina dalili ya kutungwa kwa kutegemea programu ya kompyuta kama google translation kit
katika epidemiolojia gonjwa kwa kiingereza epidemic kutoka kigiriki epi juu ya demos watu hutokea wakati maambukizi mapya ya ugonjwa fulani katika idadi fulani ya binadamu katika wakati fulani yanazidi kwa ukubwa inavyotarajiwa kulingana na uzoefu wa karibuni idadi ya maambukizi mapya katika idadi ya watu wakati wa muda fulani inaitwa kiwango cha matukio
epizootic ni hali ndani ya idadi fulani ya wanyama
katika matumizi ya hivi karibuni ugonjwa hauhitajiki kuwa wa kuenezwa mifano ni pamoja na ugonjwa wa kansa au wa moyo
mfano mwingine ni pamoja na black plague katika enzi za kati
kuelezea gonjwa kwa wazi kabisa unategemea kwa sehemu kile kinatarajiwa
gonjwa linaweza kuzuiliwa katika sehemu moja ndogo kuzuka kwa maradhi kuu zaidi gonjwa au hata duniani janga
kwa sababu lina msingi katika kinachotarajiwa au kinachofikiriwa kuwa cha kawaida matukio machache ya ugonjwa ambao ni nadra sana yanaweza kujumuishwa kama gonjwa na matukio mengi ya ugonjwa wa kawaida kama kawaida ya baridi hayawezi
magonjwa ya kawaida yanayotokea daima lakini katika kiwango duni katika idadi ya watu ni yanasemwa kuwa endemic
mfano wa ugonjwa wa endemic ni malaria katika baadhi ya maeneo ya afrika kwa mfano liberia ambapo sehemu kubwa ya wakazi wanatarajiwa kupata malaria wakati fulani katika maisha yao
lingine ni bubonic plaque au black death iliyopitia ulaya katika miaka ya na kuua mamilioni
neno syndemic inaashiria kushirikiana kwa gonjwa zinazoongeza mzigo wa kiafya wa idadi ya watu walioathirika
hali za kijamii zinazoongeza hatari ya kiafya ya wakazi mfano umasikini ubaguzi na kutengwa na kubaguliwa kwa kuongeza shida utapiamlo ghasia kati ya watu na uzoefu wa kunyimwa huongeza kukusanyika kwa kwa gonjwa na uwezekano wa kushirikiana kwazo
neno gonjwa mkurupuko mara nyingi hutumika katika maana ya kurejelea matatizo ya kijamii yaliyoenea na kukua kwa mfano katika majadiliano ya kunona kupita kiasi au madawa ya kulevya
inaweza pia kutumika kwa njia ya mifano kuhusisha aina ya matatizo kama yale yaliotajwa hapo juu
hali ambazo zimeelezwa na marko woolhouse na sonya gowtage sequeria zinazochochea kuongezeka kwa gonjwa mikurupuko ni pamoja na sababu zingine kadhaa pia zimetajwa katika taarifa mbalimbali kama vile ripoti ya profesa andy dobson na ripoti ya profesa akilesh mishra hizi ni pamoja na kulinda watu dhidi ya kuibuka kwa mikurupuko mipya hatua kadhaa mwafaka zimependekezwa na shirika la afya duniani dayron robles alizaliwa novemba mjini guantanamo cuba ni mwanariadha wa kuruka viunzi ambaye anashikilia rekodi ya mbio ya m ya kuruka viunzi kwa muda wa sekunde 
aliweka rekodi hii mnamo juni katika mashindano ya golden spike ostrava na yeye ndiye bingwa wa olimpiki wa sasa
katika mashindano ya mabingwa wa dunia ya ndani jijini moscow alichukua nafasi ya pili kwa muda bora wa kibnafsi mbio za ndani wa 
 s muda huu ameuboresha sasa ukawa 
 s huu ndio muda wa kasi wa pili duniani katika mbio hii akiwa nyuma ya colin jackson
katika mashindano ya mabingwa wa dunia ya mjini valencia hakuhitimu kuingia fainali kwa sababu alisimama alipodhani kuwa mwanariadha mwenzake liu xiang alikuwa ameanza mbele ya wengine
hii ilikuwa bahati mbaya sana kwa robles aliyekuwa amekimbia muda tisa kati za muda kasi kabisa katika msimu huo na alikuwa akionekana ni kama atashinda medali ya dhahabu
katika michezo ya olimpiki ya beijing katika mwaka wa watu walitarajia mashindano makali kati ya robles na liu katika fainali
liu alishindwa kuendelea baada ya kupata jeraha katika mbio ya kuhitimu kutokana na tendinitis
katika mashindano ya mabingwa wa dunia ya robles alitoka na hakumaliza mbio za nusu fainali kwa sababu ya jeraha la misuli
 juni ni mwanariadha wa marekani wa mbio fupi ambaye huwa ni mtaalamu wa mbio za m
merritt ni raia wa ambapo yeye alisoma katika shule ya upili ya woodrow wilson
hivi sasa amejiunga na chuo kikuu cha norfolk katika norfolk virginia
merritt alipata umaarufu kama mwanariadha wa daraja la chini katika mashindano ya daraja la chini ya mabingwa katika riadha ya 
yeye alishinda medali ya dhahabu katika mbio ya m na akavunja rekodi mbili za dunia za daraja la chini akiwa mmojawapo katika timu ya marekani ya m na m
merritt alishinda medali ya fedha katika mbio ya m katika mashindano ya mabingwa wa dunia ya mjini osaka
alishinda medali yake ya dhahabu ya kwanza katika mashindano makubwa akiwa katika timu ya m katika mbio hizo za osaka
meritt alishinda mbio ya m katika olimpiki ya mjini beijing
mashindano makali kati ya meritt na jeremy wariner yalitarajiwa lakini mbio hiyo ilishindwa na merritt kwa umbali mrefu sana
sekunde 
 kati ya merritt na wariner ilikuwa kubwa kabisa kati ya mshindi na mwanariadha wa nafasi ya pili katika fainali ya olimpiki katika mbio ya m
muda wake wa 
 s ulimfanya mwanariadha wa kasi sana wa tano katika historia ya mbio ya m
alishinda mbio ya m katika mashindano ya mabingwa wa marekani ya akikimbia muda bora wa sekunde 
katika mashindano ya mabingwa wa dunia ya jijini berlin merritt alienda na akashinda mbio ya m katika muda bora duniani wa 
 s akimshinda wariner tena
kundi la mawaziri wa fedha ishirini na magavana wa benki kuu linalojulikana kama g na pia g au group of twenty ni kundi la waziri wa fedha na magavana wa benki kuu kutoka nchi zenye uchumi mkubwa duniani nchi kuongezea umoja wa ulaya
nchi mwenyekiti wa g kwa sasa ni korea ya kusini
kwa pamoja uchumi wa g unajumuisha yabidhaa jumla zinazotoka katika nchi ulimwenguni ya biashara duniani pamoja na biashara ya eu ya ndani na theluthi mbili ya idadi ya watu duniani
g ni ukumbi wa ushirikiano na kushauriana kuhusu masuala yanayohusu mfumo wa kifedha wa kimataifa
husoma kupitia upya na kukuza majadiliano kati ya nchi muhimu za viwanda na soko zinazoibukia kuhusu masuala ya sera zinazohusu uendelezaji wa udhabiti wa fedha kimataifa na hutaka kushughulikia masuala ambayo yako nje ya majukumu ya shirika lolote
kwa g kuongeza nguvu tangu kongamano la washington mwaka viongozi wake walitangaza mnamo tarehe septemba kwamba kundi hili lingechukua pahala pa g kama halmashauri kuu ya kiuchumi ya mataifa tajiri
viongozi wa mataifa wanachama wa g hukutana kila mwaka mara mbili katika kongamano la g 
g hufanya kazi bila sekretarieti ya kudumu wala wafanyakazi
uenyekiti huzunguka kila mwaka kati ya wanachama na huchaguliwa kutoka kwa kambi tofauti za nchi
mwenyekiti ni mmoja wa memba wa kundi la usimamizi la watatu la zamani sasa na wenyekiti wa baadaye lifahamikalo kama troika
mwenyekiti wa sasa huunda sekretarieti ya muda kwa wakati wake ambayo inaratibu kazi ya kikundi na kupanga mikutano yake
jukumu la troika ni kuhakikisha mwendelezo wa kazi za g na usimamizi katika miaka ijayo
hawa ni pamoja na mawaziri wa fedha na magavana wa benki kuu ya nchi mwanachama wa ni umoja wa ulaya ambao unawakilishwa na rais wa baraza la ulaya na benki kuu ya ulaya kuongezea wanachama hawa vikao na taasisi zifuatazo zikiwakilishwa na maofisa watendaji wakuu hushiriki katika mikutano ya g uanachama hauonyeshi kabisa nchi zenye uchumi mkubwa duniani katika mwaka
mataifa yote wanachama ni kati ya chumi bora kama ilivyo pimwa katika pato la taifa kwa bei nomino katika orodha iliyochapishwa na shirika la fedha la kimataifa imf mwakani 
nchi ambazo hazijawakilishwa katika g ni uswisi norway taiwan iran na venezuela hata ingawa wako juu ya orodha kuliko baadhi ya wanachama
uhispania uholanzi poland ubelgiji uswizi austria ugriki na denmark wanawakilishwa tu kama memba wa eu na wala sio memba kamili
wakati pato la taifa linapimwa kwa viwango vya nguvu za ununuzi ppp wanachama wote ni kati ya bora duniani katika mwaka kulingana na imf
iran taiwan na thailand si wanachama wa g huku uhispania uholanzi na poland wakijumuishwa tu katika kipengele cha eu
mara nyingi inasemekana kwamba g ingawa inatoa uwakilishi mpana zaidi kuliko g haina haki ya kufanya maamuzi yanayoathiri dunia nzima kwa sababu wanachama wake wanachaguliwa bila kanuni zozote
g haina mkataba na mijadala yake si ya faraghani hivyo kuifanya taasisi isiyo yakidemokrasia
wakosoaji wanapendekeza mbadala kama vile baraza la usalama wa kiuchumi katika umoja wa mataifa ambapo wajumbe wanapaswa kuchaguliwa na mkutano mkuu kufuatia umuhimu wao katika uchumi wa dunia na mchango walio tayari kutoa kwa maendeleo ya uchumi wa dunia
g ambayo ilichukua pahala pa g ambayo pia ilikuwa imechukua pahala pa g ilitajwa katika mkutano wa g mjini cologne mnamo juni lakini ilianzishwa rasmi katika mkutano wa g wa mawaziri wa fedha mnamo tarehe septemba 
mkutano wa uzinduzi ulifanyika mnamo tarehe desemba mjini berlin
mwakani uhispania na uholanzi waliongezwa kwa mwaliko wa ufaransa katika mkutano wa g wa viongozi kuhusu masoko ya fedha na uchumi duniani
mnamo kaulimbiu ya mkutano wa g ilikuwa kujenga na kuendeleza mafanikio
trevor a
manuel mbunge waziri wa fedha afrika ya kusini alikuwa mwenyekiti wa g wakati wa afrika ya kusini ilikuwa mwenyeji wa sekretarieti ya mwaka 
guido mantega waziri wa fedha brazili alikuwa mwenyekiti wa g mwaka brazili ilipendekeza mazungumzo juu ya ushindani katika masoko ya fedha nishati safi na maendeleo ya kiuchumi na vipengele vya fedha vya ukuaji na maendeleo
katika taarifa kufuatia mkutano wa g mawaziri wa fedha tarehe oktoba rais wa marekani george w
bush alisema kuwa mkutano ujao wa g utakuwa muhimu katika kutafuta jawabu la uliyoitwa kwa wakati huo mgogoro wa kiuchumi wa 
mpango wa rais wa ufaransa nicolas sarkozy na waziri mkuu wa uingereza gordon brown ulipelekea kuweko kwa mkutano maalum wa g kongamano la viongozi wa g kuhusu masoko ya fedha na uchumi wa dunia mnamo tarehe novemba 
viongozi wa g walikutana tena mjini london mnamo tarehe aprili 
kongamano lingine la g yalifanyika mnamo septemba mjini pittsburgh pennsylvania
kongamano la g lilianzishwa kama itikio kwa tatizo wa kifedha la na pia kwa kuonekana kwamba nchi zinazostawi hazikuwa zimejumuishwa vya kutosha katika majadiliano ya kiuchumi duniani na utawala
makongamano ya g ya wakuu wa nchi au serikali yalifanyika mbali na mikutano ya g ya mawaziri wa fedha na magavana wa benki kuu ambao waliendelea kukutana kuandaa kongamano la wakuu wa nchi na pia kutekeleza maamuzi yao
mikutano ya mawaziri wa fedha na magavana wa benki kuu tangu mwaka g mikutano mingi ya g imekuwa ikipingwa
maandamano mengi huanza kwa amani lakini mingi hugeuka vurugu na watu wengi hujeruhiwa na uharibifu wa mali katika maeneo ya mitaa
sababu hasa za maandamano hubadilika kutoka mkutano hadi mwingine na hata maandamano mengi wakati wa mkutano mmoja
hata hivyo hisia tele na kuguna kwa waandamanaji hakujabadilika
kama ilivyodhahiri ukweli ni kwamba maandamano hayo yamekuwa yakiendelea tangu mwaka na yamendelea kuisha kwa vurugu
habari zaidi kuhusu maandamano ya mikutano hasa inaweza kupatikana kwenye kurasa za mikutano hiyo katika sehemu ya angalia pia
green flag ni kampuni ya kutoa usaidizi wa shida za magari barabarani iliyo na makao yake uingereza
baada ya ununuzi wa ncp na cinven kampuni hii ilinunuliwa na direct line katika mwaka wa 
kufuatia ununuzi wa direct line na benki ya royal bank ya scotland green flag ni mojawapo wa kampuni za kundi la rbs
kwa miaka minne mfululizo green flag imekuwa mshindi wa tuzo ya your money award for best direct breakdown provider ya kampuni bora ya kuleta usaidizi katika shida za barabarani
ikiwa tofauti na kampuni za aa na rac green flag haina magari yake ya kazi au mekanika wake
badala yake kampuni hii ina mtandao wa mekanika katika mitaa mbalimbali
mmojawapo ya faida za njia hii kulingana na kampuni ni kwamba kampuni za mitaa zina maarifa kuhusu eneo lao na hii inawawezesha kujibu wito za shida haraka zaidi
kwa kutumia mfumo huu kuna faida ya magari kama kurekebishwa shida zao kando ya barabara
mapema katika mwaka wa green flag ilipunguza ukubwa wa mtandao wao kwa karibu kampuni mia
green flag ilipeana zabuni ya kazi yake kwa watoaji huduma wakitilia maanani vitu kadhaa
vitu hivi ni kama bei eneo linalotaka kuhudumia ukubwa wa biashara na idadi ya maeneo ya kuhudumia
makandarasi hawa wanaingia katika mnada dhidi ya kila mwingine ili kufika lengo bei lililowekwa
green flag imesema mfumo wake huu umefanikiwa sana hata hivyo wakiwa na makampuni chini ya ikifanya kazi nao madai yao ya kutumia maarifa ya mitaa kusaidia wanachama yamepoteza uhalali
muda wa wastani wa kuitikia wito wa green flag ni dakika huandikwa dakika katika tovuti yao rasmi na matoleo ya makala hii inawapa nafasi ya kwanza katika orodha ya muda wa mwitikio wa kampuni za aina hiyo
hii ilikadiriwa kwa wito zilizokuwa kati ya mwezi wa agosti na machi
tovuti ya green flag pia ina ramani ya ambayo imepigiwa kura kama ramani bora kabisa kati kampuni tatu kubwa katika sekta hiyo ya huduma za barabarani
obvious ni wimbo kutoka kwa kundi la westlife ulitolewa kama single ya tatu kutoka katika albamu yao ya nne iliyojulikana kwa jina la turnaround
mwimbaji anthony callea aliyekuwa moja ya washiriki katika shindano la australian idol kwa mwaka aliurudia wimbo huu kati albamu yake iliyofanya vizuri ya anthony callea ya mwaka 
roger scott oktoba oktoba alikuwa mwingereza aliyecheshimiwa sana katika sekta ya redio
alikuwa mchaguzi na mchezaji nyimbo katika stesheni za redio
alifahamika sana kwa kuwasilisha kipindi cha alasiri katika stesheni ya redio ya london capital radio tangu mwaka wa hadi mwaka wa 
alizaliwa jijini london katika mwaka wa roger scott alikuza upendo wa nyimbo za aina ya rock na roll zilizokuwa zikitungwa katika mwisho wa miaka ya na mapema miaka ya 
akiwa kijana alianza kucheza muziki karibu na dirisha ya nyumba yao jijini london na kuangalia hisia za wapita njia kwa muziki alizocheza
baada ya muda mfupi kama mfanyibiashara wa baharini scott alipata njia na akaingia nchini marekani na akajiunga na stesheni ya redio ya wptr ya albany new york katika mwaka wa 
kazi ya scott kwa sababu ya lafudhi yake ya uingereza ilikuwa kuwa rafiki wa beatles na hapo ndipo scott akaanza kujifunza kazi ya kuwa mchezaji wa muziki kama dj akifanya kazi na boom boom brannigan na watu wengine maarufu wa stesheni hiyo
miezi minane baadaye alitoka wptr kuwasilisha kipindi cha jioni katika stesheni ya montreal ya cfox
kutoka mwaka wa hadi mwaka wa akapendwa katika stesheni hiyo kwa mitindo yake ya uwasilishaji na upendo wake wa dhati wa muziki
hasa wakati huu alishiriki katika give peace chance iliyorekodiwa na john lennon na yoko ono walipokuwa katika hoteli ya queen elizabeth jijini montreal
akitarajia uzinduzi wa stesheni za kibiashara za redio scott alirudi uingereza katika mwaka wa lakini akapata maendeleo hayakuwa mbele kama alivyofikiri
wakati uo huo yeye alipata nafasi ya kazi katika ubn stesheni ya kampuni ya united biscuits iliyotangaza habari kwa viwanda vya kampuni hiyo katika taifa zima
ilikuwa wakati huu pia alifanya kazi katika stesheni ya bbc redio lakini akingoja kazi ya baadaye katika redio ya kibiashara alifanya kazi hiyo chini ya jina bob baker
redio za kibiashara hatimaye zilipewa mamlaka katika mwaka wa na katika mwaka wa alijiunga na wafanyikazi wa stesheni ya london capital radio
katika mwaka wa kipindi chake cha mara kwa mara cha ijumaa cha kucheza nyimbo za kitambo kilipata mashabiki wa dhati
hasa kwa sababu ya scott kuchezesha nyimbo zisizojulikana za aina ya rock a billy kwa mara ya kwanza
scott hakufuata orodha za kawaida za muziki utafiti wowote wa wasikilizaji ama mbinu zozote za stesheni za kibiashara katika miaka ya 
alitumia mbinu zake
katika mwezi wa juni baada ya miaka kumi na mitano katika capital alihamia stesheni isiyo ya kibiashara ya bbc radio 
akiwa huko alifikia wasikilizaji wa taifa zima kwa mara ya kwanza akiwasilisha kipindi cha alasiri cha jumamosi na kipindi cha usiku cha jumapili
katika kipindi cha jumamosi alihusisha mahojiano na wanamuziki maarufu wengi kama dion jackson browne don henley na wengine wengi
vipindi vyake vya jumapili vimekuwa vya kufurahisha hasa ikishirikisha muziki ya rock na roll ya miaka ya na muziki ya aina nyingi
roger scott aliaga dunia katika mwaka wa akiwa umri wa miaka wa baada ya kuugua kansa kwa muda mfupi
jean bosco mwenda aliyejulikana pia kama mwenda wa bayeke alikuwa ni mwanzilishi wa mtindo wa kupiga gitaa kwa vidole nchini kongo
yeye pia alikuwa maarufu katika nchi nyingine za afrika hususan afrika mashariki na katika miaka ya na mwanzo wa miaka ya alikuwa kwa ufupi mjini nairobi ambako alikuwa mtangazaji wa kawaida katika redio na akawashawishi wapiga gitaa wa kizazi kipya nchini kenya
pamoja na rafiki yake na wakati mwingine mpenzi losta abelo na binamu yake edouard masengo bosco alitafsiri upya mtindo wa gitaa nchini kongo
wimbo wake masanga ulikuwa hasa na ushawishi mkubwa kutokana na mtindo wake wa wake gitaa wa kipekee
mtindo wake uliwavutia wanamuziki wengi kutoka zambia kongo na afrika ymashariki na hata makundi kama trio matamoros na cowboy movies kutoka nchini cuba
septemba aikufa katika ajali ya gari nchini zambia mwaka wa 
new times la ni gazeti lakitambo lililokuwa likichapishwa kila wiki katika eneo la los angeles california
lilichapishwa na shirika la new times media tangu mwaka wa hadi mwaka wa 
mhariri mkuu wa muda wake wa kuchapishwa alikuwa rick barrs
mwandishi jill stewart ndiye aliyekuwa anaandika makala yaliyoleta utata ya kisiasa
katika mwaka wa new times media iliingia mkataba wa kutoshindana na shirika la village voice media shirika jingine cha uchapishaji magazeti ya kila wiki
mkataba wao ulikuwa kampuni hizo zingewacha kuchapisha magazeti ya new times la na cleveland free times gazeti la village voice media ili zisikuwe zikishindana katika mji wowote ule
gazeti lililoshindana na new times la lilikuwa la weekly
new times media inaendelea kuchapisha majarida mengine mbalimbali kama miami new times new times broward palm beach na phoenix new times
mkataba huu ulifuatwa na upelelezi kutoka idara ya haki ya marekani
uchunguzi ulisababisha malipo kutoka kampuni zote mbili zikialazimishwa kuuza mali zao na magazeti yao ya kitambo kwa washindani wao
mali zao zilihusu vitu kama samani ya ofisi mifumo ya simu haki zote za uchapishaji wa magazeti kwenye karatasi na pia ya kielektroniki leseni na vibali vya vituo vya usambazaji na orodha zote za wateja mikataba akaunti na rekodi za mikopo
mali zote za new times la zilinunuliwa na kampuni ya southland publishing inc ambayo huchapisha magazeti kadhaa ya kila wiki ya mitaa
kutoka kwa mali walizopata southland iliweza kuanzisha magazeti mawili los angeles citybeat na valleybeat
ni mchezo wa kuigiza wa kimuziki kutoka afrika ya kusini iliyotungwa na mbongeni ngema inayoonyesha wanafunzi wakishiriki katika maandamano ya soweto wakipinga ubaguzi wa rangi
ilitengenezwa pia katika filamu ya ikichezwa na leleti khumalo whoopi goldberg miriam makeba john kani na tertius meintjies
premiered on broadway on januari at the cort theatre and closed on julai after performances and previews
sarafina ilibuniwa na kuongozwa na mbongeni ngema ambaye aliandika pia kitabu muziki na nyimbo
ilionyeshwa mara ya kwanza katika the market theatre johannesburg afrika ya kusini mwezi juni 
leleti khumalo amepokea uteuzi wa tony award mwigizaji bora katika mchezo wa kuigiza wa kimuziki vilevile tuzo la naacp kwa ajili ya ustadi wake
uzalishaji wenyewe pia ulishinda tuzo la tony award kwa muziki bora densi bora na mwelekeo wa juu zaidi
filamu ilifanywa soweto na johannesburg afrika ya kusini
darrell roodt aliiongoza kutumia maudhui ya mbongeni ngema na william nicholson
leleti khumalo bado alicheza kama sarafina pamoja na whoopi goldberg kama maria masombuka na miriam makeba kama angelina
makampuni wanaohusika yalikuwa miongoni mwa british broadcasting corporation
katika umoja wa mataifa shirika la filamu la mpaa liliweka kanuni ya pg kwa maonyesho ya vurugu inayosababishwa na ubaguzi wa rangi
filamu iliyoongezwa iliyotolewa mwaka ilipata kiwango cha kwa maonyesho ya ghasia ghasia
filamu ilitolewa katika mashindano ya cannes film festival 
hadithi yenyewe inahusu wanafunzi walioshiriki katika maandamano soweto wakipinga utekelezaji wa kiafrikaans kama lugha ya kufundisha katika shule
inatoa toleo linachomoza shule sawa na maandamano ya soweto tarehe juni 
msimuliaji hutujulisha kuhusu watu kadhaa miongoni mwao msichana wa shule mwanaharakati aitwaye sarafina
maji huzidi unga wakati polisi wanapowapiga risasi wanafunzi kadhaa darasani
hata hivyo mwisho ya onyesho hili huwa ni la furaha na kwaheri za wanafunzi wanaotoka shule ambayo inachukua sehemu ya pili ya filamu
ilionyeshwa katika afrika ya kusini tarehe juni ili kuzingatia miaka baada ya maandamano ya soweto katika soweto
sehemu ya mkurugenzi haijatofautiana sana na ya awali isipokuwa kuongezwa kwa kipande ambacho hakikuwemo katika toleo la asili kati ya leleti khumalo sarafina na miriam makeba mamake sarafina ambayo imeongezwa na wimbo thank you mama
the actor sarafina stood up for her right and thoes of her fellow classmates in order to get what they all wanted
green bus lines ilikuwa kampuni ya mabasi katika jiji la new york marekani
ilisimamiwa na hivi majuzi kabisa na bw
jerome cooper mwana wa marehemu mwanzilishi mmiliki bw
william cooper na ikaendesha biashara zake katika mitaa ya queens na pia kuwa na mabasi ya kuenda hadi manhattan bila kusimama
ilifanya hivi hadi januari ndipo kampuni ya mta ilichukua njia maalum za green bus lines
kampuni hii ilianzishwa aprili ili kuwasilisha huduma ya mabasi katika mitaa
mabasi yake yalikuwa yakipitia njia nyingi maalum za manhattan hizi zinahusisha njia za sasa m m m m m na m katika mwaka lakini mamlaka za kutumia njia hizi zikapewa shirika la comprehensive omnibus katika mwaka wa na shirika la new york city omnibus katika mwaka wa na green ikanunua mamlaka za njia zingine za upande wa kusini mashariki mwa queens
green ilinunua pia mashirika ya mabasi ya manhattan na queens iliyokuwa inaendesha mabasi ya manhattan and queens traction company queens boulevard hapo awali huko manhattan tangu katika mwaka wa 
green ilinunua kampuni zingine kadhaa zilizoendelea kujiendesha zenyewe hasa kampuni ya command bus shirika la triboro coach na mabasi ya jamaika
qm za kisasa zilianzishwa katika miaka ya ili kuchukua nafasi ya huduma za reli ya long island hadi kwa stesheni ya brooklyn manor karibu natawi la rockaway beach
njia nne zaidi za kufika maeneo mbalimbali bila kusimama njiani zilianza operesheni katika miaka ya 
kabla ya kununuliwa na kampuni ya mta green bus ilikuwa ikiendesha mabasi yake katika zifuatazo nyingi zikiwa na makao maalum katika vituo vya basi vya far rockaway na john kennedy
green ulikuwa mnyororo wa maduka madogo nchini marekani katika karne ya ishirini ulioitwa jina hili kumkumbuka mwanzilishi harold l
green 
kampuni hiii iliendesha maduka ya rejareja tangu mwaka wa mengi yakiwa yamenunuliwa kutoka mnyororo wa maduka ya metropolitan chain stores kampuni ambayo harold green alikuwa rais f w grand stores kampuni ya isaac silver na ndugu zake na kampuni ya f w grand silver stores
harold david kittinger ambaye alikuwa mwanzilishi wa mnyororo wa kittinger s uliokuwa umeungana na mclellan s alikuwa mkurugenzi mkuu wa kampuni hiyo tangu mwaka wa hadi alipoaga dunia katika mwaka wa 
alipokuwa rais wa kampuni hii mnyororo huu ulikuwa umekua hadi maduka 
ilipofika mwaka wa kampuni hii ilikuwa na maduka na ilikuwa imeanza kuingia katika vituo vya ununuzi
green ilinunua kampuni ya olen kapuni ya uuzaji bidhaa katika mobile albama
maurice olen akawa rais wa kampuni iliyoundwa kutokana na muungano huo lakini akatoka huko baada ya upelelezi kufichua kuwa kuna ukosfeu wa mali fulani
hii ilisababisha uchunguzi kwa kampuni na tume ya marekani ya usalama na biashara na pia kampuni ikafungua kesi na olen
olen alihukumiwa kwa mashtaka yale na kutozwa fainiya 
ilinunua united stores iliyokuwa na sehemu kubwa ya umiliki katika kampuni za mccrory stores na mclellan stores lakini iliuzia shirika la btl katika mwaka wa 
green kampuni ya muungano ikichukua jina la mccrory
wiki iyo hiyo ilitangazwa kuwa mccrory ilinunua lerner stores
green iliuza maduka za ke zilizokuwa kanada metropolitan stores na malizingine mbalimbali
kufanya hivi kulipunguza maduka yaliyo katika mfumo wake kutoka hadi 
green baada ya mccrory kupata shida za kihela katika mwisho wa miaka ya 
kama maduka mengi siku hizo maduka yao ya kusini mwa marekani yalibagua kaunta zao hadi maandamano ya mwanzo wa miaka ya yalilazimisha yaache ubaguzi huo
katika eneo la kaskazini meneja wa maduka kadhaa walichukua jukumu la kuacha ubaguzi katika kuajiri watu hii ilifanyika katika mwanzo wa miaka ya huko newark new jersey
kampuni hii ilikuwa katika kesi kubwa dhidi ya shapiro bernstein ambapo muuzaji mmoja wa maduka ya hl green aliuza rekodi za nyimbo zisizo halali
united drapery stores au uds lilikuwa kundi la uingereza la maduka ya rejareja ya nguo lililokuwa maarufu uingereza katika miaka ya hadi 
kundi hilo lilianzishwa katika mwaka wa na kutoka kuanzishwa kwake lilitaka kukua kwa kununua kampuni zingine
kampuni ilianza na maduka katika eneo lalondon ilipofika mwaka wa maduka haya yalikuwa yameongezeka kuwa maduka ya rejareja
katika mwaka wa lilikuwa limenunua biashara ya stewart s clothiers ltd na kuongeza maduka yake kuwa 
maduka mengine thelathini na saba yalikuwa yameongezwa kwa biashara yao katika mwaka wa kundi hilo liliponunua mnyororo wa maduka ya nguo wa scotland claude alexander
mwaka wa kundi lilifanya upanuzi kubwa kabisa liliponunua kampuni ya prices tailors limited kampuni ya leeds ya ushonaji
baada ya kununuliwa na uds mnyororo wa prices uliitwa john collier
katika mwaka wa uds ilinunua alexandre limited kampuni iliyokuwa na makao yake leeds na ilimilikiwa na bernard na jack lyons na familia zao
bernard lyons alichukua usimamizi wa sekta za nguo za wanaume na akawa mwenyekiti na mkurugenzi kuu wa kundi hili baadaye
jack alihamia london na akachukua majukumu mbalimbali katika kundi hili
iliripotiwa kuwa katika mwaka wa pekee uds iliuza zaidi ya suti nchini uingereza hii ikaifanya kuwa mojawapo ya kampuni kubwa kabisa kuuza nguo kwa raia wakati huo
ikishindana na kama burton s na hepworth s
ununuzi mkubwa wa kundi la uds ulifanyika katika mwaka wa mwenyekiti wa wakati huo joseph collier aliweza kununua kundi la allders la maduka ya nguo
allders ilikuwa imenanza kama duka moja la nguo lililokuwa na makao yake croydon iliendelea na kununua baadhi ya maduka mengine ambayo yakaitwa allder s chini ya uongozi wa lyons katika miaka ya 
hata hivyo kampuni pinzani katika biashara ya nguo za wanaume kwa kampuni ya uds ilikuwa kampuni ya burton s ambalo leo ni sehemu katika kampuni ya arcadia
uds ilijaribu kununua burton s mara kadhaa hasa sana katika mwaka wa 
jaribio hili lilisimamishwa na serikali ya uingereza kwa kuwa serikali ilisema lilikuwa dhidi ya maslahi ya umma na haliwasaidii
familia ya lyons ilimiliki hisa chache za uds
katika mwaka wa kundi hili lilinunuliwa na hanson trust na likagawanywa kuwa dogo dogo
maduka mengi yaliyokuwa misingi ya uds yakiwa maduka ya richard shops ya kuuza nguo za wanawake yakiuziwa arcadia
muziki wa angola umejengeka kutokana na matukio mengi ya kimuziki na kisiasa katika historia ya nchi hiyo
katika karne ya angola imekumbwa na ghasia na vurumai za kisiasa
wanamuziki wake wamedhulumiwa na serikali wakati wa ukoloni na baada ya ukoloni
muziki wa angola pia ulishawishi muziki wa lusophone nchini brazil na ule wa cuba
mji mkuu wa angola ni luanda ambao una sampuli tofauti tofauti za midundo ikiwemo merengwe kilapanda na semba ya mwisho ikiwa mwondoko ambao unashirikisha roots na samba ya brazil zikiwekwa pamoja
katika pwani ya luanda pia kuna nji wa ilha do cabo ambao umetawalwa na muziki unaotumia vyombo vya accordion na harmonica
ikilinganishwa na nchi jirani za kusini mwa afrika na koloni zingine za ureno angola ndiyo iliyo na umaarufu mkuu zaidi kimataifa
kundi la kwanza kujulikana nje ya angola lilikuwa orquestra os jovens do prenda ambalo lilikuwa maarufu katika miaka ya hadi mapema s na wameendelea kutumbuiza na kurekodi tangu hapo
bendi kuu ilishirikisha trumphet mbili saksafoni moja guitar nne na nusu dazani ya vyombo vya percussion
walicheza kizomba mwondoko wa kiasili ambao unajengeka na marimba au xylophone huku wakitumia gitaa nne kulinganisha na sauti ya marimba na quilapanga
carlos vieira dias mchezaji wa gitaa ya akostiki hata hivyo ndiye mwanzilishi wa miondoko ya pop nchini angola
alianzisha sauti za ensemble za dikanza scraper ngomas conga drums na viola ambazo zilikuwa maarufu miaka ya katika mitaa ambapo watu walipenda ujumbe uliotiwa mawazo ya siasa na ushujaa kutaifa
punde baada ya vita nchini angola mwondoko wa rock ulitamba nchini
msanii mmoja katika kundi maarufu alilinaganisha katika kundi maarufu na kuwa katika timu mashughuli ya soka wakati bendi yake iliingia kwa mkahawa wake walimshangilia na makundi shindani yangewasinya kuanzia miaka ya mwanamuziki bonga alijulikana zaidi katika miondoko ya pop zaidi wa angola
alianza kutumbuiza mapema miaka ya wakati muziki wa kiasili folk wa angola ulikuwa ukipata umaarufu
kama mwanachama wa kundi la kissueia alijishughulisha na shida za kijamii za watu wakati huo huo akiwa sogora wa soka
kicibak ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na wacibak
aliamishwa na serikali ya kikoloni kwenda lisbon ambapo alicheza soka hadi aliporejea kupinga utawala wa kikoloni nchini angola
alihamia rotterdam ambapo alijihusisha kwa karibu na jamii ya cape verde
mapema miaka ya themanini muziki wa pop wa angola ulishawishiwa vikali na muziki wa cuba hasa katika kazi ya andr mingas
rumba ya cuba ilikuwa maarufu nay ushawishi mkuu kusini mwa afrika zikiwemo nchi jirani za zaire ambapo ilijiimarisha kama msingi wa mwondoko wa soukous
kando na kuenea kwa muziki wa cuba uliorekodiwa majeshi ya cuba ambayo yaliungana na mpla ya angola yalisaidia kueneza modundo ya cuba nchini
maneno ya ngoma hizi yameandikwa kwa lugha ya kireno ambayo huzungumza na watu wengi nchini angola kama lugha ya kwanza nay pili kando na lugha za kibantu wanamuziki wengine maarufu wa angola ni pamoja na teta lando carlos lamartine kituxi waldemar bastos na afra sound star
kwa muda sasa muziki wa aina mpya ambayo kwa ukubwa inashirikisha vifaa vya elektroniki ambao unaitwa kuduro umechipuka nchini angola
destination ni albamu ya pili ya solo ya ronan keating
albamu hii ilitolewa mnamo mei na polydor
inashirikisha single zifuatazo lovin each day if tomorrow never comes i love it when we do we ve got tonight akimshirikisha lulu katika soko la uk jeanette biedermann katika soko la ujerumani na giorgia katika soko la italy na pia the long goodbye
albamu hii ilifikia kilele katika nafasi ya kwanza katika chati za uk albums chart na mauzo yake yakafikia platinum maradufu
martina ni albamu ya saba ya msanii wa muziki wa country wa marekani martina mcbride
iliwahikuwa ya kwanza katika chati za country album nay saba katika chati za us album
imedhibitishwa mara mbili kuwa katika kiwango cha multi platinum
albamu hii ilitoa single nne katika chati za country this one s for the girls katika in my daughter s eyes katika how far katika na god s will katika 
kundi la pop la wasichana girl authority walishirikisha this one s for the girls kwa albamu yao ya pili road trip
albamu hii pia inashirikisha live concert ya wimbo wa kitambo over the rainbow
kibao cha pili she s butterfly kinamshirikisha big rich katika sauti za nyuma
ricky skaggs anacheza mandolin na kuimba sauti za nyuma pamoja na bibiye sharon white katika kibao cha reluctant daughter ambacho kilipangwa na skaggs
kibao wearing white kinashirikisha vince gill katika sauti za kuandamana
toleo la limited edition lililotolewa kupitia wal mart retail stores linashirikisha kibao cha ziada cha show me
kibao hiki sasa kinaweza kupatikana katika orodha ya uchezaji iitwayo
walivyoorodheshwa katika vidokezo vya albamu hiyo
nyuzi zote zimechezwa na nashville string machine zikaelekezwa na kupangwa na chris mcdonald
that summer ni wimbo uliotolewa na msanii wa miondoko ya country wa marekani garth brooks
wimbo huu ulianzia katika albamu yake ya nne ya studio the chase na pia ukaangaziwa katika on the hits the limited series na double live
ilifika nafasi ya kwanza katika chati za billboard country za 
wimbo huu ulitungwa na garth brooks pat alger na sandy mahl
wimbo unahusu mvulana mdogo ambaye huenda kumfanyia kazi mjane aliyetengwa ambaye alikuwa katika umbali wa maili ambayo ingefikika na kijana huyo
usiku mmoja anamjia kijana huyo akivalia rinda ambalo hakuwa amevalia kwa muda mrefu
pengine anarejelea rinda la kuchokoza hisia na kuwa ni yeye peke yake aliyemwona kwa rinda hilo kwa muda sasa
pia anagundua tofauti katika mtazamo wa mwanamke huyo
wawili hao wanafanya mapenzi na wimbo unaendelea kwa kusema kuwa kila mara kijana huyo apitapo karibu na shamba la ngano anakumbuka msimu huo wa joto summer ambao walikuwa pamoja
garth brooks aliongelea kuhusu utunzi wa that summer katika kipindi maalumu cha televisheni cha the garth brooks story that summer ilianzia mwanaume kapera na mwanamke aliyeolewa wakikutana katika sherehe
mwanamke huyo akipuuzwa kwa yule aliyekuwa naye wanaenda na huyo kapera
allen reynolds anasema sidhani ninapendezwa na watu aina hii
nilianza kufikiria pengine alikuwa na hoja
nikienda nyumbani usiku huo katika lori nilianza kuimba anahitaji kuhisi mngurumo she has need to feel the thunder
sandy alinisaidia kuandika pambio na punde ikakamilika
bila shaka jambo moja lakunifurahisha kuhusu that summer ni kuwa inagusa hisia za kimapenzi
 ni albamu ya iliyofanya na msanii wa muziki wa mwenendo wa elektroniki moby
hata hivyo ina tone ya huzuni zaidi ya play
albamu hii pia inaonyesha moby akiingia katika mwenendo wa alternative rock we are all made of stars great escape extreme ways harbour
wimbo wenye mafanikio zaidi katika albamu hii ni single ya we are all made of stars ambayo ilifika nafasi ya katika chati za uk
albamu hii inashirikisha wasanii spesheli kama azure ray mc lyte angie stone na sin ad o connor
mkusanyiko wa sehamu ya na na video zilitolewa mwaka mmoja baada ya kutolewa kwa albamu hiyo katika sides dvd
albamu hii ilianzia katika chati za uk huk ikishinda ile ya queen ya the platinum collection kutoka nafasi ya kwanza na katika mataifa mengi ya uropa
pia ilifikia kilele katika nafasi ya katika billboard 
mauzo yake yaliipa kiwango cha dhahabu na platinum katika zaidi ya mataifa na iliuza zaidi ya nakala milioni katika dunia nzima ambalo lilikuwa jaribio bora sana kwa mwenendo wa elektroniki ambao haujulikani na wengi ingawa idadi ya mauzo yake haikufikia hata nusu ya mauzo ya mtangulizi wake blockbuster play
kwa maana nyingine tazama we ve got tonight maana
we ve got tonight awali ikiitwa we ve got tonite ni wimbo wa uliotungwa na mmarekani bob seger kutoka albamu yake stranger in town
wimbo huu ulikuwa single iliyovuma kwa seger naulifika nafasi ya katika chati za billboard hot na ulipokea umaarufu katika redio nyingi ukichezwa mara kwa mara katika mwenendo wa adult contemporary
hata hivyo wimbo huu haukupata umaarufu wa haraka nchini uk huku ukifika huko lakini ulifika wakati wa toleo la 
mnamo nyota wa muziki wa country pop kenny rogers alirekodi wimbo huu akishirikiana na sheena easton na akaufanya kuwa kichwa cha albamu we ve got tonight
wakati huu ilikuwa albamu iliyovuma nchini u
ikifika nafasi ya kwanza katika chati ya billboard country singles katika chati ya billboard hot pop singles na nafasi ya pili katika chati ya billboard adult contemporary
msanii kutoka ireland ronan keating alirekodi toleo lake na mwenziwe lulu kutoka scotland mnamo 
toleo lao lilifika katika chati ya uk singles chart na pia ikatia fora katika mataifa mengi ya uropa
mnamo pia alitoa toleo la kijerumani akishirikiana na mwigizaji wa ujerumani na mwimbaji wa mienendo ya hip hop jeanette biedermann
toleo hili lilipanda hadi nchini ujerumani na nchini austria
pia alitoa toleo la kiitaliano na mwimbaji wa italia giorgia
jeremy jem godfrey alizaliwa oktoba ni mtayarishi wa myimbo mchezaji wa keyboard na mtunzi wa miziki kutoka united kingdom
alishinda katika tuzo za ivor novello on mei kwa single iliyo na mauzo bora zaidi that s my goal kwa the x factor shayne ward
that s my goal ilitolewa nchini uk mnamo desemba 
ilishikilia nafasi ya juu kwa majuma manne na ikakaa kwa bora hadi juni ambazo ni wiki 
kufikia leo that s my goal imeuza makala 
mnamo gdfrey aliunda kundi la progressive rock la frost ambao kufikia leo wametoa albamu mbili za studio na albamu moja ya live
mnamo godfrey alitangaza katika frost wakati wa majadiliano kuwa amechanga msaada wa keyboard mbili kwa albamu ya big big train the the underfall yard it s just matter of time ni wimbo wa pop ulioandikwa na brook benton kwa ushirikiano wa clyde otis
toleo la asili lililorekodiwa na benton liliongoza katika chati za the billboard rhythm blues mnamo na kufikia kilele katika nafasi ya katika chati za the billboard hot pop wa kwanza katika mshururu wa nyimbo za benton zilizovuma mnamo miaka ya 
wimbo huu hatimaye ulipata mwelekeo mpya kama mwenendo wa country huku matoleo yake makuu yakitayarishwa na wasanii watatu mashughuli wa country katika miaka ya s na s
mawii kati ya matolao haya yalivuma katika nafasi ya kwanza
brook benton na clyde otis walianza kama timu ya utunzi wa nyimbo katika miaka ya baadaye ya huku wakitunga vibao kama looking back ya nat king cole na a lover s question ya clyde mcphatter
wakati wa vikao vya kuandika nyimbo benton alionyesha kutatizika kwa nini hawakuwa wanaangukia mawazo bora na otis akajibu it s just matter of time brook jipe muda tu brook
maeno hayo yaliwachochea kuandika wimbo wa kimapenzi kutoka kwa mtazamo wa mwanaume anayemkosa sana mpenziwe lakini anaamini atamrudia
toleo la kwanza la cover lililotayarishwa na sonny james lilivuma katika mienendo ya country na kukaa kileleni mwa chati za billboard magazine hot country singles kwa wiki nne mnamo februari 
huu ulikuwa wimbo wa kumi wa jaames katik mshururu wa nyimbo zake zilizoongoza katika chati hizo kati ya 
james aliuimba wimbo huu katika tamasha za the ed sullivan show mnamo januari siku chache baada ya single kutayarishwa na hee haw mnamo januari mnamo glen campell aliutayarisha wimbo huu na kuutoa kama single
toleo lake lilipanda kufikia nafasi ya saba katika chati za billboard hot country singles mnamo februari 
randy travis alikuwa msanii wa tatu kufanikuiwa na wimbo huu
aliutoa mnamo agosti ukiongoza albamu ya single no holdin back
toleo la travis lilikuwa wimbo wake wa kumi kufika katika chati za billboard hot country singles
rendition yake travis ilitayarishwa awali katika albamu ya rock rhythm blues iliyoshirikisha mkusanyiko wa vibao kumi vikiwemo vibao kutoka miaka ya vilivyovuma miaka ya ambavyo vimefanya na wasanii wa miaka ya 
baadaye wimbo huu ulishirikishwa katika albamu ya no holdin back baada ya travis na wengine walipendezwa na utayarishi wao
when you say nothing at all ni wimbo wa mwenendo wa country uliotungwa na by paul overstreet na don schlitz
overstreet na schlitz waliubuni wimbo huu mwishoni mwa siku ambayo haikuwa na mapato mengi
huku wakipiga gitaa na kujaribu kufikiria wimbo wao ambao ungefuatia
wakati tukijaibu kutafuta njia nyingine ya kutosema kitu tuliubuni wimbo huu overstreet alimwambia mhariri ace collins baadaye
walionelea wimbo ulikuwa sawa lakini haukuwa spesheli
wakati keith whitley aliusikia wimbo huo aliupenda na asingeuachilia umpite kamwe
awali alikuwa ameutayarisha imbo mwingine wa utunzi wa overstreet schlitz ambao ulifika lakini kwa msanii mwingine randy travis wimbo wa on the other hand
whitley hakuwa tayari kuacha hali hiyo itokee tena kwa wimbo huu rca ilitoa wimbo huu kama single ya kufuatilia kwa wimbo mkuu wa albamu ya whitley don t close your eyes
wimbo wa awali tayari ulikuwa umevuma katika nafasi ya kwanza katika chati za billboard hot country singles wimbo wake wa kwanza kuongoza katika chati hizo
when you say nothing at all uliingia katika chati za hot country singles mnamo septemba katika nafasi ya na polepole ukanawili kufikia uongozini ambapo ulikaa ka majuma mawili mwishoni mwa mwaka
ulikuwa wa pili katika tano za singles za whitley ambaye hakuishi kuona mbili za mwisho zilizoongoza mtawalia katika chati hizo
whitley aliaga dunia mnamo mei kutokana na umu katika pombe
mnamo wimbo wa asili wa whitley uliorodheshwa wa kati ya nyimbo bora aidi za kimapenzi na cmt
krauss ambaye alikuwa amekomaa katika muziki wa bluegrass akicheza fiddle katika umri wa miaka aliutoa wimbo wa when you say nothing at all pamoja na kundi lake union station kama rizala za rambirambi kwa whitley mnamo 
wakati wimbo huo ulianza kupokea umaarufu bna records leb ambayo iliutayarisha albamu hiyo ilitoa toleo la krauss kwa redio mnamo januari toleo hili pia lilishirikishwa katika mkusanyiko wa krauss ambao ulifikia kileleni katika nafasi ya tatu kwa chati za billboard hot country singles tracks na single ya kuuza ilifikia kwa chati ya billboard hot country singles sales
uongozi wake na wa albamu nyingine ulimshangaza krauss ambaye hakuwa akitarajia
toleo la krauss lilishinda tuzo la la cma kwa single bora ya mwaka
when you say nothing at all ndiyo ilikuwa single ya kwanza ya solo kwa ronan keating baada ya kuliacha kundi la boyzone
aliitayarisha mnamo kama soundtrack ya filamu ya notting hill
wimbo huu pia ungeonekana katika albamu ya kwanza ya solo ya keating ronan mwaka uliofuatia
nchini uk single hii ilidhibitishwa kuwa katika kiwango cha dhahabu katika mauzo yake
mnamo aliitayarisha single hiyo tena kwa ushirikiano na mwimbaji wa italia mwenye asili ya brazil deborah blando
brook benton septemba aprili alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa marekani ambaye alijlikana katika mienendo ya rock and roll r b na pop mwishoni mwa miaka ya na mwanzoni mwa s ambapo alipokea umaarufu kwa nyimbo kama it s just matter of time na endlessly nyingi zao ambazo alishiriki kuandika
alirejea mnamo na wimbo taratibu wa rainy night in georgia
benton alishinda zaidi ya vibao katika chati ya billboard kama msanii na pia akaandika vibao vilivyovuma kwa wasanii wengine
benjamin franklin peay alizaliwa mnamo septemba kule lugoff
alipokuwa mchanga peay alijifurahisha kuimba nyimbo za kiinjili na alikuwa akiandika nyimbo
alijiunga na kutoka katika makundi mengi ya muziki wa gospel kama vile the langfordaires the jerusalem stars na the golden gate quartet
aliporejea katika jimbo lake la nyumbani alijiunga na kundi la r b the sandmen na akarejea new york kupata umaarufu makubwa na kundi lake
kundi hili halikuwa na mafanikio makubwa na lebo yao okeh records iliamua kumchochea peay kuwa mwimbaji wa solo huku akibadilisha jina lake kuwa brook benton kwa ushawishi wa mkuu wa lebo hiyo marv halsman brook aliishivyema akiwatungia nyimbo wasanii kama as nat king cole clyde mcphatter aliyemtungia wimbo uliovuma a lover s question na roy hamilton na akishiriki kama mtayarishi msaidizi
punde alitoa albamu yake ya kwanza a million miles from nowhere ambayo iliongoza katika chati
hatimaye alihamia lebo ya mercury ambayo baadaye ilikuja kumletea ufanisi mkubwa
hatimaye aliingia umaarufuni na vibao vyake vilivyovuma vya it s just matter of time na endlessly
it s just matter of time ilifikia kileleni katika nafasi ya katika chati za u
billboard hot wakati endlessly ikifika 
nyimbo hizi zote zilitungwa naye kwa ushirikiano na clyde otis
mwanzoni zilikuwa zimekabidhiwa kwa nat king cole lakini otis alipokuwa afisa wa a r katika mercury alimshawishi benton kutia mkataba na lebo hiyo na azitayarishe mwenyewe huku akimwomba cole asizitayarishe ilivyokuwa imepangwa
benton aliufuata ufanisi huu kwa mshururu wa vibao vilivyovuma vikiwemo so many ways hotel happiness think twice kiddio na the boll weevil song 
mnamo aliibuka na hit mbili kwa top katika kumi bora zaidi ambazo zilikuwa za ushirikian wa duet na dinah washington baby you ve got what it takes na pia a rockin good way to mess around and fall in love pia alitayarisha toleo lake la take good care of her mnamo 
mnamo kati na mwishoni mwa s benton alitayarisha kwa lebo za rca records na reprise records akiwa na mafanikio machache
hatimaye alitia mkataba kandarasi na cotillion records shirika dogo la atlantic records ambapo mwaka uliofuatia alikuwa na hit yake kuu ya mwisho rainy night in georgia
hatimaye benton alikuwa na single kwa billboard hot hi uku nyimbo zingine zikiorodheshwa katika chati za billboard za rhythm and blues easy listening na christmas music albamu ya mwisho aliyoitengeneza ilikuwa fools rush in ambayo ilitoka baadaye mnamo 
kwa wakati mmoja alikuwa akifanya kazi na lebo ya groove records brook aliaga dunia kutokana na shida katika uti wa mgongo menengitis katika mji wa queens new york katika umri wa mnamo aprili 
mark s
hayes aliyezaliwa julai ni mchezaji wa golf wa marekani
hayes alizaliwa mjini stillwater oklahoma nchini marekani
aliichezea timu ya shule ya oklahoma state university
alishinda katika mashindano ya sunnehanna amateur mnamo 
pia alishinda mara tatu katika mashindano ya pga tour byron nelson golf classic na pensacola open mnamo na tournament players championship mnamo 
pia alishinda katika mashindano yaliyodhaminiwa na pga tour ya tallahassee open mnamo na mara tatu katika mashindano ya oklahoma open
alicheza katika timu ya katika kombe la ryder
haye anajulikana sana kwa kofia zake za trademark bucket
too gone too long ni kichwa cha wimbo uliotungwa na gene pistilli na kutayarishwa na msanii wa miondoko ya country randy travis
ilikuwaw single ya tatu kutolewa kutoka kwa albamu yake always forever
ilifikia kilele katika nafasi ya kwanza katika chati za billboard hot country singles tracks na ile ya canada ya rpm country tracks
wakati mpenzi wa zamani anaporudi akijuta msimulizi anamwambia kuwa ana mpenzi mpya na kuwa yeye alikuwa ameenda kwa muda mrefu sana na hangestahili kurudi nyumbani
too gone too long ilishikilia nafasi ya kwanza katika juma la machi katika chati zote za country single
pat alger aliyezaliwa septemba mjini lagrange georgia ni mtunzi na mwimbaji wa muziki wa country na mchezaji guitar
alger alihudhuria chuo cha georgia tech akisomea sanaa ya ujenzi lakini akaamua kujishughulisha zaidi na kutunga nyimbo
alianza kama mtumbuizaji wa nyimbo za kikale katika klabu
alianza kazi yake ya kutunga na kuimba nyimbo akishirikiana na happy na artie traum kama mwanachama wa kundi la woodstock mountains revue
kundi hili lilishirikisha ndugu wa trauma john herald na maria muldaur miongoni mwa wengine
baadhi ya nyimbo alizozitunga wakati huu ni old time music na southern crescent line
mnamo o alikuwa na ufanisi wake wa kwanza kama mtunzi wakati when livingston taylor alikuwa na kibao kilichovuma kutoka first time love
kati ya na alizuru na everly brothers nchini marekani na bara uropa
baadhi ya nyimbo zake pia zimefanya na by kathy mattea kama vile goin gone she came from fort worth na a few good things remain
aliandika baadhi ya hit za garth brooks kama unanswered prayers what she s doing now the thunder rolls na that summer
pia alitunga vibao kwa hal ketchum uitwao small town saturday night kwa trisha yearwood like we never had broken heart kwa don williams true love na kwa mark collie calloused hands
miaka hii yote tunzi zake zimerekodiwa na kutolewa na wasanii wengi akiwemo peter paul and mary dolly parton lyle lovett brenda lee na crystal gayle
amerekodi albamu tatu za solo katika miiaka ya akishirikisha usaidizi kutoka kwa griffith lovett mattea na yearwood amekuwa ha ngoma zaidi ya ambazo zimevuma zikiwemo nane katika chati ya number one hits
alikuwa nyota katika rizala za za washington center for the performing arts gala
mpia alishirikishwa katika kipindi cha redio ya npr all things considered
mnamo alipata tuzo la mtunzi wa nyimbo za country wa mwaka na ascap
country music association ilimpa tuzo mbili za triple play ambalo hupewa wasanii walio na hit tatu kwa mwaka
alger mara ya kwanza alitayarisha albamu iliyokuwa ikimshirikisha msanii artie traum hatimaye akatoa albamu zingine tatu za solo storms of life ni albamu ya mwanzo debut ya nyota wa muziki wa country randy travis ambayo ilitolewa mnamo juni na warner bros
records nashville
imedhibitishwa mara tatu kuwa katika kiwango cha mauzo cha multi platinum na riaa kwa kuuza zaidi ya nakala milioni 
diggin up bones pia iliwahi kufika nambari moja huku no place like home ikifika nafasi ya pili
vibao vyote vilitayarishwa na kyle lehning isipokuwa on the other hand na reasons cheat zilizotayarishwa na kyle lehning pamoja na keith stegall
the hits ni albamu ya pili ya mkusanyiko na ya kwanza ya vibao vikuu zaidi greatest hits kutoka kwa msanii wa muziki wa country wa marekani garth brooks
ilitolewa mnamo desemba na capitol records lakini ikafutwa haraka kwa ombi la brooks lakini kufikia kufutwa ilikuwa imeshauza nakala zaidi ya milioni kumi
ilifika nafasi ya kwanza katika chati ya billboard country music na katika chati ya pop ya billboard
iliongoza katika chati za pop za ireland ambapo brooks sasa lilikuwa jina maarufu sana
pia iliongoza katika chati za country nchini great britain na ikafika katika chati za pop nchini humo
vp records lebo ya kurekodi muziki wa reggae inayojisimamia ambayo inapatikana mjini queens new york
inajulikana sana kwa kuwatayarishia miziki waimbaji wengi wa caribbean
vp records ni lebo iliyoanzishwa mnamo na marehemu vincent randy chin na mkewe patricia chin wajamaica wenye asili ya kichina ambao walikuwa wakimiliki lebo ya randy s records mjini kingston jamaica inavyoonekana katika filamu ya rockers na pia studio 
katika ti ya miaka ya s wawili hawa walihamia jiji la new york huku wakianzisha duka la kuuza rekodi mjini brooklyn liitwalo vp records mnamo mahali ambapo waliuza na kusambaza rekodi kutoka huko
mnamo walihamisha makao ya gala hilo la muziki kwenda queens jamaica
mnamo lebo ya rekodi ilianzishwa baada ya duka la rekodi kunawili
jina la lebo limetokana na nukta za kwanza za majina ya waanzilishi
lebo hii ilijiimarisha kuwa moja kati ya lebo huru kubwa zaidi kwa muzikiwa mienendo ya reggae na dancehall
kwa umaarufu wa sauti ya riddim kutoka mapema mwaka wa lebo hii ilileta ufanisi mkuu kwa wasanii wengi katika dunia nzima kama vile sean paul kupitia kwa mikataba ya lebo na lebo ya virgin music canada na atlantic records inayomilikiwa na warner music
lebo hii maranyingi huhusishwa na umaarufu mkubwa wa elephant man ambaye pia anajilikana kama energy god au ele kupitia kazi yake na bad boy records
nembo ya vp records ni maili mbele katika muziki wa reggae
kando na reggae vp pia inajulikana kwa mwenendo wa dancehall na soca
vp pia ilitoa mshururu wa albamu ambazo zinajikitha katika sauti za riddims ambazo zinashirikisha wasanii mbalimbali
vp imewahi kushindatuzo la billboard kama lebo huru bora zaidi best independent label kwa miaka miwili ma pia imepokea tuzo la lebo bora zaidi ya reggae kwa miaka mitatu mtawalia
pia ilifuzu kwa tuzo la best independent reggae label la la billboard hip hop and r b na pia ilikuwa imetajwa na kushirikishwa katika machapisho kama vibe magazine new york times los angeles times billboard na time magazine
lebo hiyo sasa inasimamiwa na wana wa bw
chin randy na christopher huku bi patrici chin akiendelea kutoa usaidizi wa kuendelea kuitunza kampuni hii ya marehemu mumewe
wengi wa wasanii wa lebo hii wamehusika katika utata kutokana na maneno ya nyimbo zao ambayo huchochea vurugu ukiwemo uuaji dhidi wale wanaojihusisha kimapenzi kati ya jinsia moja
simply the best ni albamu ya tina turner kutoka mkusanyiko wake wa greatest hits ambao unashirikisha ngoma zake zote zilizovuma zaidi tangu kurejea kwake katika muziki mnamo miaka ya 
pia inashirikisha ngoma tatu mpya love thing uk airplay want you near me uk and way of the world uk airplay and uk na pia toleo lililorekodiwa tena la mwenendo wa dance la wimbo mwake wa zamani nutbush city limits zote zikiwa zimetolewa kama single mnamo na 
albamu hii ndiyo yenye mauzo bora zaidi kwa tina nchini uk ambapo ndiyo albamu inayouza zaidi huku ikiuza nakala milioni 
 za ziada
victory ni filamu ya kimichezo ya ya india amayo inaangazia mchezo wa criketi ambayo nyota wake ni harman baweja amrita rao na anupam kher
ni toleo la pili la harman baweja baada ya toleo lake la kwanza la love story ambayo haikutia fora katika box office
movie hii ilinaswa nchhini australia na india na inasemekana kuwa moja ya filamu zilizoigharimu bolywood sana hadi leo filamu hii inamwangazia mwanacriketi mmoja ambaye anajitahidi kufanikiwa ambaye anapuuza vikwazo vyote ili kuifikia ndoto yake ambayo takribani haiwezekani
hadithi inaangazia maisha ya vijay shekhawat harman baweja na baba yake ram shekhawat anupam kher
ram ana maono makubwa kwa mwanawe vijay ambaye anatarajia ataichezea timu ya taifa ya criketi ya india
ndoto yake hatimaye inatimia wakati vijay anafuzu kwa timu hiyo
rafikiye wa utotoni nandini amrita rao ameuamini uwezo wake tangu mara ya kwanza alipotaja jina criketi na hakuwahi kumshuku
hata hivyo furaha hii inaisha punde wakati vijay anapoteza nafasi yake katika timu na umaarufu aliokuwa ameupata kwa kuruhusu umaarufu wake umfumbe macho
vijay anagundua haraka ni vipi vyombo vya habari na watu wanaweza kumgeuza shujaa kuwa mtu mbaya
ram hawezi kustahimili madharau na anashikwa na ugonjwa wa ubongo
nandini anajitolea kumtunza ram na kumweka vijay kwake
vijay na nandini wanapaa hadi australia ili afanyiwe upasuaji katika mgongo
upasuaji unafaulu na nandini anagundu kuwa rafiki yake wa utoto nandini anaweza kuwa mwenziwe wa maisha
anaanza kuwa na hisia za mapenzi kwa nandini lakini nandini bado anaendelea kuuguza huzuni ya kugeuziwa mgongo na vijay na inamwia vigumu kumwamini tena vijay na kumchukulia kama mwendani wake wa undani ilivyokuwa utotoni
wanarudi jaisalmer na vijay anaapa kubadili mienendo na kuimarisha mchezo wake wa criketi
alimhakikishia babake na nandini kuwa anaweza kuichezea nchi yake na kocha wake anamtegemea pia
anateuliwa kwa mara nyingine katika kikosi cha kitaifa kucheza katika shindano kuu la kimataifa
anapata jeraha wakati wa mchezo lakini bado anasisitiza kuendelea na mechi
anashinda shindano hilo na kurudi nyumbani jaisalmer kumwona babake na nandini
vijay na babake wanapatana na wakati hali inaelekea kuwa sawa ram anaaga dunia katika mikono ya vijay
wanatayarisha mazishi na vijay na nandini wanaonekana wakifarijiana katika onyesho la mwisho
filamu inaishia vijay akiichezea timu ya taifa kwa mara nyingine akichezea nchi yake babake na dini yake
victory imetayarishwa na manmohan shetty na ajitpal mangat chini ya banner ya walkwater media na na imeelekezwa na ajitpal mangat
victory inawaangazia spesheli wengi wa wachezaji wa sasa na wa awali wa criketi ya kimtaifa kutoka india pakistan australia south africa sri lanka na new zealand
unanswered prayers ni wimbo ambao ulitolewa na kuandikwa na msanii wa muziki wa country wa marekani garth brooks ambao ulifika katika chati za country billboard za 
ulianza kama debut katika albamu ya no fences na pia unaonekana katika albamu za the hits the limited series na double live
katika tamasha mashabiki huimba pamoja neno baada ya neno jinsi inavyoonekana katika double live ya brook
katika unanswered prayers mwanaume anakutana na mpenziwe wa shule katika mji wa nyumbani wakati wa mechi ya soka
anapojitambulisha kwake anakumbuka uhusiano wao wa awali na jinsi alivyokuwa ameomba kuwa msichana huyu angekuwa wake wa maisha
anagundua kuwa wote wawili wamebadilika halafu anamwangalia mkewe na kugundua kuwa mungu alijua alikuwa anafanya nini wakati huu wote kulingana na garth wimbo huu unaangazia hali ya ukweli unanswered prayers ilikuwa hisia za moyo wangu abazo nilizimwaga kwa wimbo huu
mnamo oktoba niliona ua langu la nyakati za shule
ninaweza kusema sasa ingawa sikuwahi kusema katika miaka ya kwanza miwili ya ndoa yangu bado nilikuwa nikifikiria kuwa msichana huyo ndiye niliyefaa kumwoa
lakini sasa unapong amua kuwa ulicho nacho ndicho bora zaidi ungepata inakufanya ulale kwa amani
katika vidokezo vya mistari ya kuanzia ya albamu ya the hits ya brooks ananukuliwa akisema kila mara nikliimba wimbo huu hunipafunzo lile lile raha haihusiani na kupata ukitakacho ni kukitaka kile ulicho nacho
pat alger mtunzi msaidizi katika wimbo huu alirekodi toleo lake la unanswered prayers mnamo 
ilishirikishwa kama kibao cha kufungia katika albamu yake ya seeds
come on over ni wimbo ulioshinda katika grammy awardambao umeimbwa na mwimbaji kutoka canada shania twain
ilikuwa single ya tisa kwa country adio na pia iliipa jia albamu yake ya come on over
ulitungwa na twain na aliyekuwa mumewe wakati huo mutt lange
ilitolewa mara ya kwanza kwa redio za country za amerika kaskazini mwishoni mwa 
wimbo huu ulinawili hadi kushinda tuzo la grammy mnamo baadaye wimbo huu ulishirikishwa katika albamu ya ya twain greatest hits billboard magazine ilipokea wimbo huu kwa kuusifu huku wakiutaja kama ujumbe wa kuchangamsha uliotozwa ndani ya muziki na wakngamua kuwa ungekuwa hit kwa siku zijazo kanda ya video ya muziki kwa come on over ilichukuliwa kutoka katika dvd ya live ya ya twain katika tamasha jijini dallas
ilitayarishwa mnamo septemba na kutolewa zaidi mwaka mmoja baadaye mnamo oktoba 
hii ni video ya pili ya live iliyotolewa kutoka albamu ya come on over kufuatia honey i m home
video iliyofuatia baada ya come on over ilikuwa rock this country video hii inapatikana katika dvd ya twain ya the platinum collection
single hii ilikaa kwa chati kwa majuma na ikapanda hadi kufikia mnamo mesemba ambapo ilikaa kwa majuma mawili
come on over ilikuwa single ya nane katika kumi bora kutoka albamu ya come on over single yake ya kwa ujumla na pia ya katika single ishirini za juu
katika billboard hot ilifikia kilele katika nafasi ya ingawa ilifika katika chati ya hot airplay
nchini canada wimbo huu ulianzia katika chati ya rpm country singles comment migrating interwiki links now provided by on comment charlottetown ndiyo mji mkuu wa mkoa wa prince edward island
charlottetown ni nyumbani kwa chuo kikuu cha prince edward island
let s talk about love ni albamu ya mwimbaji celine dion iliyotolewa mnamo novemba 
ni albamu yake ya tano inayotumia lugha ya kiingereza na ya kwa jumla
let s talk about love imeuza zaidi ya albamu milioni kote duniani
ndni yake kuna wimbo wa my heart will go on iliyoshinda tuzo ya grammy award na academy award na ilifika kote duniani na kuifanya iwe wimbo maarufu zaidi ya celine dion
albamu hii ilirikodiwa katika miji ya london new york na los angeles na ilishirikisha wasanii wengi kama barbra streisand bee gees luciano pavarotti george martin na diana king
single iliyofanikiwa sana kutoka kwa albamu hii ilikuwa my heart will go on iliyootungwa na james horner na kuwekwa kwenye filamu maarufu ya titanic
kabla hata albamu hii haijatolewa sony music entertainment walitangaza kuwa wamepata oda ya nakala milioni kote duniani na kuifanya albamu iliyongojewa kwa hamu mwaka wa 
albamu hii imeuza zaidi ya nakala milioni 
 kote duniani
nchini canada ilikuwa namba na kuuza nakala na baada ya wiki tatu tu ilithibitishwa diamond
nchini marekani ilikuwa namba ikiuza nakala 
mauzo yalizidimpaka nakala kwenye wiki yake ya sita lakini bado ilibaki 
baadaye albamu hii ilikuwa kwenye chati ya billboard 
kwa jumla albamu hii imeuza nakala milioni 
 nchini marekani na ikathibitishwa x platinum na riaa
albamu hii imeuza zaidi ya nakala milioni 
 nchini japan na milioni nchini brazil
albamu hii ilikuwa kote duniani na kubaki hapo kwa muda ya wiki nchini netherlands wiki ikiwa namba kwenye chati ya european top albums wiki ikiwa namba nchini uswizi na norway wiki nchini new zealand wiki nchini ufaransa italia na ubelgiji wiki nchini uingereza ujerumani australia na denmark wiki nchini austria wiki nchini canada ireland na ubelgiji na wiki nchini marekani sweden na finland
my heart will go on ni wimbo unaotoka kwa filamu ya titanic
ilitayarishwa na james horner na will jennings na kurekodiwa na celine dion
ilikuwa namba kote duniani ikiwemo nchini marekani uingereza na australia
my heart will go on ilitolewa nchini australia na ujerumani mnamo desemba na kote duniani mnamo januari februari 
james horner alipomaliza kuandika maneno ya wimbo huu alimchagua celine dion kuimba wimbo huu
hapo awali dion alikataa lakini mumewe rene angelil alimsihi akubali kuimba wimbo huu
my heart will go on ni wimbo ambao ulivuma sana
nchini marekani ilikuwa namba kwenye chati ya billboard hot na ilibaki papo hapo kwa wiki mbili
ilibaki namba kwa muda ya wiki kwenye billboard hot airplay na pia ilikuwa namba kwa muda ya wiki kwenye hot singles sales
ilikuwa namba kote duniani zikiwemo wiki nchini uswizi wiki nchini ufaransa na ujerumani wiki chini netherlands na sweden wiki nchini belgium wiki nchini australia na austria wiki nchini spain na uingereza na wiki nchini finland
nchini ujerumani my heart will go on iliuza zaidi ya nakala milioni na ikathibitishwa x platinum
imeuza zaidi ya nakala milioni moja nchini uingereza na ufaransa
thibitisho nyingine ni kama x platinum in belgium x platinum nchini australia netherlands norway sweden switzerland platinum nchini greece na gold nchini austria 
shepherd moons ni albamu ya kutoka kwa mwanamuziki enya iliyotolewa mnamo novemba 
ilishinda tuzo ya grammy award grammy award for best new age album mnamo 
ilikuwa nchini uingereza na kwenye chati ya top nchini marekani ikifika namba kwenye chati ya billboard 
albamu hii ilipata mafanikio kwa kuuza nakala milioni kote duniani
day without rain ni albamu ya enya iliyotolewa mwaka wa 
ilishinda tuzo la grammy award grammy award for best new age album mnamo 
inajulikana sana kutokana na wimbo wake only time ambayo ilifanikiwa zana mnamo ilipotambulika na bomu la septemba 
forgiven not forgotten ni albamu ya kwanza kutoka kwa kundi la wanamuziki the corrs
mto aire ni mto mkubwa katika yorkshire uingereza sehemu ya mto huu una mtaro unaojulikana kama njia ya maji ya aire na calder
aire ni moja ya mito kuu uingereza na hupitia katika maeneo yenye idadi kubwa ya wakazi nchini uingereza ambayo ni yorkshire magharibi
huanzia katika malham tarn na kupitia hadimalham cove aire kuu karibu na malham katika kaskazini yorkshire na hupitia pia gargrave na skipton
baada ya cononley mto huu huingia yorkshire magharibi ambapo hupitia katika maeneo ya viwanda keighley bingley saltaire shipley kisha hupitia leeds katika vijiji vya swillington na woodlesford
mto huingia tena kaskazini yorkshire karibu na knottingley na sehemu uyake ya chini inaunda mpaka kati ya kaskazini yorkshire na mashariki ya riding yorkshire
mto aire huingia ndani ya mto ouse katika airmyn myn kuwa neno la zamani la kiingereza la kinywa cha mto
jina hili linauwezekano wa kutoka katikabrythonia isara na maana kuwa nguvu mto
mto huu ulitumiwa na vyombo kubwa hadi mji wa steyning ambapo bandari kubwa ilikuwa
hata hivyo baada ya muda bonde la mto lilivuta na bandari kuhamia kuhamia katika maji yaliyo na kina kirefu karibu na kinywa cha shoreham by sea
adur huanza kama matawi mawili tofauti adur magharibi na adur mashariki ambayo hukutana magharibi ya henfield
adur magharibi huanzia katika slinfold ambapo inazunguka coolham na kisha kupitia shipley ambapo hukutana na lancing brook na kupitia grinstead magharibi na knepp
adur magharibi ina mawimbi katika kaskazini ya daraja la bines karibu na bines green kusini magharibi mwa grinstead
adur mashariki huanzia katika ditchling common katika sussex mashariki ambapo unavuka magharibi sussex na hukutana na mkondo mwingine katika twineham
katika shermanbury adur mashariki hulishwa na mkondo wa cowfold
kutoka magharibi ya henfield matawi mawili ya mto huu hukutana kabla ya kupitia beeding ya juu baada ya bramber baada ya coombes kupitia pengo katika south downs karibu na chuo cha lancing ambapo adur ililishwa na mkondo wa ladywell
mto huu unaendelea hadi kwenye mtaro wa kiingereza katika shoreham by sea
kinywa cha adur sasa ni maili mbili km kutoka mji wa shoreham kutokana na upepo wa longshore
mtaro wa baybridge unatumia sehemu ya mkondo wa adur
neno adur linaaminika kutoka kwa jina la celtic welsh neno la maji dwyr mto huu huwa mizizi wa jina lake dur pamoja na mito kadhaa kote ulaya
tangu nyakati za norman kata ya sussex ilikuwa imegawanywa sehemu zilizojulikana kama rape mgawanyo wa kata
kila rape ilikuwa katika mto na bandari ya mto na ulilindwa na jumba la ikulu
bramber rape ilikuwa kwenye bandari ya mto bramber na adur pamoja na ikulu ya bramber iko karibu na mto
katika nyakati mbalimbali katika kipindi cha medieval bramber steyning na shoreham mpya zilikuwa bandari kuu katika mto
adur magharibi pia hupitia karibu karibu na knepp castle karibu na shipley
kicinda regi tiyal pia huitwa kikamuku ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wacinda waregi na watiyal
mto avon ni mto katika kata za wiltshire hampshire na dorset kusini ya uingereza mara nyingine unajulikana kama salisbury avon au avon hampshire
jina la mto ni tautology avon imechukuliwa kutoka proto brythonic neno linalomaanisha mto na hiyo maana ya jina la mto ni mto mto
avon huanzia wiltshire katika mashariki ya devizes na kuingia katika vale ya pewsey
kutoka hapa hupitia katika chaki scarp katika upavon na kuelekea kusini kupitia tambarare ya salisbury katika durrington amesbury na salisbury
kusini mwa salisbury unaingia katika bonde la hampshire kupitia kando ya magharibi ya makali ya msitu mpya kupitia fordingbridge na ringwood kukutana na mto stour katika christchurch kwa mtiririko ndani ya bandari ya christchurch na mtaro wa uingereza wa mudeford
tawimito yote muhimu ya avon ni pamoja na nadder wylye bourne na ebble huungana katika umbali kidogo katika salisbury
katika sehemu ya njia yake huunda mpaka kati ya dorset na hampshire
kabla ya upangaji wa serikali za mitaa mwaka wa sehemu hii yote sasa iko au inapakana na dorset ilikuwa ndani ya hampshire na kufanyqa mto huu kujulikana kama hampshire avon
njia ya bonde la avon huanzia kutoka salisbury hadi christchurch
umma huwa na haki ya njia katika ardhi binafsi nchini uingereza
hakuna haki kama hiyo inadumu ya mito yenye uwezo wa urambazaji katika ardhi binafsi
wenye mashau wanatafuta kibali cha avon wameweza kutambua sheria iliyosahaulika kwa niaba yao
sheria ya kufanya mto avon kuwa na uwezo wa urambazaji kutoka christchurch na mji wa sarum mpya ilizinduliwa mwaka wa chini ya charles ii
mradi wa miaka unaoitwa stream ulianzia septemba 
huu ulikuwa mradi wa paundi milioni uliobuniwa kufaidi makazi ta wanyama kama vile maji crowfoot atlantic salmoni brook lamprey bahari lamprey bullhead konokono wa desmoulin whorl gadwall na cygnus columbianus berwick swan
pia kuna mradi dada unaoitwa mto hai ambao unaendeshwa 
huu unakusudia njia bora na burudani na pia viumbe hai miradi hii miwili iko katika dhidi ya miradi mingine minne mto majano nchini china ziwa simcoe katika kanada bonde la polochic guatemala na lower owens mto katika amerika
mto huu huanzia katika mlima falterona katika eneo la casentino la apennines kuchuelekea kusini
mto huu hugeuka katika magharibi karibu na arezzo kupitia florence empoli na pisa inapita katika bahari ya katikaligurian marina di pisa
ukiwa na urefu wa kilomita ndio mto mkubwa zaidi katika kanda hilo
tawimito yake kuu ni sieve kilomita bisenzio kilomita ombrone era elsa pesa na pescia
eneo la kumwagia maji yake ni km na humwaga maji yake katika beseni zifuatazo ndogo huvuka florence ambapo hupitia chini ya ponte santa vecchio na daraja la santa tr nita lililojengwa na bartolomeo ammanati lakini kuhumizwa na michelangelo
mafuriko ya mto huu yalijaa kwenye mji mji mara kwa mara katika nyakati kihistoria tukio la mwisho kuwa mafuriko maarufu ya na m baada ya mvua ya 
 mm katika badia agnano na milimita mjini florence katika masaa tu
mafuriko ya tarehe novemba yaliangusha ukuta mjini florence na kuua watu angalau na kuharibu au kuangamiza mamilioni ya kazi za sanaa na vitabu vya nadra
mbinu mpya za kuhifadhi zilizunduliwa baada ya maafa hayo lakini hata miaka baadaye mamia ya matendo bado yanategea kurekebishwa
mto avon au avon pronounced e v n ni mto katika au unaohikanisha kata za leicestershire northamptonshire warwickshire worcestershire na gloucestershire katika ardhi za kati za uingereza
pia unajulikana kama avon ya juu warwickshire avon au avon ya shakespeare
mto una urefu wa jina avon limetoka katika jina la welsh linalomaanisha mto linatamkwa kama afon katika katika welsh chanzo cha avon kiko karibu na kijiji cha naseby katika northamptonshire
katika maili chache za kwanza za urefu wake kati ya welford na daraja la dow katika jiji la watling huunda mpaka kati ya northamptonshire na leicestershire
hutiririka kuelekea magharibi kusini si mbali kaskazini ya cotswold na kupitia katika vale ya evesham na kupitia katika miji na vijiji vya welford rugby wolston inayopakana na leamington spa warwick stratford juu ya avon welford katika avon bidford katika avon evesham na pershore kabla ya kujiunga na mto severn katika tewkesbury
tawimito ya avon ni pamoja na mito leam stour sowe dene arrow mwepesi alne isonbourn sherbourne na swilgate na vilevile vijito vingi
kutoka ukuta wa alveston ambao ni juu ya stratford juu ya avon chini hadi tewkesbury na mto severn mto huu una uwezo wa ujenzi wa kufuli na kuta
njia ya stratford juu avon hushikana na avon kupitia mlango katika mbuga mbele ya jumba la shakespeare katika ya stratford juu ya avon
urambazaji wa mto avon huzingatia boti za upeo wa urefu wa ft d boriti la ft katika m urefu wa ft m na janga la ft m
moorin za usiku kucha hupatikana katika stratford juu avon luddington welford on avon barton bidford on avon harvington offenham evesham craycombe wyre pershore defford comberton birlingham eckington strensham na tewkesbury
kuna maeneo ya mashau katika stratford juu avon welford on avon barton bidford on avon evesham na tewkesbury
kazi za urambazaji katika avon awali ziliruhusiwa na baraza na barua kutoka charles katika mwaka wa na mwaka wa iliripotiwa kuwa mto ulikuwa na uwezo wa urambazji ndani ya ya warwick
mara nyingi inapendekezwa kwamba william sandys mfadhiliwa wa alijenga milango tu pamoja na kizuizi kimoja na kwamba andrew yarranton ambaye aliboresha mto huu miaka ya aliunda milango pamoja na jozi mbili za milango lakini hii si sahihi
ushahidi wa kweli unaoyesha kinyume yaani kwamba yarranton huwa na kuta za urambazaji mtindo wa mlango ili kuepuka matatizo yaliyobakia hayakuhusiana na mills
haki za urambazaji zilidhibitishwa na sheria ya urambazaji ya stour na salwarpe mwaka wa 
kutokana na njia ambayo ilirekebishwa urambazaji uligawanyishwa katika sehemu mbili urambazaji wa avon ya juu kati ya stratford na evesham na avon ya kati ya mto evesham na severn
urambazji wa avon ulididimia katika mwaka wa 
urambazaji wa avon ya chini haukudidimia kabisa lakini katika mwisho wa vita kuu vya pili vya duniani jahazi moja lililopitia kati ya tewkesbury na pershore
shirika la urambazaji wa avon ya chini ulitokana kama mapendo mwaka wa na katika mwaka wa kufuli kutoka tewkesbury hadi evesham zilirejeshwa na kufungua tena avon ya chini
avon ya juu ilikuwa katika hali mbaya sana kuliko avon ya chini lakini shirika la urambazaji katika avon ya juu liliundwa mwaka wa ili kurejesha urambazaji
licha ya kazi hii iliyohitaji ujenzi wa kuta na kufuli na kazi nyingi kufanywa na watu wa kujitolea avon ya juu ilifunguliwa mwaka wa 
kuna mapendekezo ya hivi karibuni ya kupanua urambazaji tidigare leupande wa kutoka alveston hadi muungano na mtaro wa grand union aidha katika warwick au leamington spa
hii itafungua mnyoosho wa mto ambao hapo awali haukuwa na uwezo wa urambazaji na ni suala tata ndani ya nchi
kampuni ya maduka ya gee bee ilianza johnstown pennsylvania marekani katika mwaka wa 
ilianzishwa na ndugu wa familia ya glosser walipofungua duka la chumba kimoja katika jengo la franklin building
kampuni iliunda matawi yake katika miaka ya wakifungua maduka ya gee bee
mengi ya maduka haya pia lile la kwanza yaliyokuwa na jina la glosser yalibaki wazi katika miaka ya 
jengo la franklin building liliendelezwa katika miaka ya katikati ya 
maeneo ya maduka ya gee bee yaliuziwa minyororo mingine ya maduka katika miaka ilyofuata
eneo la eastland mall katika versailles kaskazini pennyslvania liliacha kutuika kabisa na likatumika kama soko hadi 
eneo la tatu lililokuwa university park centre mjini richland johnstown pennyslvania
duka lilifanyiwa ukarabati mkubwa katika miaka ya muda mfupi kabla ya kufungwa kisha kufunguliwa kama duka kubwa la giant eagle ambalo limebaki hivyo hadi sasa
nje ya duka hilo bado linafanana na lile la gee bee lakini ndani ya duka limebadilishwa kabisa
eneo jingine mjinigreensburg pennyslvania pia lilibadilishwa kuwa duka jingine kubwa la giant eagle baada ya gee bee la hapo kufungwa
aidha duka la nguo za watoto la gee bee lililokuwa westwood plaza katika eneo la upper yorder kitongoji kilicho nje ya johnstown
duka hilo lilifunga biashara lake katika mwaka wa na likabomolewa
hivi sasa monro muffler ipo katika nafasi hiyo pahali duka hilo lilikuwa hapo awali
katika kata la richland toleo la manjano kubwa lilikuwa karibu na barabara ya eisenhower boulevard
nembo ya kampuni hii ilikuwa katuni msichana mwenye amevaa kofia ya safari akiwa ametabasamu
ilipofika mwisho wa miaka ya yote mawili yamefungwa pamoja na maduka mengine yote ya value city
duka jingine katika center township pennyslvania lilifungwa katika miaka ya 
duka la gee bee lililokuwa altoona na likawa duka msingi ya park hills plaza
duka hilo lilifungwa katika mwanzo wa miaka ya pahali hapo palikuwa wazi kwa muda fulani
jengo hilo liligawanywa na sasa linatumika na duka la dunham s sporting goods na duka la toys r us
mitishamba ni mimea inayo thaminiwa kwa kuwa na ladha uturi au sifa nyingine
mitishamba hutumika katika upishi kama madawa na kwa madhumuni ya kiroho
mitishamba ina matumizi mbalimbali yakiwemo ya upishi ya madawa au wakati mwingine hata matumizi ya kiroho
matumizi ya kawaida hutofautiana kati ya mitishamba ya upishi na ya dawa
matumizi ya neno mitishamba katika upishi kawaida hutofautisha kati ya mitishamba na sehemu za mmea zenye majani ya kijani na viungo kutoka kwa sehemu nyingine za mimea ambazo ni pamoja na mbegu nafaka ganda mizizi na matunda
mitishamba ya upishi hutofautishwa na mboga kwa kuwa kama viungo hutumika katika kiasi kidogo na hutoa ladha kuliko dutu kwa chakula
mitishamba mingi ya upishi huwa kwa zaidi ya misimu miwili kama vile thyme au lavender wakati mingine ikikua kwa miaka miwili kama vile parsley au ya mwaka mmoja kama vile basil na mingine baadhi ni vichaka kama vile rosemary rosmarinus officinalis au miti kama bay laurel laurus nobilis hii inatofautiana na mitishamba ya botania ambayo kwa ufafanuzi haiwezi kuwa na mbao mimea
baadhi ya mimea hutumiwa kama viungo au mitishamba kama vile mbegu na gugu la dill au mbegu na majani ya coriander
pia kuna baadhi ya mimea kama wale katika familia mint ambayo hutumiwa kwa matumizi ya upishi na vilevile dawa
mimea ina kemikali aina ya phytochemicalsambayo ina athari kwa mwili
katika historia kutoka katika bibilia kurani mashairi ya siddhar kutoka tamils vedas na maandiko mengine ya zamani faida za mitishamba za dawa zimetajwa
kunaweza kuwa na athari kidogo inapotumiwa katika kiasi kidogo kama vile kuunga kwenye upishi na baadhi ya mitishamba huwa sumu ikitumiwa kwa kiasi kikubwa
kwa mfano baadhi ya aina za mitishamba kama vile dondoo ya st john s wort hypericum perforatum au ya kava piper methysticum yanaweza kutumika kwa madhumuni ya matibabu ya unyogovu na kupunguza fikira
hata hivyo kiasi kikubwa cha mitishamba hii inaweza kusababisha sumu na lazima itumike kwa hadhari
dutu moja inayofanana na mitishamba iitwayo shilajit inaweza hasa kusaidia kupunguza vipimo vya sukari kwenye damu ambako ni muhimu hasa kwa wale wanaosumbuliwa na kisukari
mitishamba kwa muda mrefu imekuwa ikitumika kama msingi wa madawa ya mimea ya kichina na imetumiwa tangu karne ya kwanza bk
baadhi ya mitishamba hutumika sio tu kwa matumizi ya upishi na dawa lakini pia kwa madhumuni ya burudani mmea mmoja wa aina hii bangi
mitishamba hutumika katika dini nyingi kama vile katika manemane ya ukristo na ubani ambayo ilitumika kuheshima wafalme
commiphora myrrha mzizi wa ague aletris farinosa boswellia spp na katika anglo saxon pagan nine herbs charm
katika uhindi aina ya basil iitwayo tulsi au basil takatifu huabudiwa kama goddess kwa thamani yake ya dawa tangu nyakati za vedic
wahindu wengi wana mmea wa tulsi mbele ya nyumba zao
waarasta wengi kuchukulia bangi kuwa mmea takatifu uliopewa mtu na mungu the shamans katika siberia pia alitumia dawa kwa madhumuni ya kiroho
madawa na mimea zimetumika duniani kote kwa uzoefu kutumika kiroho
cherokee native americans ya matumizi ya sage na mierezi spiritualy clense na smugde
mitishamba pia inajulikana miongoni mwa wakulima kuwa umuhimu wake katika kudhibiti wadudu
mint spearmint peppermint na pennyroyal ni baadhi ya mitishamba hii
mitishamba hii ikipandwa kuzunguka msingi wa nyumba inaweza kusaidia kufukuza wanyama kama nzi panya mdudu chungu chawa nondo na kupe miongoni mwa wengine
haijulikani kuwa na madhara au hatari kwa watoto au vipenzi au vitu vyovyote vya nyumbani katika botania matumizi ya jina mitishamba ina maanisha mmea wowote usio na mbao bila kujali ladha yake uturi au mali nyingine
mitishamba ya botania hivyo haiwezi kuwa mmea wowote wenye mbao kama vile mti au shrub
samwel yellah amezaliwa mei mjini mbeya ni mkufunzi wa soka wa timu ya kandanda ya costa mwaka na sasa ni meneja wa klabu ya black leopard fc under black alicheza kabumbu ya klabu na klabu ya costa boys kati ya miaka ya na kabla ya kuwa meneja
samwel yellah black aliteuliwa kama meneja wa timu ya kandanda ya costa boys tarehe desemba baada ya kuwa katika nyadhifa ya mwangalizi tangu mei 
alifutwa kazi kutoka nyadifa ya timu ya costa baada ya kombe la diwani mnamo julai mwaka wa kutokana na migogoro kati yake na watawala wa kandanda ya timu hio
samwel yellah aliteuliwa kuwa kocha wa timu ya vijana ya black leopard fc under mnamo mwaka februali samwel yellah amesema hadharani dhidi ya makocha wa kigeni katika afrika
katika olimpiki alipoteza mechi yake ya kwanza kwa pointi kwa turk bahram muzaffer
simeon mulama alizaliwa mnamo agosti katika eneo la huruma katika mji mkuu wa nairobi ni mwanakandanda wa kitaifa wa kenya aliyestaafu mwaka wa 
mulama alianza kucheza akiwa katika shule ya msingi ya dr aggrey
kisha alijiunga na shule ya upili ya kakamega na baadaye shule ya upili ya kisii
mwaka wa aliichezea timu ya ligi ya mkoa ya gusii mwalimu
alihamia timu ya ligi ya kuu ya kenya ya shabana kisii
mwaka wa alihamia timu ya afc leopards na walishinda taji la ligi mwaka huo
kisha alihamia mathare united na baadaye alihamia klabu za al ismaily chuo kikuu cha park na kisha akapata fursa kwenda katika nchi ya uswidi kuichezea klabu ya skellefte ff
mulama alianza kozi ya ukufunzi katika udhamini wa soka nchini marekani akiwa katika chuo kikuu cha missouri na mwaka wa alikuwa mkufunzi mkuu wa klabu ya ac nakuru
hata hivyo alirejea uwanjani mwaka wa na aliichezea klabu yake ya zamani ya mathare united
simeoni ni pacha wa mchezaji mwenzake titus mulama
mathare united ni klabu ya kandanda nchini kenya yenye makazi katika mtaa wa mabanda wa mathare katika mji mkuu wa nairobi
wao ni mwanachama wa zamu wa ligi kuu ya kenya katika kandanda ya kenya
uwanja ambao wao hutumia kwa mechi zao za nyumbani ni moi international sports centre
klabu hii ilianzishwa mwaka wa kama klabu ya utaalamu kwa mathare youth sports association mysa ambayo ilianzishwa mwaka wa 
mwaka klabu hii ilishinda ligi ya mkoa wa nairobi na kupandishwa hadi ligi ya national super league
mathare united ilishinda kombe la kenya mwaka wa wakati bado walikuwa wanasakata kabumbu ya katika divisheni ya pili
klabu hii imekuwa katika ligi ya kuu ya kenya tangu mwaka wa 
klabu hii ilishinda tena kombe la kenya kwa mara ya pili mwaka wa 
mpango unaoendelea wa vijana wa mysa imewatengeneza wachezaji wengi wa kenya kwa mfano dennis oliech
timu ya vijana ya mathare united mathare youth ilipandishwa ngazi katika ligi kuu ya kenya mwaka wa 
mathare youth inaendeshwa kama klabu ya kandanda tofauti
for specific national programs see social security united states national insurance uk social security sweden social security australia
usalama wa kijamii ama ruzuku kimsingi ni mpango wa bima ya kijamii inayotoa ulinzi wa kijamii au ulinzi dhidi ya hali zinazotambuliwa kijamii ikiwa ni pamoja na umaskini uzee ulemavu ukosefu wa ajira na mengine
taaluma za kibima zinaelezea bima ya kijamii kuwa ni mpango wa bima unaofadhiliwa na serikali iliyowekwa kwa amri inayotumikia idadi fulani ya watu na kufadhiliwa kupitia kwa malipo madogo au kodi inayolipwa na au kwa niaba ya washiriki
ushiriki aidha ni wa lazima au ni mpango wa ruzuku iliyopunguzwa ya kutosha kiasi kwamba wengi wa watu wanaohitimu huchagua kushiriki
nchini marekani mipango inayolingana na ufafanuzi huu ni pamoja na social security medicare mpango wa pbgc mpango wa reli wa kustaafu na mipango ya bima ya ajira inayofadhiliwa na majimbo
sera hii kwa kawaida hutumiwa kwa kupitia mipango mbalimbali iliyoundwa kutoa mapato kwa idadi fulani ya watu mara wanapokuwa hawawezi kujikimu wenyewe
mapato ya kujikimu yana msingi katika mchanganyiko wa aina tano kuu za mpango ulinzi wa kijamii unahusu seti ya faida zinazopatikana au zisizopatikana kutoka kwa serikali soko vyama vya kiraia na kaya au kupitia mseto wa njia hizi kwa mtu kaya ili kupunguza kulemewa kutoka pande zote upungufu huu wa kutoka pande zote unaweza kuwa unawaathiri watu maskini wasio na shughuli nyingi mfano wazee walemavu na watu ambao hushughulika mfano wasio na ajira
mpango huu mpana hufanya dhana hii kukubalika zaidi katika nchi zinazoendelea kuliko dhana ya usalama ya kijamii
usalama wa kijamii zaidi hutumika katika hali ambapo idadi kubwa ya wananchi hutegemea uchumi rasmi kwa ajili ya kuendesha maisha yao
kupitia mchango uliowekwa usalama huu wa kijamii unaweza kutunzwa na kusimamiwa
mbali na hilo katika nchi zinazoendelea uwezo wa serikali kufikia idadi kubwa ya watu maskini unaweza kuwa mdogo kwa sababu ya rasilimali zake chache
katika mazingira kama haya mashirika mbalimbali ambayo yanaweza kutoa ulinzi wa kijamii ni muhimu katika kuzingatia sera
mfumo wa ulinzi wa kijamii kwa hivyo una uwezo wa kuifanya serikali kuwajibika kuhudumia sehemu maskini kwa kusimamia mashirika yasiyo ya kiserikali
wanainstrumentalisti wanasema kuwa umaskini uliokithiri kukosekana kwa usawa na mazingira magumu ni kizingiti katika kufanikisha malengo ya maendeleo kwa mfano malengo ya millenia
katika mtazamo huu ni ulinzi wa kijamii unahusu kuweka mipango ya kukabiliana na hatari ambayo itafidia bima isiyo nzima au inayokosa na masoko mengine mpaka wakati bima za kibinafsi zitaweza kuchukua nafasi kubwa zaidi katika jamii
hoja za kikereketwa zinaangalia usugu wa umaskini uliokithiri kukosekana kwa usawa na mazingira magumu kama dalili za kukiukwa kwa haki za jamii na kutokuwepo kwa usawa kimiundo na huona ulinzi wa kijamii kama haki ya uraia
ustawi uliolengwa ni hatua muhimu kati ya imani ya kiutu na ubora wa kiwango cha chini zaidi cha kijamii kilichohakikishwa ambapo haki inaenea zaidi ya fedha au chakula na ina msingi msingi katika uraia sio uhisani
okwawu stores united nkawkaw ni klabu ya kandanda ya ghana liliokuwa na makao yao nkawkaw
klabu hiyo inashiriki katika ligi kuu ya telecom ya ghana
okwawu katika tarehe aprili ilishushwa hadi ligi ya daraja la tatu kutozwa faini ya cedi milioni na wachezaji kumi na mmoja na maafisa wa timu watano walikatazwa kushiriki katika kandanda kwa mwaka mmoja
hii ni kwa sababu walishiriki katika mechi iliyopangwa dhidi ya nania f
okwawu walipoteza mechi hiyo 
mechi hiyo ilikuwa imepangwa okwawu ili ipoteze mechi
katibu wa bodi aliiambia gna sports baada ya uamuzi kuwa ingawa ninakubali kuwa tulikuwa na kesi ya haki bado napata uamuzi kama ulikuwa kali sana
sheria ni sheria na ni kwa sababu hii kwamba mimi ninahisi tunapaswa kushushwa hadi ligi ya daraja la pili badala ya kushushwa hadi daraja la tatu
mimi ninahisi pia dc angefuata mfano wa ligi ya kiitalia ambapo juventus ilishushwa hatua moja tu chini baada ya kashfa ya udanganyifu katika ligi yao ya serie a
kututoza faini ya cedi milioni ni uamuzi mbovu
klabu na maafisa wa klabu hiyo walikuwa na saa ya kukataa rufaa dhidi ya uamuzi
nyarko alisema usimamizi wake utaamua kama watakata rufaa au la
wachezaji kumi na mmoja na maafisa watano walipigwa marufuku pia kutoka kushiriki katika mechi yoyote iliyoandaliwa na ama imekubaliwa na gfa shirika la soka la ghana hasa ghana football association kwa mwaka mmoja
huu ulifuatia sheria kulingana na kifungu na pia kifungu na vya gfa
hukumu hiyo ulifanyika baada ya mwisho wa msimu huohivi sasa makocha wataalamu wa klabu na wachezaji ni where we are ni albamu ya kundi kutoka kwa kundi la westlife
albamu hii ilitolewa tarehe novemba mwaka nchini ireland na kutolewa tarehe novemba mwaka nchini uingereza kupitia katika studio za syco music
single ya kwanza kutoka katika albamu hii ilikuwa what about now single ambayo ilitoka tarehe oktoba 
single hii pia iliweza kutoka kama wimibo wa digitali na siku moja baadae kama ulitoka katika diski
albamu hii ilifanikiwa kufika hadi nafasi ya katika chati ya albamu za uingereza na kufanikiwa kuuza nakala zaidi ya wimbo wa shadows ambao ulikuwa umeshahakikiwa kujumuiishwa katika albamu hii uliandikwa na ryan tedder akishirikiana na aj mclean kwa ajili ya albamu ya saba ya kundi la backstreet boys iliyojulikana kwa jina la this is us lakini kwa bahati mbaya haukujumuishwa katika orodha ya nyimbo
baadae ulikuja kununuliwa na studio za simon cowell kwa ajili ya albamu ya leona lewis ya echo lakini baadae ilikuja kuamuliwa kuwa wimbo huo ungependeza zaidi iwao ungeimbwa na kundi la wavulana na hivyo ukapewa kundi la westlife
wimbo wa no more heroes ulioandikwa na lindy robbins pia ulitarajiwa kutokezea katika albamu hii moja kati ya waimbaji wa kundi hili feehily aliliambia gazeti la the daily mirror kuwa tunataka albamu hii kuwa sehemu fulani hivi kati ya mapenzi kutoka kwa mashabiki wetu na mwelekeo ambao kundi letu linaelekea
baada ya miaka tunaona hii kama ngwe ya pili katika historia ya westlilfe
filan akiongelea maudhui ya albamu hii anasema kuwa tukisema mwelekeo tofauti kidogo tunakuwa tunakosea kwani bado tunaimba muziki wa pop lakini kuna mabadiliko kidogo ndani yake tumefanya kazi na watayarishaji tofauti ambao hatukuwahi kufanya nao kazi hapo kabla na pia tumekuwa na watunzi wa nyimbo tofauti
tarehe oktoba katika tamasha la the factor westlife waliimba wimbo wa what about now
na ukatoka katika wavuti siku hiyo hiyo tarehe oktoba waliimba wimbo huu katika televisheni ya gmtv na baadae kufanya mahojiano katika kipindi cha the one show hii ikia ni tarehe ya mwezi oktoba pia waliimba katika tamasha la bbc children in need tarehe novemba na tarehe disemba waliimba katika vipindi vya alan carr s chatty man na kipindi cha the friday show
pia walifanya matangazo katika redio mbalimbali katika maeneo vituo mbalimbali vya redio vya ireland na uingereza ikiwa ni pamoja na redio bbc radio one matamasha ya televisheni yalitangazwa baadae
pia waliimba katika tamasha la nchini sweden katika mashindano ya swedish idol
tarehe novemba westlife waliimba katika kipindi maarufu cha uingereza cha paul o grady show na baadaekipindi cha the late late toy show
pia waliimba katika mji wa oslo nchini norway katika tuzo za nobeli za mwaka 
mnamo cathay pacific na dragonair ilihudumu ndege na kubeba wasafiriwa takriban milioni na kubeba mizigo ya zaidi ya tani milioni 
ndege hii ilianzishwa mnamo septemba na mwamerika r oy farrell pamoja na sydney de kantzow anayetoka nchini australia
vyakula na vinywaji vinavyotolewa kwenye ndege zote zitokazo hong kong hutolewa na kampuni ya cathay pacific catering services
ndani ya ndege ya cathay pacific kuna runinga kwenye kila kiti inayoonyesha sinema filamu na muziki za marekani na za kihindi
kila msafiri ana takriban filamu vipindi na albamu za muziki na stesheni za redio
viti vya first class vinaweza kulazwa kama vitanda vya urefu wa inchi inchi 
viti hivi vina chombo cha kukandia mwili kabati yenye vitu vya kibinafsi na rununga ya inchi 
viti hivi vya business class vimepangwa sawiya na vya air newzealand virgin atlantic na jet airways
hapa viti huweza kulazwa kidogo tu bila ya kumsumbua msafiri aliye nyuma
meningitisi ni uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo
kuvimba huku husababishwa na virusi bakteria au hata kutumia dawa fulani
meningitis ni maradhi yanayoweza kuua kwa kuwa uvimbe huo hufanyika karibu na ubongo kwa hiyo ugonjwa huu ni hatari inayodai umwone daktari
dalili kuu za ugonjwa huu ni kuumwa na kichwa na shingo pamoja na homa na kuchanganyikiwa kwa akili kutapika na kutoweza kustahimili mwangaza na kelele
kwa watoto wenye umri wa chini ya miezi mitatu ugonjwa huu husababishwa na group streptococcus
wengine ambao hukaa kwenye matumbo ya binadamu ni kama escherichia coli virusi vinavyosababisha meningitis ni kama enterovirus herpes simplex virus type varicella zoster virus herpes zoster mumps hiv na lymphocytic choriomeningitis
meningitis pia huweza kusababishwa na kuenea kwa saratani hadi kwenye ubongo
katika nchi nyingi watoto wengi hupewa chanjo ya kuzuia haemophilus influenzae ambayo huondoa bakteria hizo kwa miili ya watoto
chanjo ya bacillus calmette gu rin imeonyesha kupunguza kiwango cha ugonjwa huu kuenea
dawa zinazotumika kuzuia ni kama rifampicin ciprofloxacin au ceftriaxone
mwaka na wimbo huu uliimbwa na mwanamziki wa marekani mariah carey katika onesho la moja kwa moja pamoja na mwanamuziki mwingine ambaye pia ni wa nchini marekani trey lorenz
wimbo wa kundi la the jackson ulirekodiwa katika studio za motown records na kutolewa rasmi kama single ya kwanza katika albamu ya kundi hili iliyoitwa third album
ukiwa umetengenezwa na watunzi maahiri wimbo wa i ll be there ilikuwa wimbo wa tano wa kundi hili kufika katika nafasi ya kwanza mfululizo ukifuatia nyimbo za i want you back abc na the love you save
wimbo wa i ll be there umesemekana kuwa ndio wimbo wenye mafanikio zaidi kuwahi kutengenezwa katika studio za motown katika kipindi chake cha detroit ambacho ni kuanzia mwaka 
pia ni wimbo wa nne kutoka kwa kundi hili kufika katika nafasi ya kwanza mfululizo na hivyo kulifanya kundi hili kuwa kundi la kwanza la wavulana wenye asili ya afrika kuwahi kufika katika nafasi hiyo
mwanamuziki mwingine wa marekani mariah carey na trey lorez pia waliurudiwa wimbo huu katika kipindi cha mtv unplugged mwaka na kuutoa katika albamu yake ya ep mtv katika nusu ya tatu ya mwaka 
wimbo huupia ulirekodiwa na mwariah carey kwa kushirikiana na walter afanasieff na wimbo huu ukawa wimbo wa sita kutoka kwa mariah kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya single ya marekani na pia ulikuwa wimbo uliofanya vizuri katika maeneo mbambali duniani
baada ya nyimbo tatu kutoka kwa kundi la the jackson ambazo ziliwahi kufika katika nafasi ya kwanza ni i want you back abc na the love you save
mtunzi wa nyimbo berry gordy ndipo akaamua kutunga mashairi kwa ajili ya kundi hili
alifanya hivi kwa kuwashirikisha watunzi mbalimbali kama vile hal davis willie hutch na bob west hii ikiwa ni tofauti na watunzi walioshiriki katika kutunga nyimbo tatu za kwanza
katika maandishi yake michael jackson ansema kuwa wimbo wa i ll be there umesaidia katika kurudisha umoja miongoni mwa the jackson kuwarudisha pamoja kuuthiitishia umma kuwa kundi hili bado lina uwezo na nguvu wa kutoa nyimbo nzuri
wimbo huu ulifanya vizuri katika nafasi mbalimbali na kufanikiwa kuuza nakala zaidi milioni 
 nchini marekani na nakala milioni 
 duniani pote kuchukua nafasi ya nyimbo za marvin gaye i heard it through the grapevine zilizopata mafanikio ikiwa ni pamoja na kushina nafasi za juu katika chati za muziki nchini marekani
nafasi hii ilichukuliwa na wimbo ulitolewa na wimbo kutoka kwa lionel richie akishirikiana na diana ross katika wimbo wa endless love wa mwaka 
nji ya nchi ya marekani wimbo uliobakia maarufu kutoka studio za motown ni wimbo wa i heard it through the grapevine kwa kufanikiwa kuuza nakala zaidi ya milioni dunia nzima
wimbo huu ulishika nafasi ya kwanza katika chati ya billboard hot kwa muda wa wiki kuanzia tarehe oktoba hadi novemba na kuchukua nafasi ya wimbo wa cracklin rosie ulioimbwa na neil diamond na kiuchukua nafasi ya i think love you ulioimbwa na partidge family
wimbo wa i ll be there pia ulikuwa wimbo bora na kushika nafasi ya kwanza katika chati ya r b singles chart kwa muda wa wiki sita na kushika nafasi ya nne katika chati muziki ya nchini uingereza
mariah carey pia alijumisha wimbo hu katika onesho la mtv unpluged na kuwa wimbo wa sita hii ikiwa ni tarehe machi 
wimbo huu pia uliimbwa na mariah kwa kushirikiana na michael jackson pamoja na trey lorenz
na kuimba katika mashari aliyoimba jarmaine jackson
i ll be there ulichaguliwa katika moja ya nyimbo zilizokuwa katika kushindania tuzo yagrammy award for best r b performance by duo or group with vocals kwa mwaka 
wimbo huu umekuwa katika nafasi ya kwanza katika chati ya nyimbo bora kuanzia terehe juni mwaka hadi tarehe 
wimbo huu uliongoza katika nyimbo zilizokuwa na mafanikio zaidi nchini marekani katika chati ya hot adult contemporary tracks
hata hivyo wimbo huu unabakia kuwa wimbo pekee uliotolewa nastudio za mtv unplugged na kufika gadi nafasi ya kwanza
i ll be there ulikuwa wimbo wa kwanza kutoka kwa caey kufanya vizuri nje ya marekani ya kasazini na kuwa wimbo wenye mafanikio katika masoko mbalimbali
uliweza kushika nafasi ya kwanza katika chati ya single ya canada kwa kipindi cha wiki mbili na kuwa wimbo wake wa kwanza kuwahi kufanya vizuri katika soko la uingereza ambapo ilishika nafasi ya na nchini australia ulishika nafasi ya 
ulishika nafasi mbalimbali katika nyimbo ishirini bora katika soko la ulaya ambapo mariah carey hakuweza kufanya hivyo hapo kabla
kundi la the temptations waliurudia wimbo huu katika albamu yao ya reflections
halikadhalika kundi la westlife waliurudia wimbo huu katika albamu yenye jina lao wenyewe
new kids on the block covered the song live on the day of jackson s death
andhra pradesh telugu kiurdu ni moja kati ya majimbo ya india
jimbo lipo mjini kusini mashariki mwa pwani ya india
ni jimbo la nne kwa ukubwa wa eneo na ni la tano kwa hesabu ya wingi wa wakazi nchini india
jumla ya pato la ndani ya pradesh ni dola za kimarekani zipatazi bilioni na imeshika nafasi ya tatu miongoni mwa majimbo yote ya india
jimbo hili ni la pili kwa ukuwa na ukanda wa pwani ulio mkubwa zaidi ambamo kuna miongoni mwa majimbo yote ya india
lugha ya kwanza mjini andhra pradesh ni kitelugu na kiurdu ni lugha rasmi katika baadhi ya sehemu wakati lugha zingine zinazozungumzwa mjini hapa ni pamoja na kihindi kimarathi kitamil kannada na kioriya
idadi ya wakazi wa mjini hapa ni kulingana na sensa ya mwaka wa 
iqaluit iq luit ndiyo mji mkuu wa eneo la nunavut
mji la iqaluit liko katika pwani ya mashariki ya kisiwa cha baffin
kerala malayalam k ra am ni jimbo ya uhindi lililopo kwenye kusini magharibi ya nchi hii
kerala ina eneo la km na wakazi 
jimbo hili lilipata mipaka yake mwaka kufuatana na maeneo yanayokaliwa na wasemaji wa kimalayalam
kerala ni jimbo lenye asilimia kubwa ya wakristo kati ya majimbo yote ya uhindi
inaaminiwa ya kwamba asilimia kubwa ya wakristo na waislamu imetokana na historia ndefu ya biashara na nchi za mashariki ya kati na pia afrika ya mashariki ya kwamba walikuwa wafanyabiashara walioleta imani zao hapa
hata hivyo kidogo zaidi ya nusu ya wakazi ni wahindu
west bengal au bengal magharibi ni jimbo ya uhindi
 machi ni mwanamuziki mtunzi mtayarishaji na pia ni mwigizaji wa kimarekani
baada ya kuolewa na mttola mwaka mfululizo wa nyimbo bora zilimfanya moja kati ya wanamuzki bora wa columbia na pia alikuwa anaongoza katika mauzo ya albamu mbalimbali
kwa mujibu wa gazeti la billboard carey alikuwa mwanamuzi mwenye mafanikio zaidi katika miaka yab nchini marekani kufuatia kuachana na mottola mwaka carey alianza kuingiza vionjo vya hip hop katika albamu zake na kufanikiwa kwa wastani
umaarufu wake aulianza kuisha baada ya kuondoka columbia mwaka 
baadae alisaini mkataba na studio ya virgin records lakini baadae aliachishwa kutoka katika studio hizo hii ikiwa ni baada ya kupata matatizo ya akili yaliyotangazwa katika vyombo mbalimbali vya habari lakini pia ikiwa ni baada ya filamu yake ya giltter kushindwa kufanya vizuri
mwaka carey alisaini mkataba na studio ya island records na baada ya kupata matokeo mabaya katika kipindi cha nyuma hatimaye alirejea katika chati ya muziki wa pop
carey ameuza nakala zaidi ya milioni za albamu na single dunia nzima carey alitajwa kuwa mwanamuziki wa kike anayeongoza katika mauzo kwa mwaka hii ikiwa ni katika tuzo za world music awards kwa mujibu wa recording industry association of america akiwa ameuza nakala za albamu zaidi ya milioni 
 carey ndiye mwanamuziki wa kike anayeongoza kwa mauzo nchini marekani na kushika nafasi ya kwa kuuza nakala nyingi zaidi ulimwenguni
pia anatajwa kuwa mwanamuziki wa kike anayeongoza katika mauzo nchini marekani katika wakati wa
pia carey aliongoza katika single za wanamuziki wanaoimba peke yao nchini marekani
carey alishika nafasi ya sita katika chati ya billboard ya the billboard hot top all time artists na kumfanya kushika nafasi ya pili kwa wanamuziki wa kike wenye mafanikio zaidi katika historia ya billboard kama nyongeza katika mafanikio yake katika masoko mbalimbali carey pia amefanikiwa kupata tuzo za grammy zipatazo tano
pia anajulikana kwa sauti yake yenye uwezo wa kubadilika katika nyakati tofauti
carey alizaliwa katika eneo la huntington long island katika jiji la new york
ni mtoto wa tatu na wa mwisho katika familia ya patricia carey n e hickey ambaye pia likuwa mwanamuziki na alfred roy carey ambaye ni mhandisi
mama yeke likuwa mwenye asli ya ireland na baba yake alikuwa mchanganyiko wa afro venezuelan na mmarekani mwenye asili ya afrika babu yake kwa upande wa baba aliyeitwa roberto nu ez alibadilisha jina lake na kuwa carey ili aweze kuishi nchini venezuela kuliko kuhamia nchini marekani
carey alipewa jina lake kutokana na wimbo wa they call the wind mariah wazazi wa carey walitalikiana wakati akiwa na umri wa miaka mitatu tu akiwa anaishi katika eneo la huntington eneo lenye ubaguzi wa hali juu wakazi wa eneo hili wamewahi kumpa sumu mbwa wa familia hii na kuwasha moto katika gari lao
carey alikuwa akikaa katika chumba chake na kufungulia sauti kubwa ya muziki
carey alianza kuimba akiwa na umri wa miaka wakati alipokuwa akimwigiza mama yake alipokuwa akifanya mazoezi ya kuimba nyimbo mbalimbali katika lugha ya kilatini carey alihitimu katika shule ya harborfields high school iliyopo greenlawn new york
akiwa shuleni amekuwa akishindwa kuhudhuria darasani mara kadhaa kutokana na kuwa mwimbaji katika studio zinazotengeneza muziki wa demo
baadae alirejea tena katika jiji la new york ambapo carey aliweza kufanya kazi na kulipa kodi ya nyumba ikiwa ni pamoja kufanya kazi katika duka la urembo
hatimaye aliweza kuimba kama mwimbaji wa nyuma katika single ya puerto rico ulioimbwa na brenda k
starr
mwaka carey alikutana na tommy mottolla wa studio za columbia records katika sherehe ambapo starr alimpa tepu ya carey
baadae alimtafuta carey lakini hakumpata kwani alikuwa ameshalipa
lakini mottola alimtafuta carey na kusaini nae mkataba wa kutengeneza nyimbo na studio hizo
na huu ndio ukawa mwanzo wa carey kuingia katika ulimwengu wa muziki
carey alishiriki katika kuandika nyimbo katika albamu yake ya mwaka iliyofanya vizuri iliyoitwa mariah carey na emeendela kundika nyimbo nyingi kati ya nyimbo zake mwenyewe
wakati wa kurekodi carey ilionesha kutokuridhishwa na utendaji kazi wa waanadaji wake kama vile ric wake na rhett lawrence ambao studio za columbia ziliwaweka ili waweze kufanya albamu yake kuwa ya kibiashara zaidi baada ya matangazo ya muda mrefu
kicineni ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na wacineni
hatimaye albamu hii ilifanikiwa kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya albamu mia mbili bora ya marekani billboard ambapo ilifanikiwa kukaa katika nafasi hiyo kwa wiki kadhaa
pia iliweza kufikisha single nne kutoka katika albamu hii katika nafasi ya kwanza na kumfanya carey kuwa maarufu nchini marekani
lakini ulipata mafanikio kidogo katika nchi nyingine
shutuma mbalimbali zilizuka kufuatia kuchaguliwa kwa albamu ya carey katika tuzo za grammy lakini hatimaye carey alishinda tuzo za grammy katika mwanamuziki bora chipukizi na single iliyofanya vizuri zaidi ya vision of love best female pop vocal performance
carey na tommy mottola walianza mahusiano ya kimapenzi wakati wa kutengeneza albamu yake ya mwaka
kenneth edmonds alishiriki katika kutengeneza albamu hii ambayo baada ya kutoka ndiyo iliyokuwa albamu kutoka kwa carey yenye mafanikio zaidi ulimwenguni
albamu hii imekuwa katika chati ya billboard kwa wiki kadhaa
baadae mwaka baada ya kutoa wimbo akishirikiana na luther vandross wimbo ulioimbwa na lionel richie na diana rose ulijulikana kama endless love carey alitoa wimbo albamu ya merry christmas albamu hiyo ilijumuisha nyimbo za kurudiwa kutoka kwa wanamuziki wengine na albamu hii ilikuwa moja kati ya albamu yake iliyofanya vizuri zaidi nchini japan katika miakailiyofuata carey aliibuka kama mwanamuziki mwenye mafanikio zaidi nchini marekani uhususani katikaredio za nchi hiyo
japokuwa mwonekano wa wawili hawa mbele za watu walikuwa wakionekana kuwa na furaha
lakini carey alisema kuwa mottola alikuw akimwendesha sana walitangaza kuachana kwao mmwaka na taratibu za talaka zilikamilika mwaka uliofuatia
muda mfupi tu baada ya kuachana carey aliajiri mtayarishaji mwingine wa muziki albamu ya carey iliyofuatia ya butterfly ilitoka mwaka na kufika hadi katika nafasi ya kwanza katika chati mbalimbali
ikiwa na single kama vile honey ikimwonesha carey akiwa katika hali ya kuvutia zaidi kuliko alivokuwa mwanzo
anasema kuwa butterfly imekuwa mwanzo wa yeye kuweza kujiongoza katika muziki
mwezi januari mwaka carey alitangaza jina la mvinyo wake utakaokuwa unaitwa angel champagne
always be my baby ni wimbo uliondikwa na kutayarishwa na mwanamziki anayeimba miondoko ya pop mariah carey akishirikiana na jermaine dupri pamoja na manuel seal
wimbo huu ulitoka ramsi mwaka kama single ya tatu katika toleo la marekani kutoka katika albamu ya nne ya carey
wimbo wa daydream wa mwaka ulifika katika nafasi ya kwanza katika chati ya marekani ya billboard hot na kufika katika nafasi ya nchini canada
mwaka wimbo huu ulimwezesha carey kupata tuzo ya mwanamuziki bora wa kike wa muziki wa r b
always be my baby ulianza kupigwa katika vituo mbalimbali vya redio amerika ya kaskazini tarehe machi na wimbo huu ukawa wimbo wa kumi na moja kutoka kwa carey kufika kuingia katika chati ya billboard hot 
hadi hii leo huu ndio wimbo kutoka carey uliowahi kukaa katika nafasi ya pili kwa kipindi kirefu zaidi always be my baby ulipigwa zaidi katika nchini marekani na mwaka wimbo huu ulitajwa kuwa moja ya nyimbo katika chati ya hot airplay lakini hata kutokana na mafanikio haya haukuweza kufika katika nafasi ya kwanza kwa kipindi kizima cha mwaka 
alishirikiana na mwanamziki mwingine na wimbo huo ndio ulifanikiwa kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya hot adult top tracks
na kufika katika nafasi ya tano katika chati ya hot adult contemporary tracks na chati ya top mainstream
nje ya marekani wimbo huu pia ulikuwa na mafanikio lakini haukuweza kupata mafanikio ya wimbo wa fantasy katika masoko mbalimbali
japokuwa ulifanya vibaya kulinganisha na nyimbo kama vile one sweet day ulifanikiwa kufika katika nyimbo tano bora za nchini canada na uingereza ambako huku ulifanya vizuri zaidi kulinganisha na nyimbo mbalimbali za carey
video hii ilifanyika katika eneo la carey analolifadhili la fresh air fund katika jiji la new york good man is hard to find and other stories ni mkusanyiko wa hadithi fupi za mhariri wa marekani flannery o connor
kitabu hiki klichapishwa nchini uingereza kwa jina artificial nigger and other tales
mkusanyiko huu ulichapishwa mara ya kwanza mnamo 
vichwa vya hadithi zilizomo vinagusia maswala ya ubatizo the river na hata wauaji wa muda mrefu a good man is hard to find ulafi wa kibinadamu na unyanyasaji the life you save may be your own
kichwa cha hadithi ya o connor kilichukuliwa kutoka kwa wimbo wa mwenendo wa blues a good man is hard to find uliotungwa na eddie green na kuimbwa na bessie smith mnamo 
bendi ya morphine imetoa wimbo kwa jina a good woman is hard to find katika albamu yao ya the night
a good man is hard to find pia ni kichwa cha kibao cha mwisho katika albamu ya ya tom waits ya blood money
bruce springsteen alitoa wimbo uitwao a good man is hard to find pittsburgh mnamo katika albamu yake ya mwaka huo tracks
sufjan stevens ana wimbo a good man is hard to find katika albamu yake seven swans hadithi yake ikisimuliwa na mwasi ingawa yeye mwenyewe si lengo la wimbo huo
igizo la televisheni la hadithi the life you save may be your own likimshirikisha gene kelly kama nyota lilikuwa kipindi cha televisheni ya cbs network schlitz playhouse mnamo februari 
muundo wa kifilamu wa hadithi ya a good man is hard to find ambao uliitwa black hearts bleed red ulitengenezwa mnamo na mtengeneza filamu wa new york jeri cain rossi
filamu hii inashirikisha msanii mashhughuli wa new york joe coleman igizo la jukwaani la dakika linalitokana na a good man is hard to find lilikamilishwa mnamo na david volk mmoja wa wanafunzi wa muziki katika chuo cha georgia kama mradiwake wa mahitaji katika utunzi wa kisanaa
igizo hili lilifanyiwa seney stovall chapel jijini athens kwa msaada wa kifedha kutoka kwa chuo kikuu cha ideas for creative exploration ice
baadaye mwaka huo kazi yake iliigizwa tena katika chuo cha piedmont jijini demorest ga na pia milledgeville ga flannery o connor the visionary and the venacular ambalo ni kongamano la nyanja mbalimbali lililothaminiwa na chuo cha georgia ambacho pia ni maskani ya flannery o connor library
mnamo kazi hii iliigizwa katika tawi la chuo kikuu cha virginia mjini wise ambapo dk
volk anafunza kama profesa msaidizi wa somo la muziki
beres hammond aliyezaliwa kama hugh beresford hammond mnamo agosti annotto bay saint mary jamaica ni mwanamuziki wa mienendo ya reggae kutoka jamaica ambaye hasa anajulikana sana katika mwenendo wa lovers rock
huku kazi yake katika fani ya muziki ikianza miaka ya alifikia mafanikio yake makuu mnamo miaka ya s hammond alikua akiisikiza mikusanyiko ya soul na jazz iliyowekwa na babake ikiwemo ile ya sam cooke na otis redding
pia alishawishiwa zaidi na miziki ya humo nchini ya ska and rocksteady hasa alton ellis
alianza kushiriki katika mashindano ya vipawa ya kwao kuanzia hadi ambayo yalimpelekea kurekodi wimbo wa kwanza kwa ellis wanderer
mnamo alijiunga na bendi ya zap pow kama mwimbaji wa lead
bendi hii ilikuwa na hit kutika kwa single yao the system iliyotayarishwa na lebo ya aquarius records
hata hivyo pia alijishughulisha na muziki wa solo
mnamo alitoa albamu yake ya kwanza ya soul reggae in 
ngoma zake za solo za one step ahead wimbo uliotayarishwa na joe gibbs i m in love zote zilikuwa hit nchini jamaica
aliachana na zap pow kuanza kazi yake kama mwanamuziki wa solo mnamo 
alirekodi albamu mbili zaidi let s make song mnamo na red light 
aliunda kundi la harmony la tuesday s children ambalililizuru lakini halikurekodi
ya pili ilitayrishwa na willie lindo na ilianza kumpaufanisi hammond katika soko la kimataifa
alipata hiti nyingine mnamo kutoka kwa wimbo wake settling down
aliacha umaarufu wake wa jamaica na kuhamia new york mnamo baada ya kufungwa wakati wezi waliivamia nyumba yake katika uvamizi wa kinyumbani
hapo alirekodi have nice weekend na single ya how can we ease the pain iliyoshirikisha maxi priest
hammond alirejea jamaica kurekodi putting up resistance ambayo ilikuwa ngumu zaidi kuliko miondoko mingine ya taratibu chini ya tapa zukie ambayo ilitoa hit kama putting up resistance na strange
alitia mkataba na lebo ya penthouse records mnamo na kurejea jamaica rasmi huku akirekodi ngoma ya dancehall ya tempted to touch na mtayarishi donovan germain
pengine huu ndio wimbo wake bora zaidi nchini marekani na ufalme wa muunganona iliitilia msingi ngoma ya is this sign na respect to you baby mnamo katika albamu ya love affair
huku akihitajiwa na lebo nyingi zilizofahamika kama elektra records hammond alirekodi albamu tano zaidi mnamo miaka ya na pia albamu nyingi za mkusanyiko huku akijiimarisha kama msanii mmojawapo bora zaidi katika mwenendo wa lovers rock
albamu yake ya kwanza ya mileniam mpya ilikuwa music is life iliyotolewa mnamo ambayo ilishirikisha uonekanaji wa wyclef jean
toleo lake la la love has no boundaries lilishirikisha uonekanaji spesheli wa buju banton big youth
alirejea jamaica kutumbuiza katika sherehe za ufunguzi za kombe la dunia la criketi la 
mnamo alitoa albamu nyingine a moment in time iliyoshirikisha single i feel good
ilitolewa mnamo chini ya lebo ya vp records
chronicles ni albamu ya mkusanyiko ambayo imetolewa na bendi ya rock kutoka canada rush
mkusanyiko huu ulisanywa bila uwepo wa bendi hiyo
mkusanyiko wa video za muziki wa rush ambao unaitwa chronicles the video collection pia ulitolewa kwa vhs na laserdisc
toleo hili lilitoewa tena kama single ya dvd mnamo 
do you know ni studio albamu ya tano ya mwimbaji wa marekani na nyota wa reality tv jessica simpson
ilitolewa mnamo septemba na ilikuwa jaribio lake la kwanza kuvuka kuingia katika mwenendoo wa country
mtunzi wa nyimbo brett james alitayarisha albamu hiyo kwa ushirikiano wa john shanks
baada ya kutoa albamu ya a public affair simpson alitaja kuwa angependa kurudi kwa mizizi yake ya muziki wa country kwa vile alikuwa amelelewa katika mazingira ya muziki huo simpson awali likuwa ameshaimba vibao vya country kama vile push your tush na these boots are made for walkin
alianza harakati zake kwa country kwa kuonekana katika video ya muziki ya you don t think i m funny anymore iliyotolewa na willie nelson
mhatimaye alielekea nashville kuanza kurekodi albamu yake
single yake ya mwanzo ya country come on over ilitumwa redioni mnamo mei 
single hii ilikuwa debut ya kwanza ya country ya solo kuingia katika chati za country katika historia kianzia na kufikia kilele 
wimbo huu ulitolewa kwa mtandao mnamo juni pamoja na toleo la kuonekana mnamo julai 
miongoni mwa watu wanaomtia moyo ni martina mcbride na shania twain
pia alishirikiana na dolly parton katika albamu hiyo huku pamoja wakitoa wimbo do you know
pia iliandikisha historia katika chati za uk kwa kuwa albamu ya mwanzo kutoka nchi tofauti iliyoingia katika chati katika nafasi ya juu zaidi
single ya kwanza ya albamu hii come on over iliyotungwa kwa ushirikiano na victoria banks ndiyo ilikuwa toleo la kwanza la simpson kwa country radio ikifikia kilele katika nafasi ya katika chati za country mnamo agosti 
single ya pili remember that ilitolewa mnamo oktoba na ikafikia kilele katika chati za hot country songs na single ya tatu pray out loud ikashindwa kuingia kwa chati
kwa ujumla albamu hii haijanawili ikilinganishwa na mauzo ya albamu ya awali ya simpson ambayo ilitajwa kutokuwa na ufanisi wa kibiashara
kufikia mapema ilikuwa imeuza nakala nchini us mauzo nchini australia na ufalme wa muungano pia hayakuwa mazuri
doctor strange the sorcerer supreme ni filamu inayotokana na mhusika wa marvel comics doctor strange
ilitolewa mnamo agosti na imepokea umaarufu kwa kuchezwa katika televisheni ya cartoon network ya marekani mnamo novemba 
hii ni filamu ya nne iliyotiwa vibonzo iliyotayarishwa na lionsgate ikihusiana na wahusika wa marvel comics ikifuatia ultimate avengers ultimate avengers na the invincible iron man
filamu hii inaangazia nguvu za kiuchawi na matukio ya kimiungu
strange ambaye alikuwa daktari wa upasuaji aliye na ujuzi mkuu ni mkaidi na hayajali mashauri ya wenziwe
haonekani kuziamini nguvu za kichawi hadi anapokumbana na matukio ya ajabu anapoendesha gari kutoka kazini usiku
maa ya kwanza anachukulia mzaha anapoona baron mordo na wenziwe wakipigana na zimwi
wakati huo huo anapaa habari kuwa watoto wa daktari mwenzake dk
gina wanakumbwa na majinamizi na kuumwa na kichwa
anapogusa mmoja anaona picha za mazimwi yale yale ya kutisha
usiku huo anakumbana na masaibu yaleyale tena anapoendesha gari nyumbani ambayo yanamanya kuhusika katika ajali mbaya akijaribu kuvihepa viumbe vilivyokuwa barabarani
anapoteza mikono yake yote ambayo anatumia mali yak yote kuitibu akashindwa
anaamua kujitoa uhai lakini wong anamzuia na kumshauri amtafute mkale ancient one kumfariji na kumponya kule tibet
sephen anaanza mafunzo ya ancient one ambaye ana wanafunzi wengine
kunaonekana kuwa na viumbe ambao wanaendelea kuwaua wanafunzi na siku inayofuatia kuna mazimwi wawili na mkale anamwamuru baron mordo kuwaua mmoja mmoja lakini anakaidi amri na matokeo ni wanafunzi wengi wengine kuyapoteza maisha
mkale anamkashifu na kumwambia kuwa hangerithi nafasi ya sorcerer supreme na badala yake aanze kumfunza strange ambaye angeirithi
mordo anakasirishwa na kujaribu kumuua strange ambay anasaidiwa na wong
wanagundua kuwa kuna zimwi dormammu ambalo linataka kutawala ulimwengu hasa dunia na linaingia duniani kupitia ndoto za watoto
strange anarudi hospitalini kuwaamsha wagonjwa ili dormammu asiwaingilie
mordo pia anaingia mtoto anayelala kwa ndoto na kutengeneza mkataba na dormammu amsaidie
makabiliano makali yanafuatia kati ya dormammu na mordo dhidi ya wong strange na ancient one ambaye anaaga dunia
strange ambaye ni sorcerer supreme mpya na dormammu lakini strange anamshinda filamu inaishia trange akimtembelea marehemu dadake katika kaburi na kuna habai za wanafunzi wapya wanaotaka kufunzwa na strange akiwemo msichana mdogo clea
maoni kuhusu doctor strange the sorcerer supreme yamekuwa yakichanganyika
christopher monfette wa ign alisema filamu hii inacheza inavyotaajiwa na anamalizia kwa kusema utiaji vibonzo wa nguvu uigizaji mzuri na upangaji mzuri wa wahusika unaifanya kuwa na uhai
adam arseneau wa dvd verdict anaitaja filamu hii kuwa imeshindwa kujenga masimulizi yake na anaichongoa akisema inaisha kwa haraka kubwa lakini akasifu animation yake ya hali ya juu
blake matthews wa blog critics aliichambua akisema imepewa muda mchache sana wa dakika usioiruhusu kujenga hadithi ambayo inaanza kwa undani
hata hivyo anamalizia kwa kusema kuwa ilikuwa ya kuchekesha sana na mashabiki wangeifurahia
nick lyons of dvd talk anasema aliushtumu ubadilishaji wa mhusika lakini akasifu picha zake
alego ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
liinashirikisha wodi za udiwani tano kati yao zikiwachagua madiwani kwa munisipali ya siaya na zingine saba kwa baraza la mashinani la siaya county
jimbo hili lilianza wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo hili linapatikana katika mkoa wa pwani wa kenya na ni mojawapo ya majimbo matatu ya uchaguzi katika wilaya ya kilifi
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa kenya wa 
bondo ni jina la mojawapo ya jimbo la uchaguzi nchini kenya
ni moja katiya majimbo mawili yanayopatikana katika wilaya ya bondo
gachoka jna la mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya mbeere ambayo ina majimbo mawili tu ya uchaguzi
ina wodi saba zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la mbeere county
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa kenya wa 
ni moja kati ya majimbo matatu ya uchaguzi yanayopatikana katika wilaya ya kilifi iliyoko katika pwani mwa kenya
jimbo hili lina wodi tisa zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la kilifi county
jimbo hili lilianzishwa awakati wa uchaguzi mkuu wa 
gem ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
ni moja kati ya majimbo matatu yapatikanayo katika wilaya ya siaya
jimbo hili ni moja kati ya majimbo ya uchaguzi ya kwanza kuanzishwa nchini kenya baada ya uhuru
kaloleni ni moja kati ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa kenya wa 
ni moja kati ya majimmbo mawili ya wilaya ya lamu mkoani pwani nchini kenya
jimbo hili lina wodi sita zote zikichagua madiwani katika baraza la lamu county
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa huku mbunge wake wa kwanza akiwa abubakar h
madhubuti
magarini ni jina la jimbo mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
linapatikana katika mkoa wa pwani na ni mojawap ya majimbo mawili ya uchaguzi ya wilaya ya malindi
jimbo hili linajumuisha wodi nane zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la malindi county
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
mbunge wake wa kwanza alikuwa jonathan katana ndzai wa chama cha kanu
linapatikana katika mkoa wa pwani na ni moja kati ya majimbo matatu ya uchaguzi katika wilaya ya kwale
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzimkuu wa 
jimbo hili linapatikana katika mkoa wa pwani na ni mojawapo ya majimbo manne katika wilaya ya mombasa
eneo lote la jimbo hili iko chini ya baraza la munisipali ya mombasa
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa huku mbunge wake wa kwanza akiwa shariff nassir
nakuru town ni jina la jimbo la uchaguzi nchini kenya
ni moja kati ya majimbo sita ya uchaguzi katika wilaya ya nakuru sehemu yote ya jimbo hili inapatikana chini ya baraza la munisipali ya nakuru
nyakach ni jimbo la uchaguzi la kenya linalopatikana katika wilaya ya nyando
jimbo hili lina wadi tisa zote zikiwatuma madiwani katika baraza la mtaa nyando county
jombo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa wakati lilitawanywa kutoka jimbo la uchaguzi la nyando
ni moja kati ya majimbo matatu ya wilaya ya nyando iliyoko mkoani nyanza
ni moja kati ya majimbo mawili yaliyo katika wilaya ya mbeere
jimbo hili lina wodi tano na zote huwachagua madiwani kwa baraza la mbeere county
mji wa siakago ambao ni mji mkuu wa wilaya ya mbeere unapatikana katika kata ya nthawa katika jimbo hili
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa wakati jimbo kuu la embu mashariki liligawanwa kutengeneza jimbo la runyenjes na siakago
silvester mate mbunge wa kwanza wa siakago ndiye alikuwa pia mbunge wa mwisho wa embu mashariki baada ya kushinda kiti hicho wakati wa uchaguzi mkuu 
i still believe ni wimbo wenye miondoko ya pop uliotungwa na antonina armato kwa kushirikiana na giuseppe cantarelli na kwa mara ya kwanza ulirekodiwa na brenda k
starr
ni wimbo wa mapenzi wenye mashairi yanayoelezea jinsi yeye na mpenzi wake ambavyo hawatakuwa pamoja tena lakini anaamini kuwa ipo siku watakuwa pamoja
wimbo huu ulirudiwa na mwanamuziki wa mariah carey na pia mwimbaji mwingine aitwae sandy lam brenda k
starr alirekodi wimbo huu katika albamu yake ya brenda k
star iliyotayarishwa na e
deadato
wimbo huu unaelezea historia ya kweli iliyowahi kumtokea moja ya waandishi wake wa nyimbo aitwaye antonia armato
ambapo mchumba wa arnato alimwomba waoane lakini armato akaona si muda muafaka lakini mchumba wake huyo akmpa masharti kuwa ni aidha waoane au waachane
japokuwa armato alimpenda mwezi wake huyo lakini kwa vile hakuwa tayari kuolewa kwa wakati ule uhusiano wao wa kimapenzi ukavunjika
katika hali ya kujifariji armato aliandika wimbo huu
ulitoka kama single ya kwanza katika albamu ya starr iliyotoka mwaka na kushika nafasi ya katika chati ya marekani ya billboard hot na kuufa nya wimbo huu kuwa ndio wimbo pekee kutoka kwa starr kufika katika nyimbo ishirini bora za marekani
video ya wimbo huu inamwonesha starr akiwa anaimba katika nyumba huku akipita katika makundi ya wapenzi
wimbo huu ndio unasemekana kuwa ndio wimbo wenye kumtambulisha japokuwa mwaka alirekodi toleo lingine la wimbo huu huu
tofauti na single zilizotangulia na kupata nafasi mbalimbali katika chati za nchini humo wimbo wa i still belive ulipata mafanikio zaid nchini uingereza ukilinganisha na maeneo mengine
wimbo huu ulifanikiwa kufika katika nafasi ya nne katika chati ya billboard hot 
halikadhalika wimbo huu uliweza kufika katika nafasi ya katika nyimbo bora za mwaka 
nje ya marekani wimbo huu uliweza kufika katika nafasi za wastani kama vile nchini uingereza uliweza kuingia katika nyimbo ishirini bora
nchini canada wimbo huu ulifanikiwa kuingia katika nyimbo kumi bora lakini haukufanikiwa kuingia katika nyimbo arobaini bora nchini australia au ujerumani video ya wimbo huu iliongozwa na brett ratner ambapo ailihamasikwa na kitendo cha marilyn monroe kutembelea nchini vikosi vya kijeshi ya marekani vilivyokuwa nchini korea mwaka 
inamwonesha carey ambaye alikuwa amefananisha nywele zake na za monroe huku akijaribu kucheza kama judy garland alipokuwa ametembelea katika vikosi vya anga vya edwards katika jimbo la califonia na kuimba kwa ajili ya wanaanga hawa kama vile monroe alivyofanya wakati wa vita vya korean war mwaka mwanamuziki wa hong kong aitwaye sandy lam aliurudia wimbo huu na kuuita jina moja la still
na pia aliwahi kurudia wimbo huu kwa kiingereza mwaka 
mwanamuziki wa nchini jamaica beenie man alitumia mashairi mengi kutoka katika wimbo huu katika wimbo wa crazy notion uliokuwa katika albamu yake ya art and life iliyotoka mwaka ni moja kati ya majimbo matatu ya wilaya ya siaya
jimbo hili ni moja kati ya majimbo ya uchaguzi makongwe zaidi nchini kenya
kenya people s union ni chama cha kisiasa nchini kenya kilichoongozwa na oginga odinga ambacho baadaye kilipigwa marufuku mnamo 
mnamo machi mzozo ulitokea katika mkutano wa chama tawala kanu uliyofanya mlengo wa kushoto wa chama ukiacha chama hicho na kuanzisha kpu
kanu ilibadilisha sheria za uchaguzi kulazimisha wabunge waliyejiunga na kpu kutetea viti vyao katika uchaguzi mdogo
kpu iliweza kushinda hasa kwa waluo mkoani nyanza pekee huku waliyesimama kwingine wakishindwa na wanasiasa kutoka chama cha kanu ambacho wakati huo kilikuwa kikitawalwa na wanasiasa wakikuyu
mwisho wa chama hiki uliwadia wakati wa ufunguzi wa hospitali ya new nyanza mnamo oktoba 
wakati huo rais jomo kenyatta hakupendezwa na ufunguzi wa hospitali hiyo kwa vile ilijengwa na fedha za soviet na ilionekana kama mradi wa odinga
hata hivyo kenyatta aliongoza sherehe za ufunguzi wake ili kuimarisha umaarufu wake mkoani nyanza
wajaluo walijulikana kuwa wenye hasira mno kwa kawaida hasa kwa serikali tangu mauaji ya tom mboya miezi michache iliyotangulia huku vidole vingi vikimwelekea kenyatta
maandamano yalianzishwa wakati wa sherehe hizo za ufunguzi wakati wafuazi wa kpu waliushanbulia msafara wa rais
zaidi ya watu kumi waliuawa wakati walinzi wa kenyatta walifunguaufyatuaji wa risasi dhidi ya waandamanaji hao
odinga na maafisa wengine wa chama cha kpu walititiwa nguvuni siku mbili baada ya tukio hilo
kpu kilifutiliwa mbali mnamo oktoba huku kenya ikibakia na chama kimoja
katika mabano ni jimbo la uchaguzi walilowakilisha
matukio ya miaka ya nchini zimbabwe yanaanza wakati zimbabwe bado haijapata uhuru
mnamo mei mchezaji wa criketi wa zimbabwe iain peter butchart alizaliwa katika mji wa bulawayo
matangazo ya televisheni yalianzoshwa mnamo nvemba mwaka huo
chama cha zimbabwe african people s union zapu kiliundwa mnamo mnamo huku joshua nkomo akiwa kiongozi wake
chama cha rhodesian front kilishinda uchaguzi mkuu wa southern rhodesia mnamo desemba 
winston field akawa ndiye waziri mkuu wa rhodesia
chama cha zimbabwe african national union zanu kiliundwa mnamo huku robert mugabe akiwa katibu wake mkuu
shirikisho la rhodesia na nyasaland lilivunjwa mnamo dsemba wakati zambia na malawi zikikaribia kupata uhuru
serikali ilimweka joshua nkomo kiongozi na mwanzilishi wa zimbabwe african peoples union katika kizuilio mnamo aprili northern rhodesia ilipata uhuru na southern rhidesia ikawa eneo la ukoloni la rhodesia mnamo oktoba 
ian smith aliitangaza rhodesia kuwa huru kutoka kwa uk mnamo novemba 
herold wilson waziri mkuu wa britain aliutangaza uhuru huo usio wa halali na kitendo cha uzushi mnamo novemba
kitengo cha usalama wa umoja wa mataifa kiliutangaza uhuru huo usio halali mnamo novemba huku ukiita britain kumaliza mzozo huo
serikali ya britain ilimtimua gavana na direkta wa hazina ya rhodesia na ikasimamisha hazina zote za rhodesia nchini britain mnamo desemba
harold wilson britain iliiwekea rhodesia vikwazo vya kiuchumi huku waziri mkuu wa britain akiuomba umoja wa mataifa kusaidia katika kmaliza mzozo huo mnamo desemba
britain ilitangaza vikwazo vya mafuta kuingia rhodesia mnamo desemba
kitengo cha usalama cha umoja wa mataifa kilikubali kuwa britain ilihitajika kutumia nguvu kuzuia mafuta kuingia rhodesia kupitia beira mozambique mnamo aprili 
ian smith waziri mkuu wa rhodesia na harold wilson waziri mkuu wa britain walikutana mnamo desemba katika hms tiger kujadili uwezeekano wa maelewano
umoja wa mataifa ulipigakura kuhusu vikwazo vya lazima vikiwemo vya mafuta dhidi ya rhodesia mnamo desemba
zimbabwe african people s union na chama cha afrika kusini african national congress viliunda muungano mnamo januari kwa ukabilianaji wa kijeshi dhidi ya rhodesia na afrika kusini
cuthbert alport baron alport na aliyekuwa kamishna wa shirikisho la afrika ya kati alizuru rhodesia mnamo juni ili kung amua kama mzozo huu ungeishwa
mnamo ymca ilifunguliwa na gonarezhou national park ikaaxhwa bila ulinzi
umoja wa mataifa ulikubalia vikwazo vya lazima dhidi ya rhodesia kupitia kifungu cha mnamo mei
george thomson katibu wa nchi wa kaswala ya jumuia ya madola na maurice foley katibu mdogo wa nchi ya britain walizuru rhodesia kwa mazungumzo mnamo novemba ambayo yaliisha bila matokeo ya muhimu
george thomson and maurice foley walikutana na wanamgambo waliotiwa kizuizinijoshua nkomo wa zimbabwe african people s union na ndabaningi sithole mwanzilishi wa zimbabwe african national union novemba
mchezaji wa criketi ebrahim essop adam alizaliwa mjini harare mnamo novemba
serikali ilipanga kura za maoni kwa katiba mpya na kugeuza ncchi hiyo kuwa taifa mnamo juni
british residual mission mjini salisbury pamoja na chiumba la rhodesia jijini london zote zilifungwa mnamo julai 
 juni mjini los angeles california ni mshindi wa tuzo ya oscar na grammy akiwa kama mtunzi na mwimbaji bora muziki wa kimarekani
huenda akawa maarufu kwa ushirkiano wake baina ya yeye na michael jackson katika kibao cha mwaka wa just can t stop loving you
bad kilikuwa kibao kilichotamba kunako miaka ya ambacho kilirekodiwa na msanii wa muziki wa pop michael jackson
kibao hiki kilikuwa cha pili katika vitano kuingia kwenye chati za billboard hot na kushika nafasi ya kwanza kwa albamu ya bad na kilikuwa kibao chake cha saba kushika nafasi ya saba
kiasili wimbo alinuia aimbe wakiwa wawili na mgovi wa miaka prince ambaye angeweza kuchangia mistari ya wimbo huu
katika mahojiano quincy jones alielezea nong no hili katika toleo maalumu la bad na alisema kwamba prince alimwambia jackson kwamba yeye hakutaka kushiriki kwenye wimbo huu kwa sababu wimbo utakuwa maarufu hata bila ya yeye kushiriki
katika kitabu chake cha mwaka wa cha moonwalk jackson aliandika bad ni wimbo unaohusiana na masula ya mtaani
inahusiana na watoto wanaotoka katika familia mbaya ambao wamepata kwenda mbali kwenye shule za watu watukutu
amerejea zake kule mtaani kwao kwa zamani wakati amekimbia shule na watoto wa pale mtaani wanaanza kumletea matata
anaimba mimi mbaya wewe mbaya nani mbaya je ni nani aliyemwema anasema kwamba unapokuwa mwema na mkakamavu basi ujue we mbaya
mnamo mwaka wa single hii na video yak zilitolewa tena zikiwa kama moja ya sehemu ya toleo la visionary the video singles
the way you make me feel ni wimbo uliotungwa na msanii wa rekodi za muziki wa kimarekani michael jackson
wimbo huu aliutunga kwa ajili ya albamu yake ya saba ya bad 
wimbo ulitayarishwa na jackson na quincy jones ilitolewa ikiwa kama single ya tatu mnamo na ukawa wimbo mwingine wa jackson ulioshika nafasi ya kwaza nchini marekani kwa chati za billboard hot 
wimbo huu umeimbwa mara chache sana katika ziara za jackson na ulifahamika zaidi kwa vile uliimbwa kwenye sherehe za grammy awards za mwaka wa 
michael alitunga wimbo huu kwa kufuatia ombi alilotoa mama yake mzazi katherine
muziki wa video wa the way you make me feel uliongozwa na joe pytka mwakilishi michael jackson anaonekana akimkimbiza mwamama tatiana thumbtzen mitaani
wakirudi wanakutana na marafiki zake ambao pia wako mtaani
michael amempatia umaarufu mwanamama huyo hasa kwa staili zake kali ya kucheza
video inaishia michael na mwanadada yule wakikumbatiana
hii ni orodha ya miji ya nchi ya austria yenye angalau idadi ya wakazi 
puerto vallarta pwerto a arta kiswahili bandari ya vallarta ni mji mkubwa katika jalisco
idadi ya wakazi ni pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 
hii ni orodha ya miji ya hispania yenye angalau idada ya wakazi 
hii ni orodha ya miji ya nchi ya ucheki yenye angalau idadi ya wakazi 
mji mkuu wa albania ni tirana na pia ndiyo mji mkubwa vilevile nchini humu
hapa ndipo mahala pa kitovu cha uchumi wa nchi albania
mji mkubwa wa pili na ndiyo mji wenye bandari kubwa wa albania ni durr s
hii ni orodha ya vijiji miji na miji mikubwa kabisa ya albania kama jinsi ilirejewa kutoka kwenye taasisi ya kutoa takwimu za wakazi ya albania insituti statistik s mjini tirana hii ni orodha ya miji ya nchi ya romania yenye angalau idadi ya wakazi 
hii ni orodha ya miji na vijiji vya nchi ya armenia
mnamo mwaka wa armenia imekuwa na miji takriban ambayo huhesabiwa kama miji mikuu na mingine huhesabiwa kama vijiji
mji mkuu wake yerevan huhesabiwa kama mji mji wa kawaida tu
hii ni orodha ya miji ya nchi ya marekani yenye angalau idadi ya wakazi 
marche ni mkoa wa italia ya kati na una wilaya tano
man in the mirror ni jina la kutaja wimbo ulioimbwa na michael jackson
wimbo umetungwa na siedah garrett na glen ballard na kutayarishwa na michael mwenyewe akiwa sambamba kabisa na quincy jones
wimbo huu ulipata kushika nafasi ya kwanza nchini marekani wakati unatolewa mnamo 
wimbo unatoka katika albamu yake ya saba ya mwaka wa bad
huu ni miongoni mwa nyimbo maarufu za jackson na uliwahi kuchaguliwa kuwa kama rekodi ya mwaka katika kipindi cha ugawaji wa tuzo za grammy awards
wimbo huu ulipata kupigwa sana kwenye maredio matv na kuweza kushika nafasi ya juu kabisa katika chati za billboard hot kwa wiki mbili
kibao hiki kilipata sifa za wastani nchini uingereza wakati kinatoka na kiliweza kushika nafasi ya na kuifanya iwe single kutoka katika albamu bad kutofika kwenye uk top katika kutolewa kwa mara ya kwanza
eti baada ya kufa kunako julai kwa kufuatia habari za kifo cha jackson wimbo umepata kushika nafasi ya kwenye chati rasmi za uk singles chart
bologna ndiyo mji mkuu katika mkoa la emilia romagna
reggio nell emilia ndiyo mji katika mkoa la emilia romagna
hii ni orodha ya miji ya nchi ya ujerumani yenye angalau idadi ya wakazi 
ravenna ni mji wa italia katika mkoa la emilia romagna
ravenna ni mashuhuri duniani kwa majengo yake ya kale ambayo ni mifano bora wa sanaa ya kikristo wa karne za na bk
kuna majengo ya ravenna yaliyoingizwa katika orodha ya unesco ya urithi wa dunia
kati ya hadi ravenna ilikuwa makao makuu ya kaisari na hivyo mji mkuu wa dola la roma la magharibi
wagermanik walikuwa wakristo wa dhehebu la waariano lakini wakazi wenyeji wa mji walifuata ukristo wa kiorthodoksi
wakati ule walangobardi walikuwa wakatoliki na katika miaka iliyofuata wakristo wa ravenna walikuwa chini ya usimamizi wa papa wa roma
majengo yaliyo maarufu leo yalijengwa katika karne hizi za ravenna kuwa mji mkuu wa italia
makanisa yote yamepambwa kwa mozaiki nzuri ukutani
rimini ni mji wa italia katika mkoa la emilia romagna
ferrara ni mji wa italia katika mkoa wa emilia romagna
dirty diana ni jina la kibao kilichotamba sana cha msanii wa rekodi za muziki wa pop wa kimarekani michael jackson
kibao kilitolewa mnamo mwezi wa aprili katika mwaka wa 
kibao hiki kina maudhui sawa na yale ya wimbo wake wa awali wa beat it kutoka katika yake ya thriller
hiki ndicho kilikuwa kibao chake cha tano na mwisho kutamba kwenye chati za billboard hot kutoka kwenye albamu ya bad
another part of me ni jina la kutaja wimbo ulioimbwa na mwimbaji wa kimarekani michael jackson
kiasili wimbo ulikuwepo kwenye filamu ya jackson ya captain eo
baadaye ikaja kuonekana tena katika albamu yake ya mwaka wa bad na ikaja kutolewa ikiwa kama single ya sita kutoka mnamo mwaka wa 
muziki wa video rasmi ulitolewa mnamo na uliongozwa na patrick kelly unamwonyesha jackson akiimba moja kwa moja wakati wa ziara yake ya bad world tour kwenye uwanja wa michezo wa wembley arena
waeseni walikuwa madhehebu mojawapo ya uyahudi katika karne ya kk na karne ya b
walikoma wakati wa vita vya ukombozi dhidi ya wakoloni wa dola la roma
biblia haiwataji kamwe lakini wanajulikana kupitia vitabu vingine hasa vile vilivyopatikana katika pango la qumran lililohifadhi kwa miaka karibu maktaba ya jumuia yao iliyokuwa inaishi huko katika mazingira ya jangwa ili kujiandaa kupokea ufalme wa mungu
msimamo wao ulikuwa mkali kabisa ndiyo sababu wengi wao walijitenga na wayahudi wenzao pia
hu jintao desemba ni mwanasiasa nchini uchina na tangu amekuwa rais wa nchi hiyo
smooth criminal ni jina la single ya saba ya msanii michael jackson kutoka katika albamu yake ya bad 
wimbo huu unasikika kwa kasi yaani biti yake ni ya kuchangamka kidogo huku ikiwa inamwelezea jackson akitoa mashairi yake yenye kumlenga mwanamama mmoja aliyeitwa annie amabye alivamiwa na wezi kwenye nyumba yake
 oktoba ukiwa kama single na kuweza kushika nafasi ya kwenye chati za billboard hot 
 aprili katika mwaka wa ukiwa kama moja ya sehemu ya seti ya
toleo la single la visionary lilishika nafasi ya kwenye chati za uk
mnamo mwaka wa wimbo umeonekana tena kwenye toleo la albamu ya nyimbo kali na mchanganiko za michael number ones
leave me alone kilikuwa kibao cha nane kutolewa katika albamu ya msanii wa rekodi ya muziki michael jackson
kibao hiki kinatoka katika albamu yake ya saba ya mwaka wa bad
kibao hiki kinaonekana katika toleo la cd la albamu kikiwa kama wimbo wa ziada kwenye albamu na wala hakikutolewa kama single kwa nchini marekani
kibao hiki kiliwekwa kama moja ya sehemu ya filamu ya jackson ya moonwalker na kushika nafasi ya nchini uk new musical express
 aprili kikiwa kama moja ya sehemu ya seti ya
liberian girl kilikuwa kibao cha tisa na cha mwisho kutolewa na michael jackson kutoka katika albamu yake ya mwaka wa ya bad
kibao kimetungwa na michael na kutayarishwa na quincy jones
kibao hiki jackson alikitunga kwa ajili ya marafiki zake wa karibu elizabeth taylor msichana wa kiliberia
muziki wa video wa liberian girl umeongozwa na jim yukich video yake imeshirikisha watu mashuhuri wengi sana ambao ni marafiki wa jackson ambao wanaonekana kusubiri kupigwa wa video ya wimbo wa liberian girl
baadaye ikagundulika kwamba yeye ndiye aliyekuwa akiwachukua luningani wote wale
kama jinsi ilivyotajwa kule mwishoni mwa wimbo waliopata kuonekana ni pamoja na hagerstown ni mji wa marekani katika jimbo la maryland
mafarisayo waliunda madhehebu mojawapo ya uyahudi ambayo wakati wa yesu kristo iliweza kufikia ya wayahudi wote lakini ilikuwa na athari kubwa katika jamii yao kutokana na sifa ya kuwa wanadini hasa
jina lenyewe lina maana ya waliojitenga na wakosefu ili kushika kiaminifu masharti yote ya torati ya musa
mafarisayo wanajulikana hasa kutokana na injili ambazo zinawataja kwa kawaida kama wapinzani wa yesu ingawa yeye alikuwa anakubaliana nao katika mafundisho mengi ya imani tofauti na yale ya masadukayo madhehebu nyingine kubwa iliyokuwa na wafuasi hasa kati ya makuhani
maangamizi ya hekalu yalivunja nguvu ya masadukayo na kuwaachia mafarisayo uongozi wa dini yao
black or white ilikuwa single ya kwanza kuchukuliwa kwenye albamu ya michael jackson ya dangerous imetoka kunako mwezi wa oktoba katika mwaka wa 
single hii ilipata kusifiwa kwamba ni wimbo bora wa rock uliouza sana kwenye miaka ya 
black or white ni mchanganyiko wa hard rock na rap
umetungwa na kuandaliwa na jackson na mashairi ya rap yameimbwa na bill bottrell
wimbo umeshika nafasi ya kwanza katika chati za us billboard hot na uk singles chart na vilevile imeshika chati kadhaa kwenye nchi zingine 
masadukayo kwa kiebrania waliunda madhehebu muhimu ya dini ya uyahudi wakati wa yesu kristo
ndiyo maana waliishiwa nguvu hekalu la yerusalemu lilipoangamizwa na warumi pamoja na mji mzima mwaka b
k walikubali torati ya musa tu na kukataa vitabu vingine vyote vya biblia
kwa msingi huo walikataa mafundisho yaliyoletwa na manabii kama vile juu ya ufufuo wa wafu na uzima wa milele
katika hilo waligongana na mafarisayo na yesu ambaye kadiri ya injili ndio waliohusika zaidi na kifo chake
kuhani ni mtu ambye katika dini nyingi anashika nafasi ya mshenga kati ya mungu au miungu mizimu n
katika biblia ya kiebrania anaitwa k h n neno lililotafsiriwa katika kigiriki kwa neno hiereus
ukuhani ulikuwa haki na wajibu wa wanaume wa kabila la lawi tu hasa ukoo wa haruni aliyewekwa wakfu na mdogo wake musa mwanzoni mwa taifa la israeli
hivyo kuanzia mwaka b
lilipobomolewa hekalu la yerusalemu lililokuwa pekee katika dini ya uyahudi makuhani wakakosa kazi hadi leo
ukristo kwa kutegemea hasa waraka kwa waebrania unamkiri yesu kuwa ndiye kuhani wa milele anayetoa huduma yake kwa ajili ya watu akiwa katika hekalu la mbinguni
hekalu ni jengo la dini mbalimbali lakini si zote
nyingine zinaita maabadi yao kwa majina tofauti kutokana na mtazamo wa msingi
kwa mfano katika uislamu jengo la ibada linaitwa msikiti
katika biblia lina umuhimu wa pekee hekalu la yerusalemu lililojengwa kwanza na mfalme sulemani mwana wa daudi likabomolewa na mfalme nebukadreza ii wa babuloni mwaka k
k baada ya uhamisho wa babeli likatakaswa na kuwekwa wakfu upya na yuda mmakabayo k
likapanuliwa na kupambwa na mfalme herode mkuu na wayahudi wote bk hadi miaka michache kabla halijabomolewa tena na warumi mwaka 
tangu hapo halijajengwa tena hivi kwamba sadaka zinazodaiwa na torati hadi sasa haziwezi kutolewa kwa muda wa miaka hivi
tangu wakati wa uhamisho hadi leo wayahudi wanaendelea kukusanyika katika majengo yanayoitwa masinagogi yaani mkutano
yesu kristo alikuwa ametabiri maangamizi hayo miaka hivi ya nyuma akisema saa imefika ya kumtolea mungu baba ibada mpya katika roho na ukweli
alipotakasa hekalu hilo alitangaza kuwa mwili wake mfufuka utakuwa ndio hekalu la kweli ambamo watu wote wamuendee mungu na kumtolea ibada hiyo
ndiyo sababu kwa kawaida maabadi ya wakristo huitwa kanisa yaani mkusanyiko si hekalu
remember the time ni jina la wimbo ulioimbwa na msanii wa rekodi za muziki wa rock pop na r b michael jackson mnamo mwezi wa machi ya mwaka wa 
wimbo ameandaa kwa ushirikiano wake na teddy riley
wimbo umegonga nafasi ya kwenye chati za billboard hot na namba kwenye billboard r b singles
mnamo mwaka wa jackson alitoa heshima kwa kuuimba wimbo huu kwenye sherehe za ugawaji wa tuzo za soul train awards akiwa kwenye kiti
hii ni kwa sababu amepata kushtuka mara kwa mara akiwa anafanya mazoezi na ilitokea hivi siku moja kabla ya sherehe hii kufanyika
remember the time umepata tuzo ya soul train award for best male r b single
kama jinsi ilivyokuwa katika sehemu za nyimbo zake zilizopita muziki wa video wa remember the time umeongozwa na john singleton ilikuwa utayarishaji wa kimaelezo na imefanya wimbo uwe na urefu wa dakika 
wimbo upo kwenye seti ya misri ya kale imetiwa vionjo na kuonekana kama video ya kizamaani kweli
ndani yake anauza sura eddie murphy iman magic johnson na tom tiny lister jr
ikiwa sambamba na uchezaji mkali na wa kitatanishi na kuwa kama kitovu cha uchezaji katika video zote za albamu ya dangerous na ni moja kati ya video chache alizoonekana akimkumbatia mwanamke na kumladenda
in the closet ni wimbo wa mwanamuziki wa rock r b na pop michael jackson kutoka katika albamu yake ya mwaka wa dangerous
wimbo umekuwa wa pili kushika nafasi ya kwanza kwa midundo ya r b na namba tatu kwenye kumi bora chati za billboard kwa midundo ya aina ya pop namba sita kwenye chati za billboard hot 
mpitimbi ni kata ya wilaya ya songea vijijini katika mkoa wa ruvuma tanzania
muhukuru ni kata ya wilaya ya songea vijijini katika mkoa wa ruvuma tanzania
katika eneo la wino lilitokea chanzo cha shirika la ruvuma development association rda lilikuwa utangulizi wa ujamaa wa kitanzania vijijini kabla ya operesheni vijiji
kijiji cha matetereka kinasemekana kuna mabaki ya mwisho wa rda baada ya kufutwa kwake na serikali mnamo mwaka 
matumbi ni kata ya wilaya ya songea vijijini katika mkoa wa ruvuma tanzania
maposeni ni kata ya wilaya ya songea vijijini katika mkoa wa ruvuma tanzania
mahanje ni kata ya wilaya ya songea vijijini katika mkoa wa ruvuma tanzania
magagura ni kata ya wilaya ya songea vijijini katika mkoa wa ruvuma tanzania
litisha ni kata ya wilaya ya songea vijijini katika mkoa wa ruvuma tanzania
lilambo ni jina la kata ya manisipaa ya songea katika mkoa wa ruvuma tanzania
mitaa ya lilambo ni mwanamonga sinai likuyufusi lilambo a na lilambo b
kilagano ni kata ya wilaya ya songea vijijini katika mkoa wa ruvuma tanzania
gumbiro ni kata ya wilaya ya songea vijijini katika mkoa wa ruvuma tanzania
jam ni wimbo wa michael jackson kutoka kwenye albamu yake ya mwaka wa dangerous
single hii ilikuja kutolewa tena upya kunako mwaka wa ikiwa kama moja ya sehemu ya mkusanyiko wa jackson
jam ni mchanganyiko wa funk ngumu na ya fujo na rap au funk hip hop
kile kipande kidogo cha rap cha muziki huu kilifanywa na heavy wa kundi la muziki wa hip hop na rap heavy the boyz
muziki wa video wa wimbo huu umemuuzisha sura mchezaji wa zamani wa nba michael jordan
kishingini au cishingini ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na washingini
wimbo huu pia ulitumika kama ndiyo wimbo kifunguzi katika ziara yake ya dangerous world tour
wimbo huu pia ulipata kuingia tena kwenye chati za uk kwa mwaka wa kwa kushika nafasi ya 
muziki wa video wa jam umechukua nafasi ukiwa ndani ya kisehemu cha kuchezea mpira wa kikapu mahala ambapo anaonekana jackson anamfundisha mchezaji wa zamani wa mpira wa kikapu michael jordan jinsi ya kucheza na kwa rejesho jordan anamfundisha jackson namna ya kucheza mpira wa kikapu
kionjo kikali zaidi katika wimbo huu ni pale jackson aliporusha mpira wa kikapu kutoka upande wmingine na kuelekea upande wa pili kwa kupitia kidirishani na kwenda kuingia kwenye kifuko cha kuingizia mpira ule ukitaka kufunga nyavuni
vilevile jackson akishinda kwa kupia mpira ule kwa kutumia kisigino chake kwa nyuma
mwishoni mwa video anaonekana jackson anamfundisha jordan namna ya kucheza kivitendo staili na maujanja ya moonwalk
wengineo waliouza sura ndani ya video hii ni pamjoa na kundi la rap wawili kris kross na heavy kama jinsi alivyopasuka katika kipande kidogo cha rap cha wimbo huu
muziki wa video au muziki wa kuona ni filamu ambayo inawakilisha wimbo kwenye skrini ya televisheni
video nyingi za muziki huonyesha msanii akiwa anaimba wimbo aliorekodi au akionekana akiinua inua mdomo kupitia kwenye skirini ya luninga
mitandao ya tv na izaya maarufu zinazopiga sana muziki wa video ni pamoja na mtv vh bet na cmt
who is it ni wombo wa michael jackson kutoka katika albamu yake ya mwaka wa dangerous
wimbo huu upo kama nyimbo zingine maarufu za jackson kuhusu fununu
wimbo kumeshika nafasi ya kwenye chati za u
r b na kwenye chati za billboard hot pale ilipotolewa
heal the world ni wimbo wa michael jackson kutoka katika albamu yake kali ya dangerous iliyotolewa mnamo mwaka wa 
muziki wa video wa wimbo huu unaonyesha watoto wadogo wanaoshi katika maisha magumu na ya tabu hasa yale yasiyopumzika katika hali ya kivita
na ni video pekee ambayo michael jackson hakuonekana yeye mwenyewe nyingine yake ni cry history na man in the mirror
vipande vya kwenye wimbo wa history na man in the mirror imemwonyesha michael jackson kidogo sana hasa kama kwenye kihifadhio
video pia unamaarufu kwa kuonekana kwa cent wakati yuko bwana mdogo
wimbo umefika nafasi ya katika chati za uk singles chart kunako mwezi wa desemba imewekwa kando kutoka nafasi ya na wimbo wa whitney houston wa will always love you
wimbo huu haukufanya vizuri kabisa kabisa katika marekani na ulifikia nafasi ya kwenye chati za billboard hot na kuufanya uwe wimbo wake wa pili kutofikia hata ishirini bora
give in to me ni jina la kutaja wimbo wa kumi wa mwanamuziki michael jackson kutoka katika albamu yake ya mwaka wa dangerous
wimbo huu ulishika nafasi ya nchini new zealand kwa majuma manne na namba kwenye chati za uk singles chart
wimbo huu haujatolewa kule amerika ya kaskazini wala huko asia
muziki wa video wa give in to me unamwonyesha michael jackson akiimba kwenye ukumbi na moja ya wanachama wa zamani wa bendi ya guns n roses
wanachama hao ni pamoja na slash gilby clarke na mpigaji kinanda wa guns n roses teddy andreadis wakiwa ndani ya konseti la ndani la rock
kwa mujibu wa jackson mwenyewe pale alipohojiwa na oprah ilikuwa imetoka kupigwa video yake masaa mawili nyuma kule nchini ujerumani
ile mimwanga mwanga inayoonekana kwa nyuma kwenye video ni maujanja ya kompyuta tu na yamekuja kuwekwa hapo baadaye
ajaccio ni mji wa ufaransa katika mkoa wa korsika
will you be there ni wimbo wa michael jackson ambao ulitolewa kama single mnamo mwaka wa 
kibao hiki kimetolewa kutoka kwenye albamu yake ya mwaka wa dangerous na pia umeonekana kama kibwagizo kwenye filamu ya free willy
gone too soon ni wimbo hasa ulioimbwa na mwanamuziki michael jackson
ni wimbo wa tisa kuchukuliwa kutoka kwenye albamu yake ya mwaka wa dangerous
ilishika nafasi ya kwenye chati za uk singles chart mnamo mwezi wa desemba 
salzburg ni jina la kutaja mji wa jimbo la austria la salzburg au salzburgerland
idadi ya wakazi ya mjini imekadiriwa kufikia takriban watu 
huu ni mji mashuhuri kwa sababu mtunzi wa muziki na opera wolfgang amadeus mozart alizaliwa hapa
dunkerque ni mji wa ufaransa katika nord pas de calais
le lamentin ni mji wa ufaransa katika martinique
petit bourg ni mji wa ufaransa katika guadeloupe
altare au madhabahu ni mahali patakatifu inapotolewa sadaka au ibada
katika dini nyingi kuna madhehebu ya kafara dhabihu au matoleo kwa mungu au mizimu
katika ukristo altare inatiwa maanani kwa kiasi tofauti kulingana na imani ya madhehebu husika juu ya ekaristi iliyo ukumbusho wa sadaka pekee ya yesu kristo
maabadi ni mahali popote pa ibada kama vile hekalu kanisa msikiti patakatifu n
hija kutoka kiarabu a ni ziara ya kidini yaani ni safari inayofanyika kwa sababu ya dini ikilenga patakatifu fulani
kwa maana ya kiroho maisha yote ni safari ya kumuelekea mungu au uzima wa milele n
sababu ya kwenda mahali maalumu ni tumaini la kuwa karibu zaidi na imani mahali ambako mambo muhimu ya historia ya dini husika yalitokea mara nyingi pia imani ya kwamba sala itakuwa na nguvu au mafanikio zaidi pale
kiasili neno hija katika kiswahili lilimaanisha tu safari ya waislamu kwenda makka kwa sababu katika utamaduni wa waswahili hili lilikuwa safari ya kidini pekee yenye jina maalumu
lakini wakristo wamepokea neno hili pia kwa safari zao za kiroho na siku hizi linatumiwa kwa kutaja safari za aina hii kwa jumla kati ya dini zote
hija mashuhuri dunani inawezekana ni hajj ya kiislamu kwenda makka
lakini hija mbalimbali za uhindu zina namba kubwa zaidi ya mahudhurio
kumbh mela huko allahabad kwenye mto ganges ilikuwa na wahijji milioni mwaka 
pia ndani ya uislamu kuna watu zaidi wanaohudhuria umra ziara za makka nje ya hajj au ziara ya karbala
guanajuato ni mji mkuu katika guanajuato upande wa kati ya nchi mexiko
idadi ya wakazi ni pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 
jina la guanajuato ni ya kip urh pecha maana yake ni kilima ya majura
hii ni orodha ya miji ya uswidi yenye angalau idadi ya wakazi 
scream ni wimbo wa upande katika toleo na childhood ipo kwenye upande wa b
ya zamani aliimba pamoja akiwa na ndugu yake janet jackson ambapo mulemule ikaja kuwa kama kipande cha kujitegemea badala ya kuimba kwa ushirika
you are not alone ni single ya pili ya msanii michael jackson kutoka katika albamu yake ya history
wimbo umetungwa na r
kelly kwa kufuatia hali ngumu yake ya kimaisha kwa kipindi hicho
baada ya kutungua baadaye akamtumia tepu ya mashairi na mwenendo mzima wa wimbo huu kwa jackson ambaye aliupenda wimbo huu na kuamua kushirikiana na kelly ili kutayarisha wimbo huu
mfalme solomoni kadiri ya biblia alikuwa mfalme wa tatu na wa mwisho wa israeli nzima akitawala kuanzia kk hadi kk hivi
alikuwa mwana wa daudi na bath sheba betsheba aliyewahi kuwa mke wa uria mhiti
daudi alimchagua kuwa mrithi wake kwa sababu alikuwa uthibitisho hai wa msamaha aliopewa na mungu kwa kuzini na hatimaye kumuua uria
ufalme wake ulitazamwa na wayahudi kuwa na ustawi usio na mfano kutokana na hekima yake na amani iliyopatikana wakati wote wa utawala wake
ufalme wake uliweza kustawi kuliko ule wa baba yake kutokana na msingi imara aliouweka daudi
lakini mwenyewe aliudhoofisha na kusababisha mara baada ya kifo chake utokee utengano kati ya makabila ya kaskazini na yale ya kusini
kati ya kazi muhimu alizozifanya mojawapo ni kujenga hekalu la yerusalemu na kuliweka wakfu kwa sherehe kubwa ya siku saba ambapo mungu alionyesha kibali chake kwa kulijaza kwa sura ya wingu fal 
hata hivyo mwishoni aliweza kulaumiwa kwa kuzidisha fahari hasa upande wa wanawake waliomvuta kwenda kinyume cha imani ya mungu pekee
nipe mimi mtumwa wako moyo wa adili niwahukumu watu wako maana ni nani awezaye kuwahukumu hawa watu wako walio wengi ee bwana mungu wa israeli hakuna mungu kama wewe kwa sababu hiyo ufalme ulivunjika pande mbili mara baada ya kifo chake
hata hivyo wayahudi waliendelea kumuona kama kielelezo cha hekima wakaandika vitabu kwa kutumia jina lake au kwa kujifananisha naye
yesu alijitangaza kuwa mkuu na mwenye hekima kuliko solomoni
aga khan kifarsi ni cheo cha imamu au kiongozi wa wanizari ambao ni kundi kubwa la pili ndani ya waislamu washia wakihesabiwa katika dhehebu la waismaili
le n jina rasmi le n de los aldamas ni mji mkubwa katika jimbo la guanajuato
idadi ya wakazi ni pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 
vienne ni d partement kifaransa au department kiingereza la poitou charentes ya ufaransa
earth song ni single ya tatu ya michael jackson kutoka katika albamu yake ya tisa ya
ni muziki wa ballad ulitumbukiziwa na elementi za muziki wa blues gospel na opera
jackson ana historia ndefu ya kutoa nyimbo zenyekuhusiana na masuala ya kijamii
nyimbo hizo ni pamoja na we are the world man in the mirror na heal the world
hata hivyo earth song ndiyo wimbo wa kwanza uliohusu sana na masuala ya mazingira na haki za wanyama
richard edward taylor amezaliwa novemba ni mwanafizikia kutoka nchi ya kanada
mwaka wa pamoja na jerome friedman na henry kendall alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
jerome isaac friedman amezaliwa machi alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
alipokuwa mwanafunzi katika chuo kikuu cha chicago alifanya kazi chini ya enrico fermi
mwaka wa pamoja na henry kendall na richard taylor alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
henry way kendall desemba februari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na jerome friedman na richard taylor alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
they don t care about us ni single ya nne kutoka katika albamu ya michael jackson history
wimbo huu umebaki kuwa kama moja kati ya nyimbo za jackson zenye nong ngono kuliko zile zote alizotunga hapo awali
nchini marekani vyombo vya habari vya nchini humo vilianza upekuzi usiyo rasmi juu ya mashairi yaliyomo kwenye wimbo huu na kudai kwamba yanaonyesha dhahili kupingana na sera za kiyahudi ilhali siyo kweli na wala hakuzungumzia masuala hayo
jambo hilo lilipelekea kwa jackson kufanya mabadiliko ya haraka sana na kuomba radhi kwa mara kadhaa juu ya mashairi yake hasa katika wimbo huu hata hivyo mashairi ya wimbo yalibaki vilevile
michael alipata shutuma kibao dhidi ya dhana za kudai kwamba hawapendi wayahudi mwenyewe akabisha na kuripoti kwenye vyombo vya habari kwamba walitafsiri vibaya muktadha mzima wa wimbo wake aidha kwa maksudi ima kibahati mbaya
wimboni upo kwenye mazingira ya hip hop ya fujo sana na lundiko la watu wakiwa mtaani
pierre gilles de gennes oktoba mei alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya ufaransa
hasa anajulikana kwa kuchunguza fuwele miminiko na sifa zake
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
ardennes ni d partement kifaransa au department kiingereza la champagne ardenne ya ufaransa
ard che ni d partement kifaransa au department kiingereza la rh ne alpes ya ufaransa
ari ge ni d partement kifaransa au department kiingereza la midi pyr n es ya ufaransa
aube ni d partement kifaransa au department kiingereza la champagne ardenne ya ufaransa
aude ni d partement kifaransa au department kiingereza la languedoc roussillon ya ufaransa
bas rhin ni d partement kifaransa au department kiingereza la alsace ya ufaransa
bouches du rh ne ni d partement kifaransa au department kiingereza la provence alpes c te d azur ya ufaransa
calvados ni d partement kifaransa au department kiingereza la basse normandie ya ufaransa
cantal ni d partement kifaransa au department kiingereza la auvergne ya ufaransa
charente ni d partement kifaransa au department kiingereza la poitou charentes ya ufaransa
charente maritime ni d partement kifaransa au department kiingereza la poitou charentes ya ufaransa
cher ni d partement kifaransa au department kiingereza la mkoa wa centre ya ufaransa
corr ze ni d partement kifaransa au department kiingereza la limousin ya ufaransa
corse du sud ni d partement kifaransa au department kiingereza la korsika ya ufaransa
creuse ni d partement kifaransa au department kiingereza la limousin ya ufaransa
c te d or ni d partement kifaransa au department kiingereza la bourgogne ya ufaransa
deux s vres ni d partement kifaransa au department kiingereza la poitou charentes ya ufaransa
dordogne ni d partement kifaransa au department kiingereza la aquitaine ya ufaransa
doubs ni d partement kifaransa au department kiingereza la franche comt ya ufaransa
dr me ni d partement kifaransa au department kiingereza la rh ne alpes ya ufaransa
essonne ni d partement kifaransa au department kiingereza la le de france ya ufaransa
eure ni d partement kifaransa au department kiingereza la haute normandie ya ufaransa
eure et loir ni d partement kifaransa au department kiingereza la mkoa wa centre ya ufaransa
finist re ni d partement kifaransa au department kiingereza la bretagne ya ufaransa
gard ni d partement kifaransa au department kiingereza la languedoc roussillon ya ufaransa
gers ni d partement kifaransa au department kiingereza la midi pyr n es ya ufaransa
gironde ni d partement kifaransa au department kiingereza la aquitaine ya ufaransa
haut rhin ni d partement kifaransa au department kiingereza la alsace ya ufaransa
haute corse ni d partement kifaransa au department kiingereza la korsika ya ufaransa
haute loire ni d partement kifaransa au department kiingereza la auvergne ya ufaransa
haute marne ni d partement kifaransa au department kiingereza la champagne ardenne ya ufaransa
haute savoie ni d partement kifaransa au department kiingereza la rh ne alpes ya ufaransa
haute vienne ni d partement kifaransa au department kiingereza la limousin ya ufaransa
hautes alpes ni d partement kifaransa au department kiingereza la provence alpes c te d azur ya ufaransa
hautes pyr n es ni d partement kifaransa au department kiingereza la midi pyr n es ya ufaransa
hauts de seine ni d partement kifaransa au department kiingereza la le de france ya ufaransa
h rault ni d partement kifaransa au department kiingereza la languedoc roussillon ya ufaransa
ille et vilaine ni d partement kifaransa au department kiingereza la bretagne ya ufaransa
indre ni d partement kifaransa au department kiingereza la mkoa wa centre ya ufaransa
indre et loire ni d partement kifaransa au department kiingereza la mkoa wa centre ya ufaransa
is re ni d partement kifaransa au department kiingereza la rh ne alpes ya ufaransa
jura ni d partement kifaransa au department kiingereza la franche comt ya ufaransa
landes ni d partement kifaransa au department kiingereza la aquitaine ya ufaransa
loir et cher ni d partement kifaransa au department kiingereza la mkoa wa centre ya ufaransa
loire atlantique ni d partement kifaransa au department kiingereza la pays de la loire ya ufaransa
loiret ni d partement kifaransa au department kiingereza la mkoa wa centre ya ufaransa
lot ni d partement kifaransa au department kiingereza la midi pyr n es ya ufaransa
lot et garonne ni d partement kifaransa au department kiingereza la aquitaine ya ufaransa
maine et loire ni d partement kifaransa au department kiingereza la pays de la loire ya ufaransa
manche ni d partement kifaransa au department kiingereza la basse normandie ya ufaransa
marne ni d partement kifaransa au department kiingereza la champagne ardenne ya ufaransa
mayenne ni d partement kifaransa au department kiingereza la pays de la loire ya ufaransa
meurthe et moselle ni d partement kifaransa au department kiingereza la lorraine ya ufaransa
meuse ni d partement kifaransa au department kiingereza la lorraine ya ufaransa
morbihan ni d partement kifaransa au department kiingereza la bretagne ya ufaransa
moselle ni d partement kifaransa au department kiingereza la lorraine ya ufaransa
ni vre ni d partement kifaransa au department kiingereza la bourgogne ya ufaransa
nord ni d partement kifaransa au department kiingereza la nord pas de calais ya ufaransa
oise ni d partement kifaransa au department kiingereza la picardie ya ufaransa
orne ni d partement kifaransa au department kiingereza la basse normandie ya ufaransa
pas de calais ni d partement kifaransa au department kiingereza la nord pas de calais ya ufaransa
puy de d me ni d partement kifaransa au department kiingereza la auvergne ya ufaransa
ni jina kwa puy de d me ajabu volkeno ile haiko katika kanda
pyr n es atlantiques ni d partement kifaransa au department kiingereza la aquitaine ya ufaransa
pyr n es orientales ni d partement kifaransa au department kiingereza la languedoc roussillon ya ufaransa
rh ne ni d partement kifaransa au department kiingereza la rh ne alpes ya ufaransa
sarthe ni d partement kifaransa au department kiingereza la pays de la loire ya ufaransa
savoie ni d partement kifaransa au department kiingereza la rh ne alpes ya ufaransa
seine maritime ni d partement kifaransa au department kiingereza la haute normandie ya ufaransa
seine saint denis ni d partement kifaransa au department kiingereza la le de france ya ufaransa
seine et marne ni d partement kifaransa au department kiingereza la le de france ya ufaransa
somme ni d partement kifaransa au department kiingereza la picardie ya ufaransa
tarn ni d partement kifaransa au department kiingereza la midi pyr n es ya ufaransa
tarn et garonne ni d partement kifaransa au department kiingereza la midi pyr n es ya ufaransa
territoire de belfort ni d partement kifaransa au department kiingereza la franche comt ya ufaransa
val d oise ni d partement kifaransa au department kiingereza la le de france ya ufaransa
val de marne ni d partement kifaransa au department kiingereza la le de france ya ufaransa
var ni d partement kifaransa au department kiingereza la provence alpes c te d azur ya ufaransa
vaucluse ni d partement kifaransa au department kiingereza la provence alpes c te d azur ya ufaransa
vend e ni d partement kifaransa au department kiingereza la pays de la loire ya ufaransa
vosges ni d partement kifaransa au department kiingereza la lorraine ya ufaransa
yonne ni d partement kifaransa au department kiingereza la bourgogne ya ufaransa
yvelines ni d partement kifaransa au department kiingereza la le de france ya ufaransa
aveyron ni d partement kifaransa au department kiingereza la midi pyr n es ya ufaransa
allier ni d partement kifaransa au department kiingereza la auvergne ya ufaransa
aisne ni d partement kifaransa au department kiingereza la picardie ya ufaransa
loire ni d partement kifaransa au department kiingereza la rh ne alpes ya ufaransa
ain ni d partement kifaransa au department kiingereza la rh ne alpes ya ufaransa
tazama makala ya majaribio wilaya za tanzania kwa mpangilio wa mikoa na wilaya mnamo pia makala ya wilaya za tanzania kuhusu majina maalumu ya kata kadhaa
wilaya za tanzania ina maandalizi ya vigezo vipya
mikoa ya tanzania imegawanyika katika wilaya zipatazo 
mikoa ya tanzania miji mikuu eneo na idadi ya wakazi
mikoa hiyo yote imegawanyika tena kwenye wilaya 
wakati wa ukoloni wa kijerumani eneo la tanzania bara tanganyika lilikuwa pamoja na rwanda na burundi kama afrika ya mashariki ya kijerumani
mwaka eneo lote liligawiwa kwa mikoa na maeneo matatu ya wawakilishi wakazi
mikoa ilikuwa chini ya wakuu wa mkoa wa kawaida yaani maafisa waraia wajerumani jer
mikoa miwili ya iringa na mahenge ilikuwa mikoa ya kijeshi yaani chini ya usimamizi ya maafisa wakuu wa jeshi la schutztruppe
maeneo ya bukoba takriban sawa na mkoa wa kagera wa leo ruanda na urundi yaliendelea kutawaliwa na watawala wao wa kieneyeji wakiangaliwa na mwakilishi mkazi wa ujerumani aliyekuwa kama balozi mshauri mkuu na msimamizi wa watawala hao
tangu mwaka eneo la tanganyika lilikuwa eneo la kudhaminiwa kwa uingereza bila maeneo ya rwanda ruanda na burundi urundi
tanganyika likigawiwa mwaka kuwa na mikoa ileile ilhali majina ya kijerumani yalibadilishwa kuwa majina ya kienyeji kama vile arusha bagamoyo bukoba daressalam dodoma iringa si tena mkoa wa kijeshi kilwa kondoa irangi lindi mahenge si tena mkoa wa kijeshi morogoro moshi mwanza pangani rufiji rungwe songea tabora tanga ufipa badala ya bismarckburg ujiji na usambara badala ya wilhelmstal
katika miaka ijayo mfumo huu wa kiutawala ukabadilishwa
mnamo mwaka waingereza walikuwa na majimbo provinces yafuatayo mwaka jimbo la mashariki likagawiwa na dar es salaam kuwa jimbo la pekee
majimbo haya yalirithiwa na nchi huru ya tanganyika
tarehe mwezi wa aprili mwaka tanganyika na zanzibar zikaungana
majimbo haya yalibadilishwa mnamo kuwa mikoa 
orodha ya makamu wa rais wa tanzania ni cheo cha pili kwa ukubwa kisiasa nchini tanzania
ali mohamed shein amezaliwa machi amekuwa makamu wa rais wa tanzania tangu mnamo tar
kiasili anatokea kisiwani pemba shein ni mwanachama wa cha tawala cha chama cha mapinduzi ccm
stranger in moscow ni single ya tano na ya mwisho kutoka katika albamu ya michael jackson ya history
wimbo huu ulikuja kutolewa dunia nzima kunako mwezi wa novemba katika mwaka wa lakini ukawa haujatolewa nchini marekani hadi hapo ilipofika mwezi wa agosti katika mwaka wa 
katika wimbo huu jackson anaimba kwa huzuni mkubwa kabisa na kudai hadhi yake imemwacha mpweke katengwa kuvurugwa na kuchanganyikiwa kabisa
blood on the dance floor ni single ya kwanza kutoka katika albamu ya michael jackson remix albamu
jackson na teddy riley walitengeneza wimbo huu mwaka wakati wa kutolewa kwa albamu ya dangerous
hata hivyo haukuonekana katika rekodi ile na ukaja kubadilishwa kidogo kabla ya kutolewa kwake kibiashara mnamo mwaka wa 
wimbo unamhusu mwanamama mwindaji mmoja aliyeitwa kwa jina la susie ambaye aliyemtongoza jackson kabla ya kupanga kumchoma na kisu cha tumbo
maudhui ya wimbo yapo katika mitabaka mbali mbali humu kuna rock na funk
new england uingereza mpya ni jina la sehemu ya kaskazini mashariki ya marekani inayotazama pwani la atlantiki
majimbo hayo ni pamoja na maine vermont new hampshire massachusetts connecticut na rhode island
eneo hili lilikuwa chanzo cha ukoloni wa uingereza katika amerika ya kaskazini
mpelelezi mwingereza john smith alitembelea nchi mnamo mwaka akatoa kitabu a description of new england alipoeleza uwingi wa samaki ubao na ardhi yenye rutba akisema nchi ilifaa kuunda uingereza mpya katika sehemu hizi
maelezo yake yalianza kuvuta walowezi wachache walionunua ardhi kutoka kwa maindio wenyeji na kujenga makazi yao
tangu walowezi hao waliongezeka sana kutokana na uhamisho wa wakristo waliowahi kujitenga katika kanisa rasmi la uingereza na kuteseka huko
walipewa nafasi ya kuhama amerika walipoahidiwa uhuru wa kidini
walowezi walipanusha eneo lao ama kwa njia ya mapatano na wazalendo au kwa njia ya vita
mara nyingi walowezi walianza kulima mashamba mapya nje ya sehemu za koloni ndogo za awali kama walishambuliwa na wazalendo wasiokubali kulima kwao jeshi la miji ya koloni liliingia kati na kwa mdaasa wa silaha za kiulaya kushinda makabila ya wenyeji
kwa njia hii maeneo ya walowezi yalipanuka polepole
uwingi wa ardhi ya kulimia uliendelea kuvuta walowezi wapya na koloni hizi za uingereza zilistawi kwa kuuza mazao kwenda ulaya
remix albamu ni albamu hasa inayohusisha maremixi au matoleo yaliyorekodiwa upya na wasanii katika matoleo yao ya karibuni
 juni ni mwimbaji na mnenguaji wa kiamerika
anafahamika kwa kuongoza unenguaji katika nyimbo kibao za watu wengine na za kwake mwenyewe
kwa sasa yeye ndiye mwamuzi wa kipindi maarufu cha tv cha kimarekani maarufu kama american idol
lee myung bak desemba ni mwanasiasa nchini korea kusini na tangu amekuwa rais wa nchi hiyo
vicente guerrero ni mji mkubwa katika jimbo la tlaxcala upande wa kusini kati ya nchi mexiko
studio albamu au albamu ya muziki ni mkusanyiko halisi wa nyimbo mpya za msanii wa rekodi za muziki
kikawaida toleo hili huwa alijumlishi rekodi za kwenye maukumbi na au maremix na hata kama ikiwa nayo basi nyimbo hizo haziwekewi kama orodha ya rasmi ya albamu bali kama nyimbo za ziada
wilaya ya embu ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya isiolo ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kitui ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya machakos ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya makueni ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya marsabit ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya mbeere ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya meru kati ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya meru kaskazini ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya meru kusini ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya moyale ni wilaya za mkoa wa mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya tharaka ni moja kati ya wilaya za kenya
wilaya hii inapatikana katika mkoa wa mashariki wa kenya
idadi ya watu katika wilaya hii kulingana na hesabu ya ni na hakuna wanaohesabiwa kuwa wakazi wa mtaani
mnamo wilaya hii ilitenganishwa kutoka tharaka nithi ambayo pia ilikuwa sehemu ya wilaya kubwa ya meru
tharaka ndiyo maskani ya watu wa ameru wameru ambao wakati mwingine wanatajwa kuwa na uhusiano na kabila zingine ziishizo katika maeneo ya mlima kenya wakikuyu na waembu
watu wa tharaka wengi ni wa dini ya kikristo methodist presbyterian na roman catholic ikiashiria kazi ya wamishonari
tharaka pia ina baadhi ya wakazi wa asili ya kizungu history ghosts ni wimbo wa michael jackson kutoka katika remix albamu yake ya mwaka wa 
wimbo halisi wa history ulitolewa ukiwa kama wimbo kwenye albamu yake ya mwaka wa history lakini haukutolewa kama single
history ulitungwa na michael jackson james harris iii na terry lewis kabla haijaremixiwa na tony moran mnamo 
remix lakini haijahusisha kabisa kionho chochote kile kilichokuwa katika wimbo halisi wa history
ghosts ulitungwa na kutayarishwa na jackson na teddy riley mnamo mwaka wa 
wazee wa maelezo wamefanya uchunguzi kuhusu mashairi yaliyomo wimboni hasa katika shighuli za utengenezaji wa video yake
ilipotolewa tu imeshika nafasi kadhaa kule uk namba 
kule nchini uholanzi ubelgiji na sweden wimbo umetumia majuma kwenye chati za nchini humo
nchini australia wimbo umeshika nafasi ya kabla haujabwagwa kwenye chati hizo
wimbo huu haujaonekana kabisa kwenye chati za billboard kule nchini marekani
wilaya ya boringo ni wilaya ambayo ilikuwa katika mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya bomet ni wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya buret ni wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kajiado ni wilaya ya utawala katika mkoa wa bonde la ufa nchini kenya
ina jumla ya wakaazi ukubwa wa eneo la kilomita mraba 
wilaya hii imegawanywa kwenye taarafa saba za utawala
tarafa mpya ya isinya haijajumuishwa kwenye jadwali lifuatalao kulingana na sensa ya wilaya ya keiyo ni wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kericho ni wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya koibatek ni wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya laikipia ni moja kati ya wilaya sabini na moja za kenya iliyoko kwenye ikweta katika mkoa wa bonde la ufa
wilaya hii ina vituo viwili vikuu vya soko nanyuki kwenye upande wa kusini mashariki na nyahururu kwenye upande wa kusini magharibi
mashamba mengi yanamilikiwa na idadi ndogo ya masetla wa ukoloni
shughuli kuu za kiuchumi katika wilaya hii ni utalii na kilimo haswa mimea za mbegu ufugaji na kilimo cha maua matunda na mboga
hali ya hewa ya wilaya hii ni ya cool temperate ikiwa na misimu za mvua na kiangazi
wilaya ya marakwet ni wilaya ya utawala katika mkoa wa bonde la ufa nchini kenya
wilaya hii iliundwa mweaka wa kama wilaya ya elgeyo marakwet district
iligawanywa mara mbili na kuunda wilaya ya keiyo na marakwet mwaka wa 
wakimbiaji wengi mashuuri wakenyan hutoka marakwet na wanaojulikana ni pamoja na moses kiptanui evans rutto reuben kosgei ezekiel kemboi na richard chelimo
wilaya hii ina tu serikali moja ya mtaa baraza la mji wa marakwet
kwa hivyo idadi yake ya watu ni sawa na idadi ya wilaya 
baraza na wilaya haina idadi ya wakaazi wanaotambulika kama wakaazi wa mjini sensa ya census
wilaya ya nakuru ni moja ya wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya nandi ni wilaya ya utawala katika mkoa wa bonde la ufa nchini kenya
wilaya hii ina jumla ya wakaazi sensa ya 
maumbile ya wilaya hii yamejawa na milima ya nandi
wilaya ya nandi ni maarufu kwa kuwa nyumbani kwa wakimbiaji wengi wakenyan iwakiwemo kipchoge keino henry rono moses tanui na bernard lagat
wilaya ya narok ni wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya samburu ni wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya trans nzoia ni wilaya ya utawala ya mkoa wa bonde la ufa kenya
iko katikati ya mto nzoia na mlima elgon makau makuu yake yako kitale
kihistoria eneo hili limekuwa likikaliwa na wakalenjin
baada ya uhuru mashamba mengi yaliyo wachwa na masetla wazungu yalinunuliwa na watu kutoka kundi la makabila mengine ya kenya
wilaya ya trans mara ni wilaya ya utawala katika mkoa wa bonde la ufa nchini kenya
wilaya hii ina jumla ya wakaazi sensa ya na ukubwa wa eneo wa kilomita mraba 
iliundwa mwaka wa wakati wilaya ya trans mara ilivunjwa kutoka kwa wilaya ya narok
wilaya hii ina tu serikali moja ya mtaa baraza la mji wa trans mara
eneo bunge la kilgoris ndilo eneo bunge la pekee katika wilaya hii
wilaya ya turkana ni wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya uasin gishu ni wilaya za mkoa wa bonde la ufa wa jamhuri ya kenya
wilaya ya garissa ni wilaya za mkoa wa kaskazini mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya wajir ni wilaya za mkoa wa kaskazini mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya ijara ni wilaya za mkoa wa kaskazini mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya mandera ni wilaya za mkoa wa kaskazini mashariki wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kirinyaga ni wilaya za mkoa wa kati wa jamhuri ya kenya
wilaya ya maragua ni wilaya za mkoa wa kati wa jamhuri ya kenya
wilaya ya murang a ni wilaya za mkoa wa kati wa jamhuri ya kenya
wilaya ya nyandarua ni wilaya za mkoa wa kati wa jamhuri ya kenya
wilaya ya nyeri ni wilaya katika mkoa wa kati nchini kenya
ina jumla ya wakaazi na ukubwa wa eneo la kilomita mraba 
wilaya hii iko katika maeneo ya kusini mashariki mwa mlima kenya
wilaya ya thika ni wilaya za mkoa wa kati wa jamhuri ya kenya
wilaya imepakana na nairobi upande wa kaskazini mashariki
wilaya ya kiambu ni wilaya za mkoa wa kati wa jamhuri ya kenya
wilaya ya bungoma ni wilaya za mkoa wa magharibi wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kakamega ni moja ya wilaya za mkoa wa magharibi wa jamhuri ya kenya
wilaya ya lugari ni wilaya katika mkoa wa magharibi wa jamhuri ya kenya
wilaya hii imesheheni jamii kadhaa za mkoa wa magharibi baadhi ya jamii hizi ni tachoni maragoli banyala basoko na zinginezo
jamii hizi mara nyingi hujihuzisha na shughuli za ukulima na biashara
baadhi ya mimea inayokuzwa kwa wingi ni miwa mahindi viazi vitamu ndizi wimbi mtama maharagwe njugu ndengu na kadhalika
kuna mikakati inaendelea ya kujenga chuo cha kadri katika mji wa lugari ambacho kitatoa mafunzo ya ualimu hadi kiwango cha diploma
tayari kuna kimoja kilichokamilika katika mji wa likiyani nyanda za juu mwa wilaya ya lugari
taasisi hii hutoa mafunzo mbalimbali kwa vijana na watu wazima kwa ujumla
historia ya wilaya hii kwa ufupi ni kwamba sehemu hii iitwayo lugari kitambo ilikuwa ikijulikana kama wilaya ya kakamega
baadaye kwa sababu kakamega ilikuwa sehemu kubwa sana ndiposa ikakawanywa kuwa wilaya mbili lugari ya sahi na malava iliyorudi upande wa kakamega
jina lenyewe lugari linamaanisha mahali ambapo gari la moshi hupita na kusimama
kulingana na historia wakati wa enzi za ukoloni reli inayojulikana kama kenya uganda railway ilijengwa mwaka wa elfu moja mia tisa na moja
reli hii ilipita mahali ambapo hivi sasa panajulikana kama mji wa lugari
iwapo utafika katika mji huu utakunduwa kwamba reli imepita katikati mwa mji huu na kuukawa katika sehemu mbili
wakati huo wa enzi za ukoloni gari la moshi lilipita na kupewa jina ligari katika lahaja ya kiluhya
hili jina lilitokana jina la wakoloni wafanyibiashara gari la moshi
kwa hivyo hivi ndivyo baadaye jina lugari lilipatikana
watu wa wilaya hii wana utamaduni mbalimbali kama tohara kwa vijana sherehe inayofanyika kila baada ya miaka miwili kwanzia mwezi wa nane kwa kiluhya sherehe hii huitwa okhusevana
sherehe hii hukamilika mwezi wa desemba pale ambapo vijana waliopashwa tohara hupelekwa mtoni na wazee wa jamii kufunzwa maneno muhimu ya utu uzima na mila za jamii
wakati wa sherehe hizi mwanamke au kijana ambaye hajatahiri hawaruhusiwi kuandama na msafara huu kwa sababu ni hatia kubwa kulingana na mila na desturi za waluhya
iwapo yeyote ataghairi na kupatikana anaitwa mbele ya kikao cha wazee wa jamii wanaweza kumfanyiya chochote ambacho chaweza kumletea madhara makubwa maishani mwake
kikao cha wazee wa jamii kinaheshimiwa sana katika jamii ya waluhya maana kuna tetesi kwamba chochote wanachosema hutendeka kwa sababu watu huamini kwamba wana nguvu na uwezo wa kimiungu kutoka kwa waanjilisha wa jamii ya waluhya
wilaya ya mlima elgon ni wilaya za mkoa wa magharibi wa jamhuri ya kenya
wilaya ya teso ni wilaya za mkoa wa magharibi wa jamhuri ya kenya
wilaya ya vihiga ni wilaya za mkoa wa magharibi wa jamhuri ya kenya
wilaya ya busia ni jina la maneno mawili tofauti katika nchi za jirani yaani georges charpak agosti septemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya poland
hasa alibuni vifaa kwa ajili ya kugundua na kuchunguza sehemu za atomu
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
wilaya ya butere mumias ni wilaya za mkoa wa magharibi wa jamhuri ya kenya
gucha ni wilaya katika mkoa wa nyanza magharibi mwa kenya
hujulikana pia kwa jina wilaya ya kisii kusini au wilaya yaogembo
bali mashamba mengi madogo madogo kuna mashamba makubwa ya miwa
idadi ya watu wengi ni wakisii lakini hupakana na ardhi ya masai huko kusini mashariki
wilaya hii ina majimbo matatu south mugirango bomachoge na bobasi
katika uchaguzi mkuu wa mwaka viti vyote vitatu vilishindwa na chama cha ford people
wilaya ya homa bay ni wilaya za mkoa wa nyanza wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kisii ni wilaya ya kenya ipatikanayo katika mkoa wa nyanza kusini magharibi mwa kenya
wakazi wengi wa wilaya hii wanategemea kilimo kwa chakula na mapato ya kifedha
pia kuna biashara hasa uuzaji wa mapato ya kilimo
baadhi ya mimea inayokuzwa ni mahindi ndizi na chai
wilaya ya kisimu ni wilaya za mkoa wa nyanza wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kuria ni wilaya iliyopo katika mkoa wa nyanza jamhuri ya kenya
wilaya ya migori ni wilaya za mkoa wa nyanza wa jamhuri ya kenya
wilaya ya nyamira ni wilaya ya utawala nchini kenya inayopatikana katika mkoa wa nyanza
ilikuwa sehemu ya wilaya ya kisii na huitwa pia kisii kaskazini
wilaya hii ina idadi ya watu kulingana na hesabu ya 
mji wake mkuu ni nyamira ambao una watu takribani kulngana na hesabu ya wilaya ya nyando ni wilaya za mkoa wa nyanza wa jamhuri ya kenya
wilaya ya rachuonyo ni wilaya za mkoa wa nyanza wa jamhuri ya kenya
wilaya ya siaya ni wilaya za mkoa wa nyanza wa jamhuri ya kenya
wilaya ya suba ni wilaya za mkoa wa nyanza wa jamhuri ya kenya
wilaya ya bondo ni wilaya za mkoa wa nyanza wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kaloleni ni wilaya za mkoa wa pwani wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kilifi ni wilaya za mkoa wa pwani wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kilindini ni wilaya za mkoa wa pwani wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kinango ni wilaya za mkoa wa pwani wa jamhuri ya kenya
wilaya ya kwale ni wilaya za mkoa wa pwani wa jamhuri ya kenya
wilaya ya malindi ni wilaya za mkoa wa pwani wa jamhuri ya kenya
wilaya ya mombasa ni wilaya za mkoa wa pwani wa jamhuri ya kenya
lina ukubwa wa eneo ya kilomita mraba na wakaazi kulingana na sensa ya 
makau makuu yake ni hola wakati mwingine hujulikana kama galole
kabila kuu ni wapookomo wengi ambao ni wakulima na waorma na wawardey ambao hutegemea ufugaji wa mifugo wa kuhamahama
mvua ni zisizokuwa na uhakika msimu wa mvua huja miezi za machi mei na oktoba desemba
kumekuwa na migogoro kati ya wakulima na wafugaji wahamaji juu ya maji
mafuriko pia ni tatizo la kawaida yakisababishwa na mvua nzito katika maeneo ya juu ya mto tana
wilaya ya mto tana inatoa kesi ya kuvutia kati ya mgogoro na usalama wa chakula
wilaya ya tana inajumuisha maeneo kadhaa ya misitu vichaka na mapori ambayo ni maeneo madogo ya makaazi
misitu huteuliwa kama hifadhi ya kitaifa ikiwa ina zaidi ya aina nne ya mimea mikuu na zaidi ya aina saba ya wanyama wakubwa iucn 
licha ya udhahiri wa maliasili ya kutosha eneo hili bado limetengwa katika maeneo mengine ya nchi
juhudi za maendeleo daima huzunguka eneo kubwa la mto tana licha ya kutokuweko kwa mafanikio katika miradi ya awali ya kunyunyisha maji katika wilaya yaani miradi za kunyunyishia maji za bura hola na mradi wa kukuza mpunga wa tana delta ambao haukufanikiwa baada ya kuharibiwa na maji ya mvua za el nino mwaka wa 
licha ya ukubwa wa wilaya ya tana river serikali ya mitaa yake ya kipekee ni baraza ya mji wa tana river
wilaya hii ina maeneo bunge matatu garsen galole na bura
wilaya ya taita taveta ni wilaya za mkoa wa pwani wa jamhuri ya kenya
ghosts ni filamu fupi iliyofanywa na michael jackson na iliongozwa na mwongozaji wa filamu na mtaalamu wa vionjo maalumu vya filamu stan winston
filamu hii au video hii imetjwa kuwa ni miongoni mwa video ndefu sana
ilipigwa na na kutupwa kwenye matv mnamo mwaka na ilitolewa ikiwa pamoja na filamu ya stephen king s thinner
ilikuja kutolewa tena kimataifa baada ya mwaka mmoja baadaye na kwenye vhs
filamu inaelezea hadithi ya bwana mmoja mwenye nguvu za giza ambaye alilazimishwa kuuhama mji na meya wa mjini hapo
filamu inajumlisha mfululizo mzima wa utaratibu wa kucheza muziki uliofanywa na michael jackson na familia yake ya mashetani
kila wimbo kwenye filamu hii umechukuliwa kutoka kwenye albamu yake ya history na
filamu hii pia ni mashahuri kwa kuwa ndiyo mara ya kwanza kuonekana kwa msanii wa maigizo rapa na filamu wa kimarekani mos def
bwana mchawi jackson anaishi peke yake kwenye jumba linaloonekana tupu lililopo juu ya kilele cha mlima linaangalia mji wa normal valley kwa chini
wakati huohuo anawaburudisha watoto wa mjini kwa mazingaombwe madogomadogo ya kutisha
mmoja kati ya watoto wale akamweleza mama yake ambaye ndiye aliyeenda kumjulisha bwana meya pia imechezwa na jackson akajichukua yeye na watu wa mjini pale na kwenda kwa yule bwana mchawi na kumtaka aondoke mjini pale
mmoja kati ya wale alionekana kutotaka kufanya hivyo lakini alitiwa msukumo na meya ili ajiunge kundini
usiku wa giza uliojawa na radi wakaingia kwenye jumba la yule bwana mchawi ambamo badala ya kwenda sehemu walionyeshwa badala yake wamekwenda sehemu nyingine wakiwa wameshika kandili za moto
pindi walipofika kwenye jumba hilo jumba ilinalindwa bonge la geti la chuma
wakapenya getini na wakiwa na macho ya wasiwasi katika jumba hilo wakapata wazo la pili la kuingia ndani kabisa
lakini meya akasikia na kusema yule ni kituko na hakuna sehemu mjini hapa kwa ajili ya vituko
ndani ya jumba kunaonekana kunatisha sana kwao kuliko hata kule nje walipotoka na wazazi wakaanza kuwahusia watoto wao na wao wenyewe kwamba hakuna kitu kama hicho cha kusema vizuka
wakawa wanaendelea kuongoza kule ndani zaidi na pindi walipofika wote ndani kabisa mlango wa barazani ukajibamiza na kujiloki wenyewe
milango mikubwa miwili ilifunguka na kubainika kuwa ni mikubwa sana ndani kiza kinene kwenye ukumbi
kwa kusita wanakijiji wale wakawa wanaeleka wenyewe kwenye eneo la ukumbi wa kuchezea ambapo walisalimiwa na bwana mchawi ambaye alikuwa bado anawatisha na vimadawa vya moshi pale pa kuingilia
meya akawa na jazba naye na kumfanyia fujo na kuthubutu kumwita yule mchawi kumbe cha ajabu kituko na anatisha na kumweleza kwamba hakaribishwi kabisa katika mji wao
yule mchawi akaanza kujitetea na kujibu vitisho vya meya kwamba utaondoka mwenyewe ama unataka nikujeruhi watu wa mjini pale wakaonekana wanataka kujiharishia lakini hawakuruhusiwa kutoa pingamizi
kwa jambo hili yule bwana mchawi akajibu unajaribu kunitisha siyo naona sasasina jinsi inanibidi nikutishe na wewe
baada ya hapo akaanza kufanya vituko na mizaha vya uso kwa mfululizo kitendo ambacho meya aliita upuuzi na siyo mzaha
kwa kubadilisha sauti bwana mchawi akauliza hili nalo linatisha na kulivuta sura lake juu na chini kabla hajalinyoosha domo lake sawa
kisha akawa anaendelea kulinyulula sura lake zaidi kwa haraka zaidi kalivuta lile sura hadi kujifichua lile sura lake na kuwa mifupa mitupu na kuanza kucheka kimzaha
vitisho hivyo vilipelekea wanakijiji wale kukimbilia mlangoni ambamo bwana mchawi akaifunga milango yote kwa kutumia nguvu zake za kichawi kisha akavusha sura yake ya mifupa kwa kutumia mikono yake na kuanza kuonyesha sura yake ya kawaida
baada ya muda bwana mchawi akawatambulisha wanakijiji kwa familia yake ya majini wakiwa pamoja na bwana mchawi wakaanza kucheza muziki kwa utaratibu muziki kamili uliotuingwa na jackson ambao uliwatisha wanakijiji na muda huohuo kuwaburudisha
wakati wa kipengele hicho kinaendelea bwana mchawi akaanza kuvua nguo na kuonyesha mwili wake wa ndani ambao ni mifupa mitupu akamwingia neya mwilini na kumchezesha na kumbadilisha meya kuja kwenye sura baya sura la shetani la kutisha huku likisema nani kinyambolelo sasa baada ya onyesho kwisha bwana mchawi akauliza bado mnanitala niondoke
wanakijiji wakajibu hapana meya akajibu kwa mihasira ndiyo
bwana mchawi akakubali kuondoka kwa unyonge na kusema sawanitaondoka
akaaunguka chini na akaanza kujivunja mikono yake kwenye sakafu sura lake na mwili lake likaanza kupagalanyika na kuchukua na upepo
wanakijiji wale waliuzunishwa na hili na kuanza kujisikia huruma kwa kuondoka kwake
baada ya hili meya akafikiria kwamba amekuja na ushindi na kuanza kuongoza njia ya kuelekea mlangoni na huku akisema nimemwonyesha kudadadeki zake
alipofungua mlango tu kakutana na bonge la sura la bwana mchawi pale mlnagoni huku likisema hello na kumshitua kweli na akaanza kukimbia kwa woga na kuanza alama za vioo vya sehemu ambayo meya alipita kwa kasi kwenye milango ya vioo
wanakijiji wale wakaenda kufungua mlango na kumwona bwana mchawi kasimama kule wakajichekesha
wakagundua kwamba si mtu mbaya na kuanza kutaka amani naye
hadithi inaishia madogo wawili wamebebana huku wakiwa wamevaa vazi na sura la kutisha na kumwuliza bwana mchawi hii inatisha akashtuka na kuwa na sura ya upole kabisa na kujibu hapana baada ya hapo kamera ikahamishwa na kusika makelele makali kwa mbali yakisika ndani ya jumba hilo
russell alan hulse amezaliwa novemba ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa anajulikana kwa kugundua aina fulani ya nyota iitwayo binary pulsar kwa kiingereza
mwaka wa pamoja na joseph taylor alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
joseph hooton taylor jr
amezaliwa machi ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza aina fulani ya nyota zinazosaidia kueleza nguvu za mvutano
mwaka wa pamoja na russell alan hulse alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
wikipedia ya kiafrikaans kiafrikaans afrikaanse wikipedia ni toleo la kamusi elezo huru ya wikipedia kwa lugha ya kiafrikaans
 novemba na ilikuwa wikipedia ya kuanzishwa
lakini kwa sasa ni toleo la kwa ukubwa baada ya wikipedia ya kiswahili
mbali na waafrika kusini wikipedia pia uhaririwa na watu wa kutoka kule uholanzi ubelgiji namibia ujerumani na baadhi yao kutoka nchini za skandinavia
awali lilikuwa toleo kubwa la wikipedia katika lugha za kiafrika na pia lilikuwa toleo la kwanza la wikipedia ya lugha za kiafrika kupita makala zaidi 
you rock my world ni wimbo wa msanii wa rekodi za muziki wa pop kutoka nchini marekani michael jackson
hii ilikuwa single yake ya kwanza kutoka katika albamu yake ya mwaka wa invincible
wimbo umeshika kwenye chati za billboard na hot na kuufanya iwe wimbo wa mwisho wa jackson kuingia kwenye kumi bora za nchini marekani
pia wimbo ulipata kuchaguliwa kuingia kwenye ugawaji wa tuzo za grammy award kwa ajili ya
muziki wa video wa wimbo huu ndiyo wa mwisho kuonekana kwa jackson kwenye albamu hii wimbo unaofuata ni butterflies haukuwa na video na hakuonekana kwenye video ya wimbo wa cry
huu ulikuwa wimbo pekee kutoka kwenye albamu yake ya invincible kuwahi kuuimba laivu
wimbo huu unatazamiwa kama miongoni mwa vibao vikali vya mwisho vya jackson kutamba kabla ya kifo chake
cry ni wimbo kutoka katika albamu ya michael jackson ya mwaka wa invincible wimbo umetungwa na mwimbaji wa r b na mtunzi r
kelly ambaye ndiye aliyekuwa akiimba sauti za nyuma
mingine yake ni pamoja na one more chance na you are not alone
muziki wa video wa cry unaonyesha watu wengi wakishikana mikono katika sehemu mbalimbali
baadhi ya vipande vya mashairi kutoka wimboni if we all cry at the same time tonight
shirikisho la soka tanzania au shirikisho la mpira wa miguu tanzania kwa kiingereza tanzania football federation au kifupi tff ni shirikisho cha kitaifa cha mpira wa miguu katika tanzania
ukurasa huu unataja orodha ya diskografia ya single za michael jackson ambayo inajumlisha nafasi za chati ya single zilizotolewa na jackson kwa nchi zifuatazo marekani us uingereza uk kanada ca australia au ujerumani de ufaransa fr na ireland ie
 machi ni mwelekezi wa muziki mtayarishaji wa rekodi mpangaji muziki mtunzi wa vibwagizo vya filamu na mpiga talumbeta kutoka nchini marekani
katika kipindi cha makumi yake matatu ya shughuli za kiburudani jones amepata kushindanishwa katika tuzo za grammy award mara kashinda grammys ikiwemo na tuzo ya grammy legend award mnamo 
anafahamika zaidi na zaidi kwa kutayarisha albamu ya thriller ya mwanamuziki wa pop michael jackson ambayo imeuza zaidi ya nakala milioni dunia nzima na ndiyo mtayarishaji na mwelekezi wa wimbo wa hisani wa we are the world
huyu pia anajulikana kwa kazi yake ya wimbo soul bossa nova ambayo ilikuwa na asili kamili ya albamu ya big band bossa nova
mnamo mwaka wa jones na mtunzi wa nyimbo mwenzake bw
bob russell wamekuwa ndiyo waafrika waamerika wa kwanza kushindanishwa kwenye tuzo za academy award katika kundi la nyimbo bora za asilia
mwaka huohuo amekuwa mwafrika mwamerika wa kwanza kuchaguliwa mara mbili katika kipindi cha mwaka mmoja kwa kazi yake ya kutengeneza kibwagizo cha filamu ya mwaka wa in cold blood
mnamo mwaka wa jones angepokea taji la heshima na kuwa mwafrika mwamwerika wa kwanza kupewa jina la kiongozi wa muziki mwelekezi wa sherehe za academy awards
jones pia alikuwa wa kwanza na mpaka sasa ni yeye pekee mwafrika mwamerika kuchaguliwa kuwa kama mtayarishaji katika kundi la filamu bora mnamo kwa ajili ya the color purple
jones alizaliwa mjini chicago akiwa kama mtoto mkubwa wa bi
sarah frances meneja wa majengo na makazi na pia ni mkurugenzi wa benki ambaye alisumbuliwa na skizofrenia na quincy delight jones sr
mchezaji wa kulipwa wa baseball na pia selemala
jones aligundua masuala ya muziki akiwa katika shule ya raymond elementary school iliyo huko mjini kusini mwa chicago na kujifunza talumbeta
alipokuwa na umri wa miaka ya familia yake ikahamia mjini bremerton washington na kwenda kujiunga na shule ya mjini seattle garfield high school
mnamo mwaka wa jones amepata udhamini kwa kwenda kujifua zaidi kimasomo ya muziki ya mjni boston massachusetts
lakini alitelekeza masomo na kupokewa ofa ya kwenda kwenye ziara moja aliyokuwa kama mpiga talumbeta wa kiongozi wa bendi bw
baadaye jones akaelekea zake mjini new york city ambap alipata bahari kadhaa za kuwaandalia muziki baadhi ya wasanii kama vile sarah vaughan dinah washington count basie duke ellington gene krupa na rafiki yake wa karibu ray charles
wakati anasghulikia filamu ya michael jackson akamwomba jones amtayarishie albamu yake ijayo ya kujitegemea
jibu lake likawa off the wall iliyouza nakala milioni na kumfanya jones kuwa mtayarishaji mkubwa na mwenye nguvu katika soko la muziki
jones na jackson wakashirkiana na tena kutengeneza albamu ya thriller iliyofanya mauzo ya heshima kwa nakala milioni kwa hesabu ya dunia nzima na kuifanya iwe albamu yenye mauzo bora kwa muda wote miaka nenda miaka rudi
jones akafanyakazi tena na michael jackson kwenye albamu yake ya tatu ya bad ambayo iliuza nakala milioni 
baada ya albamu ya bad jones akamtaka jackson aende kwa waanzilishi wa new jack swing bw
teddy riley na babyface hivyo jackson anaweza kubadili sauti yake zaidi
katika mahojiano mnamo mwaka wa pale jackson alipoulizwa kama angeweza kufanyakazi tena jones alijibu mlango uko wazi muda wote
hata hivyo mnamo mwaka pale nme
com walivyomuuliza jones swali lilelile alisema bwana tafadhali nina mengi ya kufanya
nimezungumza naye kuhusu kufanya naye kazi tena lakini nina mengi mno ya kufanya
nina shughuli zaidi ya na nina umri wa miaka 
james samuel jimmy jam harris iii amezaliwa mnamo juni mjini minneapolis minnesota na terry steven lewis amezaliwa mnamo novemba mjini omaha nebraska ni watayarishaji wa muziki wa r b na pop na watunzi kutoka nchini marekani
wanafahamika zaidi kwa kushirikiana sana na msanii wa kike bi
watayrishaji hawa walitamba sana kuna miaka ya na wamefanyakazi na wasanii kibao
orodha ya nyimbo zilizotayarishwa na jimmy jam na terry lewis hii ni orodha ya nyimbo zilizotayarishwa na jam na lewis
mji mkuu ni clonmel kusini na nenagh kaskazini
barbra streisand amezaliwa na jina la barbara joan streisand mnamo tar
 aprili ni mwimbaji na mwigizaji wa filamu kutoka nchini marekani
pia amepata kufahamika zaidikama mtunzi mwanaharakati huria wa kisiasa mtayarishaji wa filamu na mwongozaji
ameshinda tuzo mbili za academy tisa za grammy nne za emmy special tony award na ni mmoja kati ya waburudishaji wachache waliowahi kupata tuzo zote hizi ingawa bado hajapata kushinda tuzo za ushindani za tony
blandina kwa kifaransa blandine aliyeuawa lyon mwaka katika dhuluma wa kaisari marcus aurelius dhidi ya ukristo anaheshimiwa kama mtakatifu bikira na mfiadini
barua iliyotufikia kutoka kwa walionusurika kuuawa wakati huo inaleta ripoti kali lakini sahihi ya mauaji hayo ya wafiadini wa lyon yaliyofanyika katika mji mkuu wa gallia
mwaka dhuluma ya kaisari marcus aurelius dhidi ya ukristo ilisababisha mauaji makubwa katika mji mkuu wa gallia jina lake lugdunum siku hizi lyon
wengine ni alexander attalus espagathus maturus and sanctius
potinus kwa kifaransa saint pothin alikuwa askofu wa lyon aliyeuawa mwaka wakati wa dhuluma ya kaisari marcus aurelius dhidi ya ukristo
askofu ireneo wa lyon alimtaja kama mtangulizi wake katika barua ambayo anadhaniwa kuwa aliwaandikia wakristo wa mkoa wake wa asili asia ndogo
dhuluma ya kidini ya kisiasa na ya kikabila ni kati ya makosa ya jinai dhidi ya utu yanayolaaniwa kimataifa k
mf
bikira ni mwanamke yeyote asiyewahi kuingiliwa kijinsia na mwanamume
kwa sababu hiyo kizinda kinacholinda tumbo la uzazi hakijaondolewa bali kinabaki kama ushahidi wa hali hiyo
katika utamaduni wa makabila mbalimbali kufikia ndoa katika hali hiyo ni jambo linalothibitisha msimamo wa mwanamwali unaotumainisha atakuwa mwaminifu kwa mume wake
kati ya wote waliokuwa na sifa hiyo maarufu zaidi ni mama wa yesu wa nazareti ambaye kwa heshima anaitwa kwa kawaida bikira maria
kufuatana na mfano wake wakristo wengi kuanzia karne ya waliamua kutunza hali hiyo maisha yao yote hasa katika utawa
katika katekisimu ya kanisa katoliki kwa kiingereza katekisimu ya kanisa katoliki kwa kifupi kkk ni kitabu rasmi cha kufundishia dini ya ukristo kadiri ya imani na maadili ya kanisa katoliki kutokana na mtaguso wa pili wa vatikano
ilikubaliwa na papa yohane paulo ii kwanza tarehe oktoba halafu moja kwa moja agosti 
katika mtandao inapatikana katika lugha zifuatazo vitabu vya kufundishia dini ya kikristo vilitolewa kuanzia mababu wa kanisa lakini neno maalumu katekisimu lilianza kutumiwa na martin luther mwaka 
wakati wa mtaguso wa trento ilitolewa katekisimu kwa ajili ya maparoko ili waweze kufundisha vizuri imani katoliki
katekisimu ya trento ilipitishwa na papa pius ikaenea katika kanisa katoliki lote
baada yake hakukuwa na katekisimu nyingine ya kimataifa ingawa kuanzia mwaka ilienea sana ile iliyoandikwa na papa pius kwa jimbo la roma
katekisimu ya kanisa katoliki inatarajiwa kutumika hasa kama msingi kwa utunzi wa katekisimu za kila lugha na aina kadiri ya mahitaji ya watu
mafundisho yote yanaendana na madondoo mengi hasa ya biblia mababu wa kanisa mitaguso ya kiekumene mapapa na watakatifu
papa benedikto xvi ambaye alipokuwa kardinali joseph ratzinger aliongoza utunzi wa kkk mwaka alitoa ufupisho wake uliotafsiriwa katika kiswahili kwa jina la ufupisho makini
katika mtandao anapatikana kwa lugha mbalimbali k
mf
adili kwa kilatini virtus yaani nuguvu ni uzoefu wa kutenda kiutu
wanafalsafa plato na hasa aristotle waliorodhesha maadili mengi yanayotegemea nne za msingi maadili bawaba busara haki nguvu na kiasi
zaidi ya hayo walionyesha kwamba haiwezekani kujipatia adili moja tu bali uadilifu unadai mtu awe na maadili yote
kwa mfano haiwezekani kuwa mtu wa haki pasipo busara
katika ukristo juu ya maadili ya kiutu mwamini anatakiwa kupokea maadili ya kimungu yaliyoorodheshwa na mtume paulo yaani imani tumaini na upendo ambayo yanaendana vilevile
kadiri ya wanafalsafa wa ugiriki wa kale plato na aristotle maadili hayo ni mengi si chini ya lakini yanategemea manne maadili bawaba busara haki nguvu na kiasi
maadili ya kiutu yanavyoinuka katikati ya vilema viwili vinavyopingana
maadili ya kiutu yanainuka katikati ya pande mbili tofauti ambazo mmoja umezidisha na mmoja una upungufu
kwa mfano adili la nguvu linainuka katikati ya woga unaokimbia hatari bila ya sababu yenye msingi na ushupavu unaotaka kuvunjika kichwa bila ya sababu ya kutosha
wanaopenda anasa na watu vuguvugu wanataka kusimama katikati si kwa kupenda uadilifu bali kusudi waepe matatizo ya vilema vinavyopingana pande hizo mbili
hao wanachanganya hiyo katikati na ule wastani ambao haupatikani kama kilele katikati ya vilema viwili vinavyopingana bali katikati ya uovu na uadilifu
wastani huo unakimbia uadilifu wa juu ukijisingizia kuwa pengine yaliyo bora yanazuia yaliyo mema ukiwa na maana ya kwamba eti mara nyingi au daima yaliyo bora yanazuia yaliyo mema
kumbe hiyo katikati halisi ya uadilifu haisimami tu kati ya vilema viwili vinavyopingana bali inainuka juu ya upotovu wa pande hizo mbili tofauti busara halisi iko juu ya upumbavu na ya ujanja ukarimu uko juu ya uroho na ya ubadhirifu adili la ibada liko juu ya kudharau dini na ya ushirikina
tena hiyo katikati inaelekea kuinuka zaidi na zaidi pasipo kupotoka upande mmoja wala upande mwingine kadiri uadilifu unavyokua kwa kuwa inafuata kanuni ya juu na lengo la juu
ili tuzielewe taratibu za muundo wa kiroho ni muhimu tujue vizuri maadili ya kiutu yaliyo chini ya yale ya kimungu
jina linavyosema ya kwanza yanayopatikana kwa kurudiarudia vitendo vyake yanajulikana na wapagani pia kwa kuwa lengo lake linajulikana na akili
baadhi ya vijana waliojitoa kwa mungu hawayajali vya kutosha kinyume chake wengine wenye umri mkubwa zaidi kisha kutambua umuhimu wake hawajali tena vya kutosha maadili ya kimungu ambayo ni bora pasipo mfano kwa kuwa ndiyo yanayotuunganisha na mungu
basi tupande ngazi kwa ngazi hadi uadilifu unaopita maumbile
tuone kwanza mtu mwenye dhambi ya mauti anavyoweza kuwa na maadili ya bandia k
mf
kiasi cha mchoyo yeye anakitekeleza si kwa kupenda uadilifu bali kwa kupenda fedha
vilevile akilipa madeni si kwa kutekeleza haki bali kwa kukwepa gharama za kesi
juu kuliko hayo maadili ya bandia mtu mwenye dhambi ya mauti anaweza kuwa na maadili halisi ya kiutu aliyojipatia
lakini mtu akibaki katika dhambi ya mauti ni dhaifu katika kutekeleza uadilifu hata ule wa kiutu
maadili yake hayana msimamo kwa kuwa utashi wake haumuelekei mungu badala ya kumpenda kupita yote anajipenda kuliko mungu
halafu maadili mengine yanayotakiwa kuyasaidia hayo hayapo hivyo yanakosa mshikamano
anayeendesha gari la kukokotwa na farasi kadhaa anahitaji kila mmojawao awe amezoea kazi hiyo vilevile adili moja haliendi bila ya lingine yote yanahusiana na kuongozwa na busara
akiipata tu maadili yote yanaweza kushikamana na kuwa imara nayo chini ya upendo yanakuwa chanzo cha matendo yanayostahili uzima wa milele
maadili ya kimungu yanatuinua na kuturekebisha kuhusu lengo lipitalo maumbile na kuhusu njia zipitazo maumbile zinazoweza kulifikia
bila ya hayo maadili ya kiutu hayatoshi kuna tofauti ya dhati kati ya kiasi walichokieleza wapagani na kile cha kikristo k
mf
kati ya ufukara wa mwanafalsafa na ule wa kiinjili kwa sababu kanuni na lengo ni tofauti
cha kwanza kinataka mtu ale tu kipimo cha wastani ili kufuata akili kutodhuru afya au kufikiri vizuri
kumbe kiasi cha kikristo kinamtaka ajipatie chakula ili kuishi kama mtoto wa mungu akielekea uzima wa milele hivyo kinadai maisha magumu zaidi kinadai mtu autese mwili wake na kuutumikisha kor kusudi asiwe tu raia mwadilifu wa nchi yake bali pia mwenyeji pamoja na watakatifu na mtu wa nyumbani mwake mungu ef 
tofauti hiyohiyo ipo kati ya adili la ibada linalotakiwa kumpatia muumba heshima anayostahili na adili la ibada la mkristo linalomtolea mungu asili ya neema sadaka ya misa ipitayo maumbile
kwa kuwa ni tofauti ya ngazi aina ya kwanza inaweza kustawi mfululizo kwa kurudiarudia vitendo vyake bila ya kufikia kiwango kidogo cha aina ya pili iliyoinuliwa na neema inayotia utakatifu
kinachoongoza maadili hayo mawili yenye jina lilelile ni tofauti upande mmoja ni akili ya binadamu tu upande wa pili ni imani iliyomiminwa na mungu
ni malengo mawili tofauti na nia mbili tofauti ambapo busara haijui nia zipitazo maumbile ila ikiangaziwa na imani inakuja kuzijua kwa kujua ukuu usio na mipaka wa lengo letu yaani kumuona mungu hapo inakuja kujua uovu wa dhambi ya mauti thamani ya neema inayotia utakatifu na ya neema za msaada ambazo ziombwe kila siku na hazina ya sakramenti zilizowekwa kwa faida yetu
vilevile kuna tofauti kubwa kati ya utaratibu ulioelezwa na mwanafalsafa aristotle na unyenyekevu wa kikristo unaozitegemea kweli za imani
kuna tofauti kubwa kati ya ubikira wa wanawake waliokabidhiwa kuchochea daima moto wa miungu na ule wa mkristo aliyejiweka wakfu mwili na moyo kwa mungu ili kumfuata yesu kikamilifu zaidi
upendo unapoturekebisha tulenge uzima wa milele unarekebisha maadili pia kuhusu njia zipitazo maumbile za kufikia wokovu
walioendelea kiroho wanaongozwa zaidi na kwa namna wazi na hiyo nia ipitayo maumbile kumbe nia ya kibinadamu ndiyo inayozidi kuwaongoza wengine
katika dhambi ya mauti mtu anajipenda kuliko mungu na kwa umimi anaelekea kutotimiza hata wajibu wa kiutu
jitieni nira yangu mjifunze kwangu kwa kuwa mimi ni mpole na mnyenyekevu wa moyo nanyi mtapata raha nafsini mwenu math 
yesu tu kwa jinsi alivyojengeka katika ukweli aliweza kusema juu ya unyenyekevu wake pasipo kuupoteza papo hapo
maadili ya kiutu na yale ya kimungu ambayo yayaongoze ya kwanza ni utendaji wa aina mbalimbali wenye kulingana vizuri ajabu dhambi nyepesi isipokuja kuvuruga
sehemu zote za muundo huo wa kiroho zinakua pamoja kama vidole vya mkono mmoja
kutokana na mshikamano uliopo maadili yote yanakua pamoja na upendo hasa maadili ya kumiminiwa kwa kuwa yale ya kujipatia pengine yanastawi kidogo zaidi yasipofanyiwa mazoezi
hatuwezi kuwa na upendo mkubwa pasipo unyenyekevu mkubwa ni kama tawi la juu la mti linalozidi kuinuka kadiri mzizi unavyozidi kupenya ardhi
tunapaswa kukesha kitu chochote kisije kikaharibu ulinganifu huo kama inavyowatokea wale ambao wanadumu katika neema inayotia utakatifu lakini wanajali elimudunia na mafungamano na watu kuliko ustawi wa imani tumaini na upendo wa mungu
katika ukristo maadili ya kimungu ni yale yanayotokana na mungu na kumwezesha binadamu kuhusiana naye inavyotakiwa yaani kwa kwa maadili hayo yale ya kiutu yanakuwa hai na bora kwa mfano wa yesu kristo
kadiri ya kanisa katoliki tofauti na yale ya kiutu maadili ya kimungu hayawezi kupatikana kwa juhudi anazofanya mtu bali kwa neema tu yanamiminiwa rohoni yaani katika akili na katika utashi
maadili ya kimungu ni maadili ya kumiminiwa yanayomhusu mungu mwenyewe aliye lengo letu kuu
tofauti na hayo maadili ya kiutu yanahusu njia za kufikia lengo hilo
kati ya maadili ya kimungu imani inatuwezesha kusadiki yale yote ambayo mungu ametufunulia kwa kuwa ndiye ukweli wenyewe
ni kama hisi ya kiroho inayotuwezesha kusikia muziki safi wa kimungu usiojulikana kwa njia nyingine yoyote
kuna tofauti kubwa kati ya kusoma injili kihistoria au kitaalamu na kuiamini kama neno la mungu kwa kuwa kusadiki ni tendo linalopita umbile letu na la malaika likituingiza katika ulimwengu wa juu
kwa maana mmeokolewa kwa neema kwa njia ya imani ambayo hiyo haikutokana na nafsi zenu ni kipawa cha mungu ef 
ndiyo msingi wa kufanywa waadilifu kwa kuwa inatujulisha lengo lipitalo maumbile tunalopaswa kulikusudia
ibrahimu alimwamini mungu ikahesabiwa kwake kuwa haki mwa rom 
walakini haikuandikwa kwa ajili yake tu kwamba ilihesabiwa kwake bali na kwa ajili yetu sisi tutakaohesabiwa vivyo hivyo sisi tunaomwamini yeye aliyemfufua yesu bwana wetu katika wafu rom 
sisi tutaokoka tu kwa imani hiyo ambayo ni zawadi ya mungu
kanisa lilitamka rasmi dhidi ya wapelajiupande kwamba hata mwanzo wa imani ni neema
imani hiyo inapita kabisa maumbile si kama muujiza unaoonekana au kama utabiri wa tukio la kawaida tu k
mf
mwisho wa vita kwa sababu imani inamhusu mungu mwenyewe katika maisha yake ya ndani ambayo hayawezi kujulikana kimaumbile tena kwa sababu tunasadiki kwa kutegemea mamlaka ya mungu aliyejifunua ambayo pia haiwezi kujulikana na maumbile
imani inatufanya tushike kwa namna ipitayo maumbile na isiyoweza kukosa yale ambayo mungu ametufunulia kadiri tunavyofundishwa na kanisa lililokabidhiwa ufunuo huo
tazama msomi fulani anachimba mafundisho ya kikatoliki bila ya kuyakataa kwa ukaidi bali anakariri heri nyinyi mlio na imani mimi pia ninapenda kuwa nayo lakini siwezi
mwakumbuke wanafunzi wale wawili waliokwenda emau henri lacordaire
imani tunayomiminiwa ni kama uwezo wa kusikia ambao unapita maumbile na kutufanya tusikilize sauti ya mungu kupitia manabii na mwanae mwenyewe kabla hatujakaribishwa kumuona uso kwa uso
mtu anayesoma injili bila ya imani na mwingine mwenye imani ni tofauti kama watu wawili wanaosikiliza wimbo fulani lakini mmojawao ana karama ya muziki mwingine hana
wote wanasikia noti zote lakini yule wa kwanza tu anaelewa undani na ujumbe wa wimbo ule
vivyo hivyo mwamini tu hata kama hajui kusoma anashika injili namna ipitayo maumbile kama neno la mungu wakati msomi pamoja na elimu yake yote hawezi kuishika hivyo pasipo imani ya kumiminiwa
yeye amwaminiye mwana wa mungu anao huo ushuhuda ndani yake
asiyemwamini mungu amemfanya kuwa mwongo kwa kuwa hakuuamini huo ushuhuda ambao mungu amemshuhudia mwanawe yoh 
miaka mia iliyopita mtu angeshangaa kuambiwa siku moja ataweza kusikia kwa redio muziki unaochezwa wakati huohuo katika nchi nyingine
kwa imani ya kumiminiwa tunasikia muziki wa mbinguni ambao baadhi ya nyimbo zake ni ma fumbo ya utatu umwilisho ukombozi ekaristi na uzima wa milele
kwa kusikiliza hayo tunaongozwa zaidi na zaidi kule unakotokea muziki huo bora
ili tuelekee kweli lengo hilo na kulifikia tumepewa mabawa mawili tumaini na upendo
pasipo hayo tunaweza kuelekea tu tunapoelekezwa na akili yetu kumbe tukiwa nayo tunarukia tunapoelekezwa na imani
kama vile akili yetu pasipo mwanga wa imani haiwezi kujua lengo letu lipitalo maumbile utashi wetu pia hauwezi kuelekea lengo hilo nguvu zake zisipozidishwa na kuinuliwa kwenye ngazi ya juu
kwa tumaini tunatamani kumpata mungu na kusudi tumfikie tunategemea si nguvu za umbile letu bali msaada aliotuahidia yaani yeye aliye tayari daima kusaidia
upendo unatufanya tumpende mungu namna bora zaidi isiyojitafutia faida si tu ili tumpate hapo baadaye bali kwa ajili yake na kuliko tunavyojipenda kutokana na wema wake usio na mipaka unaopendeza kuliko fadhili zake zote
unatufanya tumpende hasa kama rafiki aliyetangulia kutupenda
unamuelekezea vitendo vya maadili mengine yote ukiyahuisha na kuyafanya yaweze kustahili
ndiyo nguvu yetu kuu ipitayo maumbile nguvu ya upendo ambayo wakati wa dhuluma imeshinda vipingamizi vyote hata katika viumbe dhaifu kama watakatifu agnes mtakatifu anyesi na lusia
hivyo mwenye mwanga wa imani anamuelekea mungu kwa mabawa ya tumaini na upendo
akitenda dhambi ya mauti mara anapoteza neema inayotia utakatifu na upendo kwa kuwa anajitenga na mungu akiacha kumpenda kuliko nafsi yake
hata hivyo huruma ya mungu inamuachia imani na tumaini mpaka atakapotenda dhambi dhidi ya maadili hayo awe bado na mwanga wa kumuelekeza njia na aweze bado kutegemea huruma isiyo na mipaka ili kuomba neema ya uongofu
kati ya maadili hayo ya kimungu upendo ndio la juu zaidi nao utadumu milele pamoja na neema inayotia utakatifu ambapo badala ya imani na tumaini mtu atakuwa na mungu akimjua waziwazi bila ya hofu ya kupotewa naye
upendo haupungui neno wakati wowote bali ukiwapo unabii utabatilika zikiwapo karama ya lugha lugha zitakoma yakiwapo maarifa yatabatilika basi sasa inadumu imani tumaini upendo haya matatu na katika hayo lililo kuu ni upendo kor 
ndio utendaji wa juu wa muundo wa kiroho maadili matatu ya kimungu ambayo yanastawi pamoja halafu maadili ya kiutu yanayoendana nayo
maadili ni mafundisho yanayotolewa katika nafasi mbalimbali hasa katika malezi ili kuelekeza binadamu atende namna ambayo inamjenga yeye na jamii nzima
maadili yanayohitajiwa na watu wote kimsingi ni yaleyale lakini mazingira yanaweza kudai yatekelezwe kwa namna tofauti kiasi
pamoja na hayo watu tangu zamani wametoa maadili namna maalumu kulingana na dini utamaduni falsafa n
alexander wa lyon ni mmojawapo kati ya wafiadini wa lyon wanaoheshimiwa kama watakatifu
inasemekana alikuwa mganga kutoka frigia katika uturuki wa leo
ni kwamba mwaka dhuluma ya kaisari marcus aurelius dhidi ya ukristo ilisababisha mauaji makubwa katika mji mkuu wa gallia jina lake lyon
wengine ni huyo alexander halafu attalus wa lyon espagathus wa lyon maturus wa lyon na sanctius wa lyon
attalus wa lyon ni mmojawapo kati ya wafiadini wa lyon wanaoheshimiwa kama watakatifu
ni kwamba mwaka dhuluma ya kaisari marcus aurelius dhidi ya ukristo ilisababisha mauaji makubwa katika mji mkuu wa gallia jina lake lyon
kati yao ni maarufu hasa askofu potinus wa lyon na bikira blandina wa lyon
wengine ni huyo attalus halafu alexander wa lyon espagathus wa lyon maturus wa lyon na sanctius wa lyon
espagathus wa lyon ni mmojawapo kati ya wafiadini wa lyon wanaoheshimiwa kama watakatifu
kati yao ni maarufu hasa askofu potinus wa lyon na bikira blandina wa lyon
wengine ni huyo espagathus halafu alexander wa lyon attalus wa lyon maturus wa lyon na sanctius wa lyon
maturus wa lyon ni mmojawapo kati ya wafiadini wa lyon wanaoheshimiwa kama watakatifu
wengine ni huyo maturus halafu alexander wa lyon attalus wa lyon espagathus wa lyon na sanctius wa lyon
sanctius wa lyon ni mmojawapo kati ya wafiadini wa lyon wanaoheshimiwa kama watakatifu
wengine ni huyo sanctius halafu alexander wa lyon
attalus wa lyon espagathus wa lyon na maturus wa lyon
huko lyon ufaransa ulifanyika mara mbili mtaguso unaohesabiwa na kanisa katoliki kuwa mtaguso mkuu mtaguso wa kwanza wa lyon uliitishwa na papa inosenti iv tarehe juni akiwa huko lyon ufaransa alipokimbilia usalama
waliushiriki karibu viongozi wa kanisa katoliki ambalo linauhesabu kuwa mtaguso mkuu wa 
baada ya mashindano makali kati ya mamlaka ya kiroho ya papa na ile ya kisiasa ya kaisari huko ulaya mtaguso huo uliitishwa ili kumhukumu moja kwa moja kaisari federiko ii kuwa mpinga kristo
mtaguso ulianza tarehe juni wakiwepo maaskofu halafu ukawa na vikao viwili vingine tena tarehe julai na julai
mwanzoni papa alitangaza matatizo yanayotesa kanisa maamuzi yalitangazwa tarehe agosti tu baada ya papa na wasaidizi wake kurekebisha miswada yakapokewa na kufafanuliwa na vyuo vikuu
lakini uamuzi wa kumuondoa madarakani kaisari haukuweza kutekelezwa hata kwa vita
mtaguso wa pili wa lyon uliofanyika mwaka unahesabiwa na kanisa katoliki kama mtaguso mkuu wa 
mtaguso wa pili kufanyika lyon ufaransa ulikusudiwa hasa kurudisha umoja kamili kati ya wakatoliki na waorthodoksi uliotafutwa katika karne ya yote
mnamo februari katika ikulu ya konstantinopoli kaisari mikaeli viii ilifaulu kufanya maaskofu wengi wakiri ungamo la imani lililodaiwa na papa klementi iv 
ndipo papa gregori alipoitisha mtaguso huko lyon ambao uhudhuriwe na wawakilishi wa waorthodoksi ili kukamilisha umoja
papa gregori alifungua mtaguso tarehe mei akitangaza tena malengo yake matatu kusaidia wakristo wa nchi takatifu kuungana tena na waorthodoksi na kurekebisha maadili ndani ya kanisa
halafu tarehe juni ulifika na kupokewa kwa shangwe ujumbe kutoka ugiriki ukiundwa na maaskofu na katibu wa kaisari
tarehe julai kilifanyika kikao cha nne kwa ajili ya muungano na hatimaye tarehe julai kile cha mwisho kilichopitisha hati mbalimbali za urekebisho
muungano haukuweza kudumu kwa sababu alivyoandika papa paulo vi tarehe oktoba ulifanyika bila ya kulipatia kanisa la kigiriki nafasi ya kutokeza kwa hiari mtazamo wake kuhusu jambo hilo
wakristo wa kilatini ndio waliotunga hati na matamko kufuatana na mafundisho juu ya kanisa yaliyofafanuliwa na kupangwa magharibi
mikaeli viii alijaribu kulazimisha raia zake wapokee mambo wasiyoyakubali kwa moyo hata akatumia nguvu kuwadhulumu waliokataa akilaumiwa na watu wa roma kwa kushindwa kufanikisha muungano akaja kutengwa na kanisa
alipokufa mwanae androniko ii aliyemrithi alifuta maamuzi ya baba yake kwa ajili ya muungano
vilevile mipango kwa ajili ya vita vya msalaba haikutekelezwa na hatimaye waturuki waliteka akri mji wa mwisho kubaki mikononi mwa wakristo huko mashariki ya kati
maamuzi mengine yalihusu utaratibu mpya wa kumchagua papa kwa lengo la kuzuia uchelewaji uliojitokeza hapo nyuma na katazo la mashirika mapya ya kitawa
ripoti za sheria ya kenya ni ripoti rasmi za sheria katika jamhuri ya kenya ambazo zinaweza kutajwa kesini katika mahakama ya kenya sehemu ya sheria
ushauri wa uzinduzi wa baraza la taifa sheria la ripoti za sheria ulitokana na haja ya kuunganisha pengo kati ya kuripoti sheria na kushirikisha kuripoti sheria katika muundo wa serikali ya kenya
baraza hilo liliundwa na kuzinduliwa rasmi tarehe mei chini ya mhe
baada ya uzinduzi huu baraza hili lilikuwa na mikutano kadhaa na kutayarisha bajeti lakini ilisitisha shughuli zake kutokana na ukosefu wa rasilimali
baraza hili halikuwa na uwezo wa kufanya kazi zake hadi mwanzoni wa mwaka wa wakati chini ya uenyekiti wa mhe mr jaji bernard chunga kisha jaji mkuu lilipatiwa makao vifaa na wafanyakazi
ili kutimiza ahadi yake ya na maono baraza la taifa la ripoti za sheria huwa na malengo yafuatayo masuala ya baraza hili hutekelezwa kutoka ofisi ya karani sakafu ya chini katika mahakama ya kibiashara ya milimani kando ya barabara ya ngong katika eneo la upper hill community katika nairobi
sehemu ya kwanza ya ripoti ya sheria ya kenya klr ilitolewa tarehe januari 
baraza hili limechapisha miaka ya kitabu hiki na wakati huo huo ripoti walichapisha ripoti ya sheria ya miaka minne 
mwaka wa barazahii ilianza uchapishaji wa taarifa maalumu ya sheria kuelezea masuala maalum katika sheria kwa kuanzia na ripoti ya sheria ya mazingira na sheria ardhi
kwa the israeli film tazama cup final film
inahusisha mechi za kuotoana nje kati ya klabu za shirika la kadanda uingereza katika ingawa timu za kiskoti na kiayalandi zilishiriki katika miaka ya awali na timu za kutoka wales hushiriki mara kwa mara pamoja na cardiff city kushinda kombe katika na kufikia mwisho mwaka 
hapo awali fianali za kombe la fa zilifanyika katika viwanja mbalimbali hasa katika london
katika kipindi cha kuanzia hadi fainali ilifanyika akatika katika uwanja wa wembley uwanja wa taifa wa uingereza
kuanzia fainali ilihamishwa katika uwanja wa milenia cardiff wakati wa ujenzi wa wembley
uwanja wa milenia ulitumika tena mwaka wa kutokana na ucheleweshaji wa ujenzi wa uwanja mpya wa wembley
hadi ikiwa fainali haingeamuliwa na mechi moja mechi hii ingerudiwa
baada ya mechi sita za kurudia tangu shirika la kadandaliliamua kuwa fainali itakuwa ikiamuliwa siku hiyo na kuweka kikomo cha kurudia mechi za fainali za fa
hii ilimaanisha kuwa matokeo ya sawa katika muda wa kawaida yangefuatiwa na dakika thelathini za ziada dakika kumi na tano kila nusu kipindi ikiwa matokeo yangekuwa sawa mikwaju ya penalti ingeamua mshindi
fainali mbili tu za kombe la fa ndizo zimeamuliwa kwa njia ya penalti katika mwaka wa na 
jua ya kwamba ligi ya kadanda ya kombe la vita si sehemu ya kombe la fa
rekodi ya stan mortensen ya mabao mengi katika mechi moja akichezea blackpool mwaka wa inabakia kofia tu hila rekodi hadi sasa katika wembley katika mashindano ya fainali
mchezaji wa everton louis saha alifunga bao baada ya sekunde 
 katika fainali ya kombe la fa nduio bao lililofungwa kwa kasi katika historia ya fainali ya fa cup
fainali ya kombe la fa ni moja ya matukio kumi yanayohifadhiwa kutangazwa katika vituo vya televisheni uingereza chini ya itc katika michezo na matukio mengine yaliyoorodheshwa
orodha kamili ya washindi wa kombe la fa na waliofuata tazama orodha ya washindi wa kombe la fa fira swila au kobra unguja ni nyoka wenye sumu ambao ni wana wa nusufamilia elapinae katika familia elapidae
kwa lugha za ulaya huitwa cobra ambalo ni kifupi cha cobra de capelo jina la kireno lamaanishalo nyoka mwenye ukaya
wanaposumbuliwa nyoka hawa hujiinua na kupanua shingo zao kama ishara ya hatari
spishi kadhaa hutema sumu kwa nguvu na hulenga macho
sumu hii ikiingia kwa macho isababisha upofu wa muda
lina lilianzishwa kiutokana na sheria ya bunge la kenya sheria ya viwango na sura ya katika sheria za kenya
shirika hili lilianza shughuli zake mwezi wa julai 
ina ofisi kuu mjini nairobi na ofisi za mikoa kote nchini kenya
bodi ya wakurugenzi wa kebs bodi inajulikana kama baraza la taifa la viwango na kundi la maamuzi ya sera mwili kwa kusimamia na kudhibiti uendeshaji na usimamizi wa fedha wa katika shirika hili
ili kuwa na uhusiano wakaribu na na huduma bora kwa viwanda biashara na katika maeneo mbalimbali ya nchi kebs imefungua maofisi katika mombasa kisumu nakuru garissa nyeri na ina ofisi muhimu za ukaguzi katika vingilio vyote kenya
kebs ni mwanachama wa shirika la kimataifa la viwango linalojulikana kwa kawaida kama iso
uharibifu wa mazingira ni uzoreteshaji wa mazingira kwa njia ya kupunguza kwa rasilimali kama vile hewa maji na udongo uharibifu wa mazingira na kupotea kwa wanyamapori
uharibifu wa mazingira ni moja ya vitisho kumi yalioonywa na jopo la juu la tisho kuu katika umoja wa mataifa
shirika la rslimali ulimwenguni umoja wa mataifa wa mpango wa mazingira umoja wa mataifa wa maendeleo na benki ya dunia zimetoa ripoti kwa umma kuhusu afya na mazingira duniani tarehe mei 
wakati ni makazi asili yanaharibiwa au maliasili kutumiwa vibaya tunasema kuwa mazingira yanaharibiwa
mabadiliko ya mazingira na afya ya binadamu sehemu maalum katika raslimali za dunia katika ripoti hii inaeleza jinsi magonjwa yanyo uwezo wa kuzuiwa na vifo vya mapema bado huzidi kuongezeka kwa idadi kubwa
ikiwa kuna marekebisho makubwa katika afya ya binadamu mamilioni afya ya binadamu mamilioni ya watu watakuwa wangeishi kwa muda mrefu na maisha yenye afya nzuri kuliko awali
katika maeneo masikini katika dunia inakadiriwa kuwa mmoja katika watoto watano hawataishi kuona siku yao ya kuzaliwa ya tano hasa kwa sababu ya magonjwa yanayohusiana na mazingira
watoto milioni kumi na moja duniani kote hufa kila mwaka sawa na wakazi wa norway na uswisi wakiunganishwa na hasa kutokana na malaria mashida ya kupumua au kuhara magonjwa ambayo yanaweza kukingwa
kuhusu hili suala huleta madhara makubwa hasa kwa jamii au taifa kwa ujumla maana huweza kusababisha vifo na hivyo nguvu kazi ya taifa hupungua ambapo hukwamisha maendeleo ya taifa na kuleta changamoto kubwa kwa jamii au taifa kwa ujumla sheria za familia ni sehemu za sheria ambazo zinahusika na masuala ya familia na mahusiano ya ndani ikiwa ni pamoja na sheria za familia zinaweza pia kuashiria mkataba wa ndoa katika imani ya kiislamu ambayo inaruhusu wanaume kuoa wake hadi wanne
wajumbe wa haki za baba hukashifu kushinda au kupoteza asili ya sheria ya familia katika kuamua masuala ya talaka na ulinzi wa watoto katika nchi za magharibi
vyama vya kitaifa vinavyoshughulikia mifumo ya kisheria katika nchi tofauti hukabiliana na masuala ya kiutaratibu kuhusu mtoto
watetezi wa mageuzi ya alimony pia hukashifu mfumo wa sheria ya familia
wao wanasema kwamba mfumo wa sasa wa talaka huwatia bwana na mke katika tatizo la kulea mtoto na kusababisha mazingira yenye uadui na mwishowe kuwalipa wanasheria wa talaka pesa nyingi
kwa maana nyingine tazama middle ages disambiguation
umri wa kati ni kipindi cha maisha baada ya ujana lakini kabla ya
majaribio mbalimbali yamefanywa kufafanua umri huu ambao uko katika robo ya tatu ya kipindi cha wastani cha kuishi kwa binadamu
kulingana na kamusi ya collins kipindi hiki kwa kawaida huwa kati ya na 
oed huwa na ufafanuzi sawa lakini huanzia baadaye kipindi kati ya ujana na uzee kati ya 
sensa ya marekani huorodhesha umri kati ukijumuisha kundi la umri wa na wakati mwanasayansi mashuhuri wa kijamii erik erikson alionelea kuwa umri huu uliisha baadaye kidogo na kufafanua umri wa kati ukiwa kati ya na 
watu wazima wenye umri wa kati mara nyingi huonyesha ishara za kuzeeka kama vile ngozi kutokuwa nyororo na nywele iliyo na mvi nguvu pia hupunguka na kilo kg lb ya mafuta ya mwili kupunguza upumuaji na upungufu katika upigaji wa moyo
hata hivyo watu huzeeka kwa viwango tofauti na kuna tofauti kubwa inaweza kuwa kati ya watu wa rika
uzazi wa wote wawili mwanamume na mwanamke hupunguka kwa umri
kuwa mjamzito unapozeeka huongeza hatari na mtoto kuzaliwa pamoja na baadhi ya matatizo kama vile down syndrome
uzazi katika umri mzee pia huongeza hatari ya kupoteza mtoto au kasoro nyingi ikiwa ni pamoja down na syndrome schizophrenia autism upungufu wa akili na bipolar
wanawake wengi hupitia kikomo cha kuzaa katika umri wao wa mwishoni wa miaka ya au 
viwango vya utasa miongoni mwa wanaume pia huongezeka wanapozeeka na kikomo katika umri wa 
katika nchi zilizoendelea vifo khuanza kuongezeka kuanzia umri wa na kuendelea hasa kutokana na matatizo ya afya yanayohusiana na umri kama vile ugonjwa wa moyo na kansa
hata hivyo wengi wa umri wa kati katika nchi zilizoendelea hutarajia kuishi katika uzee
matarajio ya kuishi katika nchi zinazoendeleayako chini na hatari ya kifo katika miaka yote iko juu zaidi
chet cha kimataifa cha masomo ya sekondari kwa ufupi katika kimombo ni igcse au igcse ni kitambulisho cha kimataifa cha kufuzu kwa wanafunzi wa shule kawaida katika umri wa 
ni sawa na gcse katika uindereza wales ireland ya kaskazini gradi ya kawaida katika scotland au cheti cha wadogo katika jamhuri ya ireland
igcse ya cambridge ilitengenezwa na shirika nla mitihani la kimataifa chuo kikuu cha cambridge mwaka wa 
bodi ya mitihani edexcelhuwa na toleo lake la igcse
igcse huandaa wanafunzi kwa elimu zaidi ikiwa ni pamoja na kuendelea katika masomo ya ngazi ya as na cambridge pre u na diploma ya ib
hutambuliwa na taasisi za kitaaluma na waajiri duniani kote
katika kujiunga na elimu ya juu katika uingereza ucas inatambua kuwa kama sawa na gcse ya uingereza
tarehe februari silibasi za igcse ya cambridge zilipata sifa ya ofqual
zimeorodheshwa katika hifadhi ya taifa la uingereza
kwa madhumuni ya sifa g silibasi hizi huashiriwa kama vyeti vya kimataifa cambridge vya ngazi ya na katika uingereza ingawa zinajulikana duniani kote kama cambridge igcse
cie sasa iko katika mjadala na idara ya uingereza watoto shule na familia kama shule za nchi zingeweza kupata igcseya cambridge kama shule za kujitegemea katika uingereza ambazo hutoa huduma hii igcse ya cambridge huwa na mfumo mpana na huwa na masomo kutoka maeneo mbalimbali lugha maadili sayansi hisabati kubuni ufundi na amali
masomo mengi ya igcse huwa na chaguo la makaratasi hasa au ya nje katika cambridge na makaratasi ya msingi au ya juu katika edexcel
hii imeundwa kufanya igcse kusaidia wanafunzi kwa ngazi mbalimbali za uwezo
katika baadhi ya masomo igcse inaweza kuchukuliwa na au bila kazi ya masomo
igcse ya cambridge huruhusu mafundisho kutumia muktadha sawa katika eneo hilo na kuifanya husika katika maeneo mbalimbali
lengo yake ni kufaa wanafunzi ambao lugha yao ya kwanza si kiingereza na lengo hili huwa pia katika mitihani
mwaka wa igcse cambridge ilikuwa na zaidi ya mitihani iliyofanywa wanafunzi katika nchi zaidi ya duniani kote ikiwa ni pamoja na uingereza malaysia misri kuwait hong kong india bahrain peru uae new zealand vietnam na costa rica kuanzia septemba wanafunzi katika shule za serikali ya uingereza watakubaliwa kufanya igsce baada ya idhini kutoka ofqual
air namibia ni ndege ya kitaifa ncini namibia iliyo na makao yake kwenye jumba la trans namib mjini windhoek
makao ya ndege zake ni kwenye uwanja wa ndege wa kimataifa wa windhoek kosea kutako
ndege hii ilianzishwa mnamo na kampuni ya south west air transport
ilibadilishwa jina na kuwa south west airways mnamo 
serikali ya namibia ilinunua hisa zake nyingi mnamo na kuifanya kuwa ndege ya kitaifa mnamo 
ilibadilishwa jina tena na kuwa air namibia mnamo oktoba baada ya nchi hii kupata uhuru
ndege za kwenda windhoek and london gatwick zilizimamishwa mnamo mei 
air namibia ina ndege zifuatazo hadi novemba haki za binadamu nchini kenya ni bora kuliko katika sehemu nyingi za afrika ingawa bado uhuru wa kisiasa unahujumiwa
serikali ya mwai kibaki imefanya kazi kuboresha mazingira ya haki za binadamu nchini kenya na kwa kiasi kikubwa imepunguza matumizi ya mfumo wa kisheria kuwanyanyasa wakosoaji wa serikali
utawala wa daniel arap moi ulipokea mfululizo wa ukosoaji wa kimataifa kwa rekodi yake ya haki za binadamu
chini ya moi vikosi vya usalama mara kwa mara viliwapitisha viongozi wa upinzani na wanaharakati wa kupigania demokrasia hali ya kufungwa kiholela kuwekwa kizuizini bila kesi dhuluma wakiwa kizuizini na kutumia nguvu za kusababisha majeraha
wafadhili wa kimataifa na serikali kama vile za marekani ujerumani uingereza na norway mara kwa mara zilivunja mahusiano ya kidiplomasia mbali na kusimamishwa misaada ya fedha zikisubiri uboreshaji wa haki za binadamu
chini ya serikali mpya ukiukwaji wa haki za binadamu unaopelekewa na siasa umepunguka lakini njia zingine za ukiukaji wa haki za binadamu zinaendelea nyingi kwa ukubwa kwenye mikono ya vikosi vya usalama hususani polisi
kikosi cha polisi kwa upana kuwa kipengele fisadi zaidi nchini hasa kwa kuchukua rushwa kushiriki katika shughuli za uhalifu na kutumia nguvu kupindukia dhidi ya watuhumiwa wa uhalifu na makundi ya watu
polisi wengi ambao hutenda dhuluma bado hufanya hivyo kwa kutokujali
mbali na dhuluma kwenye mikono ya polisi na katika mfumo wa utaratibu wa mashitaka ukandamizaji wa haki katika mwenendo wa kesi za kisheria umeenea licha ya shinikizo za hivi karibuni kwa wafanyakazi wa mahakama
uhuru wa kusema na wa vyombo vya habari unaendelea kuathirika kupitia njia mbalimbali za unyanyasaji wa waandishi wa habari na wanaharakati
unyanyasaji wa watoto ikiwa ni pamoja na kufanyishwa kazi kwa kulazimishwa na ukahaba ni tatizo kubwa
tohara kwa wanawake fgm inabakia kuenea licha ya sheria dhidi yake katika mwaka wa kwa wasichana chini ya miaka 
unyanyasaji wa wanawake na wasichana ikiwa ni pamoja na ndoa mapema na urithi wa wake ni sababu moja katika kuenea kwa virusi vya kukosa kinga katika binadamu upungufu wa kinga mwilini unaotwaliwa ukimwi hiv aids
kenya ilipiga hatua kidogo ya mafanikio katika mwaka wa wakati wa ilianzisha tumeya kitaifa ya haki za binadamu ikiwa na jukumu la kuhakikisha kuwa kenya inafikia viwango vya kimataifa vya haki za binadamu
pia bunge lilipitisha sheria ya watoto kuhakikisha ulinzi wa watoto vilevile sheria ya ulemavu ikipiga marufuku ubaguzi dhidi ya walemavu
mnamo novemba serikali ya kenya ilipiga marufuku mikutano ya kampeni ya vyama vya upinzani ikikataa wito kwa uchaguzi mpya
serikali inaona kuwa hizi wito kwa mikutano ya kampeni kote katika taifa hazifai na ni tishio kwa usalama wa taifa karani tamba sagittarius serpentarius ni ndege mkubwa wa ardhini ambaye huwinda wanyama wengine
yeye hupatikana katika maeneo mengi barani afrika mara nyingi katika maeneo tambarare na katika maeneo ya nyika ya afrika
ingawa anaainishwa katika oda ya accipitriformes ambayo ni ya ndege wengi wawindaji wanaoonekana mchana kama vile mwewe shakivale tai na kipondya karani tamba amepewa familia yake ya kipekee iitwayo sagittariidae
ndege huyu huonekana katika nembo ya nchi za sudan na afrika kusini
karani tamba anafahamika wazi kutokana na mwili wake unaofanana wa tai na miguu yake inayofanana ya korongo inayomfanya aonekana mrefu zaidi hata kufikia urefu wa mita 
 futi 
ndege huyu mwenye urefu wa sentimita futi 
 ana kichwa kinachofanana cha tai na mdomo uliojipinda kwenda chini lakini ana mabawa ya mviringo
uzani wake wa wastani ni kilo 
 paundi 
 na upana wa mabawa ni mita futi 
kwa umbali au anapopaa angani yeye hufanana korongo bali si ndege wa kuwinda
mkia una manyoya mawili marefu yanayoonekana kuwa marefu kuliko miguu yake anapopaa na pia ana mkusanyiko wa manyoya yanayotengeneza umbo kama la nundu
manyoya ya kupaa ya karani tamba na mapaja yake ni meusi huku manyoya mengine yakiwa rangi ya kijivu na mengine yakiwa meupe
comair ni ndege iliyo na makao yake nchini afrika kusini
makao ya ndege zake ni kwenye uwanja wa ndege wa or tambo mjini johannesburg pamoja na makao mengine kwenye nyanja za ndege za cape town na durban
ndege hii ilianza kufanya kazi mnamo julai kwa jina la commercial air services
ilianzishwa na ac joubert jms martin zimmerman na jd human
safari za ndege kati ya rand airport johannesburg na durban zilianza kwa kutumia ndege aina ya cessna
pamoja na safari hizi nchini afrika kusini ilianzisha safari za nje ya nchi hadi miji kama gaborone na harare
kampuni hii iliwekwa kwenye soko la hisa la johannesburg mnamo 
ndege hii inamilikiwa na meneja makampuni na umma british airways na wafanyikazi 
mnamo comair ilianzisha kulula
com ambayo ni ndege inayosafirisha watu kwa bei rahisi
mnamo nachi ndege ya comair flight ilipata ajali mjini johannesburg na wasafiriwa wote walikufa
midumu mwitu ni mimea inayokula nyama kwa kutumia mtego kwa umbo wa kikombe kirefu au mdumu wenye maji ndani
mimea hii ni wana wa familia mbili nepenthaceae au midumu mwitu ya dunia ya kale na sarraceniaceae au midumu mwitu ya dunia mpya familia cephalotaceae ina spishi moja tu
imedhaniwa kuwa mitego ya midumu mwitu yenye maji ndani iliibuka kutoka matawi yaliyojikunja huku mabadiliko ya viumbe yakipendelea matawi yenye michimbuko mikubwa zaidi katika kipindi cha miaka mingi
hata hivyo baadhi ya midumu mwitu wa jenasi kama ile ya nepenthes wanajumuishwa katika kikundi tofauti cha mimea wenye matawi kama karatasi yenye gundi
hili linaonyesha kuwa mtazamo kuwa midumu mwitu iliibuka kutoka matawi yaliyojikunja huenda hukawa si wa kweli
bila kujali jinsi mmea huu ulivyobadilika wadudu wanaotambaa na wanaoruka ikiwemo nzi huvutiwa kwa mchimbuko huo ulioundwa na tawi mara nyingi kwa rangi na maji yenye sukari
pande za tawi huenda zikawa zinateleza na zimeumbwa kwa njia inayowafanya wadudu washindwe kutoka pindi wanapoingia ndani
katika masoko ya fedha hisa ni sehemu ya akaunti kwa vifaa mbalimbali vya fedha ikiwa ni pamoja na hifadhi ya upendeleo au kawaida na uwekezaji katika ushirikiano mdogo na reit
hulka ya kawaida ya yote haya ni usawa wa ushiriki kwa kiasi kidogo katika hisa ya upendeleo
jina hifadhi katika wingi huwa na maana sawa na jina hisa
shinikizo za wanahitria kuwa jina hifadhi litumike tu wakati linaashiria hisa za zaidi ya kampuni moja ni nadra kusikika hivi leo
mapato yanayopokewa kutoka kwa hisa huitwa mgao na mtu anayemiliki hisa huitwa mwenyehisa
hii kwa kawaida huwa katika biashara za kiwango cha kati na biashara kubwa lakini si lazima katika biashara ndogo ambazo zinajaribu
hisa huthaminiwa kulingana na kanuni mbalimbali katika masoko mbalimbali lakini nguzo ya msingi ni kuwa hisa ina thamani ya bei ambayo ina uwezekano kutumiwa hisa hizi zingeuzwa
urahisi wa kuvunjwa kwa soko ni kipengele muhimu katika kutathmini uwezekano wa uuzaji wa hisa katika wakati wowote ule
uzaji halisi wa hisa kati ya mnunuzi na muuzaji kwa kawaida hukadiriwa kutoa kiashiria bora cha soko juu ya thamani halisi ya hisa katika wakati huo
jinsi ushuru hutozwa juu ya migao ya hisa hutofautiana kati ya maeneo
kwa mfano nchini india migao haitozwi ushuru ikiwa katika mikono ya mwenyehisa lakini kampuni inayotoa migao hii hulipa ushuru wa usambazaji migao wa asilimia 
pia kuna dhana ya mgao unaotarajiwa ambao hutozwa ushuru
sheria za ushuru katika india hujumuisha uwezo wa kukomesha ugawaji wa migao
nchini kenya ushuru wa kukatalia migao inayofaa kulipwa kwa wenyeji ilikuwa asilimia iliyopungua kutoka asilimia 
kitambo wawekezaji walipewa vyeti vya hisa kama ushahidi wa umiliki wa hisa zao lakini si lazima siku hizi
badala yake umiliki unaweza kurekodiwa kielektroniki katika mfumo kama vile crest afya ya jamii ni kigezo katika afya ya umma ambayo inajihusisha na afya na ubora wa jamii
wakati jina jamii linaweza kufafanuliwa wazi afya ya jamii huelekea kuzingatia maeneo ya kijiografia kuliko binadamu wenye sifa sawa
baadhi ya miradi kama vile infoshare au geoproj huchanganya mfumo wa habari za jiografia na mifumo ya habari zilizopo ili kuruhusu umma kuchunguza tabia ya jamii yoyote katika marekani
kwa sababu afya iii ambayo hufafanuliwa kama ustawi husukumwa na safu pana ya demografia vipengele mbalimbali huanza kutoka uwiano wa wakazi wa kundi lenye umri maalum katika matarajio ya kuishi
hatua za matibabu zinazolenga kuboresha afya ya jamii mbalimbali huanzia kutoka uboreshaji wa upatikanaji wa matibabu ya afya ya mawasiliano ya umma
mafanikio ya afya ya jamii hutegemea uhamisho wa taarifa kutoka kwa wataalamu wa afya ya umma kwa kutumia mawasiliano ya moja kwa moja au moja kwa wengi mawasiliano kwa wengi
katika afrika afya ya jamii huchukuliwa katika vigezo vitatu matibabu ya kimaadili katika matibabu ya akili marekani new york springer publishing co mnamo septemba rais umaru yar adua alitangaza uundaji wa wizara ya niger delta wizara pamoja na tume ya maendeleo katika niger delta kuwa shirika la umma chini ya wizara hiyo
uanzilishi wa tume ya maendeleo katika niger delta ilikuwa jibu kwa kilio cha wakazi wa niger delta eneo lenye wakazi kutoka makabila madogo tofauti
katika miaka ya makabila haya hasa ijaw na ogoni yalianzisha mashirika ya kukabiliana na serikali ya nigeria na makampuni ya mafuta ya kimataifa kama shell
wakazi wa niger delta wanaendelea kudai udhibiti wa raslimali ya mafuta ya petroli katika eneo hili
madai yao yanaonyeshwa wazi na uharibifu wa mazingira na uchafuzi kutoka shughuli za mafuta ambazo zinaendeshwa katika kanda tangu mwishoni mwa miaka ya 
hata hivyo wakazi katika maeneo haya ya mafuta hupokea fedha kidogo au wakati mwingine hakuna kutoka sekta hii ya dola bilioni nyingi katika kila ambapo makampuni ya kigeni na maafisa wa serikali wenye ufisadi hufaidika ni na rushwa ya viongozi wa serikali remediation mazingira hatua ni chache na kidogo
kanda hili huwa na maendeleo duni sana na ni maskini kulingana na kiwango cha chini cha maisha bora katika nigeria
matokeo haya yalisababisha mgongano kati ya serikali na makampuni ya mafuta pamoja na jumuiya nyingine
kama matokeo uchimbaji wa mafuta umeadhiriwa kutokana na fujo na vijana au mashirikakatika shughuli za majaribio ya mabadiliko
usumbufu huu umekuwea ghali mno kwa sekta ya mafuta nchini nigeria na makampuni ya kimataifa na serikali wamekuja na mbinu ya kuzuia usumbufu huu tume ya maendeleo katika niger delta ni matokeo ya wasiwasi na wajibu wake ni kujaribu kukamilisha ya wakazi wa eneo hili
tume ya maendeleo katika niger delta hufanya kazi ili kuboresha mazingira ya kijamii na katika mkoa wa kusini ambao unatisha kulingana na ripoti tume hii
hata hivyo shirika hili linashutumiwa kutokana na vitendo vya ufisadi
ili kufanikiwa katika mwelekeo wake bodi imeweza kutambua maeneo yafuatayo
nafasi ya mwenyekiti mkuu katika tume ya maendeleo katika niger delta imekuwa suala la kujadiliwa
suluhisho lilipatiana ambapo nafasi hii ilizunguka katika maeneo tisa yaliyokuwa na mafuta kwa kufuata herufi abia akwa ibom bayelsa cross river delta edo imo ondo na mito
the herald ni gazeti linalochapishwa jumatatu hadi jumamosi jijini glasgow na hupatikana kote nchini scotland
takwimu za julai usambazaji wake ulikuwa nakala takwimu hii inaonyesha kuwa gazeti hili linashinda gazeti lile jingine la taifa la the scotsman katika mauzo
jarida hili ni mojawapo wa magazeti kongwe ya lugha ya kiingereza duniani kote
lilichapishwa kwa mara ya kwanza katika mwaka wa kama gazeti la glasgow advertiser huko duncan s land gibson wynd s glasgow
katika mwaka wa likawa gazeti la herald and advertiser likibadilika kuwa glasgow herald katika mwaka wa 
lilianza kuchapishwa kila siku katika mwaka wa 
katika mwaka wa chapisho hilo lilihamia jengo la charles rennie mackintosh katika barabara ya mitchell street
jengo hili sasa ni the lighthouse jumba la usanifu na michoro ya majengo
katika mwaka wa kampuni ya uchapishaji ya george outram ilinunuliwa na sir hugh fraser
umiliki kisha ulinunuliwa na lonrho ya tiny rowland katika mwaka wa 
mnamo julai jarida hili lihamisha ofisi zake katika barabara ya albion street zilizofanana na jengo la black lubyanka ya gazeti la daily express lililokuwa katika barabara ya fleet street jijini london
jarida hili liliitwa jina la the herald katika tarehe februari 
usimamizi wake ulinunuliwa katika mwezi wa mei na kampuni ya magazeti ya caledonian kampuni hii ikanunuliwa hapo baadaye na scottish television katika mwaka wa 
baada ya ununuzi huu kundi hilo la scottish tv lilijiita jina jipya scottish media group hili lilifupishwa kuwa smg na katika mwaka wa likaitwa stv group plc
kichwa cha gazeti hilo lilichorwa kwa mtindo mpya na gazeti la new era likaanzishwa upya katika mwezi wa mei 
gazeti shirika la jumapili sunday herald lilianzishwa katika mwaka wa 
the herald inamilikiwa na newsquest kitengo cha kampuni ya gannett iliyonunua kitengo cha uchapishaji cha smg katika mwaka wa 
ilinunua smg kwa bei ya m katika ununuzi ulioleta migogoro na ubishi
waandishi maarufu wa makala ya gazeti hili ni kama alison rowat collete douglas hume ruth wishart anne johnstone ian bell ron ferguson iain macwhirter na alf young
donald martin ndiyo mhariri akichukua nafasi ya charles mcghee katika mwezi wa desemba 
alianzisha mpango wa kupunguza pesa zilizotumika na kampuni mpango huo ulipingwa na kuungwa mkono na bunge la scotland
buganivilia ni jenasi ya mimea inayotoa maua yenye asili yake katika bara la amerika ya kusini kuanzia brazili na kusonga magharibi kuelekea peru na kusini hadi argentina kusini mkoa wa chubut
sehemu za mimea zenye rangi kali si maua ya kweli lakini aina ya majani maalum yanayoitwa braktea
waandishi tofauti wanakubali kuwa kuna kati ya spishi na katika jenasi hii
morgunbla i swahili gazeti la asubuhi ni gazeti linalochapishwa katika nchi ya iceland lilianzishwa na vilhj lmur finsen olaf bj rnsson
toleo la kwanza lilikuwa na kurasa nane tu lilichapishwa tarehe novemba 
jarida hili lilikuwa na uhusiano wa karibu na chama cha independence hasa wakati wa vita baridi
kulikuwa na uamuzi kuwa uhusiano huo haungesaidia chama au gazeti hilo kwa njia yoyote
ingawa uhusiano na chama cha independence sio wa moja kwa moja kama ule wa miongo iliyopita jarida hili hukosolewa kwa kuegemea msimamo wa chama hicho hasa katika misimu ya uchaguzi
jarida hili huwa na maadili ya kihafidhina sawa na yale ya chama cha independence na limeonyesha msimamo huru katika masuala kadhaa muhimu kama mjadala kuhusu usambazaji wa haki za uvuvi
hivi majuzi gazeti hili limechukua hatua ya kuajiri wanahabari waliochukua msimamo wa kuegemea sera za kushoto na gazeti hili limeendeleza sera za kutetea haki za wanawake katika kurasa zake
tangu chapisho lake la hapo awali morgunbla i halikuchapishwa jumatatu lakini baada ya muda lilijiundia jina kama gazeti bora
lilikuwa gazeti bora kabisa nchini iceland siku nyingi huku likiongoza kabisa katika mwanzo wa miaka ya na likashinda magazeti mengine yote kwa mbali katika wakati huo
miongo mitatu iliyofuata gazeti hili liliongoza bila ushindani wowote mkali
katika wakati huu wa mafanikio morgunbla i lilianzisha sehemu maalum kuhusu fedha uvuvi vyakula na kadhalika
baada ya usambazaji wa bure magazeti yakiwasilishwa hadi nyumbani mwa watu gazeti la fr ttabla i lilileta ushindani kwa kuanzisha toleo la jumatatu
morgunbla i likaitikia changamoto na tangu mwaka wa likachapishwa kila siku ya wiki likiwa na kurasa mbalimbali kati ya kurasa na kurasa 
matangazo huchukua asilimia asilimia ya nafasi ya makala
usambazaji wa nakala wa kila siku ni kati ya na nyingi za hizi zikiwa zimeagizwa na watu
usambazaji hulenga zaidi eneo la kusini mashariki mwa nchi hiyo hasa katika jiji kuu la reykjavik
kama matokeo ya shida za kiuchumi za nchini iceland jarida la stundir linalochapishwa na morgunbla i liliacha kuchapishwa mnamo oktoba na kusababisha wafanyikazi kufutwa kazi
kiciwogai ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na waciwogai
katika uamuzi wa utata wamiliki wa gazeti waliamua katika mwezi wa septemba kuteua dav oddsson aliyekuwa waziri mkuu wa iceland kwa muda mrefu kabisa na alikuwa mkuu wa zamani wa benki kuu kama mmoja wa wahariri wa gazeti hilo
the calgary herald ni gazeti la kuchapishwa kila siku lililochapishwa katika mji wa kanada wa calgary alberta
jarida hili lilichapishwa kwa mara ya kwanza mnamo tarehe agosti na andrew armour na thomas braden chini ya jina la the calgary herald mining and ranche advocate and general advertiser
jarida hili lilianza kama gazeti la kila wiki likiwa na kurasa nne zilizochapishwa kwa kutumia mashine yaliyotumia nguvu ya mikono
operesheni zilikuwa ndogo zikitumia hema iliyokuwa kando ya makutano ya mito bow na elbow kama ofisi yake
katika mwaka wa herald likawa gazeti la kuchapishwa kila siku lakini uchapishaji huo wa kila siku haukuanza hadi mwisho wa mwaka wa 
tangu wakati huo mpaka aprili lilikuwa gazeti la alasiri lakini hivi sasa ni gazeti linalosambazwa asubuhi
mnamo novemba gazeti la herald likawa sehemu ya kampuni ya magazeti ya southam hivi sasa linaitwa canwest news service ambao ni mgawanyiko wa kampuni ya mawasiliano ya canwest global communications gazeti la herald pia huchapisha gazeti la kila wiki la jamii la neighbours swahili majirani ambalo husambazwa pamoja na herald katika maeneo lakini si yote ya calgary na gazeti la swerve la kila wiki
katika mwaka wa gazeti la herald liliungana na kampuni shirika za canwest global katika kuanzisha gazeti la dose
dose lililenga wasafiri takriban liliacha kuchapishwa baada ya mwaka mmoja
tarehe novemba wafanyikazi waliokuwa wameunda muungano yao hivyo majuzi walifanya mgomo
mgomo huo uliendelea hadi mwezi wa julai huku wanahabari wengi wa herald wakitoka katika gazeti hilo
baadhi yao walikubali malipo ya kutoka kampuni ilhali wengine walirudi kazini huku muungano wao ukibanduliwa
nafasi za waandishi wengi mashuhuri zilichukuliwa na wafanyikazi wachanga katika kazi hiyo
ilichukua miaka kadhaa kabla ya gazeti la herald kupata wasomaji wake tena baada ya mgomo
katika siku za aprili hadi agosti herald lilichapishwa kurasa za mbele za zamani katika makumbusho ya mwaka wake wa 
calgary herald ni mojawapo wa magazeti mawili yanayohudumia eneo hilo la calgary
usambazaji hufanyika kwa njia ya kuagiza uuzaji kwa maduka ya mgazeti ama kwa kutumia sanduku la gazeti
mtindo huo wa masanduku ya magazeti ulileta mjadala mkali kutoka halmashauri ya jiji katika mwanzo wa mwaka wa baada ya kiongozi mmoja kudai kuwa masanduku hayo yalisababisha maongezeko ya takataka
kamatimu ni jina la wanaume katika wagikuyu ambao bado hawajajiunga na jamii ya wazee adhuri
sherehe maarufu ya mburi ya kiama huwa fursa ya kamatimu kuoredheshwa kama mzee
katika sherehe hizi mbuzi wawili huchinjwa kama ishara ya ombi na kafara kwa niaba ya kamatimu
sherehe hii ni maarufu eneo la mkoa wa katikati na haswa hufanyika mahala ambako kuna msitu
kwa kawaida kamatimu anaweza kujiunga na wengine kwenye sherehe lakini kuna mengi asiyoweza kuyafanya
mojawapo ya haya ni hana uwezo wa kushirikishwa kwenye kikao cha kutoa maamuzi yanayohusiana na jamii
western mail swahili barua ya magharibi ni gazeti la kuchapishwa kila siku na kampuni ya media wales katika mji wa cardiff wales
kampuni hii inamilikiwa na kampuni kubwa kabisa ya magazeti ya uingereza kampuni ya trinity mirror
ingawa gazeti hili hujitambulisha kama gazeti la taifa la wales hapo awali lilitangaza gazeti la taifa la wales na monmouthshire gazeti hilo lina usambazaji mdogo sana katika eneo la wales kusini
jarida hili lilichapishwa katika mtindo mpana hadi mwaka wa lilipoanza kuchapishwa kwa mtindo mdogo
western mail lilianzishwa katika eneo la cardiff katika mwaka wa na john crichton stuart kama gazeti bei la peni moja la kuchapishwa kila siku
lascelles carr mhariri tangu mwaka wa alinunua gazeti hilo na daniel owen katika mwaka wa 
katika historia ya wales kusini western mail limehusishwa na wamiliki wa awali waundaji viwanda vya makaa ya mawe na viwanda vya chuma
uhusiano wa zamani wa jarida hilo na wamiliki wa zamani ulikuwa wenye nguvu sana mpaka hivi sasa bado kuna watu katika eneo la wales kusini wanaolishuku bado
kwa upande mwingine gazeti hilo limejaribu kuchukua misimamo ya kutetea mitaa ya watu wengi na ya kutetea wales huku wakijaribu kuripoti habari zinazohusisha wales
gazeti hili husisitiza misimamo yao katika masuala ya kijamii kama kufungwa kwa shule za wales
pia huwasilisha habari nyingi kuhusu timu za wles za mchezo wa raga
jarida hili lina nafasi gazetini inayopewa makala ya lugha ya kiwales katika toleo lolote la gazeti hili
habari katika lugha ya kiwales hupewa kurasa mbili katika toleo la jumamosi
gulf daily news swahili habari za kila siku za ghuba ni gazeti lililichapishwa kwa lugha ya kiingereza katika ufalme wa bahrain na kundi la al hilal
inamilikiwa na kundi la al hilal ambalo huchapisha magazeti mengine kama lile la kiarabu la akhbar al khaleej
jarida hili ambalo ni mojawapo ya magazeti ya kila siku nchini bahrain linajiita sauti ya bahrain
gdn lilikuwa gazeti la kwanza la lugha ya kiingereza la kuchapishwa nchini bahrain
mpaka gazeti la bahrain tribune lilipoanza kuchapishwa gazeti hili lilikuwa gazeti pekee la kiingereza nchini bahrain
jarida hili liliundwa kwa lengo la kutoa habari kwa wakazi wa bahrain wanaozungumza kiingereza wakijumuisha waingereza wamarekani wafilipino wahindi na wapakistani
wafanyakazi wa gdn ni mchanganyiko wa waingereza wamarekani wafilipino wahindi na wapakistani
hapo awali gulf daily news lilikuwa likiunga serikali lakini baada ya mageuzi ya kisiasa ya hivi sasa linaajiri waislamu na vilevile watu wenye misimamo mingine kama wafanyikazi
gazeti hili lina waandishi kadhaa ambao huandika makala mbalimbali kuhusu masuala ya bahrain kama les horton amira al hussaini ali al saeed na tariq khonji
hivi sasa gdn limeajiri baadhi ya waandishi bora na maarufu wa eneo la ghuba ya kiajemi
waandishi mwamerika richard moore na mhindi vinitha vishwanath waliaga dunia katika mwaka wa na hivi majuzi zaidi mbahraini mohammed aslam gulf daily news ndilo gazeti la kila siku maarufu kabisa nchini bahrain
jarida hili lina makao nchini bahrain huku ofisi zake za uhariri zikipatikana isa town na ofisi za kibiashara zinapatikana katika barabara ya exhibition road
jarida hili lina usambazaji wa nakala zilizolipiwa
huchapishwa katika rangi nyeusi na nyeupe na kurasa zingine katika rangi zingine
habari zake huwa kimsingi kuhusu bahrain isiasa na jamii lakini huhusisha habari za biashara ya kimataifa na habari za kijamii zitakaovutia wasomaji
jarida hili lina ukubwa wa cm cm kwa kila ukurasa na upana wa 
 cm kwa kila makala kwa ukurasa
huchapishwa kwa kutumia web offset na huchapishwa kwa kutumia skrini ya lpi nyeusi na nyeupe
jordan aviation ni ndege iliyo na makao yake mjini amman katika nchi ya jordan
vilevile inakodisha huduma zake kwa ndege zitakazo nafasi ya ziada
makao yake makuu ni kwenye uwanja wa ndege wa marka mjini amman na uwanja wa ndege wa aqaba
pia inawasafirisha wafanyikazi wa shirika la umoja wa mataifa
ilianza huduma kutoka mji wa amman na ilikuwa kampuni ya ndege ya kwanza iliyo ya kibinafsi
safari za kwenda afrika kaskazini zilianza juni 
jordan aviation inamilikiwa na mohamed al khashman na hazem alrasekh na ina wafanyikazi 
adhuri ni jina la ujumla la kuwaita wanaume wa kabila la wagikuyu
kundi hili maalum huwa na majukumu kadha baadhi ya haya zikiwemo kulinda jamaa yake kuzalisha hasa kwa lengo la kuendeleza jamii kujiunga na wanaume wengine katika sherehe zao na kadhalika
zamani na hata sasa kundi hili lilijulikana hasa katika kutatua migogoro ya jamii
jukumu hili lilichukuliwa na serikali pindi wakoloni walipofika nchini
katika mikutano hii wagomvi walishirikishwa katika kutafuta suruhu
baadhi ya sherehe walizohitajika kuhudhuria ni sherehe ya kamatimu
calgary sun gazeti la kila siku linalochapishwa katika eneo la calgary alberta kanada
hii ni mgawanyiko wa sun media kampuni ya quebecor
lilichapishwa kwa mara ya kwanza katika mwaka wa gazeti hili huchapishwa katika mtindo sawa na tabloid na lilichukua nafasi ya gazeti la hapo awali the albertan baada ya kununuliwa na wachapishaji wa toronto sun
gazeti hili kama mengine yote ya kampuni ya kanada ya sun linajulikana kwa makala fupi ya habari yanayolenga wasomaji wanaofanya kazi
mpangilio wa makala katika sun hufanana kwa kiasi fulani na magazeti ya porojo ya uingereza
ukurasa wa sita tangu zamani umekuwa wa uvumi au matukio yaliyofanyika yaliyochekesha maoni kuhusu matukio
hivi sasa ukurasa wa sita unaandikwa na kelly doody mwanamichezo wa kuogelea wa zamani wa timu ya taifa ya kanada
kipengele hutumia picha za wanawake wa nchi hiyo zilizopigwa na wataalam au za kupigwa na watu wenyewe ama pia zinazopigwa na gazeti lenyewe
kipengele cha sunshine boy cha wanaume kilichapishwa katika miaka ya na 
kwa miaka mingi calgary sun pia lilichapisha gazeti maarufu la kila wiki calgary mirror lililohusisha habari za jamii shirika la sun likanunua gazeti hili katika mwanzoni wa miaka ya 
chapisho hili ambalo lilianza katika miaka ya na lilijulikana kama north hill news liliacha kuchapishwa katika mwaka wa 
tovuti iliachisha dhana ya fyi mwaka mmoja baadaye na kujiita calgarysun
com
mnamo oktoba sun lilibadilisha mtindo wake kwa njia kubwa hasa likianzisha nembo mpya nembo hii ilikuwa imetumika na magazeti mengine ya sun kwa miaka kadhaa na pia kubadilisha njia ya uchapishaji wa makala na vichwa vya habari
mnamo februari sun media ilizindua toleo la eneo la calgary la gazeti lake la bure hours linalotumikwa na wafanyikazi wa calgary sun
calgary sun ni mojawapo ya magazeti manne ya kila siku yanayopatikana katika eneo la calgary
la tatu na la nne ni metro news na rush hour news
usambazaji unafanyika kwa kuagiza mauzo ya moja kwa moja kwa mfano katika maduka ama kwa kutumia masanduku ya magazeti
mtindo huo wa masanduku ya magazeti ulileta mjadala mkali kutoka halmashauri ya jiji katika mwanzo wa mwaka wa baada ya kiongozi mmoja kudai kuwa masanduku hayo yalisababisha maongezeko ya takataka
portland tribune ni gazeti la kuchapishwa kila wiki linalochapishwa kila alhamisi katika eneo la portland oregon marekani
portland tribune ni kipande cha kundi la pamplin media linalochapisha magazeti kadhaa ya kijamii katika eneo la portland na pia humiliki na huendesha stesheni ya redio ya majadiliano ya kpam pamoja na stesheni zingine za redio katika eneo la kaskazini mashariki mwa pacific
mfaniyibiashara wa portland robert b
pamplin jr
alitangaza nia yake ya kuanzisha gazeti hilo katika mwaka wa 
toleo la kwanza la gazeti hili lililoanza kwa kuchapishwa mara mbili kwa wiki jumanne na ijumaa lilichapishwa februari 
likiingia katika soko lililokuwa na magazeti kama the oregonian gazeti pekee la habari za jumla na magazeti ya kila wiki willamette week na the portland mercury
wakati huo ulikuwa mfano nadra sana wa upanuzi katika biashara ya magazeti kwa sababu kampuni nyingi za magazeti zilikuwa zikifungwa ama zikiungana
uzinduzi wake ulitangulia kuteremka kwa matangazo katika magazeti
hili likawa tatizo katika kuanzisha uchapishaji wa gazeti hili
miezi kumi na moja baada ya uzinduzi portland tribune lilipunguza shughuli zake za kuwasilisha magazeti hadi nyumbani za watu
gazeti hili liliripotiwa kuleta hasara zaidi kuliko ilivyotarajiwa
ulipofika mwisho wa mwaka wa wafanyikazi wa chumba cha habari cha gazeti hili walipunguzwa hadi wakawa 
mnamo mei jarida hili lilitangaza kuwa litaanzisha kuchapishwa mara moja kwa wiki matoleo ya alhamisi huku likiambatana na kuandika habari kila siku katika tovuti yake rasmi
mnamo julai shida za kiuchumi zilisababisha kufutwa kazi kwa waandishi wawili wa habari na kujiuzulu kwa mhariri msimamizi na wafanyikazi wa chumba cha habari cha gazeti hili walipunguzwa wakawa 
jarida hili hujihusisha sana na masuala ya portland na jimbo la orego
jarida hili linajulikana kwa kuandika habari za shule za upili za eneo hilo timu za michezo hasa za nba pac mkutano wa mchezo wa big sky na mkutano wa mchezo wa pwani magharibi
portland tribune huwa mdhamini wa shindano la portland regional spelling bee la wanafunzi wa shule ya daraja la katikati
mshindi wa shindano hili hushiriki katika shindano la scripps national spelling bee jijini washington d
broowaha gazeti la raia kwenye mtandao wa tarakilishi linaloripoti sana habari za eneo lake la los angeles
makala yanayochapishwa kwenye tovuti yameandikwa na watumiaji wake pekee
matoleo kadhaa ya broowaha yameanzishwa katika majiji makuu ya marekani kama los angeles new york san francisco na hivi majuzi kabisa atlanta houston na miami
habari zote za matoleo haya huonyeshwa katika tovuti kuu ya broowaha
tovuti hii ilionyeshwa katika gazeti la los angeles times katika mwezi wa desemba 
watumiaji waliosajiliwa katika tovuti ya broowaha huwa na ruhusa ya kuandika makala kwenye ukurasa maalum ya maandishi katika tovuti
ukurasa huu huwezesha watumiaji kuandika makala na kuambatanisha picha na kuyawasilisha kwa wahariri
makala kwa kawaida huchapishwa katika au baada ya saa 
licha ya kuwapa watumiaji chaguo nyingi za kuandika maandishi kwa njia mbalimbali tovuti hiyo imepata umaarufu wa kuweza kuwa na viungo vya tovuti zingine na huonyesha video ya youtube katika makala yao
jukumu la wahariri wa broowaha ni dogo sana na hasa huwa kuthibitisha kuwa makala haya hayana ubaguzi au habari zozote zisizotakikana tangu mwanzo wa mwaka wa tovuti hii imehaririwa na david cohn
ukurasa wa maoni ni kipengele maarufu cha broowaha
majadiliano huonekana sana kati ya mwandishi wa makala na wasomaji wa makala katika kipengele hiki cha maoni
mbali na kupigia kura makala wasomaji huweza kupigia kura maoni ya watu wengine ili kuhimiza majadiliano mazuri
watumiaji wa broowaha hupokea pointi za umaarufu kulingana na idadi ya makala wanayoandika na umaarufu wa makala yao
jumla ya pointi hizi inaathiri cheo chao katika shirika la gazeti hili
makala ya watumiaji maarufu sana huonyeshwa zaidi kwenye tovuti na wao huwa na uzito zaidi wanapopiga kura kwa makala ya wengine
watumiaji wa broowaha huweza kuongeza waandishi wa habari wanaowapenda kama marafiki yao na kuarifiwa wanapoandika makala kwa kuwatumia ujumbe kwa anwani yao kwenye mtandao
kila toleo la broowaha huwa na ukurasa wa majadiliano unaoitwa broowaha cafe mkahawa wa broowaha ambapo watumaji hujadiliana kuhusu mada mbalimbali kutoka porojo hadi habari motomoto zilizofanyika
maadili ya utafiti yanahusu matumizi wa kanuni adilifu katika mada mbalimbali zinazohusiana na utafiti wa kisayansi
maadili ya utafiti yaliendelea pakubwa kama dhana katika utafiti wa matibabu
nurenberg code ni mkataba wa awali lakini bado una mipasho ya maana
utafiti katika sayansi ya kijamii unawakilisha masuala kadhaa tofauti na yale ya utafiti wa matibabu
nyanja ya utafiti wote wa kisayansi umejengwa kwenye msingi wa uaminifu
wanasayansi huwa na imani kuwa matokeo yaliyoripotiwa na wengine ni halali
jamii huamini kwamba matokeo ya utafiti huonyesha jaribio lenye uaminifu la wanasayansi kueleza dunia kwa usahihi na bila upendeleo
lakini uaminifu huu utaendelea tu kama jamii ya kisayansi itajitolea yenyewe kueneza maadili ya kisayansi yanayohusiana na vitendo vya kimaadili
kuna masuala mengi ya kimaadili ambayo yanafaa yatiliwe maanani kwa utafiti
wasomi wa jamii wanahitaji kufahamu kuwa wana jukumu la kulinda usalama wa kupatiana ruhusa halisi na kujua malengo ya wale wote wanaoshiriki katika utafiti
hawapaswi kutumia vibaya taarifa wanazopata na kunafaa kuwe na jukumu la kimaadili fulani linalofaa kuchukuliwa kwa washiriki
kuna wajibu wa kulinda haki za watu katika masomo hayo na vilevile siri na usikivu
usiri wa wale wanaohusika katika uchunguzi lazima ufanyike kuweka siri zao na kutokujulikana salama
kama inavyodokezwa katika bsa for sociology maadili haya yote lazima yaheshimiwe isipokuwa kama kuna sababu nyingine kuu za kutofanya hivyo kwa mfano shughuli za kigaidi au zilizopigwa marufuku
maadili ya utafiti katika muktadha wa matibabu yamejaa principalism mbinu ambayo imekosolewa kuwa nje ya muktadha
kulingana na machapisho ya utafiti baadhi ya masuala muhimu ni pamoja na lakini sio haya peke yake makala haya ni kuhusu gazeti la kila wiki lililochapishwa katika jiji la new york
jewish week ni gazeti la kila wiki linalohudumia jamii ya wayahudi katika jiji la new york
jewish week huhusisha habari matukio mitindo mipya na vipengele uchambuzi wa jamii ya wayahudi katika new york na husomwa duniani kote
gazeti hili halina uhusiano wowote na shirika au muungano yoyote lina matoleo matano ya maeneo yanayosambazwa haswa manhattan long island queens the bronx and brooklyn staten island gazeti hufika kwa nyumbani mwa watu kila wiki
huu ni usambazaji wa nakala nyingi sana wa gazeti lolote la wayahudi katika eneo la amerika kaskazini
jewish week huhusisha makala ya wayahudi wa new york marekani na israeli pamoja na habari motomoto dunia zima kura za maoni uchambuzi na maelezo
habari za israeli habari za matukio nchini israeli kama siasa dini na tamaduni zao
habari za wayahudi marekani habari kuhusu jamii ya wayahudi kama vile sera za marekani za ndani na za kigeni habari za wayahudi nchini marekani na kampeni za uchaguzi zinazohusu wayahudi
habari za wayahudi wa new york habari kutoka jamii mbalimbali katika jiji la new york na eneo linalolizunguka jiji siasa za jiji na jimbo maisha katika sinagogi mashirika ya kiyahudi na elimu ya kiyahudi
maisha ya wayahudi matukio ya utamaduni wa kiyahudi na mitindo ya kiyahudi
sanaa vitabu vya wayahudi picha za sanaa maigizo filamu maonyesho ya makumbusho
biashara na teknolojia uwekezaji wa kigeni kwa kampuni za teknolojia za israeli
kuna vipengele maalum vya kila mwezi kama fresh ink makala yaliyoandikwa na vijana kwa vijana na kipengele cha kila mwaka kinachoitwa under kinachohusisha vijana wayahudi wanaoathiri jamii ya wayahudi katika jiji la new york israeli na nchi za kigeni
gary rosenblatt ndiye amekuwa mhariri na mchapishaji tangu mwaka wa 
waandishi wa habari wanaofanya kazi katika jewish week ni katika mwaka wa rosenblatt na gazeti hili walishinda medali ya casey ya uandishi bora kutoka kituo cha uandishi cha watoto familia kwa makala waliyoandika ya stolen innocence
makala haya yalikuwa ripoti ya upelelezi iliyofichua miongo ya unyanyasaji wa watoto uliofanywa na mwalimu mkuu baruch lanner
ripoti hii ilionekana kama njia ambayo jamii ya orthodox hukosoa watu wanaonyanyasa watoto na ikafanya lanner ajiuzulu na ashitakiwe kortini
prajasakti ni gazeti la lugha ya kitelugu linalochapishwa kutoka andhra pradesh uhindi
lilianza kama gazeti la kila siku katika mwaka wa vijayawada ikiwa makao lake
hivi sasa linachapishwa katika vituo au matoleo haswa hyderabad vijayawada visakhapatnam tirupati mji khammam kurnool rajahmundry srikakulam na karimnaga
liko na mtandao mpana wa kupata habari wa zaidi ya vituo vya kukusanya habari katika jiimbo
prajasakti limekua haraka sana na hivi sasa ndilo gazeti la kila siku la telugu linalosambazwa kabisa kuliko magazeti mengine ya telugu
katika mwaka wa wa gazeti la prajasakti lilianzisha tovuti yao kwenye mtandao wa tarakilishi na kulifanya gazeti hili kuweza kufikia watu wote duniani
prajasakti lilianzishwa kama matunda ya mapambano ya uhuru
lilianzishwa katika mwaka wa na likachapishwa kama gazeti la kila siku kutoka mwaka wa 
baada ya kuanza tu lilikandamizwa na waingereza na likapigwa marufuku katika mwaka wa 
lilianza kazi tena kama jarida la kila wiki katika mwaka wa na likakuwa gazeti la kila siku tangu mwaka wa huku vijayawada ikifanywa kuwa kituo cha uhariri
gazeti hili lilikuwa haraka sana katika miongo iliyofuata na likavutia nyoyo za raia wafanyikazi na watu wa uwezo wastani wa kiuchumi
prajasakti liliendelea mbele katika nyakati ambazo maendeleo na dhana ya demokrasia ilikuwa ikipingana na ubeberu
prajasakti hulenga kufanya huru watu waliokandamizwa
kutoka mwanzo wake wa lilikuwa azimio na mapambano ya wakulima
prajasakti limeongoza daima katika kupigania sera za maendeleo na maadili mema katika jamii
hupigania maadiili ya kidemokrasia haki za wananchi wanaofanya kazi na huhimiza mapambano ya demokrasia dhidi ya sera za kibeberu zinazotumika duniani kote
hufanya uchambuzi wa kisayansi katika masuala ya kisasa kimataifa na kitaifa
prajasakti huunga mkono maadili ya haki na hupigania bila kuchoka sera za kunyanyasa watu ufisadi na masuala mengine mengi yanayofanya maisha ya maskini kuwa ngumu zaidi
prajasakti ni sehemu ya prajasakti sahithee samastha ambayo ina makao yake makuu katika hyderabad
lina timu imara linalofanya kazi na mamia ya waandishi na wataalamu katika idara za matangazo usambazaji ufundi za teknolojia na bodi ya uhariri
timu inaongozwa na s
vinay kumar akiwa mhariri na v
krishnaiah akiwa meneja mkuu
prajasakti lina chapishwa katika mitambo ya kuchapisha ya prajasakti
gazeti la prajasakti hupeana msaada kwa kampuni za prajasakti book house na prajasakti publishing house ambazo ni vituo vya kuendeleza fasihi katika andhra pradesh
business line au the hindu business line ni gazeti la kibiashara la kihindi linalochapishwa na kasturi sons ambao huchapisha pia gazeti la the hindu
business line lilianza kuchapishwa katika mwaka wa 
huchapishwa kwa mtindo wa gazeti pana na huwa na usambazaji wa nakala takriban 
nakala za business line husambazwa sana katika siku ya jumapili kulik siku zingine
business line huchapishwa katika maeneo bangalore chennai coimbatore delhi hyderabad kochi kolkata madurai mangalore mumbai thiruvananthapuram tiruchirapalli vijayawada na visakhapatnam
mwandishi mohan padmanabhan huandika makala mengi katika gazeti hili
hili ndilo gazeti pekee lililo na sehemu ya utafiti
kutoka jumanne hadi jumamosi sehemu kuu ya business line ina kurasa 
jumapili sehemu kuu ya business line ina kurasa 
vichwa vya kurasa ni kama economy uchumi commodities bidhaa corporate kampuni international kimataifa variety young investor mwekezaji kijana na investment world dunia ya uwezekaji kutoka ukurasa wa hadi ukurasa wa mawaidha kuhusu hisa fedha na amana
jumatatu sehemu kuu ya business line ina kurasa 
vichwa vya kurasa ni kama market mood hali ya masoko economy uchumi information technology teknolojia ya mawasiliano agrobusiness biashara ya ukulima transport usafiri commodities investment uwekezaji wa bidhaa new manager meneja mpya hufahamisha kuhusu viongozi katika dunia ya biashara mentor hufahamisha watu kuhusu kodi mifumo ya biashara na vitabu money banking pesa na benki editorial opinion maoni ya mhariri na maoni na states majimbo na variety
tovuti ya businessline online ilianzishwa kwenye mtandao katika mwezi wa juni 
kurasa za tovuti hii huangaliwa mara milioni kila mwezi duniani kote
misemo ya sensex kwenye ukurasa wa kwanza huvutia wengi
gazeti hili huuzwa kwa bei ya rupia 
 ya kihindi katika siku za jumatatu hadi jumamosi na bei ya jumapili ni rupia 
magazeti mengine kama the economic times na the financial express huuza bei sawa katika matoleo yao ya jumamosi na jumapili rupia rupia 
business line limekuwa na bei sawa wiki nzima isipokuwa jumapili
magazeti mengine kama mint na business standard hayachapishwi jumapili
ziwa elmenteita pia elementaita ni ziwa la soda magadi katika eneo la mashariki la bonde la ufa kilimita kaskazini magharibi mwa nairobi kenya
elmenteita ni jina la kimasaai kutoka neno muteita maana yake mahali penye vumbi ikimaanisha vumbi na ukavu wa eneo hilo hasa kati ya januari na machi
ukianzia kusini kuelekea kaskazini mwa maziwa ya bonde la ufa elmenteita iko kati ya ziwa naivasha na ziwa nakuru
barabara kuu yanairobi nakuru hupitia karibu na bonde hivi kwamba watumia magari huvutiwa na mandhari ya ziwa hili
kusini mwa ziwa moto chemchem wa kekopey huchipua ambapo grahamii tilapia hukua
maarufu sana kwa kuoga masai hudai kwamba wanaweza kutibiwa ukimwi wakiwa mahala hapa
reedbeds ni eneo la uvuvi kwa ndege aina ya night heron na mwari
ziwa elmenteita liliona makazi yake ya kwanza ya mkoloni wakati bwana delamere aliweka soysambu ranch upande wa magharibi wa ziwa
delamere alimpa shemejiye kipande cha ardhi karibu na ziwa hishima galbraith lowry egerton cole sehemu ambapo yeye alizikwa inayolindwa leo kama ziwa elementaita
soysambu bado inadhibitiwa na jamaa yake akiwemo pg thomas cholmondeley
eneo hili ni makao kwa zaidi ya wanyama wa pori
ziwa elmenteita imekuwa mandhari ya ramsar tangu mwaka 
ndege wa aina tofauti wamewekwa katika kumbukumbu katika ziwa nakuru ziwa elmenteita
elmenteita huvutia flamingo ambao hula wadudu na mwani
tilapia walihamishwa kutoka ziwa magadi mwaka na tangu wakati huo idadi ya flamingo imepungua mno
tilapia huvutia ndege wengine ambao hula samaki hawa na hata pia mayai ya flamingo na vifaranga vyake
zaidi ya ndege milioni hivi hamehama ziwa elmenteita na kukimbilia katika ziwa natron nchini tanzania
ufuo wa ziwa una zebra gazelle eland na familia ya ngiri
ziwa hili kawaida lina kimo cha chini kirefu
the wichita eagle ni gazeti la kila siku linalochapishwa katika eneo la wichita kansas marekani
linamilikiwa na kampuni ya mcclatchy kampuni hii huchapisha magazeti mengine kama lile la the kansas city star
hili ndilo gazeti kubwa kabisa katika wichita kansas na maeneo yanayozunguka eneo hilo
gazeti la eagle lilianzishwa na lilihaririwa na marshall murdock katika mwaka wa 
gazeti shindani lake kuu beacon lilizinduliwa katika oktoba ya mwaka huo
majarida haya mawili yalishindana kwa miaka mpaka mwaka wa ndipo eagle lilinunua gazeti la beacon
magazeti yote yaliendelea kuchapishwa eagle lilichapishwa asubuhi na beacon lilichapishwa jioni
katika mwaka wa kampuni ya uchapishaji ya ridder publications ilinunua magazeti yote mawili
katika mwaka wa neno beacon likatolewa na jina la gazeti likawa the wichita eagle
gazeti hili lilijijengea jina katika taifa zima chini ya uhariri wa w
davis buzz merritt jrbuzz alikuwa mmojawapo wa wanachama wa civic journalism au public journalism uandishi wa uraia umma waliotetea maadili ya muungano huu
muungano huu haswa ulisema kuwa waandishi wa habari na wasomaji si watazamaji katika michakato ya kisiasa na kijamii bali ni washiriki pia
unaendelea na kuagiza wanahabari hawafai kuripoti habari tu ni kama hawana msimamo bali washiriki na watoe maoni yao
harakati za civic journalism zilihusisha kuwataka wasomaji na wanajamii wawe washiriki
muungano huu umekua polepole na bali na kuwa itikadi tu uandishi kwa umma umekuwa ukitendeka katika magazeti
the wichita eagle lilionekana kama ndilo lililokuwa kwenye mstari wa mbele wa harakati hizi
kwa mfano katika uchaguzi wa jarida hili liliandaa kura ya maoni kwa wakazi ili kujua matakwa yao katika jimbo yalkuwa gani
kisha uchaguzi ulipokuwa ukiendelea wanahabari wa gazeti hili walijaribu kuwauliza wagombea kuhusu hisia zao kuhusu masuala haya
walichapisha toleo kila wiki likiorodhesha masuala na misimamo ya wagombea
mgombea alipokataa kuchukua msimamo aliripotiwa pia
njia hii ilikuwa tofauti sana na utaratibu wa zamani wa kuripoti kuhusu ukweli uliokuwa katika hotuba za wagombea
kama matokeo ya hayo watu waliopiga kura katika eneo msingi la usambazaji wa eagle walikuwa wengi sana hasa asili mia 
 kuliko asilimia katika maeneo mengine ya jimbo hilo
gazeti la eagle likawa sehemu ya kampuni ya mcclatchy knight ridder iliponunuliwa na mcclatchy katika mwaka wa 
gazeti la el intransigente lilichapishwa katika mkoa wa salta nchini argentina kati ya miaka ya na 
shughuli zake zilianza tarehe aprili zikiendeshwa na david michel torino mwanzilishi mshiriki na mmiliki wa gazeti hili
katika miaka yake ya kwanza el intransigente liliunga mkono serikali ya taifa ya hip lito yrigoyen lakini hapo baadaye likawa mwakilishi wa matakwa ya raia wengi na likatangaza masuala ya eneo hilo
msimamo wake wa uliendelea kuwa wa kukosoa uongozi mbaya na wa kufuja mali hasa katika miaka ya 
huu ukasababisha mashambulizi ya mara kwa mara
vita yake ya kupigania uhuru wa waandishi na vyombo vya habari iliisha katika mwezi wa juni 
asili ya kufungwa kwa el intransigente ilikuwa kutofautiana katika mwelekeo na usimamizi wa gazeti hili hasa baada ya vifo vya wakurugenzi martin and david michel torino
aidha taasisi za nchi hiyo hazikuwa imara pia wakati huo na hii ikasababisha kufungwa pia
miaka ishirini na saba baadaye el intransigente likawa gazeti la kurejelewa katika tovuti kwenye mtandao wa tarakilishi
makao makuu yake yako katika jiji la buenos aires
toleo la tovuti la gazeti la el intransigente lilianzishwa agosti 
tangu wakati huo tovuti ya gazeti hilo haijakosa wageni wanaoingia kusoma kurasa zake
el intransigente
com hutoa habari ya argentina na dunia daima kwa wasomaji wake
argentina argentina mkoa mikoa mundo dunia sociales salud afya mujer wasichana espect culo burudani deportes michezo cultura utamaduni editoriales makala ya wahariri policiales obituarios turismo usafiri mrisho ngassa amezaliwa mei ni mchezaji mpira wa miguu kutoka tanzania ambae anaichezea klabu mashuhuri tanzania young africans fc na pia huichezea timu ya taifa ya tanzania
katika mashindano ya cecafa yaliyofanyika kenya alijinyakulia ubingwa wa mfungaji bora katika mashindano hayo kwa kuweza kufunga mabao ma katika shindano hilo lakini timu yake ya taifa ya tanzania ilichukua nafasi ya nne katika mashindano hayo
ngassa ni kijana ambae anaangaliwa kua atakua na mustakabali mzuri wa nchi yake na afrika pia
le canadien lilikuwa gazeti katika lugha ya kifaransa lililochapishwa katika eneo la lower kanada tangu novemba hadi machi 
kaulimbiu yake ilikuwa nos institutions notre langue et nos droits taasisi zetu lugha yetu haki zetu
lilichapishwa kila jumamosi na malipo ya kuagiza matoleo ya mwaka mzima yalikuwa shilingi kumi chelin kumi
le canadien lilianzishwa tena katika mwaka wa kama gazeti la kitaifa la maendeleo ya kijamii na si la faida na pia kama la wasomaji wa kimataifa
gazeti hili lilianzishwa katika jiji la quebec city na mwanasheria pierre stanislas b dard na wenzake fran ois blanchet jean antoine panet jean thomas taschereau na joseph le vasseur borgia wakati huo hao wote walikuwa wabunge katika bunge la lower kanada
tarehe machi vyombo vya habari na majarida ya ofisi za uhariri za rue saint fran ois yakashikwa na serikali
mchapishaji charles lefran ois akafungwa jela na askari wakaanza kuwatafuta wapinzani wengine jijini
gazeti la quebec mercury hapo awali lilikuwa limesema kuwa wafaransa wa kanada na waamerika walikuwa wakipangia uingereza njama
siku mbili baadaye hakuna watu waliokuwa wakipanga njama waliokuwa wamepatikana
waanzilishi b dard blanchet na taschereau walikamatwa baadaye na pia kufungwa jela
wafungwa hawa walikataa habeas corpus
walipokuwa gerezani b dard akachaguliwa kuwa mgombea wa bunge katika eneo la surrey na akachaguliwa na raia katika uchaguzi wa machi 
katika mwaka wa mbunge louis joseph papineau alimwomba gavana craig kufuta mashtaka yote ya b dard lakini gavana alikataa
b dard hatimaye aliachiliwa kutoka gereza bunge lilipofungwa
hatimaye le canadien liliacha kuchapishwa mnamo februari likimilikiwa na joseph isra l tarte
otago daily times odt ni gazeti la kila siku linalochapishwa na kampuni ya allied press katika eneo la dunedin new zealand
gazeti la odt lilianza kuchapishwa mnamo tarehe novemba 
hili ndilo gazeti kongwe kabisa la kuchapishwa kila siku nchini new zealand
hivyo basi odt ndilo kongwe katika sekta ya magazeti ya kila siku
cutten na julius vogel hapo baadaye aliitwa sir julius katika nyakati za uchimbuzi wa dhahabu katika eneo lao la tuapeka mojawapo ya maeneo ya otago yaliyopatikana kuwa na dhahabu
cutten alikuwa mchapishaji wa gazeti la kila wiki la the otago witness lililoanzishwa katika mwaka wa 
vogel naye mwanzilishi mwenzake cutten aliliona gazeti hili la odt kama mbinu ya kutetea na kupinga sera mbalimbali katika serikali ya mikoa
kutoka kuanzishwa kwake odt lilikuwa na msimamo dhabiti katika soko la magazeti katika eneo la south island
magazeti mengine pinzani ya dunedin yalikwisha haraka labda kwa kushindwa na odt huku gazeti la evening star pekee yake likiweza kufika miaka ya 
wamiliki wa star walinunua gazeti la odt na kuachisha uchapishaji wa star katika mwaka wa kwa sababu idadi ya wasomaji ilikuwa ikididimia
kama matokeo ya hayo kampuni ya allied press inachapisha odt na magazeti mengine madogo kote nchini new zealand kwa mfano greymouth evening star
gazeti la odt huonekana kama gazeti baba kwa magazeti mengine manne makuu ya kila siku ya new zealand
gazeti hili lina usambazaji wa nakala na wasomaji takriban 
katika miaka yake ya mwanzo odt lilihusika katika kampeni nyingi za kupigania haki za jamii
mfano mmoja ni liliporipoti kuhusu mazingira mbovu ya kazi katika eneo la dunedin katika miaka ya 
ripoti hizi zilizoandikwa chini ya mhariri sir george fenwick na mwandishi mkuu silas spragg zilisababisha mageuzi makubwa ya kisheria
sid scales alikuwa mchoraji wa katuni wa gazeti la odt kwa miaka mpaka alipostaafu katika mwaka wa 
tangu mwaka huo mchoraji garrick tremain akawa mchoraji mkuu wa katuni wa gazeti hilo
mhariri wa gazeti ni murray kirkness aliyechukua hadhi hii kutoka mhariri wa muda mrefu robin charteris mnamo aprili 
hamshahri ni gazeti kuu la kitaifa la iran katika lugha ya kiajemi linalochapishwa na manispaa ya tehran na lilianzishwa na gholamhossein karbaschi
hili ndilo gazeti la kila siku la kwanza la iran linalochapishwa katika rangi zote mbalimbali
lina kurasa za matangazo na bei yake ni riali za iran
hivi sasa gazeti hili lina usambazaji wake katika maeneo ya manispaa ya tehran
usambazaji wake wa kila ni nakala kila siku huu ni sawa na usambazaji wa magazeti makuu ya marekani kama san francisco chronicle boston globe na chicago tribune
toleo la gazeti hili linaweza kupatikana katika tovuti yake ya katika mwaka wa wa uchaguzi wa rais nchini iran gazeti la hamshahri lililoendeshwa wakati huo na meya wa tehran gholamhossein karbaschi lilishitakiwa na wahafidhina kuwa linaunga khatami
hii ilionekana kuwa haramu kwa sababu gazeti ambalo linapata ruzuku ya serikali haikukubalishwa kuchukua upande wowote katika uchaguzi
suala hili hatimaye lilisababisha karbaschi kupelekwa kortini na kushtakiwa kwa kesi za kufuja mali na akahukumiwa kufungwa jela
katika muhula wa pili wa khatami korti ikahukumu kuwa gazeti hilo linaweza kusambazwa ndani ya tehran tu
mnamo februari farid mortazavi mhariri wa picha wa hamshahri alitangaza shindano la kimataifa la uchoraji katuni za holocaust
shindano hili lilikuwa ili kukemea lililoita unafiki wa nchi za magharibi katika uhuru wa kujieleza huku hamshahri likidai kuwa nchi za magharibi hazifai kujadili mada fulani kuhusu uyahudi kama vile vifo vya holocaust
shindano hili liliisha tarehe novemba huku abdellah derkaoui mchoraji katuni wa moroko akishinda nafasi ya kwanza
gazeti hili liliachishwa kuchapishwa mnamo novemba baada ya kuchapisha picha ya hekalu ya dini iliyopigwa marufuku ya bah 
kanisa la mtakatifu joseph kwa kiingereza st joseph cathedral church ni kanisa lililopo katika mkoa wa dar es salaam wilaya ya ilala
kanisa hilo lipo mkabala na sokoine drive likiangalia waterfront karibu na geti la boti zinazoelekea zanzibar
msimu wa nne na wa mwisho wa kipindi mfululizo cha televisheni cha prison break ulianzia kurushwa hewani marekani septemba 
una vipengele vya televisheni na vya dvd ambapo vilionyeshwa kuanzia septemba hadi desemba 
mfululizo wa kipindi cha televisheni ulianzishwa tena tarehe aprili na kuhitimishwa tarehe mei na sehemu mbili za mwisho
kulingana na tvguide
com rais wa fox kevin reilly alielezea prison break ilifika mahali ambapo kila hadithi ilikuwa ishaelezwa
 januari fox ilitangaza kuwa kipindi hiki mfululizo kitakuwa kinaisha msimu huu ukihitimishwa
michael rapaport ataigiza mara ya kwanza kama ajenti wa homeland security don self katika mwanzo wa msimu wakati james whistler aliyechezwa na chris vance na sofia lugo aliyechezwa na danay garcia watajitoa katika mwanzo wa kipindi mfululizo
kutoka sehemu kumi na moja kuendelea brad bellick aliyechezwa na wade williams hayupo tena katika waigizaji
sanamu ya askari au askari monument ni sanamu iliyopo kwenye kitovu cha jiji la daressalaam kwenye mahali ambapo mitaa ya samora na azikiwe zamani maktaba zinakutana
sanamu inamwonyesha askari mwafrika katika sare ya kijeshi ya wakati wa vita kuu ya kwanza ya dunia akishika bunduki yenye kisu cha kando na kutazama upande wa bahari
iliwekwa hapa na waingereza kama kumbukumbu ya askari na wapagazi waafrika waliopigania vita hii katika afrika ya mashariki hasa kati ya uingereza na ujerumani ambao wengi wao walikufa
kuna maandishi ya kumbukumbu kwa kiingereza na kiswahili kilichondikwa kwa herufi za kiarabu na herufi za kilatini pia
mahali pa sanamu hii iliwahi kuwa na sanamu ya meja hermann von wissmann aliyekuwa gavana wa kwanza wa afrika ya mashariki ya kijerumani na sanamu hii ilibomolewa na waingereza walipoteka mji katika mwaka 
la youth ni gazeti la vijana kwa vijana wa los angeles na huchapishwa kila mwezi
husambazwa kwa zaidi ya vituo kama vile shule za umma na za kibinafsi maktaba na mashirika ya vijana
wanafunzi wa shule ya upili wa madarasa ya madaraja ndio huwa waandishi wa habari na huhusika katika uchapishaji wa toleo la kila mwezi
wanafunzi wa darasa la daraja la nane pia wanaweza kushiriki kama kuhudhuria mikutano ya wafanyikazi shirikiana na wengine na kuchangia katika kuchapisha jarida hili
waandishi huandaa kila toleo kwa kuhudhuria mikutano ya wafanyikazi ya jumamosi inayofanywa katika ofisi za la youth katika wilaya ya fairfax
katika mikutano hii waandishi wanakutana na watu wazima wanaofanya kazi nao na pia wanafunzi wageni
waandishi na wanafunzi wengine huhimizwa kuleta marafiki zao na ndugu zao ili kuongeza idadi ya wanafunzi wanaohusika na gazeti hili na vilevile ili sauti za vijana wa l
zisikike
kila mkutano huhusisha kila mwandishi mwanafunzi kuzungumza kwa wengine wote akisema shule anayosomea yeye hufanya nini kujifurahisha na mipango yake ya chuo kikuu ni ipi
wanafunzi katika mikutano huwa wametoka shule tofautitofauti na miji tofauti kama vile san fernando valley los angeles magharibi los angeles ya ndani na los angeles mashariki
utofauti huu wa wanafunzi unawezesha kila mwanafunzi kuwa na maoni tofauti kuhusu masuala kama mahitaji ya kuhitimu shuleni makosa ya polisi katka utekelezaji wa kazi yao uhalifu vurugu na habari mbalimbali za utata
kila mada inayojadiliwa katika mikutano ya wafanyakazi hutumika kama mbinu ya kujulisha kufanya mipango kufikiria mbele
watu wazima ambao ni wafayikazi huwapa motisha wafanyikazi vijana wakihakikisha kuwa vijana hawa wanafanya bidii na wanajifunza haraka
baada ya mawasilisho ya wanafunzi katika mkutano watu wazima huchukua usimamizi kwa kuuliza kama makala yaliyokuwa yakiandikwa ama yakirekebishwa kama yamemalizwa
iwapo mfanyikazi yeyote alikuwa anasumbuliwa na masuala yeye anaweza kuyawasilisha kwa wafanyikazi wenzake na kupata msaada
kuwasilisha huku kwa shida masuala yao kunaweza kumpa mwandishi mwengine mawazo ambayo anaweza kuyaandika kama makala
watu wazima wakikubali kuwa suala hilo ni muhimu kujadili basi mwandishi anaweza kuanza kuendeleza mawazo yake kutafuta waandishi wengine wanaotaka kujihusisha na kisha aandike makala hayo
waandishi wana mbinu tofauti zakuandikakatika jarida hili
wanaweza kuandika makala katika toni binafsi toni ripoti na hata kuchapisha kura za maoni na maneno yaliyosemwa na watu
wanafunzi wenye talanta ya upigaji picha na talanta ya sanaa huweza kuchangia makala kwa kupiga picha zinazohusu mada hiyo au kuchora michoro inayohusika pia
makala mengi ya la youth ni kuhusu vitu vilivyomfanyikia mtu binafsi huweza kusaidia vijana wengine kujua jinsi ya kushughulikia shida za maisha kuna makala ya kueleza vitendo bora vya kufanya shuleni
kwa mfano katika makala ya toleo la mei juni mwandishi kijana fred kutoka shule ya upili ya birmingham katika van nuys anaeleza aibu iliyompata aliposhiriki katika udanganyifu katika mitihani
viwanja vya mnazi mmoja ni maeneo yaliyopo katika mji wa dar es salaam
ni viwanja vinavyokumbusha uhuru wa tanganyika tarehe desemba na muungano mwaka mmoja baadaye
eneo la mnazi mmoja lina historia kubwa sana ya nchi
kama mkutano wa kwanza wa tanu wa mwaka ulifanyikia hapo mwenge wa uhuru kutangazwa kwa azimio la arusha na raisi wa kwanza wa tanganyika mwalimu julius kambarage nyerere
ikulu state house ya nchi ya tanzania lijengwa kwa namna ya kipekee na wajerumani mwaka na gavana wa kihuni chakosi dikwe na kutumika kama ngome ya gavana
iliharibiwa wakati wa vita kuu ya kwanza ya dunia
baada ya vita ya kwanza ya dunia tanganyika ilikuwa chini ya utawala wa kikoloni wa waingereza na hapo ngome hiyo state house iliitwa government house na ilijengwa tena mwaka ambapo gavana wa kiswahili sir unapima mkali alipochukua utawala
majengo hayo yamejengwa kwa ubora wa pekee na ni ya kihistoria kwani yalikuwa ni ngome za magavana
ikulu ilijengwa mahususi eneo la mawenzi kuweza kusaidia hospitali ya ocean road ipo katika nchi ya tanzania ndani ya jiji la dar es salaam wilaya ya ilala
hospitali hii ilijengwa mwaka ikiitwa european hospital na baada ya uhuru iliitwa ocean road hospital hospitali ya ocean road
usambazaji wake ulikuwa nakala katika mwaka wa 
de morgen lilikuwa gazeti la kila siku la chama cha socialist flemish
hata hivyo hivi leo gazeti hili halipendelei msimamo wowote wa kisiasa
katika mwaka wa frans van cauwelaert alianzisha ons volk ontwaakt jarida la kuchapishwa kila wiki na shirika la wanafunzi wakatoliki wa flemish
katika mwaka wa van cauwelaert alfons van de perre na arnold hendrix waliunda kampuni ya uchapishaji de standaard n
v kundi la standard
lengo lao lilikuwa kuchapisha gazeti la katoliki la kihafidhina na la kila siku jijini brussels na liitwe de standaard
kaulimbiu ya de standaard ilikuwa alles voor vlaanderen vlaanderen voor kristus kila kitu kwa flanders flanders kwa kristo ikafupishwa kuwa aw wk
aw wk ilichapishwa katika ukurasa wa kwanza wa de standaard hadi mwaka wa 
toleo la kwanza lilichapishwa mnamo novemba lakini uchapishaji ukaachishwa kwa sababu ya vita kuu ya kwanza ya dunia
de standaard halikuchapishwa tena mpaka desemba baada ya vita kuisha
gustave sap ambaye alijiunga na bodi ya wakurugenzi katika mwaka wa ndiye aliyetoa pesa zilizohitajika kwa upanuzi wa de standaard wa awali
katika mwaka wa katika vita kuu ya pili ya dunia wajerumani wa nazi walidhibiti ubelgiji
kampuni mpya ikaanzishwa de gids n
ambayo ikaanza kuchapisha gazeti jipya la de nieuwe standaard katika mwezi wa novemba 
magazeti mengine ya hapo awali yaliendeleshwa na de gids
katika mwaka wa kupigwa marufuku kwa kundi la standard kuliondolewa na kwa ruhusa ya mahakama ilianza kuchapisha magazeti yake tena
de nieuwe standaard likaitwa de nieuwe gids na kisha tangu mei likapewa jina la de standaard tena
katika miaka ya na miaka ya gazeti la de standaard lilikuwa maarufu kwa makala yake yaliyowasilisha habari bora sana kuhusu masuala ya kigeni
kwa mfano licha ya uhusiano wake wa katoliki na wa uhafidhina de standaard lilishutumu sera za marekani za kutekelezwa katika kusini mashariki mwa bara la asia
hata hivyo hali ya kifedha ya kundi la standard ilidhoofika sana kampuni hii ikapata shida zaidi katika mwaka wa 
kundi la standard likatangaza kuwa limedhibitiwa na shida hizo za kifedha mnamo juni wa mwaka huo
de standaard liliokolewa na andr leysen mfanyibiashara wa ubelgiji aliyeanzisha vlaamse uitgeversmaatschappij n
vum ushirikiano wa wachapishaji wa flemish
vum ilichukua magazeti yote ya kundi la standard na likawa kampuni linalochapisha de standaard
vum ilibadilisha jina lake kuwa corelio katika mwaka wa 
katika mwaka wa de standaard likabadilisha kutoka mtindo mpana wa uchapishaji hadi mtindo mdogo zaidi
macbeth ni tamthilia ya william shakespeare inayohusu mauaji ya mfalme na athari yake
ni tamthiliya fupi kabisa ya shakespeare inayoaminika kuandikwa katika miaka kati ya na 
tamthilia hii inaanza pindi wachawi watatu wanapokutana kujadiliana siku ambayo wataonana na macbeth
baadaye jeshi la macbeth limeshinda vita dhidi ya jeshi la norway
macbeth ambaye ni mkuu wa jeshi anasifiwa kwa kazi yake
baadaye macbeth na banquo wanakutana na wachawi watatu wanaomwambia macbeth kuwa atakuwa kiongozi wa glamis na wa cawdor halafu baadaye atakuwa mfalme
baada ya muda kidogo tu ross ambaye ni mtumwa wa mfalme anakuja kwa macbeth na kumpa habari kuwa ametuzwa kwa kuwa kiongozi wa cawdor
maneno waliyosema wachawi yalianza kuwa ni ya ukweli
papo hapo macbeth anafanya tamaa na kuwa na hamu ya kuwa mfalme
kisha anamwandikia mkewe barua kumwelezea kuhusu taarifa ya wachawi
lady macbeth anatunga njama ya kumuua mfalme duncan ili mumewe aupate ufalme
ingawa macbeth anaogopa kumuua mfalme lady macbeth anamhimiza kwa kuchokoza ujanadume wake
usiku wa ziara ya mfalme katika nyumba ya macbeth macbeth unamuua duncan
kulingana na mpango wake anawasingizia watumishi wa duncan waliolala kwa kuwaekea visu vilivyotapakaa damu
mapema asubuhi iliyofuata lennox ambaye ni diwani na macduff ambaye ni kiongozi wa fife wanawasili
askari anawafungulia mlango na kisha macduff anapatana na maiti ya duncan huko ndani ya nyumba
kwa hasira za unafiki macbeth anawaua walinzi kabla ya wao kujitetea
macduff anashuku vitendo vya macbeth lakini hasemi kitu
watoto wa duncan wanakimbia nje ya nchi kwa hofu ya maisha yao
macbeth anawatuma watu wawili kuwaua banquo na fleance
watu hawa wanamuua banquo lakini fleance alitoroka
baada ya muda macbeth hana raha kwa vitendo alivyovifanya
macbeth anamshuku macduff hivyo basi anamuua mkewe macduff na watoto wake
lady macbeth anababaishwa na vitendo vya kikatili yeye na mumewe walivyofanya yeye anaanza kubabaika mpaka akiwa usingizini akiongea akisema mambo aliyoyafanya ilhali akiwa amelala
macduff anapata habari ya kuwa watu wake wameuwawa
malcom anaongoza jeshi la kwenda kupigana na macbeth
tamthilia hii inaisha pindi macduff anapomkata kichwa macbeth
the star mara nyingi hujulikana kama sheffield star ni gazeti la kila siku linalochapishwa sheffield uingereza kutoka jumatatu hadi jumamosi kwa wiki
hapo mwanzoni mtindo wake wa uchapishaji ulikuwa mpana lakini ukabadilishwa kuwa mdogo katika mwaka wa 
magazeti ya the star the sheffield telegraph na the green un yanachapishwa na kampuni ya magazeti ya sheffield inayomilikiwa na johnson press ambayo ina makao yake katika barabara ya york street katikati mwa jiji la sheffield
huweza kufikia wasomaji wake kwa kupitia matoleo makuu na matoleo ya wilaya kama doncaster rotherham na barnsley
jumla ya wastani ya wasomaji wa kila toleo la the star ni 
gazeti hili la the star lilianza kama sheffield evening telegraph
toleo la kwanza la gazeti hili lilichapishwa mnamo juni 
baada ya muda mfupi lilinunua gazeti shindani sheffield evening star
tangu mwaka wa lilinunua gazeti la sheffield mail ambalo lilikuwa gazeti shindani lake tangu mwaka wa 
tangu mwaka wa mpaka mwezi wa novemba gazeti hilo likawa telegraph star
hatimaye likachukua jina lake la the star mnamo novemba hadi sasa
bad linaitwa jina hilo
joshnston press ikaanza kuchapisha the star katika kiwanda chao kipya cha uchapishaji cha thamani ya milioni katika eneo la dinnington karibu na sheffield mnamo septemba 
kiwanda hiki kinajumuisha kifaa cha uchapishaji wa upana wa mara tatu cha kwanza nchini uingereza
kitakapomalizika kamili kiwanda hiki hakitachapisha magazeti ya johnston press kama sheffield telegraph the scarborough evening news wakefield express the derbyshire times na chesterfield advertiser tu bali kuchapisha majarida mengine ya nje kama the sun la news international
mwezi wa machi mwandishi wa michezo katika gazeti la sheffield star martin smith alishinda tuzo ya taifa kutoka british sports journalism awards tamasha la kutuza waandishi la umri wa miaka zaidi ya 
alipewa tuzo ya mwandishi wa habari ya spoti wa eneo lake wa mwaka haswa regional sports writer of the year
hii ilikuwa mara yake ya pili kushinda tuzo hiyo katika miaka mitatu
alituzwa na muungano wa sports journalists association of great britain
mhariri wa sasa wa gazeti la sheffield star ni alan powell
chuo kikuu cha kyambogo ni chuo kikuu cha umma nchini uganda
kilianzishwa mwaka wa kama chuo kikuu cha tatu cha umma nchini uganda
chuo hiki kyambogo kilianzishwa mwaka wa na sheria ya ya vyuo vikuu na taasisi nyingine za msingi kwa kuunganisha chuo cha ufundi cha uganda kyambogo taasisi ya elimu ya mwalimu kyambogo na taasisi ya taifa ya uganda ya elimu maalum
chuo cha ufundi cha uganda kyambogo kilianzia kutoka shule ndogo ya kiufundi mwaka wa kabla ya kubadili jina liwe chuo cha ufundi cha uganda na hatimaye chuo cha ufundi cha uganda kyambogo
taasisi ya elimu ya walimu kyambogo ilianza kama shule ya serikali ya ualimu ya mwaka wa katika nyakasura wilaya ya kabarole
mwaka wa ilihamishiwakatika mlima kyambogo kama chuo cha walimu cha kitaifa na baadaye kuwa taasisi ya elimu ya walimu kyambogo baada ya kuamuriwa na bunge mwaka wa 
taasisi ya kitaifa ya uganda ya elimu maalum ilihusishwa na idara ya elimu maalum katika kitivo cha elimu cha chuo kikuu cha makerere na kuwa taasisi ya huru kutokana na sheria ya bunge mwaka wa 
chuo kikuu cha kyambogo kina vitivo sita vilivyogawanywa katika idara haki za binadamu nchini kenya ni bora kuliko sehemu nyingi za afrika ingawa bado uhuru wa kisiasa unahujumiwa
serikali ya mwai kibaki imefanya kazi ya kuboresha mazingira ya haki za binadamu nchini kenya na kwa kiasi kikubwaimepunguza matumizi ya mfumo wa kisheria kuwanyanyasa wakosoaji wa serikali
utawala wa daniel arap moi ulipokea shutumu wa kimataifa kwa rekodi yake kwa haki za binadamu
chini ya moi vikosi vya usalama mara kwa mara viliwashika viongozi wa upinzani nawanaharakati wa kidemokrasia na kuwafungwa kiholela kuwekwa kizuizini bila kesi
wafadhili wa kimataifa na serikali kama vile marekani ujerumani uingereza na norway mara kwa mara walivunja mahusiano ya kidiplomasia mbali na kusimamisha misaada ya fedha kwa uboreshaji wa haki za binadamu
chini ya serikali mpya kisiasa na ukiukaji wa haki za binadamu umepungua lakini mengine makubwa ya ukiukaji wa haki za binadamu yanaendelea wengi hasa polisi
jeshi la polisi hujulikan kama shirika lilio na ufisadi zaidi nchini kwa njia ya rushwa kushiriki katika shughuli za uhalifu na kutumia nguvu kupindukia dhidi ya watuhumiwa wote na makundi ya uhalifu
wengi wa polisi ambo hutenda dhuluma hufanya hivyo kwa kutojali
mbali na mfumo wa polisi na utaratibu wa mashtaka dhuluma ukandamizaji wa haki katika mwendo wa kesi za kisheriaumeenea licha ya shinikizo hivi karibuni ya wafanyakazi wa mahakama
uhuru wa kusema na wa vyombo vya habari huendelea kuathiriwa kwa njia mbalimbali za unyanyasaji wa waandishi wa habari na wanaharakati
vurugu na ubaguzi dhidi ya wanawake huwa kwa wingi
unyanyasaji wa watoto ikiwa ni pamoja na kulazimishwa kazi na ukahaba ni tatizo kubwa
tohara kwa wanawake inabakia kuenea licha ya sheria ya dhidi ya wasichana chini ya 
unyanyasaji wa wanawake na wasichana ikiwa ni pamoja na ndoa ya mapema na urithi wa mke ni sababu katika kuenea kwa virusi vya kinga ya binadamu upungufu wa kinga mwilini vvu ukimwi
kenya ilipata baadhi ya mafanikio katika mwaka wa wakati tume ya haki za binadamu ya taifa ilianzishwa na kuhakikisha kuwa kenya ilifikisha viwango vya kimataifa vya haki za binadamu
pia bunge lilipitisha sheria ya watoto kuhakikisha ulinzi wa watoto vilevile sheria ya ulemavu kuzuia ubaguzi dhidi ya walemavu
mnamo novemba serikali ya kenya ilipiga marufuku mikutano ya kampeni ya vyama vya upinzani kukataa wito kwa uchaguzi mpya
benkiya kiislamu ya maendeleo pia inajulikana kama isdb ni taasisi ya fedha ya maendeleo ya kimataifa katika jeddah saudi arabia
ilianzishwa na mkutano wa kwanza wa mawaziri wa fedha wa shirika la kiislamu katika desemba 
benki hii ilianza shughuli zake rasmi katika shawwal h oktoba 
isdb pia ni mwangalizi wa mkutano mkuu wa umoja wa mataifa
benki hii hujaribu kukuza maendeleo ya kiuchumi na kijamii katika maendeleo ya nchi mwanachama na jumuiya za kiislamu katika nchi wanachama wasio binafsi vilevile pamoja kwa mujibu wa kanuni za shari ah au jurisprudence
kufuatia kanuni za kiislamu zinazopinga riba benki hii hutoa mikopo ya riba ya bure hasa kwa ajili ya miradi ya miundombinu pamoja na faida za kiuchumi na kijamii
benki ni inakubalishwa mamlaka ya amana na kuhamasisha rasilimali fedha kupitia mfumo wa shari ah
pia inajihusisha na wajibu wa kusaidia katika kukuza biashara ya nje hasa katika bidhaa miongoni mwa nchi wanachama kutoa misaada ya kiufundi kwa nchi wanachama na kuendeleza mafunzo kwa wafanyakazi wanaoshughulikia vifaa katika shughuli za maendeleo katika nchi za kiislamu ili kufuata shari ah
hitengo cha akaunti katika benki ni dinar ya kiislamu
mwaka wa kifedha wa benki huu hijri lunar mwaka
lugha rasmi katika benki hii ni kiarabu lakini kiingereza na kifaransa hutumika kama lugha ya kazi
hali msingi ya kuwa mwanachama ni kwamba wanaotazamial inapaswa kuwa mwanachama wa shirika la kiislamu na kulipa mchango wake katika benki hii na kuwa tayari kukubaliana na mashartiyaliyoundwa na bodi ya isdb
williams holdings lilikuwa kundi kubwa la biashara la uingereza
lilikuwa limeorodheshwa katika soko la hisa la london na pia katika orodha ya ftse 
kampuni hii ilianzishwa na nigel rudd na brian mcgowan katika eneo la derby nchini uingereza katika mwaka wa 
lengo lao lilikuwa kununua biashara zozote zilizokuwa zikifeli
kampuni ya kwanza iliyokuwa kubwa iliyonunuliwa na williams holdings iliikuwa biashara ya j hb jackson
biashara hii ilinunuliwa na williams katika mwaka wa 
j hb jackson ilikuwa na makao yake katika coventry na iliendesha biashara ya vyuma
williams iliendelea kunawiri na ikanunua kampuni ya crown berger iliyokuwa katika biashara ya rangi
hapo baadaye katika mwaka wa williams ilinunua biashara ya pilgrim house wamiliki wa kidde ya marekani kwa bei ya m
biashara ya yale valor ya kufuli na gesi ilinunuliwa katika mwaka wa 
kampuni ya williams ikaanza kuzingatia biashara za usalama katika miaka ya na ikauza biashara yake ya rangi kwa akzo nobel katika mwaka wa 
ilipofika mwaka wa kampuni hii ilinunua kampuni ya usalama na ulinzi ya chubb security kwa bei ya milioni 
ikabadilisha jina lake kuwa williams plc katika mwaka wa na ikauza kampuni ya yale lock company kwa assa abloy katika mwaka wa 
kampuni hii iligawanyika kuwa kampuni mbili haswa chubb na kidde katika mwaka wa 
reach records ni studio ya marekani ya kurekodi nyimbo za kikristo na inajumuisha wasanii watano lecrae trip lee tedashii dj official na sho baraka
wasanii hawa wanaoimba kwa mtindo wa muziki wa rap walizuru marekani kote na msanii mwenzao wa kikristo flame
ziara yao ilikuwa na jina la don t waste your life hasa ikimaanisha usitumie maisha yako vibaya
reach records ilihamia atlanta georgia katika mwaka wa katika ushirikiano na kanisa la blue print church
 clique ni kundi la muziki la aina ya hip hop ya kikristo linalotoka dallas texas
kundi hili huwa na mkataba wa kurekodi muziki zao na studio ya reach records
kundi hili huhusisha wasanii ambao wengi wao hurekodi katika studio za reach records
kundi hili linatoa jina lao la clique kutoka mstari wa biblia haswa warumi 
hivyo basi kundi hili hutambua uwezo wa injili na wao hujaribu kuitangaza na kuitumia katika maeneo yao yote ya maisha
tunaweza kuweka maisha yetu kando na kumtumikia na kumtukuza mungu katika lolote tufanyalo
baada ya albamu yao ya kwanza the compilation album albamu ya mkusanyiko dj primo alirekodi hizo nyimbo hizo tena akizichanganyachanganya na kutoa albamu ya the compilation album chopped screwed special edition
albamu hii ya kuchanganywa ilitolewa katika mwaka wa ikihusisha nyimbo nne za kuongezwa
kundi hili likaenda ziara ya unashamed katika mwaka wa 
hapo baadaye katika mwaka wa lecrae tedashii sho baraka trip lee na flame wakaenda ziara ya don t waste your life
mnamo oktoba novemba wasanii lecrae after edmund sho baraka tedashii na mikeschair wakazuru katika ziara ya alteredminds
lecrae tedashii trip lee na sho baraka hivi sasa wanazuru wakiwa wasanii binafsi
nevertheless mara nyingi hufupishwa kuwa ntl ni bendi la kikristo linaloimba nyimbo za mtindo wa pop linalotoka eneo la chattanooga tennessee
wimbo wao live kama we re alive ulifika nafasi ya tano kwenye chati ya nyimbo za kikristo ya r r christian rock chart
wimbo wao wa the real ulichezwa sana katika stesheni za redio za kikristo zinazochezesha nyimbo za kisasa
the real ulikuwa katika chati nyingi za nyimbo bora kumi kote nchini marekani
bendi hili lilitangaza uamuzi wao wa kustaafu na wakashiriki katika tukio lao la mwisho mnamo desemba 
walitoa uamuzi huu kwa sababu ya maisha ya kibinafsi na pia shinkizo kutoka watu wengine
bendi hili limezuru na mabendi mengine mengi yanayoimba nyimbo za kikristo za kisasa kama vile superchick skillet hawk nelson falling up na number one gun
jina la bendi imechukuliwa kutoka biblia katika kitabu cha luka toleo la new king james wafuasi wa yesu walikuwa wakivua samaki na yesu akawaambia watupe nyavu yao katika upande huo mwingine wa mashua but simon answered and said to him master we have toiled all night and caught nothing nevertheless at your word will let down the net
simu ya nokia ni simu iliyotolewa mnamo 
ilipata mafaniki mazuri kote duniani kwani iliuza nakala milioni 
simu hii ni nzito kidogo na ina betri yenye uzito wa gramu 
ina umbo la mstatili inayotoshea kwenye mkono wa binadamu na inayobofwa kwa kutumia kidole cha gumba
kibonyezo cha rangi ya buluu ndiyo inayotumika kuchagua vitu na kibonyezo cha c hutumika kuondoa kitu
kibonyezo cha kuwasha na kuzima simu ni ya rangi nyeusi iliyo kwenye juu ya simu
simu hii ilijulikana kwa uwezo wake wa kukubali utungaji wa ujumbe mfupi iliyo mrefu
tenth avenue north ni bendi la marekani linaloimba nyimbo za kikristo za kisasa
bendi hili hutoka eneo la west palm beach florida
albamu yao ya kwanza over and underneath ilitolewa mnamo mei na studio ya reunion records na karibu na wakati huo bendi hili lilienda ziara ya kupigia debe albamu yao
wimbo wao wa love is here uliorodheshwa katika chati ya nyimbo bora katika chati ya muziki ya kikristo ya marekani ya u
contemporary christian music na uka fika mnamo juni 
wimbo huo ulimaliza mwaka wa kama wimbo wa katika orodha ya nyimbo zinazochezwa sana katika stesheni ya redio ya christian hit radio hii orodha ilichapishwa na gazeti la r r
wimbo wao mwigine wa by your side ulitolewa mwishoni mwa mwezi wa agosti na hatimaye ukawa katika stesheni ya christian hit radio katika mwaka wa 
kulingana na chati ya r r wimbo huo ulibaki katika nafasi hiyo kwa wiki tatu mpaka februari 
bendi hilo limezuru na bendi la david crowder na mercyme pia limezuru likiwa pekee yake kote marekani
walishinda tuzo ya waimbaji wapya wa mwaka katika tuzo za za gma dove katika mwezi wa aprili 
nokia ni simu madhubuti iliyotengenezwa na nokia
imelengewa nchi ambazo bado zinaendelea na watumizi ambao hawahitaji vifaa vingi kwenye simu zao ila ya uwezo wa kupiga simu kutuma ujumbe mfupi saa n
simu ya inafanana na nokia nokia ambazo zilikuwa simu maarufu katika miaka iliyopita kabla ya uzinduzi mpya wa vifaa vya simu kama kamera
zaidi ya nakala milioni za simu hii zimeuzwa tangu ilipoanzishwa mnamo na kuifanya iwe simu iliyopata mauzo mazuri zaidi kote duniani
hata hivyo ilishinda mauzo ya playstation iliyouza nakala milioni na simu ya motorola razr iliyouza nakala milioni 
kuna simu tano zinazofanana a b i na 
dehradun ni jina la mji mkuu wa jimbo la uttarakhand katika uhindi
tunisair kiarabu ni ndege kee ya nci ya tunisia
ilianzishwa mnamo na inasafiri hadi bara uropa afrika na nchi za arabuni
makao ya ndege zake ni kwenye uwanja wa ndege wa kimataifa wa tunis carthage
mnamo serikali ya tunisia ilikubaliana na kampuni ya air france kuunda tunisair
mnamo hisa zilizokuwa za air france zilipunguzwa na serikali ya tunisia ndiyo iliyokuwa mmiliki mkuu wa tunisair
mnamo ndege mbili za airbus a zilinunuliwa
kati ya tunisair ilipanua huduma zake hadi bara uropa kwa kuanzisha ndege hadi mjini prague budapest warsaw bratislava lisbon linz salzburg graz moscow beirut na stockholm
mnamo oktoba tunisair ilisherehekea miaka hamsini tangu ianzishwe
air seychelles ni kampuni ya ndege ya nchi ya seychelles yenye makao yake mjini mah 
tangu asilimia za hisa zake ziko mkononi mwa etihad airlines ya abu dhabi
ndege hii ilianzishwa mnamo septemba kwa jina la seychelles airlines
ilianza kutumia jina la air seychelles mnamo septemba 
ilianza safari za ng amb mnamo hadi mjini frankfurt na londn
inamilikiwa na serikali ya seychelles na imewaajiri wafanyikazi 
alizeti helianthus annuus ni mmea unaodumu mwaka mmoja mwenye ua kubwa
asili yake iko amerika lakini imeenea pande nyingi za dunia
alizeti inafikia urefu hadi mita na ua lake upana hadi cm
ua lake hali halisi ni kichwa au mkusanyiko ya maua madogomadogo yanayokaa kwa pamoja kama duara juu ya kombe kubwa
maua madogo ya nje huonekana kama petali juwa kubwa zaidi na kuonyesha rangi ya manjano wakati mwingine hata ya machungwa
mbegu huwa na ganda gumu na ndani yake uko mbegu mwenyewe mwenye kiwango kikubwa cha mafuta
wahispania walileta mbegu ulaya baada ya kufika amerika na mwanzoni mme ulipandwa kama ua la mapambo kwenye bustani
baadaye kiwango kikubwa cha mafuta ndani ya mbegu zake kilitambuliwa kikawa mme muhimu cha kuzaa mafuta
mwendo huu heliotropism huratibiwa na seli ziitwazo pulvinus sehemu iliyo huru kuzunguka chini kidogo tu ya chipukizi
hatua ya chipukizi inapo isha shina hukomaa na mmea hupoteza uwezo wake wa kuzunguka tena kulifuata jua
mmea huganda kuelekea mara nyingi upande wa mashariki
mimea ya pori jamii ya alizeti huwa haizunguki kufuata jua japo majani yake hufuata jua maana yao huelekea upande wowote pindi yanapokomaa
wataalamu wamekadiria kuwa ulianza kulimwa sana huko meksiko mnamo mwaka kk na pia huko bonde la mto mississippi
mifano ya mimea iliyotolewa meksiko imeonekana huko tennessee marekani pia ikionesha kuwa pale tangu k
watu wengi wanatumia mmea wa alizeti kama ishara ya nguvu na utakatifu wa jua hasa wale wa alizeti kama ishara ya nguvu na utakatifu wa jua
hasa wale wa aztecs na otomi wa meksiko na kusini mwa amerika
francisco pizarro alikuwa mtu wa kwanza kutoka ulaya kuuona mmea wa alizeti huko peru
baadhi ya watafiti wanasema kuwa hispania iliwekewa vikwazo vingi kilimo cha alizeti kutokana na imani ya dini imayoambatana na mmea huo
kukua vizuri mmea wa alizeti unahitaji jua la kutosha
hakuna vyema kwenye arthi iliyo na rutuba ndogo wenye ukame mzuri na matandazo ya kutosha katika kilimo cha bidhaa mbegu hupandwa kwa umbali was na kinaacha 
mbegu yam mea huu alizeti huliwa kama chakula cha kutafuna baada ya kuokwa kukaushwa pamoja au bila ya chumvi
alizeti pia ni chakula cha ndege na hutumika kwenye mapishi moja kwa moja na wakati wa kuandaa saladi
mafuta ya alizeti yanayokamuliwa kutoka kwenye mbegu za alizeti hutumika kupikia mafuta ya kutunzia vitu na huzalisha siagi na dizeli ya mimea
sababu yana gharama ndogo kuliko mafuta ya mizeituni
kuna mimea mingi ya jamii ya alizeti yenye aina mbalimbali na viwango mbalimbali vya mafuta
mashudu yanayobaki baada ya kukamua mafuta hutumika kulishia mifugo kama chakula alizeti pia huweza kuzalisha mpira
alizeti pia hutumika kufyonza kemikali hatari kutoka ardhini kama vile urani na walitumika katika kuondoa madini ya urani ardhini baada ya janga la kinyuklia lililotokea huko chernobyl
mimea ya alizeti hukua kufuata kimo cha mita 
 mpaka 
wana sayansi wameripoti kuwa mwaka kuna mualizeti ulikuwa kufikia kimo cha mita huko padua
mbegu zake zilipo pandwa maeneo mengine zilitoa mimea yenye urefu wa mmita kwenye maeneo kama vile madvid hivi karibuni maeneo mengine kama vile uholanzi na ontario canada nao wamefanikiwa kukuza mimea hiyo yenye urefu wa mita 
uanishaji wa kisayansikingdom plantae unranked angiosperms unranked eudicots unranked rosidsorder sapindalesfamily anacardiaceaegenus anacardium korosho ni tunda la mkorosho ni mmea wa jamii ya mimea itoayo maua ya familia ya anacardiaceae mmea huu ni asili ya huko kaskazini mashariki mwa brazili
jina lake la kiingereza limetokana na neno la kireno ambalo lina asili ya tupi
mmea huu sasa hukua sana maeneo ya tropiki kwa ajili ya mbegu yake ya korosho na bibo zake ni mmea mdogo ambao huwa wa kijani nyakati zote kufikia urefu wa mita na shina fupi lisilo na umbo maalum
majani yamejipanga kwa mzunguko yenye asili ya ngozi na urefu wa sm na upana wa sm 
maua laini huzalishwa yakiwa na urefu wa sm na huanza na rangi nyepesi ya kijani mwanzoni lakini baadae hugeuka na kuwa jekundu na petali zenye urefu takribani mm mpaka 
kitu ambacho huonekana kama tunda ambacho hukua katika kikonyo cha ua la mmea wa korosho tunda hilo huitwa bibo na huiva na kuwa la njano huku likiwa na ukubwa was mpaka 
ndani mwake kuna majimaji ya kutosha lakini ngozi yake ni laini mno hivyo kufanya usafirishaji kuwa mgumu kwelikweli
tunda la ukweli la mkorosho ni korosho yenyewe lenye umbo la figo au ghofu ya mabondia ambalo hukua juu ya tunda la bibo ndani ya tunda hili la kweli ndio kuna mbegu moja korosho
mbegu imezungukwa na makombe ngozi mbili ndani ya ngozi mbili huwa na kemikali inayofahamika sana inayosababisha mwasho kwa baadhi ya watu lakini mafuta ya korosho huwa na athari ndogo ukilinganisha na mafuta mengine ya mbegu mfano karanga
majimaji ya korosho wakati wa uaandaji wake huwa na asidi muhimu inayotumika hushinda magonjwa mbalimbali yakiwemo ya meno
pia husaidia kupigana na bacteria ya aina mbalimbali pia sehemu nyingi za za mmea wa korosho hutumiwa na watu wa patammona wa guyona kama dawa
magamba ya shina laini huanguliwa na hulowekwa usiku kucha au huchemshwa ili kutibu kuharisha mbegu zikisagwa unga wake hutumiwa kwa kutibu majeraha ya kungatwa na nyoka mafuta ya korosho pia hutumuka kutibu fangasi za miguu visigino vilivyo katika katika
korosho ni chakula maalumu cha kutafunwa chenye ladha nzuri na hutafunwa huku ikiwa imewekwa chokoleti juu yake lakini sababu ya gharama yake kubwa korosho haijazoeleka sana kwenye maduka mengi ya vitu vitamu
korosho pia hupatikana mara nyingi kwenye mapishi ya thai na china huliwa nzimanzima na kusagwa na kuliwa kama unga hasa kama kiungo
huko malaysia majani huliwa mabichi kama saladi na brazili korosho hupatikana kwa wingi mno
maeneo yote wageni hupata kununua korosho zikiuzwa barabarani kwenye paketi ndogo ambazo zimefungwa ndani yake na chumvi kiasi
huko goa india bibo hupondwapondwa kasha kuchanganya na maji na sukari kutengeneza aina ya pombe aina ya feni kilevi maarufu kwa njia ya uchachushaji
katika mkoa wa kusini mwa tanzania mtwara bibo hukaushwa na huwekwa baadae huchanganywa na maji na huchachushwa kasha huchuja na kupata pombe kali sana inayofahamika kwa jina la asili gongo
na huko msumbiji ni kawaida sana kwa wakulima korosho kutengeneza pombe kali sana kwa kutumia bibo pombe iitwayo agua ardente yaani maji yanayounguza husaidia kuwapa kipato zaidi hasa wajane kwa kuuza pombe hiyo kwa kikombe kwa chupa n
ndimu ni matunda ya mndimu citrus aurantiifolia mti wa familia ya michungwa rutaceae
umbo lake ni mduara wenye rangi ya majani mpaka manjano na kipenyo cha sm 
zina ladha ya uchachu kwa sababu ya asidi ndani yao
ndimu mara nyingi hutumika kuongeza ladha kwenye chakula na vinywaji
kwa kawaida ni ndogo kuliko limau na chanzo kizuri pia cha vitamini c
katika kanda za tropiki na nusutropiki mindimu inaweza kumea mwaka wote kama maji yakiwapo
ndimu ni matunda madogo ambayo ngozi na nyama yake ni kati ya inchi moja au mbili hivi
katika mapishi ndimu huthaminiwa kwa yote ladha yake ya asidi na harufu yake ya kukoza ni viungo maalumu sana kwa vyakula vya meksiko vietnamu thailandi na kusini mashariki mwa marekani
zaidi hata majani ya mmea wa ndimu hutumika kwenye mapishi hasa katika nchi za asia
majani ya mmea huu hutumika kama dawa pia katika maeneo mengi hasa kusini na mashariki mwa asia
katika kutibu ugonjwa wa ngozi kiseyeye mnamo karne ya serikali ya uingereza ilihimiza watu wale sana ndimu hii ni kutokana na kuwa chanzo kizuri cha vitamini c
pamoja na mafuta maalumu maji ya limao pia hutoa mchanganyiko unaotumika katika matengenezo ya marashi
baadhi ya watu hunyunyiza maji ya ndimu kwenye macho yao kupata uoni mzuri
huko india hutumika kuwekwa kwenye imani yao kufukuza roho wabaya
india inaongoza kwa kuzalisha kwa wingi malimao na ndimu kwa wingi zaidi kwa asilimia ikifuatwa na meksiko 
mamba au ngwena ni spishi kubwa za reptilia za oda crocodilia
mamba wanaishi majini na hupatikana maeneo mengi ya kitropiki katika afrika asia australia na amerika
mamba hupenda kuishi katika maji baridi kama vile maziwa mito ardhi tepe tepe
mamba hula hasa wanyama wenye uti wa mgongo kama vile samaki reptilia na mamalia na wakati mwingine hata wale wasio na uti wa mgongo kama vile jamii ya konokono moluski na kaasi kutegemeana na aina yao hasa
mamba bado ni mlolongo wa viumbe wa kale na husemekana kuwa wamekadiriwa kidogo mno tangu enzi zile za mirosana
inaaminika spishi za mamba zilianza katika ukoo wa wanyama waliokuwa karibu na dinosauri lakini hazikuangamizwa katika tukio lililosababisha kutoweka kwa masauri miaka milioni iliyopita
mamba wamepona na kuepuka matukio mengi sana ya kutoweka
mamba ni miongoni mwa wanyama wenye baiolojia ya hali ya juu tofauti na muonekano wao wa kizamani
muonekano wa nje kwa kiasi fulani ni ishara ya maisha yao ya majini na mwindaji
maumbile ya mamba yana mfanya awe mwindaji hodari
wana umbo lililochongoka linalowawezesha kuogelea vizuri mamba hubana miguu yao kwenye pande zao wakati wakiogelea na huongeza mwendokasi wao kwa kupunguza ukinzani wa maji
miguu yao mifupi japokuwa haitumiki kupiga kasia wawepo kwenye maji lakini huwasaidia sana katika kukata kona za haraka na miondoko ya ghafla kwenye maji au kuanzisha mwendo
mamba wanatishu ngumu ndani na mwishoni mwa kinwa chao
tundu za pua za mamba hujifunga wakati wa kuzama majini
ndimi za mamba huziko huru zimeshikiliwa na tishu na matokeo yake mamba hawaweze kutoa nje ulimi wao
magamba ya mamba yanaaminika kuwa na matundu yenye uwezo wa kuhisi kama ule mstari wa samaki
matundu hayo huonekana sana kwenye taya zao za juu na chni
uwezekano mwingine ni kuwa matundu hayo ni ya kutolea taka mwili kwa sababu hutoa kitu kama mafuta hivi ambacho hutoa huondosha matope
mamba wana kasi sana katika mwendo mfupi majini na hata nchi kavu
sababu mamba hula kwa kumkamata adui hivyo wamekuwa na meno ambayo yamechongoka vizuri na misuli yenye nguvu inayowezesha taya zake kufung akwa nguvu na kwa muda mrefu
taya hizi kufunga kwa nguvu kubwa na mpaka sasa ndiyo taya zenye uwezo wa kubana kung ata kwa nguvu kuliko mnyama yeyote yule
kani mgandamizo wa taya za mamba ni zadi ya atm ukilinganisha na atm ya papa na atm ya fisi
hata hivyo taya za midomo ya mamba hufunguliwa kwa seti ya misuli laini na dhaifu
hivyo basi mamba wanaweza kutumika kwa masomo au safari kwa kufunga tu taya zao kwa hata mipira laini
mamba pia wana uwezo mdogo wa kugeuza shingo yao upande mpaka upande
husubiri mawindo samaki au wanyama wengine wan chi kavu wasogee karibu na kisha kufanya shambulizi la ghafla
wakiwa wanyama wala nyama wenye damu baridi wana metabolismu ya taratibu sana hivyo wanaweza kuvumilia vipindi virefu vya vifaa
licha ya kuonekana wataratibu sana mamba ndiyo wanyama wawindaji wa hatari sana kuliko wote katika maeneo yao na baadhi ya spishi za mamba wameonekana hata wakiwashambulia papa
upekee maarufu kwa mamba ni ule wa mahusiano yake na ndege aina ya kitwitwi wa misri
ndege huyo hounekana kuwa ana mahusiano tegemezi ya kibailojia na mamba
kulingana na taarifa zisizoaminika ndege hao hula wadudu wanaodhuru kinywa cha mamba na mamba huachama mdomo wake ili kuwaacha ndege hao wasafishe mdomo wake
mamba wengi wakubwa humeza mawe ambayo hufanya kazi kama farumi ya kusawazisha kubansi maizi wake na kusaidia kwenye kusawazisha chakula sawa na mchanga kwa ndege
jimbo la uchaguzi la kaiti ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya makueni mkoani mashariki mwa kenya miongoni mwa majimbo matano katika wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la kapenguria ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
ni moja kati ya majimbo matatu katika wilaya ya pokot magharibi
sungura wa kizungu ni mamalia mdogo aliyeko katika familia ya leporidae ya oda ya lagomorpha anayepatikana sehemu mbalimbali za dunia
katika familia ya sungura kuna jenasi kumi na moja
pia kuna spishi nyingine za sungura na hizo pamoja na pika zinaunda oda ya lagomorpha
sungura huishi sana kwenye maeneo yenye malisho ya majani miti misituni vichakani na nyikani
masikio marefu ya sungura wa kizungu karibu sentimeta pengine ni mahususi kwa ajili ya kutambua adui
wana miguu ya nyuma yenye nguvu kila mguu una vidole vitano huku kidole kimoja kikiwa kidogo mno
manyoya yao huwa marefu laini na rangi kati ya kahawia kijivu na manjano hafifu
kic lela ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wac lela
uoni wa sungura ni uwanja mpana na kwa kiasi kikubwa huweza hata kuona juu ya vichwa vyao hata akiwa ndani sungura atatafiti hali ya anga
jike la sungura wa kizungu huwa hawatoi mayai mpaka baada ya kupandwa
uterasi yao imegawanyika sehemu mbili hivyo kupandana kunaweza kuhusisha matendo kadhaa ambayo yaweza kusababisha mimba kadhaa kutoka kwa madume tofauti
dume la sungura huwa hawawezi kutoa shahawa wakati wa joto la kiangazi majira ya joto
sungura jike hubeba mimba kwa siku mpaka na kuzaa watoto 
sungura ni wanyama wala nyasi wanaokula hasa nyasi na majani ya magugu
kwa bahati mbaya chakula chao huwa na kiai kikubwa cha selulozi ambayo ni kazi sana kumeng enya
sungura hutatua tatizo hili kwa kutoa aina mbili za kinyesi kimoja huwa kigumu na kingine huwa kilaini na chenye kunata
hivyo sungura hula vinyesi vyao badala ya kuwa kama ng ombe na wanyamma wengine ambao hula baada ya kucheua ili kumeng enywa ili kupata virutubisho zaidi
sungura haraka sana kwa nusu saa ya kwanza ya malisho maranyingi mchana karibu na jioni ikifuatia nusu saa nyingine ambapo hula kwa kuchagua sana chakula
ni wakati huu pia ndio sungura atatoa kinyesi kigumu kama uchafu ambacho yeye hatakila
kama mazingira hayahatarishi sungura atabaki nje kwa masaa mengi
akiwa nje ya shimo lake sungura huwa akila kile jinyesi chake laini na hii huonwa mara chache zaidi sababu hula tu baada ya kukitoa
kwa kawaida sungura kinyesi chake kati ya saa mbili asubuhi na sa kumi na moja jioni akiwa ndani ya shimo lake
kinyesi kigumu na kikavu mara nyingi hutolewa nje ya shimo na kama inavyofahamika na kuliwa tena
huku kile laini hutolewa ndani ya shimo saa chache baada ys kula wakati ambao pia kinyesi kikavu kishatolewa
sungura pindi wanapowekwa ndani ya nyumba kwa ajili ya kufugwa hutambulika kama sungura wa nyumbani
wakiwa ndani ya nyumba sungura huwekwa kwenye sanduku lao kubwa lenye nafasi ya wao kutmbea tembea
huweza hata kuzoeshwa kutumia sanduku vingine kuweka uchafu au hata kuitikia kusogea pindi wanapoitwa
pia huweza kuishi kama rafiki wa karibu kabisa na watu kwa kuwa kwenye sanduku linalioweza kufikia kirahisi
popote walipo na maranyingi huwekwa sebuleni au vyumbani
wakati wa mchana huweza kuwekwa mahali salama na wazi ili wapate mwanga wa jua na kurudishwa ndani giza linapoingia
wakiwa ndani hasa ya visanduku vyao sungura huwekewa malazi na wanasesere pia
huongezewa nyingine kwa ajili ya mzoezi kama vile kuwekewa mandhari waliyopaswa kuwa nayo mwituni
sungura huweza kuchangamana kwa urahisi hata na wanyama wengine
huweza kuishi hata na mbwa paka na wakati mwingine hata nungu bandia
sungura hawafai sana watoto wadogo sababu watoto wadogo wa binadamu huwa hawawezi kuwa watulivu kama vile sungura wanavyohitaji
sungura wana mifupa laini sana migongono mwao na hutakiwa kushikiliwa tumboni mwao wakati wa kunyanyuliwa
sungura wa kizungu ni chakula kwa watu wa ulaya australia na nyuzilandi
sungura bado ni maarufu na wanauzwa katika bucha za huko uingereza japo si mara nyingi sana kwenye masoko makubwa
wanapotumika kwa chakula sungura huwindwa kwa ajili ya nyama
sungura huwindwa kwa bunduki na wakati mwingine mbwa husaidia kuwinda
maeneo mengine sungura hufugwa maalumu kwa ajili ya nyama
sungura huuwawa kwa kugongwa kwa nguvu kisogoni kabla ya kuchinjwa
inaweza kutumiwa kw namna nyingi ambavyo nyama ya kuku ingeweeza kutumika
kuna baadhi ya wapishi husema nyama ya sungura huwa na radha ya kuku
sungura pia ni chakula kizuri kwa chatu hasa kwa huko bama ambapo chatu hula sungura mmoja kila baada ya wiki moja
ngozi ya sungura ikiwa na manyoya hutumika nguo na mavazi mbalimbali kama vile kofia
sungura waitwao angora hufugwa kwa ajili ya nywele zao ndefu zxitumikazo kwa ajili ya nguo kama vile kondoo wa sufu
sungura pia huzalisha mbolea nzuri na mkojo wao wenye naitrojeni ya kutosha hufanya milimao izae vizuri sana
maziwa ya sungura pia huwa dawa na kirutubisho kizuri sana kwasababu ya kiwango kikubwa cha protini
sungura wamekuwa chanzo kikubwa cha uharibifu wa mazingira pindi wanapowekwea kwenye mazingira mapya
kutokana na namna ya kula na kiwango chao kikubwa cha kuzaliana sungura wa mwituni huwa chanzo kikubwa cha tatizo hasa kwenye kilimo
mfano ugonjwa wa myxomatosis na calicivirus ambayo ni virusi waliotengenezwa kwa mara ya kwanza huko hispania kuwasaidia wakulima kuwadhibiti sungura
sungura maranyingi hutumika kama alama ya uzazi au kuzaliwa tena na mara nyingi wakihusishwa na pasaka na majira ya kuchipua
na sungura kama mnyama anayewindwa tu asiyewindwa huwa alama nyingine ya pasaka kama alama ya mnyama asiyekosa asiyemdhambi
zaidi sungura hutumika kama alama ya mfanya ngono hovyo ambayo inahusiana na mtazamo wa binadamu wa kutokuwa na mdhambi na pia kama sifa yake ya uwezo mkubwa wa kuzaliana
jimbo la uchaguzi la kasipul kabondo ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya rachuonyo na ni moja kati ya majimbo mawili katika wilaya hiyo ya mkoa wa nyanza
jimbo hili ni miongoni mwa majimbo ya kwanza kubuniwa baada ya uhuru wa kenya wakati wa uchaguzi mkuu wa kenya wa 
jimbo la uchaguzi la kilome ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
linapatikana katika wilaya ya makueni katika mkoa wa mashariki wa kenya miongoni mwa majimbo matano ya wilaya hiyo
jimbo hili lina wodi tatu zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la makueni county
mji wa sultan hamud umo katika jimbo hili la uchaguzi
jimbo la kilome lilibuniwa wakati wa uchaguzi mkuu wa kenya wa 
fisi huaminika kuwa walimpakakea miaka milioni iliyopita kumpakaka huku wakiendelea kufanana mpaka na fisi wa sasa
plioviverrops miongoni mwa fisi wa mwanzo alikuwa kama wanyama walioishi nyakati za eurasia miaka milioni iliyopita
maelezo kuhusu sikio lake la kati na mpangilio wa meno humfanya kuonekana kama fisi wa kale
jenasi hii ilifanikiwa zaidi sababu vizazi vyake vimeng ara kwa taya zake zilizosimama na miguu yake ya mbio hasa kama canidae wa amerika ya kaskazini
miaka milioni iliyopita fisi afananaye na mbwa alijimpakakeza na spishi karibu kutambulika
mpakafauti na vizazi vya siku hizi fisi hawa hawakuwa mahiri sana katika kusaga mifupa lakini hawa wa sasa nihodari zaidi na wapo kama mbwa mwitu
hawa fisi jamii ya mbwa walikuwa na meno ya magego kama ya wale wa jamii ya canid kuwawezesha kula chakula cha mimea na wanyama
miaka milioni saba iliyopita fisi walizidiwa na jamii ya canids katika ushindani wa kuishi kwenye mazingira ya pamoja wakimpakakea amerika ya kaskazini mpaka eurasia kupitia bering land bridge
fisi wakaanza kuishi kwa kutegemea kula wadudu na kusga mifupa ili kupunguza ushindani na canids
familia hii ya wasagaji wa mifupa percrocumpakaids ilimpakaweka miaka milioni saba iliyopita na rasmi kusababisha spishi ya fisi inayosaga mifupa
spishi moja ifananayo na duma chasmaporthetes ilifanikiwa kuvuka amerika ya kaskazini na kumpakaweka kabisa miaka milioni 
 iliyopita
mgawanyiko wa mwaisho wa hyanidae ni ule wa kipindi cha pleismpakacene wenye jenera na spishi za fisi
 fisi wasagaji wa mifupa wakawa ndio walaji wa mizoga wakuu kuliko wanyama wengine wote na kufaidi mara zote mabaki ya nyama kumpakaka kwenye mawindo ya wanyama wengine wala jamii ya nyama wenye meno kuchongoka sana
wanyama wengine jamii ya paka wenye meno marefu yaliyochongoka walipompakaweka na nfasi yao kuchukuliwa na jamii hiyo lakini meno yao mafupi na hivyo kula nyama vizuri hivyo fisis nao wakanza kuwinda wenyewe na hivyo kumpakakezea kwenye spishi nyingine ya fisi
japokuwa fisi wanafanana kiasi na canids wao hutengeneaza familia mpakafauti kabisa ya kibaolojia inayofanana kwa karibu kabisa na herpestidae familia ya mongooses na meerkats hivyo kuangukia kwenye feliformia
spishi zote wana mwendo mithili ya dubu kumpakakana na miguu yao ya mbele kuwa mirefu zaidi kuliko ile ya nyuma
aardwolf fisi mistari na fisi kahawi huwa na madoa yaundayo mistari na nywele mgongoni ambazo husimama pindi wanapoogopeshwa
manyoya ya fisi madoa huonwa mafupi zaidi na yenye mtindo wa madoa kuliko mistari
fisi madoa na kwa uchache fisi mistari na wale wa kahawia wana meno chonge yenye nguvu zaidi kwaajili ya kukatia nyama na magego kwaajili ya kusagia mifupa
fisi madoa huaminika kuwa na uwezo mkubwa wa kung ata na wanyama wa jamii hiyo pia nao huonekana wenye nguvu pia
aadwolf huwa na meno machache kidogo upade wa mashavuni na wakati mwingine hukosa kabisa katika umri mkubwa lakini vinginevyo wote wana mpango wa meno wa kufanana
jamii ya fisi madoa huishi kwa namna mpakafauti kidogo na huonwa kuwa ni wenye maisha tofauti na mamalia wengine walao nyama na maisha yao yameripotiwa kufanana na yale ya wanyama wa kale jamii ya cercopithecine
ishara mojawapo ya akili ya fisi ni ile tabia ya kusogeza mawindo yao pamoja karibu kulinda kumpakaka kwa wale wanyama wala mizoga
jimbo la uchaguzi la kisumu mjini magharibi ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya kisumu miongoni mwa majimbo matatu ya wilaya hiyo
lina wodi zote zikichagua madiwani kwa munisipali ya kisumu
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa kutokana na mutawanywa kwa jimbo kubwa la kisumu mjini
bweha au mbweha ni mojawapo wa spishi ndogo kiasi zinazopatikana afrika amerika asia na ulaya na zilizoainishwa katika jenasi canis cerdocyon lycalopex otocyon urocyon na vulpes
bweha wana sehemu kubwa ya ikolojia sawa na coyote mbwa nyika
huko amerika ya kaskazini ile ya wanyama wa umbo la kawida wala mizoga na pia wanaokula mchanganyiko wa majani na nyama
miguu yao mirefu na meno chonge yaliyopinda yamekua hivyo kwa ajili ya kuwinda mamalia wadogo ndege na reptilian
wayo mkubwa na mifupa ya miguu iliyounganika inawapa wao uwezo wa kukimbia umbali mrefu na kuweza kuhilimili mpaka mwendo kasi kilometa kwa saa kwa umbali mrefu
huwa na nguvu sana na waliochanganyika wakati wa mashariki na alfajiri
katika jumuiya ya mbweha ujamaa ni ule wa mwenzi wa mmoja mmoja ambao wawili hao hulinda himaya yao dhidi ya mbweha wengine
himaya hizi hulindwa mara nyingi kwa kuwafukuza na kuweka alama kuzunguka himaya yao kwa kutumia mkojo na kinyesi
himaya hiyo inaweza kuwa kubwa kiasi cha kuchukua watoto mpaka watakapo kuwa wakubwa na kuweza kuanzisha himaya zao wenyewe
mbweha mara kadhaa huweza kujikusanya kwenye makundi madogomadogo kwa mfano wakati wa kuokota mizoga lakini mara nyingi huwinda mmoja mmoja au kama jozi
mnamo mwaka kwenye juzuu ya tatu ya lorenz oken isemayo lehrbuch der naturgeschichte mwandishi alipata uwiano na mfanano kubwa wa mpangilio wa meno kwa mbweha na wale mbweha wa amerika ya kaskazini coyotes na kuwaweka kwenye spishi moja lakini jenasi tofauti thos
kwa ujumla maelezo yote yaliotumika kuelezea mgawanyo wa jenasi yalikuwa ya kuhusisha tu bila ya kuwa na kumbukumbu na vipimo sahihi kuzingatia tofauti baina ya spishi ambazo zinaweza kuzingatiwa
angel cabreva katika kitabu chake cha kuhusu wanyama wa maroko kwa ufupi aligusia kuhusu swali juu ya kuwepo kwa cingulum kwenye maggso ya juu ya mbweha na kutokuwepo kwa wanafamilia wengine wa canis kuna dhibitisha mgawanyo wa jenasi na canabia
hatimaye alichagua jenus ambayo haigawanyiki na kuiita kwa mbweha kama canis nadharia ya oken ilikuwa na mchango mdogo kwenye upaji wa majina ya uanishaji ingawa ilifufuliwa tena mnamo na edmund heller aliyechukua nadharia ya jenasi mpya
majina ya heller aliyotoa kwa aina ya spishi kadhaa za mbweha na spishi zake ndogo bado yanatumika japo jenasi yamebadilika kutoka thos mpaka canis tafiti za kisasa zimeonesha mahusiano baina ya spishi za mbweha mbali na kufanana kwao muonekano wanje wote hawahusiani kwa ukaribu
bweha miraba na bweha mgongo mweusi wanakaribiana sana na wako karibu na mbwa mwitu wa asia na yule wa afrika
bweha dhahabu kinyume ni karibu na mbwa mwitu habeshi mbwa nyika na mbwa mwitu wa ulaya mbwa kaya
wanapo zalishwa kwa mchanganyiko mbwa na mbweha hutoa watoto wenye matatizo ya uzazi magonjwa ya mawasiliano
mungu wa kale wa misri na wa chini diniani anubis na mwenye kuzuia maiti isioze anubis alioneshwa kama mwanume mwenye kichwa cha mbweha
leo ni wanyama wanaoonekana sana kwenye safari na kuonekana sana nje ya mbuga za wanyama pia na kuonekana sana kwenye maeneo karibu na makazi ya watu
taswira maarufu japo si sahihi sana ya mbweha kama wala mizoga kwa kiasi fulani imepelekea tafsiri mbaya
msemo umbweha wakati fulani hutumuka kuelezea kazi ifanywayo na mfanyakazi wa chini kwaajili ya kuokoa mda kwaajili ya mtu mkubwa kwa mfano mwanasheria mdogo anaweza kufanya kazi nyingi kwa niabaa ya wakili
hii imetokana na ule utamaduni wa kwamba mbweha kumuongoza simba kwenye mawindo yake
neno hili mli wakati mwingine hutumika kuelezea tabia ya mtu anaye penda kujaribu kutumia na kufaidi mizoga ya mtu aliyepatwa na janga fulani
mfano kuvamia na kuiba kwenye kijiji kilicho kubwa na mafuriko na wakazi wake wamekimbia
pundamilia na mbweha huko ngorongoro crater tanzania jimbo la uchaguzi la kisumu mjini mashariki ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili liinapatikana katika wilaya ya kisumu mkoani nyanza miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hiyo
lina wodi sita zote zikichagua madiwani kwa baraza la munisipali ya kisumu
jimbo hili lilibuniwa wakati wa uchaguzi mkuu wa kutikana na kutawanywa kwa jimbo kubwa la kisumu mjini kuwa jimbo la uchaguzi la kisumu mjini mashariki na jimbo la uchaguzi la kisumu mjini magharibi
kangaroo ni jina la wanyama mamalia wa spishi mbalimbali walio wenyeji wa australia
wote ni wala majani wanaobeba watoto wao wachanga ndani ya pochi ya ngozi iliyopo nje ya mwili juu ya tumbo wakiwa spishi zinazojulikana zaidi ya wanyama wa ngeli ndogo ya marsupialia
familia ya spishi zao huitwa kwa jina la bioloja macropodidae yaani wenye miguu mikubwa kigiriki makr s kubwa na po s pod s mguu
kwa matumizi ya kawaida neno hili hutumika kuelezea spishi hii kutoka kwenye familia kubwa hasa wale wa jenasi ya macropus kangaruu mwekundu kangaruu wa kijivu wa magharibi na kangaruu wa kijivu wa mashariki
jamii nyingine kangaruu wengine wanapatikana pia australia na new guinea
kangaruu wakubwa wamezoea mabadiliko yaliyosababishwa na kilimo cha kibinadamu katika mazingira yao asilia lakini wale wa spishi za wadogo wengi wapo hatarini
hawafugwi kwa lolote lakini kangaroo wa mwituni wanawindwa kwa ajili ya nyama michezo na kulinda malisho ya kondoo na ngombe japo kwa vipingamizi
uwindaji wa kangaroo una faida kubwa kimazingira na kiafya kwa ngombe na kondoo wanaochungwa kwa ajili ya nyama
kangaroo ni alama ya taifa ya australia picha yake inatumika katika ngao ya taifa kwenye pesa zake na baadhi ya mashirika makubwa ya australia
kangaroo ni muhimu sana kwa utamaduni na sura ya taifa ya australia
kangaruu wa msitu wa tasmanian eastern grey akikimbia
kuna spishi nne ambazo huonwa kuwa kama ni kangaruu
zaidi kuna wanyama wengine jamii ya macropods wanaohusiana kwa ukaribu na kangaroo kwenye familia ya macropods kwa muda mrefu ulaya ilimuona kangaroo kama mnyama wa ajabu watu wa mwanzo walisema kuwa kangaroo wanakuwa kama tandala bila ya pembe amesimama kama binadamu na anaruka kama chura
kangaroo ndio wanyama pekee wakubwa wanao jongea kwa kuruka
mwendo kasi wake wa kuruka kwa kawaida ni km kwa saa na anaweza kukimbia mpaka kwa kilometa kwa saa kwa umbali mfupi japo anaweza kukimbia kwa kilometa kwa saa kwa hata kilometa mbili
mwendo huu umezoeleka kwake kwa sababu yeye si tu kukimbia maalum lakini mara nyingi hukimbia kutafuta chakula na maji
kwa sababu ya wayo zake kubwa hawawezi kutembea vizuri na kwa kasi ndogo
anatumia mkia wake na miguu ya mbele kuweka kiegemeo cha miguu mitatu na kasha husogeza miguu yake miwili mikubwa
kangaruu hula nyasi na majani ya vichaka spishi ndogo za kangaruu hula fungi
spishi nyingi huchanganyika usiku na hutumia muda mwingi wa mchana kupumzika kivulini na kutembea kutafuta chakula jioni tulivu usiku na asubuhi
kwa sababu ya ulaji wake meno ya kangaroo yamejifanyia meno mengine maalum
meno yake chonge yanauwezo wa kung ata nyasi chini kabisa karibu na ardhi na magego yake kwa ajili ya nyasi
mfumo wa mmeng enyo wa chakula kama ya chakula usio toa gesi ya methane
licha ya kuwa na utaratibu wa mfumo wa mmengenyo wa chakula kama wa wanyama wengine wala nyasi mfano ngombe ambao hutoa kiasi kikubwa cha methane wakati wa kutoa hewa kangaruu hawatoi nje gesi ya methane
hewa ya hidrojeni badala ya kuwa methane hubadilishwa na huwa kemikali ya aseteki ambayo hutumika kutengeneza nishati zaidi
wanasayansi wa mimea wanashauku kubwa ya kubainisha bakteria wanaofanya kazi hiyo toka kwa kangaroo mpaka kwa ng ombe sababu gesi ya methane hutoka kwa ng ombe
ng ombe huchangaia uchafuzi wa hali ya hewa mara zaidi kuliko hewa ya ukaa
kangaruu wamejijengea maungo kadhaa yanayo wawezesha kuishi katika makazi yasiyo na rutuba na hali ya hewa yenye kubadilika badilika bila kutegemewa wakati wa ukame msimu usio wa mvua ngamia dume hawazalishi manii nao kangaroo jike hushika mimba tu kama kuna mvua ya kutosha ya kuzalisha kiasi kikubwa cha majani
yai la kangaroo jike huwa ndani ya ovari na hushuka mpaka kwenye uterasi tayari kwa ajili ya kurutubishwa
kijusi hukua kwa haraka sana na kutoka nje baada ya siku kwa kawaida huwa anazaliwa mtoto mmoja tu
mtoto huyo huwa haoni hana nywele na urefu wa sentimeta chache sana miguu yake ya nyuma huwa inakuwa haijakuwa hivyo hutumia tu miguu ya mbele kujisogeza kwenye mfuko wa mama yake na huchukua dakika tatu mpaka tano
baada ya siku mtoto anaweza kutokeza nje kwa mara ya kwanza
baada ya kuchunguila chungulia nje kwa siku kadhaa na kuona kuwa ni salama
baada ya hapo hutumia muda wake mwingi kuchungulia nje duniani na baada ya siku hutoka nje ya pochi kwa mara ya mwisho
nyama hii tena ni chakula kwa watu wa aboriginal
jimbo la uchaguzi la kuresoi ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya nakuru na ni moja ya majimbo sita katika wilaya hiyo ya mkoa wa bonde la ufa
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
dispur ni jina la mji mkuu wa jimbo la assam katika uhindi
jimbo la uchaguzi la kwanza ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
ni moja kati ya majimbo matatu katika wilaya ya trans nzoia
jimbo hili lina wodi saba kila moja ikichagua madiwani kwa baraza la nzoia county
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la lagdera ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya garissa mkoani kaskazini mashariki miongoni mwa majimbo matatu ya uchaguzi katika wilaya hiyo
lina wodi kumi zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la garissa county
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
mende au kombamwiko ni wadudu wa oda ya blattodea
tangu mwanzo wa karne hii wataalamu wengi wamesadiki kwamba mchwa ni aina za mende wa kijamii
kwa hivyo oda yao isoptera huwekwa ndani ya blattodea kama oda ya chini mara nyingi
kuna zaidi ya spishi za mende kati yao hupatikana kwenye makazi ya watu huku nne kati yao zinafahamika kama wadudu wasumbufu
miongoni mwa spishi zinazofahamika sana ni mende wa amerika ambaye ana urefu wa milimita mende wa ujerumani mwenye urefu wa milimita na mende wa asia anayekariabia urefu wa milimita 
mende wa sasa ni wakubwa kidogo kulinganisha na mende wa kale
mende wanaishi katika mazingira mbalimbali ya duniani
mende waharibifu wanaweza kuishi maeneo mengi zaidi lakini hupendelea maeneo yenye joto na yanayopatikana ndani ya nyumba
mende wengi na tropiki hupendelea zaidi na joto na hivyo hushidwa kuishi kwenye baadhi ya nyumba
miiba iliyo miguuni mwa mende ilizaniwa kuwa inasaidia kuhisi lakini tafiti zimeonyesha ni mahususi kwa ajili ya kutembelea kwenye mchanga
nyavu na sehemu ambazo ni shida kutembea muundo wake wa miguu umechochea sana miundo kadhaa miguu ya mashine roboti za binadamu
mende huchangamka zaidi usiku na hukimbia mwanga isipokuwa mende wa huko asia ambao wao hufuata mwanga
mende ni wadudu wakubwa spishi nyingi wana ukubwa wa dole gumba na baadhi huwa wakubwa zaidi mende mkubwa zaidi ni yule wa australia ambae alifikia urefu wa sentimita na uzito wa gramu 
mende wana miili bapa na kichwa kidogo wanatabia nyingi kama wadudu licha ya upekee mdogo na ni miongoni kati ya wadudu wa kale
sehemu za midomo yao zipo chini ya kichwa na taya zao za kutafunia wana macho makubwa mawili na antenna mbili kubwa na ndefu ambayo hulala kama kinga ya sehemu ya ndani na mbawa za ndani
miguu yao ni migumu na yenye kucha tano kila mmoja
mende jike wakati fulani huonekana wakibeba kokwa za mayai
kokwa la mayai wa mende wa ujerumani hubeba mayai takribani mpaka membamba na yaliojipanga vema
mayai hujiangua kutokana na mgandanizo wa hewa na kutoa tunutu ambao huendelea kupata hewa na huwa wengi na wagumu baada ya masaa manne kipindi cha mpito wakati wakuanguliwa na wakati wa kuvua
magamba yaliozeeka ulizua hisia kwamba hao ndio mende zenuzenu kwanzia mende kukua mpaka kufikia umbo kamili huchukuwa miezi mine na kwaujumla mende huishi kwa muda wa mwaka mmoja tu
mende jike anaweza kutaga mpaka mpaka mara nane katika maisha yake na kuzalisha mende takribani mpaka 
baadhi ya spishi mende hupewa mimba mara moja tu na kutaga mayai yake yote
mende jike hupachika yai lake katika sehemu salama au hulibeba mpaka pale linapo karibia kuanguliwa
baadhi ya spishi lakini huhifadhi mayai yao ndani ya miili yao au bila ya kokwa mpaka pale yatakayo anguliwa
tunutu wa mende kwa ukawaida ni sawa na mende wakubwa isipokuwa hukosa mbawa na viungo vya uzazi vinakuwa havijakomaa
ukuaji waweza kuwa taratibu kufikia hata mwezi mmoja
mende ni miongoni mwa wadudu walio wagumu duniani
baadhi ya spishi huweza kudumu bila ya chakula kwa zaidi ya mwezi na wanaweza kuishi kwa kutegemea gundi kama ile ya kugundishia stempu tu
baadhi yao wanaweza kukaa bila ya hewa kwa dakika kwenye baadhi ya jaribio mende walipona tu na na kuendelea kuishi baada ya kuzalishwa kwenye maji kwa muda wa dakika 
husemekana kuwa mende watabaki peke yao duniani kama binadamu wakijaribu kuiangamiza dunia kwa bomu la nyuklia kwani muda huweza kuhimili mionzi kwa zaidi ya mara mpaka kuliko binadamu wa kawaida
mende naye ni miongoni mwa wadudu waharibifu kwenye makazi ya watu
hujilisha kwa chakula cha binadamu na mifugo na kuacha harufu mbaya sana
pia huweza kusafirisha vimelea vya magonjwa mpaka hata kwa binadamu hata mpaka vile vimelea ambavyo ni hatari kwa binadamu hasa katika mazingira hasa ya hospitalini
namna bora ya kuangamiza mende ni kuweka vyakula vyote mbali kwenye vyombo vilivyo fugwa kutumia debe za taka zenye mifuniko imara usafi wa mara kwa mara wa jiko na kuziba mabomba yatoayo maji
pia sehemu za nyumba zenye uwazi pia zizibwe kwa sababu mende huweza kuishi mpaka miezi mitatu bila ya chakula na maji hii hufanya vigumu wao kutoweka kabisa pindi wanapovamia makazi mapya
honey ni wimbo uliondaliwa na kutungwa na mwimbaji wa kimarekani mariah carey kwa kushirikiana na puff daddy stevie j na q tip the ummah na ulirekodiwa kwa ajili ya albamu ya saba ya carey iliyoitwa butterfly iliyotoka mwaka 
wimbo huu ulitoka kama single ya kwanza kutoka katika albamu hii na kufanikiwa kushika katika nafasi ya kwanza nchini marekani wimbo huu unajulikana zaidi kutokana na video yake ambayo inamwonesha mariah akiwa katika mwonekano wa kuvutia zaidi kuliko alivokuwa akionekana hapo awali
wimbo huu uliweza kumtoa kutoka katika nyimbo za aina ya pop na kumpeleka mbele zaidi katika nyimbo katika nyimbo za aina hiyo
mwaka wimbo huu ulichaguliwa kugombea tuzo za grammy katika jamii wanamuziki wa kike wenye sauti nzuri wanaoimba nyimbo aina ya r b
nafsi hii ilikuja kuchukuliwa na wimbio wa mo money ulioimbwa na nortorious b
g akishirikiana na puff daddy pamoja na mase
wimbo wa honey ulisalia katika nyimbo arobaini bora kwa majuma kumi na nane
kima ni mamalia yeyote wa hali ya juu katika makundi ya cercopithecoid kima wa dunia ya kale au platyrrhine kima wa dunia mpya
mamalia wote wa kima cha juu wasio prosimians au sokwe na nyani
kuna takribani spishi wanaofahamika wa kima wanaowakilisha kundi kubwa la mamalia wa hali ya juu
kima huonwa kama ni mwenye akili sana na tofauti na sokwe kima daima huwa na mikia
kima wa dunia ya kale wanafanana zaidi na sokwe kuliko kima wa dunia mpya
kutokana na kamusi ya kiingereza ya oxfoid neno la kimombo monkey lenye maana ya kima lilitokana na simulizi za kijerumani ya reynard the fox ya mwaka 
katika simulizi hiyo mhusika aliyeitwa moneke alikuwa ni mtoto wa martin aliyekuwa sokwe
neno moneke laweza kuwa linatokana na lugha ya kitaliano monna lenye maana ya sokwe jike
neno moneke limedumu sana kutokana na umaarufu wa reynard the fox
kima wana ukubwa tofauti kutoka milimita za urefu pamoja na mkia na uzito wa gramu mpaka mpaka urefu wa mita moja wa kilo 
wachache huishi kwenye miti wakati mwingine huishi kwenye savana
chakula chao ni matunda majani mbegu maua mayai na wanyama wadogo ikijumuishwa wadudu na buibui
kima wote wa dunia mpya wana mikia tofauti na wa dunia ya kale
baadhi ya kima wana uoni wa rangi na wengine hawana
huku kima wa dunia mpya wakiwa na macho kwa mbele walionekana tofauti hata baina yao hasa pua mashavu na sehemu ya nyuma kwa ujumla
spishi tofauti za kima wana mahusiano na binadamu baadhi yao hufugwa kama wanyama wa nyumbani na hutumika kama kifani cha binadamu kwenye maabara na safari ya angani
kuna baadhi ya kima huonekana kama wanyama waharibifu wa mazao
kima ambao pia wapo kwenye mbuga ya watalii lakini hugeuka kama kitishio kwa watalii huona kama kuna kikwazo kwa binadamu hivyo tatizo dogo
baadhi ya mashirika yamekuwa yakiwafunza kima wa wakapuchini kama wasaidizi kuwasaidia watu wenye matatizo ya uti wa mgongo na matatizo mengine ya kutembea
baada ya mafunzo kutosha kima hawa huweza kuwahudumia barabara walemavu wakiwa ndani ya nyumba kima husaidia kupika kuosha uso na kufungua chupa za vinywaji
kima aina ya macaques wale wa afrika green monkeys hutumika kwenye tafiti nyingi aidha kwa kukamatwa porini au kulazimishwa
hutumika sana kutokana na uwezo wao mkubwa wa kubeba vitu kuzaliana kwa muda mfupi na kufanana kwao sana kisaikolojia na kimaumbile na binadamu
nchi nyingi zinawatumia kima kama sehemu yao ya tafiti za anga kujumuisha marekani na ufaransa
kima wa kwanza kwenda angani aliitwa albert ii ambaye aliruka angani na roketi ya marekani mnamo juni 
ubongo wa kima unaliwa kama chakula kitamu huko asia ya kusini china na afrika
kwa taratibu ya dini ya kiislamu kula nyani ni marufuku kabisa
hata hivyo kima huliwa sehemu nyingine za afrika ambako nyama yake huuzwa kama nyama ya msituni
jimbo la uchaguzi la lugari ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi ya kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya lugari na ndilo jimbo la pekee katika wilaya hiyo
eneo lote lina wodi nane zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la lugari county
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa jimbo la uchaguzi la lurambi ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili ni moja kati ya majimbo manne katika wilaya ya kakamega mkoani magharibi
jimbo la uchaguzi la machakos mjini ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi ya kenya
jimbo hili linnapatikana katika wilaya ya machakos mkoani mashariki mwa kenya miongoni mwa majimbo sita ya wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la makueni ni mojawapo ya majimbo ya kenya
linapatikana katika wilaya ya makueni iliyoko mkoani mashariki miongoni mwa majimbo matano ya uchaguzi katika wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa kenya wa jimbo la uchaguzi la malava ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya kakamega mkoani magharibi jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la masinga ni moja kati ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
ni moja kati ya majimbo sita katika wilaya ya machakos
jimbo hili lina wodi saba zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la masaku county
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la mbooni ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya makueni mkoani mashariki miongoni mwa majimbo matano wilayani humo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la mlima elgon ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya mlima elgon katika mkoa wa mkoa wa magharibi kenya magharibi na ni jimbo la pekee katika wilaya hiyo
jimbo hili lina wodi zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la mt
jimbo la uchaguzi la mugirango kusini ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimob hili linapatikana katika wilaya ya gucha mkoani nyanza nchini kenya miongoni mwa majimbo matatu ya uchaguzi katika wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi wa kwanza wa kenya chini ya mfumo wa vyama vingi vya kisiasa mnamo 
jimbo la uchaguzi la muhoroni ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya nyando mkoani nyanza miongoni mwa majimbo matatu ya wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa wakati jimbo kubwa la nyando lilipotawanywa
jimbo la uchaguzi la mwala ni moja kati ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
linapatikana katika wilaya ya machakos miongoni mwa majimbo sita wilayani humo
jimbo hili lina wodi saba zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la masaku county
jimbo la uchaguzi la mwingi kaskazini ni moja kati ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
mbunge wake wa sasa kalonzo musyoka awali alikuwa akiliwakilisha jimbo la kitui kaskazini kabla ya jimbo hilo kutawanywa kabla ya uchaguzi wa 
jimbo la uchaguzi la mwingi kusini ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya mwingi miongoni mwa majimbo mawili ya wilaya hiyo iliyoko mkoa wa mashariki wa kenya
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la nambale ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya busia nchini kenya miongoni mwa majimbo manne wilayani humo
jimbo la uchaguzi la rarieda ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
ni moja kati ya majimbo mawili ya wilaya ya bondo
eneo lote la jimbo hili liko chini ya baraza la bondo county
jimbo hili lilibuniwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la saku ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya marsabit mkoani mashariki miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hiyo
eneo lote la jimbo hili liko chini ya baraza la utawala wa mitaa la marsabit county
jimbo hili liliazishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la shinyalu ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili ni moja kati ya majimbo manne katika wilaya ya kakamega
jimbo hili lina wodi sita zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la kakamega county
jimbo la uchaguzi la sigor ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya pokot magharibi
lina wodi zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la pokot county
jimbo la uchaguzi la webuye ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya bungoma mkoani magharibi na ni moja kati ya majimbo matano ya wilaya hiyo
jimbo la uchaguzi la yatta ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya machakos mkoani mashariki mwa kenya miongoni mwa majimbo sita ya uchaguzi katika wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa wakati wa uchaguzi mkuu wa kwanza wa kenya mnamo 
jimbo la uchaguzi laisamis ni mojawapo ya majimbo ya kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya marsabit miongoni mwa majimbo matatu ya wikaya hiyo
eneo lote la jimbo hiilo limo katika baraza la marsabit county
jimbo la uchaguzi la karachuonyo ni moja lkati ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya rachuonyo mkoani nyanza na ni moja ya majimbo mawili ya uchaguzi katika wilaya hiyo
jimbo la uchaguzi la aldai ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linpatikana katika wilaya ya nandi miongoni mwa majimbo manne ya wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la belgut ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya kericho miongoni mwa majimbo matatu ya wilaya hiyo
jimbo la uchaguzi la bobasi ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linalopatikana katika wilaya ya gucha ni moja kati ya majimbo matatu ya wilaya hiyo iliyo katika mkoa wa nyanza wa kenya
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la bomachoge ni moja kati ya majimbo ya uchaguzi ya kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya gucha mkoani nyanza miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hii
jimbo la uchaguzi la budalangi ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya busia katika mkoa wa magharibi na ni moja ya majimbo manne katika wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa jimbo la uchaguzi la butula ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili hupatikana katika wilaya ya busia nchini kenya miongoni mwa majimbo manne katika wilaya hiyo
lina wodi nne ambazo huwachagua madiwani kwa baraza la busia county
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la dujis ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
ni moja kati ya majimbo matatu katika wilaya ya garissa
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa kenya wa 
jimbo la uchaguzi la fafi ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya garissa iliyoko mkoani kaskazini mashariki miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hiyo
lina wodi sita zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la garissa county
jimbo la uchaguzi la funyula ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya busia miongoni mwa majimbo manne ya wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
aliyekuwa makamu wa rais moody awori alikuwa akiliwakilisha jimbo hili
kabla ya kuanzishwa kwa jimbo hili aliwahi kuwakilisha majimbo ya uchaguzi ya busia kusini na samia jimbo la uchaguzi la horr kaskazini ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo linapatikana katika wilaya ya marsabit mkoani mashariki miongoni mwa majimbo matatu ya wilaya hiyo
eneo lote la jjimbo hili linapatikana katika eneo la baraza la utawala wa mitaa la marsabit county
jimbo la uchaguzi la ijara ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya ijara mkoani kaskazini mashariki na ndilo jimbo la pekee katika wilaya hiyo
linashirikisha wodi saba zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la ijara county
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la imenti ya kati ni moja kati ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya marsabit mkoani mashariki miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hiyo
lina wodi nane zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la utawala wa mitaa la meru central county
jimbo hili lilibuniwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
jimbo la uchaguzi la kacheliba ni moja ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
ni moja kati ya majimbo matatu ya wilaya ya pokot magharibi
jimbo hili lina wodi zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la pokot county
jimbo la uchaguzi la emuhaya ni mojawapo ya majimbo ya uchaguzi nchini kenya
jimbo hili linapatikana katika wilaya ya vihiga mkoani magharibi miongoni mwa majimbo manne katika wilaya hiyo
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
chui ni mnyama mwindaji anayewinda kimyakimya sana
ingawa ni mdogo kuliko wanyama wote wa jenasi ya panthera chui bado anaweza kuwinda mnyama mkubwa kwasababu ya fuvu lake kubwa lenye taya zenye nguvu
ukilinganisha na paka mwili wake ni mrefu zaidi na miguu yake ni mirefu
urefu wa kichwa na mwili wake ni kati ya sm na na mkia wake unakaribia sm mpaka 
chui dume ni wakubwa zaidi ukilinganisha na jike kufikia uzito wa kg mpaka ukilinganisha na jike wenye kg mpaka 
chui wenye miili mikubwa hupatikana kwenye maeneo yaliyojitenga na wanyama wengine wala nyama hasa toka kwa wale jamii ya paka wakubwa waliozoeleka kama vile simba na chui wakubwa wenye milia tigers
chui mara nyingi huchanganywa na paka wengine wenye madoa duma na jaguar
hata hivyo wana mtindo tofauti wa madoa duma wana madoa ya kawaida yaliyosambaa mwili wote jaguar wana madoa madogo ndani ya vijimiraba wakati chui ana madoa ndani ya miduara midogo kuliko ile ya jaguar
chui ni mkubwa na mwenye misuli zaidi kuliko duma lakini mdogo kidogo na mwenye misuli kidigo kuliko jaguar
madoa ya chui ni ya mviringo kwa afrika mashiriki na huwa ya mraba kwa kusini mwa afrika
chui anafahamika kwa uwezo wake wa kukwea miti na huonekana akijipumzisha kwenye matawi ya miti wakati wa mchana akiburuza mawindo yake mpaka juu ya miti na kuining iniza huko ingawa yeye hana nguvu sana kama jamii nyingine ya paka
chui naye pia ni mwenye nguvu sana anaweza kukimbia mpaka km kwa saa kuruka mbele zaidi ya mita na kuruka juu mpaka kufikia hata mita 
chui kiasili ni miongoni mwa wanyama wanaowinda usiku japo wamerekodiwa mara kadhaa wakiwinda mchana tena hasa wakati anga likiwa si angavu sana
wao hutumia muda wao mwingi kulala aidha juu ya miti kwenye miamba au kwenye nyasi
ingawa hupendelea wanyama wa umbo la kati chui hula kitu chochote kuanzia kombamwiko alaye kinyesi mpaka wakubwa pofu dume mwenye kg 
milo yao hujumuisha sana wanyama wenye kwato na nyani lakini rodent reptilia amfibia ndege na samaki nao huliwa pia
kwa afrika swala wa umbo la kati ndio chakula kikuu cha chui hasa impa na swala wa thomson
huko asia chui hula mbawala chitali na muntiako na pia aina ya paa wa asia na ibex
chui hunyatia windo lake kimyakimya na dakika ya mwisho kasha kumrukia humnyonga koo lake kwa kumng ata haraka
chui kwa kawaida huficha mawindo yao kwenye vichaka vilivyoshona au huyachukua mpaka juu ya miti na wana uwezo wa kubeba wanyama hata wenye uzito mara tatu ya uzito wao
chui ndiyo mnyama pekee miongoni mwa jamii ya paka anayeweza kubeba mawindo yake juu ya miti
chui jike huko sabi sands maeneo ya afrika ya kusini
ona madoa meupe anayotumia kuwasiliana na watoto wake wakati wa kuwinda kwenye nyasi ndefu
chui dume hufuata jike ambalo linamvutia ingawa maranyingi kupigania haki za kuzaliana hutokea
kutegemeana na eneo chui hujamiiana mwaka mzima afrika na asia au kwa kipindi maalumu januari mpaka februari manchuria na siberia
chui jike kawaida huwa kwenye kipindi cha joto kwa siku 
watoto kwa kawaida huzaliwa kwa wingi wa lakini kiwango cha kufa kwa watoto ni kikubwa kiasi cha kupona mtoto tu kwa uzao mmoja
chui jike mwenye mimba hutafuta pango uwazi kwenye miamba mti wenye uwazi mkubwa au kichaka kwaajili ya kuzalia na kuweka makazi ya mwanzo
manyoya ya watoto huwa marefu na mengi kuliko ya wakubwa
ndani ya miezi mitatu watoto huanza kuwafuata mama zao nje kuwinda
wakiwa na umri wa mwaka mmoja chui wana uwezo wa kujilisha wenyewe lakini hubaki na mama zao kwa miezi mpaka 
tafiti juu ya chui zinaonesha kuwa asilimia karibu ya chui wote wanapatikana katika maeneo yanayotunzwa
katika tafiti yao ya iucn nowell and jackson walisema chui dume huwa nahimaya ya kilomita za mraba lakini jike huwa na kilomita za mraba tu
data kutoka mwaka zinaonesha kuwa chui ndio waliosambaa zaidi kwa wanyama wote jamii ya paka na hasa katika sehemu za kusini mwa asia na katikati mwa afrika ingawa tangu hapo kiasi hicho kimeanza kupungua
chui huishi zaidi sehemu zenye nyasi miti kiasi na hasa pembezoni mwa vijito
chui mara nyingi amefanyiwa tafiti akiwa katika misitu ya savanna na ndio iliyotumika kutoa baadhi ya tabia zake
kwa mfano kwa kawaida chui husemwa kuwa wao huwinda usiku lakini huko afrika ya magharibi wameonekana hasa kuwa wanawinda mchana
pia chui wa misituni wanatabia ya kuchagua mawindo na huwa na tabia nyingi za msimu
 huku akiwa katika misitu ya savanna chui anaweza kuishi katika maeneo mengi huko urusi mashariki ya mbali huweza hata kuishi kwenye jotoridi chini ya digrii za sentigredi
chui ni lazima apiganie chakula na malazi na wawindaji wingine kama simba tigers fisi madoa na mbwa mwitu wa afrika hata na wale wa asia
wanyama hawa huweza kuiba mawindo ya chiu au hata kuwawinda kwa ajili ya kitoweo watoto wa chui
chui ameweza kuishi na wanyama hawa pamoja kwa kuwa na muda tofauti wa kuwinda na kutokuwa muda mwingi maeneo ambayo wanyama hawa wapo
kwa usalama zaidi chui hubeba aidha watoto wake au kitoweo chake alichowinda mpaka juu ya miti
simba mara chache huweza kukwea juu ya miti kufikia chakula cha chui na kama amevutiwa sana tiger mkubwa anaweza pia kukwea mti kufikia chakula hicho
katika misitu ya kitropiki chui hawaogopi jamii nyingine zap aka na kuwinda muda tofauti
licha ya wingi wao chui na tigers walionekana wakiishi pamoja bila ya ushindani mkubwa ambao ni kawaida kuonekana katika ukanda wa savanna
pumpard ni mnyama mahuluti aliyetokana na kuchanganywa chui na puma
seti tatu za wanyama haw zilizalishwa kati ya mwaka na mapema na carl hagenbeck katika mbuga yake ya wanyama huko hamburg ujerumani
matumizi ya sasa ya chui ni kama ngao ya michezo ngao ya taifa imezoeleka sana kwa afrika japo bidhaa nyingi duniani zinatumia jina hili
chui jike huko sabi sands afrika ya kusini ikionesha kwa namna gani mtalii anavyoweza kuwasogelea chui licha ya umbo lake mnyama huyu ni vigumu sana kuonekana mwituni
sehemu nzuri za kuwaona chui katika afrika ni sabi sand private game reserve huko afrika ya kusini ambako chui wameyazoea magari ya safari na huonekana hata mchana kwa ukaribu kwelikweli
huko asia huonekanakatika mbuga ya taifa ya yala nchini sri lanka ambako ni miongoni mwa seheme zenye chui wengi zaidi duniani lakini hata hapa kuonekana hakujahakikishiwa kwasababu zaidi ya nusu ya mbuga imefungwa kwa jamii
sehemu nyingine nzuri ya kuwona chui ni mbuga ya taifa ya wilpattu huko sri lanka bila ya kusahau madhya pradesh na uttarakhand huko india
kipanya hupatikana katika oda ya wagugunaji rodentia
spishi inayofahamika sana ni kipanya nyumbani mus musculus
wagugunaji hawa huliwa na ndege wakubwa kama vile vipanga na kozi
wanafahamika kwa kuhamia makazi ya watu kutafuta chakula na makazi yao
japo wakifugwa vipanya hawa huweza kuishi kwa miaka miwili na nusu kwa kawaida vipanya huishi kwa wastani wa miezi minne huko porini kumpakakana na kuwinda mara kwa mara
jamii za paka mbwa mwitu bweha ndege mbua nyoka na hata jamii fulani za artropoda huwawinda sana vipanya
hata hivyo humpakakana uwezo wao mkubwa wa kuishi mazingira mbalimbali vipanya huonwa kuwa ndio jamii ya pili kuishi duniani yenye uwezo mkubwa wa kudumu mazingira baada ya binadamu
vipanya huweza kuwa waharibifu kwa kula na kuharibu mazao kusababisha uharifu wa vifaa na kusambaza magonjwa kupitia vijidudu vyao na kinyesi chao
kimsingi vipanya ni wanyama wa usiku na hufidia uwezo wao wa kuona kidogo kwa uwezo wao maridadi wa kunusa na kusikia vizuri katika kupata chakula na kuwatambua maadui zao
vipanya na wenzao panya ndio hasa chachu ya kuanza kufugwa kwa paka ambao kusudi lao ni kuwinda panya hao
uwezo wao wa kuzaaa huwaza pale wanapokuwa na siku japo kipanya jike huweza kuanza kupata hedhi yao ya kwanza wakiwa na siku hadi 
vipanya huzaliana mwaka mzima huku mayai yao yakiwepo muda wote
siku za mzunguko wa mayai huwa ni mpaka na hedhi hudumu kwa masaaa kuanzia jioni
harufu za uke wao hutambua kusaidia hatua ya mzungoko wa uzazi alionao jike hivyo kujua muda sahihi wa kujamiiana
vipanya hupandana usiku na hudhibitishwa huwezekana kwa kushikwa shahawa kwenye uke kwa saa kwa ujumla
uwepo kwa manii kwenye uke pia ni alama mojawapo ya kujamiiana
huzaa wampakampaka takribani kwa uwezo wa kawaida wenye uzimpaka wa kilogramu 
 walio na nywele huku masiiona
macho yao yakiwa yamefunga wampakampaka huachishwa kunyonya baada ya majuma na baada ya siku jike hurudia mzunguko wake wa uzazi
vipanya hutumika sana kwenye tafiti za maabara sababu zao ni mamalia na wanamahusiano makubwa sana na binadamu kuliko hata panya wakawaida
sababu nyingine inayowafanya panya hawa watumike maabara ni udogo wao hawana gharama na ni rahisi kuwatunza huku pia wakizaliana kwa kasi
vipanya huwa wasikivu sana hasa pale wanapokuzwa na kufuzwa tangu wakiwa wadogo na kama wanapewa sana uangalizi mkubwa wa binadamu japo baadhi yao wanaonekana kuwa ni wakorofi sana
panya wa kawaida na vipanya wana kila ogani sawa isipokuwa tu zinampakafautiana kwa ukubwa
watu wengi hununua vipanya kama mfugo wa nyumbani
wanaweza kucheza kupendwa na kukua huku ukiwamudu
hatahivyo hawapaswi kuachwa bila maangalizi sababu wana maadui wengi wa asili tukijumuisha paka ndege na mbwa n
wakiangaliwa vizuri huweza kuwa mifugo ya ndani ya nyumba nzuri kwelikweli
kwa kawaida vipanya ni wala majani hebivora wakila aina yeyote ya matunda au nafaka kutokana na hii vipanya wanafahamika sana kwa kufanikiwa kuishi kwenye mazingira ya watu kwa kula kwa wastani mabaki yeyote ya chakula
vipanya hula chakula chenye uzito mpaka wa gramu kwa gramu za uzito wao kwa siku
vipanya aina ya pinkie wakiuzwa kama chakula cha reptilian katika nchi kadhaa vipanya wanatumika kama chakula cha mifugo mingine kama vile nyoka mijusi chura na ndege kadhaa
baadhi ya nchi kama vile ujerumani uingereza n
wamepiga marufuku kitendo hiki kwa kuona kimaadili hakifai kwani hujumuisha ukatili
nungnungu au nungu ni wanyama wagugunaji wenye ngozi yenye miiba iliyochongoka wanayotumia kujilinda na maadui
walienea katika ulimwengu wa sasa na ulimwengu wa zamani
katika wanyama wagugunaji ni watatu kwa ukubwa wakitanguliwa na capybara na buku
nungu huwa katika rangi mbalimbali ya kijivu na mara chache nyeupe
kujihami kwa miiba kwa nungu hufanana na kule kwa kalunguyeye erinaceomorpha na ekidna monotremata
nungu ni miongoni mwa spishi za wanyama wagugunaji rodent wa familia ya erethizontidae au hystricidae
nungu aitwaye rothschild s porcupine wa amerika ya kusini ana uzito pungufu ya kilo moja wa afrika anaweza kukua mpaka kufikia kilo 
familia mbili hizi za nungu ni tofauti kabisa na ingawa wote wapo kwenye tawi la hystricognathi wa oda ya rodentia hawahusiani sana
nungu kumi na moja wa dunia ya kale wengi walikuwa ni wa nchi kavu huku wakiwa wakubwa kidogo na wana miiba iliyojikusanya kwa makundi
inaaminika kuwa wametokana na hystricognaths wengine takribani miaka milioni mapema zaidi kuliko nungu wa dunia ya leo
nungu wa dunia ya leo miiba yao ilijitokeza na kukua kwa kujitegemea na wanahusiana zaidi na familia nyingine za wanyama wagugunaji kuliko namna wanavyofahamiana na nungu wa dunia ya kale
nungu kwa wastani wana uwezo wa kuishi muda mrefu na wanashikilia rekodi miongoni mwa familia yao ya rodent kwa kuishi kwa kiasi cha muda mrefu zaidi ambayo imevunjwa hivi karibuni na panya aina ya naked mole rat heterocephalus glaber
miiba ya nungu huchukua sura mbalimbali kulingana na spishi lakini yote ni nywele zilizoboreshwa na kufunikwa na keratini na zimejishikiza kwenye misuli ya ngozi
nungu wa kale hystricidae wana miiba iliyojikusanya kwenye makundi huku kwa nungu wa dunia ya mpya erethizontidae miiba mmoja mmoja imechanganyika na ufumwele manyoya ya chini na nywele
miiba huachiwa kwa kuigusa au hudondoka pale ambapo nungu anajitikisa lakini hawezi kamwe kurushwa kwa adui pamoja na imani iliozoeleka
miiba mipya hukua huchukua nafasi ya ile iliyopotea
nungu hupatikana sana katika maeneo ya kawaida na tropiki ya asia italia afrika na amerika ya kusini na kaskazini
nungu huishi kwenye misitu jangwani sehemu zenye miamba vilima na nyikani
baadhi ya nungu wa dunia mpya huishi kwenye miti lakini nungu wa dunia wa kale wanakaa ardhini
nungu huweza kupatikana hata kwenye miamba kwenye ardhi yenye hata urefu wa mita 
nungu anapotafuta chumvi wakati mwingine huweza kupata kupitia makazi ya watu na kwa tabaka za mbao zilizopakwa sodium naitreti rangi za kuta mishikio ya vifaa viatu nguo na vitu vingine vilivyopata jasho
nungu pia huvutiwa na barabara ambazo chumvi hutumika kuyeyusha barafu na mara kadhaa huonekana wakilamba magurudumu ya gari zilizopita kwenye barabara hizo
chumvi maalumu iliyotengwa kama inaweza kuwasaidia wasijiumize
vyanzo asili vya chumvi ambavyo nungu hutumia hujumuisha mimea yenye chumvi mifupa ya wanyama magamba ya miti matope kwenye udongo wenye chumvi sana na vitu vilivyoshikwa na mkojo
kwa kipindi kirefu nungu huaminika kuwa na uwezo wa kurusha miiba yao kwa adui hii imekanushwa vikali baada ya kufahamu kuwa miiba hulegea na kuanguka yenyewe
nungu wameanza kufugwa kenya na wanatumika kama kinweo kwa uzuri kabisa panya ni wanyama wenye maumbo madogo jamii ya wanyama wagugumaji rodents wenye mkia mrefu ambao ni wa familia ya juu ya muroidea
panya wa kweli ni wa jenasi rattus na wale ambao ni muhimu kwelikweli kwa binadamu na panya wengi rattus rattus pamoja na panya wa kahawia rattus norvegicus
wanyama wengi wa jenasi ya rodent na familia zao pia huitwa panya na wanafanana na vitu vingi na panya wa kweli
panya wa kweli hutofautishwa na panya pori kwa ukubwa huku panya wakiwa wakubwa kidogo kuliko panya pori
na jina panya kwa kimombo rat na panya pori kwa kimombo mouse yakiwa si maalumu sana katika uainishaji wa wanyama
spishi zinazofahamika za panya ni panya mweusi rattus rattus na panya kahawia rattus norvegicus
kundi hili huitwa kama panya wa dunia ya kale ama panya wa kweli na limeanzia huko asia panya ni wakubwa kuliko panya pori wa dunia ya kale ambao ni ndugu zao na huwa na uzito zaidi ya gramu mwituni
neno panya hutumika hata kwa mamalia wadogo ambao si panya wa kweli
mfano ni panya wa amerika ya kusini spishi kadhaa wanaitwa panya kangaroo na wengine
panya kama vile bandicoot rat bandicota bengalensis ni wanyama wagugumaji rodents wanaohusiana na panya lakini si panya wa kweli
katika nchi za mashariki watu wengi wanatumia panya kama panya wa kufugwa
hawa ni wale wa spishi r
norvegicus ambao asili yao ni nyika za china na wakasambaa huko ulaya mnamo mwa kwenye dunia mpya
panya wafugwao huwa watiifu na wasikivu kuliko panya wa kale pia hupata magonjwa mara kwa mara kotokana na kuzaliana na jamii tofauti
huwa husababisha upungufu na chakula kwenye nchi zinazoendelea
kicomo karim ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wacomo karim
hata hivyo panya wasumbufu katika kundi hili ni wachache sana huku wengi wao wanaishi visiwani na wamekuwa hatarini kutokana na kuharibika kwa makazi yao
mzunguko huu unaendelea kwa nchi nyingi licha ya magonjwa ya binadamu panya pia wanahusishwa na magonjwa ya mifugo kama vile homa ya maini ya nguruwe
kwa kawaida panya huishi kwa muda wa miaka mitatu lakini wengi huishi kwa mwaka mmoja tu kutokana na kuwindwa na wanyama wengine
panya walianza kufugwa nyumbani tangu karne ya 
wengi wao ni panya wa kahawia lakini weusi na giant pouched rats nao pia hufugwa
panya wafugwao huwa na tabia tofauti ukilinganisha na panya wa mwituni kulingana na vizazi vingapi vimewekwa kama mifugo
pia panya wafugwao hawaleti hatari tena ya magonjwa kama mifugo mingine yaani paka na mbwa
panya wa kufugwa huwa marafiki na wanaweza kuzoeshwa kufanya kazi mbalimbali
aina moja ya panya wa maabara inajulikana kama panya zucker
panya hawa wanazalishwa wakiwa na uwezo wa kupata kifua kikuu na magonjwa mengine ya binadamu
mfano chuo kikuu cha clark worcester massachusetts marekani kilianzisha kundi kubwa la panya weupe kwa ajili ya kujifunza madhara ya chakula na mapungufu mengine ya mwili
uchunguzi wa mwaka umebaini kuwa panya wana uwezo na akili ambapo hapo awali ulionekana upo kwa binadamu pekee na baadhi ya wanyama wa kale babu wa binadamu
panya wa kufugwa ni tofauti sana na wale wa mwituni
huvumilia uwepo wa watu wengi na huzaliana mapema na kwa wingi sana
na ubongo maini mafigo tezi ya adrenali na mioyo yao ni midogo sana
panya kwa nyakati fulani huweza kutumika kwa chakula
panya huwa chanzo kizuri cha protini kuliko nyama nyingine
baadhi ya watumwa wa kiafrika huko amerika ya kusini walitumia nyama kutosheleza milo yao
huko australia watu jamii ya aborigines wanatumia panya kwenye milo yao na huko india wanawake wa jamii ya mishmi hutumia panya sababu huruhusiwa kula nyama ya samaki nguruwe na panya tu
shirika la chakula na kilimo la umoja wa mataifa lilikadiria kuwa panya wanafanya zaidi ya nusu ya kiasi cha nyama kinachotumiwa na waghana
hakuna marufuku kubwa ya kula panya kwa watu wa magharibi lakini watu wa jamii ya shipibo wa peru na watu wa sirion wa bolivia ndio huwa na marufuku kula panya
panya pia huliwa na nyoka na wanyama wengine walao nyama
wakati mwingine panya hupatikana sana kwa watu wanaomiliki wanaofuga wanyama wengine ambapo hutumia panya kama chakula cha wanyama wao
panya pia wanahusika sana kwenye tamaduni mbalimbali
watu wa roma ya kale hawawatofautishi panya na panya pori badala yake huwaona tu kama panya wakubwa mus maximus na panya wadogo mus minimus
huko kwenye nchi ya china panya ni mmoja kati ya wanyama wa walio kwenye kalenda ya zodiac ya wachina
watu waliozaliwa kwenye mwaka wa panya huonwa kuwa wana tabia za panya zikiwemo ukweli ukarimu kiu ya kufanya mambo hasira ya haraka na ufujaji
watu waliozaliwa katika mwaka wa panya hupatana sana na watu waliozaliwa miaka ya nyani na nyoka aina ya masons dragon na kupatana kidogo na farasi
katika tamaduni za india panya huonekana ni kama sehemu ya hekalu la ganesh
huko kaskazini magharibi mwa mji wa deshnoke wa india panya katika hekalu la karni mata wanawekwa kama wanaume watakatifu
wahudumu huwalisha panya hao kwa nafaka na maziwa
mtu kula chakula kilichoguswa na panya hao huonekana kama baraka toka kwa mungu
jenasi ya rattus ni ya nusufamilia kubwa sana ya murinae
kwa gari la kijeshi linalobeba silaha tazama hapa kifaru jeshi vifaru au faru ni wanyamapori wakubwa wa familia rhinocerotidae
spishi wawili kati ya hawa wanapatikana afrika na wengine watatu huko asia
huko india wamebaki faru tu na hata faru weupe nao wameadimika sana duniani
faru hufahamika sana kwa umbo lake kubwa ni miongoni mwa wanyama wakubwa sana wala nyasi waliobakia huku kila spishi ya faru ikikaribia kuwa na uzito wa tani moja na ngozi ngumu ya kujilinda yenye unene wa sentimeta 
 ubongo mdogo wa mamalia gramu na pembe kubwa
faru wa afrika hukosa meno ya mbele na kutegemea zaidi magego katika kusaga chakula
pembe hizo zimetengenezwa kwa keratini protini sawa na ile inayopatikana kwenye nywele na kucha
faru wa afrika na sumatra wana pembe mbili huku wale wa india na java wakiwa na pembe moja tu
faru wana uwezo mkubwa wa kusikia na kunusa lakini uoni wao si mzuri sana
neno rhinoceros ambalo ni la kimombo lenye maana ya faru kifaru limetokana na lugha ya kigiriki rhino rhis maana yake pua na keras maana yake pembe
kuna spishi tano zinazoweza kuwekwa kwenye makundi matatu
spishi mbili za afrika faru mweupe white rhinoceros na faru mweusi black rhinoceros walitokea kama miaka milioni hivi iliyopita
tofauti kubwa kati ya faru mwepe na faru mweusi ni muundo wa midomo yao
faru weupe wana midomo mipana kwa ajili ya kula nyasi huku midomo ya faru weusi ikiwa iliyochongoka kiasi
maana ya neno weupe ilikosewa tu kutokana na neno la kiholanzi wijd lenye maana ya upana wide ambalo lilizoeleka kama white ambalo sasa laeleweka hivyo kama mweupe
aliitwa hivyo kwa maana ya upana sababu wa mdomo wake mpana wenye umbo la mraba
faru mweupe ndiyo mnyama mkubwa wa ardhini baada ya tembo
faru weupe wana mwili uliojaa na kichwa kikubwa shingo fupi na kifua kipana
faru anaweza kuzidi uzito wa kilogramu na urefu wa mita 
 kuanzia kichwani na mabega ya urefu wa sentimeta 
uzito wa faru mweupe uliovunja rekodi ni ule wa kilogramu 
ana pembe mbili huku ile ya mbele ikiwa kubwa zaidi hata kufikia urefu wa sentimeta 
faru weupe pia wana nundu kubwa inayoshikilia vichwa vyao vizuri
huwa na nywele kadhaa hasa kwenye masikio yao na mkiani sehemu nyingine za mwili zikiwa zimesambaa kidogo tu
hii inachanganya sana sababu majina yao ni tofauti lakini rangi zao ni sawa kabisa
faru mkubwa mweusi huwa na urefu wa sentimeta mabegani mwake na urefu wa mita 
 kuanzia kichwani mwake
huwa na uzito wa kilogramu mpaka na wachache mpaka kg huku faru jike wakiwa na umbo dogo kiasi kuliko wanaume
pembe kubwa mbili zimetengenezwa kwa keratini huku ile kubwa ya mbele ikiwa ina urefu wa mpaka sentimeta na mmoja aliwahi hata kufikia sentimeta 
faru weusi ni wadogo kiasi kuliko faru weupe na wana mdomo uliochongoka kwa ajili ya kukusanya majani kabla ya kula
faru hawa wa india hasa wanapatikana sana huko nepall na hasa kaskazini mashariki mwa india
sasa wanapatikana pakistan mpaka bama na wamefika hadi china
ngozi yao pana ya kahawia karibu na kijivu yenye mikunjo
juu ya miguu yao na mabega yao kuna vijinundu na wana nywele kidogo kwenye miili yao
faru dume huwa wakubwa kiasi kuliko faru jike kufikia uzito wa kilogramu 
faru hawa wana urefu wa sentimeta mabegani
faru jike wa india hufikia mpaka uzito kilogramu 
karibu theluthi mbili ya faru wote waliobaki duniani wanapatikana katika mbuga ya taifa kaziranga huko india
hawa ndio mamalia wakubwa walio hatarini kutoweka
mpaka mwaka walikuwa wamebaki faru huko java indonesia na vietnam
wanyama hawa wanapenda kukaa kwenye misitu ya mvua nyasi ndefu na maeneo yenye mafuriko ya hapa na pale na matope
pia ngozi yao ya kijivu ina mikunjo na wana nundu kama faru wa india na hawana nywele
urefu wa mwili wake ni mita 
 pamoja na kichwa na urefu wa mita 
faru wakubwa wanaripotiwa kufikia uzito wa kilogramu au kwa chanzo tofauti
pembe za faru dume hufikia mpaka sentimeta huku faru jike huwa na nundu tu na wakati mwingine hawana kabisa
kutokana na kuharibika kwa makazi yao na ujangili wameadimika sana na miongoni mwa mamalia walioadimika sana
mpaka sasa inaaminika sana kwamba wamebaki faru wa spishi hii
faru wa sumatra wana kimo cha urefu wa sentimeta mpaka mabegani na mwili wake wa urefu sentimeta na wana uzito wa kilogramu japo baadhi yao wana uzito hata kufikia kilogramu 
kama faru wa afrika hao wana pembe mbili zenye urefu mpaka sentimeta na ile pembe ya pili ni ndogo na huwa ndogo kufikia sentimeta 
nywele manyoya ya miili yao hupungua kadiri wanavyoongezeka umri
mwili wao ni mfupi na miguu yao pia na midomo yao ina nguvu sana
konokono au koa ni jina la jumla la wanyama wa ngeli ya gastropoda katika faila mollusca wenye kombe lililojiviringisha na wawapo katika hatua ya ukubwa
neno konokono linapatumika hujumuisha konokono wa baharini wa nchi kavu na wale maji baridi
vinginevyo viumbe wengine wanaofanana na konokono lakini wanakosa kombe au wanalo dogo sana huitwa slugs
konokono hupatikana maeneo mengi kama vile miferejini jangwani hata kwenye vina virefu baharini
ingawa watu wengi wanaufahamu na konokono wanaopatikana nchi kavu tu hawa wa ardhini ni kidogo mno
konokono wa majini ndio wengi sana na huchangia kiasi kikubwa cha spishi ya konokono na wana aina nyingi sana na hata maumbo ya kibailojia makubwa zaidi
konokono wengine wengi kiasi pia hupatikana kwenye maji baridi
konokono wengi hula majani japo baadhi yao hula majani na nyama na wengine huwinda na kula nyama tu
konokono wenye mapafu na wale wenye yavuyavu kwa nyakati nyingi za mabadiliko wa mfumo wa miamba imepelekea hata baadhi ya konokono wenye mapafu kuishi baharini na hata wale wenye yavuyavu nao kuishi nchi kavu meno haya maelfu madogo yanapatikana kwenye ulimi na hufanya kazi kama tupa na kusaga chakula kwenye vipande vidogo
spishi aina ya gastropod ambao hawana na koa kwa ujumla huitwa slugs badala ya konokono ingawa licha ya kutokuwa na makombe au hata kama wanakuwa na makombe madogo hakuna tofauti kubwa baina ya konokono na slugs zaidi ya tabia na makazi
kama ilivyo mnyama asiye na kombe anaweza kujongea kwa urahisi na hivyo hata slugs wakubwa kabisa wanaweza kufanikiwa kuishi katika mazingira tofauti na hata kutosha katika sehemu ndogo sana ambazo hazitoshi hata konokono wadogo kama vile kwaenye magamba ya miti yaliyolegea au chini yam awe magogo au vipande vya mbao vilivyo ardhini
kutokana na kuwa kwake taratibu konokono amekuwa akionekana kama alama ya uvivu
katika tamaduni za kikristo za yudea imeonekana mara zote kama uthibitisho wa zambi kubwa ileatayo kifo ya uvivu
zaburi inatumia udanganyifu werevu wa konokono kama adhabu ya sitiari
konokono mara nyingi wametumika kwenye imani na utakatifu
mshairi mmoja wa kigiriki aliandika kuwa konokono hutambulisha msimu wa mavuno kwa kukwea mashina ya mimea wakati mungu wa mwezi wa aztec tecciztecatl huoneshwa kwa kombe la konokono mgongono mwake
hii humaanisha kuzaliwa upya utaratibu wa konokono kuonekana na kutoweka hufananishwa na mwezi
na hivi karibuni carl jung alitambua uwakilishi wa nafsi kwenye ndoto
katika saikolojia sehemu laini za ndani za konokono hufananishwa na mambo tunayoyafanya bila ya fahamu huku kombe likionesha fahamu
katika hotuba msemo mwendo wa konokono mara nyingi huonesha mchakato wa taratibu usio makini
pia msemo barua konokono mara sote humaanisha taratibu za huduma za kawaida za kutuma karatasi zenye ujumbe tofauti na maatumizi ya barua pepe ambayo kwa hakika ni ya haraka
pundamilia ni wanyama wa familia ya equidae wa afrika wanaofahamika sana kwa rangi yao ya pekee ya michirizi myeupe na myeusi
michirizi yao huwa na mpangilio tofauti kwa kila pundamilia mmoja
ni wanyama wenye kuchangamana sana na huonekana mara nyingi kwenye makundi madogo na hata makubwa
mbali na michirizi yao pundamilia wana nywele shingoni
tofauti na ndugu zao wa jirani farasi na punda pundamilia hajawahi kufugwa kwa mafanikio
kuna spishi tatu za pundamilia plains zebra gr vy s zebra na mountain zebra
plains zebra na mountain zebra wapo kwenye jenasi ndogo ya hippotigris lakini gr vy s zebra yupo kwenye delichohippus
huyu wa mwisho anafanana na punda huku wale wawili wa mwanzo wakifanana zaidi na farasi
hata hivyo chembe asili na data za molekyuli zinaonyesha kuwa pundamilia hasa wana asili ya monophyletic
wote watatu wako kwenye jenasi ya equus pamoja na wanafamiia wa equidae
pundamilia hupatikana katika maeneo mbalimbali kama vile ukanda wa mbuga savana ukanda wa misitu kwenye vichaka vya miiba milimani na kwenye vilima vya pwani
hata hivyo sababu mbalimbali za muingiliano wa jamii na tamaduni huleta athari kubwa katika idadi ya pundamilia hasa kutafuta ngozi na uharibifu wa makazi
gr vy s zebra na mountain zebra wapo hatarini kutoweka
huku plains zebra wakizidi kuwa wengi nususpishi moja quagga ilitoweka kabisa mwishoni mwa karne ya 
jina la zebra limetokana na neno la kireno cha zamani lisemalo zeura likimaanisha punda wa porini
punda milia walikuwa ni wa ukoo wa pili kutoka kwa farasi wa mwanzo baada ya punda kama takribani miaka milioni iliyopita
gr vy s zebra huaminika kuwa ndio aina ya punda milia ya kale zaidi na ya kwanza kutokea
michirizi itakuwa haina kazi faida yeyote kwa wanyama wa familia ya equids wanaoishi kwa uchache sehemu za jangwani kama vile punda na baadhi ya farasi na kwa wale wanaoishi kwenye maeneo yenye baridi na kupukutisha kila mwaka kama baadhi ya farasi
mabaki ya equids wa kale zaidi yaligunduliwa huko hagerman fossil beds national monument hagerman idaho
kisha yaliitwa hagerman horse na jina la kisayansi equus simplicidens
inaaminika kuwa walikuwa sawa na gr vy s zebra wanyama hawa walikuwa na maumbo mafupi na ya kujaa kama punda milia na fuvu la kichwa jembamba kama la punda
gr vy s zebra pia walikuwa na fuvu la kichwa mithili ya lile la punda
hagerman horse pia huitwa punda milia wa amerika au punda milia wa hagerman
kuna spishi tatu ambao wanaeleweka vizuri kwa pamoja spishi mbili hapa wanajumla ya nususpishi nane
punda milia ndio waliotawanyika zaidi na mahusiano kati yao na baadhi ya nususpishi nyingine hazijaeleweka vizuri
punda milia wa kwenye nyanda plains zebra equus quagga wana takribani nususpishi sita waliosambaa sehemu kubwa za kusini na mashariki mwa afrika
ingawa punda milia wana jamii nyingi zenye kufanana lakini hawachanganyi katika kuzaliana
kila spishi huweza kuzaa tu kwa uwezo wao mpaka tu kwa msaada wa sayansi
iliaminika hapo awali kuwa punda milia walikuwa kwanza na rangi nyeupe ndipo mistari ikatokea sababu tu wana sehemu nyeupe ya chini ya tumbo
hata hivyo utafiti katika ukuaji hasa hatua nyakati za kijusi imeonekana kuwa mnyama huyu ana rangi nyeusi na michirizi myeupe na tumbo nyeupe kuja baadaye kama nyongeza
michirizi ya wima huwa kichwani shingoni na sehemu kubwa ya mwili wake huku michirizi ya ulalo ikiwa hasa maeneo ya nyuma na miguuni
alama za punda milia za barabarani ziliitwa hivyo kutokana na michirizi hii ya punda milia
hufikiriwa kuwa michirizi hii hutumiwa kwa utambulisho baina yao
kwa kuwa na mtindo tofauti wa michirizi kwa kila punda milia basi wao huweza kutambuana kwa michirizi hiyo
wengine huamini kuwa michirizi hii ni kwa ajili ya kumsaidia kujificha na kujihami na mazingira yao
michirizi ya wima huwasaidia punda milia kujificha kwenye nyasi na huwa na manufaa makubwa hasa kujificha ili simba wasiwaone sababu simba hawatambui rangi
kwa kawaida punda milia aliyesimama kwenye nyasi ndefu hawezi kuonwa kabisa na simba
pia kwa wanyama wafananao kama punda milia hukaa pamoja na hutembea pamoja
michirizi husaidia kuwachanganya wanyama wanaowawinda na kufanya vigumu kwa wao kuwakamata
kama farasi punda mila hutembea huenda kwa mwendo wa shoti na kukimbia kwa kawaida huwa na mwendo wa taratibu na stamina yao sana ndio huwasaidia kuwashinda adui zao
wanapofukuzwa punda milia huenda kwa mwendo wa zig zag kila upande kumpumbaza mwindaji
adui anapokaribia punda milia humshambulia adui kwa nyuma na kupiga teke au kumng ata adui
punda milia wana uoni mzuri inafahamika kuwa wanaona kwa rangi
pia macho yao yapo kwa pembeni huwapa uwanja mkubwa wa kuona
punda milia pia huona nyakati za usiku japo si kama adui zao wanaowawinda lakini uwezo wao mwema wa kusikia ni fidia
punda milia husikia vizuri sana na masikio yao ni ya duara zaidi kuliko ya farasi
kama ilivyo kwa farasi punda milia wanaweza kuzungusha masikio yao upande wowote
zaidi ya hayo punda milia wana uwezo mzuri wa kunusa na kuonja
kama ilivyo kwa familia ya farasi punda milia pia huchangamana na jamii zao pia kutegemea na spishi husika
punda milia wa mlimani na nyikani huishi kwenye makundi wenye dume mmoja na walau majike sita na watoto wao
madume ambao hawana familia huishi kila mmoja peke yake kwenye makundi makubwa ya madume wasio na familia mpaka pale watakapoweza kutafuta jike kwa ajili ya kuanzisha familia
wanapovamiwa na fisi au mbwa mwitu punda milia hujikusanya pamoja na watoto katikati huku wakijitahidi kuwafukuza adui
kama farasi wengine punda milia hulala husinzia huku wamesimama na hulala tu wakati majirani wakiwalinda na maadui
punda milia huwasiliana kwa kubweka kwa sauti kubwa na kulialia
masikio ya punda milia huonyesha namna anavyojisikia
akiwa kwenye hali ya utulivu na kirafiki masikio yake husimama
anapokuwa akiangalia adui husimama kwenye msimamo wa utayari masikio yamesimama kichwa kipo juu huku akiangalia
anapomwona au kuhisi adui punda milia hubweka kwa sauti
punda milia ni wanyama wala nyasi wanaozoea mazingira mbalimbali
hula hasa kwenye nyasi lakini pia hula majani ya miti mashina mizizi na magamba ya miti
mfumo wao wa mmeng enyo wa chakula huwawezesha kula chakula imara hata chenye virutubisho kidogo na kuishi
kama ilivyo kwa wanyama wengi punda milia jike hukua haraka kuliko punda milia dume
jike huweza kupata kila mtoto baada ya miezi kumi na mbili na hukaa na mtoto kwa takribani mwaka mmoja
wanapozaliwa ndama wa punda milia huwa na rangi ya kahawia na nyeupe badala ya nyeusi na nyeupe
ndama na punda milia wa mlimani na wale wa nyikani hutunzwa na mama zao na baba zao pia
captain horace hayes katika points of the horse circa aliainisha matumizi ya aina mbalimbali za punda milia
huyu bwana alitumia punda milia wa milimani na kumwendesha kwa siku mbili na punda milia alimudu pamoja na mkewe na kupiga naye picha
aligundua kuwa punda milia wa aina burchell ni rahisi kuwatumia na ndio chaguo sahihi hasa kwa kufuga sababu walikuwa na kinga ya kung atwa na mbung o
pia alionelea wengine waitwao quagga wanafaa vilevile kwa sababu ilikuwa rahisi kuwafundisha kupandwa na kuvuna
binadamu leo ana athari kubwa sana kwa punda milia
punda milia mpaka sasa bado wanawindwa sana kwa ajili ya ngozi zao huko afrika ya kusini punda milia waliwindwa na kufikia kiasi cha pungufu ya mnamo mwa hata hivyo sasa wameongezeka na kufikia kutokana na juhudi za utunzaji
punda milia wamehusishwa na hadithi za kale za afrika zinazoelezea ni kwa namna gani walipata mistari ya myeusi
kutokana na hadithi ya bushmen ya huko namibia punda milia hapo awali alikuwa ana rangi nyeupe lakini alipata mistari myeusi baada ya kupigana na nyani kwenye tundu la maji
baada ya kumpiga nyani mara kadhaa punda milia alikosa stamina na kuangukia vijiti vilivyokuwa vinawaka moto vilivyomwunguza na kuacha makovu juu ya ngozi yake nyeupe
kwenye filamu ya fantasia kentaro wawili walionyeshwa kama nusu punda milia na nusu mwanadamu badala ya nusu farasi na nusu binadamu kama ilivyozoeleka
kiongozi wa mughall jjahangir v
 alidhihirisha mchoro wa punda milia uliochorwa na ustad mansur
michirizi ya punda milia pia ni maarufu kwenye fanicha mazulia na mitindo
kwenye filamu na katuni punda milia huwa washiriki wa kawaida lakini huwa na uongozi fulani mfano madagascar and racing stripes
punda milia pia hutumika kama alama ya bidhaa na mashirika kama vile zebra technologies and fruit stripe
pia punda milia wanaonekana kwenye alama ya taifa ya botswana
mtini ficus carica ni mti mkubwa kama kichaka au mdogo wenye asili ya kusini magharibi mwa asia na pande za mashariki mwa mediteranea kutoka afghanistani mpaka ugiriki
huwa na kimo cha mita 
 mpaka na shina laini la kijivu
majani yana urefu wa sm kwa urefu na sm kwa upana yakiwa yamegawanyika katika vipande vitatu au vitano
matunda yake matini huwa na urefu wa sm na ngozi ya kijani wakati mwingine huwa na kuwa ya zambarau au kahawia
kilimo matumizi mtini hulimwa kwa ajili ya matunda yake yanayoliwa kwanzia sehemu za asili za mediteranea irani na kaskazini mwa uhindi
pia hupatikana maeneo haya hasa huko marekani mexiko chili australia na afrika kusini
matini hupatikana pia kwenye maeneo ya joto kama hansari na huchumwa mara mbili au tatu kwa mwaka
tunda hili limekuwa chakula kwa watu wengi kwa miaka zaidi ya elfu na liliaminika kuwa vina virutubisho
tini inayoliwa ni miongoni mwa mimea ya mwanzo kabisa na binadamu kwaajili yakula kwa mabaki tisa ya tini yanayoonyesha yalikuwepo kk
pengine hata mawazo ya kilimo ndio yalikuwa ndo yanaanza wakati huo na husemwa kwamba mimea mingi kama vile ngano shairi nk
tini pia kilikuwa chanzo kizuri cha chakula kwa waroma tini kulikuwa kama zilivyoau baada ya kukaushwa na hutumika kutengenezea jamu
tini inayouzwa mara nyingi huwa katika mtindo wa kukaushwa sabsbu tini ikiisha kuwa huwa vigum kusafirishwa na haiwezi kudumu kwa muda mrefu baada ya kuchumwa
kulingana na taarifa za fao uzsalishaji wa tini kwa mwaka ulikuwa tani 
utumizi ikifatiwa na misri tani na nchi nyingine za mediterania
tini ni moja ya mimea yenye kiasi kikubwa cha kalisi na makapi
tini iliyokaushwa kuwa na kiasi kikubwa cha makapi shaba manganisi magnesi kali kalisi na vitamini k kulingana na mahitaji ya binadamu
katika tafiti moja gram tu za tini iliyokaushwa kuongeza uwezo kwa kiasi kikubwa cha plazma antioksidanti mwilini
papai ni tunda la mmea unaofahamika kama carica papaya wa jenasi corica unaasili ya amerika ya kaskazini na unakuwa huko maksiko karne kadhaa kabala ya kuibuka kwa tamaduni mpya za huko amerika tunda huiva pale linapokuwa laini kama vile parachichi au zaidi na ngozi yake inapokuwa na ngozi yake inapo karibia rangi ya chungwa ladha ya chungwa hukamilana na ile kati ya nanasi na peasi ingawa huwa ya utulivu bila ya uchungu wowote
kutoka asili yake ya meksiko puerto rico amerika ya kati na kusini mwa asia
papai lililoiva huliwa bila ya maganda wala mbegu zake papai bichi huliwa baada ya kuchemshwa na kupimwa pamoja na saladi ya michemsho mingine
yenye kemikali inayoitwa papari ambayo hutumika kulainisha nyama kwa kuvunjavunja protini iliyondani yake
uwezo wake huu wa kulainisha nyama ngumu umetumiwa tangu enzi za zamani na watu wa kale
wanawake huko india pakistani sililanka walitumia sana papai kama njia ya kuzuia mimba na hata kutoa mimba wanawake waliokuwa utumwaniai pia walionekana sana wakitumia sana papai ili kuzuia wasishike mimba na kuwazaa watoto wao utumwani imegundulika hatambegu za papai nazo huweza kusababisha kuondoa uwezo wa kuzaa kwa wanaume
shina na matawi ya mipapai pia yanatumika kutengenezea kamba
mbegu zaidi za mipapai huweza kuliwa na zina radha kali sana
hu sagwa na wakati mwingine na kutumiwa kama mbadala wa pilipili
sehemu fulani za asia majani machanga ya mmea wa mpapai huchemshwa kwa mvuke na kuliwa kama spinachi
sehemu fulani duniani majani ya mpapai hunyweshwa na chai kama dawaya kutibu malaria japo hakuna ushahidi wa kutosha juu ya matibabu haya
tunda la papai mbegu na utomvu wake pia majani yake yana kiwango kikubwa cha carpaine kemikali inayoondoa minyoo kwenye mwili lakini matumizi ya kiasi kikubwa huweza kuwa hatari
inafahamika kuwa mapapai mabichi yanaweza kusababisha kutoka kwa mimba kutokana na kiwango kikubwa cha kemikali ya latex ambayo husababisha kuta za uterasi kusinyaa japo haijathibitishwa bado
kula sana mapapai kama ilivyo kwa karoti huweza kusababisha ugonjwa wa karotinemia ambapo nyayo na viganja huwa vya rangi ya njano japo hakuna madhara yoyote
mplamu ni mti wa jenasi ya prunus na nusujenasi ya prunus
nusujenasi hii huutofautisha mplamu na nusujenasi nyingine pichi cheri n
matunda ya mplamu au maplamu yaliyokomaa huwa na utando mweupe ambao huyapa muonekano wa bafaru hivi lakini hutoka kwa urahisi
hii huwa ni nta kitaalamu epicuticular wax na utando huo hujulikana kama nta ya kuchanua plamu huwa na ladha ya utamu na au uchachu huku ngozi mara nyingi ikiwa chachu
huwa na n maji mengi mna huweza kuliwa na kama lilivyo au kutumika kutengeza jemu na viungo vingine
shrubati ya plamu inaweza kuchachushwa na kuwa mvinyo wa plamu kisha huchujwa na makampuni kadhaa huko uingereza mashariki yalijitokeza kama vile slivovitz rakia tzuica au palinka
plamu huwa na kemikali kadhaa zenye matumizi kadhaaa kwenye mwili wa binadamu na sehemu nyingine
plamu zilizokaushwa na kuwekwa chumvi na kuliwa kama asusa na hufahamika kama salaito au salao
baadhi ya viungo vilivyokaushwa vya plamu hupatikana huko kwenye maduka na maduka maalumu sehemu mbalimbali duniani kote
kemikali ya licorice hutumika kuongeza ladha na hutumika kufanya plamu ziwe na ladha ya chumvi na kutumika na vyakula vingine
mafuta ya kiini ya plamu kavu hutengenezwa kutoka sehemu ya ndani ya shimo la plamu
baadhi huwa na nyama ya ndani ngumu kiasi na mengine huwa na nyama laini na yenye rangi ya njano nyeupe kijani au nyekundu na ngozi yenye kubadilika vilevile kulingana na rangi ya nyama ya ndani
kuku ni ndege anayefugwa na binadamu tangu miaka hivi
katika nchi ya baridi malaika yao ambayo ni manyoya madogo ya chini yanatumiwa kwa kujaza mashuka au makoti
samadi ya kuku ni mbolea mzuri lakini inapaswa kukaa kwa muda kabla ya kutumiwa
kuku dume huitwa jogoo na jike ni tembe mtoto wa kuku ni kifaranga
idadi ya kuku duniani inakadiriwa kuwa zaidi ya bilioni na wengi wanafugwa kwa wingi wakiotamiwa na kuishi zizini
kwa njia ya ufugaji aina nyingi za kuku zimeendelezwa kwa kuchagua wanyama wenye tabia maalumu na kuzaliana
wanaofugwa siku hizi ni aina zinazotoa hasa nyama na aina nyingine zinatoa hasa mayai
katika mazingira asilia kuku huishi miaka lakini wale wanaofugwa kwa wingi wanachinjwa baada ya wiki kama ni kuku wa nyama na mwaka mmoja kama ni kuku wa mayai
kati ya aina zinazofugwa kwa mayai karibu madume wote yaani nusu ya vifaranga wanauawa mara moja kwa sababu hawatagi mayai na aina hii haileti nyama ya kutosha
mabaki ya mifupa ya kuku yamepatikana china yakiwa na umri wa miaka 
kutoka asia ya kusini magharibi kuku walisambazwa uhindi na kupita uajemi hadi ugiriki na sehemu nyingine za ulaya
inaaminiwa ya kwamba kuku waliletwa amerika kusini kabla ya kuja kwa kolumbus kupitia pasifiki
kuku kisayansi gallus galena domestians ni ndege anayefugwa nyumbani akiwa ni miongoni mwa wanyama waliosambaa zaidi duniani
mpaka kufikia bilioni mwaka kuku ndio ndege walio wengi zaidi duniani
binadamu huwatunza kuku majumbani mwao kama chanzo cha chakula hasa ikiwa nyama na mayai yao
ilisemekana kuwa kuku walianza huko india lakini ushahidi wa sasa unaonyesha kuwa walianza huko vietnam miaka iliyopita kisha wakaenea mapaka ugiriki misri n
wakiwa mwituni mara nyingi huonekana wakitumia muda wao mwingi kuparua parua kutafuta mbegu wadudu na hata wanyama wakubwa kama vile mijusi na panya pori wadogo
kuku huweza kuishi kwa miaka mitano mpaka kumi na moja kadiri ya spishi husika
kuku wa biashara hukua kwa wiki sita tu kabla ya kuchinjwa
kuku wanaokula kwa kutangatanga huweza kuchinjwa kuanzia wiki ya na kuendelea
kuku maalumu wa mayai huweza hata kutaga mayai kwa mwaka kila mmoja
baada ya mwaka mmoja uwezo wa kuku kutaga hupungua na kuku hao huchinjwa kwa ajili ya nyama
kuku aliyevunja rekodi ya dunia ni yule aliyeishi kwa zaidi ya miaka 
baiolojia ya kawaida ya mazingira kuku dume jogoo hutofautiana na kuku jike tena kwa mwonekano wao
majogoo huwa na kilemba na mkia maridadi huku wakiwa pia na manyoya marefu mgongoni na shingoni mwao
japo kuna baadhi ya aina ya kuku ambao jogoo hawana kilemba chao isipokuwa tu manyoya mengi
kuku wafugwao hawana uwezo mkubwa wa kuruka japokuwa kuku wepesi wana uwezo wa kuruka juu ya uzio kuta
mara kadhaa kuku huruka kuyatizama mazingira yao lakini mara nyingi huwa juu ya kuwakimbia adui
kuku huwa na tabia ya kutaga mayai kwenye kiota ambacho kina mayai tayari
baadhi ya wakulima hutumia mayai ya unsushi ili kuwavutia kuku watage maeneo wanayoyataka wao
hata hivyo mara nyingine kuwika huwa ni kutokana na kusumbulia mara kadhaa
temba hutumika mara baada ya kutaga na pia wakati wa kuwaita watoto wao
jogoo anapopata chakula huwaita kuku wengine na kuwapa fursa ya kula kwanza
kuku hutaga mayai mpaka yanapoisha kwenye mfuko wake
wakati huu kuku hutulia kwenye kiota chake bila ya kutembea wala kula huku tu akigeuzageuza mayai yake akijitahidi kuweka kiwango sawa cha joto na unyevu kwa mayai yote
huchukua kwa wastani siku tu mpaka mayai kuanguliwa
mayai huanza kukomaa mara tu baada ya kuanza kutamiwa
wakati wa kuanguliwa kuku husaidia kuvunja mayai taratibu na kuwasaidia vifaranga kutoka
kuku kwa kawaida hukaa kwenye kiota kwa siku mbili baada ya kuangua mayai yake
mayai yote ambayo hayakurutubishwa na jogoo hayataanguliwa
kuku kisha kusubiri kwa siku kadhaa hukiacha kiota chake
kuku huwa mkali sana nyakati hizi na kuwafunika vifaranga mara nyingi ili kuwapa joto
huwaongoza kwenye chakula na maji kuwaita kwenye chakula na mara kadhaa huwalisha moja kwa moja
hukaa nao kwa wiki kadhaa mpaka wawe wakubwa na pindi wanapokuwa hupoteza hamu nao na kuanza kutaga nao
zaidi ya kuku bilioni huzalishwa duniani kwa ajili ya chakula hasa kwa ajili ya nyama na mayai yao
kwa ujumla ulaya hutumia mayai milioni kwa siku
nyama ya kuku hupendwa sana hasa kwa ajili ya ladha yake na bei yake ndogo
sisimizi ni familia ya wadudu wadogo wanaoishi katika jamii
jamii hizi zinaweza kuwa na sisimizi makumi kadhaa tu au kuwa na mamilioni kulingana na spishi mbalimbali
makazi yao yapo mara nyingi chini ya ardhi au mahali pengine panapohifadhiwa kama chini ya jiwe kubwa au katika nafasi ndani ya miti
jenasi kadhaa kama vile siafu dorylus hawana makazi ya kudumu bali wanahamahama
mchwa hawako karibu na sisimizi hata kama wanafana nao katika mengi na kuitwa kwa kiingereza white ants lakini wako katika nasaba nyingine pamoja na kombamwiko
jenasi kutoka kigiriki genos kilatini genus nasaba ukoo familia aina ni ngazi katika uainishaji wa kisayansi unaopanga viumbehai mimea wanyama katika vikundi kulingana na nasaba zao
katika jina la kisayansi la kiumbehai ni lazima kutaja jenasi
uainishaji wa kisayansi ni namna jinsi wataalamu wa biolojia hupanga viumbehai kama mimea na wanayama kwa vikundi kwenye ngazi mbalimbali
tangu muda mrefu watu walitambua ya kwamba wanyama au mimea mbalimbali wanafanana kati yao kwa namna moja au nyingine
wataalamu walijaribu kupanga aina hizi kwa vikundi vyenye tabia za pamoja
carolus linnaeus alianza kuzipanga kwa muundo ulioeleweka kulingana na tabia za maubile yao
mfumo wa linnaeus uliendelezwa baadaye kulingana na nadharia ya charles darwin inayoona ya kwamba spishi mbalimbali huwa na chanzo cha pamoja kwa hiyo inawezakana kupanga uhai wote kama matawi ya mti yenye matawi makubwa na tena madogo yanayotoka kwenye makubwa
ujuzi wa kisasa kutokana na utafiti wa dna ndani ya seli za viumbehai unaendelea kuongeza ujuzi wetu kwa hiyo katika mengi uainishaji ni utaalamu unaozidi kubadilika
kila spishi ya viumbehai inapewa jina la kisayansi lenye maneno mawili kufuatana na muundo wa uainishaji
jina la kisayansi linaanza kwa kutaja jenasi inayoandikwa kwa herufi kubwa halafu neno la pili kama sehemu maalum ya jina ya spishi ile
kwa mabano hufuata jina la mtaalamu wa spishi pamoja na mwaka alikoandika maelezo yake
kwa mfano paka anaitwa felis silvestris linnaeus na spishi hii inajumlisha paka wa porini na paka wa nyumbani
paka wa nyumbani anayefugwa na watu anatazamiwa kama nususpishi na nususpishi hii inaweza kutofautishwa kwa kuongeza neno la tatu catus kuwa felis silvestris catus
hili ni jina la nususpishi ya paka wanaofugwa na watu
nususpishi hii ina aina nyingi ndani yake kutokana na ufugaji na uteuzi lakini zote zimo ndani ya nususpishi ileile
katika mabano lipo jina la mtaalamu aliyeeleza spishi hii mara ya kwanza kwa namna ya kisayansi pamoja na mwaka alipoandika
katika mfano wa paka ni carolus linnaeus anayefupishwa mara nyingi kama l
katika ainishaji wataalamu wamepatana jinsi ya kutumia majina kwa ngazi mablimbali
kondoo kaya ovis aries ni mnyama afugwaye na binadamu kwa sababu ya nyama sufu na pia maziwa
kondoo hula manyasi na kutembea kwa vidole viwili
asili yake ni aina za kondoo wa pori waliofugwa kwa sababu ya nyama na maziwa
katika nchi yenye baridi sufu au nywele zake inatafutwa sana kwa sababu nguo za sufu ni kinga nzuri dhidi ya baridi
wataalamu wamegundua kwamba asili ya kondoo kaya wote ni kondoo wa porini kutoka kaukazi ambako ufugaji wa mnyama huyu ulianzishwa na kuenea
kondoo wako katika familia bovidae pamoja na spishi za ng ombe na kama hawa wanacheua chakula chao na huwa na tumbo lenye vyumba vinne
baada ya kula nyasi mara ya kwanza wanairudisha kutoka chumba cha kwanza cha tumbo na kuitafuna tena
duniani kuna jumla kondoo kaya bilioni moja na asilimia wako asia china uhindi uajemi
afrika kusini na nchi za afrika ya kaskazini hasa sudan wanaishi takriban asilimia australia na new zealand tena asilimia 
kiuchumi matumizi yake siku hizi ni hasa kwa nyama
umuhimu wa sufu umepungua kutokana na uenezaji wa nguo za sintetiki
vyura ngele salamanda na nyoka wanafiki wamo katika ngeli hii
jina la kisanyansi amfibia linaunganisha maneno mawili ya kigiriki amphi yaani pande zote mbili na bios yaani maisha kwa jumla maisha pande zote mbili yaani ndani ya maji na kwenye nchi kavu
chanzo cha maisha yao ni mayai yaliyotegwa kwenye maji
amfibia mdogo anatoka kwenye yai katika umbo la ndubwi anayeishi ndani ya maji bila miguu na kupumua kwa yavuyavu ikiwa na mkia
inaendelea kubadilika na kukuza miguu hadi kutoka kwenye maji ma kufikia umbo la mnyama mzima anayepumua kwa mapafu
spishi chache zimeendelea na zinaweza kuzaa bila maji
wadogo wanafikia umbo la ndubwi na kuendelea na metamofosi ndani ya yai hadi kutoka kwa umbo mzima
spishi kadhaa zinatunza mayai ndani ya mwili hivi zinazaa wadogo hai
amfibia ni wala nyama wanakula viumbe vidogo hasa wadudu
kiasi wanafana na wadudu lakini wana miguu nane badala ya sita
katika uainishaji wa kisayansi wamepangwa kama oda kati ya arithropoda
aina kati yao zinazojulikana zaidi ni buibui pamoja na nge na visusuli
miili huwa na mapande mawili ambayo ni kichwa pamoja na kidari mbele na tumbo nyuma
ila tu kwa funduku pande zote mbili hazionekani vizuri maadamu zimekua kama sehmu moja
hata hapa funza za funduku wengi wana miguu sita tu
aina nyingi huwa na miiba ya sumu inayoweza kuuma
sana maulit muli ni jina la kutaja tamthiliya ya kifilipino iliyokuwa ikirushwa hewani kutayarishwa na kituo cha televisheni cha abs cbn
inasadikika kuwa kilikuwa moja kati vipindi vya televisheni vilivyokuwa vikitazamwa sana huko nchini ufilipino kwa mwaka wa jina lake linaweza kutafsirika haraka haraka kwa kiswahili kama ningependa iweze kutokea tena
kwa nchini taiwan tamthilia hii ilianza kurushwa hewani mnamo tar
 februari ikiwa na jina la chances zh n a q y an
chura ni mnyama wa ngeli amfibia anayeanza maisha yake ndani ya maji na baada ya kupita metamofosi anaendelea kuishi kwenye nchi kavu
maisha ya chura yanaanza kama yai lililotegwa kwenye maji pamoja na mayai maelfu
anatoka kwa umbo la ndubwi pia kiluwiluwi ambayo ni funzo ya chura anaendelea na kipindi cha kwanza cha maisha yake katika maji
anapumua kwa yavuyavu na mwanzoni hana miguu bali mapezi kama samaki na mkia
viluwiluwi wengi wakiwa kwenye maji wanakula majani au mwani hata kama baadaye kama chura mzima wanakula wanyama wengine
baada ya muda kiluwiluwi anakuza miguu minne na mapafu
utumbo unabadilika na kujiandaa kwa chakula kipya kinachopatikana kwenye nchi kavu
kipindi hiki cha utoto kwenye maji kinadumu kati ya wiki tatu hadi miaka miwili kutegemeana na spishi za chura
akitoka kwenye maji chakula chake ni wanyama wengine hasa wadudu
lakini chura wakubwa wameonekana pia kula mamalia wadogo samaki na chura wadogo zaidi
spishi kadhaa wana ulimu wa kunata wanashika wadudu wanaopita haraka lakini wengine wanakamata windo kwa kutumia mikono yao
bali na maelezo haya kuna pia spishi kadhaa wanaorudi kuishi katika maji lakini wanapumua kwa mapavu na wachache sana wanaendelea kula majani
chura wenyewe wanaliwa na ndege samaki nyoka na mamalia
katika nchi kadhaa watu wanakula chura kwa mfano ufaransa china na ufilipino
au ngazi ya metamofosi ya wanyama wanaobadilisha umbo ndubwi pia kiluwiluwi ni ngazi ya kwanza katika metamofosi ya chura na amfibia wengine ni kama utoto wao
anapumua kwa matamvua na mwanzoni hana miguu bali mapezi kama samaki na mkia
ndubwi wengi wakiwa kwenye maji wanakula majani au mwani hata kama baadaye chura mzima atakula wanyama wengine
baada ya muda ndubwi anakuza miguu minne na mapafu
utumbo unabadilika na kujiandaa kwa chakula kipya kinachopatikana kwenye nchi kavu
umbo linaelekea kufanana zaidi na zaidi na chura mzima
mkia unapotea ama kwenye maji au baada ya kutoka nje
sokwe mkubwa au sokwe peke yake ni jina la binadamu na nyani wakubwa wa familia hominidae wanaofanana sana na binadamu
tofauti na nyani wengine ni kuwepo kwa mkia karibu nyani wote huwa na mkia lakini masokwe wakubwa hawana kabisa
binadamu homo anahesabiwa pia kama jenasi yenye spishi moja katika familia hii
masokwe wanaishi katika maeneo ya tropiki ya afrika masokwe mtu na ngagi na asia orangutanu
wote ni wakazi wa misitu ila tu masokwe mtu wanaingia pia kwenye nchi ya manyasi
james whistler au cole pfeiffer ni jina la kujifikiria ili kujiwekea utambulisho wa bandia ambao aliutumia katika mwonekano wa s e 
pfeifer ina maana ya whistler kwa kijerumani ni jina la kutaja uhusika wa katika kipindi cha televisheni cha kimarekani cha prison break
uhusika ulitambulishwa ukiwa kama mmoja kati ya wahusika wakuu ni baada ya kufikia msimu wa tatu wa mfululizo huu
huyu ndiye anayeonekana kuwa anajua suala zima la scylla
na yeye ndiye alianzisha mtiti wa kutaka kuingusha the company akiwa pamoja kabisa na alexander mahone kwa msaada mkubwa wa michael scofield
kwa bahati mbaya wakiwa wako uchochoroni wakizungumzia suala zima la scylla ghafula james akatandikwa risasi ya kichogoni na kachero mpya wa the company na kusabisha umauti kwa james whistler
huyu pia alikuwa na mahusina na mwanamke wa kipanama bi
david tweener apolskis ni jina la kutaja uhusika wa katika kipindi cha televisheni cha kimarekani cha prison break
tweener alianza kuonekana kama mmoja kati wahusika wakuu ni baada ya kufikia sehemu ya tatu ya mfululozo huu katika msimu wa kwanza ulijulikana kama tweener
reptilia kutoka kilatini reptilis mwenye kutambaa pia mtambaazi mtambaachi mnyama mtambaaji ni kundi la wanyama wenye damu baridi ngozi ya magamba badala ya nywele au manyoya wakipumua kwa mapafu
wanazaa kwa njia ya mayai wengine wanatega mayai na wadogo wanatoka nje bila ngazi ya kiluwiluwi au kwa spishi kadhaa mayai yanaiva ndani ya tumbo la mama na wadogo wanazaliwa hai
dinosauria wa kale walikuwa reptilia wakubwa sana walikwisha miaka milioni iliyopita
wataalamu huamini ya kwamba dinosauri walitokea miaka milioni iliyopita wakatoweka ghafla miaka iliyopita
ujuzi kuhusu wanyama hao unatokana na visukuku vyao mabaki ambayo yamekuwa mawe kama vile mifupa nyayo mayai au samadi
visukuku vya dinosau vimepatikana kwenye mabara yote hata antaktika kwa sababu waliishi wakati mabara yote yalikuwa bado pamoja kama bara kubwa asilia la pangaia
hadi sasa spishi zimegundulika na idadi ya spishi zilizotambuliwa inazidi kuongezeka
kutokana na meno yao imewezekana kutambua chakula chao
wale wakubwa sana walikula majani kama vile apatosauri na brakiosauri na hao walikuwa ndio viumbehai wakubwa kabisa waliowahi kutembea duniani
wala nyama walikimbia kwa miguu miwili ya nyuma jinsi wanavyofanya watu lakini pia majusi kadhaa za leo
kulikuwa pia na reptilia wakubwa walioruka hewani walioitwa pterosauri lakini kinasaba hawakuwa karibu sana na dinosauri
wengine wakubwa waliishi baharini kama ikhtiosauri na plesiosauri hata hao walikuwa kundi lingine
picha zifuatazo zinaonyesha kwanza visukuku vya kweli vya dinosau halafu uchoraji au sanamu zinazoonyesha jinsi gani wataalamu wanadhani mnyama alionekana protista ni kundi la viumbehai vidogo sana ambavyo mara nyingi huwa na seli moja au seli chache tu
mara nyingi havionekani kwa jicho tupu bali kwa hadubini tu isipokuwa zikitokea kwa uwingi mkubwa
mifano ya protista ni algae viani amiba na aina za kuvu
vilivyo vingi huishi baharini au ndani ya viumbe vingine kwa hiyo vingine vinaonekana kama chanzo cha magonjwa
zamani vilihesabiwa kama himaya ya pekee ndani ya eukaryota lakini siku hizi hujumlishwa pamoja na himaya mbalimbali
kuna takriban spishi duniani wako kwenye mabara yote nje ya antaktiki na aktiki
kama reptilia wote wana damu baridi na ngozi ya magamba
wote ni wala nyama na spishi mbalimbali hutumia sumu kwa kuvionda lakini nyoka walio wengi hawana sumu wanashika windo kwa miili yao au kwa mdomo tu
wote wanazaa kwa njia ya mayai lakini spishi kadhaa hubeba mayai ndani ya mwili hadi wadogo wamekua tayari
mijusi wasio na miguu wanafanana sana na nyoka lakini nyoka hawana makope machoni wala masikio ya nje
kuna nyoka wadogo wenye sentimita kumi tu wakiwa wazima na nyoka wakubwa hadi urefu wa mita 
kodata kutoka lugha ya kisayansi chordata ni kundi kubwa la wanyama wenye ugwe wa neva mgongoni
ugwe unaunganisha neva ambazo ni muhimu kwa mwili kwa jumla na neva za kila sehemu au kiungo zinatoka hapa
ugwe wa neva unaenda sambamba na mhimili wa seli ambazo ni imara zaidi ama gegedu au mfupa
mhimili huu ni chanzo cha uti wa mgongo kwa wanyama wengi wa kundi hili na kiunzi cha mifupa cha ndani ya mwili
kodata waliendelea kutoka kwa wanyama wengine kama arthropoda wenye kiunzi cha nje
katika uainishaji wa kisayansi kodata ni faila ya wanyama animalia
hapa mhimili wa kati unaendelea kuwa uti wa mgongo
samaki amfibia reptilia na mamalia ni oda ndani ya vertebrata
kiwolofu ni lugha iongewayo nchini senegal gambia na mauritania
kiwolofu ni lugha inayoongelewa sana nchini senegal haizungumzwi na wawolofu tu karibuni asilia ya watu huzungumza kama lugha ya mama bali hata wasenegal wengine huzumgumza lugha hii
lahaja za kiwolofu zaweza kufanana sana kati ya nchi hizi mbili yaani senegal na gambia zikiwa sambamba kabisa kitabia na hata kuongelewa kieneo
idadi ya wasemaji kama lugha ya mama ni takriban milioni 
 na karibu idadi ileile hutumia kiwolofu kama lugha ya pili
dakar ni mji wenye watu mchanganyiko yaani kunawaongeaji wa kiwolofu kifaransa kiarabu na hata kiingereza huzungumzwa kidogo pia katika mji huo wa dakar mji ambao uko nchini senegal
 julai ni mwigizaji filamu kutoka nchini kanada
amepata kuonekana kwenye zaidi ya filamu na vipindi vya televisheni
pia alipata kucheza kama john bridger katika filamu ya the italian job
ana mtoto wake wa kuime aitwaye kiefer sutherland naye ni mwigizaji wa filamu
julai mjini havana kuba ni mwigizaji filamu na tamthilia wa kikuba
kwa sasa anashiriki katika tamthilia ya prison break na humu anacheza kama sofia lugo
kwa sasa ni mmoja kati washriki wa mfululizo wa kipindi cha televisheni cha kimarekani cha prison break
danay garcia anaishi mjini mexico city na ana mume na watoto wawili
william bill kim ni jina la kutaja uhusika wa kipindi cha televisheni kimarekani maarufu kama prison break
uhusika ulianza kuonekana ukiwa kama ofisa wa huduma za siri aliyeingia makataba na rais caroline reynolds
hata hivyo baadaye iligundulika kuwa ni mwajriwa mwenye cheo kikubwa kabisa na the company
kim alikuwa kiongozi mkubwa kabisa wa kuhondosha na kutoa vitisho kwa watu wa the company kwa mfano alipotoa mkwara mzito kwa hawa fox river eight na aldo burrows na mtandao mzima unaomfuata
anaonekana kuwa anakosea kila kitu kwa kuwa na pupa mno
anajifanya kama yeye ni mtu wa kati wa rais na paul kellerman paul adelstein kitendo ambacho kilisababisha mshikemshike katia yao
mda mfupi baada ya fox river eight kutoroka kim akawa msimamizi mpya wa kellerman
kellerman akaingiliwa na hofu kwa hili akiwa kama yeye alikuwa akiripoti kazi zake kwa reynolds moja kwa moja kwa takribn miaka 
kim alimwelezea kellerman kwamba hili linasababishwa na reynolds kuwa na kazi nyingi za mambo mengine ya kufanya ikiwa sambamba kabisa na mpango mzima wa kuondoa mambo mabaya aliyoyafanya
charles patoshik ni jina la kutaja uhusika wa katika kipindi cha televisheni cha kimarekani maarufu kama prison break
huyu naye alikuwa mfungwa wa fox river state penitentiary
huyu alikuwa ana matatizo ya akili na katika mfululizo huu alikuwa akiwekwa sana katika wodi ya watu vichaa
pia alishawahi kuwa mfungwa mwenzi wa michael scofield baada ya kuhamishwa kwa sucre
akiwa kwenye wodi ya watu vichaa ya fox river alipewa jina la utani la haywire
kuvu kisayansi fungi ni kiumbehai ambacho si mmea wala mnyama
uainishaji wa kisayansi unavipanga katika himaya ya pekee ndani ya eukaryota
kati ya kuvu kuna viumbe vikubwa kama uyoga na pia vidubini yaani vidogo vyenye seli moja tu kama hamira au maungano ya seli kama koga
zamani vilihesabiwa kati ya mimea lakini lishe yao ni tofauti
mimea inategeneza chakula chao au mata ogania inayohitaji kwa njia ya uanisinuru yaani kwa njia ina lishe autotropia
kuvu inatumia mata ogania iliyopo tayari sawa na wanyama hivyo lishe yake ni heterotropia
kuvu hutumia mabaki ya miili ya mimea na wanyama wengine na kuyatumia kama chakula chake
tofauti na wanyama wengi kuvu haitembei na muundo wa seli zake ni tofauti seli za wanyama huwa na ngozi ya nje bali seli za mimea na kuvu huwa na ukuta wa seli
tena tofauti na mimea kuta za seli ni za chitini si selulosi jinsi ilivyo kwa mimea
hadi sasa kuna spishi zinazojulikana na kuna makadirio ya kwamba jumla inaweza kupita milioni 
kuvu ni jumla ya kungunyanzi zote na jumla hii huitwa miseli
miseli ya aina hii inaweza kuenea mbali sana ikikua ndani ya ardhi kwa mfano msituni inayopata lishe kutoka kwa majani matawi na mashina yaliyoanguka chini
kama kiumbehai miseli haina umbo maalumu lakini kuna mifano ya miseli moja iliyoenea hektari zaidi ya na kushi miaka angalau
kwa aina kadhaa miseli inajenga sehemu za pekee zinazotoka kama uyoga
unajengwa na nyuzi nyingi za kungunyanzi na kuwa mahali pa kukuza spora ambavyo ni kama mbegu za kuvu
kuvu ni muhimu katika ekolojia ya viumbehai huwa na athira kubwa
zikitumia mata ogania ya viumbe vingine kazi yao ni kuvunja miili ya mimea na wanyama
ni kuvu pekee zinazoweza kuvunja mata ya ubao na kuipasua katika kemikali zake
pamoja na bakteria na wanyama wadogo hutengeneza ardhi yenye rutba
takriban asilimia za mimea yote zina kuvu kwenye mizizi yao
hapa inaishi pamoja katika simbiosi au mtoshelezano
maana yake nyuzi za kungunyanzi za kuvu inaingia ndani ya ardhi kushinda mizizi midogo ya mmea
hivyo kuvu inasaidia kupata madini na mata ya lishe kutoka ardhi kuchinda mmea mwenyewe
usaidizi huu unaonekana hsasa kwa mazao kwenye ardhi isiyo na rutba nzuri sana kuvu huboresha lishe ya mimea
kwa upande mwingine kuvu inavuta hidrati kabonia kutoka mzizi zinazojengwa na mmea kwa njia ya usanisinuru
vinywaji kama pombe bia au divai vinategemea kuvu za hamira
kinyunga cha mkate kinachachuka vilevile kutokana na hamira
chakula kinachooza mara nyingu huwa na miseli ambayo ni sumu kwa wanadamu
kinyume chake aina nyingine za uyoga ni chakula bora kwa sababu ni chanzo cha protini nzuri
kuvu mbalimbali zimetumiwa kwa kutoa madawa ya kutibu magonjwa
dawa la penicillin linapatikana kutoka kwa kuvu pamoja madawa mengine ya kiuavija antibiotic
kuvu inaanza kukua kwenye sehemu za ngozi kama mwili unakosa kinga tiba
inatokea hasa mguuni na kujulikana kwa jina la nyungunyungu au mamunyumunyu kama mguu hausafishwi mara kwa mara inaonekana kama vidonda kati ya vidole
ugonjwa mgumu zaidi ni kukua kwa kuvu kwenye ngozi za utumbo
wakinamama huathiriwa mara nyingi na kuvu ndani ya uke
henry pope ni jina la kutaja uhusika wa katika kipindi cha televisheni cha kimarekani maarufu kama prison break
katika mfululizo huu alicheza kama mkuu wa gereza la fox river state penitentiary
kwa kundi la muziki nchini kenya tazama uyoga bendi uyoga ni sehemu ya kuvu inayotokea juu ya ardhi na kukuza vibufu vinavyofanana na mbegu ya mimea
uyoga mara nyingi huitwa mimea lakini si mimea ni sehemu ndogo ya kuvu au fungi
kazi ya uyoga kwa fungi yake ni kama matunda kwa mmea yaani ni kusaidia kuzaa na kusambaza
uyoga ni tu sehemu ndogo ya fungi yote inayoendelea kama miseli ndani ya ardhi kwa mita nyingi
uyoga si fungi mwenyewe bali kitu kama tunda lake
unajengwa na nyuzi nyingi za kungunyanzi na kuwa mahali pa kukuza vibufu ambavyo ni kama mbegu wa fungi
uyoga ni maarufu kama chakula lakini ni chakula kinachohitaji uangalifu na utaalamu
zinapikwa kukaangwa na aina kadhaa pia huunganishwa bichi katika saladi
uyoga huwa na protini nyingi pamoja na madini na vitamini ndani yake
kwa upande mwingine kuna uyoga za sumu zinazofanana na uyoga za kuliwa na sumu ni kali inaweza kuua
aina kadhaa zinalimwa kibiashara kwa mfano champignon na kuuzwa kwenye maduka makubwa
ni aina zinazofaa kutunzwa katika friji kwa siku kadhaa
caroline reynolds ni jina la kutaja uhusika wa katika kipindi cha televisheni cha kimarekani maarufu kama prison break
kaka yake terrence steadman ni mtu ambaye inasemekana lincoln burrows alifungwa kwa kumwua
reynolds akawa maarufu zaidi akaja kuwa adui mkubwa wa msimu wa kwanza
archaea tamka arkea kutoka kigiriki archa os kizee sana kiasili ni kundi la vidubini vyenye seli moja tu
muundo wa seli zao una tabia za pekee hivyo uainishaji wa kisayansi hauzipangi pamoja na bakteria bali katika domeni ya pekee
hivyo ni domeni ya tatu ya uhai pamoja na bakteria na eukaryota
archaea hazikujulikana kwa muda mrefu kwa sababu zinaonekana kwa hadubini tu
kimaumbile zinafanana na bakteria hivyo zilitazamiwa kama kundi la bakteria kwa muda mrefu
archaea zilitambuliwa tangu kama kundi la pekee
ilionekana ya kwamba kemia ndani ya seli ni tofauti
zina uwezo wa kutumia mata nyingi kama lishe kushinda bakteria au eukaryota
zimepatikana katika mazingira magumu pasipo na viumbehai vingine kwa hiyo zimepatikana ndani ya chemchemi ya maji moto na maziwa ya chumvi au magadi
ziko mazingira pasipo na oksijeni na pia ndani ya utumbo wa binadamu
arithropodi ni kundi kubwa la wanyama wenye mwili wa pingili na miguu ya kuunga wasio na ugwe wa mgongo
katika uainishaji wa kisayansi wamejumlishwa katika faila ya arthropoda
wote huwa na kiunzi cha nje kinachoundwa na chitini
wengi ni wadogo na spishi kubwa kabisa ni kaa ya japani inayofikia uzito wa kilogramu 
lakini wana spishi nyingi sana wanapatikana kila sehemu ya dunia
uainisho wa kawaida wa arithropodi unaonyeshwa katika sanduku la uainishaji
lakini tangu mwanzo wa karne hii maainisho mabadala yamependekezwa
pendekezo la hivi karibuni ni hili vifundo havikupewa tabaka februari mjini vancouver british columbia kanada ni mshindi wa tuzo ya msanii mdogo kutoka nchini kanada anayeonekana sana katika filamu na vipindi vya televisheni
moss ana kaka wawili rory moss na mwingine mwigizaji anaitwa jesse moss
moss alijinga na shule ya sekondari ya point grey na kumaliza mnamo mwezi juni katika mwaka wa 
moss kwa sasa anashiriki katika filamu ya dr
dolittle goin hollywood na free style ambayo inapngwa ianze kufanyiwa kazi baada ya mwaka
moss pia alipata kuonekana katika filamu ya sea people akiwa kama amanda forrest
vancouver ni mji wa pwani uliopo kwenye bandari kuu ya kusini magharibi mwa mji wa british kolumbia kanada
huu ni mji mkubwa kabisa katika british kolumbia na pia mji wa tatu kwa ukubwa katika kanada wenye ongezeko la watu milioni 
mji wa vancouver ulianzishwa mnamo mwaka wa na kupewa jina hili baada ya george vancouver aliyekuwa bahari kutoka nchini uingereza
aliishi kunako miaka ya na alikuwa akitumia boti kupitia maeneo haya na kugundua kama kuna mji wa vancouver na kisiwa cha vancouver
british kolumbia kwa kifupi huitwa b
t ni jimbo la kanada upande wa bahari pasifiki lililopo kati ya marekani bara na alaska
ni mmoja kati ya majimbo makubwa ya kanada yenye kilomita za mraba zipatazo 
kunako mwaka wa idadi ya wakazi ilikuwa 
kunako mwaka wa iliaminika ya kwamba idadi ya watu imefikia 
miji mingine mikubwa imejumlishwa na kelowna abbotsford kamloops nanaimo na prince george
victoria ni mji mkuu wa mkoa wa british kolumbia kanada
zaidi ya watu wanaishi kwenye mji huu wa victoria
watu wengi waishio mji huu hufanya kazi serikalini au kwenye sekta ya utalii
madini kiarabu ma adan ni dutu mango inayopatikana duniani kiasili
madini huwa na tabia maalumu wa kikemia si mata ogania na mara nyingi huwa na muundo wa fuwele kristali
kwa lugha nyingine madini ni elementi au kampaundi ya kikemia inayoonyesha umbo la fuwele na ambayo imejitokeza kutokana na mchakato wa kijiolojia
kuna takriban madini yaliyogunduliwa duniani
miamba yote yanaundwa na madini na kuna hasa madini yanayounda sehemu kubwa ya miamba duniani
miamba kwa kawaida huwa na madini mbili au zaidi ndani yake
katika mazingira yetu kila jiwe limeundwa na madini
ardhi ya shamba ina kiwango kikubwa cha madini ni punje za mchanga ambao ni mawe yaliyosagwa
tukiwasha taa kuna madini kwenye uzi la kuwaka na umeme umefika kwenye taa kupitia shaba ya waya na shaba hii ni madini
seli za mwili wetu huhitaji madini na hivyo ni muhimu ya kwamba chakula chetu kina kiasi kidogo cha madini ya lazima kama chuma au kloridi
madini kadhaa hupendwa kama vito johari mawe ya thamani au pia dhahabu
madini ndio kati ya vitu vigumu vilivo vya kawaida katika dunia
kuna baadhi ya madini huundwa na elementi moja tu
nyenginezo huundwa na zaidi ya elementi mbili au zaidi
mwamba huwa na madini ndani yake kwa mchanganyiko mbalimbali
kwa hiyo sampuli mbili kutoka mwamba uleule zinaweza kuonyesha viwango tofauti za minerali husika
kinyume madini daima huwa na tabia zilezile za kikemia
kito cha yakuti kitakuwa sawa kama kimepatikana australia au asia
madini hutambulishwa na wasifa kama rangi ugumu kiasi cha mwanga kinachoruhusu na mpangilio wa kristali
protini ni molekuli ndefu na sehemu za lazima katika muundo wa seli za mwili wa viumbehai
protini huwajibika kwa maumbile ya seli na kushughulika usafirishaji wa dutu ndani ya seli na kati ya seli za mwili
musuli zinaundwa pamoja na protini za pekee zenye uwezo wa kupanua na kujikaza hivyo kuweka msingi wa mwendo
protini zinapatikana katika wanyama mimea fungi na bakteria
tumboni mwa binadamu na wanyama protini za chakula huvunjwa kwa asidi asidi ndani yao kutoka hizi mwili unajenga protini mpya ya aina yake ya pekee
uhaba wa protini unasababisha magonjwa uhaba mkali unaleta unyafuzi
unyafuzi unashika hasa watoto wanaopewa chakula kingi lakini kabohidrati tu kama ugali bila makundekunde nyama au samaki
protini zilitambuliwa na mwanakemia msweden berzelius mwaka 
moyo ni ogani ya mwili inayoendesha mzunguko wa damu mwilini
hali halisi ni misuli inayosukuma damu kwenye mishipa kwa njia ya kujikaza
mioyo ya mamalia pamoja na binadamu huwa na pande mbili
upande wa kulia unasukuma damu kwenda mapafu inapopokea oksijeni upande wa kushoto unazungusha damu katika sehemu nyingine za mwili pale ambako oksijeni inahitajika
katika masimulizi ya mataifa mengi moyo unajadiliwa kama mahali pa roho mawazo au hisia hasa upendo na chuki
sababu yake ni kwamba pigo la moyo ni dalili ya wazi ya uhai na bila pigo la moyo mtu amekufa kwa hiyo moyo ulitazamiwa kama mahali pa uhai wenyewe pamoja na nafsi ya mtu
siku hizi wataalamu wanaona moyo ni pampu tu ni zaidi ubongo penye mahali pa unafsi wa mtu
moyo wetu huwa na pande mbili na kila upande kuna vyumba viwili
amfibia huwa na vyumba vitatu na samaki na vyumba viwili tu
damu kutoka mwilini isiyo na oksijeni tena inafika kwenye atiria ya kulia
atiria inasogeza damu kwenda chumba cha pili au ventrikali ya kulia
ventrikali inasukuma damu kwenda mapafu inapoongezwa oksijeni
kutoka mapafu damu yenye oksijeni inarudi moyoni ikiingia atiria ya kushoto na kuendelea ventrikali ya kushoto
kila sehemu ya kuingia au kutoka kwa damu katika chumba kimoja kuwa na mlango wake na milango hii huitwa vali ya moyo
vali huongezeka jina kufuatana na upande wao ama kulia na kushoto au ya mapafu na menginevyo
kwa jumla kuna mishipa mikubwa kwa sababu damu yote inapaswa kupita humo
kwa hiyo mishipa karibu na moyo ni kama barabara kuu za damu mwilini
mishipa yote inayopeleka damu kwenda moyoni huitwa vena
mishipa yote inayotoa damu kutoka kwa moyo kwenda penginepo huitwa arteri
kuna pia ateri za nje zinazozunguka moyo mwenyewe kama musuli inahitaji oksijeni kwa kazi yake
ateri za nje zinafikisha damu yenye oksijeni moja kwa moja kwa seli za moyo yenyewe
pigo la moyo ni hatua ya kujikaza kwa misuli ya moyo
misuli ikijikaza inapunguza nafasi ndani yake na hivyo kusukuma damu kwenda ama chumba kingine kutoka ateri au kwenda mishipa ya damu yaani ateri
vali inafunguka na damu kutoka vena inaweza kuingia na kujaza chumba cha moyo
shindikizo ya damu kutoka vena inapanusha chumba tena mpaka kujaa
sasa vali ya kuingia inafungwa chumba kinajikaza tena na vali ya kutoka inafunguliwa
mwendo huu wa kujikaza unasikika kama pigo la moyo
anatomia kutoka kigiriki anatemein kupasua kufungua ni elimu ya miili ya viumbehai kama binadamu wanyama na mimea
inachungulia muundo na maumbile ya mwili na sehemu au viungo vyake
wataalamu wa anatomia hufungua mwili na kuikata kwa sehemu zake kwa kusudi la kuongeza elimu ya muundo wake
elimu hii inasaidia kuelewa magonjwa sababu na matokeo yao
ni pia msingi wa mafundisho ya tiba na elimu ya matibabu
single ladies put ring on it ni wimbo wa mwimbaji wa r b wa kimarekani bi
wimbo ulitungwa na kutayarishwa na christopher stewart terius nash kuk harrell na knowles mwenyewe kwa ajili ya albamu yake ya tatu ya am sasha fierce kwa mwaka wa 
inabeba ndani yake habari zote za urithi wa kiumbehai yaani habari za tabia zote zinazopokelewa kutoka kwa wazazi
kwenye dna ziko jeni zinazotunza habari maalumu juu ya urithi wa kiumbe
molekuli ya dna ina umbo kama ngazi mbili za kupanda zilizounganishwa pamoja na kupindwa kama sukurubu
kila ngazi ni nukleotidi ambayo ni muungo wa sukari fulani pamoja na moja kati ya besi ogania nne
ufutano wa besi hizi unaamua namna gani kujenga protini wakati wa kujenga seli mpya
wakati wa kuzaa dna inajipasua katikati ya pande mbili za ngazi yake
hivyo nusu ngazi ya upande wa mzazi mmoja inaungana na nusu ngazi ya mzazi mwingine
tabia kama ukubwa rangi ya ngozi au nywele ziko kila moja mahali pake zikiunganishwa za baba na mama kemia inaamua ni upande gani wenye athira zaidi na hivyo utajitokeza kwa mtoto
dna inatokea hasa ndani ya kromosomu kwenye kiini cha seli
 mut au kifo ni mwisho wa uhai kwa lugha ya biolojia mwisho wa michakato yote ndani ya kiumbehai ambayo ni dalili za uhai
mauti hutokea kutokana na sababu mbalimbali kama vile kwa binadamu kutokea kwa kifo mara nyingi hakutokei mara moja katika mazingira ya kawaida kifo kinaonekana kama moyo hausikiki tena na mapafu hayakupumua kwa dakika kadhaa
lakini hata hivyo kuna uwezekano ya kwamba kazi ya moyo na mapafu ni hafifu kiasi haitambuliki
penye hospitali nzuri na mitambo ya kiganga mara nyingi mtu anarudi katika maisha kama ameshatazamiwa ameaga dunia mahali pengine
kama mashine zineendelea kuchukua kazi ya moyo na mapafu si rahisi kujua kifo kinatokea lini
wataalamu wengi siku hizi wanapoona mara michakato ya kawaida ya ubongo imekwisha kifo kimetokea
katika utamaduni na imani za watu mauti ni jambo muhimu
lugha ina njia nyingi za kuitaja kwa mfano kuaga dunia kufariki n
katika dini na falsafa kuna misimamo mbalimbali kuhusu mauti kama vile rangi yao ni nyeupe isipokuwa roseate spoonbill ambaye ana rangi ya pinki
hulipeleka domo lao huku na huku katika maji machache na wakisikia kiumbe mdogo kama samaki mdogo mdudu au gegereka hulifunga upesi ili kukamata windo
hujenga tago lao juu ya miti au matete mara nyingi pamoja na kwarara yangeyange na koikoi
kanisa la kiinjili la kilutheri tanzania kkkt ni muungano wa kilutheri katika nchi ya tanzania
mwaka makanisa saba ya kilutheri yaliungana kama muungano wa makanisa ya kilutheri na tarehe juni yalikuwa kanisa la kiinjili la kilutheri tanzania
lengo la kkkt ni kuwapa watu nafasi ya kumfahamu yesu kristo ili kupata maisha ya milele
kanisa limejengwa juu ya msingi wa yesu kristo limeongozwa na neno la mungu biblia kama linapatikana katika agano la kale na agano jipya na limeimarishwa katika sakramenti
kkkt linaongozwa na mkuu wa kanisa askofu mkuu na maaskofu ishirini kutoka dayosisi ishirini wakiwa na wanachama zaidi ya milioni 
kkkt linalo uhusiano na all africa conference of churches aacc jumuiya ya kikristo tanzania cct lutheran world federation lwf na lutheran mission cooperation lmc
kkkt ni chama kinachowapa wanachama chake nafasi ya kumwabudu mungu kupata elimu ya kikristo na huduma nyingi nyingine
 oktoba ni mwimbaji wa r b pop mtunzi wa nyimbo na mwigizaji kutoka nchini marekani
anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama usher
usher alianza kujibebea umaarufu kuanzia miaka ya hivi
tangu hapo ameuza albamu zake takriban milioni kwa hesabu ya dunia nzima na ameshinda tuzo tano za grammy
 septemba ya mwaka wa usher ameorodheshwa kwenye orodha ya wasanii wakali wa muda wote na gazeti la billboard
ni miongoni mwa wasanii wachache wa lika lake kuorodheshwa katika orodha hiyo
usher ameanzisha studio yake mwenyewe inaitwa us records na pia ni mmoja kati ya wamiliki wa mradi wa cleveland cavaliers
 oktoba katika mwaka wa mjini dallas texas marekani
usher terry raymond iii ambao wote ni wamarekani weusi
alitumia maisha yake yote ya utoto akiwa mjini chattanooga tennessee
mapema akiwa shule usher alijiingiza kwenye mashindano ya kumtafuta mwenye kipaji na kwa bahati nzuri alipata kushinda katika mashindano hayo
baadaye famili yake ilihamia mjini atlanta georgia wakiwa na imani ya kwamba mji huo utakuwa mzuri kwa kukuzia kipaji cha mtoto wao
wakiwa mjini atlanta usher alijiunga na shule ya north springs high school
tameka foster mnamo mwaka wa akiwa pamoja naye wamezaa mtoto wa kiume mmoja aitwaye usher raymond v aliozaliwa mwaka huohuo wa 
septemba ilitangazwa kuwa wawili hao wanategemea kupata mtoto wao mwingine
 desemba katika mwaka wa foster amezaa mtoto wa pili aitwaye naviyd ely raymond
usher ni jina la albamu ya kwanza ya mwimbaji wa r b pop wa kimarekani usher
 agosti na studio ya laface records na arista records
albamu ilipata kushika nafasi ya kwanza kwenye cha za bora
usher pia ameshiriki kuandika mimbo minne ya albamu hii
licha ya kupata mafanikio makubwa ya single zake ni moja kati ya albamu zake zilizouza nakala ndogo iliyochini ya kwa ujumla
my way ni jina la kutaja albamu ya pili ya mwimbaji mtunzi wa r b usher
albamu ilitolewa ba studio ya laface records mnamo tar
single maarufu kutoka kwenye albamu hii ni pamoja na you make me wanna my way na nice and slow
kwa bahati ameanza zaidi ya kopi milioni sita kwa u
na zaidi ya milioni nane kwa hesabu ya dunia nzima na kuifanya kuwa albamu yake ilivyovunja rekodi ya albamu yake ya kwanza iliyokwenda kwa jina lake mwenyewe iliyopata mauzo hafifu
hii ni albamu ya usher iliyofupi zaidi yaani albamu ina nyimbo kumi tu
albamu imepata kushika nafasi ya katika u
nafasi ya katika kanada na katika uk
single zote zilizotoka kwenye albamu hii zimepata mafanikio makubwa kabisa zikiwa single zote zimeshika nafasi ya kwanza au ya pili kwa u
na you make me wanna ikashika nafasi ya kwanza katika uk na kuufanya wimbo wa kwanza wa usher kushika nafasi ya kwanza katika uk
 machi na studio ya laface records ikiwa imejumlisha vibao vyote mashuhuri vya usher vya muda wote aliokuwa kwenye shughuli hizi za kimuziki
tangu hapo ametunukiwa dhahabu nchini marekani kwa kuuza kopi zaidi ya milioni 
buguruni ni jina la kata ya ilala katika dar es salaam tanzania
msasani ni jina la kata ya wilaya ya kinondoni katika mkoa wa dar es salaam tanzania
manzese ni jina la kata ya wilaya ya kinondoni katika mkoa wa dar es salaam tanzania
mwananyamala ni jina la kata ya wilaya ya kinondoni katika mkoa wa dar es salaam tanzania
ni jina la kata ya wilaya ya kinondoni katika mkoa wa dar es salaam tanzania
kigamboni ina umbo la rasi kati ya bahari hindi na maji ya bandari
imetengwa na jiji la dar es salaam kwa maji ya kurasini creek
mawasiliano yapo kwa njia ya feri kati ya kigamboni na kivukoni upande wa jiji
kuna pia barabara inayozunguka bandari lakini njia hii ni ndefu mno ni kilomita zaidi ya hamsini hadi kitovu cha jiji kwa njia ya nchi kavu
pia kigamboni katika kata ya vijibweni ndiyo sehemu ambapo kuna yadi nyingi za mafuta k
mf
kampuni zinazohifadhi mafuta katika yadi hizo ni camel oil oil com big bon na nyinginezo
kiasili sehemu hii ilikuwa kijiji cha wavuvi lakini katika miaka ya nyuma watu wa jijini wamejenga nyumba na hoteli za kitalii zimeenea kwenye ufuko wa bahari hindi
ni jina la kata ya wilaya ya temeke katika mkoa wa dar es salaam tanzania
kwa makala ya mbezi ya mkuranga tafadhali fungua hapa
ni jina la kata ya wilaya ya kinondoni katika mkoa wa dar es salaam tanzania
kwa kata nchini tanzania tazama makumbusho kinondoni
makumbusho ni jengo au taasisi penye maonyesho ya vitu vya kale kazi za sanaa sampuli za malighafi au vifaa kwa ajili ya kutunza kumbukumbu ya jamii
mkusanyiko wa aina hii hulenga kuonyesha mifano ya sanaa utamaduni teknolojia au mazingira asilia kwa manufaa ya kuwaelimisha watazamaji
kuna makumbusho ya aina mbalimbali yanayokazia fani fulani za elimu kama vile makumbusho ya historia ya sanaa ya teknolojia ya sayansi na kadhalika
ubungo ni jina la kata ya wilaya ya kinondoni katika mkoa wa dar es salaam tanzania
ubungo ipo katika sehemu ya kati ya magharibi mwa wilaya na inafahamika sana tanzania kama kitovu kikuu cha mabasi yaelekeayo mikoani
kituo cha mabasi cha ubungo kimeungana na baadhi ya vituo vikubwa vya miji mbalimbali ya tanzania kama vile cha arusha moshi morogoro dodoma mbeya iringa mtwara lindi singida tanga na mwanza vilevile hadi nairobi lilongwe lusaka na miji mingine kadhaa ya afrika ya mashariki
pia ubungo ndipo palipo makao makuu ya tanesco shirika la umeme la tanzania
inasemekana kata hii ni chafu na kwamba ndiyo sababu wakazi wanaongoza kwa kuumwa
kibada in jumla ya mitaa sita mtaa wa kiziza mtaa wa nyakwale mtaa wa kifurukwe mtaa wa uvumba mtaa wa sokoni na mtaa wa kichangani upimaji wa viwanja kwa ajili ya makazi mitaa miwili hazikuhusika kwenye upimaji yaani mtaa wa uvumba na mtaa wa kifurukwe zahanati ya kibada ipo eneo la stend ya kibada yaani njia panda ya dsm zoo njia panda vijibweni njia panda kongowe na njia panda ya mjimwema jirani na zahanati ya kibada kuna kituo cha polisi ikitazmana na mnara wa simu za mkononi wa vodacom nyuma yake kuna lilokuwa jengo la kanisa katoliki kigango cha kibada kilichojengwa nyumbani kwa dr ongito au maarufu kama kwa kina paulo beni na anyesi yaani kwa mwalimu clara wenyeviti wa mitaa ni mtaa wa kiziza nyakwale mtaawa sokoni mtaa wa uvumba sele katanga mtaa wa kifurukwe yahaya mtaa wa kichangani sina kwa sasahivi mpaka naingia mtamboni
 june jioni lugalo pia rugaro ni kijiji katika wilaya ya kilolo mkoa wa iringa nchini tanzania karibu na barabara kuu ya tanzam takriban kilomita kutoka iringa kwenda dar es salaam
lugalo ni jina la kata ya wilaya ya kilolo katika mkoa wa iringa tanzania
kilolo iko karibu na barabara kuu ya tanzam takriban kilomita kutoka iringa kwenda dar es salaam
lugalo ni mahali pa kihistoria ilikuwa sehemu ya mapigano mnamo mwaka wa kati ya jeshi la kikoloni la kijerumani na mtemi mkwawa kiongozi wa wahehe
kuna jiwe kubwa la kumbukumbu mahali ambako wahehe walishinda kikosi cha kijerumani kilichoongozwa na emil von zelewski
mwezi wa julai mwaka von zelewski alielekea uhehe kwa lengo la kuvamia eneo la mkwawa kwa sababu wahehe walikuwa tishio kwa uenezaji wa koloni ya afrika ya mashariki ya kijerumani
kikundi chake kilikuwa na kombania zenye maafisa wajerumani maaskari waafrika na wapagaji waliobeba mizinga mepesi na bunduki bombomu
baada ya kuangamiza vijiji kadhaa zelewski alianza kuwapuuza wahehe aliendelea bila upelelezi wa awali akashambuliwa tar
 agosti alipopita kwenye manyasi marefu huko lugalo
mkwawa alikuwa alimsububiri na wahehe walionyamaza hadi wajerumani waliotembea kwa umbo la safu ndefu walikuwa karibu kabisa wakawashambulia
wajerumani walikosa muda kuandaa silaha zao wakashtushwa kabisa
sehemu kubwa ya askari waliuawa katika muda wa dakika chache pamoja na jemadari von zelewski
sehemu ya kombania ya nyuma ilirudi nyuma na kusimama kwenye kilimo kidogo walipoweza kutumia bunduki la mtombo wakajitetea na kuua wahehe wengi
sehemu hii ilijumlisha maafisa na maafande wajerumani waliweza kukimbia na kujiokoa pamoja na askari na wapagaji 
mapigano haya yalikuwa mwanzo wa vita ya uhehe ambako wajerumani walitumia wanajeshi wengi pamoja na silaha za kisasa wakafaulu kuwashinda wahehe katika vita ya miaka hadi kifo cha mkwawa mwaka 
ni jina la kata ya wilaya ya ilala katika mkoa wa dar es salaam tanzania
jina la eneo hili ni la kihistoria linatokana na neno la kiingereza carrier corps yaani kikosi cha wapagazi waliobeba mizigo ya jeshi wakati wa vita kuu ya kwanza ya dunia
pande zote vitani walitumia malakhi ya wapagazi waliokodishwa au kulazimishwa kufanya huduma hii
baada ya vita wapagazi kadhaa walipewa maeneo ya kujenga nyumba kwenye miji mbalimbali na hivyo majina kama kariakoo au kariokor nairobi yanapatikana katika miji mbalimbali ya afrika ya mashariki
ni jina la kata ya wilaya ya ilala katika mkoa wa dar es salaam tanzania
upanga magharibi ni jina la kata ya wilaya ya ilala katika mkoa wa dar es salaam tanzania
kata ya upanga magharibi kiutawala ina mitaa mitatu mtaa wa charambe ambao ndipo ilipo hospitali ya taifa ya muhimbili mtaa wa mfaume ambao ndipo ilipo ofisi ya makao makuu ya sido tanzania na mtaa wa fire ambao ndipo kwenye kituo kikubwa cha idara ya zima moto
diwani wa kata ya upanga magharibi ni mheshimiwa godwin vincent mmbaga ccm wenyeviti wa mitaa ya upanga maghraibi ni kama ifuatavyo wilaya hii ina shule ya sekondari ya chanika na buyuni
kijitonyama ni jina la kata ya wilaya ya kinondoni katika mkoa wa dar es salaam tanzania
katika kata hiyo inapatikana shule ya secondary ya hananasif na kanisa katoliki parokia ya mt
ana hananasif linaruhusu gari kutembea magurudumu yanazunguka na kitu juu yake yanaenda mbele kwa kutumia nguvu kidogo
gurudumu linapunguza msuguano badala ya msunguano wa kitu chote kinachosogea mbele kwenye ardhi kuna msuguano wa sehemu ndogo ya gurudumu na msuguano wa gurudumu kwenye ekseli yake
msuguano kati ya ekseli na gurudumu unapunguzwa kwa njia ya kutia mafuta au kuweka beringi gololi kati ya gurudumu na ekseli
sehemu kubwa ya usafiri kwenye nchi kavu hutegemea magurudumu kwa mfano motokaa lori reli ya kawaida na baisikeli
wataalamu wa historia huamini ya kwamba watu wa babeli walikuwa wa kwanza kugundua gurudumu na kulitumia tangu mwaka kk
watu wa china ya kale waliligundua pia mnamo kk
ustaarabu za amerika ya kale kama inka na azteki waligundua gurudumu pia likatumiwa kwa vitu vya kucheza watoto lakini halikuwa na matumizi ya kikazi
enzyme ni molekuli za pekee za kibiolojia zinazojengwa na mwili na kazi zao ni kuarakisha michakato cha kikemia mwilini
kwa hiyo vimeng enya vinasaidia kazi za mwilini kama mmeng enyo wa chakula
mfano wake ni kimeng enya cha amylasi kinachopatikana katika mate mdomoni
kimeng enya hiki kinavunja molekuli za wanga kuwa molekuli ndogo zaidi
hizi molekuli ndogo zaidi zinaendedela kuvukwa tumboni lakini kazi ya tumbo imesharahisishwa kutokana na kimeng enya katika mate
kuna pia vimeng emya nje ya mmeng enyo tumboni vina kazi kote mwilini ndani ya seli kwa mfano vinaendesha kunakiliwa kwa dna wakati wa kuzaa
vimeng enya vimepata kazi pia katika bioteknolojia
hapo vinatengenezwa katika maabara au hata viwandani ama kwa kutumia bakteria za pekee au kwa kuiga mchakato wa bakteria kwa mbinu za kikemia
kwa mfano vimeng enya vinatiwa katika sabuni ya kuosha nguo na kuharakisha kuondolewa kwa mafuta au damu
yombo vituka awali kwenye miaka ya na mwanzoni mwa miaka ya ilikuwa na eneo kubwa la mashamba ya watu ya miembe mikorosho mpunga na kadhalika
lakini kuanzia miaka ya na kuendelea kata imeanza kupanuka kwa kiasi kikubwa sana na kupelekea kuwa na majumba mengi ya watu wenye uwezo
leo hii yombo vituka imekuwa sehemu yenye wakazi wengi kupita hata kata zake za jirani kama vile kiwalani na kitunda
malindi ni mji wa kenya kwenye pwani ya bahari hindi
iko takriban km kaskazini ya mombasa kwa mdomo wa mto galana
idadi ya wakazi ni takriban ni makao makuu ya wilaya ya malindi
mji ni kitovu muhimu wa utalii kwenye pwani la kenya
mji umejulikana kuwepo tangu karne ya bk kwenye mwambao uliojulikana kama azania tangu zamani za waroma na wagiriki wa kale
kwa karne nyingi malindi ilikuwa dola mji muhimu wa uswahilini ulioshindana na mombasa juu ya kipaumbele kwenye pwani la afrika ya mashariki
malindi ya karne ya iliona ziara za wageni wawili kutoka mbali mnamo jahazi za mpelelezi mchina zheng he zilifika malindi
sultani wa malindi aliamua kumtuma balozi wa pekee pamoja na zawadi ya twiga kwenye meli hizi kwenda nanking mji mkuu wa china
lakini ziara hizi hazikuleta mawasiliano ya kudumu kwa sababu china iliamua kidogo baadaye kuacha safari za upelelezi
mwaka mreno vasco da gama alifika malindi kutoka kusini katika safari yake ya kwanza ya kuelekea bara hindi
wareno walikuwa watangulizi wa mataifa mengine ya ulaya ya kutafuta njia ya uhindi kwa sababu walitafuta faida ya biashara ya moja kwa moja iliyokuwa imebaki mkononi wa wafanyabiashara waislamu waliowahi kutawala biashara kati ya ulaya na asia
vasco da gama alipatana ushirikiano na sultani wa malindi ulioendelea mpaka mwisho wa kuwepo kwa wareno uswahilini
alipewa nahodha ya kumwongoza hadi bara hindi akajenga nguzo ya kumbukumbu unaosimama hadi leo karibu na bandari ya wavuwi malindi
wareno walihamisha kituo chao kutoka malindi kwenda mombada walipojenga huko boma la yesu
katika uswahili mpya baada ya kufukuzwa kwa wareno tangu umuhimu wa malindi uliendelea kushuka na mnamo mwaka ilikuwa mahali pa pori na maghofu tun
familia makabaila kutoka kisiwa na kutoka omani walipewa ardhi karibu na malindi wakaanza kujenga nyumba upya na kulima mashamba ya mazao ya soko kama pamba kwa kazi ya watumwa
tangu pwani malindi pamoja na pwani la kenya zilikodishwa na zanzibar kwa uingereza na kuondoka katika utawala wa sultani
kupigwa marufuku kwa utumwa wakati wa kiingereza ulisababisha kukwama kwa mashamba makubwa na kurrudi nyuma tena kwa mji
waingereza waliweka hapa kituo cha mkuu wa wilaya
polepole mwambao mzuri wa malindi umepata sifa kama mahali pa kupumzika kati ya waingereza tangu miaka ya 
hasa nafasi nzuri ya kuvua samaki kubwa ilivuta watalii wenye pesa kama ernest hemingway
katika jamhuri ya kenya utalii ilikuwa hasa waitalia wamependa malindi na kununua nyumba na kujenga mahoteli hapa
gare ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
kwai ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
ubiri ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
soni ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
vuga ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
tangu kuja wa mbegha vuga ilikuwa mji mkuu wa wafalme wa washambaa kwa kipindi cha karne ya na 
mnamo ilikuwa na wakazi ambayo ni idadikubwa katika kipindi kile
wakati wa kuongezeka kwa biashara mnamo katikati ya karne ya mahali pa vuga mlimani palijionyesha kama hasara kwa sababu machifu wa bondeni walitajirika haraka zaidi
baada ya kifo cha mtemi kimweri ye nyumbai mwaka semboja wa mazinde alipata kipaumbele na vuga haikuwa tena makao ya kifalme ikarudi kuwa kijiji tu
mponde ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
kijiji cha mponde kipo upande wa kusini magharibi mwa mji wa bumbuli kijiji cha mponde kipo kwenye milima na hali ya hewa ya hapa ni baridi
upande wa magharibi wa kijiji cha mponde kuna msitu mkubwa sana wa asili ambao ndio unaotenganisha kijiji hiki na kijiji cha soni
wakazi wa mponde ni wasambaa na lugha yao kubwa ni kisambaa na kiswahili
shughuli kubwa ya wakazi wa kijiji cha mponde ni kilimo cha mazao ya chakula na biashara
katika kijiji cha mponde kipo kiwanda kikubwa cha kusindika majani ya chai
hivyo sehemu kubwa ya kijiji hiki imezungukwa na mashamba ya chai
mamba ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mbuzii ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
tamota ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
bumbuli ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
shughuli kubwa ya wakazi wa bumbuli ni kilimo mazao makuu ya chakula ni mahindi muhogo maharage na viyuga
bumbuli imezungukwa na milima kila upande mji wenyewe wa bumbuli upo chini ya mlima mkubwa unaoitwa maduda ambao ni mshikano wa mwamba mkubwa ulioanzia sehemu inayoitwa kungutana na kuendelea mpala eneo la mmanyai ambapo mwamba huo unaishia
kwa upande wa kaskazini mashariki upo mlima mkubwa unaoitwa kizimba
mlima huu huaminika sana kwa kuonyesha dalili za mvua kubwa mara wingu linapotanda juu yake
bumbuli ni moja ya vijiji vya zamani sana katika nchi ya tanzania
kiongozi wa jadi aliyekuwa anaongoza bumbuli kabla ya uhuru alikuwa anaitwa zumbe daudi sozi kibanga moja ya sifa za kiongozi huyu ilikuwa kuleta mvua tofauti na viongozi wa makabila mengine zumbe daudi sozi kibanga alikuwa haleti mvua kwa njia ya uganga au uchawi la hasha
zumbe daudi alikuwa na kipawa cha kuomba sala kwa mwenyezi mungu na wananchi wakapata mvua
mahali alipokuwa anakaa zumbe daudi palikuwa panaitwa kitaa
kabla ya kuja wamisionari wa kwanza wa kijerumani katika eneo hili kijiji kilikuwa kimoja kinachoitwa kungutana
baada ya kuja wamisionari wa kwanza wa kijerumani walivutiwa sana na eneo hili ndipo walipowashawishi wananchi kuhamia maeneo mengine ili waweze kujenga kanisa na shule katika eneo hilo la kungutana
wananchi wa eneo hilo walihama eneo hilo na wengi walihamia kijiji kinachoitwa bumbuli kaya mita tu kutoka kungutana na wengine walihamia eneo jipya linalojulikana kama bumbuli mission
wamisionari wa kijerumani walijenga shule mbili na kanisa
shule ya maduda ambayo ilikuwa middle school kwa wakati huo
na nyingine inaitwa shule ya msingi bumbuli na kanisa la kilutheri lipo mpaka leo
bumbuli ndiyo makao makuu ya tarafa na jimbo la bumbuli
mbunge wa bumbuli ni januari makamba mtoto wa mzee yusufu makamba ambaye ni katibu mkuu wa chama cha mapinduzi
bumbuli ina vijiji vifuatavyo mbokoi mazang ombe misaai maduda dule galambo kwanguruwe wena kitivo kiangwi mayo shembekeza ngulwi mahezangulu ngee muungui muangae kianga kwabosa na mkoo
wenyeji wa bumbuli ni wakulima na mazao wanayolima ni ya chakula na biashara
mazao ya chakula ni mahindi mihogo maharage na viyuga
mazao ya biashara ni chai kahawa iliki na maharage
bumbuli kuna viwanda viwili vya kusindika majani ya chai viwanda hivi ni mponde tea factory na helkulu estate
kiwanda kingine kilikuwa balangai estate ambacho kimeshafungwa kwa kukosa usimamizi mzuri
wanachi wa bumbuli huuza chai yao katika viwanda hivi na kujiongezea kipato chao
wasambaa wa bumbuli ni wanajamii waliostaarabika na wasio na ubaguzi utaratibu wao ni kwamba hawaongei kisambaa akiwepo mtu asiyejua kisambaa miongoni mwao
bumbuli pana mkusanyiko wa watu kutoka mabila mbalimbali kutokana na kuwepo kwa chuo cha tiba ambacho kila mwaka wanafunzi wapya hufika kutoka sehemu mbalimbali za nchi yetu
wageni wanaofika bumbuli au kwa ajili ya masomo au kwa ajili ya kufanya kazi katika hospitali na mashule wanapata ushiriano wa karibu sana kutoka kwa wenyeji
asili ya wasambaa sio wachoyo hivyo jamii nyingi zilizofika kutoka mikoa mbalimbali wamejione ukarimu wetu
lugha ya watu wa bumbuli kisambaa kishambala na kiswahili
chakula kikubwa cha wasambaa ni ugali wa sembe ugali wa muhogo maarufu kama bada viyuga magimbi mhoro na ndizi
aina yetu ya muziki inayovuma sana ni mdumange wakazi wa bumbuli ni wachapa kazi sana mwezi wa januari huwa wanaandaa mashamba yao hivyo kipindi hicho ni kilimo tu na mwezi wa tisa ni kuvuna baada ya mavuno wakazi wa eneo hili hupumzika wakisubiria kwa hamu sikukuu za krismas ambazo zinasherehekewa kwa nguvu zote
ngoma ya mdumange zamani ilikuwa na mvuto sana kutokana na msanii maarufu aliyejulikana kama mawawa a
a mzimu wa shehondo aliyekuwa ana kikundi chake ambacho kilikuwa kikihamasisha sana muziki huo
hata hivyo kijiji cha bumbuli kaya kiliendelea na ngoma hiyo baada ya msanii mawawa kufariki
hata hivyo kutokana na utandawazi na vijana wengi kukimbilia mijini ngoma hiyo inaonekana kufa
baada ya kazi wasambaa wa bumbuli huburudika na pombe yao ya asili wanayoipenda sana inayoitwa boha au mghuwa
pombe hii ya asili hutengenezwa kutokana na zao la muwa
miwa hukatwa na hukamuliwa kwenye mashine ya kiasili inayoitwa mkoroto au kwa jina la kiasili mkooto
katika mji wa bumbuli kuna vivutio vingi cha kwanza kabisa utakachokutana nacho ni mwamba mkubwa mno ambao ni kama umeuinamia mji wa bumbuli sehemu ya bumbuli mission
mwamba huu umetengeneza mlima mkubwa unaoitwa maduda
juu ya mlima huu wa mduda pale kileleni panaitwa kwentui
sehemu hii hutumika kama sehemu ya kuabudia wakati wa majira ya kupaa kwa yesu kristo kwa wakristo wa eneo la bumbuli
wakati wa majira ya kupaa kwa yesu kristo wakristo wa nazareti watu wa bumbuli hawasali kanisani kwa siku hiyo bali hupanda juu mlimani hadi hiyo sehemu inayoitwa kwentui kwa ajili ya kuabudu wakikumbuka kupaa kwa yesu kristo miaka iliyopita
funta ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mayo ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
kijiji cha mayo kipo upande wa mashariki wa mji wa bumbuli kijiji hiki kipo kwenye mlima
kijiji cha mayo kinapakana na kijiji cha mgwashi kwa upande wa kaskasini mashariki
vijiji vya mayo na mgwashi vinatenganishwa na msitu mkubwa wa mazumbai
wakazi wa eneo hili ni wasambaa na shughuli yao kubwa ni kilimo cha mazao ya chakula na biashara
baga ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mlingano ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mgwashi ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mtae ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
jamii wilaya ya lushoto napenda kuongezea kuhusu vijiji vilivyopo kataika kata ya mtae
kata ya mtae inaundwa na vijiji vya mtae mtii mpanga kianga mpanga na kweshido
kata hii inabakana na tarafa za umba upandewa mashariki mlalo upande wa kusini na sunga upande wa magharibi
sunga ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
rangwi ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mnazi ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
lunguza ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
kwa kata ya mbaramo ya muheza tafadhali nenda mbaramo muheza mbaramo ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mng aro ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
kata hii ina shule za msingi tatu na shule moja ya sekondari
ndani ya kata hii kuna skimu kubwa kwa ajili ya kilimo cha umwagiliaji pamoja na gereza la kilimo
mlalo ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mwangoi ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
shume ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
malindi ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
hamtoye ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
malibwi ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mlola ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
makanya ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
ngwelo ni jina la kata ya wilaya ya lushoto katika mkoa wa tanga tanzania
mashewa ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
kizara ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
magoma ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
kerenge ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
kwamndolwa ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
kwagunda ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
mnyuzi ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
korogwe ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
ngombezi ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
msambiazi ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
kijiji cha msambiazi ni mchanganyiko wa vijiji vikubwa vitatu msumbiji migombani na msambiazi yenyewe
pia msambiazi ni njia panda panda ya kwenda lewa na rutindi ambako kuna hospitali ya vichaa
pia kuna wasambaa na wabondei waishio hapa ambao idadi yao imeongezeka kutokana na kuoana na shughuli za kibiashara
mzee wa kijiji ambae anaheshimika hapa ni mzee daudi semkiwa mwenye umri wa miaka zaidi ya mpaka leo mwaka wakati tunaandika hapa
vugiri ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
dindira ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
kwa makala ya bungu ya rufiji tafadhali hapa na hapa bungu morogoro
bungu ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
lutindi ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
makuyuni ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
chekelei ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
mombo ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
mji wa mombo uko kando la barabara kuu b kati ya moshi na segera
ni kituo cha mapumziko kwa mabasi yanaosafiri kati ya dar es salaam na kilimanjaro
mkalamo ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
mazinde ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
mkomazi ni jina la kata ya wilaya ya korogwe katika mkoa wa tanga tanzania
kilulu ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
mkuzi ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
jina la mkuzi lilikuwepo tangu zamani za uatawala wa wajerumani na ndio walijenga kanisa kubwa kuliko yote katika kata hiyo
kanisa hilo bado linatumika kwa ibada na halina ufa wowote lilijengwa kwa kutumia mawe makubwa
mtindiro ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
lusanga ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
kicheba ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
magila ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
magoroto ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
kisiwani ni neno la kumaanisha eneo la kisiwa ama baharini au ziwani hadi mtoni
misalai ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
maramba ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
daluni ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
kigongoi ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
gombero ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
ngomeni ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
kigombe ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
jinsia ni hali ya viumbe hai wengi kuwa wa kiume au wa kike jambo muhimu katika mpango wa kuendeleza uhai kupitia uzazi
kati ya wanadamu hali ya kuwa mwanamume au mwanamke inategemea nukta ya utungaji mimba na kudumu moja kwa moja
inatokana na milioni za mbegu zilizomo kwa kawaida katika shahawa ya mwanamume ambazo baadhi yake ni za kiume zenye chembeuzi y na baadhi za kike chembeuzi x
kijiyai cha mwanamke hakichangii uainishaji wa jinsia ya mtoto kwa kuwa kina pea ya chembeuzi tu
kulingana na tofauti hiyo binadamu huyo mpya atazidi kukua na kutokeza viungo maalumu vya uzazi kama ni pia muhimu kazi ya chachu za jinsia homoni za jinsia zilizo tofauti kwa mwanamume na mwanamke
sehemu fulani ya tofauti kati ya jinsia mbili hutegemea pia utamaduni
katika kila jamii hasa zilizoendelea kuna idadi fulani ya watu ambao utambuzi wa jinsia si wa kawaida kutokana na hali ya pekee ya chembeuzi hasa xyy na xxy au uwepo wa homoni za jinsia nyingine ndani yao au uwepo wa viungo vya uzazi mchanganyiko au visivyo kamili au visivyoeleweka
hata hivyo chembeuzi inathibitisha kuwa mhusika ni wa kiume
watu wengine wana tatizo la utasa ambalo linazidi kuongezeka hasa katika nchi zilizoendelea hata kuvuka asilimia ya wakazi
wengine kwa sababu zisizoelezeka vya kutosha na biolojia wala saikolojia hawajisikii ipasavyo na jinsia yao hasa ubaridi wa kijinsia na elekeo la ushoga na usagaji
si viumbe vyote vinavyoendeleza uhai kwa njia ya uzaliano kijinsia kuna pia njia ya kujizalisha ambayo ni namna ya pekee ya uzalioni kijinsia
mimea kama karanga na pia wanyama kadhaa mfano vyawa na samaki kadhaa wanaweza kuanzisha wadogo bila manii ya kiume
wanyama kama mategu ni huntha wanaobeba manii pamoja na vijiyai mwilini na wanazaa ndani yao
hii ni makala ya pande ya wilaya ya muheza tanga
kwa makala ya pande ya wilaya ya kilwa tafadhali fungua hapa
pande ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
bwembwera ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
nkumba ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
songa ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
potwe ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
mkinga ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
duga ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
mwakijembe ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
kwale ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
mtimbwani ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
moa ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
wananchi waishio moa ni waumini wa dini ya uislamu karibia 
ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
masuguru ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
majengo ni jina la mitaa mbalimbali katika miji ya afrika ya mashariki
misozwe ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
manza ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
mhinduro ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
zirai ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
kwafungo ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
tingeni ni jina la kata ya wilaya ya muheza katika mkoa wa tanga tanzania
masista watersiari wakapuchini wa familia takatifu masista watersiari wakapuchini wa familia takatifu ni watawa wafransisko wanaounda shirika la kipapa lililoanzisha na luis amigo 
kwa kihispania hermanas terciarias capuchinas de la sagrada familia
masista walianza kuishi kijumuia mwaka kwenye patakatifu pa nuestra se ora de montiel huko benaguacil hispania mashariki
kisha kupata kibali cha askofu wa valencia tarehe mei masista wa kwanza waliweka nadhiri zao
padri amig aliwapa kanuni ya utawa hasa wa tatu wa mtakatifu fransisko na katiba maalumu aliyoiandika mwenyewe
muda mfupi baadaye masista walijitosa kuhudumia wagonjwa wa kipindupindu huko massamagrell mji alipozaliwa mwanzilishi wao wanne kati ya masista hao waliambukizwa wakafa
tarehe machi papa leo xiii alikubali shirika ambalo likaja kuhusianishwa na lile la mwanzilishi ndugu wadogo wakapuchini tarehe septemba 
masista wanafuata mtindo wa maisha ya familia takatifu ya yesu bikira maria na yosefu mume wa maria
masista wanaishi katika nchi duniani kuanzia ulaya ubelgiji ujerumani italia polandi slovakia hispania afrika benin jamhuri ya kidemokrasia ya kongo guinea ya ikweta tanzania asia korea ya kusini ufilipino na katika nchi nyingi za america ya kilatini
tarehe desemba walikuwa 
 katika nyumba zikiwa ni pamoja na dar es salaam morogoro na msolwa wilaya ya kilosa
shirika lilizaa wenye heri rosario de soano serafina de ochovi na francesca de rafelbuol waliofia dini kwao hispania mwaka 
majengo ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
nguvumali ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
ngamiani kaskazini ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
ngamiani kati ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
ngamiani kusini ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
makorora ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
mzingani ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
msambweni ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
mwanzange ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
tangasisi ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
tongoni ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
marungu ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
pongwe ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
mabokweni ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
kirare ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
kiomoni ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
chongoleani ni jina la kata ya wilaya ya tanga katika mkoa wa tanga tanzania
pangani mashariki ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
pangani magharibi ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
bweni ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
madanga ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
kimanga ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
eneo la bushiri ilikuwa nyumbani kwa abushiri ibn salim al harthi au bushiri aliyekuwa kiongozi wa mapambano ya watu wa pwani dhidi ya ukoloni wa kijerumani mwaka 
tungamaa ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
kipumbwi ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
katika kata ya kipumbwi shughuli kubwa ya uchumi ni uvuvi
wakazi wa kipumbwi hujishughulisha na shughuli kadhaa za uzalishaji mali kama vile uvuvi kilimo biashara na usafirishaji
pia kata hii ina vitongoji vinne ambavyo ni serewani kipumwbwi mtoni na kipumbwi mji mpya
ubangaa ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
mkwaja ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
ni jina la kata ya wilaya ya pangani katika mkoa wa tanga tanzania
kijiji chenyewe kipo kusini ya barabara kuu b karibu na mombo kando la mto pangani
pangani mashariki pangani magharibi bweni madanga kimang a bushiri mwera tungamaa kipumbwi mkunguni ubangaa mkwaja mkalamo kujiua kilatini suicidium kutokana na sui caedere kujiua ni kitendo cha kusababisha kifo cha mtu binafsi kimakusudi
mara nyingi kujiua husababishwa na tatizo la kiakili kama vile mfadhaiko maradhi ya hisia mseto skizofrenia ulevi au kutumia dawa za kulevya
vipengele vya dhiki kama vile matatizo ya kifedha au matatizo ya mahusiano ya kijamii huchangia sana
juhudi za kuzuia kujiua hujumuisha kupunguza uwezo wa kufikia bunduki kutibu magonjwa ya akili na matumizi mabaya ya dawa na kuboresha maendeleo ya kiuchumi
mbinu inayotumika zaidi ya kujiua hutofautiana katika nchi mbalimbali na huhusishwa kwa kiasi na mbinu zinazopatikana
mbinu zinazotumika mara nyingi hujumuisha kujinyonga kunywa sumu na kutumia bunduki
takriban watu hadi milioni hufa kwa kujiua kila mwaka
kujiua ni kisababishi cha kikuu zaidi cha vifo kote ulimwenguni
viwango vya wanaume kujiua ni zaidi ya vya wanawake huku wanaume wakiwa na uwezekano wa mara wa kujiua kuliko wanawake
imekadiriwa kuwa kuna majaribio ya kujiua yasiyo hatari milioni hadi kila mwaka
majaribio haya mara nyingi huwa ya watu wachanga na wa jinsia ya kike
mitazamo ya kujiua imeshawishiwa na mada kuu za kimaisha kama vile dini heshima na dhamani ya maisha
kitamaduni dini za kiibrahimu zilichukulia kujiua kuwa kumkosea mungu kwa sababu ya imani yao ya utakatifu wa maisha
katika enzi za samurai nchini japan seppuku iliheshimiwa kama mbinu ya kulipia kosa la kushindwa au njia ya utetezi
sati wa mazishi ya kihindi ambao sasa umeharamishwa ulimhitaji mjanekujitoa kafara kwa kujichoma katika kimbwi cha mazishi ya mumewe kwa hiari au kwa kushinikizwa na familia na jamii
ingawa kosa la kujiua au kujaribu kujiua lilichangia adhabu ya kisheria hapo awali katika mataifa ya magharibi kwa sasa haliadhibiwi
kosa hili limesalia kuwa hatia katika mataifa mengi ya kiislamu
katika karne ya na kujiua kwa mbinu ya kujitoa kafara kumetumika kama mbinu ya utetezi na kamikaze na kujiua kwa bomu kama harakati za kijeshi au kigaidi
kujiua kwa neno lingine kujiua kikamilifu ni kitendo cha kujitoa uhai
kujaribu kujiua au hatua isiyochangia kujiua ni kitendo cha kujidhuru kwa lengo la kujiangamiza bila kufanikiwa kujiua
usaidizi wa kujiua ni pale mtu anapomsaidia mwingine kujiua kwa njia isiyo ya moja kwa moja kupitia ushauri au mbinu za kujiua
hii ni kinyume na utanazia ambapo mtu mwingine huusika zaidi katika kusababisha kifo cha mtu
vipengele vinavyoathiri hatari ya kujiua hujumuisha matatizo ya kisaikiatria matumizi mabaya ya dawa hali ya kisaikolojia kitamaduni familia na vitengo vya kijamii na jenetikia
ugonjwa wa akili na matumizi mabaya ya dawa mara nyingi hutokea kwa pamoja
kwa mfano viwango vya kujiua vimetambulika kuwa vya juu katika familia zilizo na bunduki kuliko zisizo nazo
vipengele vya kijamii na kiuchumi kama vile ukosefu wa ajira umaskini kukosa makazi na ubaguzi vinaweza kusababisha fikira za kutaka kujiua
jenetikia huonekana kuhusika kwa kati ya na ya mitindo ya kujiua
wakongwe wa vita wana hatari zaidi ya kujiua kufuatia viwango vya juu vya magonjwa ya akili na matatizo ya kiafya yanayohusishwa na vita
matatizo ya akili mara nyingi huwepo wakati wa kujiua huku kadirio zikiwa kati ya hadi zaidi ya 
hali zingine zinazochangia kujiua ni pamoja na skizofrenia matatizo ya nafsi maradhi ya hisia mseto na tatizo la dhiki baada ya kiwewe
takriban ya watu wenye skizofrenia hufa kutokana na kujiua
matatizo ya kula ni hali nyingine yenye hatari ya juu
historia ya jaribio la awali la kujiua ni ishara kuu ya kujiua kikamilifu baadaye
takriban ya visa vya kujiua hutanguliwa na jaribio la kujiua
 ya watu waliojaribu kujiua hufaulu kujiua katika mwaka mmoja na zaidi ya hufaulu kujiua baada ya miaka 
ingawa vitendo vya kujidhuru havichukuliwi kama majaribio ya kujiua kuwepo kwa mtindo wa kujidhuru huhusishwa na hatari zaidi ya kujiua
kwa takriban ya visa vya kujiua kikamilifu mwathiriwa huwa amemtembelea daktari katika mwaka huo kabla ya kujiua ikijumuisha ya visa katika mwezi uliotangulia
takriban ya watu wanaojiua huwa wamepokea huduma ya afya ya kiakili katika mwaka uliotangulia
kutumia vileo ni kipengele cha hatari cha pili kikuu kinachopelekea kujiua baada ya mfadhaiko mkuu na maradhi ya nafsi mseto
ulevi wa muda mrefu na ulevi wa muda mfupi huhusishwa na kujiua
ikiwa hali hii itaambatana na masikitiko ya kibinafsi kama vile kufiwa hatari huongezeka zaidi
hali kadhalika kutumia dawa za kulevya huhusishwa na matatizo ya afya ya kiakili
watu wengi huwa wameathiriwa na dawa za kutuliza na kuwezesha usingizi kama vile pombe au benzodiazepines wakati wa kujiua huku ulevi ukiwepo katika ya visa
nchi zilizo na viwango vya juu vya ulevi wa pombe na idadi kubwa ya baa pia huwa na viwango vya juu vya kujiua
uhusiano huu huhusishwa hasa na matumizi ya vinywaji vikali vilivyotoneshwa kuliko pombe kamili
takriban 
 ya watu waliotibiwa kutokana na ulevi katika wakati fulani maishani mwao hufa kwa kujiua
walevi wanaojaribu kujiua kwa kawaida huwa wanaume wazee na ambao wamejaribu kujiua hapo awali
kati ya na ya vifo vya watu wanaotumia heroini hutokana na kujiua takriban mara zaidi ya wale wasiotumia
matumizi mabaya ya kokeini na methamphetamine huhusiana pakubwa na kujiua
katika watumizi wa kokeini hatari huwa ya juu zaidi katika awamu ya kusitisha
waliotumia vileo vya kuvuta pia huwa katika hatari na takriban yao hujaribu kujiua katika wakati fulani huku zaidi ya wakikusudia kujiua
kuna ushahidi mdogo kuhusu kuwepo kwa uhusiano huu hata hivyo imedhaniwa kuwa watu waliohatarishwa kwa moshi pia huhatarishwa kwa kujiua
uvutaji husababisha matatizo ya afya yanayomfanya mtu kutaka kujiua
pia uvutaji huathiri kemia ya ubongo na kusababisha uwezekano wa kujiua
hata hivyo bangi haitambuliki kuongeza hatari ikitumika pekee
kubahatishia matatizo huhusishwa na ongezeko la mawazo ya kujiua na majaribio ikilinganishwa na watu wa kawaida
kati ya na ya wabahatishi wa kipatholojia hujaribu kujiua
kiwango cha kujiua cha wake zao huwa mara tatu zaidi ya kile cha umma
vipengele vingine vinavyoongeza hatari kwa wanaobahatishia matatizo hujumuisha ugonjwa wa akili ulevi wa pombe na dawa
kuna uhusiano kati ya uwezekano wa kujiua na matatizo ya afya ikijumuisha maumivu ya muda mrefu jeraha la ubongo lenye kiwewe saratani watu wanaofanyiwa hemodialisi wenye vvu erithematosasi ya kitaratibu ya lupusi miongini mwa hali zingine
utambuzi wa saratani huongeza hatari ya kujiua baadaye kwa takriban mara mbili
ukithiri wa ongezeko la uwezekano wa kujiua ulijikita hata baada ya kurekebishwa kutokana na maradhi ya mfadhaiko na ulevi
hatari katika watu wenye hali nyingi za kimatibabu huwa juu zaidi
matatizo ya afya nchini japan yanaorodheshwa kama sababu kuu ya kujiua
masumbufu ya usingizi kama vile insomnia na apnea ya usingizi ni vipengele vya hatari vya mfadhaiko na kujiua
wakati mwingine masumbufu ya usingizi yanaweza kuwa vipengele vya hatari ya kujiua bila kutegemea mfadhaiko
hali nyingine za kimatibabu zinaweza kuwepo huku zikiwa na dalili sawa na matatizo ya kihisia ikiwa ni pamoja na hipouthiroidi alzheimer tyuma ya ubongo erithematosasi ya kitaratibu ya lupusi na madhara ya dawa kama vile viziba beta na steroidi
baadhi ya hali za kimawazo na kijamii huongeza hatari ya kujiua ikujumuisha kukosa matumaini kupoteza furaha katika maisha mfadhaiko na wasiwasi
uwezo duni wa kusuluhisha matatizo ukosefu wa uwezo aliokua nao mtu na udhibiti duni wa hisia pia unaweza kuchangia kujiua
katika watu wazima wazo la kuwa mzigo kwa watu wengine ni kipengele kikuu
dhiki za awali kama vile kifo cha jamaa au rafiki kupoteza kazi au kujitenga na jamii kama vile kuishi pekee huongeza hatari
watu ambao hawajawai kuoa pia wana hatari ya juu zaidi
kujihusisha na dini kunaweza kupunguza hatari ya kujiua
hali hii imehusishwa na msimamo hasi wa dini dhidi ya kujiua na uhusiano mkuu ulioko katika dini
waislamu wakilingashwa na watu wa dini zingine huwa na kiwango cha chini zaidi cha kujiua
baadhi ya watu wanaweza kujiua ili kuepuka ukatili au ubaguzi
historia ya dhuluma za kimapenzi dhidi ya watoto na muda aliokaa mtu kwenye utunzaji wa walezi pia huwa vipengele vya hatari
maelezo ya ya mageuko kuhusu kujiua ni kwamba kunaweza kuboresha uwezo wa kimalezi
pingamizi ni kuwa vifo vya watu waliobaleghe wenye afya mara nyingi haviongezi uwezo wa kimalezi
utohozi katika mazingira tofauti na aliyozaliwa mtu unaweza kupelekea marekebisho mabaya katika mazingira anayoishi mtu kwa sasa
umaskini huhusishwa na hatari ya kujiua
ongezeko la hali ya umaskini ikilinganishwa na watu walio karibu huongeza hatari ya kujiua
zaidi ya wakulima nchini india wametekeleza kujiua kuanzia kwa sababu ya deni
nchini china uwezo wa kujiua ni mara tatu zaidi katika maeneo ya mashambani kuliko mijini kufuatia matatizo ya kifedha katika maeneo hayo
vyombo vya habari ikiwa ni pamoja na mtandao huchangia pakubwa
jinsi vyombo hivi vinavyowasilisha kujiua inaweza kuwa na athari mbaya huku habari zilizotiliwa mkazo kusisitizwa na kurudiwa huku zikisifia matukio ya kujiua zikiwa na athari kuu zaidi
mbinu moja ya kujiua inapoangaziwa kwa kina umaarufu wake unaweza kuongezeka kwenye umma
kichochezi cha kusambaza hisia za kujiua au uigaji kujiua hujulikana kama athari ya werther
kichochezi hiki kilipewa jina kutokana na mhusika mkuu katika kitabu cha goethe kijulikanacho kama the sorrows of young werther aliyejiua
hatari hii ni kubwa zaidi katika vijana wanaosifia kifo
inaonakana kuwa ingawa vyombo vya habari vina ushawishi mkubwa ushawishi wa vyombo vya burudani ni wa kupotosha
kinyume cha athari ya werther ni ile inayoitwa athari ya papageno ambapo kuwasilisha habari kuhusu mbinu mwafaka za ukabilianaji kunaweza kupelekea matokeo bora ya kinga
neno hili linatokana na mhusika katika tamthilia ya mozart iitwayo the magic flute
mhusika huyu alitaka kujiua kwa kuogopa kumtopeza mpenzi wake hadi marafiki zake wakamshawishi asijiue
hatari ya kujiua inaweza kupungua iwapo vyombo vya habari vitafuatilia miongozo inayofaa ya kuripoti
inaweza kuwa vigumu kupata uwajibikaji wa wataalam wa mawasiliano hasa katika muda mrefu wa usoni
mfano wa aina hii ni mzee akijiua ili kuwaachia watoto wake mali nyingi katika jamii
katika baadhi ya tamaduni za eskimo hatua ya kujiua kiutu imeonekana kama kitendo cha heshima ujasiri au hekima
shambulio la kujiua ni kitendo cha kisiasa ambapo mshambulizi huwavamia watu wengine akifahamu kuwa kitendo hicho kitapelekea kifo chake
baadhi ya watu wanaojiua kwa bomu hufanya hivyo ili kupata umaarufu wa ufiadini
mashambulizi ya kamikaze yalitekelezwa kama wito mkuu au wajibu wa kimaadili
kujiua baada ya mauaji ni kitendo cha uuaji wa binadamu kinachofuatiwa punde na mtu aliyetekeleza mauaji hayo kujiua mwenyewe
mauaji ya halaiki mara nyingi hutekelezwa chini ya ushawishi wa rika ushawishi wa kijamii ambapo washirika humpa kiongozi mamlaka ya kuwafanyia atakavyo
mauwaji ya watu wengi yanaweza kutekelezwa na hata watu wawili tu maarufu kama mkataba wa kujiua
katika hali za kujaribu kuhalalisha ambapo kuendelea kuishi kutapelekea mateso watu wengi hutumia kujiua kama mbinu ya kuepuka
baadhi ya wafungwa katika nazi ujerumani nazi kambi za mkusanyiko waliripotiwa kujiua kimakusidi kwa kugusa ua za umeme
faili kujiuacfr
png thumb upright 
 uchunguzi maalum kima cha vifo kwa kujiua nchini marekani
mbinu maarufu ya kujiua hutofautiana katika nchi mbalimbali
mbinu inayoongoza katika maeneo tofauti ni pamoja na kujia kwa kujinyonga kunyonga kunywa sumu na kujiua kwa bunduki
tofauti hizi zinaaminika kusababishwa na upatikanaji wa mbinu mbalimbali kulingana na kila eneo
mapitio ya nchi yalionyesha kuwa mbinu ya kujinyonga ilikuwa maarufu zaidi katika idadi kubwa ya nchi hizi ikihasibia ya visa vya kujiua kwa wanaume na katika wanawake
kote ulimwenguni ya visa vya kujiua hutokana na kunywa sumu
visa vya kutumia mbinu hii hata hivyo ni tofauti sana kutoka bara uropa hadi zaidi ya katika eneo la pasifiki
mbinu hii pia ni maarufu marekani kusini kwa sababu ya hali rahisi ya kupatikana kwa sumu za ukulima
katika nchi nyingi kuzidisha kipimo cha dawa husababisha takriban ya visa vya kujiua miongoni mwa wanawake na katika wanaume
idadi kubwa ya vifo hivi hutokea bila mpango na hutokea katika kipindi kikali cha mashaka
kiasi cha vifo hutofautiana na mbinu iliyotumika bunduki kuzama kujinyonga mivuke ya gari kujirusha kujiua kwa moshi wa makaa kuchoma makaa sumu ya kuua wadudu kuzidisha kiasi cha dawa 
mbinu za kujiua zilizojaribiwa zaidi hutofautiana na mbinu kuu zaidi huku kukiwa na ya majaribio ya kuzidisha kiasi cha dawa katika mataifa yaliyostawi
nchini marekani ya visa vya kujiua vimehusisha kutumia bunduki huku mbinu hii ikitumiwa zaidi na wanaume kuliko wanawake
mbinu iliyofuatia kwa umaarufu ni kujinyonga katika wanaume na kunywa sumu katika wanawake
mbinu hizi kwa pamoja zilichangia ya visa vya kujiua nchini marekani
nchini uswisi ambapo takriban kila mtu humiliki bunduki idadi kubwa zaidi ya visa vya kujiua ni kwa kujinyonga
visa vya kujiua ni maarufu nchini hong kong na singapore huku vikiwa na mtawalia
nchini japani kujitoa matumbo yaani seppuku au hara kiri bado hutokea ingawa kujinyonga ndiyo njia kuu zaidi
hakuna pathofisiolojia ya kujiua au mfadhaiko iliyo bayana unganishi na ya kimsingi
hata hivyo kujiua huaminika kutokana na mwingilianao wa vipengele vya kimtindo kimazingira na kijamii na magonjwa ya akili
serotonini ambayo ni niurotransmita ya ubongo huanimika kuwa katika kiwango cha chini katika watu wanaojiua
hii ni kwa kimsingi wa kupatikana kwa viwango vya juu vya kipokezi cha ht a vinavyopatikana baada ya kufa
ushahidi mwingine ni pamoja na viwango vya chini vya asidi ya hidroksindoletisia zao linalopatikana baada ya serotonini kumeng enywa katika kiowevu cha uti wa mgongo
hata hivyo ushahidi wa moja kwa moja ni mgumu kupata
epigenetikia somo la mabadiliko ya udhihirisho wa kijeni katika kuitikia vipengele vya kimazingira visivyobadilisha dna pia inaaminika kuchangia katika kubaini hatari ya kujiua
kuzuia kujiua ni neno linalotumika kumaanisha juhudi za pamoja za kupunguza matukio ya kujiua kupitia hatua za kuzuia
kupunguza ufikiaji mbinu fulani za kujiua kama vile bunduki au sumu hupunguza hatari hii
hatua zingine ni pamoja na kupunguza ufikiaji makaa na kuweka vizuizi kwenye madaraja na reli za chini ya ardhi
matibabu dhidi ya uraibu wa dawa za kulevya na pombe mfadhaiko na majaribio ya kujiua pia yanaweza kuwa mwafaka
baadhi ya wataalam wamependekeza ufikiaji pombe kama mkakati wa kuzuia kama vile kupunguza idadi za baa
ingawa simu ya dharura ya ushauri hutumika sana ushahidi uliopo ni mdogo wa kuunga mkono au kupinga ufanisi wake
katika vijana ambao awali wamekusudia kujiua matibabu ya kubadilisha mawazo yametambulika kuboresha matokeo
ukuaji wa uchumi unaweza kupunguza viwango vya visa vya kujiua kupitia uwezo wake wa kupunguza umaskini
juhudi za kuongeza mahusiano ya kijamii hasa katika wanaume wazee zinaweza kuwa mwafaka
takwimu zilizopo hazitoshi kuelezea matokeo ya uchunguzi wa kimatibabu kwa umma na viwango vya hatima vya viwango vya kujiua
kwa kuwa kuna watu wengi wasio katika hatari ya kujiua wanaopata matokeo chanya kupitia mbinu hii kuna wasiwasi kuwa uchunguzi unaweza kuongeza kwa kiasi kikubwa utumiaji wa raslimali za huduma ya afya
hata hivyo inapendekezwa kuwachunguza watu walio katika hatari kuu ya kujiua
kuuliza kuhusu uwezo wa kujiua hakuonekani kuongeza hatari hii
katika watu walio na matatizo ya akili aina kadhaa za matibabu zinaweza kupunguza hatari ya kujiua
watu walio na hisia za kujiua wanaweza kulazwa katika kituo cha utunzaji wa kiakili kwa hiari au bila hiari yao
kwa kawaida vifaa anavyoweza kutumia mtu kujiumiza huondolewa
baadhi ya madaktari huwaagiza wagonjwa kutia saini mkataba wa kuzuia kujiua ambapo wanaahidi kutojiumiza iwapo wataachiliwa
hata hivyo ushahidi hauonyeshi matokeo mengi ya hatua hii
iwapo mtu yuko katika kiasi kidogo cha hatari matibabu ya mgonjwa wa nje yanaweza kupangiwa
kulazwa kwa muda mfupi hospitalini hakujatambulika kuwa na ufanisi zaidi ya utunzaji wa kijamii ili kunufaisha matokeo kwa wale walio na tatizo la nafsi hafifu ambao huwa na hisia za muda mrefu za kujiua
kuna ushahidi wa kutosha kuonyesha kuwa matibabu ya kisaikolojia hasa matibabu ya kitabia ya upembuzi hupunguza uwezo wa kujiua katika vijana baleghe pamoja na wale walio na tatizo la nafsi hafifu
hata hivyo ushahidi haujapata upungufu katika visa kamilifu vya kujiua
kuna utata kuhusu manufaa ya matibabu ya mfadhaiko ikilinganishwa na madhara yake
katika vijana matibabu mapya zaidi kama vile kizuizi chaguzi cha uchukuzi wa serotonini kcus huaminiwa kuongeza hatari ya kujiua kutoka watu hadi kwa kila 
hata hivyo katika watu wazee matibabu haya yanawaweza kupunguza hatari ya kujiua
lithiamu huaminika kuwa mwafaka katika kupunguza hatari katika watu walio na maradhi ya hisia mseto na maradhi ya mfadhaiko mkuu hadi kufikia viwango sawa na watu wengine wa kawaida
file self inflicted injuries world map death who 
svg thumb left vifo kutokana na majeraha yanayotokana na kujidhuru kwa kila watu mwaka wa 
takriban 
 hadi 
 ya watu hufikia kifo kwa kujiua
kote ulimwenguni kufikia mwaka wa kujiua ni kisababishi cha kumi kikuu huku takriban watu hadi milioni moja wakifa kila mwaka ikipelekea kima cha vifo cha watu 
 kwa kila kwa mwaka
kima cha vifo kimeongezeka hadi kutoka miaka ya hadi huku ongezeko hili likitambulika hasa katika nchi zinazostawi mataifa yanayostawi
kwa kila kisa cha kujiua kuna majaribio mengine hadi ya kujiua
viwango vya kujiua hutofautiana pakubwa kati ya nchi na wakati
takwimu kwa asilimia ya vifo mwaka wa zilikuwa afrika 
 kusini mashariki mwa asia 
 marekani 
 na uropa 
viwango kwa kila watu vilikuwa australia 
 canada 
 uchina 
 india 
 uingereza 
 marekani 
kujiua kumerodheshwa katika nafasi ya kama kifo kisababishi cha kifo kinachoongoza nchini marekani mwaka wa ikiwa ni takriban visa kila mwaka
takriban watu hupatikana katika idara ya dharura kila mwaka kutokana na majaribio ya kujiua
nchi za lithuania japani na hangeria zina viwango vikubwa zaidi vya aina za kujiua
katika mataifa ya magharibi wanaume hufa mara hadi zaidi kutokana na kujiua kuliko wanawake ingawa wanawake hujaribu kujiua mara zaidi
hali hii imesababishwa na wanaume kutumia mbinu kali zaidi za kujiua
tofauti hii inadhihirika zaidi katika watu wa umri wa zaidi ya miaka huku visa vya kujiua kwa wanaume vikiwa zaidi ya vya wanawake kwa hadi mara 
kujiua katika jamhuri ya watu ya uchina uchina kuna mojawapo ya viwango vikuu zaidi vya kujiua kwa wanawake duniani na ndiyo nchi pekee ambapo viwango vya kujiua kwa wanawake ni zaidi ya wanaume uwiano wa 
katika masharariki mwa mediterranean viwango vya kujiua ni karibu sawa baina ya wanaume na wanawake
visa vingi vya kujiua katika nchi nyingi hutokea katika watu wa umri wa makamo au wazee
hata hivyo idadi kamili ya visa vya kujiua ni vingi katika watu wa umri wa kati ya miaka na kwa sababu ya idadi ya watu iliyopo katika kikundi hiki
nchini merikani visa hivi hutokea kwa wingi katika wanaume wa asili ya kizungu kizungu hasa wa umri wa zaidi ya miaka ingawa watu wa umri wa chini hujaribu kujiua mara nyingi
kujiua ni kisababishi cha pili kikuu cha vifo katika umri wa kubaleghe baleghe na katika wanaume wachanga ni cha pili baada ya vifo vya kiajali
katika mataifa yaliyostawi visa hivi ni visababishi vya ya vifo vya wanaume wachanga
katika mataifa yanayostawi viwango vya visa hivi ni sawa ingawa kwa ujumla huchangia idadi ndogo ya vifo vya kijumla kufuatia kiwango cha juu cha vifo kutokana na kiwewe matibabu kiwewe
kinyume na sehemu zingine vifo kufuatia kujiua katika kusini mashariki mwa asia hutokea zaidi katika wanawake wachanga kuliko waliokomaa
image conrad cichorius die reliefs der traianss ule tafel cvi
jpg thumb right px kujiua kwa decebalus kutoka katika safu ya trajan katika atheni ya kale atheni ya kale mtu aliyejiua bila idhini ya serikali alinyimwa haki ya kuzikwa kwa njia ya kawaida
mtu huyu alizikwa peke yake mpakani mwa jiji bila kiashirio chochote cha kaburi lake
katika ugiriki ya kale na roma ya kale roma njia ya kujiua ilikubaliwa kama njia ya kuonyesha kushindwa vitani
ingawa kujiua kulikubalika mwanzoni katika roma ya kale baadaye kuliharamishwa kama kosa dhidi ya serikali kwa sababu ya gharama za kiuchumi
amri ya uhalifu iliyotolewa na louis xiv wa ufaransa mwaka wa ilitoa adhabu kali zaidi maiti ya mtu aliyejiua ilibururwa mitaani huku kichwa kikielekezwa chini kisha kuninginishwa au kutupwa kenye biwi la takataka
vile vile mali yote ya mshukiwa ilichukuliwa katika historia ya ukristo watu waliojaribu kujiua walikuwa kutengwa wakitengwa huku waliokufa kufuatia kujiua wakizikwa nje ya eneo takatifu la makaburi
katika miaka ya mwishoni mwa karne ya nchini uingereza jaribio la kujiua lilifananishwa na jaribio la kuua na adhabu yake ilikuwa kunyongwa
kicori ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wacori
katika karne ya barani uropa mtazamo wa kujiua ulibadilishwa kutoka mtazamo kuwa kulisababishwa na dhambi hadi kuwa kulisababiswa na wazimu file wakisashi sepukku p 
jpg thumb a tant kisu kilichotayarishwia seppuku
katika mataifa mengi ya ulaya kujiua hakuchukuliwi kama hatia tena ingawa mtazamo huo ulikuwa katika mataifa mengi ya uropa kuanzia enzi za kati hadi angalau miaka ya 
mataifa mengi ya kiislamu huchukulia kujiua kama hatia
nchini australia kujiua si hatia
hata hivyo ni hatia kumshauri uchochezi kumchochea au kumsadia na kumshawishi mtu kujaribu kujiua
sheria inamruhusu kikamilifu mtu yeyote kutumia kiwango chochote cha nguvu kama itakavyohitajika ili kumzuia mwingine asijiue
milki ya kaskazini mwa australia iliruhusu kwa muda mfupi kifo halali cha kusaidiwa na daktari kutoka hadi 
barani uropa hakuna taifa lolote linalochukulia kitendo au jaribio la kujiua kama hatia kwa sasa
neno kutenda ilitumika kurejelea uharamu wa kujiua
hata hivyo mashirika mengi yamekoma kulitumia kwa sababu ya mtazamo mbaya ya neno hili
nchini india kujiua ni hatia na jamii ya mwathiriwa inaweza kushtakiwa
nchini ujerumani utanazia ni haramu na mtu anayeshuhudia mwingine akijiua anaweza kuhukumiwa kwa kukosa kutoa usaidizi wakati wa dharura
uswisi hivi majuzi imepiga hatua katika kuruhusu usaidizi wa kujiua kwa watu walio na ugonjwa wa muda mrefu wa akili
mahakama kuu ya lausanne katika hukumu moja mwaka wa ilimpa mtu ambaye hakutajwa jina mwenye tatizo la kiakili la muda mrefu idhini ya kujiua
nchini merikani kujiua si hatia ingawa watu wanaojaribu kujiua wanaweza kuadhibiwa
kujiua kwa kusaidiwa na daktari ni halali katika jimbo la oregon na washington
faili mjane wa hindoo akijichoma pamoja na maiti ya mumewe
jpg thumb a mhindu mjane akijichoma pamoja na maiti ya mumewe miaka ya 
katika dhehebu nyingi za ukristo kujiua huchukuliwa kama dhambi kwa msingi wa maandishi ya wakristo wasomi wenye ushawishi mkuu wa enzi za kati kama vile mtakatifu agostino na mtakatifu thomas aquinas
hata hivyo kujiua hakukuchuliwa kama dhambi katika kanuni za kijustina za milki ya bizantiamu kwa mfano
vile vile kuua ni kinyume na amri asilia hivyo huathiri mpango mkuu wa mungu hapa duniani
hata hivyo inaaminiwa kuwa ugonjwa wa akili au woga mkuu wa kuteseka hupunguza wajibu wa mtu anayejiua
miswada pinzani ni pamoja na ifuatayo kuwa amri kumi amri ya sita imefasiliwa kifasaha kama usitekeleze mauaji ambayo hailengi moja kwa moja mtu binafsi yaani mungu amempa uhuru kila binadamu kujichagulia ya kuwa mtu akijiua hajavunja sheria za mungu sawa na kuponya ugonjwa na kuwa visa vingi vya wafuasi wa mungu waliojiua vimenakiliwa katika bibilia bila kuambatana na laana yoyote
desturi za kiyahudi huzingatia umuhimu wa kudhamini maisha yaliyopo hivyo kujiua huchukuliwa kuwa sawa na mtu kujinyima wema wa mungu duniani
licha ya hayo katika hali mbaya ambapo hakuna chaguo lingine ila kuuawa au kulazimishwa kuisaliti dini yao wayahudi walijiua kibinafsi au kujiua kwa umati tazama masada historia ya wayahudi nchini ufaransa mateso ya kwanza ya wayahudi mateso ya kwanza ya wayahudi nchini ufaransa na york castle kwa mifano
kwa ukumbusho wa tahadhari kuna sala katika liturujia ya kiyahudi ya kisu kiwapo kooni kwa watu wanaokufa kulitukuza jina la mungu tazama ufiadini
katika uhindu kwa kijumla kujiua hakukubaliwi hivyo huchukuliwa kuwa dhambi sawa na kumuua mtu mwingine katika jamiii ya kisasa ya kihindu
maandishi ya kihindu maandiko ya kihindu yanasema kuwa mtu anayejiua huingia katika ulimwengu wa mapepo akitangatanga duniani hadi wakati ambapo angekufa iwapo hangejiua
hata hivyo uhindu hukubali haki ya kufa haki ya kujiua kupitia njia isiyo na dhuluma ya kujinyima chakula hadi kufa inayojulikana kama prayopavesa
hata hivyo prayopavesa hukubalika tu kwa watu wasiokuwa na hamu au matarajio wala majukumu maishani
ujaini una desturi sawa na hii iitwayo santhara
desturi ya sati kitendo sati au kujitoa kama kafara kwa wajane ilikuwepo katika enzi za kati
faili njia ya kutokea
jpg thumb njia ya kutokea au dhana za kujiua dhana za kujiua george grie 
maswali mengi yameulizwa katika filosofia ya kujiua ikiwa ni pamoja na fasili ya kujiua ikiwa kujiua ni chaguo la busara au la na kuruhusika kimaadili kujiua
wapinzani wa kujiua ni pamoja wanafilosofia wakristo kama vile agostino wa hippo na mtakatifu thomas aquinas immanuel kant na kwa njia moja john stuart mill malengo ya mill kuhusu umuhimu wa uhuru na kujitawala yalipelekea yeye kupinga chaguo ambazo zingemzuia mtu kufanya uamuzi wa kibinafsi katika siku za usoni
watu wengine huchukulia kujiua kama jambo halali la kujichagulia kibinafsi
waafiki wa dhana hii husisitiza kuwa mtu yeyote hafai kushurutishwa kuteseka kinyume na mapenzi yake hasa kutokana na hali kama vile ugonjwa usiotibika ugonjwa wa akili na uzee usiokuwa na uwezekano wa kuimarika
waafiki hawa hupinga imani ya kwamba kila wakati kujiua ni jambo lisilo la busara badala yake wakihimiza kuwa linaweza kuwa chaguo halali la mwisho kwa watu wanopitia maumivu makali au dhiki
dhana nyingine yenye msimamo mkali inahimiza kuwa watu wanapaswa kuruhusiwa wajichagulie kufa bila kuzingatia iwapo wanateseka au la
waafiki mashuhuri wa dhana hii ni pamoja na mskoti mwana falsafa david hume na mmarekani mwana bayojilia na maadili jacob m
appel jacob appel
image alexandre gabriel decamps the suicide walters 
jpg thumb katika picha hii iliyochorwa na alexandre gabriel decamps kisufugutu bastola na daftari iliyolazwa sakafuni zinaashiria kwamba tukio hili la kutisha limetendeka mchoraji amejiua
utetezi wa kujiua umetokea katika tamaduni nyingi na vijitamaduni
jeshi la japani katika vita vya ii vya dunia liliruhusu na kutukuza mashambulizi ya kamikaze
haya yalikuwa mashambulizi ya kujiua yaliyotekelezwa na wanajeshi wanahewa wa milki ya japani dhidi ya vyombo vya majini vya majeshi ya muungano katika awamu za mwisho za uhamasisho wa pasifikia wa vita vya ii vya dunia
jamii ya japani kwa jumla imechukuliwa kama inayoruhusu kujiua tazama kujiua nchini japan
mtandao na kujiua pekuzi mtandaoni kuhusu kijiua hutoa kurasa za mtandao ambazo huruhusu au kuwezesha majaribio ya kujiua kwa kiwango cha 
kuna maoni kuwa kurasa kama hizo zinaweza kuchochea watu walio hatarini hadi wakajiua
baadhi ya watu hutia mkataba wa kujiua mtandaoni wakiwa na marafiki waliokuwa wakijuana mbeleni au waliopatana katika vyumba vya majadiliano au vikao vya mtandao majojpo ya habari
hata hivyo mtandao pia unaweza kusaidia kuzuia kujiua kupitia vikundi vya mahusiano kwa watu waliotengwa
baadhi ya maeneo yamekuwa maarufu kwa visa vingi vya majaribio ya kujiua
haya ni pamoja na daraja la golden gate jimbo la san francisco aokigahara msitu wa aokigahara japani beachy head uingereza na bloor street viaduct jijini toronto
kufikia mwaka wa daraja la golden gate limekuwa na zaidi ya visa vya kujiua kwa kuruka tangu daraja hilo kujengwa mnamo 
maeneo mengi ambapo visa vingi vya kujiua hutokea yana vizuizi vilivyojengwa ili kuzuia visa hivi
maeneo haya ni pamoja na luminous veil jijini toronto na vizuizi katika mnara wa eiffel jijini paris na jengo la empire state jijini new york
tangu mwaka wa kizuizi kinaendelea kujengwa katika daraja la golden gate baadhi ya watu hudhani kuwa kujiua hakuwezi kutokea katika viumbe wengine wasiokuwa na utu kwa sababu kujiua huhitaji jaribio la hiari la kufa
mitindo inayohusishwa na kujiua imetambulika katika salmonela zinazojitahidi kushindana na bakteria kwa kuchochea mfumo wa kingamwili dhidi ya bakteria hizi
hatua za kujikinga kwa kujiua zimetambulika katika aina ya mchwa wa brazil forelius pusillus ambapo kikundi kidogo cha mchwa huacha usalama wa kiota kila usiku baada ya kufunga milango wakiwa nje
afidi ya choroko anapotishwa na mbawakawa anaweza kujilipua na kutapakaa ili kuwakinga wengine na hata wakati mwingine anaweza kuwaua mbawakawa hao
baadhi ya spishi za mchwa wana walinzi wanaojilipua hivyo kuwafunika adui zao na michozo inayoshikamanisha
kumekuwa na ripoti zisizotegemewa za mbwa farasi na pomboo wanaojiua ingawa ushahidi uliopo ni mdogo na hauaminiki
kumekuwa na utafiti mdogo wa kisayansi kuhusu kujiua kwa wanyama
mfano wa kujiua kwa halaiki ni kujiua kwa kidhehebu mwaka wa mjini jonestown ambapo wanachama wa peoples temple wa dhehebu la kimarekani wakiongozwa naye jim jones walijiua kwa kunywa flavor aid ya zabibu iliyochanganywa na sianidi ya potasiamu sianidi mwaka wa zaidi ya wajapani walijiua katika siku za mwisho za vita vya saipan baadhi yao wakiruka kutoka suicide cliff na banzai cliff
mgomo wa kususia chakula wa ulioongozwa na bobby sands ulisababisha vifo vya watu 
kisababishi cha vifo hivi kilirekodiwa na coroner kama njaa ya kujitakia badala ya kujiua
kisababishi hiki kilibadilishwa na kuwa njaa kwenye vyeti vya kifo baada ya familia za waathiriwa kulalamika
katika vita vya ii vya dunia erwin rommel aligunduliwa kufahamu mbeleni kuhusu njama ya julai kuhusu maisha ya hitle hivyo akatishwa kwa hukumu ya umma kuuawa na jeshi na pia familia yake kulipiziwa kisasi iwapo hatajuia
kufuatana na katiba ya nchi yeye ni ishara wa dola na wa umoja wa taifa
tenno wa sasa ni akihito aliyepokea cheo baada ya kifo cha babake hirohito mwaka 
historia ya japani inamkumbuka tenno wa kwanza kabisa aliyekuwa jimmu mnamo kk
wataalamu wengine huwa na mashaka lakini wanakubali ya kwamba watawala hawa walikuwepo angalau tangu karne ya bk
hadi karne ya ikulu yao ilikuwa mjini kyoto tangu meiji iko tokyo
nasaba ya watawala wa japani ni nasaba ya kale duniani
katika historia ndefu matenno walikuwa na madaraka tofautitofauti
hata kama walitazamiwa kama wakuu wa taifa hali halisi madaraka yao yalikuwa madogo wakati mwingine
lakini kulikuwa pia na matenno walioamua kabisa juu ya siasa ya nchi kwa mfano meiji tangu 
segera ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
ndolwa ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
mazingara ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
kwamsisi ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
kwasunga ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
kwaluguru ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
kang ata ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
kwamkonje ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
vibaoni ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
sindeni ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
misima ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
kiva ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
kabuku ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
kwamatuku ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
kwedizinga ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
komkonga ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
mkata ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
ni jina la kata ya wilaya ya handeni katika mkoa wa tanga tanzania
pia ina shule moja ya sekondari ya tunguli lakini bado jitihada zinaendelea ili kuongeza shule ya pili ni jina la kata ya wilaya ya kilindi katika mkoa wa tanga tanzania
kata ya kikunde inajumuisha vijiji vya kikunde tunguli mafulila ludewa mjimpya na lusane
wakazi wake ni wakulima na wafugaji wakiwa wakaguru wanguu na wamasai
mazao ya chakula ni mahindi maharage mihogo na mbaazi
kituo cha afya cha tunguli kinachomilikiwa na kanisa la anglikana kinahudumia kata nzima na nyingine
shule za msingi zipo kila kijiji na kikunde ipo shule ya sekondari
wananchi wa kata hii hawana zao maalum za biashara isipokuwa maharage na maembe wakati msimu
kwa wafugaji huuza mifugo yao katika mnada wa kila mwezi mara moja uliopo kikunde
madini ya dhahabu ni utajiri uliogunduliwa hivi karibuni katika vijiji vya mafulila na tunguli
ni jina la kata ya wilaya ya kilindi katika mkoa wa tanga tanzania
kimbe ni jina la kata ya wilaya ya kilindi katika mkoa wa tanga tanzania
ni jina la kata ya wilaya ya kilindi katika mkoa wa tanga tanzania
eukaryota ni kundi kubwa la viumbehai ambavyo vina seli zenye kiini cha seli na utando wa seli
mimea wanyama na fungi wote tunaoona huhesabiwa humo
zinahesabiwa kwa jumla kama domeni kati ya viumbehai na domeni nyingine ni bakteria na archaea ambavyo ni viumbe vidogo sana vinavyoonekana kwa hadubini tu
eukaryota walio wengi wana seli nyingi lakini hasa protisti na sehemu za fungi zina seli moja tu
seli za eukaryoti ni kubwa kuliko seli za bakteria na archaea
ndani ya seli zao kuna oganeli ambazo ni kama viungo vya mwili lakini vina shughuli maalumu ndani ya seli
oganeli inayojulikana zaidi ni kiini cha seli inayotunza sehemu kubwa ya dna yake
seli za eukaryota huwa pia na kitu kinachofanana na kiunzi cha mifupa kwenye mwili kinachojengwa kwa vimirija vya protini za pekee ambazo ni gumu kiasi kuliko ektoplasma inayojaza seli
biokemia ni elimu ya michakato ya kikemia ndani ya viumbehai
inachunguza muundo na shughuli za sehemu za seli kama vile protini kabohidrati lipidi homoni vimeng enya na mengine
kuna molekuli nyingi zinazounda mwili wa kibinadamu
tim berners lee juni mjini london uingereza alianzisha wavuti wa walimwengu www au intaneti ya dunia zima
wavuti ni mfumo unaowezesha watu kutazama habari picha na kurasa kutoka dunia yote kwenye tarakilishi yao
 berners lee alikuwa mtaalamu wa kompyuta kwenye cern taasisi ya kinyuklia ya ulaya
maabara ya cern ziko pande zote mbili za mpaka wa uswisi na ufaransa
haikuwa rahisi kupata mawasiliano kati ya kompyuta pande zote mbili za mpaka kwa sababu kila nchi ilikuwa na utaratibu wake
berners lee alitunga lugha ya programu html inayotumiwa leo hii kuandika kila karibu kila ukurasa kwenye toovuti hata wikipedia
alianzisha pia mpango wa kuweka kompyuta kando kama seva kwa watumiaji wengine
alitunga mipangoy kupanusha wavuti kote duniani akasisitiza ya kwamba programu zote ziwe programu huria
leo hii anaishi marekani akiwa profesa kwenye chuo kikuu cha mit mjini boston
nicolaus copernicus kwa kijerumani nikolas koppernigk kwa kipolandi miko aj kopernik februari mei alikuwa mtaalamu wa fani mbalimbali
ni maarufu hasa kwa kuwa ndiye aliyeeleza muundo wa ulimwengu kwa kusema dunia inazunguka jua kinyume cha fundisho lilotawala awali kuwa jua linazunguka dunia
ndiyo yanayoitwa mapinduzi ya kikoperniki ambayo ni ya msingi kwa ustawi wa sayansi ya kisasa
alizaliwa toru mji wa hansa huko poland katika familia yenye damu ya kijerumani
alisoma teolojia sheria na tiba huko poland na italia akawa padri wa kanisa kuu la frauenburg fromburg ambapo alifariki mwaka akazikwa chini ya sakafu yake
kidogo tu kabla hajafa alitoa kitabu chake de revolutionibus orbium coelestium kuhusu mizunguko ya magimba ya angani ambacho kina mafundisho makuu ya sayansi ya nyota ya siku zile kama vile mpangilio wa sayari zinzounguka jua na mzunguko wa dunia kwenye mhimili wake kila siku
hata hivyo mafundisho yake yalikuwa na kasoro zilizojulikana baadaye kwa maendeleo ya utafiti k
mf
alidhani njia za sayari kuzunguka jua zina umbo la duara kabisa
pia alifikiri ya kwamba jua liko kwenye kitovu cha ulimwengu
mafundisho yake yaliathiri wanasayansi wengine kama galileo galilei na kepler ambao waliyathibitisha na kuyaboresha
volti ni kizio cha umeme tuli au kani mwendoumeme ambao ni tofauti ya utuli baina ya mahali pawili kwenye waya kipitishio na huchukua mkondo usiobadilika wa ampea kama nguvu kati ya sehemu pawili ni wati moja
maana yake volti moja ni sawa na hisa ya wati gawanya kwa ampea 
jina limetolewa kwa heshima ya mwanafizikia alessandro volta kutoka italia
hisa katika hisabati ni tokeo la mgawanyo au hesabu ya kugawanya namba moja kwa nyingine
kiukraine kiukraine transliteration ukrajins ka mova ni lugha ya kislavoni cha mashariki
lugha hii ni moja kati ya familia ya lugha za kihindi kiulaya
kiukraine ni lugha ya pili inayozungumzwa sana katika orodha ya lugha za kislavoni
kuna waongeaji milinio wanaongea lugha hii nchini ukraine
kwa hesabu ya dunia nzima kuna waongeaji wapatao milioni hamsini wanaongea lugha hii
lugha ya kiukraine huandikwa kwa herufi za kicyrillic
afabeti za kiukraine kwa tafsiri ya maelezo kuelekea kijerumaini ni ogani inayotambua mwanga na kutuma habari zake kwa ubongo
kuna mifumo mbalimbali ya macho kati ya aina mbalimbali za wanyama
macho ya kimsingi kwa viumbehai vidogo yanatambua tu kama mazingira yana mwanga au la
hata kati ya viumbehai wenye seli moja kuna wenye protini zinazotofautisha giza na nuru
kuna konokono ambao hawawezi kuona picha ya mazingira lakini wanatambua mwanga na uwezo huu unawawezesha kuepukana na mwanga wa jua ambao ungewakausha
macho yaliyoendelea kiasi yana umbo kama kikombe na hii inawezesha kutambua upande gani nuru inatokea
wanyama wengi huwa na macho yaliyoendelea zaidi yana uwezo wa kuona picha halisi ya mazingira pamoja na rangi na mwendo
wadudu na arthropoda huwa na macho ya kuungwa na vijicho vingi vidogo vinavyoitwa omatidi kila kijicho huwa na umbo la kijiti na kwenye mwisho wake kuna lenzi ya chitini
mdudu anaweza kuwa na vijicho elfu kadhaa na picha ya mazingira inaunganishwa na picha nyingi ndogo za kila kijicho
macho haya ya kuungwa yanamwezesha mdudu kuangalia asilimia kubwa ya mazingira yake kwa aina kadhaa hata nyuma yake
macho ya kuungwa yanaweza kufunika hadi asilimia ya eneo la kichwa
mdudu haoni vikali kama mtu lakini anaona mabadiliko na mwendo haraka sana
wanyama wanaoishi katika vilindi vya bahari penye giza nene huwa na macho ambamo fuwele ziko kama kioo na kupazia nuru hafifu
kuna wanyama wanaoweza kuona nuru ambayo ni nje ya upeo wa kibinadamu kwa mfano nyuki huona mnururisho wa infraredi
macho ya binadamu kama ya mamalia huwa na lenzi moja tu
lakini muundo wa jicho unaruhusu kuona rangi umbali na mengi madogo
kiunzi nje ni ganda au ngozi imara inayobeba na kulinda mwili wa mnyama kwa nje si kwa ndani kama kiunzi cha mifupa
ni hasa wanyama wa ngeli ya arthropodi kama vile wadudu buibui na kaa wenye kiunzi nje imara ya chitini
kwa mnyama mdogo kiunzi hiki bado ni laini lakini kinaendelea kuwa kigumu
baada ya muda kama mnyama anaendlea kukua ganda hili gumu linakuwa dogo
hapo wanyama wenye kiunzi nje hutupa ganda na kukuza ngozi mpya itakayokuwa gumu tena
watu wameanza kuiga mfumo wa wadudu kwa kujijengwa aina ya kiunzi nje
tangu kale wanajeshi waliwahi kuvaa suti za chuma au bapa mbalimbali za metali zilizokinga kifua kichwa na tumbo
katika teknolojia ya kisasa muhandisi wanachunguza suti za kuvaa kwa wajeruhiwa au walemavu zitakazowezesha kutembea tena
dangerously in love ni jina la kutaja albamu ya r b ya msanii beyonc 
filimbi ni ala ya muziki inayopatikana kote duniani
ina umbo la bomba na hewa inapulizwa ndani kwa mdomo kupitia shimo mkondo wa hewa unapita kwenye kona kali ambako unaanza kutingatinga ukisababisha nguzo ya hewa iliyopo ndani ya bomba la filimbi kutingatinga pia mitetemo hii ni sauti ya filimbi
urefu wa bomba unafanya tabia ya sauti kama filimbi ni fupi inatoa sauti ya juu kama filimbi ni ndefu ina sauti ya chini
filimbi nyingi huwa na mashimo kanda yanayofunikwa na kufunguliwa kwa vidole
kwa kufungua shimo mchezaji anafupisha au kurefusha nguzo ya hewa ndani ya filimbi inayotingatinga na kubadilisha sauti hivyo
leonhard euler tamka oiler aprili septemba alikuwa mtaalamu wa hisabati na fizikia kutoka nchini uswisi
sehemu kubwa ya maisha yake alikaa ujerumani na urusi
alitunga maneno mengi yanayoendelea kutumiwa hadi leo na wanahisabati alianza kutumia alama kama kama namba ya duara au kwa jumla ya hesabu
brandy rayana norwood amezaliwa februari ni mwimbaji kutoka nchi ya marekani
thomas alva edison februari oktoba alikuwa mvumbuzi mashuhuri na mfanyabiashara nchini marekani
aliboresha vifaa kama balbu ya umeme mikrofoni na kugundua gramafoni
utafiti na uvumbuzi wake ulihusu hasa mitambo ya umeme
akajishughulisha pia na mtandao wa ugawaji wa umeme
edison alizaliwa katika familia ya ohio kama mtoto wa saba akasoma miezi michache tu shuleni alipofukuzwa kwa sababu hakupenda kutulia na kusikiliza akafundishwa na mamake nyumbani
aligonjeka mara kadhaa na tokeo moja ilikuwa ya kwamba kuanzia umri wa miaka alikuwa karibu kiziwi
alipata kazi yake ya kwanza kwenye kampuni ya telegrafu
kazi hii ilimwachia nafasi ya kujisomea na kutengeneza vifaa vyake vya kwanza
alipokuwa na umri wa miaka alitengeneza machine ya kuhesabu na kukadiria kura kwenye chaguzi
 alivumbua mashine ya kushika sauti ikaitwa phonograph na kuwa mashine mama wa gramofoni
edison alivumbua mengi mapato kutokana na mauzo ya mitambo yeke yalimruhusu kujenga maabara makubwa na kuwaajiri muhandisi na wasidizi wengi
alitambua mapema ya kwamba kufaulu kwa mitambo ya umeme kulihitaji mtandao wa usambazaji wa umeme
aliendelea kutengeneza swichi na mita ya kuhesabu matumizi ya umeme
tangu kampuni ya edison ilianza kuweka waya za umeme mjini new york na alimaliza kituo cha umeme cha kwanza
hadi kampuni yake ilkuwa na vituo vilivyotoa umeme kwa balbu milioni 
 na wateja 
kampuni yake iliendelea kuwa kampuni kubwa ya general electric
kwa wakristo ekaristi ni sakramenti iliyowekwa na yesu kristo wakati wa karamu ya mwisho usiku wa kuamkia ijumaa kuu siku ya mateso na kifo chake
jina linaonyesha mazingira ya sala ya matukio hayo ambapo yesu alimuelekea mungu akimshukuru kwa vyakula na kinywaji alivyoshika mikononi kabla hajawagawia wanafunzi
shukrani ilikuwa msimamo wa msingi wa yesu kwa baba maisha yake yote hasa alipofikia wakati wa kutolewa awe kafara ya wokovu wetu
bwana yesu usiku ule aliotolewa alitwaa mkate naye akiisha kushukuru akaumega akasema huu ndio mwili wangu ulio kwa ajili yenu fanyeni hivi kwa ukumbusho wangu
na vivi hivi baada ya kula akakitwaa kikombe akisema kikombe hiki ni agano jipya katika damu yangu fanyeni hivi kila mnywapo kwa ukumbusho wangu kor 
yesu alitumia mkate na divai kwa sababu vilikuwa vya maana sana katika utamaduni wake na katika agano la kale
vilikuwa chakula cha kawaida na kinywaji cha karamu
divai imfurahishe mtu moyo wake na mkate umburudishe mtu moyo wake zab 
vilitokana na chembe za ngano na matunda ya mzabibu ambavyo yesu alijifananisha navyo
amin amin nawaambia chembe ya ngano isipoanguka katika nchi ikafa hukaa hali iyo hiyo peke yake bali ikifa hutoa mazao mengi yoh 
mimi ni mzabibu ninyi ni matawi akaaye ndani yangu nami ndani yake huyo huzaa sana maana pasipo mimi ninyi hamwezi kufanya neno lolote yoh 
baada ya kulimwa vilihitaji kusagwa au kushinikizwa matendo yanayodokeza tena mateso yake pamoja na kazi ya binadamu
pia wingi wa chembe na wa zabibu zinazoungana ziwe mkate na divai unamaanisha umoja wa waamini ndani ya kristo
kwa hiyo ni lazima tutumie daima mkate na divai si vitu vingine
mara nyingine wakatoliki wanapokea umbo la mkate tu kwa lengo la kukwepa umwagaji wa damu ya kristo na kurahisisha ibada hasa kama washiriki ni umati hata milioni katika misa moja
yesu mwenyewe alizungumzia mkate kuliko divai kwa sababu chakula ni muhimu kuliko kileo
mimi ndimi chakula chenye uzima kilichoshuka kutoka mbinguni mtu akila chakula hiki ataishi milele
na chakula nitakachotoa mimi ni mwili wangu kwa ajili ya uzima wa ulimwengu yoh 
kwa kuwa mkate ni mmoja sisi tulio wengi tu mwili mmoja kwa maana sisi sote twapokea sehemu ya ule mkate mmoja kor 
anayekula umbo la mkate hapokei sehemu tu ya yesu bali anampokea mzima mwili damu roho na umungu
pamoja na hayo daima ni lazima walau padri anywe umbo la divai
melkizedeki mfalme wa salemu alileta mkate na divai naye alikuwa kuhani wa mungu aliye juu sana mwa amefananishwa na mwana wa mungu eb 
njoo ule mkate wangu ukanywe divai niliyoichanganya mith 
yesu alishiriki karamu nyingi na katika mojawapo ndipo alipoanza miujiza yake kwa kugeuza mapipa ya maji kuwa divai bora
kila mtu kwanza huandaa divai iliyo njema hata watu wakiisha kunywa sana ndipo huleta iliyo dhaifu wewe umeiweka divai iliyo njema hata sasa yoh 
mwana wa adamu amekuja anakula na kunywa nanyi mwasema tazama mlafi huyu na mnywaji wa divai rafiki wao watoza ushuru na wenye dhambi lk 
hatimaye yesu alitumia divai kuachia ishara ya damu yake ili wafuasi wake waweze kushiriki mateso yake
je mwaweza kunywea kikombe nitakachonywea mimi math 
kisha kushiriki kila mwaka karamu ya pasaka ambapo wote walikunywa divai mara nne safari ya mwisho alikamilisha miujiza yake kwa kuigeuza iwe damu yake
nimetamani sana kuila pasaka hii pamoja nanyi kabla ya kuteswa kwangu kwa maana nawaambia ya kwamba siili tena hata itakapotimizwa katika ufalme wa mungu
akapokea kikombe akashukuru akasema twaeni hiki mgawanywe ninyi kwa ninyi maana nawaambia ya kwamba tangu sasa sinywi mazao ya mzabibu hata ufalme wa mungu utakapokuja
akatwaa mkate akashukuru akaumega akawapa akisema huu ndio mwili wangu unaotolewa kwa ajili yenu fanyeni hivi kwa ukumbusho wangu
kikombe nacho vivyo hivyo baada ya kula akisema kikombe hiki ni agano jipya katika damu yangu inayomwagika kwa ajili yenu lk 
kikombe kile cha baraka tukibarikicho je si ushirika wa damu ya kristo kor 
agano jipya linasimulia mara nne matendo na maneno ya yesu ambayo alianzisha ibada hiyo na kuwakabidhi mitume wake
simulizi la zamani zaidi ni lile la kor 
likafuata lile la mk halafu yale ya math na lk 
kadiri ya ushuhuda huo yesu katika karamu ya mwisho aliwagawia mitume wake mkate na divai akisema ndio mwili wake na damu yake vitakavyotolewa kama kafara kwa ondoleo la dhambi za umati akawaagaiza wafanye vilevile kwa ukumbusho wake
hivyo kanisa tangu hapo linaendeleza ibada hiyo maalumu na ya msingi katika mazingira mbalimbali
simulizi la paulo linafanana na lile la mwinjili luka na kufuata jinsi ekaristi ilivyoadhimishwa kati ya wakristo wa mataifa kumbe mwinjili marko na mwinjili mathayo waliripoti adhimisho lilivyokuwa kati ya wakristo wa kiyahudi
karne zilizofuata ibada ilizidi kubadilika hasa ilipotenganishwa na mlo wa kawaida ulioendana nayo awali
badala ya mlo huo ibada iliunganishwa na masomo ya neno la mungu
ekaristi inaadhimishwa kwa mpangilio wa kupanda waamini wanalishwa neno la mungu katika mimbari halafu mwili na damu ya kristo katika altare
vilevile sehemu ya kwanza liturujia ya neno inaleta masomo yakiwa na kilele katika injili
yesu mfufuka aliwaeleza katika maandiko yote mambo yaliyomhusu yeye mwenyewe ikawa alipokuwa ameketi nao chakulani alitwaa mkate akaubariki akaumega akawapa
yakafumbuliwa macho yao wakamtambua lk 
siku ya kwanza ya juma tulipokuwa tumekutana ili kumega mkate paulo akawahutubu akamega mkate akala mdo 
tusipofuata vizuri hatua za awali hatutafaidika kweli na sakramenti ndiyo sababu ni muhimu tuwahi ibada
kati ya namna mbalimbali za kuiadhimishwa yalijitokeza mapokeo ya mashariki na ya magharibi
kwa jumla mapokeo ya mashariki yanahusisha milango ya fahamu na ni ya fahari kuliko yale ya magharibi
ekaristi inahusiana sana na pasaka na kifo na ufufuko wa yesu vilivyotokea kwenye sikukuu hiyo ya wayahudi
kadiri ya injili yesu kristo aliweka ekaristi wakati wa kuadhimisha karamu ya pasaka ya kiyahudi akaipatia maana mpya kuhusiana na kifo na ufufuko wake
wakatoliki na waorthodoksi wanaamini kwamba katika karamu ya bwana wanakula na kunywa mwili wa damu ya kristo
katika sala kuu ya ekaristi padri anaporudia maneno ya yesu juu ya mkate na divai roho mtakatifu anavigeuza kwa dhati mkate si tena mkate wala divai si tena divai ingawa maumbo yanabaki yaleyale kwa hisi zetu
aulaye mwili wangu na kuinywa damu yangu anao uzima wa milele nami nitamfufua siku ya mwisho
kwa maana mwili wangu ni chakula cha kweli na damu yangu ni kinywaji cha kweli yoh 
basi kila aulaye mkate huo au kukinywea kikombe hicho cha bwana isivyostahili atakuwa amejipatia hatia ya mwili na damu ya bwana kor 
baada ya mageuzo yesu anabaki katika ekaristi moja kwa moja
maumbo ya mkate na divai yanazidi kudokeza uwepo wake kama chakula na kinywaji chetu hata kwa faida ya wagonjwa na wengineo wasiohudhuria
ndiyo sababu tunazidi kumuabudu katika ekaristi ingawa hatumuoni
tomaso alijibu akamwambia bwana wangu na mungu wangu yesu akamwambia wewe kwa kuwa umeniona umesadiki wa heri wale wasioona wakasadiki yoh 
vilevile wakatoliki na waorthodoksi wanaamini ekaristi ni kafara ambayo yesu alimtolea baba msalabani na anaendelea kumtolea kwa wokovu wetu
yeye kwa kuwa akaa milele anao ukuhani wake usioondoka
naye kwa sababu hii aweza kuwaokoa kabisa wao wamjiao mungu kwa yeye maana yu hai sikuzote ili awaombee kila kuhani mkuu huwekwa ili atoe vipawa na dhabihu kwa hiyo lazima huyu naye awe na kitu cha kutoa eb 
katika ekaristi tunajiunga naye kwa kufanya ukumbusho wa kifo na ufufuko wake tukimtolea tena baba sadaka ya mwili na damu yake iliyolinganishwa na zile za waisraeli na za wapagani waangalieni hao waisraeli walivyokuwa kwa jinsi ya mwili wale wazilao dhabihu je hawana shirika na madhabahu ya kwamba kile kilichotolewa sadaka kwa sanamu ni kitu sivyo lakini vitu vile wavitoavyo sadaka wavitoa kwa mashetani wala si kwa mungu nami sipendi ninyi kushirikiana na mashetani
hamwezi kunywea kikombe cha bwana na kikombe cha mashetani
hamwezi kushirikiana katika meza ya bwana na katika meza ya mashetani kor 
ekaristi inaitwa sakramenti ya upendo kwa sababu kila unapofanyika ukumbusho wa sadaka hiyo pekee waamini wanazidi kujifunza na kupokea upendo ambao siku hiyo yesu ali amewapenda watu wake katika ulimwengu aliwapenda upeo yoh 
hivyo tunawezeshwa kutekeleza amri mpya aliyotuachia pamoja na ekaristi
kama vile nilivyowapenda ninyi nanyi mpendane vivyo hivyo yoh 
ni sharti tujitoe kama yesu tukijiunga na sadaka yake katika ibada na katika maisha
katika hili tumelifahamu pendo kwa kuwa yeye aliutoa uhai wake kwa ajili yetu imetupasa na sisi kuutoa uhai wetu kwa ajili ya hao ndugu
lakini mtu akiwa na riziki ya dunia kisha akamwona ndugu yake ni mhitaji akamzuilia huruma yake je upendo wa mungu wakaaje ndani yake huyo watoto wadogo tusipende kwa neno wala kwa ulimi bali kwa tendo na kweli yoh 
katika imani ya kanisa katoliki na waorthodoksi sakramenti inayokamilisha ubatizo na kipaimara ni ekaristi iliyo kuu kuliko sakramenti zote kwa sababu ndiyo yesu mzima mungu mtu katika maumbo ya mkate na divai
walioshiriki kifumbo kifo na ufufuko wake wakapokea kwake paji la roho mtakatifu wanaalikwa kukaribia mara kwa mara meza anapowalisha na kuwanywesha mwili na damu yake ili washiriki uhai wake kwa dhati zaidi na zaidi
aulaye mwili wangu na kuinywa damu yangu hukaa ndani yangu nami hukaa ndani yake
kama vile baba aliye hai alivyonituma mimi nami ni hai kwa baba kadhalika naye mwenye kunila atakuwa hai kwa mimi yoh 
ubatizo na kipaimara havirudiwi vinadumu ndani ya mtu kama mifupa ambayo ekaristi ya mara kwa mara inazidi kuitia mwili na damu
wainjili ni waandishi wa vitabu vya injili vinavyoleta matendo na maneno ya yesu kristo
wakristo wanakubali kama neno la mungu vitabu vinne tu vya namna hiyo yaani vile vilivyoandikwa wakati wa mitume wa yesu karne ya b
waandishi wa vitabu hivyo wanatajwa kama mwinjili marko mwinjili mathayo mwinjili luka na mwinjili yohane
ushuhuda wa kwanza kuwataja pamoja hao wanne ni ule wa irenei wa lyons karne ya b
tangu zamani hao wanne walihusianishwa na viumbe wanne waliotajwa katika kitabu cha ezekieli halafu katika kitabu cha ufunuo simba ng ombe mtu tai
kitubio au upatanisho ni sakramenti ya kikristo katika kanisa katoliki makanisa ya kiorthodoksi na madhehebu mengine machache
kwa njia yake mkristo aliyetubu anapokea kwa huduma ya kanisa msamaha wa mungu kwa dhambi alizotenda baada ya ubatizo
kwa sababu hiyo pamoja na mpako wa wagonjwa ni kati ya sakramenti mbili za uponyaji zinazolenga afya ya roho na mwili inayoharibiwa na dhambi na ugonjwa
kadiri ya imani hiyo tunaweza kuona ina msingi gani katika ufunuo hasa agano jipya
ufafanuzi wake wa kichungaji unaweza kuwa kama ifuatavyo
mungu aliwapa watu amri ya kusamehe dhambi kwa njia ya mwanae
yesu mfufuka aliwaonyesha mitume alama ya mateso mwilini mwake akawavuvia akawaambia pokeeni roho mtakatifu
katika kanisa tunafurahi kupewa msamaha wa dhambi kila tunapohitaji mradi tutubu
si dhana wala hisia tu bali ni neno la hakika tunalolipokea kwa masikio yetu
mungu aliwapa watu amri ya kusamehe dhambi zote kwa sababu upendo mtiifu wa mwanae aliyejitoa kuwa sadaka ya wokovu wetu unampendeza kuliko dhambi zote zinavyomchukiza
ila hatuwezi kusamehewa dhambi ya kukataa neema ambayo roho mtakatifu anatusukuma tuamini na kutubu kwa sababu pasipo imani na toba hapana msamaha
kila dhambi na kila neno la kufuru watasamehewa wanadamu ila kwa kumkufuru roho hawatasamehewa math 
nasi tukitenda kazi pamoja naye twawasihi msiipokee neema ya mungu bure kor 
mungu aliwapa watu amri ya kusamehe dhambi kwa sababu amependa washiriki katika kazi zake
ametuumba kwa njia ya wazazi na kutulea na kutusaidia kwa njia ya wengine pia
hasa ametuokoa kwa njia ya yesu ambaye yupo nasi sikuzote katika mwili wake yaani kanisa na katika wale walioshirikishwa mamlaka ya mitume
basi tu wajumbe kwa ajili ya kristo kana kwamba mungu anasihi kwa vinywa vyetu twawaomba ninyi kwa ajili ya kristo mpatanishwe na mungu kor 
hivyo tumuendee padri ili kuondolewa dhambi tulizotenda baada ya ubatizo kwa kuwa hatuwezi kupokea msamaha tukikataa masharti yake na mungu ametupangia watu ambao watuondolee kwa niaba yake
watu wote na watoza ushuru waliposikia hayo waliikiri haki ya mungu kwa kuwa wamebatizwa kwa ubatizo wa yohane
lakini mafarisayo na wanasheria walilipinga shauri la mungu juu yao kwa kuwa hawakubatizwa naye lk 
yesu mwenyewe alikubali kubatizwa na yohane ili atimize mpango wa baba
yohane alitaka kumzuia akisema mimi nahitaji kubatizwa na wewe nawe waja kwangu yesu akajibu akamwambia kubali hivi sasa kwa kuwa ndivyo itupasavyo kuitimiza haki yote math 
je sisi tukatae kumkimbilia padri wa mungu ili kupokea huruma yake tunayoihitaji kuliko hewa tumuungamie padri dhambi zetu ili aweze kutushauri na kuamua kama tuko tayari kuondolewa
tumweleze kwa unyofu makosa yote tuliyoyafanya na nia tuliyonayo ya kuyafidia na kutoyarudia
tukisema kwamba hatuna dhambi twajidanganya wenyewe wala kweli haimo mwetu
tukiziungama dhambi zetu yeye ni mwaminifu na wa haki hata atuondolee dhambi zetu na kutusafisha na udhalimu wote
tukisema kwamba hatukutenda dhambi twamfanya yeye kuwa mwongo wala neno lake halimo mwetu yoh 
tukumbuke tulivyo viungo vya mwili mmoja hivi kwamba dhambi zetu zimewadhuru wenzetu
ungameni dhambi zenu ninyi kwa ninyi na kuombeana mpate kuponywa yak 
kutokuwa tayari kufanya hivyo walau sirini kwa padri ni dalili ya kiburi na ya kutotubu
hata padri akiwa mkosefu anaweza kutuondolea dhambi kwa niaba ya mungu aliyempa mamlaka hiyo
hatusamehewi na utakatifu wa padri bali na huruma ya baba kwa njia yake
yeye anamtumia padri yeyote ili kuturahisishia kazi tusihitaji kuchunguza kwanza ubora wa maisha yake wala kwenda mbali tukampate mmoja asiye na dhambi
tungefanyeje kuhakikisha ni mtakatifu wakati hatuwezi kusoma moyo wake ingekuwa hivi tusingepata kamwe hakika ya kusamehewa
kumbe inatutosha kujua ni padri kwamba mungu amempa mamlaka ya kusamehe dhambi kama yesu alivyowapa mitume siku tatu baada ya kumkimbia na hata kumkana
kila padri anaweza kukiri ni neno la kuaminiwa tena lastahili kukubalika kabisa ya kwamba kristo yesu alikuja ulimwenguni awaokoe wenye dhambi ambao wa kwanza wao ni mimi tim 
amri ya kusamehe dhambi wamepewa watu si malaika
tuna hazina hii katika vyombo vya udongo ili adhama kuu ya uwezo iwe ya mungu wala si kutoka kwetu kor 
nje ya kitubio tunaweza kuondolewa dhambi tuliyotenda baada ya ubatizo lakini ni vigumu zaidi kwa sababu hatupati msaada wa sakramenti hiyo maalumu
pamoja na nia ya kumuungamia padri mapema tunahitaji neema ya kutubu kikamilifu si kwa kuhofia adhabu bali kwa kumpenda mungu tuliyemchukiza
amesamehewa dhambi zake ambazo ni nyingi kwa kuwa amependa sana lk 
mpako wa wagonjwa ni ibada maalumu kwa ajili ya wagonjwa inayotumiwa na wakristo wa madhehebu mbalimbali kufuatana na desturi ya mitume wa yesu na agizo la barua ya yakobo
kwa kanisa katoliki waorthodoksi na madhehebu mengine machache ni sakramenti iliyowekwa na yesu kristo ingawa injili haisemi
pamoja na kitubio ni kati ya sakramenti mbili za uponyaji zinazolenga kumrudishia mkristo afya ya roho na mwili iliyoathiriwa na dhambi na ugonjwa
kadiri ya imani hiyo mpako wa wagonjwa ulianzishwa na yesu kama sakramenti zote
maandiko yanasimulia huruma yake iliyomfanya awaponye wengi kwa namna mbalimbali na kuwapa mitume uwezo wa kufanya vilevile kwa kupoza magonjwa yote na udhaifu wa kila aina math 
nao wakatoa pepo wengi wakapaka mafuta watu wengi waliokuwa wagonjwa wakawapoza mk 
na awaite wazee wa kanisa nao wamwombee na kumpaka mafuta kwa jina la bwana
na kule kuomba kwa imani kutamwokoa mgonjwa yule na bwana atamwinua hata ikiwa amefanya dhambi atasamehewa yak 
mafuta ya wagonjwa yanamaanisha lengo la kuwaponya na kuwarudishia nguvu na uzuri
kama kawaida maneno yanaweka wazi zaidi kuwa lengo si kuponya mwili tu bali hasa roho kwa kuitia msamaha na faraja katika mateso ambayo huenda yakaendelea
kwa kuwa mungu haponyi mwili kila mara isipokuwa kwa faida na wokovu wa mgonjwa na wa wengine
kwa ajili ya kitu hicho nalimsihi bwana mara tatu kwamba kinitoke
basi nitajisifia udhaifu wangu kwa furaha nyingi ili uweza wa kristo ukae juu yangu kor 
sasa nayafurahia mateso niliyo nayo kwa ajili yenu tena nayatimiliza katika mwili wangu yale yaliyopungua ya mateso ya kristo kwa ajili ya mwili wake yaani kanisa lake kol 
ndoa ni muungano wa maisha yote kati ya watu wawili unaokubaliwa na kuheshimiwa na jamii
katika utamaduni wa nchi nyingi uhusiano huo ni kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja tu na unalenga ustawi wao na uzazi wa watoto katika familia
miaka ya mwisho nchi chache zimeanza kuruhusu ndoa kati ya watu wawili wa jinsia moja
kumbe nchi nyingine zinapinga vikali jaribio hilo kama kinyume cha maumbile
takwimu zinaonyesha kwamba katika ndoa za jinsia moja uaminifu ni mdogo kuliko katika ndoa za jinsia mbili na kwamba udumifu wake ni wa muda mfupi zaidi
mara nyingi harusi inafanyika kwa ibada maalumu kadiri ya dini ya wahusika
baadhi ya madhehebu ya kikristo yanatazama ndoa kati ya wabatizwa wawili kuwa sakramenti rejea ndoa sakramenti
hasa kanisa katoliki linaamini ndoa haiwezi kuvunjwa kwa talaka
ndoa kati ya wabatizwa wawili inahesabiwa na kanisa katoliki na waorthodoksi kama mojawapo kati ya sakramenti saba zilizowekwa na yesu kristo
pamoja na daraja takatifu ni kati ya sakramenti mbili za kuhudumia ushirika
kadiri ya mpango wa muumba ndoa halisi ina sifa tatu umoja uimara na utayari wa kuzaa
hamkusoma ya kwamba yeye aliyewaumba mwanzo aliwaumba mtu mume na mtu mke akasema kwa sababu hiyo mtu atamwacha babaye na mamaye ataambatana na mkewe na hao wawili watakuwa mwili mmoja hata wamekuwa si wawili tena bali mwili mmoja
basi aliowaunganisha mungu mwanadamu asiwatenganishe injili ya mathayo 
mungu akawabarikia mungu akawaambia zaeni mkaongezeke mkaijaze nchi na kuitiisha mwanzo 
mitara uzinifu talaka ushoga na kukataa uzazi ni kinyume cha mpango huo
yesu aliweka sakramenti ya ndoa kwa sababu ya umuhimu wa familia kwa ustawi wa mume na mke watoto jamii na ufalme wa mungu na kwa sababu ya uzito wa majukumu yanayohusika
siku ya tatu palikuwa na arusi huko kana mji wa galilaya naye mama yake yesu alikuwepo
yesu naye alikuwa amealikwa arusini pamoja na wanafunzi wake injili ya yohane akaleta divai bora ya ndoa sakramenti badala ya ndoa ya kimaumbile
hivyo ametuandalia neema tuweze kushinda ugumu wa mioyo mathayo unaohatarisha daima uzuri wa mpango wa mungu kuhusu upendo mwaminifu katika ndoa
mungu aliona kila kitu alichokifanya na tazama ni chema sana mwanzo 
ndoa ya wakristo ni sakramenti ya yesu na kanisa lake
njoo huku nami nitakuonyesha yule bibi arusi mke wa mwanakondoo ufu 
wakiwa na ndoa halisi mume na mke waliobatizwa ni ishara wazi ya hao wanaarusi wawili wasioonekana
kama vile kanisa limtiivyo kristo vivyo hivyo wake nao wawatii waume zao katika kila jambo
enyi waume wapendeni wake zenu kama kristo naye alivyolipenda kanisa akajitoa kwa ajili yake ef 
ndiyo sababu mkatoliki hawezi kufunga ndoa bila ya kuhusisha kanisa na kufuata taratibu zake
kwa kawaida wakatoliki wanaiadhimisha wakati wa misa karamu ya arusi ya mwanakondoo na kanisa lakini wanakubali katika mazingira ya pekee iweze kufungwa na wanaarusi mbele ya mashahidi wawili hata bila ya kuwepo padri
kumbe waorthodoksi wanahesabu baraka ya padri kuwa sehemu ya lazima ya sakramenti ambayo wanaarusi wanapewa
martin luther aliona sakramenti sharti iwe alama iliyowekwa na yesu kristo mwenyewe lakini ndoa ni sehemu ya utaratibu wa uumbaji uliotangulia kuja kwa yesu
kwa sababu hiyohiyo waprotestanti wengi hawakubali ndoa kuwa sakramenti na wanabariki tu ndoa iliyofungwa kufuatana na sheria za dola
yohane mwana wa zebedayo alikuwa mmojawapo kati ya mitume wa yesu ambaye alipendwa na mwalimu wao kuliko wenzake wote
mapokeo ya kikristo yanamuona kuwa mwandishi wa injili ya yohane wa barua tatu waraka wa kwanza wa yohane waraka wa pili wa yohane waraka wa tatu wa yohane na wa kitabu cha ufunuo
alizaliwa na salome baada ya mtume yakobo mkubwa mwanzoni mwa karne ya b
kabla ya kumfuata yesu kristo alikuwa mvuvi na mfuasi wa yohane mbatizaji
ndiye shahidi mkuu wa miaka mitatu hivi ya utume wa yesu akiwa wa kwanza kumfuata pamoja na mtume andrea mshiriki wa matukio ya pekee ya mwalimu wake kama alipogeuka sura mlimani mtume pekee aliyesimama chini ya msalaba wa kwanza kusadiki ufufuko wa yesu hata kabla hajamuona
kutokana na udhati wa teolojia yake alifananishwa na tai
anaheshimiwa na madhehebu karibu yote ya ukristo kama mtakatifu hasa tarehe desemba
 agosti ni mwigizaji filamu wa kimarekani
mnamo mwezi agosti gazeti la forbes limemworodhesha diaz kuwa kama mwigizaji wa kike anayelipwa pesa nyingi katika hollywood
ameripotiwa kupokea kiasi cha dola za kimarekani zipatazo milioni katika kipindi cha mwishoni mwa mwezi juni kwa kucheza katika filamu ya what happens in vegas na katika mfululizo wa tatu wa filamu ya shrek
diaz alizaliwa san diego california binti wa billie wakala wa kuuza na kununua kutoka nchi za nje na emilio diaz ambaye alifanya kazi kampuni ya mafuta unocal kwa miaka ishirini na zaidi mpaka alipostaafu mwaka 
mama yake anajua kuongea kiingereza na kijerumani
diaz ana dada yake mkubwa aitwaye chimene diaz ambaye alizaliwa juni san diego
michael faraday septemba agosti alikuwa mwanasayansi kutoka nchini uingereza aliyegundua misingi muhimu kwa matumizi ya umeme
utaalamu wake ulikuwa hasa upande wa fizikia na kemia
upande wa kemia alifaulu kubadilisha gesi kadhaa kuwa kiowevu akagundua kanuni za elektrolisisi
alizaliwa kati ya watoto wanne wa familia maskini huko newington butts kusini ya london
alisoma shule kwa miaka michache tu mengine akajifundisha mwenyewe
baadaye alisikiliza masomo ya wanakemia mashujuri walioanza kumjua mwishowe aliajiriwa kama msaidizi wa maabara kwenye taasisi ya royal institution
hapa alipanda ngazi kuwa msimamizi mkurugenzi na hatimaye profesa wa kemia
tupac amaru shakur juni septemba alikuwa mwigizaji mwanaharakati wa haki za binadamu na pia mwanamuziki maarufu wa muziki wa hip hop kutoka nchini marekani
anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama pac
ni mmoja kati ya wasanii wa hip hop waliouza rekodi nyingi za muziki dunia
huyu alikuwa mtoto wa afeni shakur ambaye alikuwa mwanachama wa chama cha black panther party
mama yake tupac alitolewa jela mwezi mmoja kabla ya kumzaa tupac
 septemba katika mwaka wa baada ya kupigwa risasi akiwa anaendesha gari mjini las vegas nevada siku saba kabla kifo chake
mara nyingi aliitwa pac pac makaveli na pia mwenyewe akajiita the don kiluminati
tupac pia alishawahi kuishikiria guinness world record kwa kuwa na mauzo ya juu sana kwa msanii wa muziki wa rap hip hop
alipata mauzo takriban milioni kwa hesabu ya dunia nzima na milioni kwa mauzo ya marekani pekee
maradhi ya zinaa ni namna ya kutaja magonjwa yanayosambazwa kwa njia ya vitendo vya kijinsia mengine ya zamani kisonono kaswende n
katika matokeo hayo pia tunaona kwamba uzinifu unamdhuru binadamu hatuwezi kuchezea utakatifu wa uhai tusipate hasara katika roho katika jamii na pengine hata katika mwili
maradhi ya zinaa ni magonjwa ya maambukizi zaidi ya ambayo kimsingi husambazwa kutoka mtu mmoja hadi mwingine kwa kujamiiana
magonjwa ya zinaa ni miongoni mwa maambukizi yanayofahamika sana na yaliyoleta madhara makubwa hasa katika nchi zinazoendelea ambazo nyingi ziko barani afrika
marekani ina kiasi kikubwa cha maambukizi kulinganisha na nchi zingine zilizoendelea kwa makisio nusu ya wamarekani wote huambukizwa magonjwa ya zinaa kabla ya kufikia umri wa miaka 
licha ya kuenea kwa magonjwa ya zinaa uchunguzi unaonyesha kuwa watu wengi hawana ufahamu juu ya hatari za maambukizi ya magonjwa haya madhara au kifo kabisa kinachoweza kusababishwa na matokeo ya kutotibu maambukizi
magonjwa ya zinaa kama kisonono au klamidia yanaweza yasionyeshe dalili zozote
watu wasiojua kuwa wameambukizwa huwa na hatari ya kuwaambukiza wenzi wao wa kimapenzi na wakati mwingine kwa wanawake watoto walio tumboni mwao
kama yataachwa bila kutibiwa magonjwa haya yanaweza kusababisha maumivu makali au kumuondolea mwanamke uwezo wa kupata mtoto
baadhi ya magonjwa ya zinaa yanaweza kutibiwa kwa dozi moja ya antibaotiki lakini mengine kama ukosefu wa kinga mwilini ukimwi hayatibiki
watu wenye magonjwa haya hubakia na uwezo wa kuambukiza kwa maisha yao yote
hatari kubwa zaidi ya kupata magonjwa ya zinaa ni kwa watu ambao huwa na wenzi wengi wa kimapenzi hufanya ngono bila ya kutumia kondomu na ambao huchangia sindano za kujidunga madawa katika miili yao
chunguzi zinaonyesha kuwa wenye umri kati ya miaka na wapo katika hatari kubwa ya kupata magonjwa ya zinaa kuliko watu wa makamo kwa sababu vijana wana uwezekano wa kuwa na wenzi wengi wa mapenzi kuliko kuwa na mahusiano ya muda mrefu na mwenzi mmoja
zaidi vijana wanaweza wakaona ugumu kuwaambia wenzi wao kuwa wameambukizwa magonjwa ya zinaa
vijana pia wanaweza kuona aibu au kutokuwa na uwezo wa kutafuta matibabu ya magonjwa haya
hii inamaamisha kuwa siyo tu kuwa wanaweza kuambukiza ugonjwa kwa vijana wenzao bali pia wana hatari kubwa ya kupata madhara yanayosababishwa na kutotibu ugonjwa kwa muda mrefu
magonjwa ya zinaa huambukizwa na wakala wa magonjwa bakteria wadogowadogo virusi parasites fungi na protozoa wakaao katika sehemu vuguvugu na zenye unyevunyevu katika mwili kama vile sehemu za siri mdomoni na kooni
magonjwa mengi ya zinaa husambaa wakati wa kujamiiana katika uke au mkunduni lakini aina nyingine za kukutana kimapenzi kama kwa kutumia midomo oral sex zinaweza kusambaza magonjwa
magonjwa mengine ya zinaa yanaweza kusambazwa kwa njia nyingine zaidi ya kujamiiana
magonjwa fulani ya zinaa yanayosababishwa na virusi kama ukimwi yanaweza kuambukizwa kwa kukutana na damu iliyoathirika
kwa mfano magonjwa yanayosababishwa na virusi yanaweza kusafiri miongoni mwa watu wanaochangia sindano zilizo na maambukizi na mtu anaweza kupata maambukizi kwa kupokea dawa iliyoambukizwa
baadhi ya magonjwa ya zinaa huambukiza kwa kutoka kwa mama hadi kwa mtoto
maambukizi yanaweza kutokea kabla ya kuzaliwa wakati vijidudu vikifanikiwa kupita katika kondo la uzazi placenta ogani katika mji wa mimba wa mwanamke mjamzito ambayo huunganisha mfumo wa damu ya mama na wa mtoto na kuingia katika mkondo wa damu wa mtoto
maambukizi pia huweza kutokea wakati wa kujifungua wakati mtoto anapopita katika njia ya uzazi au baada kujifungua wakati mtoto anapotumia maziwa yaliambukizwa
magonjwa ya zinaa hayawezi kuambukizwa kwa kupeana mikono au kugusana au kugusa nguo au katika viti vya chooni
kuna magonjwa ya zinaa mengi haya ni baadhi yale yanayofahamika sana
klamidia ni ugonjwa wa kuambukiza ambao husababishwa na bakteria zinazoitwa na sayansi kama chlamydia trachomatis
ugonjwa huu huwa hauonyeshi dalili za wazi kwa karibia asilimia ya wanawake na asilimia ya wanaume hivyo maambukizi mengi hushindwa kufahamika mapema
wakati dalili zinapoanza kujitokeza wanaume husikia maumivu wakati wa kukojoa au kutokwa usaha katika uume
wanawake wanaweza kutokwa damu nje ya kipindi chao maumivu wakati wa kukojoa kutokwa usaha katika uke au maumivu chini ya kitovu
kama utaachwa bila kutibiwa katika wanawake klamidia unaweza kuleta madhara makubwa kwa afya
klamidia huaribu tishu za uzazi za mwanamke na kusababisha uvimbe katika fupanyonga pelvic inflammatory disease pid
watoto waliozaliwa na mama waliombukizwa klamidia huwa na hatari ya kupata upofu au maambukizi katika mapafu
uchunguzi wa maambukizi ya klamidia hufanyika kwa kuchunguza fupanyonga na kiwango kidogo cha majimaji kutoka katika uke au uume ambayo huchunguzwa kwa uwepo wa chlamydia trachomatis
uchunguzi mpya kama ule wa mkojo ili kufahamu uwepo wa bakteria wa klamidia umekuwa ukitumika pia ili kufanya uchunguzi rahisi zaidi mwa watu ambao hawaonyeshi dalili za ugonjwa
kisonono ni maradhi ya zinaa ambayo husababishwa na bakteria zinazofahamika kisayansi kama neisseria gonorrhoeae
bakteria hizo hushambulia utandotelezi unaozunguka sehemu za siri
ingawa kwa makisio maambukizi ya kisonono huripotiwa kila mwaka nchini marekani wataalamu wamekisia kuwa watu karibia huambukizwa kwa mwaka
kama ilivyo klamidia kisonono nayo huwa haionyeshi dalili
kisonono ikiwepo huwa na dalili kama zile za klamidia ambazo huhusisha mauvimu wakati wa kukojoa na kutokwa kwa maji yanayonuka au usaha katika uke au uume
kisonono huonekana kwa urahisi kwa wanaume ambao hutoa usaha kutoka katika mfereji wa mkojo urethra
huanza kidogo lakini huongezeka na huwa mwingi na kusababisha kusikia haja ya kukojoa mara kwa mara huku kukiwa na maumivu
kisonono ikisambaa na kufikia prostate mfereji wa mkojo huziba kwa kiasi fulani
kwa wanawake maambuki hutokea katika urethra uke au mlango wa uzazi cervix
ingawa mwasho unaotokana na majimaji katika uke unaweza kuwa mkubwa mara nyingi dalili hizi huwa ni chache au hamna kabisa katika hatua za awali
kisonono isiyotibiwa inaweza kusababisha pid kwa wanawake
watoto wanaozaliwa na mama wenye kisonono huwa na hatari ya kuambukizwa wakati wa kuzaliwa maambukizo haya yanaweza kusababisha magonjwa ya meno kwa wachanga
uchunguzi wa ugonjwa hufanywa kwa kuchungunza usaha kutoka katika uke au uume au mkojo kwa uwepo wa neisseria gonorrhoeae
kisonono hutibiwa kwa antibaotiki kadhaa ingawa maambukizi yamekuwa na ukinzani juu ya tiba ya baadhi ya madawa katika miongo ya nyuma
moja kati ya mambo magumu katika kupambana na kisonono ni kutafuta mahusiano yote ya kimapenzi ya nyuma ya aliyeambukizwa ili kuweza kuzuia usambaaji zaidi wa ugonjwa
kaswende ni gonjwa tishio linalosababishwa na bakteria inayofahamika kama treponema pallidum
katika hatua za mwanzo vipele katika sehemu za uzazi huanza kujitokeza muda mfupi baada ya maambukizi ambavyo baadaye hupotea vyenyewe
kama ugonjwa hautatibiwa maambukizi huendelea kwa miaka yakishambulia mifupa ubongo na moyo na kusababisha madhara mengine yanayotokana na matatizo katika mfumo wa fahamu kama vile homa ya uti wa mgongo na magonjwa ya moyo na kiharusi
kaswende wakati wa ujauzito unaweza kuwa hatari kubwa kwa kiumbe tumboni kama vile kusababisha kutoumbika vizuri deformity na kifo
wanawake wengi wajawazito katika nchi zilizoendelea huchunguzwa kwa uwepo wa ugonjwa huu katika majuma ya kwanza ya mimba ili kutibu ugonjwa kabla kitoto hakijaathirika
siku hizi kaswende inaweza kutibika kwa urahisi kwa penicillin
ugonjwa wa malengelenge katika sehemu za siri husababishwa na maambukizi ya herpes simplex virus hsv
aina nyingi za malengelenge huwa ni kutokana na aina ya pili ya hsv hsv type 
hatahivyo maambukizi kutokana na aina ya kwanza ya hsv hsv type nayo yapo
malengelenge katika sehemu za siri husababisha vivimbe vinavyouma vinavyojirudia kila mara ingawa mara nyingi ugonjwa huwa hauonyeshi dalili kwa muda mrefu
nchini marekani mtu mmoja kati ya watano wenye umri wa zaidi ya miaka ameathirika na hsv na idadi kubwa ya hao waliambukizwa karibia asilimia hawafahamu kuwa wana ugonjwa
upimaji wa damu huweza kuonyesha uwepo wa maambukizi ya hsv hata kama mtu bado hajaanza kuonyesha dalili
dalili za hsv zinaweza kutibika kwa kutumia madawa ya yanayopambana na virusi kama vile acyclovir lakini hsv hawawezi kutoka katika mwili hawatibiki
ukimwi ukosefu wa kinga mwilini ni matokea ya maambukizi ya virusi vya ukimwi vvu human immunodeficiency virus hiv
ukimwi ni ugonjwa wa zinaa hatari na usitibika ambao hushambulia mfumo wa kinga ya mwili na kumwacha mgonjwa akiwa hana hata uwezo wa kujikinga dhidi ya maambukizi madogo
maambukizi ya vvu haimaanishi kuwa mtu ana ukimwi
baadhi ya watu na maambukizi ya vvu na wasionyeshe hali ya kuumwa ile inayotambulika kama ukimwi kwa miaka kumi au zaidi
watabibu hutumia neno ukimwi pale mtu anapokuwa katika hatua za mwisho zinazotishia uhai za maambukizi ya vvu
ukimwi uligunduliwa kwa mara ya kwanza mwaka miongoni mwa wanaume waliokuwa wanaingiliana mashoga na miongoni mwa watu waliokuwa wanajidunga sindano katika jiji la new york na california
baadaye maambukizi mengine yaligundulika pia kusini mwa jangwa la sahara barani afrika
kwa haraka ukimwi ukawa ugonjwa wa mlipuko duniani kote ukiathiri karibia kila nchi
mpaka mwaka ilikadiriwa kuwa watu wazima wapato milioni 
 na watoto milioni 
 duania kote wanaishi na vvu au ukimwi
shirika la afya ulimwenguni who limekadiria kuwa kutoka mwaka mpaka mwisho wa mwaka watu karibia milioni walikuwa wamekufa kutokana na ukimwi
kiasi cha hao milioni 
 walikuwa ni watoto wenye umri wa chini ya miaka 
wakati vvu wanaweza kuenezwa kwa njia nyingine kujamiiana ndiyo njia hasa ya maambukizi ya virusi hivi
njia mbadala ya kupunguza makali ya vvu ni pamoja na kutumia madawa yanayozuia kuzaliana kwa vvu protease inhibitors ambayo husaidia kwa kiasi kikubwa kurefu maisha
pamoja na kuenea kwa elimu juu ya ugonjwa huu cdc wamekadiria kuna maambukizi mapya kila mwaka marekani na kuwa kwa ujumla kati ya waamerika hadi wameambukizwa vvu
dutu huota katika uume na katika eneo la kuzunguka uke na mkunduni
husababishwa na kundi la virusi lifahamikalo kama human papillomavirus hpv ambao husambazwa wakati wa kujamiiana
cdc wamekadiria kuwa kuna maambukizi mapya ya dutu milioni 
 nchini marekani kila mwaka
dutu za sehemu za siri zinaweza kutibiwa na kuondolewa kwa upasuaji mdogo
aina fulani ya hpv ambao husababisha maambukizi katika sehemu za siri wanaweza pia kusababisha kansa ya mlango wa uzazi cervical cancer
trichomonasi husababishwa na maambukizi ya protozoa anayefahamika kisayansi kama trichomonas vaginalis
ugonjwa huu husababisha muwasho na karaha katika uke kwa wanawake na katika mfereji wa mkojo kwa wanaume
trichomonasi huweza kutibiwa kwa urahisi na antibaotiki
cdc wamekadiria kuwa waamerika milioni tano huambukizwa trichomonasi kila mwaka
tofauti na magonjwa mengine hatari hatua rahisi zinaweza kutumika kuzuia maambukizi ya magonjwa ya zinaa
hatua ambayo ni madhubuti kuliko zote ni kuepuka ngono kabisa
bila ya kukutana kimwili hakuna uwezekano wa kupata maambukizi ya zinaa
kondomu inakinga dhidi ya maambukizi hayo lakini si kinga kamili kwa asilimia mia moja
kondomu huvaliwa kwenye uume au kwenye uke na huwa kama kizuizi kwa vijidudu vinavyosababisha magonjwa ya zinaa
hata hivyo kondomu huwa haifuniki sehemu yote ya siri ambayo hukutana wakati wa kufanya ngono na uwezekano wa kupata maambukizi ya zinaa bado upo hasa malengelenge na dutu
uchunguzi wa awali na matibabu kamili huzuia madhara zaidi ya maambukizi ya zinaa wakati huohuo huzuia uambukizaji kati ya mtu mmoja kwenda kwa mwingine
hii ni muhimu sana kwa magonjwa ya zinaa ambayo huwa hayaonyeshi dalili kwa sababu wale walioambukizwa huwa hawajui kuwa wana hatari ya kuwaambukiza wenzi wao
matibabu yote lazima yafuatwe hata kama matumizi ya awali ya dawa yalipelekea dalili zote kutoweka
maambukizi yanaweza kuendelea bila ya kuwa na dalili na hivyo kupelekea aliyeambukizwa bila kujua kusambaza ugonjwa
wakati wowote katika historia kushamiri na kuongezeka kwa magonjwa ya zinaa huakisi mabadiliko katika sayansi na jamii
wakati antibaotiki penicillin ilipopatikana miaka baadaye nchi hizohizo zilishuhudia upunguaji wa maambukizi
hata hivyo kuanzia miaka ya huko marekani kisonono kilianza kuenea kutokana na kuongezeka kwa tamaa za ngono
vijidudu vya ugonjwa viliunda ukinzani dhidi ya penicillin na mpaka miaka ya na ugonjwa ulifikia hatua ya kuwa ugonjwa wa mlipuko kwa vijana na watu wa umri wa kati
kuingia kwa vvu katika jamii ya binadamu kumepelekea janga la kimataifa la ukimwi ambalo lilianza katika miaka ya na kuendelea hadi leo hii
majanga ya magonjwa ya zinaa yanaendelea hata pamoja na utumiaji wa kondomu ambao umeongezeka tangu kuanza kwa ukimwi
maafisa wa afya wanaamini kuna mambo mengi yanayowezekana kuwa yanachangia kuongezeka kwa maambukizi ya magonjwa ya zinaa
katika miongo kadhaa iliyopita umri ambao watu hufanya ngono kwa mara ya kwanza umepungua wakati wastani wa wenzi wa kimapenzi ambao mtu hufanya nao ngono katika kipindi cha maisha yake umeongezeka
kwa pamoja mienendo hii huongeza hatari ya kupata magonjwa ya zinaa
me myself and i ni wimbo wa mwimbaji wa r b wa kimarekani bi
punyeto ni tendo lolote la kujitafutia ashiki binafsi hasa kwa kuchochea viungo vya uzazi
wanaochukua hatua hiyo ili wajipatie kionjo cha kuridhisha kinachofanana na kile cha tendo la ndoa kwa kawaida wanasukumwa na msisimko uliowapata pamoja na haya ya kujitafutia mtu na hofu ya kuambukizwa maradhi ya zinaa
kufanya hivyo ni kupotosha maana ya jinsia kwa binadamu ambayo ni kufanya wawili wawe kitu kimoja kwa nguvu ya upendo ambao uanze rohoni na kukamilika katika muungano wa miili yao
upendo maana yake ni kujitoa kwa muungano na mpenzi unaoleta tunda lake katika mtoto ambaye ni kwa pamoja wa baba na wa mama akiwaunganisha upya ndani mwake
katika tendo la kujichua hakuna lolote kati ya hayo hakuna upendo wala kujitoa kwa wengine hakuna muungano wala uzazi isipokuwa kujitafutia iwezekanavyo furaha ya kimwili ashiki iliyokusudiwa na mungu kuwa sehemu ya furaha nzima ya muungano wa ndoa
katika tendo hilo la ubinafsi mtu yuko peke yake na kubaki peke yake halengi chochote nje ya mwili wake hivyo anazidi kuzama ndani mwake badala ya kustawi kwa kujiwekea malengo mema k
mf
matokeo yake ni kupoteza nguvu za mwili na hasa kuvuruga msimamo wa nafsi kwa kujisikia mnyonge mwenye kosa na mtumwa wa tendo ambalo analikinai mara tu baada ya kulitenda
hatimaye anaweza kupata matatizo katika tendo la ndoa
kwa msingi huo kanisa katoliki linahesabu punyeto kuwa dhambi kubwa tena upande mmoja ni kubwa kuliko uasherati kuzini kati ya msichana na mvulana kwa sababu linakwenda kinyume cha maumbile na kuandaa njia kwa dhambi nyingine k
mf
hata hivyo elimunafsia inatueleza pia urahisi kwa mtu asiyekomaa kimapendo kufuata njia hiyo danganyifu tena ngumu kuachwa baada ya kuzoeleka
ndiyo sababu kanisa linamhimiza padri kupokea kwa huruma wenye tatizo hilo na kuwasaidia mashauri ya kibinadamu pia kuhusu afya ya mwili na ya nafsi
kwa mfano kunyosha viungo kwa kazi za mikono au kwa michezo kulalia pagumu tena si kifudifudi kukwepa vinywaji vinavyochochea neva kahawa chai n
kushirikiana zaidi na watu kusaidia wenye shida
awatumainishe wanaweza kushinda kwa hiyo wasikate tamaa wala wasiogope mno
watu wengine wanatetea punyeto na kuipendekeza kama njia ya kuzuia uenezi wa ukimwi
utoaji mimba au uavyaji wa mimba ni tendo la hiari la kuua mimba iliyokwishatungwa tumboni mwa mwanamke
unaweza kufanywa naye au na watu wengine kwa kibali chake au bila ya hicho
ni tofauti na tukio lisilokusudiwa la mimba kuharibika kwa sababu mbalimbali
mimba inaweza ikatolewa kwa hiari kwa njia nyingi
namna iliyochaguliwa hutegemea hasa umri wa kiinitete au kijusi ambacho hukua kwa ukubwa kadiri siku zinavyopita
mbinu inaweza ikachaguliwa kulingana na uhalalisho wa utoaji mimba upatikanaji na uamuzi wa daktari na mjamzito
utoaji mimba ambao unatumia dawa huchangia ya utoaji mimba wote huko marekani na ulaya
iwapo itashindikana kutoa mimba kwa njia hiyo usafishaji wa ombwe au uondoaji kwa mikono hutumika
katika wiki za kwanza ufyonzaji au kuavya kwa uvutaji ombwe ndiyo mbinu inayotumika sana
mbinu nyingine lazima zitumike tu kuavya mimba katika miezi mitatu ya pili ya ujauzito
uzazi wa kabla ya kipindi kuwadia unaweza kuchochewa kwa kutumia dawa zinazotoa mimba hii inaweza kuambatanishwa na kudungwa sindano iliyo na mchanganyiko wa toni ya misuli haipatoni pamoja na chumvi au urea kwenye majimaji ya amnioni
baada ya wiki za ujauzito uavyaji mimba unaweza kusababishwa kwa utanuaji na uchopoaji kamili yaani ugandamuaji wa fuvu la kichwa kizazini ambao huhitaji ugandamuaji wa fuvu la kichwa cha kijusi kabla ya kuchopolewa
wakati mwingine huitwa uzazi mdogo wa utoaji mimba ambao umepigwa marufuku nchini marekani
utoaji mimba kwa njia ya histerotomia ni utaratibu sawa na upasuaji wa sehemu na unafanya kazi chini ya dawa ya usingizi wa ujumla
huhitaji upasuaji mdogo ukilinganishwa na upasuaji mkubwa na hutumika ujauzito ukiwa kwenye hatua za mwisho
kutoka wiki ya mpaka ya ya umri wa mimba sindano ya kuzuia moyo wa kichanga inaweza ikatumika kama awamu ya kwanza ya utoaji mimba kwa taratibu za kiupasuaji na kuhakikisha kwamba kijusi si kizaliwa hai
kihistoria idadi ya mimea inayosadikika kuna na uwezo wa kutoa mimba zimetumika katika utabibu wa asili tansia penniroyali kohoshi mweusi na silifiamu iliyopo sasa
matumizi ya mitishamba kwa namna fulani yanaweza kusababisha hata madhara yaletayo kifo kama vile kushindwa kwa viungo mbalimbali vya mwili na hazipendekezwi na daktari
utoaji mimba wakati mwingine ni kujaribu na kusababisha athari ya maumivu ya tumbo
kiwango cha nguvu kikiwa kikali kinaweza kusababisha majeraha makubwa ndani bila ya ulazima wa mimba kutoka
katika asia ya kusini kuna mapokeo ya kujaribu kutoa mimba kwa kuchua tumbo kwa nguvu
moja ya mabango ya michoro ya mapambo ya hekalu la angkor wat katika cambodia linaonyesha pepo likifanya utoaji mimba kwa mwanamke ambaye alimtuma kutoka kuzimu
mbinu nyingine iliyoripotiwa ya utoaji mimba wa kujitegemea ni pamoja na matumizi mabaya ya dawa inayofanana na vichocheo vya mwili yaani misoprostoli na uingizaji wa vifaa visivyo vya kiupasuaji kama sindano za kufumia na kiango cha nguo ndani ya mji wa mimba
utoaji mimba unaweza kuwa chini ya dhima ya makosa ya jinai katika nchi mbalimbali
lakini siku hizi katika nchi nyingi utoaji mimba umehalalishwa na mabunge na umekuwa ukichangiwa na serikali
kidadiya ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadadiya
kwa njia hiyo kila mwaka watoto milioni mia na zaidi wanaangamizwa kwa ukatili wasizaliwe bila ya kuhesabu wale wanaouawa na vidonge sindano poda vitanzi na vipandikizi pengine bila ya wahusika kujua wala kutambua kilichotokea kwa kuwa hivyo vinatangazwa kama njia za uzazi wa mpango unaoratibu upatikanaji wa mimba kumbe ukweli ni kwamba vinaua mimba zilizokwishaumbwa mbali ya kwamba vinaharibu afya ya akina mama
kuna pia njia nyingine za kuzuia uzazi kama vile kumwaga mbegu nje ya tumbo la uzazi kuvaa mipira ya kiume na ya kike kufunga kizazi cha mwanamume au cha mwanamke ingawa njia hizo haziui mimba zinaleta madhara kwa wanaozifuata tena zinashindikana kwa kiasi tofauti
hapo mtu aliyekusudia kukwepa mimba kwa mbinu yoyote anafikia kwa urahisi fulani uamuzi wa kuiua hivyo hata njia hizo zinaweza zikaandaa njia kwa mauaji ya halaiki
katika historia utoaji mimba umekuwa chanzo cha mjadala mkubwa unaotatanisha miongoni mwa wanaharakati
msimamo wa mtu kuhusu suala hilo na mengine tata upande wa maadili falsafa biolojia na sheria mara nyingi huhusiana na mfumo wa maadili wa mtu huyo
misimamo mikuu ni kati ya wanaodai haki ya kuchagua msimamo unaotetea uavyaji mimba na watetea uhai msimamo unaopinga uavyaji mimba
maoni kuhusu utoaji mimba yanaweza kuelezewa kama mseto wa imani kuhusu uadilifu wake kuhusu uwajibikaji na kiwango sahihi cha mamlaka ya serikali katika kutunga sera za umma
maadili ya dini pia yana ushawishi katika maoni ya mtu binafsi na mjadala mzima kuhusu uavyaji
mijadala kuhusu uavyaji mimba hasa sheria zinazohusu uavyaji mara nyingi huongozwa na makundi ya kutetea moja ya pande hizi mbili
kwa jumla msimamo wa watetea uhai ni kuwa kijusi cha binadamu ni binadamu aliye na haki ya kuishi hivyo kuavya mimba ni sawa na uuaji
msimamo wa wanaodai uhuru wa kuchagua ni kuwa mwanamke ana kiwango fulani cha haki kuhusu tumbo la uzazi hata kuchagua ikiwa atabeba mimba kwa muda wote au la
mjadala pia huangazia ikiwa mwanamke mjamzito anapaswa kuwaarifu au kupata ridhaa ya watu wengine katika uamuzi huo ikiwa nimtoto aulize wazazi wake ikiwa ni mke wa mtu amuambie mumewe au mwanamke mjamzito amuambie aliyempa mimba
dini mbalimbali zinapinga vikali tendo hilo na biblia inasema uuaji wa wasio na hatia unamlilia mungu alipe kisasi
badala ya kuheshimu kwa shukrani maajabu ya mungu katika uumbaji mara nyingi binadamu aliyeshirikishwa naye kazi hiyo amejifanya muuaji wa watoto wasiozaliwa bado na wa wale waliozaliwa pia
inashuhudiwa na biblia mwa kuhusu onani mwana wa yuda babu aliyetaka kukwepa wajibu wa kuwazalia marehemu kaka zake
baadhi ya njia hizo za kuzuia uzazi ni mipira ya kiume na ya kike na kufunga kizazi cha mwanamume au cha mwanamke njia hizo haziui mimba lakini zinaleta madhara kwa wanaozifuata tena zinashindikana kwa kiasi tofauti
hapo mtu aliyekusudia kukwepa mimba kwa mbinu yoyote anafikia kwa urahisi fulani uamuzi wa kuiua hivyo hata njia hizo zinaweza zikaandaa njia kwa mauaji ya halaiki
pamoja na baadhi ya watu wengine hasa wa dini mbalimbali kanisa katoliki halikubali hata moja kati ya mbinu hizo ila inaelekeza wale wanaohitaji kuairisha uzazi watumie ndoa siku zile ambazo mwanamke hawezi kupata mimba yaani siku zote isipokuwa nne kwa mwezi au zaidi ikiwa hana mwendo wa kawaida
njia hiyo ya asili haina madhara yoyote wala haijengi hofu na chuki kwa mimba wala haina gharama hatimaye ina hakika kubwa katika mtindo wa kupima ute wa uke uliovumbuliwa na bwana na bibi billings
njia hiyo inayofuata sayansi bila ya teknolojia inadai sadaka ya kujizuia kidogo lakini uwajibikaji wa pamoja wa mume na mke unaohitajika unaweza kustawisha ushirikiano na uelewano kati yao
siku ambazo wanapumzika tendo la ndoa upendo wao unaweza kujitokeza na kukua kwa njia tofauti maongezi matembezi na vitendo vidogovidogo vya mapenzi bila ya kutumia tendo la ndoa tu kama kwamba ni dozi inayohitajika mara kwa mara
kinyume chake njia za teknolojia zinategemea uamuzi hata wa mmojawao tu zinajenga ubinafsi zinamfanya mwanamume hasa azingatie kujamiiana tu hata mwanamke asiridhike na hivyo asipende kuungana na mumewe tena zinaelekeza kutembea nje ya ndoa bila ya wasiwasi n
kwa hiyo njia hizo zinachangia sana kufanya ndoa zivunjike watoto watelekezwe na nchi ziharibike kama mang amuzi yanavyoonyesha
bahati mbaya wanaozitegemea kwa kufaidika ni matajiri nao wako tayari kutumia pesa nyingi ili kuzieneza hasa katika nchi maskini k
mf
serikali ya marekani na makampuni yake yanatafuta masoko mapya kwa biashara yao baada ya wateja wa nchi tajiri kuanza kung amua madhara ya vifaa hivyo
naughty girl ni wimbo wa mwimbaji wa r b wa kimarekani bi
wimbo ulitungwa na beyonc knowles scott storch robert waller na angela beyinc kwa ajili ya albamu ya kwanza ya beyonc ya dangerously in love mnamo mwaka wa 
work it out ni wimbo wa mwimbaji wa r b wa kimarekani bi
crazy in love ni wimbo wa mwimbaji wa r b wa kimarekani bi
henry martin ford julai aprili alikuwa muhandisi na mfanyabiashara nchini marekani
alianza kutengeneza magari mawaka akaunda kampuni ya ford motor company mjini detroit
alianzisha mbinu wa kazi ya kiwandani ulioigwa baadaye kote duniani
alipasua kila kazi katika ufuatano wa hatua ndogondogo
kwa mfano mmoja alikuwa na kazi tu kuweka tairi kwa gari na mwingine alifunga skrubu za tairi hii
kwa kupasua mchakato wa kazi aliona ya kwamba kila kila mfanyakazi aliweza kutekeleza shughuli yake haraka zaidi tena kwa makosa machache
kwa njia hii alifaulu kutengeneza magari haraka zaidi tena kwa bei nafuu kuliko makampuni mengine
gari la kwanza lililotengenezwa kwa idadi kubwa ilikuwa modeli ya ford akajenga milioni ford t
pamoja na kupasua kazi aliamua kuwapa wafanyakazi wake mishahara mikubwa kuliko kawaida kwa sababu aliwataka kama wateja kwa gari lake
johannes kepler desemba novemba alikuwa mtaalamu wa astronomia hisabati teolojia na muziki kutoka nchini ujerumani
amekuwa maarafu hasa kwa sababu alitambua kanuni za mwendo wa sayari zikizunguka jua
alianza kazi yake kama mwalimu wa hisabati kwenye chuo cha kiprotestanti mjini graz austria
baadaye aliitiwa praha leo nchini ucheki kama msaidizi wa tycho brahe aliyekuwa mwanahisabati rasmi wa kaisari rudolph ii
kepler alitambua ya kwamba makadirio ya nikolaus kopernikus yalionyesha hali halisi maana yake sayari pamoja na dunia zinazunguka jua
hadi wakati ule wataalamu waliamini ya kwamba dunia yetu iko katikati ya ulimwengu na jua pamoja na sayari zinazunguka dunia
kwa kanuni zake aliweza kutabiri mahali pa sayari angani vizuri kushinda wataalamu wote waliomtangulia
if were boy ni wimbo wa mwimbaji wa r b wa kimarekani bi
dimitri ivanovich mendeleyev kirusi februari kwa k
 januari mjini sankt petersburg alikuwa mtaalamu wa kemia kutoka nchini urusi
mendeleev alikuwa mtu wa kwanza wa kupanga elementi za kikemia kwa namna ya jedwali la elementi au mfumo radidia
baada ya mumaliza jedwali aliweza kutabiri kuwepo kwa elementi tatu zilizogunduliwa baadaye
alifuata masomo ya theolojia na ualimu akawa mwalimu wa sayansi shuleni
aliendelea kusoma kemia huko paris na heidelberg akichungulia hasa tabia za gesi
baada ya kurudi urusi alipata nafasi ya kufunsiha kwenye chuo cha teknolojia sankt peterburg na pia kwenye chuo kikuu alipoendelea kuwa profesa
alipatza sifa nyingi kimataifa lakini hakuendelea kupewa nafasi katika akademia ya sayansi kwa sababu ya talaka ya ndoa yake
 alijiuzulu kwenye chuo kikuu kwa sababu alipinga kuingilia kwa serikali katika mambo ya chuo kikuu
 aliombwa kusimamia taasisi ya kusanifisha vipimo ya urusi
alianzisha mfumo wa vipimo vya mita nchini akatunga pia kanuni jinsi ya kutengeneza vodka
elementi iliitwa kwa hesima yake mendelevi na pia kasoko ya mendeleyev kwenye mwezi ilipewa jina kwa kumbukumbu yake
james clerk maxwell juni mjini edinburgh novemba alikuwa mtaalamu wa hisabati na fizikia kutoka nchini uskoti
anakumbukwa kwa sababu alifaulu kubuni nadharia iliyoeleza vizuri tabia za umeme hasa sumakuumeme
mwanamke jasiri aliweza kufanya mambo mengi makubwa katika historia ya wokovu kama inavyoelezwa na biblia katika kitabu cha waamuzi sura 
kwa miaka hivi kama kk kk aliamua waisraeli chini ya mtende kati ya rama na beteli
aliongoza pia jeshi la makabila kadhaa ya israeli ya kaskazini dhidi ya yabin mfalme mmojawapo wa kanaani mwenye makao makuu huko hazor
aprili ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini marekani
lamu ni mji mkubwa wa kisiwa cha lamu kwenye pwani la kenya mwenye wakazi mnamo 
mji upo kando la kanali inayotenganisha visiwa vya lamu na manda
lapidothi kwa kiebrania lappidoth mienge alikuwa mume wa nabii debora mwamuzi wa israeli katika karne ya kk ambaye habari zake zinasimuliwa katika kitabu cha waamuzi sura 
hatujui zaidi juu yake lakini jina lake linazidi kutumiwa na wanaume hasa waisraeli
whip spider ni arithropodi wa oda amblypygi katika ngeli arachnida wafananao na buibui wa kawaida
kama hawa wana miguu minane lakini hawawezi kusokota nyuzi za hariri
kiwiliwili chao kina sehemu mbili kama buibui kefalotoraksi cephalothorax kichwa na kidari na fumbatio zilizoungwa kwa pediseli pedicel nyembamba kwa umbo wa mrija
mgongo wa kefalotoraksi ni ngumu na kwa hivyo huitwa gamba carapace
kinyume na buibui kelisera chelicerae za buibui mjeledi ni fupi na pedipalpi ni ndefu zenye gando kama kaa
pedipalpi hutumika kwa kukamata mawindo na kelisera kwa kuyakatakata
jozi ya kwanza imekuwa miembamba na mirefu sana mpaka zaidi ya mara nne urefu wa mwili inafanana na mijeledi asili ya jina lao na hutumika kama vipapasio
ugonjwa wa malale au malale kwa kifupi ni maradhi yanayosababishwa na vidusia vinavyoambukiza binadamu na mamalia wengine
vidusia hivi ni wana wa jenasi trypanosoma kwa kilatini
spishi inayoambukiza binadamu ni trypanosoma brucei ambaye ana nsususpishi mbili t
gambiense t
malale ya ng ombe au nagana yasababishwa na t
brucei na t
vivax
zaidi ya asilimia ya malale ya binadamu husababishwa na t
kawaida binadamu anaambukizwa kutokana na kuumwa na mbung o anayechukua ugonjwa huo naye binadamu akiwa kwenye sehemu za vijijini
kuanzia katika kiwango cha kwanza la ugonjwa huu kuna homa kuumwa kwa kichwa hali ya mwasho na kuumwa kwa viungo
hali hizo huanza katika muda wa juma moja hadi majuma matatu baada ya kuumwa na mbung o
muda wa majuma hadi miezi kadhaa baadaye kiwango cha pili huanzia na mchafuko hali mbaya ya kupatana kiwiliwili kutosikia na usingizi wa mang amung amu
mkakati wa utambuzi ni pamoja na utafutaji wa kimelea unaobainika katika damu iliyoganda ama katika majimaji ya kivimbe cha kiowevu kilicho katika mishipa na mianya ya limfu
mara nyingi sindano ya mgongo inahitajika ili kuainisha kiwango cha kwanza na cha pili cha ugonjwa
ili kukinga ugonjwa mahututi lazima ufanywe uchujaji umma unaoonyesha dalili zake kwa kufanya upimaji wa damu kugundua kuwepo kwa t
kugundua mapema ugonjwa huu kunarahisisha utabibu hasa kabla ya dalili za nurolojia hazijagundulika
utabibu wa kiwango cha kwanza unatumia dawa za pentamidine au suramin
utabibu wa kiwango cha pili unahusika na matumizi ya dawa ya eflornithine ama mchanganyiko wa nifurtimox na eflornithine kwa kutibu t
angalau melarsoprol inatibu ugonjwa hizo zote mbili inatumika kawaida kwa t
pekee kutokana na athari zinazokuja nazo dawa yenyewe
ugonjwa huu hutokea katika sehemu nyingine za afrika kusini mwa jangwa la sahara ukihatarisha wananchi wapata milioni wa nchi 
hadi leo hii idadi ya wale wanaoambukizwa ni miongoni mwao ni katika mwaka wa ni watu ambao wanaishi katika jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
katika muda wa mwaka hadi wa milipuko mitatu mikubwa ilitokea kwanza katika uganda pamoja na bonde la kongo hadi 
halafu miwili katika pamoja na iliyotokea katika nchi kadhaa za afrika
wanyama kwa mfano ng ombe huenda wanachukua ugonjwa na wakaambukizwa
nge mjeledi kutoka kiingereza whip scorpion ni arithropodi wa oda thelyphonida katika ngeli arachnida wafananao na nge wa kawaida
kama hawa wana miguu minane na pedipalpi zenye gando
mjeledi wa jina lao ni aina ya mkia mrefu na mwembamba
kama kawaida kiwiliwili chao kina sehemu mbili kefalotoraksi cephalothorax kichwa na kidari na fumbatio zilizoungwa kwa pediseli pedicel nyembamba kwa umbo wa mrija
nge mjeledi wana macho manane mawili mbele ya kefalotoraksi na matatu kwa kila upande wa kichwa
pedipalpi zao zinafanana na zile za nge lakini zina mwiba nyuma ya gando na maneno magumu kwa kitako chao ambayo hutumika kwa kukamua mawindo
jozi ya kwanza imekuwa mirefu kuliko mingine na hutumika kama vipapasio
nge mjeledi hawana sumu lakini wana matezi yanayotoa mchanganyiko wa asidi ya asetiki na asidi ya kapriliki wakisumbuliwa
hula arithropodi wengine pengine nyungunyungu na makonokono uchi pia
joseph haydn jina kamili franz joseph haydn alikuwa mtungaji wa muziki kutoka nchi ya austria
alizaliwa tarehe machi au aprili katika kijiji kikubwa cha rohrau jimbo la austria chini
amekuwa maarufu kwa jina la heshima la baba wa simfoni
alipokuwa mtoto wa miaka alialikwa kwenda vienna na kuwa mwimbaji wa kwaya ya wavulana kwenye kanisa kuu la mji huo
aliongozwa pia katika majaribio ya kwanza ya kutunga muziki
baada ya kubalehe na kubadilika kwa sauti yake aliondoka katika kwaya hiyo mnamo na kuanza kujitegemea kama mwanamuziki
hakuwa na ajira ya kudumu bali alipata kazi kama mwimbaji au mwanamuziki kwa nafasi mbalimbali
makazi na chakula alijipatia kama mwalimu wa muziki katika nyumba ya tajiri mmoja alipofundisha kila siku kwa masaa machache
wakati huo alifaidika sana na maelekezo ya nicola porpora mwanamuziki mzee kutoka napoli italia
alianza kama makamu wa mkurugenzi wa muziki na tangu kama mkurugenzi wa muziki wa akina esterhazy
hapo alihamia pamoja na familia ya mwajiri wake baina ya ikulu tatu walipoishi kulingana na majira ya mwaka
aliwajibika kuongoza okestra kuandaa tafrija kutunga muziki kwa nafasi maalum kupiga muziki wakati wa chakula au jioni kwa burudani ya bwana wake
kutokana na maisha ya kuhamahama baina ya ikulu za familia hiyo aliishi muda mrefu mashambani
aliandika mwenyewe kuhusu maisha haya yaliyokuwa mbali na wanamuziki wengine nilitengwa na dunia bila mtu aliyeweza kunishawishi au kunivuruga na kwa hiyo nilipaswa kuwa mimi mwenyewe
katika kipindi cha karibu miaka alipokuwa mkurugenzi wa muziki kwa esterhazy haydn alitunga miziki mingi iliyochapishwa na kusambazwa
kazi zake zilianza kuwa maarufu ilhali wengine walipiga muziki aliotunga yeye mahali pengine
aliombwa pia kutoka ng ambo kutunga muziki kama vile simfonia za paris na muziki kwa ibada ya ijumaa kuu maneno saba ya mwisho ya mwokozi wetu msalabani iliyoagizwa kutoka hispania
mozart aliyekuwa kijana wake aliwahi kupenda muziki ya haydn tangu miaka kadhaa
hao watungaji wawili walipenda kupiga fidla pamoja na kushauriana juu ya kazi yao
tangu mtemi esterhazy aliaga dunia na mrithi wake hakujali muziki hivyo aliachisha wanamuziki wote
haydn alitumia uhuru wake mpya akifuata mwaliko wa mtoaji wa muziki mjerumani johann peter salomon kwenda uingereza na kuendesha simfonia zake kwa okestra kubwa
maonyesho yake yalileta mafanikio makubwa watu wengi walitaka kumsikia akawa tajiri
mara mbili haydn alisafiri hadi uingereza na akafanikiwa kila mara
alitumia miezi yake huko kwa kutunga idadi ya kazi zake zilizokuwa mashuhuri hasa baadaye kama vile simfonia na pigo la ngoma simfonia ya jeshi na simfonia za london
kwa muda alitafakari kubaki uingereza na kuomba uraia wa kule lakini hatimaye alirudi vienna
aliporudi vienna kulikuwa tena na mabadiliko katika nyumba ya esterhazy na mtemi mpya alimwomba arudi kama mkurugenzi wa muziki kwenye ikulu zake
haydn alikubali lakini kwa miezi kadhaa ya kila mwaka pekee
hapo kwenye ikulu ya eisenstadt aliandika muziki kwa misa lakini sehemu kubwa ya mwaka alikaa katika nyumba yake huko vienna alipoendelea kutunga muziki
akatunga pia muziki zaidi ya kwateti kwa wapigaji wanne
hapo alianza kusikia umri umekwenda akapaswa kupambana na magonjwa akajitahidi sana kukamilisha kazi zake
mwaka alitoka tena katika nyumba kwa maonyesho ya oratori uumbaji yaliyoendeshwa na beethoven na salieri kwa heshima yake
alishindwa kukaa hadi mwisho kwa sababu alikosa nguvu
aliaga dunia mwisho wa mei wakati jeshi la napoleon bonaparte liliposhambulia vienna
kati ya maneno yake ya mwisho ni jaribio la kutuliza wafyanyakazi wa nyumbani waliokuwa na hofu wakisikia ngurumo wa mizinga ya jeshi la wafaransa
haydn alizikwa makaburini na ibada ya kumbukumbu yake ilifanywa baada ya uvamizi kwisha tarehe juni 
mwaka familia ya esterhazy ilimkumbuka mtumishi wake wa zamani wakamwandalia kaburi katika kanisa la eisenstadt alipowahi kufanya kazi miaka mingi
wakati wa kuhamisha maiti yake jeneza lilifunguliwa kumbe kichwa chake hakikuwepo
iligunduliwa kwamba wakati wa kumzika mara ya kwanza gavana wa gereza la vienna johann peter pamoja na katibu wa zamani wa nyumba ya esterhazy rosenbaum waliwahonga maafisa wa manispaa ya vienna ili wafungue kaburi kwa siri siku nane baada ya mazishi na kumpatia kichwa
maana hawa watu wawili walikuwa wafuasi wa imani kuwa umbo la fuvu linaonyesha tabia za mtu hivi walikusanya mafuvu wakataka kuwa na fuvu la huyu mtu mashuhuri pia
wakati wa mazishi ya pili fuvu halikupatikana tena hivyo haydn alizikwa mara ya pili bila kichwa
peter na rosenbaum waliamua kuficha fuvu wakafaulu hata wakati polisi ilipopekua nyumba zao
baadaye walimkabidhi mtemi esterhazy fuvu tofauti lisilokuwa la kweli
kabla ya kufa rosenbaum aliacha fuvu kwa peter katika wasia wake kwa ombi la kukipatia fuvu hilo chuo cha muziki vienna
lakini peter na mjane wa rosenbaum waliogopa kuonyesha kuwa fuvu lilikuwa bado mikononi mwao
hivyo fuvu la haydn lilifichwa hadi peter kabla ya kifo chake alilikabidhi kwa shirika la marafiki wa muziki wa vienna lilipotunzwa kuanzia mwaka 
katika miaka ya mtemi wa esterhazy alipamba upya kaburi la haydn katika kanisa la eisenstadt akatafuta kibali cha shirika la marafiki wa muziki wa vienna ili fuvu la haydn lipelekwe huko
baada ya majadiliano marefu walikubali lakini sasa siasa na vita viliingia kati yaani uvamizi wa austria na adolf hitler mwaka na vita kuu ya pili ya dunia
mwishoni fuvu lilipelekwa eisenstadt mwaka na kuunganishwa na mabaki mengine ya mwili wa haydin katika ibada ya kumkumbuka
isipokuwa katika jeneza lake lilikuwepo fuvu la uongo lililopelekwa huko mwaka na fuvu hilo halikutolewa
maisha yake yote haydin alikuwa mkatoliki safi na ni imani ya dini iliyomuongoza sana katika utunzi
hata alipojisikia kukosa ubunifu alikuwa akikimbilia sala
maandishi yake mengi yanaishia na maneno ya kilatini laus deo yaani sifa kwa mungu
published separately as book the new grove haydn
kihindustani pia kihindi kiurdu ni lugha ya pamoja katika kaskazini ya uhindi na pakistan
inapatikana kwa umbo sanifu tofauti katika nchi hizo kiurdu katika pakistan na kihindi katika india
kinahesabiwa kuwa kati ya lugha za kihindi kiajemi ndani ya lugha za kihindi kiulaya
lugha za karibu ni pamoja kipunjabi kisindhi kigujarati kimarathi na kibengali
maandishi ni tofauti kila nchi yaani upande wa pakistan kinaandikwa kwa herufi za kiarabu na upande wa uhindi kwa herufi za devanagari
sarufi ni sawa lakini kuna kiasi cha tofauti katika msamiati hasa katika lugha ya maandishi
upande wa kiurdu pakistan kuna maneno mengi zaidi yenye asili ya kiarabu kituruki na kiajemi
upande wa uhindi waandishi hutumia zaidi maneno yenye asili katika kisanskrit
kabla ya ugawaji wa uhindi ya kiingereza mwaka majina kama hindustani urdu na hindi yalikuwa na maana ileile na kutumiwa kwa mchanganyiko
giovanni pietro aloisio sante da palestrina mnamo au februari au mjini palestrina karibu na roma februari mjini roma alikuwa mtungaji wa muziki kutoka nchini italia anayesifiwa kama mtengenezaji wa muziki wa kiroho wa ulaya
alikuwa na athira kubwa kwa maendeleo ya muziki wa kikristo wakati wake
mara nyingi alitajwa kuwa kilele cha muziki wa sauti nyingi wakati wa renaissance
jina la familia lilikuwa sante da palestrina inataja mahali alikotoka
jina giovanni ni umbo la kiitalia kwa yohane na pierluigi ni kifupi cha pietro aloisio
kwa kawaida anatajwa kwa kifupi kama palestrina tu
wakati mwingine alitumia umbo la kilatini la jina lake kuwa johannes petraloysius praenestinus
palestrina alizaliwa takriban mwaka kama mwana wa sante na palma pierluigi mjini palestrina
mwaka alihamia roma alipopata masomo ya muziki katika shule ya claude goudimel
ajira ya kwanza ilikuwa kuanzia hadi akiwa mpigakinanda katika kanisa kuu la palestrina
mwaka alipokea wito kuwa magister puerorum mwalimu wa kwaya ya wavulana kwenye basilika la mt
akaendelea kuwa mkurugenzi wa muziki wa kanisa hilo kubwa kuliko yote duniani lililokuwa tayari kanisa la mapapa
alipendwa na papa julius iii na papa marcello ii lakini mwandamizi wao papa paulo iv alisikitika ya kwamba hakuwa padre pia alioa kwa hiyo alipaswa kuondoka katika basilika hilo la vatikano
hapo aliajiriwa katika kanisa kuu la roma yaani basilika la san giovanni huko laterano na kuanzia mwaka kwenye basilika lingine la mji huohuo santa maria maggiore
wakati ule alitunga muziki wa sauti nane wa kwaya mbili kwa ajili ya ibada ya ijumaa kuu iliyovuta wasikilizaji kiasi kwamba papa pius iv aliomba nakala kwa ajili ya kanisa lake mwenyewe
kutokana na sifa zake alialikwa kuhudhuria kwenye mikutano ya baraza la kanisa kwa ajili ya muziki kanisani iliyojadili swali la kama muziki wa sauti nyingi ilifaa kutumika kanisani au la
kwa niaba ya baraza hilo alitunga muziki wa misa tatu ambako alifaulu kuunganisha muziki wa sauti nyingi na kueleweka kwa maneno ya matini ya biblia yaliyoimbwa
mtindo huo uliendelea kwa kazi ya watungaji wengine ukajulikana kama mtindo wa palestrina
sifa za palestrina zilileta maagizo ya kazi zake na viongozi wengine kama mtemi wa mantova guglielmo gonzaga
huyu alijenga kanisa jipya kwa ikulu yake basilica palatina di santa barbara akaagiza misa za palestrina zitungwe kwa kanisa lake jipya ambazo sasa zinajulikana kwa jina la misa za mantova missae mantovanae
mwaka palestrina alirudishwa kuwa mkurugenzi wa muziki wa kanisa la papa
aliaga dunia tarehe februari akazikwa katika basilika la mt
maandishi kwenye kaburi lake yanamsifu kuwa musicae princeps mtemi wa muziki
mlipuko mkuu au mlipuko asilia kwa kiingereza big bang ni nadharia ya kisayansi kuhusu chanzo cha ulimwengu inayojaribu kueleza sababu ya kutokea kwa nyota magalaksi na anga kwa jumla jinsi tunavyoviona leo
kufuatana na nadharia hii ulimwengu ulitokea mahali pamoja padogo sana penye joto na densiti kubwa pasipo na nyota wala atomi wala umbo lolote
takriban miaka bilioni iliyopita anga la ulimwengu lilianza kupanuka haraka na katika mchakato huo atomi ziliundwa zilizoendelea kujenga mata tunavyoijua na kuwa nyota na magalaksi
ulimwengu unaendelea bado kupanuka na wakati huohuo kupoa
nafasi ya ulimwengu inapanuka na katika mwendo huu halijoto inapungua
jina la big bang lilibuniwa na mwanafizikia fred hoyle aliyepinga nadharia hii lakini wengine walioitetea walipenda jina hivyo likabaki
sababu za kubuni nadharia ya mlipuko mkubwa ni kutafuta maelezo kwa vipimo vinavyopatikana kuhusu anga la ulimwengu
sababu muhimu zaidi ni mabadiliko ya nuru ya galaksi ambazo zinaonekana kuwa mbali sana
huu mwelekeo mwekundu wa nuru ya nyota za mbali huelezwa kwa athari ya doppler
maana yake ni kwamba kama kitu kinaelekea kwenda mbali nasi rangi yake huelekea kuwa nyekundu zaidi kwa sababu mwendo wake hupanua urefu wa mawimbi ya nuru
nyekundu ina urefu mkubwa zaidi kati ya mawimbi ya nuru ya rangi zinazoonekana
kadiri jinsi mwelekeo mwekundu unavyoongezeka vile kitu kina mwendo wa haraka zaidi kuelekea mbali nasi
kutokana na vipimo hivyo wanasayansi wengi kabisa wa fizikia na astronomia wanaona ya kuwa nadharia ya mlipuko asilia inaeleza vizuri zaidi vipimo vinavyopatikana kuhusu ulimwengu
nadharia hii inaonekana pa kupatana na makadirio kuhusu viwango vya elementi vya kikemia vinavyogunduliwa katika anga la ulimwengu
nadharia hii ina umuhimu pia kwa falsafa na dini ambazo pia zinaeleza chanzo cha ulimwengu k
mf
kuna wafuasi wa dini mbalimbali wanaopinga nadharia hiyo wakiona hailingani na imani yao
mwanzilishi mwenyewe wa nadharia hiyo alikuwa georges lemaitre padre wa kanisa katoliki kutoka ubelgiji
ndiye aliyependekeza nadharia hiyo mwaka akifuatwa na wengine wengi zaidi na zaidi
viambishi awali vya vipimo sanifu vinaeleza viwango vya vipimo sanifu vya kimataifa kuwa uwingi au sehemu ya vipimo hivi
mfumo huu haujui sehemu kama nusu au robo bali unatumia hatua za kidesimali yaani hatua za sehemu au wingi wa kumi
kwa kawaida uwingi wa kipimo huandikwa kwa herufi kubwa kama vile tera giga na mega
kinyume sehemu za kipimo huandikwa kwa herufi ndogo kama vile desi senti na mili huandikwa kwa herufi ndogo
viambishi awali vya k kilo hekto na da deka havifuati kawaida hii kwa sababu zilikuwa kawaida kabla ya mapatano kuhusu mtindo huu
mifano ya kawaida iko katika matumizi ya sehemu za mita sentimita sehemu ya na milimita sehemu ya na pia kilomita
kwa uwingi zaidi si kawaida kutaja megamita ambayo ingekuwa sawa na kilomita 
kwa kutaja uwezo wa komyuta au ukubwa wa data za dijitali viambishi awali za juu zimekuwa kawaida kwa kutaja idadi ya baiti megabaiti gigabaiti na terabaiti
kwa kizio cha kuhesabu mwendo wa wakati tazama saa saa ni kifaa kinachonyesha na kupima mwendo wa wakati
saa ndogo huvaliwa na watu mkononi au kubebwa mfukoni saa kubwa huwekwa ukutani au mahali pa juu mjini kwa watu wote kuona
saa zmo ndani ya mashina na vifaa vingine vyenye kazi ya kutawala miendo yao
siku hizi vifaa kama simu ya mkononi hufanya kazi ya kuonyesha wakati pia
watu wametazama mwendo wa wakati tangu milenia ya miaka na mwanzoni walitegemea mwendo wa jua jinsi inavyoonekana angani
katika maeneo mbali kidogo na ikweta mwendo huu unaruhusu kutumia kuangalia mwendo wa kivuli kulingana na mwendo wa jua na hapo ni asili ya saa ya jua
mbinu mwingine ulikuwa chombo ambako ama maji au mchanga unapita kutoka chombo cha juu katika shimo ndogo kwenda chombo cha chini
kutokana na kiwango wa ujazo wa chombo cha chini wakati hupimwa
mifano ya kwanza ya saa ya maji inajulikana kutoka misri
saa ya mchanga hutumiwa hadi leo kwa mfano kwa kushika muda katika upishi
katika karne ya mitambo ya umeme iliunganishwa na saa na seiku hizi saa nyingi huendeshwa kwa nguvu ya umeme wa beteri
maisha ya kisasa hutegemea saa za elektroniki na saa atomia zinazopima wakati kikamilifu hadi nanosekunde au chini yake
gregor johann mendel heinzendorf bei odrau milki ya austria leo hyn ice nchini ucheki julai br nn austria hungaria leo brno ucheki januari alikuwa mmonaki padri wa kanisa katoliki na hatimaye abati
ni maarufu kimataifa hasa kama mwanzilishi wa elimu ya jenetikia kutokana na utafiti wake kuhusu njegere
alitambua mfumo wa urithi wa tabia thabiti na tabia dhaifu
mfumo huu aliueleza kwa mafundisho yanayojulikana leo kama sheria ya urithi ya mendel
johann mendel alizaliwa katika familia ya wakulima wa kijerumani huko heinzendorf bei odrau silesia milki ya austria
jina gregor alipewa alipojiunga na waaugustino mwaka 
kabla ya hapo wakati wa masomo yake ilimbidi mara kadhaa kuyasimamisha kutokana na ugonjwa mbali ya matatizo ya uchumi
mwaka alitumwa kusoma katika chuo kikuu cha vienna chini ya abati c
napp akiwa na christian doppler kama mwalimu wa fizikia
mendel alirudi monasterini mwaka kama mwalimu hasa wa fizikia
pia alisoma astronomia na meteorolojia akianzisha shirika la meteorolojia ya austria mwaka 
tena vitabu vyake vilivyochapwa vinahusu zaidi fani hiyo ya mwisho
mwaka alishika nafasi ya napp kama abati na hivyo kupungukiwa nafasi kwa utafiti wake wa kisayansi mendel alianza kufanya utafiti kuhusu urithi wa umbile kwa kutumia kwanza panya halafu mimea
mendel alifariki tarehe januari akiwa na umri wa miaka kwa nephritis ya kudumu
mendel alitumia njegere zenye tabia mbalimbali kwa mfano aina fupi na ndefu zenye rangi ya njano au kibichi zenye maua ya rangi tofauti
akizalisha aina hizi kwa kuzichanganya aliona ya kwamba kizazi cha pili cha mchanganyiko kilionyesha tabia moja tu maana tabia thabiti ilishinda na tabia dhaifu haikuonekana tena
lakini alipoendelea kuzalisha njegere za kizazi cha pili matokeo katika kizazi cha tatu zilikuwa tofauti
mendel aliendelea kuzalisha njegele na kuandika takwimu jinsi gani tabia tofauti zilitokea katika vizazi vya pili na vya tatu
aliona mwanzoni ya kwamba katika kizazi cha tatu zilionyesha tabia thabiti na robo tabia dhaifu
lakini alipoendelea kuzalisha katika kizazi kifuatacho alijifunza ya kwamba robo mbili ziliendeleza tabia tu ama ndefu au fupi n
na nusu iliyobaki iliweza tena kuleta tabia zote mbili katika kizazi cha baadaye
kwa hiyo katika kizazi hiki robo mbili zilikuwa safi kitabia na nusu ilikuwa na tabia chotara
hapo aligundua ya kwamba tabia zinaendelezwa kwa kipimo cha yaani safi chotara ab safi b
hapo ilithibitika ya kwamba katika kuzalisha tabia tofauti hizi hazichanganyikana tu lakini bado zote mbili zilikuwepo na kutokea katika vizazi vya baadaye
mendel aliandika kitabu juu ya utafiti wake mwaka lakini wakati ule watu hawakuelewa bado umuhimu wake
jenetikia ya kisasa ilianza miaka baadaye wakati kazi za mendel zilisomewa tena
hizo zinabeba jeni kadhaa ambazo kila mojawapo inahusika na urithi wa tabia na umbile fulani kutoka kwa wazazi kwenda kwa kizazi kipya
ukweli kwamba viumbe hai hurithi sifa kutoka kwa wazazi wao umetumika tangu zamani za kale kuboresha mazao ya mimea na wanyama kwa njia ya uzalishaji teuzi
hata hivyo sayansi ya kisasa ya jenetikia ambayo inajaribu kuelewa utaratibu wa urithi ilianza tu na kazi ya gregor mendel katikati ya karne ya 
ingawa hakujua msingi halisi wa urithi mendel aliona kwamba viumbe hurithi sifa kupitia vitengo maalumu ambavyo sasa vinaitwa jeni
jeni hufanana na maeneo ndani ya dna molekuli inayoundwa na mlolongo wa aina nne tofauti za nyukleotidi
mpangilio wa nyukleotidi hizo ndio maelezo ya kijeni ambayo viumbe huyarithi
kwa kawaida dna ina umbo la ncha mbili ambazo kila moja ina nyukleotidi zinazokamilishana
kila ncha inaweza kutumika kama kiolezo katika uumbaji wa ncha nyingine mpya hii ndiyo njia halisi ya kutengeneza nakala za jeni ambazo zinaweza kurithiwa
uhusiano huo kati ya mpangilio wa nyukleotidi na mpangilio wa aminoasidi hujulikana kama kanuni ya maumbile
aminoasidi zilizo katika protini huamua jinsi inavyojikunja katika umbo la pande tatu kisha utendaji kazi wa protini hiyo hutegemea muundo huo
protini hutekeleza karibu majukumu yote yanayohitajika ili seli ziishi
mabadiliko ya dna katika jeni yanaweza kubadilisha aminoasidi za protini na hivyo kubadilisha umbo lake na utendaji kazi wake mabadiliko haya yanaweza kuwa na madhara makubwa katika seli na kwa kiumbe kwa jumla
ingawa jenetikia ina athari kubwa katika sura na tabia za kiumbe matokeo ya mwisho yanategemea mchanganyiko wa jenetikia na mambo ambayo kiumbe anayapitia wakati wa uhai wake
kwa mfano ingawa jeni zinaweza kuamua ukubwa au udogo wa kiumbe lishe na mambo mengine ambayo kiumbe hupitia baada ya kuzaliwa pia huwa na athari kubwa
ingawa sayansi ya jenetikia ilianza na majaribio na nadharia ya gregor mendel katika miaka ya kati ya nadharia nyingine za urithi zilikuwepo kabla yake
nadharia maarufu wakati wa mendel ilikuwa dhana ya kuchanganya urithi yaani wazo la kwamba watu hurithi mchanganyiko laini wa sifa kutoka kwa wazazi wao
mendel hakukubaliana na wazo hilo na alionyesha kwamba sifa zinajumuisha mchanganyiko wa jeni tofauti kuliko mchanganyiko unaofanana
nadharia nyingine ambayo ilikuwa imeungwa mkono wakati huo ilikuwa urithi wa sifa zilizopatikana imani kwamba watu hurithi sifa zilizojengwa na wazazi wao
nadharia hiyo ambayo kwa kawaida inahusianishwa na jean baptiste lamarck sasa inajulikana kuwa na makosa
nadharia nyingine zilikuwa pamoja na panjenesisi ya charles darwin ambayo ilikuwa na vipengele vya mambo mtu anayoyapata na yale anayoyarithi na muundo mpya wa francis galton wa panjenesisi kama nadharia inayohusisha chembechembe na urithi
sayansi ya jenetikia ya kisasa ilianzishwa na gregor mendel mtawa wa kiaugustino na mwanasayansi mwenye asili ya kijerumani ambaye alichunguza hali ya urithi katika mimea
katika maandishi yake versuche ber pflanzenhybriden majaribio ya uvyausaji wa mimea iliyowasilishwa katika mwaka kwa naturforschender verein jumuiya ya utafiti kuhusu mimea na viumbe huko br nn mendel alifuatilia ruwaza za urithi za sifa fulani kwa mimea ya njegere na kuielezea kupitia hisabati
ingawa ruwaza hii ya urithi ingeweza kuonekana katika sifa kadhaa kazi ya mendel ilipendekeza kuwa urithi ulikuwa ulihusisha chembechembe si kupata na kwamba ruwaza za urithi wa sifa nyingi zinaweza kuelezwa kupitia kanuni na uwiano rahisi
umuhimu wa kazi ya mendel haukuweza kueleweka vizuri hadi miaka ya baada ya kifo chake wakati ambapo wanasayansi wengine wakiwa wanashughulikia mambo kama hayo waligundua upya utafiti wake
william bateson mtetezi wa kazi ya mendel aliunda neno jenetikia mwaka 
kivumishi jenetikia kilichotokana na neno la kigiriki mwanzo asili na kwamba kutoka kwa neno genno kujifungua kinatangulia nomimo na kilitumika kwa mara ya kwanza kwa maana ya kibiolojia mwaka 
bateson alieneza matumizi ya neno jenetikia kuelezea utafiti wa urithi katika hotuba yake ya uzinduzi wa mkutano wa tatu wa kimataifa wa uvyausaji wa mimea huko london uingereza mwaka baada ya kugunduliwa upya kwa kazi ya mendel wanasayansi walijaribu kuamua ni molekuli zipi katika seli zilizohusika na urithi
mwaka thomas hunt morgan alisema kuwa jeni ziko juu ya kromosomu kulingana na matokeo ya mabadiliko ya macho meupe yaliyohusiana na jinsia katika nzi tunda
mwaka mwanafunzi wake alfred sturtevant alitumia uhusiano wa kijeni kuonyesha kuwa jeni hupangwa kwa mstari kwenye kromosomu
ingawa jeni zilijulikana kuwepo kwenye kromosomu hizo kromosomu zinajumuisha protini na dna wanasayansi hawakujua ni ipi kati ya hizo iliyohusika na urithi
mwaka frederick griffith aligundua jambo la mabadiliko bakteria zilizokufa ziliweza kuhamisha nyenzo za kijeni ili kubadilisha bakteria zingine zilizokuwa bado hai
miaka kumi na sita baadaye mwaka theodore oswald avery colin mcleod na maclyn mccarty walitambua molekuli iliyohusika na mabadiliko ni dna
majaribio ya hershey chase ya mwaka pia yalionyesha kuwa dna badala ya protini ndiyo wenzo wa kijeni wa virusi ambavyo huambukiza bakteria hivyo kutoa ushahidi zaidi kwamba dna ndiyo molekuli inayohusika na urithi
umbo la misokoto miwili lilikuwa na ncha mbili za dna na nyukleotidi ilikuwa imeangalia ndani na kila moja ililingana na nyukleotidi kikamilisho kwenye ncha nyingine na kuunda umbo linalofanana na vidato kwenye ngazi iliyosokotwa
umbo hili lilionyesha kuwa maelezo ya kijeni yapo katika mpangilio wa nyukleotidi kwenye kila ncha ya dna
umbo hilo pia lilipendekeza njia rahisi ya kurudiarudia kama ncha hizo zimetenganishwa ncha zingine mpya za kila ncha iliyotenganishwa zinaweza kuundwa upya kulingana na mpangilio wa ncha za zamani
katika miaka iliyofuata wanasayansi walijaribu kuelewa jinsi dna hudhibiti mchakato wa uzalishaji protini
mpangilio wa nyukleotidi wa kijumbe rna hutumiwa kujenga mpangilio wa aminoasidi katika protini tafsiri hii kati ya mipangilio ya nyukleotidi na aminoasidi hujulikana kama kodi ya kijeni
tafiti nyingi ziliweza kufanywa kutokana na uelewa huu wa molekuli ya jeni
uvumbuzi muhimu uliofanywa na frederick sanger mwaka ulikuwa mpangilio wa mlolongo uliokuwa na dna mwisho
teknolojia hii inawaruhusu wanasayansi kusoma mpangilio wa nyukleotidi wa molekuli ya dna
mwaka kary banks mullis alitengeneza mmenyuko wa mlolongo wa polimerasi hivyo kutoa njia ya haraka ya kutenga na kukuza sehemu maalum ya dna kutoka kwa mchanganyiko
kutoka kwa juhudi za pamoja za mradi wa jenomu za binadamu na juhudi sambamba za binafsi za celera genomics mbinu hizi na zingine zilifikia kilele katika upangiliaji wa jenomu za binadamu mwaka 
katika ngazi yake ya msingi kabisa urithi katika viumbe hutokea kupitia sifa za kipekee ziitwazo jeni
sifa hii ilivumbuliwa kwa mara ya kwanza na gregor mendel ambaye alifanyia utafiti utengaji wa sifa zinazorithika katika mimea ya njegere
katika tafiti zake kuhusu sifa ya rangi ya maua mendel aliona kwamba maua ya kila mmea wa njegere yalikuwa ama rangi ya zambarau au nyeupe lakini kamwe hakukuwa na rangi ya kati ya rangi hizo mbili
tofauti hizo matoleo ya kipekee ya jeni moja yanaitwa aleli aina zinazofanana
katika kesi ya njegere ambayo ni spishi yenye seti mbili za kromosomu kila mmea una aleli mbili za kila jeni aleli moja iliyorithiwa kutoka kwa kila mzazi
spishi nyingi ikiwa ni pamoja na binadamu zina muundo huo wa urithi
viumbe vyenye seti mbili za kromosomu na vyenye nakala mbili za aleli moja sawa ya jeni maalum huitwa homozigasi katika sehemu hiyo ya jeni wakati viumbe vyenye aleli mbili tofauti za jeni maalum vinaitwa heterozigasi
seti ya aleli kiumbe maalum inaitwa jenotipu yake wakati sifa zinazoweza kuonekana za kiumbe hicho zinaitwa fenotipu yake
baadhi ya aleli hazina utawala kamili na badala yake huonyesha ni fenotipu ya kati au utawala wa pamoja kwa kuonyesha aleli zote mbili kwa wakati moja
wakati wa jozi la viumbe kuzaana watoto wao kinasibu hurithi aleli moja kati ya hizo mbili kutoka kwa kila mzazi
matokeo haya ya urithi wa kipekee na utengaji wa aleli kwa pamoja zinajulikana kama sheria ya kwanza ya mendel au sheria ya utengaji
wataalamu wa jeni hutumia michoro na ishara kueleza urithi
jeni moja huwakilishwa na herufi moja au herufi kadhaa
mara nyingi alama ya hutumika kwa aleli ya kawaida ya jeni isiyobadilika
katika majaribio ya utungisho na uzalishaji na hasa wakati wa kujadili sheria za mendel wazazi hujulikana kama kizazi p na watoto kama kizazi f watoto wa kwanza
wakati watoto f wanazalishana watoto wao huitwa kizazi f watoto wa pili
mmojawapo wa michoro ambayo hutumika sana kutabiri matokeo ya uzalishaji mtambuka ni mraba wa punnett
wakati wa kufanyia utafiti magonjwa ya binadamu yanayohusiana na jeni wataalamu mara nyingi hutumia chati ya ukoo kuwakilisha urithi wa sifa
chati hizi huonyesha urithi wa sifa katika mti wa nasaba
viumbe hai wana maelfu ya jeni na katika viumbe wanaozaana kupitia ngono jeni hizi hujigawa bila kutegemeana
hii ina maana kwamba urithi wa aleli ya rangi ya njano au kijani ya njegere haihusiani na urithi wa aleli za maua meupe au ya rangi ya zambarau
jambo hili linalojulikana kama sheria ya pili mendel au sheria ya ugawaji huru inamaanisha kwamba aleli za jeni tofauti huchanganywa kati ya wazazi ili kutengeneza watoto walio na michanganyiko mingi na tofauti
baadhi ya jeni huwa hazijigawi kivyake hivyo kuonyesha uhusiano wa kijeni mada ambayo imejadiliwa katika sehemu nyingine ya makala haya
mara nyingi jeni tofauti zinaweza kuingiliana kwa njia ambayo inaathiri sifa sawa
katika mmea wa omphalodes verna kwa mfano kuna jeni iliyo na aleli ambazo huamua rangi ya maua buluu au majenta
hata hivyo jeni nyingine hudhibiti ikiwa maua yana rangi yoyote au ni meupe
wakati mmea una nakala mbili za aleli nyeupe maua yake huwa meupe bila kujali kama jeni ya kwanza ina aleli za rangi ya buluu au majenta
mwingiliano kati ya jeni huitwa epistasisi na jeni ya pili hukandamiza ile ya kwanza
maua ya rangi ya zambarau au meupe lakini badala yake ni sifa zinazoendelea k
ushawishi wa jeni hizi huingiliwa kati kwa viwango tofauti na mazingira ambayo kiumbe hicho kimepitia
kiwango ambacho jeni za kiumbe huchangia sifa tata kinaitwa urithikaji
kipimo cha urithikaji wa sifa hulingana katika mazingira yanayobadilika zaidi mazingira yana athari kubwa kwenye tofauti ya jumla ya sifa husika
kwa mfano urefu wa binadamu ni sifa tata iliyo na urithikaji wa asilimia nchini marekani
hata hivyo huko nigeria ambako watu huwa na nafasi tofauti zaidi ya kupata lishe bora na huduma za afya urefu una urithikaji wa asilimia tu
msingi wa kimolekuli wa jeni ni deoksiribonyuklei asidi dna
dna imeundwa na mlolongo wa nyukleotidi ambazo ni za aina nne adenini a sitosini c guanini g na thaimini t
maelezo ya jeni huwa katika mpangilio wa nyukleotidi hizi na jeni huwa kama mfululizo wa mpangilio huo katika mnyororo wa dna
virusi tu vimeepuka kanuni hii wakati mwingine virusi hutumia molekuli inayofanana na rna badala ya dna kama wenzo wake wa kijenetiki
dna kwa kawaida hupatikana kama molekuli yenye ncha mbili zilizojikunja katika sura ya msokoto ulio na sehemu mbili
jeni huwa zimepangwa kwa mstari kando ya minyororo mirefu ya mpangilio wa dna iitwayo kromosomu
katika bakteria kila seli kwa kawaida ina kromosomu moja yenye umbo la mviringo wakati viumbe eukaryota ikiwa ni pamoja na mimea na wanyama wana dna ambazo zimepangwa katika mistari mingi ya kromosomu
ncha hizo za dna mara nyingi huwa ndefu sana kwa mfano kromosomu ndefu zaidi ya binadamu ina urefu wa kufikia jozi msingi milioni 
dna ya kromosomu inahusishwa na protini za miundo zinazopanga kuunganisha na kudhibiti ufikiaji wa dna hivyo kutengeneza wenzo uitwao kromatini katika viumbe vyenye seli changamano kromatini kwa kawaida hujumuisha nyukleosomu makundi ya dna yaliyozungushwa kwenye misingi ya protini za histoni
seti kamili ya nyenzo za urithi katika kiumbe kwa kawaida mchanganyiko wa mipangilio ya dna ya kromosomu zote huitwa jenomu
wakati viumbe vyenye seti moja ya kromosomu vina nakala moja tu ya kila kromosomu wanyama wengi na mimea mingi wana seti mbili za kila kromosomu hivyo wana nakala mbili za kila jeni
aleli mbili za jeni zimewekwa kwenye sehemu zinazofanana za kromatidi za aina moja kila aleli ikiwa imerithiwa kutoka kwa mzazi tofauti
kuna upekee kwenye kromosomu ya jinsia kromosomu zilizo maalum katika wanyama zimetokea
kromosomu hizo zinahusika katika uamuzi wa jinsia ya kiumbe
kwa binadamu na wanyama wengine kromosomu ina jeni chache sana na huchochea ukuaji wa sifa za kijinsia za kiume wakati kromosomu inafanana na kromosomu nyingine na ina jeni nyingi zisizohusiana na uamuzi wa jinsia
wanawake wana nakala mbili za kromosomu x lakini wanaume wana kromosomu moja na kromosomu moja tu tofauti hii katika idadi ya nakala za kromosomu husababisha ruwaza za urithi zisizo za kawaida za matatizo yanayohusiana na jinsia
wakati seli zinagawanyika jenomu yote ya seli hizo hunakiliwa na kila seli inayotokana na ugawanyikaji huo hurithi nakala moja
utaratibu huo uitwao mitosisi ndio namna rahisi zaidi ya uzazi na ndio msingi wa uzazi usiohusisha ngono
uzazi usiohusisha ngono pia unaweza kutokea katika viumbe vyenye seli nyingi hivyo kuzalisha watoto wanaorithi jenomu zao kutoka kwa mzazi mmoja
watoto walio na jeni zinazofanana kabisa na za mzazi wao huitwa kloni kiumbe kilichoumbwa na kimoja bila kujamiana
viumbe wenye seli changamano mara nyingi huzaana kupitia ngono na kupata watoto walio na mchanganyiko wa nyenzo za jeni zilizorithiwa kwa wazazi wawili tofauti
mchakato wa uzazi kupitia ngono hubadilishana kati ya aina zilizo na nakala moja ya jenomu husika haploidi na nakala mbili diploidi
seli zilizo na seti moja huungana na kuchanganya jeni kuunda kiini diploid na pea ya kromosomu
viumbe wenye seti mbili za kromosomu hutengeneza seti moja ya kromosomu kwa kujiga bila kurudufisha dna zao ili kuunda seli zake nyingine ambazo hurithi kila moja ya majozi ya kromosomu kinasibu
ingawa bakteria huwa hazitumii njia ya uzazi unaohusisha ngono ya seti moja mbili za kromosomu zina njia nyingi za kupata maelezo mapya ya jeni
baadhi ya bakteria zinaweza kuungana na kuhamisha kipande kidogo cha mviringo cha dna kwa bakteria nyingine
bakteria pia zinazeza kuchukua vipande ghafi vya dna vinavyopatikana katika mazingira na kuyaunganisha katika jenomu zao jambo linalojulikana kama mabadiliko
taratibu hizi zinasababisha uhamishaji wa jeni wa mlalo hivyo kupeleka vipande vya maelezo ya jeni kati ya viumbe ambavyo vinginevyo havihusiani
hali ya kromosomu ya kuwa na seti mbili huruhusu jeni zenye kromosomu tofauti kujigawa kivyake wakati wa uzazi kupitia ngono na kuungana tena ili kuunda mchanganyiko mpya wa jeni
hata hivyo jeni zilizoko kwenye kromosomu moja kinadharia haziwezi kuungana tena kamwe isipokuwa ni mchakato wa uvukaji wa kromosomu
wakati wa uvukaji kromosomu hubadilishana mifululizo ya dna hivyo basi kufaulu kuchanganya aleli za jeni kati ya kromosomu
utaratibo huu wa uvukaji wa kromosomu kwa jumla hutokea wakati wa meiosisi mfululizo wa mgawanyiko wa seli ambao huunda seli zenye seti mbili za kromosomu
uwezekano wa uvukaji wa kromosomu kutokea kati ya sehemu mbili maalum kwenye kromosomu unahusiana na umbali kati ya sehemu hizo
kwa umbali mrefu kwa njia isiyo na msingi uwezekano wa uvukaji uko juu vya kutosha hivi kwamba urithi wa jeni hauhusiani kwa njia inayofaa
hata hivyo kwa jeni ambazo zimekaribiana kwa pamoja uwezekano wa uvukaji ulio chini unamaanisha kuwa jeni hizo zinaonyesha uhusiano wa kijeni aleli za jeni hizo mbili zinaelekea kurithiwa kwa pamoja
kiasi cha uhusiano kati ya mfululizo wa jeni kinaweza kuunganishwa ili kuunda ramani ya uhusiano wa kimstari ambayo huelezea kwa makisio mpangilio wa jeni kando ya kromosomu
kwa jumla jeni huonyesha athari zake za kiutendaji kazi kupitia uzalishaji protini ambazo ni molekuli changamano zinazohusika katika shughuli nyingi zinazofanyika katika seli
protini ni mfululizo wa aminoasidi na mpangilio wa dna ya jeni kupitia kiingiliakati cha rna hutumika kuzalisha mpangilio maalum wa protini
utaratibu huo kuanza kwa uzalishaji wa molekuli ya rna iliyo na mpangilio unaolingana na ule wa dna ya jeni mchakato unaoitwa unukuzi yaani kunakili
kisha molekuli ya rna inayotumika kama mjumbe hutumiwa kuzalisha mpangilio wa aminoasidi zinazofanana kupitia mchakato uitwao kutafsiri
kila kundi la nyukleotidi tatu kwenye mpangilio unaoitwa codon hufanana na moja ya aminoasidi ishirini zilizo kwenye protini na zinazoweza kutokea kufanana huku kunaitwa msimbo jeni
mpangilio maalum wa aminoasidi husababisha umbo la pekee lenye pande tatu kwa protini husika na miundo ya protini yenye pande tatu inahusiana na utendaji kazi wa protini hizo
nyingine ni molekuli zenye miundo sahili kama nyuzi zinazoundwa na kolajeni za protini
muundo wa protini una nguvu himoglobini ya protini hujikunja katika aina zilizo tofauti kidogo ikiwa inawezesha kukamatwa kusafirishwa na kutolewa kwa molekuli za oksijeni ndani ya damu ya mamalia
tofauti moja ya nyukleotidi ndani ya dna inaweza kusababisha mabadiliko katika mpangilio wa aminoasidi ya protini
kwa kuwa miundo ya protini hutokana na mpangilio wa aminoasidi zake baadhi ya mabadiliko yanaweza kubadili kwa ghafla tabia za protini kwa kuvuruga muundo au kubadilisha uso wa protini kwa njia ambayo inabadilisha mahusiano yake na protini nyingine na molekuli
kwa mfano anemia selimundu ni ugonjwa wa binadamu unaohusiana na jeni na ambao husababishwa na tofauti moja kwenye msingi ndani ya eneo la kusimba la sehemu ya globin la himoglobini hivyo kusababisha badiliko la aminoasidi ambalo hubadilisha tabia halisi za himoglobini
matoleo ya anemia selimundu hujitenga huku yakijiweka kwa vituta vinavyounda nyuzi ambazo hupotosha umbo ya seli nyekundu za damu zinazobeba protini
seli hizo zilizo na umbo la mundu haziwezi tena kupita vizuri katika mishipa ya damu hivyo kuwa na tabia ya kuziba au kuharibu na kusababisha matatizo ya kitabibu yanayohusiana na ugonjwa huu
baadhi ya jeni hunakiliwa katika rna lakini hazitafsiriwi na kuwa bidhaa za protini molekuli kama hizo za rna zinaitwa rna zisizosimba
katika kesi nyingine bidhaa hizo hujikunja na kuwa miundo ambayo inashiriki katika kazi muhimu za seli kwa mfano rna za ribosomu na rna hamishi
rna zinaweza pia kuwa na athari za kudhibiti kupitia mahusiano ya uvyausaji na molekuli nyingine za rna k
ingawa jeni huwa na maelezo yote ambayo kiumbe hutumia ili kufanya kazi mazingira huwa na mchango muhimu katika kuamua fenotipu ya mwisho jambo ambalo mara nyingi hujulikana kama maumbile dhidi ya malezi
fenotipu ya viumbe hutegemea mahusiano ya jenetiki na mazingira
mfano mmoja ni kesi ya mabadiliko yanayohusiana na joto hisi
mara nyingi badiliko moja la aminoasidi katika mpangilio wa protini huwa halibadilishi tabia za protini hiyo na mwingiliano wake na molekuli nyingine lakini huwa linavuruga muundo
katika mazingira yenye kiwango cha juu cha joto ambapo molekuli zinasonga kwa kasi zaidi na kugongana mambo haya husababisha protini kupoteza muundo wake na kushindwa kufanya kazi
hata hivyo katika mazingira yenye kiwango cha chini cha joto muundo wa protini ni thabiti na huwa inafanya kazi kama kawaida
mazingira pia huwa na athari kubwa katika madhara ya ugonjwa wa binadamu unaohusiana na jeni wa feniketonuria
mabadiliko yanayosababisha feniketonuria huvuruga uwezo wa mwili wa kuyeyusha aminoasidi fenilalanini na husababisha kukusanyika kwa sumu ya molekuli ya kati ambayo kwa upande mwingine husababisha dalili kali za ulemavu wa akili na mishtuko ya moyo zinazoendelea kuenea
hata hivyo kama mtu mwenye mabadiliko ya feniketonuria atafuata mwongozo kamili wa chakula ambao unaepuka aminoasidi hiyo atakuwa na afya nzuri na ataendelea na maisha yake kama kawaida
njia maarufu ya kupima kiasi cha athari ya mazingira na malezi ni kutazama kwa makini mapacha wanaofanana na wasiofanana au ndugu waliozaliwa kwa nyakati mbalimbali
kwa sababu ndugu wanaofanana kabisa hutoka kwa zaigoti moja nao huwa na jeni sawa
kumbe ndugu wasiofanana wana jeni tofauti kama ilivyo kwa ndugu wa kawaida
kwa kulinganisha mara ngapi mmojawapo wa mapacha ana tatizo sawa na mwenzake kati ya mapacha wanaofanana na wale wasiofanana wanasayansi wanaweza kuona kama athari nyingi zinazotokana na mazingira au malezi
mfano mmoja maarufu wa utafiti wa watoto waliozaliwa wakiwa zaidi ya wawili ni mapacha wanne wa genain waliokuwa wanafanana wote na kutambuliwa wana dhiki ileile
jenomu ya kiumbe fulani huwa na maelfu ya jeni lakini si jeni hizo zote zinahitajika kuhaja ya kuwa hai wakati wowote
jeni hupatikana wakati inanakiliwa katika mrna na kutafsiriwa katika protini na kuna njia nyingi za mkononi za kudhibiti usemi wa jeni vile protini ni zinazozalishwa tu wakati zinahitajika kwa seli
vipengele vya kunakili ni protini rekebishi zinazojifunga na kuanza jeni ama kukuza au kuzuia unakili wa jeni
tofauti katika upatikanaji wa jeni hasa huonekana wazi ndani ya viumbe wenye seli nyingi ambapo seli zote huwa na jenomu sawa lakini miundo na tabia tofauti sana kutokana na upatikanaji wa seti tofauti za jeni
seli zote katika viumbe wenye seli nyingi hutoka kwa seli moja na kugawanyika katika aina tofauti za seli hutokana na ishara za nje na ndani ya seli na kuanzisha ruwaza tofauti za upatikanaji wa jeni polepole ili kuunda tabia tofauti
kwa kuwa hakuna jeni moja ambayo inaweza kutengeneza miundo ndani ya viumbe vilivyo na seli nyingi ruwaza hizi hutokana na mahusiano changamano kati ya seli nyingi
ndani ya viumbe wenye seli zilizo na miundo changamano kuna sehemu za miundo za kromatini ambazo huathiri unakili wa jeni mara nyingi kupitia marekebisho ya dna na kromatini ambayo hurithiwa kwa njia thabiti na seli zinazotengenezwa
sehemu hizo zinaitwa epijenetiki kwa sababu zipo juu ya mpangilio wa dna na huhifadhi urithi kutoka kizazi kimoja cha seli hadi kizazi kingine
kwa sababu ya sehemu hizo epijenetiki aina tofauti za seli zilizokuzwa ndani ya mazingira mamoja zinaweza kuhifadhi tabia tofauti sana
kidass ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na wadass
ingawa sehemu za epijenetiki kwa jumla zina nguvu juu ya mkondo wa ukuaji baadhi yake kama suala la mabadiliko maalum ambapo aleli moja ya heterozigasi hubadilisha ile nyingine kabisa lina urithi unaohusisha vizazi vingi na hupatikana kama mambo yasiyo ya kawaida kwa kanuni ya jumla ya dna kama msingi wa urithi
wakati wa mchakato wa urudufishaji wa dna mara kwa mara makosa hutokea katika upolimishaji wa ncha ya pili
makosa hayo yaitwayo mabadiliko yanaweza kuwa na athari kwenye fenotipu ya kiumbe hasa kama yatatokea katika mpangilio wa usimbaji wa protini wa jeni
viwango vya makosa kwa kawaida huwa chini sana kosa katika kila misingi milioni kutokana na uwezo wa usahihishaji prufu wa polimerasi za dna
bila usahihishaji prufu viwango vya makosa vingekuwa juu sana kwa sababu virusi vingi hutegemea polimerasi za dna na rna ambazo hazina uwezo wa kusahihisha prufu hivyo huwa na viwango vya juu vya mabadiliko
uharibifu unaosababishwa na kemikali kwenye dna pia hutokea kiasili na seli hutumia utaratibu wa kutengeneza dna ili kutengeneza sehemu zozote zilizounganishwa vibaya na kuvunjika katika dna hata hivyo utengenezaji wakati mwingine hushindwa kurudisha dna katika mpangilio wake asili
katika viumbe vinavyotumia uvukaji wa kromosomu ili kubadilishana dna na kuunganisha jeni tena makosa katika mfungamano wakati wa meiosisi pia yanaweza kusababisha mabadiliko
makosa katika uvukaji hasa yanaweza kutokea wakati mipangilio inayofanana inasababisha kromosomu zilizo pamoja kuchukua mfungamano ulio na makosa jambo hili huwa linafanya baadhi ya maeneo katika jenomu kuwa na uwezo mkubwa wa kuathiriwa na mabadiliko kwa njia hiyo
makosa hayo huunda mabadiliko makubwa kwenye muundo katika mpangilio wa dna urudufishaji mageuzo au kufutwa kwa maeneo yote au ubadilishaji kimakosa wa sehemu nzima kati ya kromosomu tofauti jambo liitwalo ubadilishaji eneo
mabadiliko hubadilisha jenotipu ya kiumbe na mara kwa mara mabadiliko hayo husababisha fenotipu tofauti kuonekana
mabadiliko mengi yana athari ndogo juu ya fenotipu afya au uzima wa uzazi katika kiumbe
mabadiliko ambayo huwa na athari kwa kawaida hufuta lakini mara kwa mara baadhi ya mabadiliko yanaweza kuwa na faida
utafiti katika nzi aina ya drosophila melanogaster unapendekeza kwamba ikiwa mabadiliko yatabadilisha protini iliyozalishwa na jeni karibu asilimia ya mabadiliko hayo yatakuwa hatari yaliyosalia yakiwa ama hayana madhara yoyote au yana manufaa madogo
jenetikia wa idadi hutafiti usambazaji wa tofauti za kijeni katika watu na jinsi usambazaji huo unavyobadilika kadiri wakati unavyopita
mabadiliko katika mara ambayo aleli inatokea katika idadi ya watu wanyama na mimea hasa huathiriwa na uteuzi asili ambapo aleli fulani hutoa faida ya kiuteuzi au kiuzazi kwa kiumbe pamoja na mambo mengine kama vile mkondo wa jeni uteuzi bandia na uhamaji
kupita vizazi vingi jenomu ya viumbe inaweza kubadilika kwa kiasi kikubwa na hivyo kusababisha mageuko
uteuzi kwa mabadiliko yaliyo na manufaa unaweza kusababisha spishi kugeuka na kuwa aina bora zinazoweza kuishi katika mazingira yake mchakato uitwao marekebisho
spishi mpya hutengenezwa kwa njia ya mchakato wa mageuko yanayosababisha kuwepo kwa spishi mpya sanasana yanayosababishwa na utenganishaji wa kijiografia unaozuia idadi za wanyama na mimea kubadilishana jeni
matumizi ya kanuni za kijeni katika utafiti wa biolojia na mageuko ya idadi ya wanyama na mimea yanajulikana kama usanisi wa kisasa
kwa kulinganisha homolojia kati ya aina tofauti za jenomu za spishi inawezekana kuhesabu umbali wa mageuko baina ya spishi hizo na wakati ambapo zinaweza kuwa ziliachana utaratibu huo unaitwa saa ya molekuli
ulinganishaji wa jeni kwa jumla hufikiriwa kuwa mbinu sahihi zaidi ya utambazi sifa za uhusiano kati ya spishi kuliko ulinganifu wa tabia za kifenotipu
mageuko ya umbali baina ya spishi yanaweza kutumika kutengenezea miti inayoonyesha mageuko miti hiyo huwakilisha asili moja na kuachana kwa spishi kadiri muda unavyokwenda ingawa haionyeshi uhamishaji wa nyenzo za jeni kati ya spishi zisizo na uhusiano jambo linalojulikana kama uhamishaji jeni wa mlalo na ambao hutokea sana katika bakteria
ingawa wataalamu wa jeni mwanzoni walikuwa wakitafiti urithi katika aina mbalimbali za viumbe watafiti walianza kufanya utafiti maalum wa jenetikia ya vikundi maalum vya viumbe
ukweli kwamba utafiti mpana wa kiumbe maalum tayari ulikuwepo ulihimiza watafiti wapya kumchagua kiumbe huyo wamfanyie utafiti zaidi na hatimaye viumbe kadhaa waliotumika kama mfano wakawa msingi wa tafiti nyingi za jeni
mada zinazotafitiwa sana katika jenetikia wa viumbe ni pamoja na utafiti wa jeni kanuni na ushiriki wa jeni katika maendeleo na kansa
kati ya sababu zilizozingatiwa katika uchaguzi wa viumbe kuna ufupi wa muda kati ya vizazi pamoja na uendeshaji rahisi wa jeni
hizo zilifanya baadhi ya viumbe kuwa zana maarufu katika utafiti
viumbe vilivyotumika sana kama mifano ni pamoja na bakteria inayopatikana kwenye tumbo escherichia coli mmea wa arabidopsis thaliana chachu inayotumiwa katika ukokaji saccharomyces cerevisiae nematodi caenorhabditis elegans nzi tunda wa kawaida drosophila melanogaster na panya wa kawaida wa nyumbani mus musculus
jenetikia ya kimatibabu hujaribu kuelewa jinsi tofauti katika jeni zinavyohusiana na afya na maradhi ya binadamu
wakati wa kutafuta jeni ambayo haijulikani na ambayo inaweza kuwa imehusika na ugonjwa kwa kawaida watafiti hutumia uhusiano katika jeni na chati za ukoo wa jeni ili kupata eneo kwenye jenomu linalohusiana na ugonjwa husika
katika ngazi ya idadi ya wanyama na mimea watafiti hutumia uchaguzi wa kinasibu wa mendel kutafuta maeneo katika jenomu yanayohusishwa na ugonjwa mbinu ambayo hasa ni muhimu kwa ajili ya sifa za jeni nyingi ambazo hazifafanuliwi wazi na jeni moja
baada ya jeni inayoshukiwa kuhusika kupatikana mara nyingi utafiti zaidi hufanyiwa kuhusu jeni inayofanana inayoitwa jeni iliyotoka moja kwa moja katika jeni asilia katika viumbe vinavyotumiwa kama mfano
mbali na kutafitia magonjwa yanayohusiana na jeni upatikanaji ulioongezeka wa mbinu za utambuzi wa aina ya jeni umesababisha kuwepo kwa taaluma ya famakojenetikia ili kutafiti jinsi aina ya jeni inavyoweza kuathiri matokeo ya madawa
watu hutofautiana katika uwezekano uliorithiwa wa kupatwa na kansa na kansa ni ugonjwa unaohusiana na jeni
mchakato wa ukuaji wa kansa katika mwili ni mchanganyiko wa matukio
mara kwa mara mabadiliko hutokea ndani ya seli katika mwili wakati zinajigawa
ingawa mabadiliko hayo hayatarithiwa na mtoto yeyote yanaweza kuathiri tabia ya seli wakati mwingine yakizifanya zikue na kujigawanya mara nyingi zaidi
mchakato wa ndani ya uteuzi asilia hutokea ndani ya mwili na hatimaye mabadiliko hujilimbikiza ndani ya seli na kukuza ukuaji wa seli hizo hivyo kujenga vivimbe vyenye kansa ambavyo hukua na kushambulia tishu mbalimbali za mwili
vimeng enya vya uzuiaji ni aina ya vimeng enya ambayo hutumiwa sana na mabyo huikata dna kwa mpangilio maalum hivyo kuzalisha vipande vinavyoweza kutabirika vya dna
vipande vya dna vinaweza kuonekana kupitia matumizi ya elektroforesisi ya jeli ambayo hutenganisha vipande kwa kuzingatia urefu wake
matumizi ya vimeng enya ligation huruhusu vipande vya dna kushikamana na kwa nguvu ya dna ligating pamoja kutoka vyanzo mbalimbali watafiti wanaweza kujenga dna recombinant
mara nyingi zinazohusiana na iliyopita viumbe genetiskt dna recombinant ni kawaida kutumika katika mazingira ya fupi mviringo dna vipande plasmids na wachache jeni ya juu yao
neno kukloni yaani kuumba bila kuhusisha kujamiana pia linaweza kurejelea utengenezaji wa viumbe kwa njia hii kupitia mbinu mbalimbali
dna pia inaweza kukuzwa kwa kutumia utaratibu uitwao maitikio ya mfululizo ya polimerasi pcr
kwa kutumia mipangilio mifupi na maalum ya dna utaratibu wa pcr unaweza kutenga na kukuza kipeo eneo lengwa la dna
kwa sababu inaweza kukuza kutoka kiasi kidogo mno cha dna pcr mara nyingi pia hutumika kugundua kuwepo kwa mwandamano maalum dna
mojawapo ya teknolojia za msingi zilizotengenezwa kuchunguza jenetikia upangaji dna huruhusu watafiti kuamua mpangilio wa nyukleotidi katika vipande vya dna
mpangilio maalum wa upangaji dna uliobuniwa na frederick sanger na wenzake mwaka sasa hutumika mara kwa mara kupanga vipande vya dna
teknolojia hiyo imewawezesha watafiti kuchunguza mipangilio ya molekuli inayohusishwa na magonjwa mengi ya binadamu
kutokana na kupungua kwa gharama ya upangaji watafiti wamepanga jenomu za viumbe wengi kwa kutumia zana za kuhesabu ili kuunganisha mipangilio ya vipande vingi tofauti mchakato uitwao ukusanyaji jenomu
teknolojia hizo zilitumika kupanga jenomu ya binadamu na kusababisha kukamilika kwa mradi wa jenomu ya binadamu mwaka 
teknolojia mpya zinapunguza kwa kasi gharama ya upangaji wa dna huku watafiti wengi wakitumaini kupunguza gharama ya upangaji upya wa jenomu ya binadamu hadi dola elfu
kiasi kikubwa cha data ya mpangilio kinachoweza kupatikana kimesababisha taaluma ya jenomiki utafiti ambao hutumia zana za hesabu kutafuta na kuchunguza ruwaza katika jenomu kamili ya viumbe
taaluma ya jenomiki pia inaweza kuchukuliwa kama tawi la taaluma ya bioinfomatiki ambayo hutumia mbinu za hesabu kuchambua seti kubwa za data ya biolojia
utumbo mwembamba ni sehemu ya mfumo wa mmeng enyo wa chakula iliopo kati ya tumbo na utumbo mpana
ni sehemu ndefu ya mfumo huu yenye urefu wa mita 
 kwa mtu mzima
sehemu kubwa ya mmeng enyo wa chakula inatokea hapa yaani ni katika sehemu hii ya kwamba mwili unatoa virutubishi vyake kutoka ujiuji wa chakula kilichotafunwa mdomoni na kupasuliwa kikemia tumboni
inapokeo kiowevu cha nyongo na cha kongosho kwa njia ya kipito cha nyongo
upande wa ndani wa utumbo huwa na mikunjo mingi pamoja na vili ambayo ni vimbe kama vidole vidogo vyote vinayoongeza eneo linalopatikana kwa mmeng enyo wa chakula
ujiuji wa chakula unatoka kwenye tumbo na kuingia katika sehemu ya duodeno lenye urefu wa sentimita 
hapa kiwango cha asidi katika tope la chakula kinapunguzwa
katika jejuno kiowevu cha kongosha kinapasua wanga protini na mafuta kwa sehemu zinazoweza kupokelewa na damu
molekuli zinazopatikana baada ya hatua hii zinapita katika ngozi ya ya utumbo na kupelekwa ini ambako zinashughulikiwa tena
utumbo mwembamba unapokea pia sehemu kubwa ya maji yanayohitajika mwilini na kuiondoa katika tope la chakula
katika sehemu ya ileo ni hasa vitamini zinazopokelewa na kupitishwa kwenda damu
kutoka hapo mabaki ya chakula yanaendelea katika utumbo mpana
pi jina la herufi ya kigiriki ni namba ya duara kwa maana ya uwiano wa urefu wa mzunguko na ule wa kipenyo
jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za kigiriki pi pia inatumika kama kifupisho kwa ajili ya maarifa na dhana za hesabu na fisikia
imejulikana hasa kama namba ya duara ina thamani ya 
 chamkano cha ni karibu zaidi na pi na ni karibu zaidi tena
wanahisabati duniani husheherekea sikukuu ya pi tarehe machi au pia julai
issue jan feb ilab ni kifupisho cha international labour affairs bureau yaani shirika la kimataifa la masuala ya kazi
ibb ni kifupisho cha international broadcasting bureau yaani shirika la kimataifa la utangazaji
tume ya sheria ya kimataifa international law commission kifupi ilc ni taasisi ya umoja wa mataifa um
ilianzishwa mwaka na mkutano mkuu wa um kwa shabaha ya kuendeleza kanuni za haki ya kimataifa
mapndekezo yake mara nyingi yamekubaliwa na kuingia katika misingi ya haki ya kimataifa ya leo
tume ni kamati ya wataalamu wa sheria wanaochaguliwa kwa kipindi cha miaka mitano
wanatakiwa kutoka katika sehemu mbalimbali za dunia penye mifumo tofauti ya sheria
wengi wao ni maprofesa na walimu wa sheria katika nchi zao
wanakamati wa tume kwa kipindi cha walikuwa wafuatao mkutano wa mawaziri wa afrika kuhusu mazingira african ministerial conference on the environment kifupi amcen ni ushirikiano wa mawaziri husika wa nchi za afrika
mawaziri hao walikutana mara ya kwanza mwaka mjini kairo misri
baadaye mkutano ulianzishwa kama taasisi ya kudumu mwenye shabaha ya amcen ilishiriki katika maandalizi ya mradi wa new partnership for africa s development nepad upande wa mazingira
mkutano unashirikiana na mradi wa umoja wa mataifa kuhusu mazingira unep
masahihisho ya mkataba wa afrika kuhusu hifadhi ya mazingira na maliasili yaliandaliwa katika amcen
mkutano wa mawaziri unafanyika kila baada ya miaka miwili
ofisi ya unep afrika inatoa huduma ya ofisi ya kudumu kwa amcen pia
icsu ni kifupisho cha international council of scientific unions yaani baraza la kimataifa la mashirika ya kisayansi
jina lingine ni international council for science yaani baraza la kimataifa kwa ajili ya sayansi
unrwa ni kifupisho cha united nations relief and works agency yaani wakala wa misaada na kazi wa umoja wa mataifa
undesa ni kifupisho cha united nations department for economic and social affairs yaani idara ya masuala ya uchumi na ya jamii ya umoja wa mataifa
uneca ni kifupisho cha united nations economic commission for africa yaani tume ya umoja wa mataifa kuhusu uchumi wa afrika
uncsw ni kifupisho cha united nations commission on the status of women yaani tume ya umoja wa mataifa ya hali ya wanawake
undpko ni kifupisho cha united nations department of peace keeping operations yaani idara ya umoja wa mataifa ya shughuli za kulinda amani unidir ni kifupisho cha united nations institute for disarmament research yaani taasisi ya umoja wa mataifa ya utafiti wa upokonyaji silaha
unodc ni kifupisho cha united nations office on drugs and crime yaani afisi ya umoja wa mataifa ya mihadharati na jinai
unsc ni kifupisho cha united nations security council yaani baraza la usalama la umoja wa mataifa
unido ni kifupisho cha united nations industrial development organization yaani shirika la umoja wa mataifa la maendeleo ya viwanda
unifem ni kifupisho cha united nations development fund for women yaani hazina ya maendeleo ya wanawake ya umoja wa mataifa
mwalimu huyo aliandika kitabu akiweka mkazo kuelezea jinsi mapenzi ya mungu yalivyokwishaamua juu ya maisha ya mwanadamu kabla ya huyo kuamua mwenyewe
kisha kusoma kwa maelekeo ya renaissance na kuwa mwanasheria alijitenga na kanisa katoliki mwaka hivi
kutokana na mapigano ya kidini yaliyozuka ufaransa alikimbilia basel uswisi alipochapa toleo la kwanza la kitabu chake maarufu zaidi institutiones christianae religionis mwaka 
mwaka huohuo william farel alimualika geneva lakini halmashauri ya mji ilikataa kutekeleza mapendekezo yao ikawafukuza
hapo martin bucer alimuita calvin huko strasbourg alipoongoza waprotestanti waliokimbia ufaransa akiendelea kuhimiza matengenezo mjini geneva ambapo hatimaye alikaribishwa kurudi kama kiongozi wa dini
huko calvin aliingiza miundo mipya ya uongozi na aina mpya za liturujia akishinda upinzani wote
wakati huo alifanya halmashauri ya mji imuhukumu adhabu ya kifo michael servetus mhispania aliyetazamwa na wote kama mzushi
baada ya wakimbizi wengi kuhamia geneva uchaguzi mpya uliwezesha kufukuza toka mji huo waliompinga calvin
miaka yake ya mwisho aliitumia kueneza matengenezo yake kote ulaya akiacha nyuma yake madhehebu ya reformed congregationalists na presbyterians ambayo leo yana jumla ya waamini zaidi ya milioni wengi wao wakiwa wameunganika katika world communion of reformed churches
calvin alitetea kwa ukali misimamo yake na kusababisha mabishano mengi
pamoja na institutiones aliandika vitabu vingi vya ufafanuzi wa biblia teolojia na maungamo ya imani bila kuacha kuhubiri wiki nzima
calvin aliathiriwa na agostino wa hippo hata kukazia mafundisho yake kuhusu uteule kutokana na imani ya kwamba wokovu wa binadamu unamtegemea mungu tu
tofauti na luther calvin alijaribu moja kwa moja kujenga kanisa jipya kwenye msingi wa biblia
hakupenda kuchukua urithi wowote wa kanisa katoliki akaunda kila kitu upya kufuatana na jinsi alivyoelewa biblia
katika utawala alikataa cheo cha uaskofu akaona kanisa liongozwe na wazee wa kuchaguliwa
kutokana na neno wazee katika lugha ya agano jipya kigiriki presbyuteroi kanisa lake linaitwa pia la wapresbiteri
wafuasi wake huitwa pia wareformati to reform kutengeneza upya
maana yake walikataa desturi zote wasizoziona katika biblia wakati luther alizikubali zile alizoziona hazipingi biblia
katika ibada zao wareformati wanakataa altari picha za kupamba kanisa au kuimba liturujia wakati ibada ya kilutheri ni misa ya kikatoliki iliyobadilishwa kufuatana na mawazo ya luther
katika jambo hilo hawakupatana na ndiyo sababu kwa muda mrefu walutheri na wareformati walishindwa kuwa na ibada za pamoja lakini siku hizi wanaelewana
mafundisho hayo kutoka uswisi yalienea katika nchi kama ufaransa uskoti na uholanzi
hata wamoravia walichukua sehemu ya mafundisho ya wareformati hasa juu ya chakula cha bwana wakimfuata luther katika mambo mengine
afrika kusini urithi wa kidini wa makaburu ni wa kireformati kwa sababu babu zao walitokea uholanzi na ufaransa
vilevile ni wamisionari kutoka uswisi na uskoti walioanzisha mapema makanisa ya kipresbiteri malawi kenya na afrika magharibi
wakalvini ni wakristo waprotestanti wanaofuata kimsingi mafundisho yaliyotolewa awali na uldrik zwingli na hasa john calvin katika karne ya 
tofauti na luther zwingli na calvin walijaribu moja kwa moja kujenga kanisa jipya kwenye msingi wa biblia
hawakupenda kuchukua urithi wowote wa kanisa katoliki wakaunda kila kitu upya kufuatana na jinsi walivyoelewa biblia
katika utawala walikataa cheo cha uaskofu wakaona kanisa liongozwe na wazee wa kuchaguliwa
kutokana na neno wazee katika lugha ya agano jipya kigiriki presbyuteroi kanisa lake linaitwa pia la wapresbiteri
wafuasi wao huitwa pia wareformati to reform kutengeneza upya
maana yake walikataa desturi zote wasizoziona katika biblia wakati luther alizikubali zile alizoziona hazipingi biblia
katika jambo hilo hawakupatana na ndiyo sababu kwa muda mrefu walutheri na wareformati walishindwa kuwa na ibada za pamoja lakini siku hizi wanaelewana
mafundisho hayo kutoka uswisi yalienea katika nchi kama ufaransa uskoti na uholanzi
hata wamoravia walichukua sehemu ya mafundisho ya wareformati hasa juu ya chakula cha bwana wakimfuata luther katika mambo mengine
afrika kusini urithi wa kidini wa makaburu ni wa kireformati kwa sababu babu zao walitokea uholanzi na ufaransa
vilevile ni wamisionari kutoka uswisi na uskoti walioanzisha mapema makanisa ya kipresbiteri malawi kenya na afrika magharibi
kadiri ya asili madhehebu yao yanaitwa kwa kiingereza reformed congregationalists au presbyterians
leo yana jumla ya waamini zaidi ya milioni wengi wao wakiwa wameunganika katika world communion of reformed churches
hasa alitumia nguvu zake zote kutekeleza agizo la gombo lililopatikana mwaka kk likidai sadaka zote zitolewe katika hekalu la yerusalemu tu kadiri ya msimamo wa kumbukumbu la torati mungu mmoja hekalu moja
ndiyo maana biblia inamsifu kwa namna ya pekee pamoja na hezekia kati ya wafalme wote wa israeli na yuda mbali na daudi aliyebaki kielelezo cha kudumu cha mtawala aliyempeneza mungu
mwana wa mfalme amon na jedidah yosia alirithi utawala akiwa mtoto wa miaka tu kutokana na uuaji wa baba yake akatawala miaka kuanzia kk hadi kk kk
anatajwa pia katika injili ya mathayo kama babu wa yesu
babu yake manase anatajwa na biblia kama mmojawapo kati ya wafalme waovu zaidi wa ukoo wa daudi kwa jinsi alivyoelekeza raia zake kuacha ibada ya mungu mmoja ili kufuata dini za mataifa makuu ya wakati huo hata kutumia hekalu la yerusalemu kinyume cha uaminifu wa baba yake hezekia
yosia alizaa watoto wa kiume wanne yohane eliakimu matania na shalumu
kwanza shalumu alimrithi yosia kwa jina la yehoahazi
lakini baada ya miezi tu nafasi yake ilishikwa na eliakimu kwa jina la yehoyakimu halafu na mtoto wa huyo yekonia hatimaye alitawala matania kwa jina la sedekia
huyo akawa mfalme wa mwisho wa yuda kwa kushindwa na babuloni aliyoisaliti akapelekwa uhamishoni huko pamoja na wayahudi wengi mwaka kk
yosia alifanya urekebisho wa kidini kuanzia yerusalemu hadi kwa mabaki ya waisraeli wa kaskazini akizuia wote wasiabudu miungu mingine wala wasimtolee mungu sadaka nje ya hekalu la yerusalemu
kipindi hicho mji mkuu wa ashuru uliangamizwa alivyotabiri kwa furaha nabii nahumu hivi k
lakini yosia alipokufa vitani kabla ya wakati mambo yakaharibika haraka sana kwa sababu urekebisho ulitokana zaidi na juhudi zake binafsi mbali ya kuungwa mkono na watu wachache kama nabii yeremia
sedekia kwa kiebrania tsidkiyyahu i qiyy h haki yangu ni yhwh kwa kigiriki zedek as kwa kilatini sedecias alikuwa mfalme wa mwisho wa yuda
alikuwa mwana wa mfalme yosia na kuitwa awali matania
kisha kuwekwa madarakani na nebukadneza ii mfalme wa babuloni kwa kiapo cha kuwa mwaminifu kwake aliasi na kusababisha yerusalem izingirwe tena na jeshi na hatimaye itekwe na kuteketezwa mwaka kk
ilitokea hivyo kwa sababu sedekia alishindwa kutekeleza maelekezo aliyopewa na nabii yeremia ambaye utabiri wake ulitimia daima lakini mfalme aliogopa mawaziri wake waliomuendesha walivyotaka
kwa kushindwa kutii neno la mungu na kwa kuvunja kiapo chake biblia inamhukumu kwamba alitenda yaliyo mabaya mbele ya bwana
nebukadneza aliagiza watoto wote wa sedekia wauawe mbele yake na hatimaye alimpofusha na kumpeleka uhamishoni mesopotamia alipobaki hadi kufa
trojany ni kijiji cha poland katikati ya miji ya wo omin na warshawa katika wilaya ya wo omin
ufalme wa yuda kwa kiebrania mamlekhet yehuda ulikuwa nchi ya mashariki ya kati katika karne ya kk hadi karne ya kk
mara nyingi unaitwa ufalme wa kusini kwa sababu ulitokana na mgawanyiko wa ufalme wa israeli ulioendelea upande wa kaskazini
ufalme huo uliongozwa daima na ukoo wa daudi isipokuwa miaka kk kk aliposhikwa utawala malkia atalia binti au dada wa mfalme wa israeli ahabu
hata hivyo kwa muda mrefu watawala wa yuda walikuwa vibaraka wa ashuru au nchi nyingine za jirani
hatimaye chini ya mfalme sedekia mfalme nebukadneza ii wa babuloni aliangamiza ufalme huo na mji mkuu wake yerusalemu mwaka akihamisha kwa awamu tatu wakazi wake hadi mesopotamia
mwaka koreshi mkuu mfalme wa persia aliteka babuloni na kuruhusu wayahudi warudi kwao si tena kama ufalme bali kama wilaya iliyoitwa yehud chini ya zerubabeli kitukuu wa yekonia wa pili kuanzia mwisho kati ya wafalme wa yuda
mbwana aly samatta amezaliwa januari mjini dar es salaam tanzania ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini tanzania
robert ssentongo amezaliwa juni mjini kampala uganda ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini tanzania
gerardus t hooft amezaliwa julai ni mwanafizikia kutoka nchi ya uholanzi
mwaka wa pamoja na martinus veltman alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
martinus justinus godefriedus veltman amezaliwa juni alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uholanzi
mwaka wa pamoja na mwanafunzi wake gerardus t hooft alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
mwaka wa pamoja na herbert kroemer na jack st
clair kilby alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
jack st
clair kilby novemba juni alikuwa mhandisi umeme kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na zhores alfyorov na herbert kroemer alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
herbert kroemer amezaliwa agosti alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani aliyehamia marekani baadaye
mwaka wa pamoja na zhores alfyorov na jack kilby alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
eric allin cornell amezaliwa desemba ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na carl wieman na wolfgang ketterle alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
carl edwin wieman amezaliwa machi ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza chembe za atomu na pia amejitahidi kuboresha jinsi inavyofundishwa sayansi shuleni
mwaka wa pamoja na eric cornell na wolfgang ketterle alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
wolfgang ketterle amezaliwa oktoba ni mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa pamoja na carl wieman na eric cornell alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
mwaka wa pamoja na masatoshi koshiba na riccardo giacconi alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
masatoshi koshiba amezaliwa septemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya japani
hasa alichunguza mabo ya nyota pia anajulikana kwa kutatua fumbo la nyutrino za jua
mwaka wa pamoja na raymond davis na riccardo giacconi alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
riccardo giacconi amezaliwa oktoba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya italia aliyehamia marekani baadaye
mwaka wa pamoja na raymond davis na masatoshi koshiba alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
alexei alexeyevish abrikosov amezaliwa juni alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya urusi
mwaka wa pamoja na vitali ginzburg na anthony leggett alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
vitali lazarevich ginzburg oktoba novemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya urusi
mwaka wa pamoja na alexei abrikosov na anthony leggett alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
anthony james leggett amezaliwa machi alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na alexei abrikosov na vitali ginzburg alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
azam f
c imeanzishwa mwaka ni mabingwa mara moja katika ligi kuu ya tanzania vodacom wakibeba ubingwa huo mwaka pia ni mabingwa mala moja wa kombe la mabingwa afrika mashariki kombe la kagame wakibeba mwaka 
wikipedia zero ni mradi wa taasisi ya wikimedia foundation inayolenga kuwapa watumiaji wa simu za mkononi nafasi ya kutumia wikipedia bure yaani bila gharama kupitia mitambo vyao
lengo lake ni kuomba shirika za mawasiliano kufungua wikipedia bila gharama kwa wateja wao
hadi mei wikipedia zero ilifaulu kupata nafasi hii katika nchi kwa ushirikiano na makampuni za simu 
katika afrika ya mashariki ni kenya orange airtel na safaricom uganda orange na rwanda mtn ambako makampuni mbalimbali ya simu yalifungua nafasi hii kwa wateja wao
kampuni ya orange inaruhusu pia watumiaji wake wa kongo kinshasa kushiriki
wikipedia zero ilianza nchini malaysia wakati wa mei 
nchini afrika kusini kampuni ya mtn ilikubali baada ya kupokea barua kutoka wanafunzi wa shule ya sekondari waliowahi kusikia kuhusu wikipedia zero katika kenya na kuomba makampuni ya simu ili wapewe nafasi hii ya kujisomea pia
erasto edward nyoni amezaliwa mei mjini dar es salaam tanzania ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini tanzania
brian umony amezaliwa desemba mjini jinja uganda ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka nichini uganda ambaye kwa sasa anaichezea klabu ya fc azam nchini tanzania tangu mwaka 
aggrey morris amezaliwa machi mjini zanzibar tanzania ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini tanzania
asilimia 
 ni wa makundi mengine ya dini na asilimia 
 wanadai hawana uhusiano na dini yoyote ile
asilimia ya idadi ya waislamu huishi katika mkoa wa pwani wakiwa asilimia ya jumla ya wakazi wake
khamis mcha khamis amezaliwa oktoba mjini zanzibar tanzania ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini tanzania
nyansurumunti ni kijiji kimoja kati ya vijiji vinne vinavyounda kata ya kisaka katika wilaya ya serengeti mkoa wa mara ambavyo ni hicho pamoja na borenga nyiboko na buchanchari
kijiji hiki kimepakana na kijiji cha buchanchari kwa upande wa mashariki
kwa upande wa kaskazini kimepakana na bonde la mto mara
vitongoji vya kijiji hiki ni nyanchoka machita kobetimo kobiroga na machegechege
kwa upande wa maendeleo kijiji hiki hakipo nyuma sana ukilinganisha na borenga na nyiboko ambavyo vimepiga hatua zaidi ya maendeleo
wakazi wengi wa kijiji ni wakulima na hulima mahindi katika bonde la mto mara mtama ulezi viazi na mhogo kwa ajili ya chakula
kijiji hiki kina koo za waghitare wabhusawe wanguku n
vyama vya siasa vinavyotesa katika kijiji hiki ni ccm chadema cuf
mwaka chama tawala katika kijiji hiki kilikuwa ccm
baadhi ya wanasiasa maarufu katika kijiji hicho ni thobias makindi na mwikwabe chacha
baadhi ya wenyeviti waliowahi kuongoza kijiji hiki ni mwikwabe chacha wandera anicet makori saghi kitang ita saghi n
pia kijiji kima timu ya mpira wa miguu iitwayo nyuki sports club
mwaka wa pamoja na david politzer na frank wilczek alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
hugh david politzer amezaliwa agosti ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na david gross na frank wilczek alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
frank anthony wilczek amezaliwa mei ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na david gross na david politzer alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
roy jay glauber amezaliwa septemba ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na john hall na theodor h nsch alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
john lewis hall amezaliwa agosti ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na roy glauber na theodor h nsch alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
theodor wolfgang h nsch amezaliwa oktoba ni mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa pamoja na roy glauber na john hall alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
john cromwell mather amezaliwa agosti ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na george smoot alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
george fitzgerald smoot iii amezaliwa februari ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na john mather alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
peter andreas gr nberg amezaliwa mei ni mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani
albert fert amezaliwa machi ni mwanafizikia kutoka nchi ya ufaransa
mwaka wa pamoja na peter gr nberg alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
makoto kobayashi amezaliwa aprili ni mwanafizikia kutoka nchi ya japani
mwaka wa pamoja na toshihide maskawa na yoichiro nambu alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
toshihide maskawa amezaliwa februari ni mwanafizikia kutoka nchi ya japani
mwaka wa pamoja na makoto kobayashi na yoichiro nambu alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
mwaka wa pamoja na makoto kobayashi na toshihide maskawa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
hali hii kwa kawaida huendelea kuwa mbaya zaidi baada ya muda
dalili zake kuu ni kupungukiwa na pumzi kukohoa na kutoa makohozi
watu wengi walio na bronkitisi sugu wana ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana
uvutaji tumbaku ndio kisababishi kikuu cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana pamoja na vipengele vingine kama vile uchafuzi wa hewa huku jenetikia ikichangia kwa kiwango kidogo
katika nchi zinazoendelea chanzo kikuu cha uchafuzi wa hewa ni kupikia au kuwasha moto mahali pasipo hewa ya kutosha
mazingira ya muda mrefu wa miwasho hii husababisha mwitikio wa inflamesheni kwenye mapafu hivyo kupelekea njia za pumzi kuwa nyembamba na kuharibika kwa tishu za mapafu hali iitwayo emfisema
utambuzi huo ni kwa msingi wa hali duni ya kupita kwa pumzi kama ilivyopimwa kwa kipimo cha utendakazi wa mapafu
ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana unaweza kuzuiliwa kwa kupunguza uhatarisho wa visababishi vinavyojulikana
hii hujumuisha juhudi za kupunguza viwango vya uvutaji na kuboresha hali ya hewa ya ndani na nje ya majengo
mbinu za matibabu ya ugonjwa huu ni kuacha uvutaji chanjo urekebeshaji mapafu na mara nyingi vipanua bronkasi vya kupumuliwa na steroidi
kinyume na pumu hali ya upitaji wa pumzi haiboreshwi sana na matibabu
baadhi ya watu wanaweza kunufaika na matibabu ya oksijeni ya muda mrefu au kupandikiza mapafu
kwa watu walio na vipindi vya kuzidi kwa ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ongezeko la utumiaji dawa na kulazwa hospitalini kunaweza kuhitajika
duniani kote ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana huathiri watu milioni au takriban asilimia ya idadi yote ya watu
mwaka ugonjwa huo ulikadiriwa kuwa kisababishi kikuu cha nne cha vifo ukiwaua zaidi ya watu milioni 
idadi ya vifo imetabiriwa kuongezeka kutokana na viwango vya juu vya uvutaji na idadi ya watu wanaozeeka katika nchi nyingi
ugonjwa huu ulisababisha hasara ya kiuchumi iliyokadiriwa kuwa dola trilioni 
 mwaka 
dalili kuu za ugonjwa huu ni makohozi ugumu wa kupumua na kutoa kikohozi
dalili hizi huwepo kwa muda mrefu na huzidi jinsi muda unavyopita
haijabainika iwapo kuna aina mbalimbali za ugonjwa huu
huku ugonjwa huu ukiainishwa katika emfisema na bronkitisi sugu emfisema ni kielelezo tu cha mabadiliko ya mapafu wala si ugonjwa bayana nayo bronkitisi sugu ni kielelezo cha dalili tu zinazoweza kutokea au kutotokea pamoja na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana
kwa kawaida kikohozi sugu ndiyo dalili ya kwanza kutokea
inapokuwepo kwa zaidi ya miezi mitatu kwa mwaka kwa zaidi ya miaka miwili ikiandamana na utoaji wa kikohozi na bila kisababishi kingine basi hali hii itatambulika kama bronkitisi sugu
hali hii inaweza kutokea kabla ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana kutokea kabisa
kiasi cha makohozi yanayotolewa kinaweza kubadilika baada ya saa hadi siku kadhaa
katika visa vingine kikohozi kinaweza kutokuwepo au kitokee mara nadra na kinaweza kutokuwa na makohozi
watu wengine walio na ugonjwa huu hudhani dalili hizi ni kikohozi cha mvutaji
makohozi yanaweza kumezwa au kutemwa kulingana na jamii na tamaduni
kukohoa sana kunaweza kusababisha kuvunjika mbavu au kupoteza fahamu kwa muda mfupa
ugumu wa kupumua mara nyingi ndiyo dalili inayowatatiza watu zaidi
kwa kawaida watu hueleza tatizo hili kwa kusema kupumua kwangu kunahitaji juhudi kuu najihisi nimekosa pumzi au sipati pumzi za kutosha
hata hivyo maneno tofauti yanaweza kutumika katika mila tofauti
kwa kawaida ugumu wa kupumua huzidi mtu anapojaribu kupumua kwa nguvu baada ya hali hii kudumu kwa muda mrefu na huzidi baada ya muda
katika awamu za baadaye ugumu wa kupumua hutokea wakati wa kupumzika na unaweza kuwepo kila wakati
ugumu wa kupumua ni chanzo cha wasiwasi na hali duni ya maisha kwa watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana
katika ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana inaweza kuchukua muda mrefu zaidi kutoa pumzi kuliko kuivuta
kubanwa kifua kunaweza kutokea ingawa hakutokei sana na kunaweza kusababishwa na tatizo lingine
watu walio na njia za pumzi zilizofungana wanaweza kuwa na kukorota au sauti ndogo pumzi inapoingia mapafuni wanapochunguzwa kwa stethoskopu
kifua cha duara ni dalili bayana ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana lakini huwa nadra
hali ya kiweko chenye miguu mitatuinaweza kutokea ugonjwa unapozidi
ugonjwa huu ukizidi husababishashinikizo kwenye ateri za mapafu ambayo hushinikiza ventrikali ya kulia ya moyo
hali hii huitwa ugonjwa wa moyo na mapafu na husababisha dalili za kufura miguu na kufura kwa mishipa ya shingo
ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hutokea zaidi kuliko ugonjwa mwingine wowote wa mapafu kama kisababishi cha ugonjwa wa moyo na mapafu
ugonjwa wa moyo na mapafu umekuwa nadra tangu kuvumbuliwa kwa oksijeni ya mtungi
mara nyingi ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hutokea pamoja na magonjwa mengine kufuatia vipengele vinavyosababisha magonjwa haya yote
magonjwa haya ni pamoja na ugonjwa wa moyo wenye iskemia shinikizo la juu la damu kisukari melitasi kuharibika kwa misuli osteoporosisi saratani ya mapafu hali ya wasiwasi na mfadhaiko
hisia ya kuwa na kuchoka kila wakati hutokea sana kwa watu walio na ugonjwa mkali
kucha za vidole kurungungika ni hali isiyotokea katika ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana pekee hivyo inapaswa kuchunguzwa mara moja ili kubaini hali fiche ya saratani ya mapafu
sauti pia zinaweza kusikika kwenye mapafu yanapochunguzwa kwa stethoskopu
kisababishi kikuu cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ni moshi wa tumbaku huku uhatarisho katika mazingira ya kazini na uchafuaji kutokana na mioto ya dani ya nyumba ukiwa kisababishi kikuu katika baadhi ya nchi
kwa kawaida uhatarisho huu lazima utokee miongo mingi kabla ya dalili kutokea
maumbile ya kijenetiki pia huathiri uhatarisho wa mtu
percentage of females smoking tobacco as of the late s early s percentage of males smoking tobacco as of the late s early s
note the scales used for females and males differ
kisababishi hatari kikuu cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana duniani kote ni uvutaji wa tumbaku
takriban aslilimia ya wavutaji hupata ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana na kwa watu wanaovuta maisha yao yote takriban nusu yao hupata ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana nchini marekani na uingereza katika watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana asilimia ni wavutaji wakati huo au walivuta awali
uwezekano wa kupata ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana huongezeka na uhatarisho kamili wa moshi
isitoshe wanawake wana uwezekano zaidi wa kuathiriwa na moshi kuliko wanaume
kwa watu wasio wavutaji moshi unaotokana na watu wengine ni kisababishi cha takriban asilimia ya visa
aina zingine za moshi kama vile bangi sigara na shisha pia zina athari
wanawake wanaovuta wakati waujauzito wanaweza kuongeza hatari ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana kwa watoto wao
mioto ya kupikia katika vyuma visivyo na hewa safi ya kutosha na ambayo mara nyingi hutokana na makaa au nishati hai kama vile kuni na kinyesi cha wanyama hupelekea uchafuzi wa hewa wa ndani ya nyumba na ni visababishi vikuu vya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana katika nchi zinazostawi
mioto hii ni mbinu ya kupikia na kupasha moto kwa takriban watu bilioni athari zake za kiafya zikiwa juu katika wanawake kutokana na uhatarisho zaidi
mioto hii hutumika kama chanzo kikuu cha nishati katika asilimia za jamii nchini india china na mataifa ya kusini mwa sahara
watu wanaoishi katika miji mikubwa wana kiwango kikubwa zaidi cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ikilinganishwa na watu wanaoishi vijijini huku uchafuzi wa hewa mijini ni kipengele kisababishi cha maumivu zaidi jukumu lake la kijumla kama kisababishi cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana si bayana
sehemu zilizo na hali duni za pumzi nje ya nyumba zikijumuisha gesi ya mitambo kwa kawaida zina viwango vya juu vya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana
hata hivyo athari ya kijumla ya uchafuzi huu ikilinganishwa na uvutaji inaaminika kuwa ndogo
uhatarisho mkali na wa muda mrefu kwa vumbi kemikali na moshi kazini huongeza hatari ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana kwa wavutaji na wasiovuta
uhatarisho kazini unaaminika kuwa kisababishi katika asilimia ya visa
nchini marekani uhatarisho huu unaaminika kuhusiana na zaidi ya asilimia ya visa katika watu wasiowahi kuvuta na inawezekana huwakilisha hatari kubwa zaidi katika nchi zisizo na sheria za kutosha
viwanda na vyanzo kadhaa vimelaumiwa ikiwa ni pamoja na viwango vya juu vya vumbi katika uchimbaji makaa ya mawe uchimbaji dhahabu na viwanda vya nguo za pamba kazi zinazohusisha kadimiamu na isosianati na moshi wa kulehemu
uhatarisho wa vumbi yasilika pia unaweza kusababisha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana na hatari isiyohusiana na ile ya silikosisi
athari za uhatarisho wa vumbi na moshi wa sigara huonekana kuwa ya kikemikali au hata zaidi
jenetiki huchangia pakubwa katika kutokea kwa ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana
ugonjwa huu hutokea zaidi katika jamaa ya watu walio na ugonjwa huu wanaovuta kuliko watu wasiohusiana na wavutaji
kwa sasa athari hatari bayana inayorithiwa ni ukosefu wa kinza tripsini ya alfa ya 
hatari hii iko juu zaidi hasa iwapo mtu aliye na upungufu wa kinza tripsini ya alfa ya pia ni mvutaji
hatari hii huchangia takriban asilimia ya visa na ugonjwa huwepo katika takriban watu kwa kila 
hatari zingine za jenetekia zingali zinachunguzwa ambapo kuna uwezekano wa kutambua nyingi
hatari zingine kadhaa huhusiana kwa kiwango kidogo na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana
vipengele vya kuzaliwa kama kuzaliwa na uzani wa chini vinaweza kuchangua ugonjwa huu kama vile magonjwa kadhaa ya kuambukiza ikiwa ni pamoja na vvu ukimwi na kifua kikuu yanavyofanya
maambukizi ya njia za pumzi kama vile nimonia hayaonekani kuongeza hatari ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana angalau katika watu wazima
maumivu makali kuzidiwa ghafla na dalili mara nyingi huchochewa na maambukizi au vichafuzi vya kimazingira au wakati mwingine na visababishi vingine kama vile kutumia matibabu vibaya
maambukizi huonekana kuwa kisababishi cha asilimia hadi ya visa huku bakteria ikichangia asilimia virusi asilimia na zote mbili asilimia 
vichafuzi vya kimazingira hujumuisha hewa chafu ya ndani na nje ya nyumba
uhatarisho wa moshi wa kibinafsi na moshi kutokana na watu wengine huongeza hatari hiyo
hali ya baridi ya hewa pia inaweza kuchangia huku maumivu zaidi yakitokea zaidi majira ya baridi
watu walio na magonjwa mengine makali fiche huwa na maumivu zaidi mara nyingi katika ugonjwa wa kiwango cha chini 
 kwa kila mwak kiwango cha wastani hadi kwa mwaka na kiwango kikali 
 kwa mwaka
watu walio na maumivu makali mengi wana kiwango cha juu cha kupunguza utendakazi wa mapafu yao
uemboli wa mapafu ganda la damu kwenye mapafu unaweza kuzidisha dalili kwa watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana tayari
ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ni aina ya ugonjwa wa kufungana kwa mapafu ambapo upitaji duni sugu wa hewa usioweza kubadilishwa upungufu wa kupita kwa hewa na kutoweza kabisa kupumua nje huwepo
kupita duni kwa hewa ni matokeo ya kuharibika kwa tishu ya pafu iitwayo emfisema na ugonjwa wa njia ndogo za hewa uitwao bronkiolitisi ya kufungana
vinavyochangia visababishi hivi viwili hutofautiana kati ya watu
pia wengine wana kiwango fulani cha mwitiko wa kupita kiasi wa njia za hewa kwa miwasho sawa na inayopatikana katika ugonjwa wa pumu
ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hutokea kama mwitiko mkubwa sugu wa kiinflamesheni kwa vitu vyenye miwasho vilivyovutwa ndani kwa hewa
maambukizi sugu ya bakteria pia yanaweza kuongeza inflamesheni hii
seli za kuvimba zinazohusika ni granulositi za nutrofili na makrofeji aina mbili za seli nyeupe za damu
wanaovuta pia wana kuhusika kwatc limfositi na watu wengine walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu wana kuhusika kwa esinofili sawa na inayopatikana katika ugonjwa wa pumu
kiwango fulani cha mwitiko huu wa seli husababishwa na viendelezi vya kuvimba kama visababishi vya kemotaksisi
michakato mingine inayohusiana na uharibifu wa mapafu ni msongo wa kioksaidiunaotolewa na radikali huru kwenye moshi wa tumbaku na kuachiliwa na seli za kuvimba na kuharibika kwa tishu unganishi za mapafu kwa protisi ambazo hukinzwa kwa kiasi na vikinza protisi
kuharibiwa kwa tishu unganishi za mapafu ndio unaopelekea emfisema ambayo kisha huchangia upitaji duni wa hewa na hatimaye ufyonzaji na uachiliaji duni wa gesi za kupumua
upotezaji wa kijumla wa misuli unaotokea katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu unaweza kutokana kwa kiasi na viendelezi vya inflamesheni vinavyotolewa na mapafu hadi kwenye damu
kupungua kwa nafasi za njia za hewa hutokea kwa sababu ya inflamesheni na kupata kovu ndani mwazo
upunguaji mkubwa wa kupita kwa hewa hutokea wakati wa kupumua nje kwa sababu shinikizo ndani mwa kifua linabana njia za hewa wakati huu
hii inaweza kupelekea hewa zaidi kutoka kwa pumzi ya awali kusalia mapafuni wakati pumzi inayofuata imeanzishwa na kusababisha ongezeko katika kiwango kamili cha hewa mapafuni wakati wowote ule mchakato uitwao uvutaji hewa ndani kupita kiasi au kutega hewa
uvutaji hewa ndani kupita kiasi kutokana na mazoezi huhusishwa na upungufu wa pumzi katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu kwa sababu si bora kupumua ndani wakati mapafu yamejaa
hii pia inaweza kusababisha upitishaji duni wa hewa na hatimaye viwango vya chini vya oksijeni katika damu
viwango vya chini vya oksijeni vikiwepo kwa muda mrefu vinaweza kusababisha ateri kuwa nyembamba mapafuni ilhali emfisema husababisha kuharibika kwa kapilari kwenye mapafu
mabadiliko haya yote husababisha ongezeko kwenye shinikizo la damu katika arteri za mapafu hali inayoweza kusababisha ugonjwa wa kuvimba na kutofanya kazi kwa ventrikali ya kulia ya moyo
utambuzi wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu unapaswa kuzingatiwa kwa yeyote mwenye umri wa zaidi ya miaka hadi na aliye na upungufu wa pumzi kikohozi sugu kutoa makohozi au homa za mara kwa mara katika majira ya baridi na historia ya kutangamana na visababishi vya hatari vya ugonjwa huo
kisha kupima pumzi hutumiwa kuthibitisha utambuzi huo
kawaida asilimia ya kiasi muhimu cha kulazimishwa hutoka nje katika sekunde ya kwanza na uwiano wa kiasi cha hewa inayopumuliwa nje kwa lazima uwiano uwiano wa kiasi muhimu cha kulazimishwa chini ya asilimia kwa mtu aliye na dalili za ugonjwa sugu kufungana kwa mapafu huonyesha kuwa mtu huyo ana ugonjwa huo
kwa msingi wa vipimo hivi upimaji wa pumzi unaweza kusababisha utambuzi zaidi wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu kwa wazee
vigezo vya taasisi ya kitaifa ya ubora wa matibabu pia huhitaji kiasi cha hewa inayopumuliwa nje kwa lazima cha chini ya asilimia ya kilichobashiriwa
ushahidi wa kutumia upimaji wa pumzi kwa wasio na dalili katika kutambua ugonjwa mapema ni wa matokeo yasiyobayana na kwa hivyo kwa sasa haupendekezwi
kilele cha kupita kwa hewa iliyopumuliwa nje kasi ya juu zaidi ya kupumua nje inayotumika sana katika ugonjwa wa pumu hakitoshi kwa utambuzi wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu
kuna mbinu kadhaa za kutambua ni kwa kiasi kipi ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu unaathiri mtu fulani
hojaji iliyofanyiwa mabadiliko ya shirika la utafiti wa afya la ulaya au jaribio la ukadiriaji wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ni hojaji rahisi ambazo zinaweza kuamua ukali wa dalili
hoja za kipimo cha ukadriaji wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ni kutoka ikiwa vile hoja ni nyingi ndivyo ugonjwa ni kali
kupima pumzi kunaweza saidia kuamua ukali kikomo cha kutiririka hewa
hii ni kwa msingi wa kupumulia kulicho lazimishwa ikielezwa kama asilimia yakwa umri jinsia urefu na uzito wa mtu
miongozo yote ya amerika na europa ilipendekeza kwa kiasi kwa msingi wa mapendekezo ya kupumulia kulicho lazimishwa
miongozo ya gold hupendekeza kugawanya watu katika vikundi vinne kwa msingi ukadriaji na kikomo cha kutiririka hewa
kupunguza uzito na udhaifu wa misuli pamoja na kuwepo kwa magonjwa mengine kunapaswa kuzingatiwa
eksirei ya kifua na kipimo kamili cha damu vinaweza kuwa muhimu katika kutenga magonjwa mengine wakati wa utambuzi
ishara bainifu kwenye eksirei ni mapafu yaliopanuka zaidi daframuiliyonyooka nafasi ya hewa zaidi ya nyuma ya mfupa wa kidari na bula ilhali inaweza kuondoa magonjwa mengine kama vile nimonia edema ya mapafu au numothoraksi
ukaguzi wa tomografia inayokokotolewa yenye mchanganuo mkubwa wa kifua unaweza kuonyesha jinsi emfisema ilivyoenea mapafuni na pia unaweza kusaidia kutenga magonjwa mengine ya mapafu
hata hivyo isipokuwa upasuaji umepangwa hii haiathiri udhibiti
uchanganuzi wa damu ya ateri hutumiwa kutambua hitaji la oksijen hii inapendekezwa kwa walio na upumuji wa nje wa kulazimishwa chini ya asilimia iliyobashiriwa wale walio na kiwango cha oksijeni ya pembezoni chini ya asilimia na walio na dalili za kusongamana na moyo kukosa kufanya kazi kwa moyo
katika sehemu za dunia ambapo ukosefu wa alfa kinza tripsini hupatikana sana watu walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hasa walio chini ya umri wa miaka na emfisema inayoathiri sehemu za chini za mapafu wanapaswa kuzingatiwa kupimwa
ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa unaweza kuhitaji kutofautishwa na visababishi vingine vya upungufu wa pumzi kama vile moyo kusongamana na kushindwa kufanya kazi uemboli wa mapafu nimonia au numothoraksi
watu wengi walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu kimakosa hufikiria kuwa wana pumu
hata hivyo utofautishaji wa pumu na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hauwezi kufanywa kwa kupima pumzi
kifua kikuu pia kinaweza kujitokeza kwa kikohozi sugu na kinafaa kuzingatiwa katika sehemu ambapo hutokea sana
magonjwa yasiyotokea sana bali yanayoweza kujitokeza sawa ni displasia ya mapafu na bronkasi na bronkiolitisi ya kufungana kwa bronkasi
bronkiolitisi sugu inaweza kutokea hata kwa upitaji wa kawaida wa hewa na katika hali hii haiainishwi kama ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
visa vingi vya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa vinaweza kuzuiwa kwa kupunguza kutangamana na moshi na kuendeleza ubora wa hewa
chanjo za influenza za mwaka kwa walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa hupunguza maumivu zaidi kulazwa hospitalini na kifo
uchanjaji dhidi ya numokokasi pia unaweza kuwa ya usaidizi
kuwakinga watu dhidi ya kuanza uvutaji wa sigara kipengele kikuu cha kuzuia ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
kanuni za serikali taasisi za afya ya umma na mashirika yanayopinga uvutaji zinaweza kupunguza viwango vya uvutaji kwa kuwakataza watu kuanza na kuwahimize waache uvutaji
marufuku dhidi ya uvutaji katika sehemu za umma na pahali pa kazi ni njia muhimu za kupunguza kutangamana na moshi kutoka kwa watu wengine na ilhali sehemu nyingi zina marufuku ya kisheria marufuku zaidi yanahimizwa
kwa wanaovuta kukoma uvutaji ndiyo njia pekee iliyothibitishwa kupunguza kukithiri kwa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
hata katika kipindi cha mwisho cha ugonjwa kunaweza kupunguza kiwango cha kudhoofika kwa utendakazi wa mapafu na kudhibiti mwanzo wa ulemavu na kifo
kusitisha uvutaji huanza na uamuzi wa kukoma kuvuta unaopelekea jaribio la kukoma
mara nyingi majaribio kadhaa huhitajika kabla ya kukoma kabisa kutimika majaribu ya zaidi ya miaka husababisha mafanikio katika takiban asilimia ya watu
wavutaji wengine wanaweza kutimiza kukoma uvutaji kabisa kwa hiari yao pekee
hata hivyo uvutaji ni wa mazoea sana na wavutaji wengi wanahitaji usaidizi zaidi
uwezekano wa kukoma huendelezwa kwa usaidizi wa kijamii kuhusika katika mpango wa kukomesha uvutaji na kutumia tiba kama vile tiba ya kubadili nikotini bupropion au varenicline
hatua kadhaa zimechukuliwa kupunguza uwezekano kuwa wafanyi kazi katika viwanda vyenye hatari kama vile kuchimba makaa ya mawe ujenzi na kuchonga mawe watapata ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
mifano ya hatua hizi ni kutengeneza sera za umma mafunzo kwa wafanyi kazi kuhusu hatari hizi kuendeleza kusitisha uvutaji kuchunguza wafanyi kazi kwa ishara za mapema za ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa kutumia kipumulio na kuzuia vumbi
mfanyi kazi akipata ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa uharibikaji zaidi wa mapafu unaweza kupunguzwa kwa kuepuka kutangamana na vumbi kwa mfano kwa kubadilisha majukumu ya kikazi
ubora wa hewa nje na ndani mwa nyumba unaweza kuendelezwa hii inaweza kuzuia ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa au kupunguza kiwango cha kukithiri kwa kwa ugonjwa uliopo
hii inaweza kutimizwa kwa juhudi za sera za umma mabadiliko ya kitamaduni na kuhusika kwa watu binafsi
baadhi ya nchi zilizostawi zimefanikiwa katika kudumisha ubora wa nje kupitia kanuni
hii imepelekea kuboresha utendakazi wa mapafu wa watu wao
juhudi moja kuu ni kupunguza kutangamana na moshi wa kupika na kuchoma fueli kwa kuhakikisha upitaji bora wa hewa mabomani na stovu na dohani bora
stovu bora zinaweza kuboresha hewa ya ndani mwa nyumba kwa asilimia 
kutumia vyanzo mbadala vya nishati kama vile kupika kwa jua na kutumia stima ni bora kama tu kutumia fueli kama vile mafuta ya taa au makaa ya mawe badala ya biomasi
hakuna tiba inayojulikana ya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa lakini dalili zinaweza kutibiwa na kukithiri kwake kudhibitiwa
malengo makuu ya udhibiti ni kupunguza visababishi vya hatari kudhibiti ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa uliojijenga kuzuia na kutibu maumivu zaidi makali na kudhibiti maradhi husika
hatua pekee zilizodhibitishwa kuweza kupunguza vifo ni kusitisha uvutaji na oksijeni ya kuongeza
kukoma uvutaji hupunguza hatari ya kifo kwa asilimia 
mapendekezo mengine ni chanjo ya influenza mara moja kwa mwaka chanjo ya numokokasi mara moja kila baada ya miaka na kupunguza kutangamana na uchafuzi wa hewa wa kimazingira
kwa walio na ugonjwa uliokithiri utunzajia wa kutuliza unaweza kupunguza dalili na morphine kukabiliana na hisia za upungufu wa pumzi
upitishaji wa hewa bila kutumia njia za hewa bandia unaweza kutumika kusaidia upumuaji
kurudisha mapafu katika hali ya kawaida ni programu ya mazoezi udhibiti wa ugonjwa na ushauri vilivyopangwa kumfaidi mtu binafsi
kwa wale ambao wamekuwa na maumivu zaidi hivi karibuni kurudisha mapafu katika hali ya kawaida huonekana kuendeleza ubora wa maisha kwa jumla na uwezo wa kufanya mazoezi na kupunguza vifo
pia imeonyeshwa uwezo alio nao mtu katika kuthibiti ugonjwa wake na vile vile hisia zake
mazoezi ya kupumua pekee yameonekana kuwa na jukumu dogo sana
kuwa na uzani wa chini au wa juu zaidi kunaweza kuathiri dalili kiwango cha ulemavu na prognosi ya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
watu walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa walio na uzani wa chini wanaweza kuboresha nguvu za misuli ya kupumua kwa kuongeza kiwango cha kalori
pamoja na mazoezi ya mara kwa mara au mpango wa kurudisha mapafu katika hali ya kawaida inaweza kuleta mabadiliko katika dalili za ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
lishe zaidi inaweza kuwa muhimu kwa walio nawenye utapiamlo
vitanua bronkasi vilivyopumuliwa ndani ndivyo tiba za kimsingi zinazotumika na husababisha manufaa machache kwa jumla
kuna aina mbili kuu agonists na kinza kikolini ambazo huwa katika aina ya muda mrefu na ile ya muda mfupi
hupunguza upungufu wa pumzi mkoroto na udhibiti wa mazoezi na kupelekea ubora wa maisha
haijabainika iwapo zinabadilisha kukithiri kwa ugonjwa uliopo kwa walio na ugonjwa kidogo ajenti za muda mfupi hupendekezwa kwa jinsi inavyohitajika kwa walio na ugonjwa mkali sana ajenti za muda mrefu hupendekezwa
aina zote mbili za ajenti huonekana kupunguza hatari za maumivu makali zaidi kwa asilimia 
zinapotumiwa kwa wakati mmoja zinaweza kufaidi hata hivyo hata faida hii ikiwepo umuhimu wake si bayana
kuna aina kadhaa za muda mfupi za zinazopatikana ikiwa ni pamoja nasalbutamol ventolin na terbutaline
hizi hupunguza ukali wa dalili kwa saa nne hadi sita
agonisti za muda mrefu za kama vile salmeterol na formoterol mara nyingi hutumiwa kwa matibabu ya kurekebisha
wengine huhisi kuwa ushahidi wa manufaa ni mdogo ilhali wengine huona ushahidi wa manufaa kuwa uliopo
matumizi ya muda mrefu huonekana kuwa salama kwa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa huku madhara yakiwa kutetemeka na mipapatiko ya moyo
zikitumiwa pamoja na steroidi za kupumuliwa ndani huongeza hatari ya nimonia
ingawa steroidi na labas zinaweza kufanya kazi vyema pamoja si bayana ikiwa manufaa haya madogo yanazidi hatari zilizoongezeka
kuna aina mbili kuu za kinza kikolini zinazotumika katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ipratropium na tiotropium ipratropium ni ajenti inayofanya kazi kwa muda mfupi ilhali tiotropium hufanya kazi kwa muda mrefu
tiotropium inahusiana na kupungua kwa maumivu zaidi na kuboresha hali ya maisha na tiotropium hutoa manufaa haya zaidi ya ipratropium
haionekani kuathiri kiwango cha vifo au kiwango cha jumla cha kulazwa hospitalini
anticholinergics zinaweza kusababisha dalili za kinywa kukauka na dalili za maambukizi ya bofu la mkojo
pia zinahusiana na ongezeko la hatari ya ugonjwa wa moyo na kiharusi kotikosteroidi kwa kawaida hutumika kama aina ya kupumua ndani lakini pia zinaweza kutumika kama tembe kutibu na kuzuia maumivu makali zaidi
ingawa kotikosteroidi za kupumuliwa ndani hazijaonyesha manufaa kwa watu walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa mdogo zinapotumiwa kwa pamoja na laba hupunguza kiwango cha vifo zaidi ya kotikosteroidi za kupumuliwa ndani au laba pekee
kivyake hazina athari kwa kiwango cha jumla cha vifo vya mwaka mmoja na huhusiana na viwango zaidi vya nimonia
si bayana iwapo zinaathiri kuendelea kwa ugonjwa huo
hii inaweza kuwa ya bei nafuu katika maeneo fulani ulimwenguni
methylxanthines kama vile theophylline husababisha madhara zaidi ya manufaa na kwa hivyo kwa kawaida hazipendekezwi lakini zinaweza kutumika kama ajenti za kundi la pili kwa magonjwa yasiyothibitiwa na hatua zingine
mucolytic zinaweza kuwa bora kwa watu wengine walio na kamasi nzito lakini hazihitajiki
oksijeni zaidi hupendekezwa kwa walio na viwango vya chini vya oksijeni wakiwa wametulia shinikizo dogo la oksijeni la chini ya mmhg au ujazo wa chini wa oksijeni kwa asilimia 
katika kundi hili la watu hupunguza hatari ya moyo kushindwa kufanya kazi na kifo iwapo ikitumia saa kwa siku na inaweza kuongeza uwezo wa watu kufanya mazoezi
kwa wale walio na viwango vya kawaida au vidogo vya oksijeni kupewa oksijeni zaidi kunaweza kuboresha upungufu wa pumzi
kuna hatari ya moto na manufaa machache kwa wanaopewa oksijeni wakiendelea na uvutaji
wakati wa maumivu zaidi makali wengi huhitaji tiba ya oksijeni utumizi wa viwango vikubwa vya oksijeni bila kuzingatia viwango vya mtu vya oksijeni unaweza kusababisha ongezeko la dioksidi ya kaboni na matokeo mabaya
kidaza ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na wadaza
kwa wale walio katika hatari zaidi ya viwango vya juu vya dioksidi ya kaboni viwango vya oksijeni vya asilimia hupendekezwa ilhali kwa wale wasio katika hatari hii viwango vinavyopendekezwa ni asilimia 
kwa walio na ugonjwa mkali sana wakati mwingine upasuaji huwa bora na unaweza kuwa ubadilishaji wa pafu au upasuaji wa kupunguza ukubwa wa pafu
upasuaji wa kupunguza ukubwa wa pafu hujumuisha kuondoa sehemu za pafu zilizohariwa sana na emfisema na kuwezesha inayobaki ambayo ni ndilo pafu zuri kupanuka na kufanya kazi vizuri
ubadilishaji wa pafu wakati mwingine hufanywa kwa walio na ugonjwa sugu mkali sana wa kufungana kwa njia za pumzi hasa kwa watu walio na umri mdogo
kwa kawaida maumivu zaidi makali hutibiwa kwa kuongeza utumizi wa vitanua bronkasi vya muda mfupi
hii mara nyingi hujumuisha mchanganyiko agonisti ya beta ya muda mfupi iliyopumuliwa ndani na kinza kikolini
dawa hizi zinaweza kutumika kupitia kifaa cha kutoa kiasi fulani cha tiba kwa mapafu na spacer au kupitia kinebulishi na zote huonekana kufanya kazi vizuri
kinebulishi kinaweza kuwa rahisi kwa walio wagonjwa zaidi
kotikosteroidi za kinywani huboresha nafasi ya kupata nafuu na kupunguza muda wa dalili kwa jumla
kwa wale walio na maumivu zaidi makali antibiotiki huboresha matokeo
antibiotiki tofauti zinaweza kutumiwa zikiwemo amoxicillin doxycycline au azithromycin si bayana iwapo moja ni bora kuliko zingine
hakuna ushahidi bayana kwa walio na visa visivyo vikali
pia theophylline inaweza kutumiwa kwa wasiopata nafuu kutokana na mbinu zingine
chini ya asilimia ya maumivu zaidi huhitaji kulazwa hospitalini
kwa wasio na asidosisi inayotokana na matatizo ya kupumua utunzaji wa nyumbani hospitali ya nyumbani unaweza kusaidia kuepuka kulazwa
ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa huzidi polepole na hatimaye unaweza kusababisha kifo
inakadiriwa kuwa asilimia ya ulemavu wote inahusiana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
sehemu ya ulemavu unaotokana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa ulimwenguni imepungua tangu mwaka wa hadi kutokana na kuboreshwa kwa hali ya hewa ndani ya nyumba hasa asia
idadi ya miaka ya kuishi na ulemavu unaotokana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hata hivyo imeongezeka
matokeo ya muda mrefu ya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa yanaweza kukadiriwa kwa kutumia kielezo cha kuashiria ambayo hutoa alama ya sufuri hadi kumi kulingana na kiasi cha hewa inayopumuliwa nje kwa lazima kielezo cha uzito wa mwili umbali aliotembea kwa dakika na kipimo cha disnia kilichobadilishwa cha halmashauri ya utafiti wa tiba
matokeo ya upimaji wa pumzi pia ni kibashiri kizuri cha hali ya baadaye ya ugonjwa lakini si bora kama kielezo cha kuashiria
kote ulimwenguni kufikia mwaka wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa uliathiri takriban watu milioni asilimi 
 ya ya watu wote na hutokea sana kwa wanaume kuliko wanawake
hii ni kulinganishwa na milioni walioathiriwa mwaka wa 
ongezeko katika nchi zinazostawi kati ya mwaka wa na miaka ya inaaminika kuhusiana na viwango vinavyoongezeka vya uvutaji katika eneo hili ongezeko la idadi ya watu na watu wanaozeeka kutokana na kupungua kwa vifo kutoka kwa visababishi vingine kama vile magonjwa ya kuambukiza
nchi zingine zilizostawi zimeshuhudia viwango vya juu zingine zimebaki imara na zingine zimeshuhudia kupungua katika kuenea kwa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
idadi za kimataifa zinatarajiwa kuendelea kuongezeka visababishi vya hatari vinapoendelea kutokea sana na watu wakiendelea kuzeeka
kati ya mwaka wa na idadi ya vifo kutokana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa imepungua kidogo kutoka milioni 
 hadi milioni 
 ref name lozano lozano r naghavi m foreman k lim s shibuya k aboyans v abraham j adair t aggarwal r et al
global and regional mortality from causes of death for age groups in and systematic analysis for the global burden of disease study 
ref kwa jumla ugonjwa huu ndicho kisababishi cha nne cha vifo
katika nchi zingine vifo zimepungua kwa wanaume na kuongezeka kwa wananwake
ref name ryc rycroft ce heyes a lanza l becker 
epidemiology of chronic obstructive pulmonary disease literature review
uingereza karibu watu milioni 
 kati ya milioni nbsp wamepatikana kuwa na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa hii ni takriban mtu mmoja kwa kila watu wanaofanyiwa utambuzi wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa wakati fulani maishani mwao
katika sehemu nyingi maskini za nchi hiyo mtu mmoja kati ya watu walipatikana kuwa na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa wakilinganishwa na mmoja kati ya watu katika sehemu tajiri
marekani takriban asilimia 
 ya watu wazima ambayo ni takriban watu milioni wamepatikana kuwa na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
watu milioni wanaweza kuwa na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa visa visivyotambuliwa vikiongezwa
katika mwaka wa takriban watu walilazwa hospitalini kutokana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa
neno emfisema linatoka katika kigiriki emphysan kumaanisha kujaa hewa yenyewe ikiwa na en ikimaanisha ndani na physan ikimaanisha pumzi blast
jina bronkitisi sugu lilianza kutumika mwaka wa ilhali jina ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa huaminika kutumika kwa mara ya kwanza mwaka wa 
majina bronkitisi sugu na emfisema yalifasiliwa mwaka wa katika kongamano la ciba na katika mwaka wa katika mkutano wa kamati ya shirika la kifua la marekani kuhusu viwango vya utambuzi
maelezo ya kitambo ya uwezekano wa emfisema ni katika mwaka wa na t
bonet kuhusu ugonjwa wa mapafu makubwa na katika mwaka wa na giovanni morgagni kuhusu mapafu yaliyokuwa yamevimba hasa kutokana na hewa
katika mwaka wa michoro ya kwanza ya emfisema ilifanywa na ruysh
michoro hii ilifuatwa na picha za matthew baillie katika mwaka wa na maelezo ya hali ya uharibifu wa ugonjwa huo
katika mwaka wa charles badham alitumia katara kueleza kikohozi na kamasi zaidi katika bronkitisi sugu
ren laennec fizishiani aliyevumbua stethoskopu alitumia neno emfisema katika kitabu chake a treatise on the diseases of the chest and of mediate auscultation kueleza mapafu yasiyosinyaa alipofungua kifua wakati wa otopsi
aligundua kuwa hayakusinyaa kikawaida kwa sababu yalikuwa yamejaa hewa na njia za hewa zilikuwa zimejaa kamasi katika mwaka wa john hutchinson aligundua kipima pumzi kilichoruhusu kupimwa kwa ujazo pumzi wa mapafu
hata hivyo kipima pumzi chake kingeweza kupima ujazo tu si kupita kwa hewa
tiffeneau and pinelli katika mwaka wa walieleza kanuni za kupima kupita kwa hewa
matibabu ya kitambo yalikuwa kitunguu saumu mdalasini na ipecac miongoni mwa mengine
matibabu ya kisasa yalianzishwa katika nusu ya pili ya karne ya 
ushahidi wa kuunga mkono utumizi wa steroidi katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa ulichapishwa mwishoni mwa miaka ya 
vitanua bronkasi vilianza kutumika katika miaka ya baada ya majaribio yenye matumaini ya isoprenaline
vitanua bronkasi zaidi kama vile salbutamol vilitengenezwa katika miaka ya na matumizi ya labas yakaanza katikati mwa miaka ya 
ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu umeitwa pafu la mvutaji
walio na emfisema wamejulikana kama wapumua waridi au aina a kutokana na rangi yao ya waridi ya uso kiwango cha haraka cha kupumua na midomo iliyofungwa na watu walio na bronkitisi sugu wameitwa blota za bluu au aina b kutokana na rangi ya bluu kwenye ngozi na midomo mara kwa mara kutokana na viwango vya chini vya oksijeni na kuvimba kwa tindi za miguu
istilahi hii haikubaliki tena kuwa muhimu kwa sababu watu wengi walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa nia za hewa wana mchanganyiko wa hali zote mbili
mifumo mingi ya afya ina ugumu kuhakikisha utambuzi unaofaa uchunguzi na utunzaji wa watu walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa idara ya afya ya uingereza imetambua hili kuwa suala kuu kwa huduma ya kitaifa ya afya na imeanzisha mkakati mahususi wa kukabiliana na matatizo haya
ulimwenguni kote kufikia mwaka wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za pumzi umekadiriwa kusababisha gharama ya kiuchumi ya dola trilioni 
 ambayo nusu yake hutokea katika nchi zinazostawi
kwa idadi hii takriban dola trilioni 
 ni gharama za moja kwa moja kama vile matibabu ilhali dola trilioni 
 ni gharama zisizo za moja kwa moja kama vile kazi ambayo haikufanywa
hii inatarajiwa kuwa zaidi ya mara mbili katika miaka ijayo
kule ulaya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa unawakilisha asilimia ya gharama za afya
marekani gharama za ugonjwa huu zinakadriwa kuwa dola bilioni ambazo nyingi ni kutokana na maumivu zaidi
ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ulikuwa mmoja wa ugonjwa wenye gharama ya juu sana katika hospitali za marekani mwaka wa na jumla ya gharama ya takriban dola bilioni 
 ref name tor infliximab imejaribiwa katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa lakini hakukuwa na ushahidi wa mafanikio bali uwezekano wa madhara
roflumilast huonyesha ahadi katika kupunguza kiwango cha maumivu zaidi lakini haionekani kubadilisha ubora wa maisha
ajenti kadhaa za muda mrefu zinaendelea kutengenezwa
ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa unaweza kutokea kwa wanyama wengine kadhaa na unaweza kutokana na kutangamana na moshi wa sigara
katika farasi ugonjwa huu pia hujulikana kama kufungana kwa mara kwa mara kwa njia za hewa na hutokana na mwitiko wa aleji kwa majani makavu yaliyo na kuvu
ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hupatina sana kwa mbwa wazee
wamisionari wa afrika kirefu wamisionari wa bibi yetu wa afrika kifupi zaidi m
ni jina rasmi la shirika la kimisionari linalojulikana kwa kiingereza kama white fathers kwa kifaransa p res blancs kutokana na rangi ya kanzu yao
lilianzisha mwaka na charles martial lavigerie askofu mkuu wa kwanza wa algiers aljeria ambaye baadaye akawa kardinali
kisheria leo ni shirika la maisha ya kitume la kanisa katoliki
sir charles kuen kao amezaliwa novemba mjini hong kong ni mwanafizikia aliye na uraia wa nchi mbili marekani na uingereza
mwaka wa pamoja na willard boyle na george e
smith alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
mwaka wa alipewa cheo cha sir cha uingereza
willard sterling boyle agosti mei alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya kanada aliyepata uraia wa marekani pia
mwaka wa pamoja na charles kao na george e
smith alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
george elwood smith amezaliwa mei ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na charles kao na willard boyle alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
sir andre konstantin geim amezaliwa oktoba ni mwanafizikia kutoka nchi ya urusi aliyeshika uraia wa uingereza na uholanzi
mwaka wa pamoja na konstantin novoselov alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
mwaka wa alipewa cheo cha sir cha uingereza
mwaka wa pamoja na andre geim alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
mwaka wa alipewa cheo cha sir cha uingereza
kriketi ni mchezo kati ya timu mbili unaoendelea kwa zamu kati yao
kila upande wa mstatili wa pitch kuna mafimbo matatu yaliyowekwa katika ardhi yanayobeba mafimbo madogo juu yao
timu moja inapelekea mwanamichezo mmoja mbele anayetupa mpira mdogo
timu nyingine inamsimamija mpiganaji fimbo dhidi yake anayejaribu kila timu huwa na zamu ya kutupa mpira mdogo kwa wiketi ilhali timu nyingine inajaribu kutetea wiketi kwa kurudisha mpira kwa kuipiga kwa fimbo
wale wanaotupa mpira hupeleka wachezaji uwanjani wanaitwa bowler
wale wa timu yingine wanaojaribu kurudisha mpira kwa kuupiga kwa fimbo waitwa batter au batsman wanapeleka wachezaji tu wengine wanaingia kwenye zamu ujao
mwanzoni washambulizi wa bowler yaani wanaotupa mpira wako karibu na wiketi upande mmoja
akina batter wa timu nyingine wako mmoja mmoja kila upande karibu na wiketi
mpiga fimbo anajaribu kugonga mpira na kuirudisha
akifaulu wachezaji wa timu nyingine wanakimbia kukamata mpira kuushika na kuutupa tena kwa wiketi
katika muda ambako wanafuata mpira uliopo mbali na pitch mpiganaji anaweza kukimbia kwa wiketi nyingine na kurudi tena na kurudia yote wakichelewa kurudisha mpira
wakati mchezaji wa mabowler amekamata mpira anairusha kwa batter upande mwingine
wakati mpiga fimbo anakosea anatoka na mchezaji mwingine wa timu yake anaingia kama mpiganaji
baada ya mabadiliko zamu inakwisha na timu zinabadilishana kazi
boko haram ni kundi la waislamu wenye itikadi kali kaskazini mwa nigeria lina mwelekeo wa kijihadi na kutumia mbinu za ugaidi
jina boko haram linatokana na lugha ya kihausa likimaanisha vitabu ni haramu yaani elimu ya kimagharibi ni haramu au dhambi
boko haram ilianzishwa na yusuf mohamed mwaka na inalenga kuanzisha dola la kiislamu katika nigeria ambako sharia ni sheria ya pekee
tangu mwaka kundi hilo linatumia jina rasmi la jam at ahl as sunna li d da wa wa l ih d yaani jumuiya ya watu wa sunna kwa ajili ya uenezaji wa uislamu na jihadi
imekadiriwa ya kwamba mapigano yaliyoanzishwa na boko haram au kutekelezwa dhidi yake yamesababisha vifo vingi
rais wa nigeria jonathan goodluck alidai mei kuwa kundi lilisababisha vifo vya watu na wajeruhiwa kwa maisha 
baada ya kushambulia shule vituo vya polisi makanisa na ofisi za serikali kundi lilitoa tamko mwaka kuwa linawapa wakristo wote nafasi ya siku kuondoka kaskazini mwa nigeria au watauawa
hawashambulii wakristo na mapolisi pekee lakini pia idadi kubwa ya waislamu ambao ndio wakazi wengi kaskazini
mnamo aprili kundi la boko haram likashambulia mji wa chibok katika jimbo la borno likaweka moto na kuharibu nyumba na kuingia shule ya sekondari walipokamata wasichana zaidi ya 
tarehe mei wasichana wengine walitekwa na watu wenye silaha wanaofikiriwa kuwa wa kundi hilohilo
kiongozi wa boko haram shekau alitisha kuwauza mabinti kama watumwa
tarehe mei video ya boko haram ilidai kuwa mabinti wote waweongokea uislamu na watashikwa hadi wafungwa wa boko haram waliomo mkononi mwa serikali watakapoachishwa na kuwekwa huru
microwhip scorpion ni arithropodi wa oda palpigradi katika ngeli arachnida wafananao na nge mjeledi wadogo kabisa
kwa kadiri urefu wao ni mm 
 na mm ni urefu mkubwa kabisa
kama arakinida wote wana miguu minane lakini jozi ya kwanza imekuwa kama maungo ya hisi
kwa upande mwingine pedipalpi hutumika kwa kutembea kwa hivyo inaonekana kama wadudu hawa wana miguu kumi
mjeledi wa jina lao ni aina ya mkia mrefu na mwembamba wenye manyoya urefu wake uneweza kuwa sawa na urefu wa kiwiliwili
kama kawaida kiwiliwili kina sehemu mbili kefalotoraksi cephalothorax kichwa na kidari na fumbatio
nge mjeledi vibete hawana macho na kwa kawaida hawana maungo ya kupumua hupata oksijeni kupitia kutikuli ngozi yao kwa ajili ya ukubwa wao mdogo sana
lakini spishi kadhaa zina vifuko fumbationi vinavyofanana na mapafu
wadudu hawa huishi katikati ya chembe za ardhi ambapo hula vijidudu na viani
gesellschaft f r deutsche kolonisation gfdk ing
society for german colonization lilikuwa shirika la binafsi nchini ujerumani lililoweka msingi kwa koloni ya afrika ya mashariki ya kijerumani katika eneo la tanzania ya leo
shabaha ya shirika ilikuwa kuanzisha koloni za kijerumani katika maeneo nje ya ujerumani
baada ya kuundwa kwa shirika tume lake lilisafiri zanzibar mwaka huohuo wa kwa shabaha ya kujipatia maeneo kwenye bara la afrika
wajumbe wa tume hili walikuwa karl peters joachim von pfeil na karl j hlke
kutoka unguja peters alivuka bahari akafika saadani
kuna uhakika ya kwamba machifu wenyewe hawakuelewa maana ya karatasi hizi wala hawakuwa na madaraka yaliyopelekwa kwa shirika la ukoloni
hati ya ulinzi na kuundwa kwa kampuni ya kikoloni
baada ya kurudi ujerumani mwaka peters alitumia mikataba hii kwa kupata hati ya ulinzi ya serikali ya ujerumani kwa ajili ya kazi ya shirika katika maeneo husika
baada ya kupewa hati ya ulinzi peters aliunda shirika mpya la kampuni ya kijerumani kwa afrika ya mashariki na kupeleka haki za shirika kuhusu maeneo ya kiafrika kwake
saul perlmutter amezaliwa septemba ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na brian schmidt na adam riess alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
brian paul schmidt amezaliwa februari ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani aliyehamia australia mwaka wa 
hasa amechunguza uenezi wa ulimwengu kupitia kwa nyota
mwaka wa pamoja na saul perlmutter na adam riess alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
adam guy riess amezaliwa desemba ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa amechunguza uenezi wa ulimwengu kupitia kwa nyota
mwaka wa pamoja na saul perlmutter na brian schmidt alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
ioni ni neno katika fani ya kemia kwa ajili ya atomi au molekuli yenye chaji ya umeme
hali hii inatokea kama atomi au molekuli imepokea au kupotea elektroni kwa hiyo kuwa na ziada au upungufu wa elektroni kulingana na hali yake ya kawaida
katika hali ya kawaida atomi haina chaji umeme kwa sababu ndani yake chaji tofauti zinajibatilisha yenyewe
hii ni kweli pia kwa molekuli ambazo si kingine ila maungano ya atomi
atomi hujengwa kwa protoni neutroni na elektroni
protoni huwa na chaji umeme chanya elektroni ni hasi na neutroni haina chaji
hali ya kawaida ya kila atomi ni uwiano sawa kati ya protoni chanya zinazofanya kiini cha atomi na elektroni hasi zinazozunguka kiini hiki
njia zinazotumiwa na elektroni zikizunguka kiini huitwa mizingo elektroni
mizingo elektroni hufuatana kama maganda ya kitunguu
tabia ya kikemia ya elementi inategemea na hali ya mzingo wa nje
atomi ambako mzingo wa nje una elektroni nane zimetosheleka ziko katika hali thabiti yaani hazina hamu ya kupokea au kuachana na elktroni
lakini nyingi huwa na idadi ndogo kuliko nane kwenye mzingo wa nje na kwa hiyo zinalenga kuingia katika hali thabiti ama kwa kuvuta elektroni kwao na kukamilisha nane au kuachana na elektroni ili kuondoa mzingo wa nje usio kamili
kwa hiyo ioni hutofautishwa katika aina mbili ambazo ni kationi na anioni
kationi ni ioni chanja yaani ni atomi molekuli iliyotoa elektroni
katika chombo cha elektrolisisi huvutiwa kwenye kathodi
anioni ni ioni hasi yaani aomi molekuli iliyoongezwa elektroni
katika chombo cha elektrolisisi huvutiwa kwenye anodi
besi ni dutu ya kikemia yenye uwezo wa kupokea ioni ya hidrojeni h kutoka kwa dutu nyingine inayoitwa asidi
katika myeyusho wa maji besi hufanya ioni za hidroksidi oh zinazoongeza thamani ph ya myeyusho
ioni za hidroksidi ni kampaundi zinazotoa protoni kutoka asidi kwa kuunda molekuli ya maji
kwa hiyo besi ni kinyume cha asidi na besi inaweza kubatilisha asidi na pia kinyume
kifizikia besi huelezwa kuwa sauti yenye marudio kati hertz hadi 
marudio ya chini hupokelewa na binadamu siyo kupitia masikio pekee bali kwa mwili wote
kwa hiyo hata watu viziwi wanasikia sauti za besi wanaweza kucheza kwa muziki yenye besi
katika muziki kuna ala za pekee kwa ajili ya besi kama vile gitaa ya besi au ngoma kubwa
ala kadhaa kama piano au kinanda huwa na sauti za juu hadi besi
kwa matunda yenye jina hili angalia makala kuhusu pera mapera ni jina la kata ya wilaya ya mbinga katika mkoa wa ruvuma tanzania
mapera ni kata mpya iliyoanzishwa mwaka baada ya kuigawa kata ya maguu
kabla ya kupandishwa hadhi na kuwa kata mapera ilikuwa ni kijiji kimojawapo cha kata ya maguu
kata ya mapera inaundwa na vijiji vya mkinga kihongo lukanzauti na mapera yenyewe ambayo ni makao makuu ya kata
kulingana na aina ya mpera tunda lina urefu wa sentimita hadi 
ladha inaweza kufanana kiasi na ganda la limau lakini si kali vile
ngozi ya tunda inaweza kuwa nene au nyembamba wakati mwingine huwa na ladha chungu
rangi ya tunda ni kibichi kabla ya kuiva tangu kuiva huwa njanonjano
nyama yake hutokea kwa ladha baina ya chachu na tamu rangi yake baina nyeupe hadi nyekundu
serge haroche amezaliwa septemba ni mwanafizikia kutoka nchi ya ufaransa
hasa amechunguza chembe za nuru na nadharia ya kwanta
mwaka wa pamoja na david j
wineland alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
david jeffrey wineland amezaliwa februari ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa amechunguza chembe za nuru na nadharia ya kwanta
mwaka wa pamoja na serge haroche alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
peter ware higgs amezaliwa mei ni mwanafizikia kutoka nchi ya uingereza
mwaka wa pamoja na francois englert alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
joseph edward murray aprili novemba alikuwa daktari kutoka nchi ya marekani
hasa anajulikana kwa uhamishaji wa kwanza wa figo uliofaulu mwaka wa 
mwaka wa pamoja na donnall thomas alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
hasa alichunguza uhamishaji wa uboho wa mifupa ili kutibu kansa wa damu
mwaka wa pamoja na joseph murray alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
biotekinolojia ni aina ya tekinolojia inayotumia elimu ya biolojia kwa manufaa ya kibinadamu
ni elimu pana sana inayoanza kwenye shughuli za kuchachusha mkate au pombe hadi kutumia mitambo ya hali ya juu katika maabara za kisasa
jina latokana na maneno ya kigiriki bios uhai na technikos matumizi
tekinolojia hii hutumiwa hasa katika kilimo uzalishaji wa vyakula na tiba
kuna pia maeneo mengine ambako biotekinolojia inafanyiwa majaribio
mara nyingi biotekinolojia hudhaniwa ilitokea juzijuzi tu kwa njia ya fani kama uhandisi jenetikia
lakini hali halisi mbinu zake zimeshatumiwa tangu kale katika tamaduni zilizogundua njia za kufuga wanyama na kuzalisha mimea
tangu miaka mielfu watu walitumia mbinu za biotekiolojia kwa kutengeneza mkate divai au pombe
watengenazaji walitumia bakteria za hamira kwa matokeo yaliyotafutwa lakini bila kujua habari za viumbe vidogo sana waliowafanyia kazi hii
tangu kale watu walitumia bakteria ya kasini chumvi ya maziwa kwa kupata jibini na mtindi
nje ya vyakula watu walitumia tangu kale dutu zenye vimeng enya mfano samadi mawi ili kulainisha ngozi kwa matumizi ya nguo
tangu kutokea kwa mikrobiolojia wataalamu walianza kutambua viumbehai vidogo sana yaani bakteria zinazofanya kazi katika michakato hii
maendeleo haya yalitegemea kugunduliwa kwa hadubini
katika karne ya louis pasteur aliweza kutenganisha bakteria safi za asidi asetia na hamira
baada ya kugundua utengaji wa aina za bakteria safi na kufanikiwa kuzifuga kulikuwa na msingi kwa chanjo za kwanza dhidi ya magonjwa
hapo wataalamu kama pasteur na robert koch walitenganisha bakteria za kusababisha magonjwa
halafu waliingiza kiasi kidogo cha bakteria dhaifu za aina husika katika damu ya watu ziliposababisha mfumo wa kinga mwilini kujua bakteria hizi na kujenga kinga dhidi yao
elimu hii iliruhusu kuandaa chanjo mbalimbali dhidi ya magonjwa tena kwa wingi katika maabara makubwa na kutoa chanjo kwa wakazi wa nchi yote
tangu asidi sitiriki iliweza kutengezewa kwa kutumia kuvu ya aspergillus niger
mfano mwingine ni utengezaji wa amino asidi bakteria za corynebacterium glutamicum
kuna mifano mingi mingine jinsi gani dutu ambazo ni muhimu katika michakato za kisasa viwandani zinapatikana kwa njia ya bioteknolojia
katika nusu ya pili ya karne ya sayansi ilianza kuelewa kuwepo kwa dna ndani ya seli za viumbehai na kutumia elimu hii
utambuzi huu uliongeza uhakika wa uteuzi ufugaji na uzalishaji kwa kutumia tabia zile tu zizotafutwa na kujulikana kwenye dna
mfano ni kutengenezwa kwa mazao ambayo dna imebadilishwa ili kutoambukizwa na magonjwa fulani ya mimea
makampuni makubwa ya kilimo yamegundua mimea iliyobadilishwa dna ambazo hazigonjeki kutokana na matumizi ya sumu ya madawa yanauza mbegu ya mimea ya jeni zilizobadilishwa pamoja na dawa linalofaa pamoja naye
hii inaongeza mavuno na pia mapato ya makampuni husika
erwin neher amezaliwa machi ni mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa pamoja na bert sakmann alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
bert sakmann amezaliwa juni ni mwanabiolojia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa pamoja na erwin neher alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
beata pozniak amezaliwa aprili mjini gdansk poland ni mwigizaji mtengenezaji wa filamu na mwanaharakati wa haki za binadamu
alipokuwa mtoto mchanga beata alilelewa kule poland katika enzi za kikomunisti kisha akahamia marekani na akaanza kufanya kazi katika eneo la filamu na televisheni
alicheza kama marina oswald katika filamu ya oliver stone iitwayo jfk
baada ya hiyo filamu beata akaenda kufanya kazi na george lucas katika filamu iitwayo young indiana jones chronicles na pia alikuwa mwanachama katika vipindi vya televisheni vya melrose place mad about you pamoja na helen hunt na babeli akicheza kama rais wa kike wa kwanza wa dunia
jukumu hili kilimwezesha kusimulia kitabu mashuhuri sana cha the winter palace novel of catherine the great kwa mchapishaji kuu duniani random house
kupitia sanaa yake yeye huzingatia majukumu ya wanawake katika jamii kwa kuchanganya mila na desturi za michezo ya kuigiza na baadhi ya uelezo kutumia ishara na jinsi ya kubuni yanayo husika na uhakika
kazi zake pozniak mara nyingi huibua mahitaji za mwanamke katika dunia ya leo na mandhari ya haki za wanawake haki ya kijamii na historia ya wanawake
mwaka beata aliongoza kuanzishwa kwa muswada wa kwanza katika historia ya bunge marekani hj res
 kutambua siku ya kimataifa ya wanawake nchini marekani
beata mara nyingi huketi kwa chama cha academy television primetime emmy awards na amekuwa mtangazaji maarufu was ifp independent featured project west independent spirit awards na jodie foster brad pitt johnny depp na anthony hopkins
yeye pia aliwasilisha tuzo kwa audrey hepburn baada ya kifo chake katika human rights film festival iliyoungwa mkono na umoja wa mataifa
vivumishi vya kumiliki ni maneno yanayotoa taarifa ya kujulisha umiliki wa nomino
mashina ya vivumishi vya kumiliki yanajikita katika nafsi uganga wa meno ni fani ya pekee katika elimu ya tiba
hutekelezwa na daktari wa meno anayeelewa matatizo ya meno
kuna madaktari wa meno walioendelea kuwa wabingwa wa upasuaji wa meno na utaya
afya ya meno ni sehemu muhimu ya afya ya mwili kwa jumla
magonjwa ya meno yanaweza kusababisha maumivu makali kupunguza uwezo wa kula vyakula na kusababisha vidonda mdomoni ambavyo ni viingilio kwa magonwa mbalimbali
kinyume chake kuna magonwa kadhaa yanayooyesha dalili yao hasa mdomoni ambako yanaweza kutambuliwa na daktari bingwa
madaktari wa meno walio wengi hufanya kazi katika kliniki ya binafsi kuna wengine waliopo hospitalini au katika taasisi za umma kama vile jeshini au gerezani
kutokana na utafiti wa akiolojia hasa kwa kutazama mifupa kutoka makaburi ya kale inajulikana ya kwamba huko katika utamaduni wa mto indus kulikuwa na tiba ya meno katika karne ya kk
kutoka misri ya kale kuna papiri ya karne ya kk yenye maelezo kuhusu tiba ya meno
hata kama tiba ya meno ilijulikana tayari tangu kale wataalamu wa siku zile hawakuelewa bado ni nini inayosababisha magonwa mengi
tangu siku za sumer miaka kk mnyoo aliaminiwa kusababisha karisi kuoza kwa meno na imani iliendelea kwa miaka mielfu
mbinu za kuwasaidia wenye matatizo ya meno zilijulikana pia tangu kale
wataalamu wa ugiriki ya kale kama hippokrates waliandika kuhusu namna ya kutoa meno magonjwa na kushika maneno katika utaya kwa msaada wa nyaya matumizi ya maligamu aloi za zebaki kwa kujaza mashimo katika ina yalielezwa katik china ya kale mnamo karne ya bk
matatizo ya afya ya meno yamekuwa muhimu katika afya ya umma ya kimataifa
yanatokea mara nyingi na kuwa tatizo hasa kwa ajili ya watu maskini kote duniani wanaokosa pesa ya tiba
daktari ataanza tiba wa mteja mpya kwa utafiti wa hali ya meno na uwazi wa mdomo hasa ya ufizi
hapa msaidizi wake anaandika habari za hali ya kila jino kwenye kadi ya mteja itakayotunzwa katika ofisi ya daktari
ni hasa magonjwa mawili yanayohitaji kuangaliwa na madaktari wa meno wajibu muhimu wa daktari ya meno ni kuwashauri wateja kuhusu afya ya meno na sehemu hii huitwa prophylaxis yaani tiba ya kuzuia maradhi ya meno
inahusu hasa usafi wa meno na mdomo maana sehemu kubwa ya kuoza kwa meno husababishwa na uchafu unaobaki mdomoni na kati ya meno na kulisha bakteria zinazotengeneza asidi zinazoshambulia meno
fofota kwa kiingereza pulp ni sehemu ya ndani ya jino
inafanywa na tishu laini na seli hai hasa neva na mishipa ya damu
inaenea katika uwazi uliopo katika dentini ya jino
kama enameli ya jino na dentini ina kitundu basi fofota inaathiriwa moja kwa moja na baridi joto na bakteria ya kinywani na kuleta maumivu makali
enameli ya jino ni sehemu ya jino inayoonekana tukifungua kinywa
ni dutu ya ufupa mgumu sana inayofunika na kulinda kichwa cha jino au tajino
enameli hii inapatikana kwa meno ya binadamu na wanyama wengi pamoja na samaki kadhaa
enameli inaweza kuharibika kwa ajali kutafuna vitu vigumu kama kung ata jiwe ndani ya chakula au kutokana na vyakula na vinywaji vyenye sukari nyingi vinavyosababisha karisi kuoza kwa meno
tajino ni jina la kichwa cha jino katika elimu ya uganga wa meno
neno limebuniwa kwa kuunganisha maneno taji na jino
sehemu ya tajino inafunikwa kwa enameli ya jino ambayo inafanya uso mgumu wa jino wenye kazi ya kutafuna vyakula
kama tajino imeharibika daktari wa meno anaweza kuitengeza kwa kuongeza tajino bandia akitumia aina za saruji ya meno kama maligamu au metali
kizizi cha jino ni sehemu ya jino iliyopo chini ya kichwa cha jino au tajino
kizizi hufunikwa kwa sementi ya jino na kinajengwa kwa dentini ambayo ni aina ya mfupa
kwa kawaida vizizi vya jino vinaishia kwenye ncha kali na kuwa na urefu mara mbili kama tajino
kwenye ncha ya kizizi kwa kilatini apex dentis kuna tundu kwa kilatini foramen apicale dentis ambako fofota yaani neva na mishipa ya damu zinaingia ndani ya uwazi wa jino
kiingilio hiki cha mishipa huitwa pia kanali ya jino
taya ni sehemu ya muundo wa kinywa wa wanyama wengi wenye kazi ya kushika na kuhamisha chakula mara nyingi pamoja na kukikatakata
kwenye vertebrata au wanyama wenye uti wa mgongo mataya yanajengwa kwa mfupa au gegedu na kupatikana kwa jozi yaani taya la chini na taya la juu
kwenye wanyama wenye miguu minne mifupa ya taya la juu imeunganishwa na mifupa ya fuvu ya ubongo
taya la chini linaunganishwa kwa njia mbalimbali na taya la juu
nyoka zinaweza kuachana mataya yote mawili kabisa na hivyo kumeza hata windo kubwa sana
kwenye mamalia taya la chini hushikwa kwa kiungo imara na taya la juu na mfumo huu unaweka mipaka kwa uwezo wa kufungua kinywa
kwenye arithropodi kama wadudu mataya yako kando ya kinywa na yamejengwa kwa chitini
yanashika chakula pia wanyama wadogo wengine wanaowindwa na kukipasua
vitundu vya mataya kwa kilatini alveolus dentalis kwa kiingereza dental alveolus ni nafasi katika mataya zinazoshika vizizi vya meno
pamoja na sementi ya meno na ufizi wa meno vitundu hivi ni sehemu ya mfumo unaoshika jino mahali pake tayani
dentini kwa kiingereza dentine ni jina la aina ya mfupa wa pekee unaojenga sehemu kubwa ya jino
kwa kawaida hufunikwa kwa enameli ya jino upande wa kichwa cha jino au tajino na simiti kwenye sehemu ya kizizi cha jino
ni ganda jembamba linalotunza dentini na kuishika katika ufizi wa meno na kitundu cha taya
sementi hii inafanywa hasa kwa kampaundi ya kalisi inayoitwa apatiti hidroksili ca oh po 
kama kampaundi zote za kalisi inaweza kuyeyushwa kwa asidi na hivi uchafu mdomoni unaoruhusu kustawi kwa bakteria zinazotengeneza asidi ni hatari kwa afya ya meno
ndiyo sababu ya umuhimu wa kupiga mswaki na kusafisha meno mara kwa mara hasa kwa watu wanaotumia sukari katika chakula na vinywaji
sementi hii inaendelea kujengwa upya na seli za pekee
ufizi wa meno kwa kilatini gingiva kwa kiingereza gum ni tishu laini inayofunika mataya ndani ya kinywa
inaziba hasa nafasi kati ya kizizi cha jino na kitundu cha taya
tofauti na tishu laini ya midomo na mashavu ufizi unashikana na mfupa wa mataya chini yake
ufizi ulio mzima unaonyesha kwa kawaida rangi ya waridi lakini kwa watu wenye ngozi nyeusinyeusi inaweza kuwa pia na kiwango cha melanini
kutokea kwa madoa nyekundu nyeupe na buluu ni alama ya magonjwa yanayohitaji kuangaliwa na daktari wa meno
pink ni nyekundu hafifu yenye nyeupe ndani yake pamoja na buluu kidogo
katika tamaduni kadhaa hutazamiwa kama rangi ya kike
maua ya waridi huwa na rangi hii kiasili lakini kuna pia waridi yenye rangi tofauti
daktari wa meno ni tabibu aliyesoma uganga wa meno hasa
anahusika na utambuzi kinga na tiba ya magonjwa kinywani si meno pekee
katika nchi nyingi za dunia daktari huyu anapaswa kusoma kwenye chuo kikuu angalau hadi kiwango wa bachelor
nchi nyingine zinatambua pia masomo kwenye vyuo vya pekee visivyofikia kiwango hiki
masomo yako pamoja na tiba kwa jumla maana misingi ya elimu ya mwili magonjwa na madawa ni sawa kwa matabibu wa kila aina
baada ya masomo ya kimsingi daktari wa meno anaweza kuendelea kusoma na kuwa bingwa katika fani kama mpasuaji wa meno mpasuaji wa taya redioloji ya meno ushauri wa afya ya meno ya umma na mengine
sodoma ulikuwa mji wa bonde la ufa kati ya palestina na yordani za leo
ni maarufu kutokana na jinsi ulivyoangamia kadiri ya biblia na kurani ambazo zinamzungumzia sana kama kielelezo cha dhambi hasa ya ushoga
hata hivyo yesu alisema miji isiyotubu kwa mahubiri na ishara zake itapatwa na adhabu kubwa zaidi
meriba kwa kiebrania meribah masutano ni kituo kimojawapo cha safari ya waisraeli kutoka misri hadi kanaani chini ya musa ambayo inasimuliwa kirefu na torati kut hes 
katika kutoka biblia meriba inatajwa pia kama masa ingawa madondoo mengine yanadokeza kwamba ni mahali tofauti k
mf
inaonekana huko waisraeli walimlalamikia kiongozi wao na hivyo mungu pia kuhusu maji waliyoyakosa kwa ajili yao na ya mifugo yao
kwa sababu hiyo imechukuliwa kama kielelezo cha kumjaribu mungu kwa utovu wa imani hasa kwa kuwa kweli maji yalipatikana kimuujiza kutoka mwambani
kadiri ya hesabu biblia hata musa na kaka yake haruni walikosa imani huko hata wakaadhibiwa kwa kunyimwa fadhili ya kuingia nchi ya ahadi
kwa sababu hiyo pia kwanza zaburi biblia halafu waraka kwa waebrania vinaonya wote kuwa na imani kila siku si kumjaribu mungu
kadiri ya kutoka mahali ni karibu na refidim kituo cha mwisho kabla ya mlima sinai lakini kadiri ya hesabu ni kaskazini zaidi karibu na kadeshi
ni mmojawapo kati ya wafalme wachache wanaosifiwa na biblia kuwa alifanana na mfalme daudi babu yake kwa kuwa alijitahidi kufanya urekebisho wa kidini ili raia zake wamuabudu yhwh tu
habari zake zinapatikana hasa katika kitabu cha pili cha wafalme isaya na kitabu cha pili cha mambo ya nyakati mbali ya kitabu cha methali 
pia anatajwa katika vitabu vya manabii yeremia amosi na hosea
hatimaye anatajwa na injili ya mathayo kati ya mababu wa yesu kristo
umeme au stima hutokea wakati chaji ya umeme inatiririka
ni chanzo cha nishati tunayotumia kwa kuendesha mashine na vifaa vingi
kiasili neno la kiswahili umeme lilimaanisha mwangaza wa ghafla unaofuatana na radi angani lakini katika kiswahili cha kisasa hutumiwa zaidi kwa habari ya kisayansi na ya kitekinolojia inayoelezwa hapa
kwa maana ya kisayansi umeme ni neno pana sana linalojumlisha mambo mbalimbali ambayo yote yanahusiana na kuwepo kwa chaji ya umeme
kati ya mambo yanayohusiana na umeme ni haya yafuatayo maumbo ya umeme yalijulikana tangu kale hasa radi
wamisri wa kale walijua mshtuko wa umeme kutoka aina za samaki
wagiriki wa kale walitambua ya kwamba kaharabu baada ya kusuguliwa inaweza kuvuta vipande vidogo vya kitambaa
inaingia katika hali tunayoita leo hii umeme tuli
wagiriki wakaita kaharabu kwa jina elektron na neno hili limekuwa jina la electr icity umeme katika lugha za ulaya
majaribio katika makumbusho yalionyesha ya kuwa inawezekana kupata volteji ya 
 volti katika vyombo hivi kwa kuvijaza na maji ya zabibu
lakini haijulikani kwa uhakika vyombo hivyo vilikuwa na kazi gani hali halisi
utafiti wa kisayansi wa umeme unajulikana kuanza katika karne ya katika bara la ulaya
tangu mwaka mwingereza william gilbert alifanya majaribio mbalimbali ya umeme tuli akatambua tofauti kati ya umeme tuli na usumaku
mjerumani otto von guericke na baadaye mwingereza francis hauksbee walijenga mashine za kwanza za kujenga chaji umeme kwa msuguano
mwaka mholanzi pieter van musschenbroek mjini leiden na mwaka uliofuata mjerumani ewald j rgen georg von kleist walibuni chupa cha kuhifadhi volteji
vyombo hivyo ambavyo vilikuwa kondesa za kwanza vilijulikana kwa majina chupa cha leiden na chupa cha kleist
mwaka mfaransa charles du fay alitambua kuna aina mbili za chaji umeme na utambuzi huo ulikuwa msingi wa kutofautisha chaji chanya na chaji hasi
mwamerika benjamin franklin alitambua mwaka uhusiano kati ya umeme kutokana na msuguano na umeme wa radi
akabuni ufito wa kuzuia radi akiueleza kama kipitishi kati ya upande hasi na upande chanya
mnamo tabibu mwitalia luigi galvani alifanya majaribio ya kusababisha mitukutiko ya miguu ya chura aliyechinjwa kwa msaada wa mashine ya umeme
hivyo ilitambuliwa ya kwamba umeme una kazi hata katika mwendo wa mwili na musuli
mwaka mwitalia alessandro volta alibuni kifaa cha kwanza cha kutengeneza umeme kwa njia ya kimemia bila msuguano
katika nguzo ya volta aliunganisha metali za shaba na zinki na maji ya chumvi kama elektroliti
kwa miaka mingi iliyofuata nguzo ya volta ilikuwa msingi wa uzalishaji umeme hadi kupatikana kwa jenereta
mwanzoni mwa karne ya wanafizikia mbalimbali waligundua mfumo wa kani baina ya chaji mbili
mjerumani georg simon ohm alieleza uhusiano kati ya mkondo wa umeme na volteji kwenye resista kimstari
mnamo mdenmark hans christian rsted alitazama jinsi gani sindano ya sumaku iliathiriwa na mkondo wa umeme
alitambua usumaku na umeme kuwa nyuso mbili za jambo lilelile
kwa kazi yake ampere alijenga msingi wa nadharia ya sumakuumeme
michael faraday wa uingereza alitamka sheria ya mdukizo umeme akaendelea kuelewa sheria za elektrolisisi
kwa njia hiyo aliweka misingi kwa mitambo ya telegrafi
mwaka james clerk maxwell wa uskoti alieleza misingi ya nadharia ya uga wa sumakuumeme katika hesabu inayoitwa milinganyo ya maxwell
alifaulu kuunganisha maelezo kwa ajili ya umeme usumaku na elimumaonzi kuwa pande mbalimbali za kitu kilekile yaani uga wa sumakuumeme
alitabiri kuwepo kwa mawimbi ya sumakuumeme na nuru kuwa umbo mojawapo la mawimbi haya
baada ya kazi hizo za msingi matumizi ya elimu ya umeme yaliendelea haraka sana katika nusu ya pili ya karne ya jinsi ilivyoonekana katika upanuzi wa uhandisi wa umeme
wasagaji mashoga bisexual na jinsia mbalimbali lgbt haki katika afrika ni mdogo kwa kulinganisha na maeneo mengine mengi ya dunia
mashoga kimataifa na chama cha msagaji inakadiriwa katika kuwa ushoga marufuku katika nchi za afrika na kwa uchache katika nchi afrika ushoga alikuwa kisheria au kulikuwa hakuna sheria zinazohusiana na hayo
jinsia moja shughuli za ngono kati ya watu wazima hawajawahi kosa la jinai katika burkina faso jamhuri ya afrika ya kati chad jamhuri ya kongo cote d ivoire jamhuri ya kidemokrasia ya kongo gabon madagaska mali niger na rwanda
yeroboamu ii kwa kiebrania au kwa kigiriki kwa kilatini jeroboam alikuwa mwana na mwandamizi wa yehoashi wa israeli kama mtawala wa wa ufalme wa israeli ambao aliuongoza kwa mafanikio makubwa miaka 
hata hivyo biblia haisisitizi mafanikio hayo bali inamhukumu kwa kufuata sera ya kidini ya yeroboamu iliyowataka waisraeli wamuabudu yhwh kwa sura ya fahali ya dhahabu katika mahekalu ya dani na beteli ili wasiende yerusalemu mji mkuu wa ufalme wa ukoo wa daudi william f
albright alikadiria ufalme wake kudumu tangu mwaka kk hadi kk wakati e
thiele alisema kuwa alitawala pamoja na baba yake tangu kk hadi kk halafu peke yake hadi mwaka kk
alishinda syria fal aliteka damasko na kurudisha mipaka ya israel ilivyokuwa wakati wa mfalme daudi
agano la kale linamtaja tu katika kitabu cha pili cha wafalme kitabu cha kwanza cha mambo ya nyakati hosea na amosi 
kitenzi hicho kinaweza kuwa kinajitosheleza kimaana au kisijitoesheleze kimaana vilevile
kile kinachojitosheleza kimaa basi hutoa taarifa kamili na kile ambacho hakijitoshelezi kimaana basi hakitoi taarifa kamili
hivyo basi ni lazima kiambatana na kisha kitenzi kingie ndipo taarifa yake ikamilike
tungo zote mbili yaani i na ii zinatawaliwa na kitenzi
inatawaliwa na kitenzi ambacho kimejitosheleza kimaana hivyo basi kimetoa taarifa kamili
ijapokuwa tungo hii imetawaliwa na kitenzi lakini kitenzi hicho hakijitoshelezi kimaana hivyo basi hakitoi taarifa kamili
kishazi tegemezi alama yake ni teg ni tungo ambayo inayotawaliwa na kitenzi kisichojitosheleza kimaana
yaani ni tungo ambayo hutawaliwa na kitenzi ambao hakitoi taarifa kamili
kishazi tegemezi hutegemea msaada lazima kiambatane na kishazi huru ndipo taarifa yake iweze kukamilika
ili taarifa yake ikamilike ni lazima kiambatane na kishazi huru
urejeshi huo hufanya kazi ya kutoa taarifa ya ziada kuhusu nomino
iv kinaweza ama kutanguliwa au kufuatiwa na kishazi huru
neno hilo linalotawala ndilo huwa hukupa dhana aina ya kirai
uanishaji wa virai umejikita katika aina za maneno yaani aina za virai zinatokana na aina za maneno
kwa kutumia kigezo hicho tunapata aina za virai zifuatazo muundo wa kirai nomino umejikita katika nomino au mahusiano ya nomino
kirai kivumishi muundo wake umejikita katika vivumishi
kirai kivumishi hutawaliwa na aina zote za vivumishi
kirai hiki huundwa kwa aina mbalimbali za vielezi kirai hiki huundwa kwa kutumia viunganishi mbalimbali
kirai hiki huundwa kwa kutumia aina zote za vihisishi
tungo sentensi ni kipashio cha juu kabisa katika tungo chenye muundo wa kiima k na kiarifu a ambacho hutoa taarifa kamili
hizi ni sentensi ambazo huundwa kwa kishazi huru kimoja ambacho hutoa taarifa kamili
kishazi huru hicho kinaweza kuundwa na kitenzi kikuu peke yake
hizi ni sentensi ambazo huundwa kwa kishazi tegemezi kimoja au zaidi pamoja na kishazi huru
hizi ni aina za sentensi ambazo huundwa kwa vishazi viwili au zaidi pamoja na kiunganishi
kiunganisho hicho ndicho hufanya kazi ya kuunganisha vishazi hivyo ili kuunda sentensi ambatano
sentensi mbili huunganishwa pamoja kwa kutumia kiunganishi
wakati mwingine alama ya mkato hutumika kama kiunganishi katika sentensi ambatano
hizi ni aina ya sentensi ambazo huundwa kwa vishazi tegemezi
kama utatumia mofimu ya nge upande wa kwanza sharti ni lazima utumie mofimu nge upande wa pili
 tele mbali na graphein andika ni njia ya kupeleka habari andishi kwa mpokeaji wa mbali bila kubeba barua kwake
telegrafu zilizotumiwa wakati wa karne za na zilipitisha ujumbe kwa mkondo wa umeme uliopitia kwenye waya
telegrafu za zamani zaidi zilitumia alama za nuru au kwa alama nyingine zilizoonekana kwa mbali
kwa njia hii herufi za alfabeti zilitafsiriwa kwa alama zilizoweza kupitishwa kirahisi
baada ya majaribio mbalimbali mbinu wa samuel morse ulifaulu mwaka na kusababisha uenezaji wa teknolojia hii kote duniani
morse alitafsiri kila herufi katika mfumo wa alama fupi au ndefu zinazoweza kuandikwa kama mfuatano wa nukta na mstari au kutumwa kama alama fupi au ndefu ya nuru sauti au umeme na kadhalika
mashine ndogo ilitafsiri alama hizi katika mishtuko ya umeme iliyoweza kuchora tena alama katika mashine upande mwingine wa waya ambako sumaku ya umeme uliweza kusukuma kalamu juu ya karatasi
mawasiliano kwa telegrafu yaliwezesha mara ya kwanza kutuma habari kote duniani katika muda mfupi
magazeti na makampuni makubwa ya kiuchumi yalitangulia kutumia teknolojia hii na serikali na jeshi zilifuata
nyaya kubwa zilipitishwa kutoka nchi hadi nchi na pia kwenye tako la bahari kwa mawasiliano baina mabara
katika karne ya yalianza pia matumizi ya simu za upepo kwa habari za telegrafu
makampuni ya telegrafu zilipokea ujumbe ulioitwa telegramu kutoka wateja na kuzituma kwa mi au nchi nyingine pale ziliandikwa tena kwenye karatasi na kupelekwa kwa mtu aliyeandikiwa
makampuni yale yalipokea pesa kwa kila herufi iliyowasilishwa hivyo ujumbe ulikuwa mfupi
tangu kupatikana kwa simu matumizi ya telegrafu yalipungua lakini bado zilitumwa hadi kupatikana kwa simu za mkononi na barua pepe
katika nchi mbalimbali huduma zilifungwa kuanzia mwaka hivi katika nchi nyingine huduma bado iko
chaji ya umeme ni tabia ya mata na kila kitu huwa na chaji aina mbili ndani yake
chaji hizi mbili ni kinyume zinaitwa chaji hasi na chaji chanya
mara nyingi chaji haionekani kwa sababu hizi aina mbili za chaji zinajibatilishana
lakini kama idadi ya elektroni ndani ya kitu ina upungufu au ziada kulingana na hali ya kawaida tunaona kitu hiki kina chaji ama chanya au hasi
kila kitu hujengwa kwa atomi na kila atomi ina chembe ndogo zaidi ndani yake
kati ya chembe ndogo ndani ya atomi kuna elektroni na protoni zilizo na chaji mbili za kinyume ilhali elektroni huitwa hasi na protoni huitwa chanya
kila chembe huwa na kizio kimoja cha chaji ama hasi au chanya
protoni pamoja na neutroni zisizo na chaji zinafanya kiini cha atomi na zinabaki mahali pao
lakini elektroni zinazunguka kiini katika mzingo elektroni na hapa inatokea ya kwamba elektroni inahamia atomi nyingine
kama elektroni inatoka katika atomi yake ya asili na kuhamia nyingine uwiano sawa baina ya elektroni na protoni katika atomi husika haipo tena
pale ambako elektroni imetoka kuna protoni zaidi kuliko elektroni na hapa tunasema atomi hii ina chaji chanya
kinyume katika atomi iliyopokea elektroni kutoka nje kuna ziada ya elektroni juu ya idadi ya protoni na hapa tunasema atomi imekuwa na chaji hasi
kutokea kwa chaji hasi au chanya katika gimba fulani ni kwa sababu chaji zilizokaa pamoja kabla zimetenganishwa
kwa kusugua kipande cha plastiki au kioo na sufi kunatokea chaji
kwa mfano kusugua mipira miwili kwenye sufi ya sweta kunaweka chaji kwa yote miwili
tukiishika kwa kamba na kupeleka karibu haitaki kugusana
lakini tukishika mpira uliosuguliwa juu ya vipande vidogo vya karatasi hizi zitavutwa na mpira jinsi msumali anavutwa na sumaku
radi wakati wa ngurumo ni tokeo la chaji zinazotokea hewani kutokana na msuguano wa hewa
njia nyingine ya kujenga chaji inayotumiwa kwa teknolojia ni kwa kemia yaani kwa kuchangaya dutu na viowevu zinazoanzisha mchakato wa kikemia unaosababisha kutokea kwa ioni na hivyo chaji
femtometer alama fm ni kipimo cha si cha kutaja urefo mdogo wa mita
kipenyo cha kiini cha atomi cha dhahabu ni takriban femtomita 
neno latokana na lugha ya kidenmark femten kumi na tano
umbali huu unaweza pia kuitwa fermi kwa heshima ya mwanafizikia enrico fermi
femtomita 
 mita fermi 
 pikomita attomita kiini cha atomi ni sehemu ya ndani ya atomi inayozungukwa na mzingo elektroni
kiini kinajengwa kwa protoni na nyutroni na hizi kwa pamoja huitwa nyukleoni
idadi ya protoni katika kiini inafanya namba atomia
namba ya nyukleoni protoni na nyutroni kwa pamoja hufanya namba ya masi
masi ya atomi thabiti zinazotokea kiasili ziko kati ya hidrojeni na urani
atomi zenye masi kubwa zaidi hazitokei duniani kiasili maana si thabiti ukubwa wa kiini cha atomi ni takriban femtomita 
 m hidrojeni hadi femtomita urani
ilhali karibu masi yote iko ndani ya kiini nafasi yake ni ndogo na sehemu kubwa ya nafasi ya atomi huchukuliwa na mzingo elektroni
kwa hali ya kawaida atomi haionyeshi chaji ya umeme
ina chaji ndani yake kulingana na idadi ya protoni ambazo ni chanya na elektroni ambazo ni hasi
katika hali ya kawaida idadi yao ni sawa kwa hiyo chaji zinajibatilishana
lakini kama elektroni zinaondoka katika mzingo elektroniki hali inabadilika na atomi huonyesha chaji
kiini cha atomi pekee yake daima ina chaji chanya maana haina elektroni zilizopo kwenye mzingo
mkondo wa umeme ni mwendo wa chaji ya umeme ndani ya kipitishi
mkondo ya umeme hutumiwa kwa athari na shughuli nyingi
njia au media ambako mkondo unapita huitwa kipitishi
katika mitambo ya kila siku mkondo wa umeme unafanywa na harakati ya elektroni ndani ya waya
metali zinafaa kama vipitishi hasa kutokana na kuwepo kwa elektroni huru zenye nafasi za kupitapita kati ya atomi au ioni za metali
kadiri jinsi metali ina idadi kubwa zaidi ya elektroni huru ubora kama kipitishi cha umeme unaongezeka
mizingo hii ya nje hazifungwi imara na zinaruhusu mara nyingi elektroni kutoka nje ya mzingo
kwa hiyo undani wa gomba la metali linajaa idadi kubwa ya elektroni zisizofungwa na atomi yoyote na kuzunguka bla shabaha ndani ya metali
kama waya ya metali inaathiriwa na kani ya umeme kwenye vyanzo vyake hizi elektoni huru zinakimbia kuelekea chanzo cha kani na hivyo zinafanya kile tunachoita mkondo wa umeme
katika kiowevu cha elektroliti mkondo wa umeme unatokea kwa njia ya mwendo wa ioni yaani atomi yenye chaji
gesi katika hali ya utegili huwa pia na tabia ya kipitishi
kila kipitishi cha mkondo wa umeme kina ukinzani fulani
maanake kuna dutu ambako mkondo wa umeme unapita kirahisi katika nyingine vigumu na nyingine haipiti kabisa
mfano ni dutu ambako umeme haupiti kabisa kama raba
fedha ni kipitishi kizuri zaidi chenye ukinzani mdogo lakini ni haba na ghali mno
ukinzani unasababisha kupungukiwa kwa volteji kati ya pande mbili ya kipitishi
tofauti ya volteji kati ya pande hizi mbili huitwa tofauti wezo
sheria ya ohm inaeleza uhusiano huu mkondo katika kipitishi baina sehemu mbili inalingana moja kwa moja kwa tofauti wezo kati ya sehemu hizi mbili
katika fomula hii ni mkondo wa umeme kwenye kipitishi kwa vizio vya ampea ni tofauti wezo katika kipitishi kwa vizio vya volti na ni ukinzani wa kipitishi kwa vizio vya ohm
sheria ya ohm inasema ya kwamba katika hali hii ni dumifu bila kutegema mkondo
mkondo mfulizo dc hutirikia kutoka upande moja wa kipitishi kwenda upande mwingine
unapatikana kutoka beteri seli jua au mashine za aina ya dainamo
mkondo geu ac huwa na mwendo unaobadilika mwelekeo mara kwa mara katika kipitishi
hii ni aina ya mkondo wa umeme unaopelekwa kwa nyumba za watu na viwanda
andr marie amp re januari juni alikuwa mtaalamu wa fizikia na hisabati kutoka nchini ufaransa
ana umaarufu kama mtaalamu aliyeweka misingi muhimu kwa sayansi ya usumakuumeme
katika mfumo wa vipimo sanifu vya kimataifa kipimo cha mkondo wa umeme kimepewa jina lake na kwa kiswahili kinaandikwa ampea
alizaliwa nchini ufaransa wakati wa zama za mwangaza
babake aliyekuwa mfanyabiashara tajiri hakumtuma shule bali alimpa nafasi ya kujisomea nyumbani
mwaka alipata ajira ya kwanza kama mwalimu wa hisabati na aliitwa kuwa mwalimu wa fizikia na kemia mjini bourg en bresse
baada ya kifo cha mkewe alihamia kufundisha kwenye chuo cha cole polytechnique mjini paris
huko alipewa nafasi ya profesa mwaka ingawa hakuwahi kusoma shuleni wala chuoni wala kuwa na digrii yoyote
katika miaka yake kwenye vyuo mbalimbali alifundisha hisabati fizikia falsafa na astronomia
alikuwa mkristo mkatoliki aliyechukua muda kujisomea katika biblia hasa wakati wa matatizo maishani
hapo amp re alianza uchunguzi kwa lengo la kuelewa uhusiano baina ya usumaku na umeme
alijumlisha matokeo yake mwaka katika kitabu m moire sur la th orie math matique des ph nom nes lectrodynamiques uniquement d duite de l experience kumbukumbu ya nadharia ya kihisabati kuhusu matukio ya dainamia umeme iliyofikiwa hitimisho kwa njia ya maarifa na majaribio
kitabu hiki kiliweka msinga kwa jina la sayansi mpya kuwa dainamia umeme electrodynamics
mwaka amp re aliheshimiwa kwa kuchaguliwa mwanachama mgeni wa royal society wa uingereza na kama mwanachama wa akademia ya sayansi ya uswidi
kwa heshima ya kazi yake kipimo cha mkondo wa umeme kilitwa ampea pamoja na coulomb volti ohm na watt
jina la ampere liko kati ya majina yaliyoandikwa kwenye mnara wa eiffel mjini paris
kabla ya kufa mwaka amp re aliagiza maandishi yafutayo yaandikwe kwenye jiwe la kaburi lake tandem felix lat
wafiadini wa gorkum ni watu wanaoheshimiwa na kanisa katoliki kama watakatifu wafiadini
kwanza walitangazwa na papa klement kuwa wenye heri tarehe novemba halafu electromagnetic force au electromagnetic interaction ni moja kati ya kani msingi wa ulimwengu
mtagusano huu unasababisha mambo mengi tunayoyaona kila siku kama vile nuru umeme na usumaku
ni kani ya kimsingi pia kwa kuamulia tabia za molekuli na atomi
electromagnetic inayotokana na maneno ya kigiriki lektron kaharabu na magnetis sumaku
umeme na usumaku ni nyuso mbili za jambo lilelile
kwa karne nyingi wataalamu waliona umeme na usumaku ni kani mbili tofauti
tangu mwanzo wa karne ya wanasayansi walitambua uhusiano wa karibu kati ya hizi mbili
hans christian rsted aliona mwaka ya kwamba kutirikika kwa chaji ya umeme katika waya kunavuta sindano ya sumaku na hivyo kunaunda uga wa sumaku
wengine waliendelea kujenga juu ya matokeo yake na mskoti james clerk maxwell alieleza misingi ya nadharia ya uga wa sumakuumeme katika hesabu inayoitwa milinganyo ya maxwell
alifaulu kuunganisha maelezo kwa ajili ya umeme usumaku na elimumaonzi kuwa pande mbalimbali za kitu kilekile yaani uga wa sumakuumeme
alitabiri kuwepo kwa mawimbi ya sumakuumeme na nuru kuwa umbo mojawapo la mawimbi haya
 alitoa kitabu chake treatise on electricity and magnetism tasinifu kuhusu umeme na usumaku alipojumlisha maelezo yake
alionyesha kuwa kuathiriana kwa chaji hasi na chaji chanya kunasababishwa na kani tu akaonyesha matokeo manne makuu kutokana na hii hasa tokeo la mwisho lilikuwa msingi kwa kuanzisha mitambo ya kutengeneza umeme kwa mashine kama jenereta
pinokyo kwa kiitalia jina linalotamkwa hivyo linaandikwa pinocchio ni mhusika katika vitabu vya mambo yalioyompata pinokyo vilivyoandikwa na carlo collodi
siku moja seremala maestro ciliegia anakuta kipande cha ubao kinachoanza kusema akitaka kukikata
kwa kuogopa anampa rafiki yake geppetto jina linasomeka jepeto aliye mchongaji
geppetto anatumia ubao huo kuchonga karagosi anayeendelea kusema na mara baada ya kukamilika anatoroka
akirudi nyumbani kwa njaa anaahidi kuwa mtoto mzuri na mtiifu lakini baada ya muda anatoroka tena
anapatwa na shani nyingi hadi kukutana na baba yake geppetto ndani ya tumbo la nyangumi
pamoja wanajiokoa na pinokyo anaahidi tena kuwa mtoto mzuri na safari hii anaacha utundu wake
baada ya kutenda mema anaamka siku moja anajikuta amebadilika umbo lake na sasa yu mvulana mwenye mwili wa kibinadamu
amber ni rezini si utomvu ya kisukuu kutokana na miti isiyojulikana iliyokua miaka milioni iliyopita
inaweza kufanana na aina za sandarusi lakini kwa jumla umri wake ni mkubwa na ni mgumu zaidi kuliko sandarusi
aina bora za kaharabu zinajulikana pia kwa jina la kitaalamu la succinit
matumizi yake ni hasa kwa mapambo kama kito lakini pia kama sehemu ya dawa la mitishamba
kaharabu ilitokea katika mazingira ya misitu ya miti yenye rezini husika iliyoendelea kuwa kisukuu katika mchakato wa kufunikwa na maganda manene ya udongo yaliyosababisha shinikizo ya tani nyingi na joto kwa miaka maelfu na zaidi
matumizi na biashara ya kahraba inajulikana kutokana na utafiti wa kiakolojia tangu miaka hivi
wagiriki wa kale waliita kaharaba kwa jina elektron wakatambua ya kwamba kipande cha kaharaba baada ya kusuguliwa kinavuta sehemu ndogo za kitambaa au nyuzi kwake
hapa ni asili ya neno electric umeme katika lugha za ulaya
katika elimu ya historia ya viumbehai kaharabu ni muhimu kwa sababu mara nyingi vipande vyake vinatunza wadudu na viumbe wengine wadogo waliokaa kwenye miti na kufunikwa ndani kitone cha rezini bichi
wadudu hao wamehifadhiwa hivyo kwa miaka mamilioni na leo vinapatikana kwa uhunguzi wa kitaalamu
 novemba kingston jamaika ni mwanamitindo kutoka jamaika
carla campbell ni mtindo mfano kuwakilishwa na img katika new york
yeye alipata yatokanayo yake mkubwa zaidi kuonekana mwaka 
aprili jackson alikuwa miss jamaica universe mwaka 
yeye kuwakilishwa jamaica katika miss universe urembo kumsaka katika nh trang vietnam
nge bila mkia ni arithropodi wa oda pseudoscorpiones katika ngeli arachnida
kinyume na nge wa kawaida wadudu hawa hawana mkia kwa hivyo jina lao
ukubwa wao ni mdogo sana mm spishi kubwa kabisa garypus titanius ina mm tu
pedipalpi zao zinafanana na zile za nge zenye magando ambayo yana kidole kinachoweza kusogea
kidole hiki kina tezi ya sumu inayoingizwa katika mawindo
maji ya umeng enyaji yakamuliwa kwa windo na baada ya kumeng enya chakula myeyuko ufyondwa
nge bila mkia wanaweza kusokota hariri kama buibui lakini matezi hayapo katika mwisho wa fumbatio lakini katika kelisera chelicerae
kwa hariri hii hutengeneza kifukofuko kwa umbo wa sahani kinachotumika kwa kupandana kuambua au kungoja mwisho wa hali ya hewa baridi
abbas ally mlyuka pia abbasizo ni mtangzaji katika radio pia ni mwandishi wa habari amezaliwa katika mji wa iringa nchini tanzania
amesoma katika shule ya msingi gangilonga secondary school amesoma mwembetogwa sec school na highland sec school zote za mjini iringa
amesoma uhandisi wa sauti na utayalishaji wa muziki katika chuo cha emende
ni mtoto wa mwisho kwa mama yake kati ya watoto saba
abbas akiwa rafiki yake frank ugumba ndio wasanii wa kwanza kurecord katika cd muziki wa kizazi kipya mkoani ruvuma
abbasizo ni jina lake la kazi alilolipata alipokuwa mtangazaji wa radio songea ambapo pia ni kati wa waanzilishi wa kituo hicho cha radio mkoani ruvuma kinachomilikiwa na halmashauri ya songea
abbas na rafiki yake kilian francis ndunguru ndio wanzilishi wa kwanza wa studio ya muziki mkoani ruvuma sosizo record na mmiliki wa studio ya sosizo record ya mkoani iringa 
 kaka yake mmoja mkubwa alimnunulia kitolino cha kupuliza kinanda hapo alizidi kuupenda muziki
 yeye na wenzie mike t crazy doggy zay b emergency poison nk
ndio wasanii wa kwanza wa muziki wa bongofleva kufanya onyesho la wazi jukwaani katika mkoa wa iringa ambapo onyesho hilo liliandaliwa na st luis musik center
lilifanyika katika ukumbi wa makosa ulikuwa ukijulikana kama cats hotels kwa sasa ni ukumbi wa idydc
buibui kofia ni arithropodi wa familia ricinoididae familia ya pekee ya oda ricinulei katika ngeli arachnida
jina lao linatoka kwa aina ya kofia ambayo wanaweza kutumia ili kufunika kichwa mdomo na kelisera chelicerae
kwa kawaida buibui kofia wana urefu wa mm na wanafanana na utitiri
wataalamu wengine wanafikiri kwamba wadudu hawa wana mnasaba na utitiri lakini wengine wanafikiri kwamba wana mnasaba na oda ya zamani ya trigonotarbida iliyokwisha sasa
kefalotoraksi cephalothorax na fumbatio zimeungwa kwa pediseli pedicel nyembamba kwa umbo wa mrija kama kwa buibui
lakini ukingo wa fumbatio unaingia katika kunjo la gamba carapace
wana miguu minane kama arakinida wengine lakini jozi ya pili ni mirefu kuliko mingine na hutumika kama vipapasio
hawana macho lakini spishi za zamani zilikuwa nayo na spishi za kisasa bado zina sehemu za kuhisi nuru
mwenendo wa buibui kofia haujulikani sana lakini inaonekana kwamba hula arithropodi wadogo kuliko hawa wenyewe
dola la papa lilikuwa nchi huru chini ya himaya ya papa kuanzia miaka ya hadi jeshi la italia lilipoteka mkoa na mji wa roma isipokuwa mtaa wa vatikano
chanzo chake ni uvamizi wa makabila ya wagermanik uliobomoa dola la roma upande wa magharibi wa bahari ya kati
wenyeji wengi wao wakiwa wakristo walimkimbilia papa kama kiongozi wao atakayeweza kuwasaidia katika matatizo
baadaye wafaranki walikubali kumuachia papa mamlaka ya kisiasa juu ya maeneo mbalimbali nje ya roma
kwa mapatano ya tarehe februari badala yake ilianzishwa mji wa vatikani nchi ndogo kuliko zote duniani kilometa mraba 
 wakazi hivi lakini huru
wafaranki walikuwa wagermanik waliovamia dola la roma na hatimaye kujitokeza kama kabila lenye nguvu kuliko yote ya aina hiyo
nchi ya ufaransa imepata jina lake kutoka kwao ambao waliitawala na kutoka huko wakaeneza himaya yao juu ya sehemu kubwa ya ulaya magharibi wakizuia waislamu wasiweze kutoka hispania
ushirikiano wao na mapapa kama kabila la kwanza la kijerumani kuingia kanisa katoliki bila kupitia kwanza uario ni kati ya mambo yaliyoathiri zaidi historia ya ulaya
kilele cha ustawi wao kilifikiwa chini ya mfalme karolo mkuu aliyetiwa na papa leo iii taji la kaizari wa roma tarehe desemba 
nahau ni semi fupifupi ambazo hutumia lugha maneno ya kawaida lakini maneno hayo hutoa maana tofauti na ile iliyo kwenye maneno ya awali
japokuwa nahau hutumia maneno ya kawaida lakini kauli yake ina undani kiasi kwamba kwa wageni wasiofahamu lugha hiyo hawawezi kuelewa maana
kidefaka ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadefaka
shiwata awali ilijulikana kama shirikisho la wasanii tanzania bali kutokana na mgongano wa usajili na msajili ambae ni baraza la sanaa la taifa baadae ilikubalika kwamba iitwe mtandao wa wasanii kutokana na kusajiliwa kwa mashirikisho manne shirikisho la wasanii tanzania pamoja na kubadilishwa kuwa mtandao wa wasanii limeendela kuitwa shiwata
shiwata ni mtandao wa wasanii tanzania ambao ulianzishwa mwaka kwa lengo la kuwaweka pamoja wasanii wanamichezo na wanahabari
mkusanyiko huu wa wasanii mbalimbal i ndio uliopelekea kuanzisha umoja ambao kwa sasa umeandaliwa kama chombo cha kuwaweka pamoja wadau wote walio katika tasnia za sanaa michezo na habari kwa kupewa eneo la kujenga nyumba zao za kuishi na tayari mradi huo umeshaanza kutekelezeka kwa baadhi ya wasanii kujenga nyumba ambapo wenginee wameshahamia tayari katika kijiji cha wasanii kilichopo mwanzega wilaya ya mkuranga mkoa wa pwani hii ni orodha ya baadhi ya wasanii maarufu kutoka katika makundi mbalimbali kama yalivyo ainishwa hapa chini kuzingatia makundi ya kitasnia kwa ushahidi zaidi unaweza kuona katika blog ya shiwata
farakano la mwaka lilitokea hasa kati ya papa leo ix wa roma na patriarki mikaeli serulari wa konstantinopoli likasababisha ushirika kati ya ukristo wa magharibi na sehemu kubwa ya ukristo wa mashariki usiendelee kuwa kamili hadi leo
mahusiano yalikuwa yamezidi kuharibika tangu karne ya ambapo ulianza ushindani kati ya miji hiyo miwili iliyokuwa kwa pamoja makao makuu ya dola la roma
maelekeo tofauti katika teolojia maisha ya kiroho n
yalitumika kama visingizio katika kulaumiana na hata kufarakana kwa muda
hatimaye mabalozi waliotumwa na papa ingawa hawakuwa na mamlaka hiyo waliacha juu ya altare ya kanisa kuu la konstantinopoli hati ya kumtenga patriarki na kanisa katoliki naye akaitikia kwa kumtenga papa na kanisa la orthodoksi
juhudi mbalimbali za kurudisha umoja zilifanyika katika nafasi mbalimbali lakini pengine haraka haikusaidia kuzifanikisha kwa mfano katika mtaguso wa pili wa lyon na katika mtaguso wa firenze 
njia ya taratibu iliyoshikwa pamoja katika karne ya inatia tumaini zaidi
 desemba ni mwigizaji na matayarishaji wa vipindi vya televisheni kutoka nchini marekani
anafahamika zaidi kwa kucheza uhusika wa piper halliwell kwenye mfululizo wa tv uliokuwa unarushwa na the wb charmed 
katikati mwa miaka ya combs amecheza kama kimberly brock katika mfululizo wa tv uliokuwa unarushwa hewani na tv ya cbs picket fences ambayo ilimpatia tuzo ya young artist award
pia amepata kucheza katika filamu kama vile sweet hearts dance born on the fourth of july dr
giggles sins of silence daughters na love s deadly triangle the texas cadet murder 
combs kwa sasa anacheza kama nyota kwenye mfululizo wa tv unaorushwa hewani na tv ya abc family pretty little liars kama ella montgomery
utoto wa yesu unamaanisha maisha ya yesu tangu azaliwe hadi alipokuwa na umri wa miaka kwa sababu wayahudi walihesabu miaka kuwa mwanzo wa wajibu wa kushika torati yote
injili nne zilizomo katika agano jipya zina habari chache juu yake katika miaka hiyo
sanasana ni zile za mathayo na luka ambazo kila mojawapo ina sura mbili za kwanza kuhusu yesu kuzaliwa na kuanza kukua ni katika tukio hilo la mwisho kwamba alijitokeza kama mwenye hekima ya pekee akijiona mwana wa mungu
kumbe vitabu vingine vilivyoandikwa baadaye kuanzia karne ya vinasimulia mengi ila hayana hakika ai hayaaminiki kabisa
lengo la habari hizi mpya linaonekana lilikuwa kumuonyesha mtoto yesu akifanya miujiza kuanzia umri mdogo
kati yake labda maarufu zaidi ni ile ya kwamba alifinyanga vindege kwa udongo na hatimaye kufanya viruke alipoulizwa kwa nini anafanya kazi ya namna hiyo siku ya sabato
pumeza matshikiza ni mwimbaji wa soprano kutoka nchini afrika kusini
alizaliwa mnamo mwaka katika jimbo la rasi ya mashariki na wazazi waxhosa
waliachana alipokuwa mdogo na mamake alihamia pamoja naye kwenda jimbo la rasi
hapo waliishi katika mitaa ya vibanda mbalimbali karibu na mji wa cape town
pumeza aliimba katika kwaya kanisani akapenda muziki
alipokuwa na umri wa miaka alisikia mara ya kwanza uimbaji wa opera kwenye redio akavutwa na aina hii ya muziki
alipokuwa na umri wa miaka aliweza kuhudhuria kwenye maonyesho ya opera mara ya kwanza
baada ya kumaliza mwaka alipata nafasi ya kuendelea kwenye royal college of music mjini london na kwenye chuo cha wasanii vijana kwenye royal opera house covent garden
mwaka alipata ajira kweye nyumba ya opera ya stuttgart nchini ujerumani
mwaka alitoa albamu yake ya kwanza alipounganisha uimbaji wa opera na nyimbo za kixhosa na kiswahili
mwaka pumeza aliimba mbele ya umati mkubwa wakati wa ufunguzi wa michezo ya jumuiya ya madola mjini edinburgh nchini uskoti
albamu yake ya kwanza ilitolewa na kampuni ya decca kwa jina pumeza voice of hope msikiti wa sultan ahmed ni msikiti mashuhuri mjini istanbul katika nchi ya uturuki
inajulikana pia kwa jina la msikiti buluu kutokana na rangi ya vigae vinavyopamba undani wake
msikiti huu ulijengwa kuanzia mwaka kwa maagizo ya sultani ahmed aliyetawala milki ya osmani
ni msikiti mkuu wa istanbul ukihesabiwa kati ya majengo mazuri na muhimu ya usanifu wa kiosmani
msanifu wake mehmet agha alikuwa mwanafunzi wa mimar sinan
aliiga mfumo wake wa kimsingi akifunika ukumbi mkuu wa kati kwa kuba kubwa na kando yake akaongeza kuba ndogo 
ukumbi mkuu una umbo ambalo unakaribia mraba akiwa na mita 
kuba kubwa una kipenyo cha mita 
 na kufikia kina cha mita 
kuba kubwa linashikwa kwa tao nne zinazolala juu ya nguzo nene nne zenye kipenyo cha mita 
ukumbi unapokea mwanga kwa madirisha yenye vioo vya rangi
msikiti huo yaani jengo la ibada ulijengwa pamoja na majengo ya kando kama vile madrasa hospitali na kaburi la sultani ahmed i
geti kuu upande wa magharibi lina nyororo nzito juu ya nafasi ya kuingia
kusudi lake lilikuwa kumlazimisha sultani kuinama kichwa chini akiingia msikitini juu ya farasi yake
nyororo hii ilikuwa na kazi ya kuonyesha ya kwamba mungu ni mkubwa kuliko mtawala
wakati wa ujenzi hii ilileta matatizo maana wakati ule msikiti wa kaaba mjini makka pekee ulikuwa na minara sita
kwa hiyo sultani alishtakiwa kuonyesha majivuno makubwa mno akiupa msikiti wake minara sawa na makka
kwa hiyo sultani ahmed aliagiza mnara wa saba uongezwe huko makk
sultan ahmed aliamua kujenga msikiti huu kama jengo la toba baada ya kushindwa katika vita dhidi ya dola takatifu la roma ujerumani austria
mwaka milki ya osmani ilipaswa kukubali amani iliyomaliza malipo ya kila mwaka yaliyowahi kutolewa na kaisari wa vienna
vita dhidi ya uajemi iliyoanza baadaye ilienda pia vibaya na mwaka waosmani walipaswa kurudishwa maeneo ya kaukazi kwa waajemi
mifano ya yesu inaweza kusomwa katika injili zote za agano jipya katika biblia ya kikristo lakini pia katika injili nyingine zilizoandikwa baadaye
injili ya luka ndiyo inayoongoza kwa wingi wa mifano hivi
ni sehemu muhimu ya utume wa yesu ikiwa sawa na thuluthi moja ya mafundisho yake yote yaliyotufikia kwa maandishi
wakristo wanatia maanani sana mifano hiyo kama maneno ya yesu yanayohitaji kufikiriwa zaidi ili kuelewa yanataka kusema nini kweli
ni kwamba mifano ya yesu inaonekana kwanza hadithi za kuvutia zinazochora vizuri maisha ya watu katika mazingira yake
hata hivyo wataalamu wanaonyesha kwamba ujumbe wa dhati umefichika hasa katika sehemu ya mwisho ya habari ambapo kuna jambo lisilo la kawaida
mifano ya yesu inabaki kati ya masimulizi maarufu zaidi duniani kote
kwa kiebrania neno husika ni mashal linalodokeza pia fumbo au kitendawili
agano la kale lilikuwa tayari na mifano ya namna hiyo hivyo wayahudi wa wakati wa yesu waliweza kuelewa ya kwake kwa urahisi fulani
injili hizo zote mbili zinasisitiza kwamba yosefu si mzazi wa yesu kwa kuwa bikira maria alipata mimba kwa uwezo wa roho mtakatifu
pia zinasisitiza kwamba yesu ni mwana wa daudi yaani kinasaba anatokana na mfalme huyo maarufu wa agano la kale na hivyo ana haki ya kurithi cheo chake
hata hivyo majina mengi ni tofauti katika orodha hizo mbili hivyo wataalamu wanatoa maelezo mbalimbali kuhusiana na desturi za israeli wakati ule na kutokana na malengo ya wainjili hao
 kitabu cha wafalme ni shairi refu lililotungwa na mshairi mwajemi ferdowsi
linatazamwa kuwa shairi la kitaifa la iran afghanistan na tajikistan
pia kuhesabiwa kati ya matini muhimu zaidi ya fasihi ya iran pamoja na nchi jirani kama vile uturuki georgia na armenia
ferdowsi alitunga shairi hili mnamo mwaka na bk katika muda wa miaka hivi
shairi hili lina beti zinazosimulia historia ya uajemi hasa kabla ya uvamizi wa waarabu na uislamu uliotokea katika karne ya bk
chanzo cha habari ni uumbaji wa dunia halafu yanafuata masimulizi kuhusu jinsi gani mfalme wa iran wa kwanza aliwafundisha watu wake kutumia moto upishi uhunzi sheria na kuwapa sikukuu
mlango wa unafuata na habari za mfalme mshujaa jamshid anayeleta mema mengi kwa watu lakini anajisikia kuwa kama mungu na kupinduliwa na mhunzi kaveh pamoja na fereydun
wana watatu wa fereydun ni iraj tur na selm wanaogawanya ardhi ya iran kati yao
ugawaji huu unasababisha uuaji wa kwanza kati ya ndugu hao iraj akiuawa na kaka zake
hapa masimulizi yanaeleza uadui kati ya iran yenyewe na turan nchi za asia ya kati
manucheri mwana wa iraj analipiza kisasi kwa uaji wa babake na kutawala nchi
katika kipindi hiki kuna pia masimulizi ya sama mwanawe zal upendo wa zal kwa binti mrembo rudabeh na kuzaliwa kwa mwanawe mshujaa rostam
mfalme nowzar aliyemfuata manucheri anashindwa vitani kushikwa na maadui wa turani na kuuawa
mshujaa rostam anaongoza jeshi la iran vitani dhidi ya mfalme afrasiab wa turan
katika mapigano ya kwanza rostam anafaulu kumshika afrasiab kwenye ukanda wake lakinu ukanda unakatika na mfalme anaweza kutoroka
jamhuri ya venice kiitalia repubblica di venezia ilikuwa dola lenye asili katika mji wa venezia huko italia kaskazini
ilidumu zaidi ya miaka kuanzia mwisho wa karne ya hadi ikienea sehemu mbalimbali za bahari ya kati
memo ni aina ya maandishi inayotumika kupitishia ujumbe katika taasisi fulani
lengo kuu la memo ni kupitisha ujumbe rasmi miongoni mwa wafanyakazi wa kitengo kimoja
quest for camelot ilitolewa uingereza kama the magic sword quest for camelot ni filamu ya katuni yenye maudhui ya kifantasia ambayo ilitoka mwaka wa huko nchini marekani
ndani yake zinakuja sauti za waigizaji kama vile jessalyn gilsig cary elwes jane seymour gary oldman eric idle don rickles pierce brosnan bronson pinchot jaleel white gabriel byrne john gielgud na frank welker kukiwa na sauti za kuimba kutoka kwa c line dion bryan white steve perry na andrea corr
filamu hii inatoka na riwaya ya the king s damosel ya vera chapman
the pebble and the penguin kiswahili the pebble and the penguin ni filamu ya mwaka kutoka marekani
thumbelina kiswahili thumbelina ni filamu ya mwaka kutoka marekani
kinembe ni kinyama kinachotokeza katika uchi wa mwanamke kinachomsaidia apate msisimko wakati wa kujamiana
ndiyo sehemu ya kwanza kulengwa na ukeketaji ambao unazidi kufanyika hasa barani afrika ingawa unapingwa na wengi kwa misingi ya afya na haki za wanawake
vivumishi vya pekee ni aina ya vivumishi ambavyo vimekuwa vikileta hali ya kutokuwa bayana kwa wanasarufi wengi
vitabu vingi vielezavyo dhana ya vivumishi hasa katika daraja la vivumishi vya pekee waandishi wake yamkini hawajafanya uchunguzi wa kutosha
neno pekee katika aina hii ya vivumishi linatokana na aina ya nomino za pekee hasa zile ambazo ni majina ya pekee ya mahali kama vile afrika tanzania dar es salaam new york london n
kivumishi cha pekee kinachotokana na nomino ya pekee ya afrika ni muafrika kama tunazungumzia mtu au kiafrika kama tunazungumzia kitu kisicho mtu
tanzania inatupatia kivumishi cha pekee mtanzania kitanzania
uingereza inatupatia kivumishi cha pekee cha mwingereza kiingereza n
hii ndiyo maana halisi ya aina ya vivumishi viitwavyo vya pekee
mifano katika sentensi tafadhali nipimie mchele wa kijapani kilo saba
utamaduni wa kiafrika ni tofauti kabisa na utamaduni wa kiulaya
nyimbo za kinaijeria huimbwa katika lugha ya wazawa
humo maneno kijapani japani kiafrika afrika na kiulaya ulaya yametumika kama vivumishi vya pekee
ndiyo maana neno pekee katika vivumishi vya pekee limetumika kuonesha kuwa vivumishi hivi vimechimbuka kutoka aina za nomino za pekee za mahali
mghulu anakosa kutambua vivumishi vya pekee ingawa anataja kategoria nyingine za vivumishi kama vya idadi sifa viulizi vionyeshi vimilikishi na visisitizi
mama mwenye ameondoka sentensi ina nomino na kwa hivyo mwenye ni kivumishi mwenye ameondoka hapa neno mwenye ni kiwakilishi na si kivumishi tena kwa hivo zifuatazo ni aina za vivumishi vya pekee kondomu ni kifuko kinachotumiwa na wanaume tangu zamani kuzuia mimba na maambukizi ya maradhi ya zinaa kama vile ukimwi
kondomu zinatengenezwa kwa ngozi ya mnyama au siku hizi zaidi kwa kutumia mpira
utengenezaji hufanyika katika mazingira ya baridi ili kuhifadhi uimara wa mpira
kisha kupimwa kondomu huwekewa dawa ya kuzuia isiharibike dawa hiyo ina madhara kwa afya
kondomu zinapofungwa katika visanduku hivyo hubandikwa karatasi zinazomueleza mtumiaji kuwa asitegemee sana kondomu kama kinga dhidi ya ukimwi
lakini iwapo vitauzwa katika nchi maskini angalisho hilo halibandikwi pengine badala yake vitaandikwa kwamba kondomu ni kinga kamili imara au madhubuti
visanduku vikitolewa kiwandani kwenye baridi hupakiwa hadi melini na kuanza safari ya miezi baharini vikikumbana na joto kali hata c ndani ya kontena
pengine vinabaki humohumo muda mrefu hata katika bandari kwa mfano tanga au dar es salaam nchini tanzania mpaka viruhusiwe kutolewa
joto la huko linazidi kuathiri uimara wa mpira hata pengine linafanya uanze kuyeyuka
mara nyingi kondomu inashindwa kazi na kuruhusu maambukizi kwa sababu ukubwa wa vitundu hivyo ukipimwa ni mikron wakati ukubwa wa virusi ya ukimwi hiv ni mikron 
 tu yaani kila kitundu ni kikubwa mara kuliko virusi
wakati wa kuitumia kuna nguvu ya msukumo au mkandamizo mpishano wa ngozi zake mbili msuguano wa mpira kati ya watu wawili
matokeo ni kondomu kuchunika na hatimaye kulika kwa sababu dawa ya kuihifadhi inachanganyikana na tindikali za uke
pengine kondomu wakati wa ngono hutoka au kupasuka
ingebidi kufuata kanuni kumi za namna sahihi ya kutumia kondomu
hii inamhangaisha mwanamume kuifikiria sana wakati wa ngono ikizuia umoja wake na mwenzake na kupunguza raha ya wote wawili
kutofikia msisimko kunamtesa sana mwanamke moyoni
wanawake wengine badala ya furaha wanapatwa na maumivu kwa sababu ya msuguano kati ya kondomu na ukuta laini wa uke
matokeo yake ni ukuta huo kutokwa daima na aina ya majimaji
pamoja na kutumika kwa ajili ya kuzuia mimba kwa mafanikio makubwa ingawa si mpira huo unatangazwa sana kama kinga imara dhidi ya virusi vya ukimwi
shirika la human life international lilifanya utafiti kwa aina mbalimbali za ngono
kati ya waliotumia vizuri kondomu mwaka wa kwanza waliambukizwa za waliofanya ngono ya kawaida za waliofanya ulawiti
kwa maneno mengine ni kwamba kondomu haizuii moja kwa moja bali inaahirisha maambukizi kama si leo inaweza kuwa kesho
katika mapambano dhidi ya ukimwi shida kubwa ni kwamba matangazo mengi yanapotosha kwa kumtumainisha mteja kwamba kondomu ni salama kabisa hivyo anaweza akaendelea na ngono bila wasiwasi
matokeo ni kwamba anaweza akaambukizwa halafu akaambukiza wengine akidhani ni salama
angejua ukweli huo pengine angekwepa ngono ili kulinda uhai wake na wa wengine
wapo wanaopinga matumizi ya kondomu hata kwa hoja za maadili kama ifuatavyo
lengo la kuzuia vijidudu visilete maradhi na hatimaye kifo ni zuri vilevile pengine familia inahitaji kupanga uzazi
hata hivyo lengo jema halihalalishi njia mbaya mbele ya mungu
ni muhimu kuchagua njia ya kufaa pande zote na kuchunguza ukweli wa maneno ya wanaohimiza kutumia kondomu
kondomu inavuruga utaratibu maana thamani na heshima ya ndoa ikiingilia kiini chake kwa kuzuia umoja wa miili ya mume na mke badala ya tendo la ndoa kuna watu wawili wanaosugua mpira kwa viungo vya uzazi uwezekano wa kuzaa mtoto unapungua sana
dhambi hiyo ni kubwa zaidi ikifanywa nje ya ndoa kwa vyovyote inawatenganisha wote wawili na mungu badala ya kuwaunganisha naye katika kuendeleza uumbaji
uhamasishaji wa matumizi ya kondomu unaua dhamiri za watu waone ubaya katika maradhi na mimba wasione uovu wa dhambi wala matokeo yake ya kiroho hasa ikitumika nje ya ndoa au kabla ya ndoa
kwa mtazamo huo mtetezi na msambazaji wa kondomu anatenda hasa dhambi za 
kudanganya kibiashara kutapeli kwamba ni kinga imara wakati si hivyo 
kumsaidia jirani kuzini au walau kuzuia vibaya uzazi katika ndoa 
kusababisha kifo cha watu wengi watakaoambukizwa hata baada ya miaka kutokana na baadhi ya kondomu kufeli
wengine wanalaumu kondomu hasa za plastiki kwa kuchafua mazingira
uzazi wa mpango kwa njia asilia maana yake ni mbinu zile za kuzuia mimba isipatikane katika tendo la ndoa ambazo zinafuata maumbile tu
njia asilia za kupanga uzazi ni mbinu ambazo hazihusishi vifaa wala kemikali bali zinategemea ufahamu wa uwezo wa mwanamke kupata au kutopata mimba wakati wa kufanya tendo la ndoa
wanawake ambao wananyonyesha na wanapenda kukwepa mimba wanaweza kufanya tendo la ndoa kwa kutegemea kukatizwa kwa hedhi wakati wa kunyonyesha
mbali ya huo ujuzi wa jumla uzazi unaweza kupangwa kwa kutofanya tendo la ndoa siku hivi ambapo katika mzunguko wa hedhi kuna uwezekano wa kupata mimba
kinyume chake wanandoa wanaweza kulenga uzazi kwa hakika zaidi wakifanya tendo la ndoa kwa kutumia vizuri siku zinazouwezesha
vilevile wanaweza kuchagua jinsia ya mtoto mtarajiwa kwa kufanya tendo la ndoa siku ambapo kwa kawaida mbegu ya jinsia hiyo ndiyo inayowahi kuungana na kijiyai katika tumbo la uzazi
siku ya kwanza ya kuvuja damu inahesabiwa kuwa siku ya kwanza ya mzunguko wa hedhi
mbinu za kubaini siku ambazo mwanamke hawezi kupata mimba zinajulikana tangu zamani kuna maandishi ya mwaka bk lakini ujuzi wa kisayansi uliopatikana katika karne ya umeongeza idadi na hasa usahihi wa mbinu hizo
mbinu kadhaa hutegemea uchunguzi wa mabadiliko yanayoashiria uwezekano wa kutunga mimba kwa kufuatilia mzunguko wote wa hedhi na hivyo kubaini wakati ambapo inawezekana kushika mimba
dalili tatu za msingi za uwezekano wa kushika mimba ni joto msingi la mwili ute wa uke na mkao wa mlango wa kizazi
wanawake wengi hung amua pia dalili nyingine za ziada kulingana na mzunguko wa hedhi kama vile maumivu na uzito tumboni maumivu mgongoni ulaini wa matiti na maumivu ya kudondosha kijiyai
inawezekana pia kufanya uchunguzi wa mkojo kwa kutumia vifaa vya kubashiri udondoshwaji wa kijiyai na uchunguzi wa ute au ugiligili wa seviksi kwa kutumia hadubini
isitoshe ipo njia ya kufuatilia uwezo wa kushika mimba kwa tarakilishi
inapotumika kwa usahihi na kuendana na mafundisho endelevu baadhi ya tafiti zimeonyesha mbinu fulani za namna hiyo kuwa na za ufanisi
pia kuna mbinu zinazotegemea kalenda ambazo hufuatilia mzunguko wa hedhi na kwa kuzingatia urefu wake hutambua mwanamke anapoweza kupata mimba
mbinu hizo si madhubuti kama mbinu zinazotegemea dalili hasa kwa baadhi ya wanawake na ya vipindi vya maisha yao
uzazi wa mpango kwa njia asilia una sifa bainifu kadhaa ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumika pia kwa lengo la kupata mimba ya jinsia inayotamaniwa zaidi
ni kwamba jinsia ya mimba inategemea tu kromosomu za mbegu za baba ambazo ni nusunusu kwa kuzaa watoto wa kike na kwa kuzaa watoto wa kiume
mbegu zenye kromosomu ni dhaifu kidogo nazo huogelea polepole lakini zinaishi muda mrefu
kumbe zenye kromosomu zina nguvu zaidi na kuogelea upesi lakini hufa upesi
kwa kuzingatia tabia hizo mbili tofauti maharusi wakitaka mtoto wa kiume wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza baada ya kilele kujisikia kuteleza na kuendelea kwa miandamo ya hedhi
kama mwanamke hajapata mimba baada ya miandamo waanze kuonana siku ya kilele na siku inayofuata
kama mwanamke amekosa siku ya kilele yaani kama utelezi wa ute unaendelea siku inayofuata waonane tena siku inayofuata
kwa njia hiyo mbegu zenye kromosomu tu zitafikia kijiyai kilichochopoka kwa sababu mbegu zenye kromosomu zinaogelea polepole tu
kinyume chake wakitaka mtoto wa kike wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza ya ute wa uzazi
halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele
kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache wafanye tendo la ndoa siku ya kwanza na ya pili ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele
kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache wafanye tendo la ndoa pia siku ya tatu ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele
kwa njia hiyo mbegu zenye kromosomu zitakufa kabla ya kuweza kuungana na kijiyai na hivyo zitabaki zenye kromosomu kuwa na nafasi hiyo
siku nzuri ya kupata mtoto wa kike ni kufanya tendo la ndoa siku mbili kabla ya kilele cha utelezi
tashtiti ni mbinu ya kuuliza maswali kwa jambo ambalo unafahamu jibu lake na hufanya hivyo kwa lengo la kusisitiza jambo kuleta mshangao n
ngono zembe maana yake ni tendo la ndoa lililofanywa au linalofanywa kwa uzembe yaani bila kujali matokeo yake hasa maambukizi ya maradhi ya zinaa na kwa namna ya pekee ukimwi
katika jamii na hata mbele ya mungu ni kosa kusababisha madhara bila sababu hasa kama ni kuendeleza maradhi yanayomtesa binadamu yanahitaji tiba ya gharama kubwa na hatimaye yanaweza kuleta kifo cha wengi
baadhi ya watumiaji wanataka kumaanisha kufanya ngono bila kondomu kama kwamba kutumia mpira huo kungetosha kuleta usalama kwa wahusika
kumbe siyo kwa sababu kondomu inapunguza uwezekano wa maambukizi katika nchi zilizoendelea kwa asilimia lakini haiwezi kuyazuia kabisa
kinyume chake inawezekana kufanya tendo la ndoa bila kondomu wala uzembe kwa sababu linafanywa na watu waaminifu wasio na ugonjwa wa namna hiyo
tafiti kadhaa bara afrika zimeonyesha kwamba tohara inaweza kupunguza maambukizi ya wanaume kwa asilimia lakini wengine wanapinga
kwa vyovyote kusini kwa sahara mabadiliko ya tabia na matumizi ya kondomu yameonekana kufanikiwa zaidi na bila gharama ya tohara
stashahada ni kama cheti cha elimu chenye maana ya maelezo mafupi juu ya jambo fulani mfano kuhitimu kwa masomo awali ya kwanza daraja la kwanza au mfano mwingine ni cheti cha kuzaliwa
uhamisho wa babeli unamaanisha kipindi cha wayahudi kulazimishwa na wababuloni kuishi ugenini hasa baada ya yerusalemu kutekwa na kuangamizwa na mfalme nebukadreza ii
wayahudi walipelekwa uhamishoni kwa awamu tatu kk kk na kk
ingawa wengine tena walikimbilia misri baadhi waliweza kubaki nchini yuda
uwezekano wa kurudi ulipatikana tena babuloni yenyewe ilipotekwa na koreshi mkuu mfalme wa uajemi kk
huyo aliwaruhusu warudi kwao na kujenga upya hekalu la yerusalemu
hata hivyo waliokubali hawakuwa wengi nao walirudi vilevile kwa awamu
kati yao kulikuwa na asilimia ya makuhani na walawi kuliko kawaida kutokana na uhusiano wao na ibada hekaluni
wayahudi wengine waliona maisha huko mesopotamia yamekuwa na maendeleo kuliko yale ya awali nchini kwao
vitabu mbalimbali vya biblia vinahusika na matukio hayo kama ifuatavyo
uchungu uliofuata unaelezwa kishairi na kitabu cha maombolezo
sababu zinafafanuliwa hasa na vitabu vya wafalme mambo ya nyakati kitabu cha ezra na kitabu cha nehemia
vyote vinalaumu dhambi kama chanzo cha maangamizi hayo
hata hivyo vinatia tumaini kwa kusisitiza uaminifu wa mungu ambao ni wa milele
jorge mario pedro vargas llosa amezaliwa machi mjini arequipa ni mwandishi kutoka nchi ya peru
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fasihi
hasa ameandika mashairi kuhusu majira ya baridi nchini mwake
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fasihi
maumivu ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na bob junior akiwa na mwimbaji wa muziki wa hip hop roma
wimbo unazungumzia mtu anayejitia mwema ilhali si mwema
tiro au turo kwa kiarabu r kwa kigiriki t ros ni mji wa lebanoni kusini maarufu katika historia ya kale hasa kwa utajiri uliotokana na biashara yake ya kupitia baharini
jina la mji linamaanisha mwamba na kutokana na mwamba ambao mji umejengwa juu yake hapo awali
wakazi walikuwa hivi mwaka na kuufanya mji wa nne nchini lebanoni
utalii unavutiwa na magofu ya zamani kikiwemo kiwanja cha mashindano ya mbio ya farasi cha wakati wa utawala wa warumi kilichoorodheshwa na unesco kati ya mahali pa urithi wa dunia mwaka katika biblia mji huo unachukuliwa kama kielelezo cha kiburi hata hivyo yesu alisema ungetubu mapema wayahudi wenzake aliowahubiria kwa kuwapa uthibitisho wa miujiza mingi math 
mo yan amezaliwa februari chini ya jina la guan moye ni mwandishi kutoka nchi ya uchina
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fasihi
alice ann munro amezaliwa julai mjini wingham ontario ni mwandishi kutoka nchi ya kanada
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fasihi
mizimu inamaanisha roho zilizoishi katika mwili kabla ya kuiaga dunia
katika baadhi ya dini na mila inaaminika kuwa mizimu inaweza kuwa na faida kwa watu waliopo duniani na ina uwezo wa kuwasiliana nao kwa kutumia njia mbalimbali kufuatana na mazingira au utamaduni
katika kanisa katoliki na baadhi ya madhehebu mengine mizimu inaweza kuwa ya watakatifu
kuna tofauti kati ya mizimu pengine ni roho za binadamu ambao hawakutimiza majukumu yao au walifanya kinyume wakati wapo duniani
sidoni kwa kiarabu ayd kwa kigiriki sidon ni mji wa lebanoni kusini katikati ya beirut na tiro maarufu katika historia ya kale hasa kwa utajiri uliotokana na biashara yake ya kupitia baharini
hata leo unategemea sana bandari yake mbali ya utalii
wakazi walikuwa hivi mwaka lakini pamoja na eneo la kandokando wanafikia na kuufanya mji wa tatu nchini lebanoni
katika biblia mji huo unatajwa mara nyingi kuanzia kitabu cha mwanzo hadi injili na matendo ya mitume
wengi kutoka maeneo yake walikwenda kumsikiliza yesu mk lk naye alitembelea maeneo yake mk math na kusema ungetubu mapema kuliko wayahudi wenzake aliowahubiria kwa kuwapa uthibitisho wa miujiza mingi math 
bad homburg vor der h he ni mji wa hesse nchini ujerumani
bad soden am taunus ni mji wa hesse nchini ujerumani
eltville am rhein ni mji wa hesse nchini ujerumani
fl rsheim am main ni mji wa hesse nchini ujerumani
ngai ni jina analoitwa mungu katika kabila la agikuyu nchini kenya
jina hili latumiwa pia kati ya wamassai na wakamba
kama ilivyo katika makabila mengineo ya afrika ngai hutolewa kafara ni muumba anauwezo dhidi ya viumbe na hata vitu visivyo kuwa na uhai na kadhalika
makazi yake kulingana na hadithi ya asili ya agikuyu ni mlima kenya kirinyaga
kulingana na hadithi hii ngai alimuumba gikuyu na mkewe muumbi
akawabariki na mabinti tisa kisha akaumba vijana tisa wa kiume iliwawaoe walipobaleghe
kizazi baada ya kizazi jamii ya wakikuyu ilichipuka kutoka kwa nyumba hizi tisa
majina ya nyumba hizi hufanana na yale ya mabinti wa gikuyu
frankenberg eder ni mji wa hesse nchini ujerumani
ginsheim gustavsburg ni mji wa hesse nchini ujerumani
hattersheim am main ni mji wa hesse nchini ujerumani
heppenheim bergstrasse ni mji wa hesse nchini ujerumani
hochheim am main ni mji wa hesse nchini ujerumani
hofheim am taunus ni mji wa hesse nchini ujerumani
kelkheim taunus ni mji wa hesse nchini ujerumani
kronberg im taunus ni mji wa hesse nchini ujerumani
k nigstein im taunus ni mji wa hesse nchini ujerumani
limburg an der lahn ni mji wa hesse nchini ujerumani
m rfelden walldorf ni mji wa hesse nchini ujerumani
m hlheim am main ni mji wa hesse nchini ujerumani
seeheim jugenheim ni mji wa hesse nchini ujerumani
washiriki wa kawaida noah gray cabey micah sanders ali larter niki sanders na leonard roberts d
stan lee anaingiza mwonekano wake kwenye sehemu hii akiwa kama dereva wa basi ambalo hiro amepanda
ingawa ali larter hakuonekana kwenye sehemu hii ametia sauti ya previously on heroes ambayo ni hiyo pekee ambayo imetiwa sauti na mwigine tangu kipande cha kwanza hadi sasa
nje kidogo ya jangwa la nevada ted sprague anaishi kwenye kijumba kidogo mbali kabisa ya makazi ya watu wa kawaida
alishangazwa alivyoona kuna mtu anawasiliana naye kupitia ujumbe wa haraka kwenye laptop yake japokuwa hajaunganisha kwenye internet
yule mtu asiyejulikana kajitambulisha yeye mwenyewe kama hana gitelman mwanamke wa kissraeli mwenye uwezo wa kufungua na kutumia mawasiliano ya redio na mitandao mingine kwa kutumia fikra zake
amemfumbua mambo ted kwamba zile alama walizonazo kwenye shingo zinatumiwa kuwasaka na primatech paper co
hana anamshawishi waongozane wote kwa sababu yeye ana uwezo wa kumpata mr
bennet halafu wa mlipue
claire bennet anakerekwa zaidi pale aonapo mama ke hawezi kumkumbuka yeye wala mr
muggles wakati anamwita ndugu yake aje chini kutoa msaada anakuta mama o yu salama na anawakumbuka wote wawili
claire anatoka mbio huku akimlilia huku anathubutu kumwamsha mama ke
hii ni orodha ya miji ya nchi ya jimbo ya hesse ujerumani yenye angalau idadi ya wakazi 
hii ni orodha ya miji ya ureno yenye angalau idada ya wakazi 
hii ni orodha ya miji ya ubelgiji yenye angalau idada ya wakazi 
agualva cac m ni mji wa mkoa ya lisbon nchini ureno
alcabideche ni mji wa mkoa ya lisbon nchini ureno
algueir o mem martins ni mji wa mkoa ya lisbon nchini ureno
oeiras s o juli o da barra ni mji wa mkoa ya lisbon nchini ureno
rio de mouro ni mji wa mkoa ya lisbon nchini ureno
s o domingos de rana ni mji wa mkoa ya lisbon nchini ureno
hii ni orodha ya miji ya kroatia yenye angalau idada ya wakazi 
ni mji wa kihistoria uliojengwa kwenye nusukisiwa kando la bahari ya adria mediteranea
zamani za dola la roma ilikuwa mji mkuu wa dalmatia
tangu mwaka mji ulijiunga na himaya ya venezia lakini uatawala juu ya mji ulibadilika mara kwa mara kati ya jamhuri ya venezia na wafalme wa kroatia na hungaria
mwaka zadar ilivamiwa na jeshi la vita ya misalaba ya kwa niaba ya venezia iliyotoa meli zake kwa kusafirisha jehi hili kwenda mashariki
mwaka mfalme wa hungaria aliuza dalmatia pamoja na zadar kwa venezia na hadi mji ulikuwa mji mkuu wa dalmatia ya kivenezia
baada ya mwisho wa uhuru wa venezia zadar ilipitishwa chini ya mamlaka ya austria ikabaki vile hadi 
wakati ule wakazi wa zadar walikuwa mchanganyiko wa watu waliosema kiitalia na kikroatia
baada ya mwisho wa austria hungaria eneo la zadar lilikuwa sehemu ya italia kutokana na asilimia kubwa ya wasemaji wa kiitalia
katika mkataba wa amani wa italia ilikubali kukabidhi eneo la zadar kwa yugoslavia lilipokuwa sehemu ya jamhuri ya kroatia ndani ya yugoslavia
wendamiti ni ndege wadogo wa jenasi sitta katika familia sittidae
wana kichwa kikubwa kwa kulinganisha mkia mfupi na domo na miguu zenye nguvu
takriban spishi zote zina rangi ya kijivu au buluu juu nyekundu au nyeupe chini na mstari mweusi machoni
spishi nyingi zinatokea kanda za wastani za nusudunia ya kaskazini lakini spishi kadhaa zimejirekebisha na maeneo makavu ya joto
spishi mbili mwendamiti wa atlasi na mwendamiti wa aljeria zinatokea afrika ya kaskazini
wendamiti hula wadudu na invertebrata wengine hata konokono na mbegu na makokwa pia hasa wakati wa majira ya baridi
hulitengeneza tago lao katika tundu mtini au mwanya kwenye mwamba
mkoa wa bengo ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa kabinda pia cabinda ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la km 
mkoa wa cuando cubango ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa cuanza kaskazini kireno cuanza norte ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa cuanza kusini kireno cuanza sul ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa cunene ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa huambo ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa hu la ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa luanda ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la km 
mkoa wa lunda kaskazini kireno lunda norte ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa lunda kusini kireno lundua sul ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa malanje ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa moxico ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa namibe ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa u ge ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
mkoa wa benguela ni kati ya mikoa nane ya angola lenye wakazi 
 kwenye eneo la 
 km 
herne ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
bottrop ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
paderborn ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
moers ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
witten ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
arnsberg ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
bergheim ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
castrop rauxel ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
detmold ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
dinslaken ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
dormagen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
dorsten ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
gladbeck ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
grevenbroich ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
herford ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
herten ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
kerpen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
lippstadt ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
l nen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
marl ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
minden ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
ratingen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
rheine ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
troisdorf ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
unna ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
velbert ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
viersen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
wesel ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
alicante ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
almer a ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
badajoz ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
burgos ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
beira ni mji mkuu wa mkoa wa sofala nchini msumbiji
bilene macia ni mji wa mkoa wa gaza nchini msumbiji
catandica ni mji wa mkoa wa manica nchini msumbiji
inhambane ni mji mkuu wa mkoa wa inhambane nchini msumbiji
lichinga ni mji mkuu wa mkoa wa niassa nchini msumbiji
mandlacaze ni mji wa mkoa wa gaza nchini msumbiji
matola ni mji mkuu wa mkoa wa maputo nchini msumbiji
maxixe ni mji wa mkoa wa inhambane nchini msumbiji
mocuba ni mji wa mkoa wa zambezia nchini msumbiji
mutu li ni mji wa mkoa wa nampula nchini msumbiji
nampula ni mji mkuu wa mkoa wa nampula nchini msumbiji
quelimane ni mji mkuu wa mkoa wa zambezia nchini msumbiji
ulongu ni mji wa mkoa wa cabo delgado nchini msumbiji
vilanculo pia vilanculos ni mji wa mkoa wa inhambane nchini msumbiji
xai xai ni mji mkuu wa mkoa wa gaza nchini msumbiji
mons au bergen ni mji wa wallonia nchini ubelgiji
tournai pia doornik ni mji wa wallonia nchini ubelgiji
geraardsbergen ni mji wa flandria nchini ubelgiji
mouscron pia moeskroen ni mji wa wallonia nchini ubelgiji
sint truiden kwa kifaransa saint trond ni mji wa flandria nchini ubelgiji
ni kipenge cha kwanza cha heroes kutelekeza muundo kamili wa hadithi na kufululiza kwenye hadithi moja tu muundo ambao haujarudiwa tena hadi kwenye msimu wa vita baridi
kwa maana hiyo washiriki wengi wa kawaida hawajonekana kwenye kipengele hiki
kipengele hiki kinaelezea pande mbili kuhusu teka nyumbani kwa bennet na vikumbusho vya noah bennet wakati anafanyakazi primatech
kikumbusho cha kwanza kinaonesha bennet kama anaanza kazi yake ya kificha undani wa primatech paper company
bosi asiyejulikana wa bennet thompson anamtaarifu kwamba kila wakala ana mwenzake ambaye ana nguvu za ajabu
mwenzi wa bennet ni claude ambaye nguvu zake ni za kutoonekana kwa hiari
katika kikumbusho kingine kunaoneshwa mtoto anayekabidhiwa kwa bennet juu kabisa ya jengo la deveaux mjini new york
bennet claude na kaito nakamura wanazungumza kwa kijapani na mr
nakamura anasema kuwa mtoto ni mali yetu
pia kunaoneshwa hiro nakamura wakati yungali mdogo sana amekaa pembeni akicheza mchezo wa video
kikukumbusho kingine kinachukua nafasi nje ya nyumbani kwa bennet ambapo bennet anamweleza thompson kwamba mkewe ameanza kuwa na mashaka kuhusu kazi yake
thompson anamweleza bennet kwamba kuna mtoto kagundulika huko nchini haiti ambaye yeye ana uwezo wa kufuta kumbukumbu
kwa mara ya kwanza katika mara zote bennet ana mruhusu the haitian aingie nyumbani kwake aende kufuta mashaka ya mkewe
katika kikumbusho kingine bennet yupo chini ya agizo la kumwua claude kwa kuvunja usalama wa kumficha mtu mwingine mwenye uwezo
claude hakushangazwa kwa vile alikuwepo kwenye ofisi ya bennet aonekani wakati agizo linatolewa
wakiwa wawili wakasimamisha gari juu ya daraja claude anatoa pointi zilezile kwamba bennet anafanya kitu kilekile cha kumlinda claire
lakini wapi bennet anamtandika risasi claude ambaye alipotea na bennet amehakiki kwamba mwili wake ulianguka chini ya daraja
kwenye kikumbusho cha mwisho bennet anajaribu kuvaa miwani anamwuliza binti yake claire ushauri wake
claire anashangaa iwapo siku atahitaji miwapi pia ikiwa wote babu na baba walihitaji miwani
bennet anatoa siri ya kwamba yule si mwanawe wa kumzaa bali mlezi tu kitendo ambacho kilimsikitisha kwa mara ya kwanza
alimwakikishia kwamba wao ni familia yake ya ukweli
hujakulia kwenye tumbo la uzazi wa mama ko umekulia kwenye mioyo yetu
claire anampa miwani aliyoona inamfaa baba ke ajaribu kuvaa
pale bennet alipomwuliza claire anaonekanaje anajibu kama baba ngu
mji una wakazi takriban kulingana na makisio ya julai 
bergen ni kitovu cha ngazi ya utawala ya jimbo la hordaland
maeneo ya mji mkuu wa bergen kama yalivyoelezwa na statistics norway una wakazi ifikapo julai 
hii ni orodha ya miji ya denmark yenye angalau idada ya wakazi 
alkmaar ni mji nchini mkoa wa noord holland uholanzi
amersfoort ni mji wa mkoa wa utrecht nchini uholanzi
amstelveen ni mji wa mkoa wa noord holland nchini uholanzi
apeldoorn ni mji wa mkoa wa gelderland nchini uholanzi
arnhem ni mji wa mkoa wa gelderland nchini uholanzi
breda ni mji wa mkoa wa noord brabant nchini uholanzi
delft ni mji wa mkoa wa zuid holland nchini uholanzi
deventer ni mji wa mkoa wa overijssel nchini uholanzi
dordrecht ni mji wa mkoa wa zuid holland nchini uholanzi
eindhoven ni mji wa mkoa wa noord brabant nchini uholanzi
enschede ni mji wa mkoa wa overijssel nchini uholanzi
groningen ni mji wa mkoa wa groningen nchini uholanzi
haarlemmermeer ni mji wa mkoa wa noord holland nchini uholanzi
heerlen ni mji wa mkoa wa limburg nchini uholanzi
helmond ni mji wa mkoa wa noord brabant nchini uholanzi
hengelo ni mji katika mkoa wa overijssel nchini uholanzi
hengelo pia ni jina la kijiji katika manispaa ya bronckhorst mkoa wa gelderland
hilversum ni mji wa mkoa wa noord holland nchini uholanzi
leeuwarden ni mji mkuu wa mkoa wa friesland nchini uholanzi
leiden ni mji wa mkoa wa zuid holland nchini uholanzi
maastricht ni mji wa mkoa wa limburg nchini uholanzi
nijmegen ni mji wa mkoa wa gelderland nchini uholanzi
oss ni mji wa mkoa wa noord brabant nchini uholanzi
purmerend ni mji wa mkoa wa noord holland nchini uholanzi
rotterdam ni mji wa mkoa wa zuid holland nchini uholanzi
schiedam ni mji wa mkoa wa zuid holland nchini uholanzi
sittard geleen ni mji wa mkoa wa limburg nchini uholanzi
tilburg ni mji wa mkoa wa noord brabant nchini uholanzi
utrecht ni mji wa mkoa wa utrecht nchini uholanzi
westland zuid holland ni mji wa mkoa wa zuid holland nchini uholanzi
zaanstad ni mji wa mkoa wa noord holland nchini uholanzi
zoetermeer ni mji wa mkoa wa zuid holland nchini uholanzi
s hertogenbosch au den bosch ni mji wa mkoa wa noord brabant nchini uholanzi
castell n ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
ciudad real ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
cuenca ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
c ceres ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
c diz ni moja ya mikoa ya jimbo la andalusia katika hispania
gerona au girona ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
mkoa wa granada ni moja ya mikoa ya jimbo la andalusia katika hispania
guadalajara ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
cordoba kihispania c rdoba tamka kor do ba ni mji wa wa kihistoria ya andalusia katika kusini ya hispania kando la mto guadalquivir
kwa jina la corduba ilikuwa mji mkubwa wa hispania kusini wakati wa dola la roma
askofu ossius wa corduba alishirika katika mtaguso wa nikea
baadaye mji ulikuwa sehemu ya falme za wavisigothi na bizanti
 mji ulivamiwa na waarabu waislamu ukawa mji mkuu wa utemi na baadaye ukhalifa wa wamuawiya wa cordoba
 ulikuwa na wakazi milioni nusu ilikuwa kati ya miji mikubwa duniani ya karne yake
wakazi walikuwa mchanganyiko wa wakrsto waislamu na wayahudi
 jeshi la wakristo kutoka hispania kaskazini likateka mji likabaki chini ya utawala wao na kuwa sehemu ya hispania ya kikristo
pamoja na majengo mengine yamepokelewa katika orodha ya urithi wa dunia ya unesco
wana rangi ya kahawia au kijivu na madoa au michirizi nyeupe mgongoni na nyeupe chini
domo lao limepindika na linatumika ili kutafuta wadudu chini ya gome
tambarazi madoadoa ni spishi pekee ya afrika kwa kweli
huko afrika ya kaskazini kuna nususpishi ya tambarazi wa ulaya tambarazi kaskazi
tambarazi madoadoa hulijenga tago lao kwa umbo la kikombe juu ya tawi la mlalo na hulificha chini ya kuvumwani mavi ya viwavi na tandabui
spishi nyingine hulijenga tago lao kwa umbo la kikombe juu ya vijiti vilivyokwama kati ya gome na shina
mizabibu ni spishi mbalimbali za jenasi vitis katika familia vitaceae spishi kuu ni vitis vinifera
matunda yao huitwa zabibu ambazo hutumika kwa kutengeneza mvinyo
mmea wa mzabibu ni mtambazi unaopanda juu ya mimea mingine au miwamba msituni juu ya kuta katika bustani au kwa kamba shambani
kwa kuwa mzabibu ulikuwa kilimo muhimu cha israeli tangu watu wa taifa hilo walipohamia nchi hiyo mti huo unatajwa mara nyingi katika biblia hadi agano jipya
hasa katika injili ya yohane yesu alijiita mzabibu wa kweli ambao waamini wake ni matawi yanayoweza kuzaa ikiwa tu yanadumu ndani ya shina na kufyonza utomvu wake
katika karamu ya mwisho yesu pia alitumia divai iliyotokana na zabibu kama ishara ya damu yake iliyotakiwa kumwagwa msalabani kwa maondoleo ya dhambi
antoni abati qumans misri hivi jangwa la tebais januari ni mkaapweke anayehesabiwa na kanisa kuwa baba wa umonaki ingawa kihistoria si wa kwanza kushika mtindo huo wa maisha katika ukristo
anaitwa abati yaani baba tangu alipopokea wafuasi
sikukuu yake inaadhimishwa tarehe januari au januari kila mwaka
maisha yake yalisimuliwa na atanasi wa aleksandria katika kitabu maarufu kilichochangia sana uenezi wa umonaki hadi ulaya pia kwa kupitia tafsiri ya kilatini vita antonii
maisha ya antoni yanajulikana hasa kupitia kitabu hicho kilichotolewa mwaka na kuenea haraka sana
katiba kitabu hicho vinatiwa mkazo vishawishi mbalimbali ambavyo vilimpata antoni jangwani na ambavyo alivishinda kwa kupokea shauri la wakaapweke waliomtangulia
antoni anafahamika pia kupitia kitabu vita sanctii pauli primi eremitae kilichoandikwa na jeromu mwaka hivi
antoni alizaliwa huko qumans wazazi wake walikuwa wakristo wakulima wenye mashamba mengi
lakini mapema aliguswa na neno la injili mt ambalo yesu alimhimiza kijana tajiri awagawie maskini mali zake zote akamfuate
kwa awamu mbili antoni alitekeleza agizo hilo akamkabidhi dada yake kwa jumuia ya watawa wanawake akaenda kuishi kwa sala na kazi useja na ufukara jangwani si mbali na kijiji chake
baadaye alikwenda kuishi mbali zaidi kwanza katika pango lililochimbwa mwambani halafu karibu na bahari ya shamu kwenye mlima pispir palipokuwa na ngome ya kale ya warumi na chemchemi ya maji
kuanzia hapo kwa miaka aliishi huko akila tu mkate alioletewa mara mbili kwa mwaka
maisha yake yote akazidi kumtafuta mungu tu mahali pa upweke kamili zaidi pamoja na kubandukana na mambo yote moyoni
kisha kukimbia ulimwengu na vishawishi vyake alikabili ukosefu wake mwenyewe na shetani katika mapambano yaliyodai silaha za hakika yaani imani sala mfungo na ishara ya msalaba
mfano wake ulivuta wanaume na wanawake wengi toka sehemu mbalimbali aliowaongoza bila kuacha upweke wake isipokuwa kwa kutetea imani sahihi na umoja wa kanisa ilivyodaiwa na upendo
ni kwamba taratibu wengi walipenda kumkaribia na ndipo alipoanza kutenda miujiza mingi na kuongoza kiroho wamonaki kadhaa pande mbili za mto naili
mwaka wakati wa dhuluma ya kaisari maksimini daia antoni alirudi aleksandria ili kutegemeza imani ya wakristo
mwenyewe hakudhulumiwa pia kwa sababu ya barua ya kumtetea ambayo rafiki yake atanasi alimuandikia kaisari konstantino mkuu
ya kiingereza ya vita antonii iliyoandikwa na atanasi
alkoholi pia alikoholi ni jina kwa kundi la viowevu visivyo na rangi
neno latumiwa mara nyingi kutaja aina yoyote ya pombe hali halisi hii ni aina moja kati ya alkoholi mbalimbali ambayo ni alkoholi ethili iliyopo ndani ya aina zote za pombe na kusababisha ulevi
katika elimu ya kemia alkoholi ni kampaundi ogania yoyote yenye kundi hidroksidi o h iliyounganishwa na atomi ya kaboni
alkoholi zinapatikana kiasili katika kampaundi nyingi
ethili hutokea kiasili wakati wa kuchachuka kwa matunda au majimaji yenye sukari ikitengenezwa na bakteria za hamira
kwa lugha nyingine alikoholi ethili hutokea kaisili katika umetaboli ya hamira kwa hiyo inapatikana kia mahali penye bakteria za hamira
matumizi ya alkoholi inayojulikana hasa ni yale ya ethanoli katika vinywaji
uchumi wa kisasa hutumia aina nyingi za alkoholi mbalimbali kama madawa katika utengezaji wa vitu mbalimbali
alkohili zina matumizi kama fueli au madawa ya kuyeyusha na kusafisha
madawa ya tiba hutengenezwa mara nyingi kwa kutumia alkoholi inayoyeyusha dutu katika mimea au mizizi inayotumika kwa kutibu watu
alikoholi zinazotumiwa mara nyingi ni methanoli au alkoholi methili na ethanoli au alkoholi ethili
ethanoli pia alkoholi ethili ni dawa lililopo ndani ya aina zote za vinywaji vya pombe
kikemia ni kampaundi ogania inayopatikana kama kiowevu kisicho na rangi
ikiwa ni dawa safi inawaka haraka lakini mara nyingi hupatikana kama mchanganyiko pamoja na maji katika aina za pombe hapa inawaka tu kama asilimia yake inapita kiwago cha 
ni dawa lenye tabia ya sumu kiasi kwa mwili wa kibinadamu pia ina tabia ya kuyeyusha
ethanoli ina pia matumzi ya fueli badala ya petroli
inawaka ndani ya injini ama peke yake au ndani ya mchanganyiko wa petroli na ethanoli
nchini brazil ethanoli hutengenezwa kwa wingi kutokana na miwa na sasa inatosheleza asilimia ya mahitaji ya fueli ya magari katika nchi hii
watu wengine wanaona tatizo katika teknolojia hii maana mashamba makubwa yanatumiwa kwa miwa hayapatiokani tena kwa vyakula na maeneo makubwa ya misitu asilia yametumiwa pia kampaundi ogania ni kampaundi za kikemia zenye atomi za kaboni zilizoingia katika muungo kemia na hidrojeni
kampaundi hizi zinajenga kiwango kikubwa cha mata ogania iliyopo duniani
uwanja wa ndege wa arusha iata ark icao htar ni kiwanja cha ndege cha arusha tanzania
uwanja wa ndege wa kigoma iata tkq icao htka ni kiwanja cha ndege cha kigoma tanzania
uwanja wa ndege wa kimataifa mwanza ni uwanja mkubwa wa ndege kwa miji ya karibu na nchi za jirani iliyoko jijini la mwanza nchini tanzania iata mwz icao htmw
uwanja huu ni kitovu kikuu cha na delavia far east airways na pia kitovu kidogo kwa aajili ya precision air na air tanzania uwanja wa ndege wa kimataifa wa abeid amani karume uwanja wa ndege wa kimataifa wa abeid amani karume iata znz icao htza ni kiwanja cha ndege cha jamhuri ya watu wa zanzibar nchini tanzania
ilijulikana pia kama uwanja wa ndege wa kisauni na uwanja wa ndege wa kimataifa wa zanzibar
uwanja wa ndege wa kimataifa wa eldoret iata edl icao hkel ni kiwanja cha ndege cha eldoret mji katika kenya magharibi
uwanja wa ndege wa kimataifa wa moi iata mba icao hkmo pia uwanja wa ndege wa mombasa ni kiwanja cha ndege cha mombasa kenya
bubanza ni mji mkuu wa mkoa wa bubanza nchini burundi
bururi ni mji mkuu wa mkoa wa bururi nchini burundi
cankuzo ni mji mkuu wa mkoa wa cankuzo nchini burundi
cibitoke ni mji mkuu wa mkoa wa cibitoke nchini burundi
gitega ni mji mkuu wa mkoa wa gitega nchini burundi
karuzi ni mji mkuu wa mkoa wa karuzi nchini burundi
kayanza ni mji mkuu wa mkoa wa kayanza nchini burundi
kirundo ni mji mkuu wa mkoa wa kirundo nchini burundi
makamba ni mji mkuu wa mkoa wa makamba nchini burundi
muramvya ni mji mkuu wa mkoa wa muramvya nchini burundi
muyinga ni mji mkuu wa mkoa wa muyinga nchini burundi
mwaro ni mji mkuu wa mkoa wa mwaro nchini burundi
kwa matumizi mengine ya jina hili tazama ngozi maana ngozi burundi ni mji mkuu wa mkoa wa ngozi burundi nchini burundi
rumonge ni mji mkuu wa mkoa wa rumonge nchini burundi
rutana ni mji mkuu wa mkoa wa rutana nchini burundi
ruyigi ni mji mkuu wa mkoa wa ruyigi nchini burundi
huelva ni moja ya mikoa ya jimbo la andalusia katika hispania
hii ni orodha ya mikoa kirundi iprovense ya burundi huesca ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
ja n ni moja ya mikoa ya jimbo la andalusia katika hispania
mkoa wa cibitoke ni moja kati ya mikoa ya burundi
mkoa wa muramvya ni moja kati ya mikoa ya burundi
la coru a au kigalicia coru a ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
la rioja ni moja ya mikoa ya kujitawala na kanda kihispania comunidad aut noma ya hispania
las palmas ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
le n ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
lugo ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
l rida au kikatala lleida ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
m laga ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
orense au kigalicia ourense ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
kwa kifupi unaweza kujuwa sasa kwamba ernesto ametokea katika kabila la wakinga lipatikanalo katika mkoa wa iringa wilayani makete
na ilipofika mwaka ndipo ernesto alipotimiza miaka nakutakiwa kujiunga katika shule ya msingi ibara iliyopo wilayani mbarali katika kata ya rujewa nakuweza kuanza masomo yake ya awali mpaka ulipofika mwaka ndipo alipokuwa anahitimu masomo ya awali katika shule ya msingi ibara
palencia ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
pontevedra ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
salamanca ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
hii ni orodha ya vyuo vikuu katika nchi ya ujerumani
mkoa wa santa cruz de tenerife ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
chuo kikuu cha heidelberg ni chuo kikuu nchini ujerumani kilichoanzishwa mnamo mwaka katika heidelberg baden w rttemberg
chuo kikuu cha g ttingen ni chuo kikuu nchini ujerumani kilichoanzishwa mnamo mwaka katika g ttingen saksonia chini
chuo kikuu cha hamburg ni chuo kikuu nchini ujerumani kilichoanzishwa mnamo mwaka katika hamburg
segovia ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
sevilla ni moja ya mikoa ya jimbo la andalusia katika hispania
soria ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
tarragona ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
teruel ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
toledo ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
valencia ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
valladolid ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
vizcaya au kieuskara bizkaia ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
zamora ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
zaragoza ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
 lava au kieuskera araba au lava araba ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
 vila ni moja ya mikoa ya kujitawala ya hispania
 oktoba ni mwimbaji muziki wa r b mtunzi wa nyimbo menguaji mtayarishaji wa rekodi na mwanamitindo kutoka nchini marekani
alizaliwa na kukulia mjini washington d
labamu yake ya kwanza iliitwa jina sawa na lake
ilitolewa mnamo mwezi wa aprili kupitia interscope records na kuuza zaidi ya nakala milioni mbili nchini marekani na kupelekea kupata dhahabu kwa single ya it s all about me akishirikiana na sisqo
albamu yake ya pili yenye mauzo ya platinamu fear of flying ilitolewa mnamo na kupata mafanikio kadha wa kadha nchini marekani na pande zingine za dunia kwa single ya case of the ex ikawa kibao kikali na kilichovuma zaidi cha m a kwa kufikia nafasi ya kwanza kwenye australian singles chart
baada ya mwaka harrison amejishindia tuzo yake ya kwanza ya grammy award kwa kibao kikali cha lady marmalade toleo la marudio ambalo amefanya na christina aguilera lil kim na pink kwa ajili ya kibwagizo cha filamu ya moulin rouge albamu yake ya tatu moodring ilitolewa mnamo mwezi wa julai nchini marekani na kutunukiwa dhahabu na riaa
kwa kufuatia kubadili badili studio kadhaa ilipelekea kuchelewesha kutolewa kwa albamu ya nne ya m a liberation ilitolewa kwa mtindo wa upakuzi kupitia intaneti huko nchini japani pekee na kumfanya atoe japan albamu babkuwa ya sugar spice
mnamo mwaka wa amecheza kwenye filamu ya chicago ambayo ni tengenezo la pili la filamu ya mwaka wa ya broadway muziki chicago ambayo amejishindia tuzo la screen actors guild award
harrison alikuwa mshiriki kwenue msimu wa tisa wa dancing with the stars
billboard wamempa m a nafasi ya katika orodha wasanii hot wa miaka ya 
chuo kikuu cha k ln ni chuo kikuu nchini ujerumani kilichoanzishwa mnamo mwaka katika k ln rhine kaskazini westfalia
chuo kikuu cha ufundi cha berlin ni chuo kikuu cha ufundi nchini ujerumani kilichoanzishwa mnamo mwaka katika berlin
chuo kikuu cha bonn ni chuo kikuu nchini ujerumani kilichoanzishwa mnamo mwaka katika bonn rhine kaskazini westfalia
ukarasa huu una orodha ya marais wa umoja wa komori ukarasa huu una orodha ya mawaziri wakuu wa madagaska ukarasa huu una orodha ya mawaziri wakuu wa ethiopia b k scsaba ni mji mkuu wa wilaya ya b k s nchini hungaria
debrecen ni mji mkuu wa wilaya ya hajd bihar nchini hungaria
eger ni mji mkuu wa wilaya ya heves nchini hungaria
gy r ni mji mkuu wa wilaya ya gy r moson sopron nchini hungaria
kaposv r ni mji mkuu wa wilaya ya somogy nchini hungaria
kecskem t ni mji mkuu wa wilaya ya b cs kiskun nchini hungaria
miskolc ni mji mkuu wa wilaya ya borsod aba j zempl n nchini hungaria
ny regyh za ni mji mkuu wa wilaya ya szabolcs szatm r bereg nchini hungaria
p cs ni mji mkuu wa wilaya ya baranya nchini hungaria
salg tarj n ni mji mkuu wa wilaya ya n gr d nchini hungaria
szeged ni mji mkuu wa wilaya ya csongr d nchini hungaria
szeksz rd ni mji mkuu wa wilaya ya tolna nchini hungaria
szolnok ni mji mkuu wa wilaya ya j sz nagykun szolnok nchini hungaria
szombathely ni mji mkuu wa wilaya ya vas nchini hungaria
sz kesfeh rv r ni mji mkuu wa wilaya ya fej r nchini hungaria
tatab nya ni mji mkuu wa wilaya ya kom rom esztergom nchini hungaria
veszpr m ni mji mkuu wa wilaya ya veszpr m nchini hungaria
zalaegerszeg ni mji mkuu wa wilaya ya zala nchini hungaria
chuo kikuu cha calcutta ni chuo kikuu nchini uhindi kilichoanzishwa mnamo mwaka katika kolkata bengali ya magharibi
chuo kikuu cha delhi ni chuo kikuu nchini uhindi kilichoanzishwa mnamo mwaka katika delhi
chuo kikuu cha kinshasa ni chuo kikuu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo kilichoanzishwa mnamo mwaka katika kinshasa
hii ni orodha ya miji ya nchi ya hungaria yenye angalau idadi ya wakazi 
hii ni orodha ya miji ya nchi ya yemen yenye angalau idadi ya wakazi 
hii ni orodha ya wilaya kiarabu muhafaza za yemen wilaya ya abyan ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya ad dali ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya adan ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya al bayda ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya al hudaydah ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya al jawf ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya al mahrah ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya al mahwit ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya amanah al asmah ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya amran ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya dhamar ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya hadhramaut ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya hajjah ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya ibb ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya marib ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya raymah ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya sadah ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya sana a ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya shabwah ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
wilaya ya taizz ni moja ya wilaya muhafaza ya kujitawala ya yemen
utume ni hali ya kusikia sauti ya rohoni na kuitika kutumika sawasawa na kusudio la neno la mpakwa mafuta wa mungu yesu kristo
ni wito wa kumtaka mtu kutumikia ufalme wa mungu muumbaji kwa njia ya bwana wetu yesu kristo
ni fukuto la kiroho zaidi ndani ya roho ya mtu yenye kuigusa nafsi kutenda matendo ya yesu kristo kama alivyofanya wakati wa uhai wake akiwa na wanafunzi wake mitume
aliwachagua na kuwatuma wawili wawili ama na mara nyingine 
waliitika sauti wakaenda huku na huko na waliporejea walitoa taarifa ya kazi
aalen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
albstadt ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
baden baden ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
bietigheim bissingen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
bruchsal ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
b blingen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
esslingen am neckar ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
filderstadt ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
friedrichshafen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
g ppingen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
heidenheim an der brenz ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
konstanz ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
lahr ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
leonberg ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
ludwigsburg ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
l rrach ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
n rtingen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
pforzheim ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
rastatt ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
ravensburg ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
rottenburg am neckar ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
schw bisch gm nd ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
sindelfingen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
singen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
t bingen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
waiblingen ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
weinheim ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
ahrensburg ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
ahrensb k ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
bad bramstedt ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
bad oldesloe ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
bad schwartau ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
bad segeberg ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
bargteheide ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
barmstedt ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
brunsb ttel ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
eckernf rde ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
elmshorn ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
eutin ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
geesthacht ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
glinde ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
gl ckstadt ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
heide ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
heiligenhafen ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
husum ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
itzehoe ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
kaltenkirchen ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
kappeln ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
m lln ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
norderstedt ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
pl n ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
preetz ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
quickborn ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
ratzeburg ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
reinbek ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
rendsburg ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
schenefeld ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
schleswig ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
schwarzenbek ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
wedel ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
kwa kueneza malalamiko ya wananchi wa kenya dhidi ya utawala wa kikoloni wa uingereza wa wakati huo
shirika la kau ilidai haki za kuingia mashamba ya kenya highlands ambayo hadi wakati huo yalikuwa yakimilikiwa sanasana na wakoloni
kau walijaribu kueneza umoja kwa kuepuka siasa za kikabila zaidi ya waliyetangulia kikuyu central association
mwisho wa mwaka kenyatta alirudi kenya akiwa mwongozi asiyepingwa katika harakati za kinchi
kati ya jomo kenyatta alichaguliwa kuwa rais wa kenya african union
katika kau kenya independent movement na chama cha people s congress waliungana kuunda kenya african national union kanu
kau hujadliwa kwa sura moja ya kitabu cha weep not child kilichoandikwa na ngugi wa thiongo homburg ni mji wa saarland nchini ujerumani ya magharibi
merzig ni mji wa saarland nchini ujerumani ya magharibi
neunkirchen ni mji wa saarland nchini ujerumani ya magharibi
saarlouis ni mji wa saarland nchini ujerumani ya magharibi
st
wendel ni mji wa saarland nchini ujerumani ya magharibi
st
ingbert ni mji wa saarland nchini ujerumani ya magharibi
v lklingen ni mji wa saarland nchini ujerumani ya magharibi
kaiserslautern ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
koblenz ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
landau in der pfalz ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
pirmasens ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
speyer ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
worms ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
zweibr cken ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
bad kreuznach ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
bingen am rhein ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
idar oberstein ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
ingelheim am rhein ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
mayen ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
neuwied ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
frankenthal ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani ya magharibi
braunschweig ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
celle ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
cuxhaven ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
delmenhorst ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
goslar ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
hameln ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
hildesheim ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
l neburg ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
nyumba nyingi za kale zimetunzwa zilizojengwa tangu karne ya 
samaki zilihifadhiwa katika chumvi na kuuzwa kote barani
kwa njia hii mji ulikuwa tajiri ukapokelewa katika shirikisho la miji ya hanse na kushindana na hamburg juu ya kipaumbele katika sehemu hii ya ujerumani
tangu karne ya biashara yake ilipungua na mji ulirudi nyuma
siku hizi ni mji wa wastani uliopo kando la rundiko la jiji la hamburg takriban kilomita upande wa kusini mashariki wa jiji hilo
hakuna viwanda vikubwa lakini makampuni mengi madogo na ya wastani
watu wengi wanapata ajira katika utumishi wa umma kwa sababu mji ni kitovu kwa ajili ya mahakama mbalimbali kituo cha jeshi na idara mbalimbali
utalii uanleta wageni wengi wanataka kuangalia mji wa kihistoria na mazingira yenye misitu mingi na eneo maarufu la nyika ya l neburg
oldenburg ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
osnabr ck ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
salzgitter ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
wilhelmshaven ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
wolfsburg ni mji wa saksonia chini nchini ujerumani ya kaskazini
orodha ya magavana wakuu wa nchi lindwa wa tanganyika ad dakhiliyah ni moja ya mikoa ya kujitawala ya omani
ad dhahirah ni moja ya mikoa ya kujitawala ya omani
al batinah ni moja ya mikoa ya kujitawala ya omani
al buraimi ni moja ya mikoa ya kujitawala ya omani
al wusta ni moja ya mikoa ya kujitawala ya omani
ash sharqiyah ni moja ya mikoa ya kujitawala ya omani
musandam ni moja ya mikoa ya kujitawala ya omani
muskat au maskat pia muscat au mascat hii inahusu parasite ni sehemu ya kumi na nane ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa kipindi cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na televisheni ya nbc heroes
kipengele hiki kilikuwa maarufu kwamba kwenye baadhi ya masoko maneno ya utangulizi previously on heroes yaliandikwa kwa kijapani na kuzungumzwa na hiro tofauti na yale ya kiingereza ambayo daima hutumiwa
awali ilitangazwa kwa jina la like any parasite hadi hapo nbc walipoamua kufupisha jina lake parasite mnamo tar
kama jinsi ilivyokuwa kwenye sehemu iliyopita sehemu hii ilipata sifa sana kwenye masoko ya nchini kanada kabla hata hao nbc hawajaitoa
hii ilikuwa sehemu ya mwisho kurushwa hadi mnamo mwezi aprili pale mfululizo ulivyoibuliwa tena ili kumaliza msimu
baada ya simone deveaux kufa isaac mendez anamlaumu peter petrelli kwa kifo chake na kujaribu kumpiga risasi peter lakini peter akajigeuza kutoonekana na kupaa kupitia dirishani
akiwa kavurugwa peter anaenda kuomba msaada kwa nathan
nathan anasema kwamba atapiga simu polisi bila kujulikana ikiwaelekeza waende nyumbani kwa isaac
anamshauri peter aende kupata msaada kutoka kwa mohinder lakini peter akatoweka tena
thompson anamkandika maswali mr
bennet ambaye anajielezea kwamba jambo la mwisho analokumbuka anamwendesha mkewe sandra wakitokea hospitalini na kuelekea nyumbani
baadaye nje ya chumba thompson na candice wilmer wanamchungua bennet akiwa pamoja na matt parkman ambaye alishikiriwa kinyume na matakwa yake
parkman anasema kwamba mr
bennet anaeleza ukweli
masaa machache baadaye mr
bennet na candice wanawasili nyumbani kwa isaac
candice amejigeuza kama simone na kuficha maiti ya simone ili kuwapumbaza mapolisi
baadaye akajigeuza tena kuwa simone ili kumfanyia mzaha isaac na kumwomba mr
bennet abaki
lakini amekataa anadai kwamba wametengeneza kisingizio kinachosema simone atakuwa ulaya kwa muda usiojulikana
cd au cd ni kifupi cha neno la kiingereza compact disc lenye kumaanisha diski ya kigae au na plastiki ya kuhifadhia maelezo muhimu ya tarakilishi kompyuta
 ni sehemu ya kumi na tisa ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa kipindi cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na televisheni ya nbc heroes
ni sehemu ya kwanza ambayo ina maelezo yanayosomwa na mtu mwingine mbali na sendhil ramamurthy mohinder suresh kwa maana hiyo maelezo yanasomwa na malcolm mcdowell mr
linderman
jina la kipengele hiki linataja siri ya bomu litakalolipuka ni sawa na idadi ya
 ya wakazi wa dunia
nathan petrelli na mr
linderman wanajadili mustakabali wa nathan na utabiri wa mlipuko wa bomu
nathan ameshtushwa baada ya kugundua ya kwamba mpango huu inahusisha kumtumia ndugu yake peter kama kichocheo cha mlipuko ambao utauwa mamia ya watu wa mjini new york city
linderman anaeleza kwamba hata kama nusu ya wakazi wa new york city watauawa kwenye mlipuko huo itawakilisha kiasi cha
 ya wakazi wa dunia nzima hasara inayokubalika
miongoni mwa michoro linderman anayoonesha kwa nathan mmoja ambao anaonekana nathan amesimama kwenye ofisi ya rais marekani
aubrey drake graham amezaliwa oktoba nchini canada drake ni msanii na mwigizaji
 yeye awali ilijulikana kwa ajili ya kucheza jimmy brook maandishi ya italiki katika televisheni ya mfululizo degrassi generation next
 katika juni drake aliandikisha mkataba wa kurekodi na msanii lil wayne ya young money
 katika novemba lil wayne alitoa taarifa kwamba drake atatoa albamu yake ya kwanza iitwayo thank me later albamu ilikamilika na juni ikatoka na ilipata kushika nafasi ya namba moja kwenye billboard 
alitoa albamu yake ya pili novemba yenye jina la take care
paulo wa tebe hivi jangwa la tebais hivi anakumbukwa kama mkaapweke wa kikristo wa kwanza nchini misri
chanzo cha habari kuhusu maisha yake ni kitabu cha jeromu vita sanctii pauli primi eremitae kilichoandikwa katika nusu ya pili ya karne iv
wakati wa dhuluma ya kaisari decius paulo kijana msomi na tajiri wa misri alilazimika kukimbia mji wake na kwenda jangwani kisha kushtakiwa na jamaa zake waliotamani kujipatia mali yake kuwa ni mkristo
baada ya dhuluma hiyo kali kwisha mapema paulo hakurudi nyuma bali aliendelea kuishi upwekeni hadi kifo chake
alipokaribia kufa alitembelewa na antoni abati akamuomba amzike amefunikwa joho alilopewa na atanasi wa aleksandria
annse annali di storia dell esegesi bologna ss
studii periodici di letteratura storia pavia ss
bac biblioteca de autores cristianos madrid ss
bp biblioteca patristica firenze fiesole bologna ss
bs bibliotheca sanctorum roma roma 
journal of international scholarship and special topics department of classical languages at saint louis university saint louis mo
csco corpus scriptorum christianorum orientalium paris louvain ss
csea corpus scriptorum ecclesiae aquileiensis citt nuova roma ss
csel corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum vindobonae ss
collana di testi patristici roma c
moreschini ed
dacl dictionnaire d arch ologie chr tienne et de liturgie paris 
dizionario enciclopedico di spiritualit roma 
dizionario degli istituti di perfezione roma 
dizionario patristico di antichit cristiane i iii casale monferrato 
sociedad espa ola de estudios cl sicos madrid ss
gcs die griechischen christlichen schriftsteller der ersten jahrhunderte leipzig berlin ss
journal of the north american patristics society continuation of the second century baltimore md
mgh monumenta germaniae historica hannover berlin ss
nuovo dizionario patristico di antichit cristiane i iv genova milano 
patrologiae latinae supplementum paris 
tu texte und untersuchungen zur geschichte der altchristlichen literatur leipzig berlin ss
review of early christian life and languages leiden ss
antyk chrze cija ski katolicki uniwersytet lubelski lublin ss
vs vite dei santi fondazione lorenzo valla s
zeitschrift f r klassische philologie patristik und lateinische tradition wien ss
adamik t
the influence of the apocryphal acts on jerome s lives of saints in j
am lineau e
histoire des monast res de la basse gypte
vie des saints paul antoine macaire etc
paris 
id
monumenta pour servir l histoire de l gypte chr tienne
histoire des vies des saints paul antoine paris 
bastiaensen a
j r me hagiograph in hagiographies
histoire international de la literature hagiographique latine et vernaculaire des origins i turnhout pp
bauer j
novellistisches bei hieronymus vita pauli in ws pp
parmentier l
deux versions greques in dites de la vie de paul de th bes publi es avec une introduction gand 
cali g
paolo di tebe eremita santo in bibliotheca sanctorum cura dell istituto giovanni xxiii x roma pp
cavallera f
paul de th bes et paul d oxyrhynque in revue d asc tique et de mystique pp
gerolamo la biografia letteraria genova 
cherf j
the latin manuscript tradition of the vita sancti pauli in w
oldfather studies in the texte tradition of st
jerome s vitae patrum urbana pp
id
st
jerome s lives of hermits in vchr pp
beobachtungen zu den m nchsviten und einigen nekrologen des hieronymus in anuario de historia de la iglesia pp
id
 wi ty pawe pierwszy pustelnik wietle tekst w patrystycznych in studia claromontana pp
id
edizione critica della vita sancti pauli primi eremitae di girolamo institutum patristicum augustinianum roma 
id
najstarszy tekst vita s
pauli primi eremitae w
id
un tardivo manoscritto di cracovia contenente la vita sancti pauli primi eremitae di san girolamo in voxp pp
id
uno dei pi tardivi manoscritti contenenti la vita sancti pauli primi eremitae di san girolamo voxp pp
id
la conlatio codicum della vita s
pauli primi eremitae di girolamo dall inizio del ii capitolo sino alle parole pro christi nomine gladio percuti dello stesso capitolo in voxp pp
id
la conlatio codicum della vita sancti pauli primi eremitae di s
girolamo dalle parole amathas vero et macarius del primo capitolo sino alla fine dello stesso capitolo in roczniki teologiczno kanoniczne fasc
id
la conlatio codicum della vita s
pauli primi eremitae di san girolamo del ii capitolo dalle parole verum hostis callidus sino alle parole duo memoriae causa exempla in voxp pp
id
index verborum vitae beati pauli monachi thebaei sancto hieronymo scriptae in dissertationes paulinorum pp
id
la famiglia i della tradizione manoscritta della vita s
pauli primi eremitae di san girolamo in dissertationes paulinorum pp
id
la famiglia q della tradizione manoscritta della vita s
pauli primi eremitae di san girolamo in dissertationes paulinorum pp
id
la famiglia s della tradizione manoscritta della vita sancti pauli primi eremitae di san girolamo in dissertationes paulinorum pp
id
epilogi ywot w mnich w iv wieku retoryka teologia in dissertationes paulinorum pp
id
gli epiloghi delle vitae monastiche del iv secolo fra retorica teologia in la narrativa cristiana antica codici narrativi strutture formali schemi retorici
xxiii incontro di studiosi dell antichit cristiana roma maggio istituto patristico augustinianum studia ephemeridis augustinianum roma pp
id
le tematiche teologiche delle tre vitae geronimiane in m
starowieyski ed
acts of the international colloquium held in cracow tyniec th november 
specialized contributions pontificia academia theologica cracoviensis facultas theologica studia iv tyniec cracow pp
id
 wi ty hieronim jego ywoty mnich w in m
starowieyski ed
materia y mi dzynarodowej sesji naukowej krak w tyniec listopada 
wyk ady otwarte pontificia academia theologica cracoviensis facultas theologica studia iv tyniec krak w pp
 ywoty mnich w paw a hilariona malchusa r d a monastyczne tyniec krak w 
kidegema ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadegema
id
l insegnamento spirituale monastico della vita s
pauli primi eremitae di san girolamo in voxp pp
id
commento alla vita s
pauli monachi thebaei di san girolamo in dissertationes paulinorum pp
vite degli eremiti paolo ilarione malco ctp roma 
id
un nuovo indizio per la datazione della vita s
pauli di girolamo in e
studia patristica xxxiii peeters leuven pp
id
warto hieronimowej vita s
pauli primi eremitae dla duchowo ci zakonu paulin w in dissertationes paulinorum pp
paw a teba skiego pustelnika in od fenomenu do fundamentu krak w pp
 przedrukowane w j
pach g bi pustyni biblioteka niedzieli cz stochowa pp
id
przekaz aci skich r kopis w vita sancti pauli primi eremitae w
mi dzywydzia owy zak ad bada nad antykiem chrze cija skim lublin 
id
 ycie wi tego paw a pierwszego pustelnika vita s
pauli primi eremitae w
id
appunti per una ricostruzione dell influsso della vita s
pauli primi eremitae sulla vita s
mariae aegyptiacae in m
studia patristica xxxv peeters leuven pp
id
manoscritti della vita sancti pauli primi eremitae di san girolamo conservati nella biblioteca apostolica vaticana katolicki uniwersytet lubelski
mi dzywydzia owy zak ad bada nad antykiem chrze cija skim lublin 
id
uno schizzo della tradizione manoscritta della vita s
pauli primi eremitae di san girolamo in dissertationes paulinorum pp
id
la natura del deserto nelle vitae di san girolamo in la cultura scientifico naturalistica nei padri della chiesa i v sec
xxxv incontro di studiosi dell antichit cristiana roma maggio istituto patristico augustinianum studia ephemeridis augustinianum roma pp
rendt rt neti konferenci k budapest pp
id
pavel fivejskij in katoli eskaja enciklopedija iii moskva coll
 paolo di tebe in enciclopedia cattolica iii mosca coll
id
protoplasti paleocristiani dell ordine dei monaci di san paolo primo eremita secondo l opera paulina eremus di padre bartolomeo boles awski in voxp pp
id
anhang edizione critica traduzione polacca della vita s
pauli primi eremitae di san girolamo contenuta in g
gyengyes decalogus de beato paulo primo heremita cracoviae in s
widzi ski ed
motivi di santit cause di canonizzazione di alcuni maestri medioevali
studia pontificiae universitatis s
thoma aquinate in urbe
id
manoscritti della vita sancti pauli primi eremitae di san girolamo conservati nelle biblioteche di roma esclusa la biblioteca apostolica vaticana katolicki uniwersytet lubelski jana paw a ii
instytut bada nad antykiem chrze cija skim lublin 
id
stan bada nad vita s
pauli primi eremitae w
id
protoplasti dell ordine dei monaci di s
paolo primo eremita secondo l opera paulina eremus di b
boles awski in g
sarbak ed
geschichte geist kultur m vel d st rt neti m hely
rendt rt neti konferenci k tagungen zur ordensgeschichte budapest pp
id
manoscritti della vita sancti pauli primi eremitae di san girolamo conservati nelle biblioteche di roma che contengono testo incompleto dell opera geronimiana che si ispirano ad essa katolicki uniwersytet lubelski jana paw a ii
o rodek bada nad antykiem chrze cija skim lublin 
alias e rodzina q r kopi miennego przekazu vita sancti pauli primi eremitae w
id
pawe pustelnik pawe teb in encyklopedia katolicka xv lublin col
id
dittico simbolico di silenzio parola nelle vitae geronimiane di paolo ilarione in angelicum pp
epistula praefatoria in chronicis eusebii caesariensis
prefazione alla traduzione delle cronache di eusebio di cesarea
continuazione delle cronache di eusebio di cesarea
delcorno c
la fortuna delle vite geronimiane tra medioevo umanesimo in adamantius pp
delehaye h
la personnalit historique de saint paul de th bes in ab pp
id
saint paul de th bes in comptes rendu des s ances de l acad mie des inscriptions et belles lettres paris pp
fuhrmann m
acta sincera s
pauli thebaei cognomento primi eremitae graeco latina cum variantibus et notis variorum neustadt amsterdam 
id
anonymi hungarici historia de translatione s
pauli thebaei budapest 
formexperimente der erz hlenden literatur in christianisme et forms litt raires de l antiquit tardive en occident entretiens sur l antiquit classique gen ve pp
gonz lez mar n s
an lisis literario de tres vitae de san jer nimo in ecl s pp
grandi g
deserto citt conflitti ecclesiastici nelle vite di gerolamo in annse pp
ead
il problema del genere letterario delle vite geronimiane storia di una scelta ardita vincente in adamantius pp
die m nchsviten des heiligen hieronymus wiesbaden 
gribomont j
paolo di tebe santo in dip col
hamblenne p
traces de biographies grecques pa ennes dans la vita pauli de j r me in cristianesimo latino cultura greca sino al sec
xxi incontro di studiosi dell antichit cristiana roma maggio studia ephemeridis augustinianum roma pp
harvey p
saints and satyrs jerome the scholar at work in ath pp
heimann d
latin word order in the writings of st
jerome vita pauli vita malchi vita hilarionis ohio state university 
hendrikx e
saint j r me en tant qu hagiographe in la ciudad de dios pp
hoelle ph
ch
commentary on the vita pauli of st
jerome ohio state university 
huber rebenich g
hagiographic fiction as entertainment in h
hoffmann ed
latin fiction the latin novel in context london new york pp
k tting b
paulos von theben in lexikon f r theologie und kirche viii freiburg i
br
kech h
hagiographie als christliche unterhaltungsliteratur
studien zum ph nomen des erbaulichen anhand der m nchsviten des hl
hieronymus g ppinger arbeiten zur germanistik g ppingen 
kugener m
saint j r me et la vie de paul de th bes in byz pp
labriolle p
de vie de paul de th bes et vie d hilarion par saint j r me science et religion
xvie centenaire du depart de saint j r me de rome et de son installation en bethl em paris pp
leclerq h
paul de th bes in dictionnaire d arch ologie chr tienne et de liturgie xiii paris coll
luck g
die form der suetonischen biographie und die fr hen heiligenviten in mullus
mathon g
paul de th bes in catholicisme x paris coll
menestrina g
aspetti problemi dell agiografia geronimiana le vitae di paolo malco ilarione in a
ceresa gastaldo ed
biografia agiografia nella letteratura cristiana antica medievale bologna pp
monachino v
paolo di tebe in enciclopedia cattolica ix citt del vaticano coll
nau f
le text grec orginal de la vie de s
paul de th bes in ab pp
nehring p
historia retoryka vita pauli primi eremitae w
hieronima in acta universitatis nicolai copernici
pereira f
vida de s
paulo de thebeas primeiro eremita lisbona 
id
vida de s
paulo de thebas primeiro eremita segundo vers o ethiopica coimbra 
gerolamo le vite di ilarione paolo malco gli inizi dell agiografia monastica sez
raczy ski g
vita di s
paolo primo eremita roma 
rebenich s
der kirchenvater hieronymus als hagiograph die vita s
pauli primi eremitae in k
elm ed
betr ge zur geschichte des paulinerordens berliner historische studien berlin pp
id
inventing an ascetic hero jerome s life of paul the first hermit in a
cain j
l ssl edd
jerome of stridon life writings and legacy aldershot pp
mythological creatures in jerome s vita pauli in j
nechutov ed
id
jeron movy vitae eremitarum jako z bavn literatura in sambucus pp
id
hagiographic romance novelistic narrative strategy in jerome s lives of saint hermits abstract in m
crossroads in the ancient novel spaces frontiers intersections lisboa pp
vallarsi d
praefatio alla vita s
pauli di san girolamo in pl coll
vog a
de la vita pauli de saint j r me et sa datation
bastiaensen l occasion de son soixante cinqui me anniversaire instrumenta patristica steenbrugis pp
id
bestiae christum loquuntur ou des habitants du d sert et de la ville dans la vita pauli de saint j r me in augustinianum pp
nywila au neno la siri ni neno au mfululizo wa maandishi ya siri ambayo hutumiwa kuthibitisha utambulisho au kumwezesha mtu kupata rasilimali fulani mfano sw fumbo la kuingia ni aina ya nywila
nywila lazima iwe siri kwa wale wasioruhusiwa kuingia
mababu waliwataka waliotaka kuingia au kukaribia eneo lao kutoa nywila au msemo fulani
mababu walimruhusu tu mtu au kikundi fulani kupita kama walijua nywila hiyo
katika nyakati za sasa majina ya utumiaji na nywila hutumiwa kwa kawaida na watu wakati wa udhibiti wa kuingia katika taratibu za kompyuta zilizolindwa simu ya mkononi televisheni za malipo mashine za atm nk
mtumiaji wa kompyuta anaweza kuhitaji nywila kwa sababu nyingi kuingia katika akaunti za kompyuta kufungua barua pepe kutoka kwa mtandao kufikia programu hifadhidata mitandao tovuti na hata asubuhi kusoma gazeti kwenye mtandao
si lazima nywila kuwa maneno halisi hakika nywila ambazo si maneno haswa huwa ngumu zaidi kubahatisha jambo ambalo ni zuri
baadhi ya nywila huundwa kutoka maneno mengi na hivyo basi ukwa usahihi zaidi huitwa nywilanahau
jina nywilafumbo wakati mwingine hutumika wakati ujumbe wa siri ni nambari tu kama vile nambari binafsi ya utambulisho pin kawaida hutumiwa kwa atm
nywila huwa ni fupi kuweza kukumbukwa kwa urahisi na na kubonyezwa chapa
jinsi nywila ilivyo rahisi kwa mmiliki kuikumbuka ndivyo ilivyo rahisi kwa mfyonzi kuipata
nywila zilizo ngumu kuzikumbuka hupunguza usalama wa taratibu kwa sababu a watumiaji watahitaji kuandika au kuzihifadhi nywila hizo kielektroniki b watumiaji watahitaji kuzihariri nywila zao mara kwa mara na c uwezekano wa watumiaji kutumia nywila ile ile kuongezeka
vilevile jinsi inavyohitajika ugumu wa nywila kuwa kwa mfano kuwa na mchanganyiko wa herufi kubwa na ndogo na tarakimu au kubadilishwa kila mwezi ndivyo uwezekano wa watumiaji kuivunja taratibu unavyoongezeka
kuchunguza athari za ushauri waliopewa watumiaji kuhusu uchaguzi mzuri wa nywila
waligindua kwamba nywila zinazoundwa kwa kufikiri nahau na kuchukua herufi ya kwanza ya kila neno ni rahisi kukumbuka kama nywila zilizochaguliwa bila maarifa fulani na ngumu kama zilizochaugliwa bila kutumia mfumo wowote
kuchanganya maneno mawili yasiyohusiana ni njia nyingine nzuri
njia nyingine ya kibinafsi ni kuwa na algorithimu ya kuzalisha nywila
hata hivyo kuwataka watumiaji kukumbuka nywila inayojumuisha mchanganyiko wa herufi kubwa na ndogo ni kama kuwauliza kukumbuka mfululizo wa bits ngumu kukumbuka na vigumu kidogo kuvunja km ni mara vigumu kuvunja nywila ya herufi rahisi kidogo kama mtumiaji ametumia herufi kubwa katika herufi ya kwanza
kuwataka watumiaji kutumia herufi na tarakimu mara nyingi hupelekea mabadilisho rahisi kuonekana kama vile e na mabadilisho ambayo yanajulikana na wavunjaji
vilevile kupiga chapa nywila kwenye kibodi mstari mmoja juu ni hila ya kawaida inayojulikana na wavunjaji
mambo ya kuzingatiwa katika usalama wa mfumo wa nywila
usalama wa mfumo wowote iliyolindwa na nywila unategemea mambo kadhaa
mfumo kwa jumla lazima bila shaka kuundwa kwa usalama dhabiti pamoja na ulinzi dhidi ya virusi vya kompyuta mashambulio ya mtu wa katikati na kadhalika
masuala ya usalama wa kimwili pia ni muhimu ili kuzuia kurambaza kwa bega na vitisho zaidi kama vile kwa kutumia kamera za video na wanaonusa kibodi
bila shaka nywila zinapaswa kuchaguliwa ili kwamba ni vigumu kwa mshambulizi kubahatisha na vigumu kwake kuigundua kwa kutumia programu automatiska zozote au zote zinazopatikana
angalia nguvu ya nywila usalama wa kompyuta na ukosefu wa usalama wa kompyuta
udhibiti madhubuti wa upatikanaji wa vifungu kwa wahalifu unaweza kuwafanya wachukue hatua dubwana wakitafuta kupata nywila au ishara za biometriska
hatua zisizokuwa dubwana sana ni kama vile unyang anyi kutumia utafiti wa rubber hose upande mashambulizi ya side channel hapa ni baadhi ya masuala maalum ya usimamizi wa nywila ambayo lazima kuzingatiwa katika kufikiria kuchagua na utunzaji wa nywila
kima cha idadi ambayo mshambulizi anaweza kujaribu kubahatisha nywila
kima cha idadi ambayo mshambulizi anaweza kuwasilisha nywila ya kubahatisha ni kipengee muhimu katika kuamua usalama wa mfumo ulioko
baadhi ya mifumo ya usalama humlazimisha mtumiaji muda wa sekunde kadhaa baada ya idadi ndogo kwa mfano tatu ya majaribio kutofaulu
mifumo mingi huhifadhi au kuwasilisha heshi ya kriptografia ya nywila katika hali ambayo huifanya thamani ya heshi kupatikana na mshambulizi
nywila zinazotumika kuzalisha funguo za kriptografia kwa mfano usalama kama vile disk encryption au wi fi pia zinaweza kubahatishwa kwa kiwango kikubwa
orodha za nywila zinazotumika sana zinazopatikana kwa wingi na zinaweza kufanya mashambulizi ya nywila kufaulu kwa urahisi
usalama katika hali kama hizo unategemea kutumia nywila au nywilanahau ngumu kiasi cha kufanya shambulio kutowezekana kimtambo
baadhi ya mifumo kama vile pgp na wi fi wpa hutumia heshi ya nywila taraklishi ili kupunguza mashambulizi
baadhi ya mifumo ya kompyuta kuhifadhi nywila kama maandishi wazi ambayo hulinganisha na majaribio ya mtumiaji kuingia
kama mshambulizi anaweza kupata hifadhi kama hiyo ya ndani ya nywila nywila zote na hivyo basi akaunti zote za watumiaji zitaathiriwa
kama baadhi ya watumiaji hutumia nywila sawa katika akaunti tofauti zitaathiriwa vilevile
mifumo salama zaidi kuhifadhi kila nywila katika mfumo unaolindwa kikriptografia hivi kwamba kufikia nywila yenyew bado huwa vigumu kwa yeyote ambaye ameingia katika hifadhi hiyo wakati udhibitishaji wa majaribio ya watumiaji unabaki ukiwezekana
namna moja maarufu ni kutumia nywila iliyo heshiwa
thamani ya heshi huumbwa kwa kutumia tenzi ya heshi kwa upinzani maradufu dhidi ya mashambulizi hii inapaswa kuwa tenzi ya heshi kriptografia na kuitia katika mfululizo wa maandishi unaojumuisha nywila iliyowekwa na kwa kawaida thamani nyingine inayojulikana kama chumvi
chumvi huzuia washambuliaji kutojenga orodha ya thamani za heshi za nywila zinazotumiwa sana kwa urahisi
md na sha hutumiwa mara nyingi kama tenzi za hehsi kriptografia
namna moja ya des algorithm iliyobadilishwa kiasi iliwahi kutumika katika unix
tenzi ya unix des ilipaniwa kufanya tenzi ya heshi sawa kwenda polepole ili kughathabisha zaidi majaribio ya washambulizi kubahatisha kiautomatiska na ilitumia nywila mgombea kama ufunguo wa kutia fumbo kwa thamani ya kudumu hivyo basi kuzuia shambulio jingine kwa mfumo wa kuficha nywila
hivi karibuni unix na programu zingine kama unix km linux au bsd hutumia mifumo ambayo wengi wanaamini kuwa ina kinga madhubuti zaidi kwani ina msingi ya md sha blowfish twofish au algorithimu nyingine kadhaa za kuzuia au kughathabisha mashambulizi ya hifadhi za faili za nywila ikiwa tenzi ya heshi imeundwa vyema itakuwa jambo lisilowezekana kitaraklishi kuigeuza moja kwa moja ili kupata maandishi wazi ya nywila
hata hivyo mifumo mingi hailindi heshi za nywila zao vya kutosha na kama mshambulizi anaweza kupata kufikia nywila zilizowekwa heshi anaweza kutumia zana ambazo zinapatikana kwa wingi na kulinganisha matokeo ya kila neno lilotiwa fumbo kutoka kwa baadhi ya orodha kama vile kamusi nyingi zinapatikana kwenye mtandao wa interneti
orodha kubwa za nywila zinazowezekana katika lugha nyingi sana zinapatikana kwenye interneti kama vile programu za kujaribu kubahatisha mifumo tofauti
kuwepo kwa vifaa vya kamusi za mashambulio hizi hufanya idadi ya nywila zinazoweza kuepuka mashambulizi kuwa finyu hazifai kupatikana katika orodha kama hizo
ni wazi kuwa maneno katika orodha hizo lazima yaepukwe kutumiwa kama nywila
matumizi ya heshi ya kuvuta ufunguo kama vile pbkdf inanuiwa kupunguza hatari hii
tenzi ya heshi iliyoundwa visivyo inaweza kufanya mashambulizi kuwa yakinifu hata kama nywila zeny nguvu zimetumiwa
tazama heshi ya lm inayotumiwa sana na isiyo na salama wowote mfano
mbinu mbalimbali zimetumika kudhibitisha nywila katika mandhari ya mtandao nywila zinaweza kutekwa kwa urahisi yaani snooping wakati wa kuwasilishwa kwa mashine au mtu anayefanya udhibitishaji
kama nywila inawasilishwa kama signali ya umeme katika nyaya zisizowekwa usalama kati ya upande wa mtumiaji na hifadhidata ya kudhibiti nywila inaweza kutekwa kwa kutumia mbinu ya wiretapping
kama inawasilishwa kama pakiti za data kwenye mtandao wa interneti mtu yeyote anayeweza kuzitazama pakiti zenye ujumbe wa kuingia anaweza kuziteka bila ya kujulikana
barua pepe wakati mwingine hutumiwa kusambaza nywila
kwa vile barua pepe mara mingi hutumwa kama maandishi wazi inaweza kupatikana bila juhudi wakati usafiri kwa mdukizaji yoyote
aidha barua pepe itahifadhiwa angalau katika kompyuta mbili kama maandishi wazi ile ya anayeituma na ya mpokeaji
kama itapita katika kompyuta zingine hapo katikati wakati wa safari yake kuna uwezekano itahifadhiwa pale pia hata kama ni kwa muda tu
majaribio ya kufuta barua pepe kutoka hatari hizi zote yaweza au yasiweze kufanikiwa hifadhi au faili za historia au cache katika mojawapo ya kompyuta zaweza kuwa na barua pepe hiyo
hakika kutambulisha tu kila moja ya kompyuta zile ni kazi ngumu
kutuma nywila kwa barua pepe ni mbinu hatari ya usambazaji kwa ujumla
mfano wa usambazaji wa nywila kwa kutumia maandishi wazi ni tovuti ya mwanzo ya wikipedia
watumiaji walipoingia ndani ya akaunti zao za wikipedia jina la mtumiaji na nywila yako zilitumwa kutoka kivinjari cha kompyuta yako kupitia interneti kama maandishi wazi
kimsingi mtu yeyote angeweza kuyasoma wakati wa kuwasilishwa na baadaye kuingia katika akaunti yako kama wewe server za wikipedia hazina namna ya kubainisha mshambulizi na mtumiaji wa kweli
katika hali halisi idadi kubwa isiyojulikana ingeweza kufanya hivyo km wafanyakazi katika kampuni inayokuletea huduma ya interneti wakati wowote katika njia ambayo trafiki inapita nk
hivi majuzi wikipedia imetowa mfumo wa kuingia wenye usalama zaidi ambayo kama tovuti nyingi za e commerce hutumia itifaki za kikriptografia ya ssl tls ili kuepuka uwasilishaji wa maandishi wazi
lakini kwa sababu mtu yeyote anaweza kupata wikipedia bila hata ya kuingia kwa akaunti na kisha ahariri karibu makala yote twaweza sema kwamba hakuna haja ya kutia fumbo uwasilishaji huu kwani hakuna mengi ya kulindwa
kutumia mbinu ya kutia fumbo kwa upande wa mtumiaji kutalinda tu uwasilishaji kutoka kompyuta ya utunzaji hadi kwa kompyuta ya mteja
hatari ya kutekwa kwa nywila zilizotumwa kwa mtandao wa interneti inaweza kupunguzwa kati ya mbinu nyingine kwa kutumia mbinu ya kriptografia
inayotumika zaidi ni ile ya transport layer security tls iliyoitwa hapo awali ssl iliyojumuishwa ndani ya vivinjari vingi vya sasa vya interneti
vivinjari vingi humfahamisha mtumiaji wa mitambo iliyolindwa kwa tls ssl kwa kuonyesha alama au baadhi ya ishara nyingine wakati tls ni kutumia
kuna mbinu nyingine kadhaa katika matumizi tazama cryptography
mbinu za kutumia changamoto mwitikio kwa misingi ya heshi
walakini kuna mgogoro kati ya kuhifadhi nywila zilizoheshiwa na udhibitishaji kwa kutumia changamoto mwitikio ya pili inahitaji mteja kuthibitisha kwa server kwamba anajua siri jumuiya yaani nywila na kufanya hivyo lazima server iweze kupata siri jumuiya kutoka mfumo wake wa kuhifadhiwa
katika mitambo mingi pamoja na ile ya unix kufanya udhibitishaji kwa umbali siri jumuiya kwa kawaida huheshiwa na ina upungufu wa kuwa inaweza kubahatishwa nje ya mtandao
aidha wakati heshi inatumika kama siri jumuiya mshambulizi hahitaji nywila asili kujidhibitisha kwa umbali anahitaji heshi tu
badala kuwasilisha nywila au heshi ya nywila mitambo ya password authenticated key agreement inaweza kufanya udhibitishasifuri maarifa password ushahidi ambayo inathibitisha maarifa ya siri bila kuwasababishia yake
isitoshe mifumo ya augmented password authenticated makubaliano muhimu kwa mfano f rst b speke pak z srp wote kuepuka mgogoro na juu ya makao hash mbinu
mfumo uliodhabitiwa unaruhusu mteja kuthibitisha kuwa anajua nywila kwa server ambapo server inajua tu na sio kikamilifu heshi ya nywila na ambapo nywila isiyokuwa na heshi inahitajika kuweza kuingia
kwa kawaida mtambo wowote lazima utoe njia ya kubadili nywila aidha kwa sababu mtumiaji anaamini au kuna uwezekano kuwa nywila yake imetekwa au kama tendo la kutahadhari
nywila mpya ikipitishwa kwenye mtambo b usalama inaweza kuwa njia eg via wiretapping hata kabla ya mwezi password wanaweza hata kuwa imewekwa katika password database
na bila shaka kama nywila mpya itapewa kwa mfanyakazi asiyekuwa mwaminifu hakuna
baadhi ya tovuti hujumuisha nywila aliyoichagua mtumiaji katika barua pepe ya kudhibitisha katika mfumo usiokuwa na fumbo na hapo basi pamoja na dhahiri iliongezeka mazingira magumu
mitambo ya usimamizi wa utambulisho inazidi kutumika katika kutoa nywila mbadala kwa zilizopotea hulka iitwayo self service password reset
utambulisho wa mtumiaji huthibitishwa kwa kuuliza maswali na kulinganisha na majibu yaliyohifadhiwa awali yaani wakati akaunti ikafunguliwa
maswali yanayotumika sana ni kama ulizaliwa wapi senema uipendayo zaidi ni ipi mara nyingi majibu ya maswali haya yanaweza kubahatishwa kwa urahisi na mshambulizi kudhamiriwa kwa juhudi asili utafiti au kupatikana kwa njia ya kijamii uhandisi na hivyo huu ni kidogo kuliko kikamilifu kuridhisha kama ukaguzi technique
ingawa watumiaji wengi wamepata mafunzo kamwe kutotoa nywila zao wachache kufikiria jina la yao favorite movie pet au kuhitaji huduma sawa
kuzeeka kwa nywila ni hulka ya baadhi ya mitambo ya taraklishi ambayo huwalazimisha watumiaji kubadilisha nywila zao mara kwa mara mfano kila robo mwaka kila mwezi au hata mara nyingi zaidi ili kuhakikisha kuwa nywila iliyoibiwa haitumiki wa muda mrefu
sera kama hizi huibua malalamishi kutoka watumiaji mguu dragging saa bora na uadui saa mbaya
watumiaji wanaweza kuunda mifumo yenye tofauti rahisi ili kufanya nywila zao rahisi kukumbuka
isitoshe ara nyingi manufaa ya usalama ni machache kwa sababu washambulizi hutumia nywila punde tu wanapoiteka kwani muda kabla ya kubadilisha is required
mara nyingi hasa kwa akaunti za msimamzi au za shina mara an attacker imepata upatikanaji hawezi kufanya alterations mfumo wa uendeshaji ambayo itaruhusu baadaye naye kupata hata baada ya awali password alitumia muda wake
kutekeleza sera kama hii kunahitaji kutilia maanani kwa makini vipengele muhimu vya kibinadamu
wakati mwingine nywila moja hudhibiti upatikanaji wa kifaa fulani kwa mfano router ya mtandao au simu ya mkononi inayolindwa kwa nywila
hata hivyo katika mtambo wa kompyuta nywila kwa kawaida huhifadhiwa kwa kila akaunti hivyo basi kufanya uingiaji wote kufuatilika ila bila shaka wakati watumiaji wa kugawana l senord
mtu yeyote anayenuia kutumia mtambo wowote lazima aweke jina la mtumizi na nywila vilevile na mara kwa mara baadaye
kama mtumiaji akitoa nywila inayolingana password mmoja kuhifadhiwa kwa ajili ya kupatiwa username yeye au yeye ni zaidi inaruhusiwa kuingia mfumo wa kompyuta
hivi ndivyo ilivyo pia katika mashine za fedha isipokuwa kwamba jina la mtumiaji kwa kawaida ni nambari ya akaunti iliyouhifadhiwa kwenye kadi ya benki ya mteja na pin ni kawaida kabisa fupi digits
kutoa nywila tofauti kwa kila mtumiaji wa mtambo ni bor zaidi kuliko kuwa na password moja hutumiwa na watumiaji wa halali wa mfumo hakika kutoka synvinkel usalama
hii ni kwa sababu watumiaji wako radhi zaidi kumwambia mtu mwingine ambaye huenda hajaidhinishwa nywila ya pamoja kuliko nywila yao ya kipekee
nywila za pamoja pia si rahisi sana kubadilisha kwa sababu watu wengi wanahitaji kujulishwa wakati mmoja na hufanya kuondolewa kwa mtumiaji fulani kuwa vigumu zaidi kwa mfano baada ya mahafali au mtu kujiuzulu
nywila kwa kila mtumiaji pia ni muhimu kama watumiaji watatakiwa kuwajibikia shughuli zao kama vile maamuzi ya fedha ya matibabu transaktioner au viewing records
mbinu maarufu zinazotumika kuboresha mifumo ya usalama wa programu ya ulinzi wa nywila n baadhi ya hatua za utekelezaji wa sera sugu zinaweza kuwatenga watumiaji na uwezekano wa kupungua kwa usalama kama matokeo
kujaribu kuvunja nywila kwa kufanya majaribio menig iwezekanavyo kama utakavyowezesha na muda na pesa ni shambulio la nguvu mbinu inayohusiana na hii ambayo ina ufanisi zaidi katika kesi nyingi ni shambulio dictionary
nywila zinazogunduliwa kwa urahisi huitwa dhaifu au mazingira magumu l senord au haiwezekani vigumu sana kugundua wanaochukuliwa nguvu
kuna programu kadhaa zinazopatikana kuvunjia nywila au hata ukaguzi na ahueni wafanyakazi wa mitambo kama vile l phtcrack yohana ripper na kaini baadhi ambazo matumizi password design vulnerabilities kama zinapatikana katika mfumo microsoft lanmanager ili kuongeza ufanisi
programu hizi wakati mwingine kutumiwa na wasimamizi wa mitambo kuchunguza nywila dhaifu ziliopendekezwa na watumiaji
utafiti wa mifumo ya uzalishaji wa kompyuta imezidi kuonyesha kuwa sehemu kubwa ya nywila zote zilizochaguliwa na watumiaji hubahatishwa kiautomatiska
kwa mfano chuo kikuu cha columbia kiliripoti kuwa asilimia ya nywila za watumiaji zinaweza kupaitikana kwa juhudi kidogo tu
pia aliripoti kuwa nywila maarufu zaidi ni password na kuthibitisha tena hali ya kutojua kwa ujumla wa namna ya kushughulikia nywila miongoni mwa watumiaji
hata hivyo alisisitiza kuwa kwa kuzingatia takwimu hizi ubora wa nywila umeboreshwa kwa jumla katika miaka ya hivi punde kwa mfano urefu wa wastani ulikuwa hadi herufi nane kutoka chini ya saba katika uchunguzi wa awali na chini ya asilimia yalikuwa maneno ya kamusi
tarehe julai cert ilitoa taarifa ya tukio ambapo mdukizaji mmoja alikusanya majina na akaunti pamoja na nywila zao zilizotiwa fumbo
wakati wa ugunduzi mdukizaji alikuwa amebahatisha nywila nywila 
 akitumia kifaa cha kuvunjia nywila
nywila hizo zilionekana kuwa zilikusanywa kutoka maeneo mengine kadhaa baadhi yao ziligunduliwa lakini si zote
hili bado ndilo tukio kubwa zaidi kuwahi kuripotiwa hadi sasa
mbinu mbadala mbali na nywila za kudhibiti uingiaji
njia mbalimbali ambazo nywila za kudumu au kudumu kwa muda zinavyoweza kuathirika zimechochea kubuniwa kwa mbinu nyingine
walakini baadhi yao ni duni kimatumizi na hali halisi ni chache tu zinazopatikana kwa kote kwa watumiaji wanaotafuta njia mbadala salama zaidi
nywila hutumiwa kwenye tovuti kuthibitisha watumiaji na kawaida huwekwa kwenye web server maana yake kuwa kivinjari kwenye mtambo hutumua nywila kwa server kwa umbali na http post server huikagua nywila na kurudisha ujumbe unaohitajika au ujumbe wa kukana uingiaji
utaratibu huu huondoa uwezekano wa local reverse engineering kwa vile kanuni zinazotumiwa kuthibitisha nywila hazipo kwenye mashine ya karibu
uwasilishaji wa nywila kupitia kivinjari katika maandishi wazi inamaanisha kuwa inaweza kutekwa katika safari yake ya kwenda kwa server
mifumo mingi ya uthibitishaji kwenye mtandao hutumia ssl kuendeleza kikao cha uwasilishaji kati ya kivinjari na server na ndio kiini cha madai ya kuwa na tovuti salama
hili hufanywa automatiski na kivinjari na huongeza uadilifu wa kikao tukidhani hakuna pande yoyote iliyoathirika na kwamba mitambo ya ssl tls zinazotumiwa ni za hali ya juu
mifumo inayojulikana kwa kufanya usimamizi wa nywila na uanachama mara nyingi huhusisha matumizi ya java au javascript zilizopo kwenye html source code ya upande wa mteja yaani kwenye kivinjari cha mtumiaji kwa mfano authpro
ila za mifumo kama hii ni wepesi wa kuepuka ulinzi kwa kuzima javascript na meta redirects katika kivinjari na hivyo kupata kufikia kurasa za tofuti zinazolindwa
zingine hujifaidi na lugha za scripting kwenye upande wa server kama vile asp au php kuthibitisha watumiaji katika server kabla ya kutoa source code kwa kivinjari
mifumo maarufu kama na hufaidika na teknolojia ambapo kurasa za tovuti hulindwa kwa kutumia viambishi vya lugha ya scripting vinavyowekwa mbele ya html source code katika ukurasa wa tovuti kuhifadhiwa katika ugani sahihi katika server kama vile
asp au
php
polybius anaelezea mfumo wa usambazaji wa nywila katika jeshi la kirumi kama ifuatavyo matumizi ya nywila katika kijeshi yaligeuka na kujumuisha sio nywila tu lakini pia nywila kinyume kwa mfano katika siku ya kwanza ya mapigano ya normandy wanajeshi wanaoruka kwa miamvuli kutoka airbourne division ya marekani walitumia nywila thunder ambayo iliwasilishwa kama changamoto na kuitikiwa kwa jibu sahihi flash
wanajeshi wa marekani wanaoruka kwa miamvuli pia walitumia kifaa maarufu kinachojulikana kama cricket wakati wa d day badala ya mfumo wa nywila kama njia ya kipekee kwa muda ya utambulisho bofya moja yenye sauti ya chuma iliyotolewa na kifaa hicho kama nywila kulifaa kuitikiwa na bofya mbili
nywila zimetumika kwa kompyuta tangu siku za mwanzo za kompyuta
ctss kutoka mit mojawapo ya mifumo ya kwanza ya kugawana muda ilianzishwa mwaka wa 
ilikuwa na amri ya ingia ambayo ilimwitisha mtumiaji nywila
baada ya kuwekaa nywila mtambo ulifunga kifaa cha uchapishaji kama ikiwezekana ili mtumiaji kuweza kutia nywila yake kwa faragha
robert morris alizindua wazo la kuhifadhi nywila katika mfumo wa heshi kama sehemu ya mfumo wa uendeshaji wa unix
algorithimu yake ikijulikana kama crypt alitumia chumvi ya bits na kuita mfumo wa algorithm ya des uliogeuzwa mara na kupunguza hatari ya pre computed dictionary attacks
ciudad del carmen kiswahili mji wa karmen ndiyo mji mkubwa katika jimbo la campeche nchini mexiko
chuo kikuu cha methodist ghana ni moja ya vyuo binafsi nchini ghana
ilianzishwa oktoba na kanisa la methodist la ghana baada ya kupewa ruhusa na bodi ya national accreditation board mwezi agosti 
kazi ya masomo ilianza mwezi novemba katika kampasi ya wesley grammar school kila moja kina vitengo mbalimbali ambavyo huwa na vyongozi kibinafsi
chuo huki kimehusiana rasmi na chuo kikuu cha ghana tangu oktoba 
steven randall bob jackson alizaliwa oktoba ni mwimbaji na mwanamuziki mwanachama wa jacksons
aliyejulikana kama little randy yeye ni mdogo wa kaka wa jackson na wa pili mdogo wa ndugu tisa wa jackson kabla ya dada yaojanet
randy alikuwa na miaka tatu tu wakati jackson iliundwa kwa hivyo hakuwa mwanachama halali
wakati ndugu zake walienda matembezi yeye aliboresha ujuzi wake kama mwanamuziki na kujifunza piano
bob alizaliwa katika gary indiana kwa yusufuna katherine jackson kama mtoto wa nane katika familia ya jackson
tarehe juni eliza amejifungua na binti yao steveanna
steveanna shaffe jackson ni mwigizaji mwimbaji ambaye alitokea katika zoey 
baada ya talaka na shaffe aliendelea uhusiano wake na oaziaza aliyemzaa mwana wao mvulana randy jr mwaka 
uhusiano wa wanandoa hawa ulifika tamati mwaka wa 
mwaka mmoja baadaye alejandra alifunga ndoa na kaka yake randy mkubwa aitwaye jermaine jackson na wakapata wana wawili jaffar jackson na jermajesty jackson
randy aliweza kushiriki na ndugu zake mwishoni mwa mwaka wa 
tukio lilikuwa onnyesho la krismasi na jackson lililofanyiwa watoto wasioona
ingawa alikuwa katika kila ziara ya jackson kuanzia mwaka wa randy hakuwa amejiunga rasmi na bendi ya familia hadi wakati wao walibadilisha jina na kujiita the jacksons na kutia saini na epic records
katika umri wa miaka yeye aliandika wimbo wa jacksons ambao ulifanikiwa zaidi shake your body down to the ground pamoja na michael
anajulikana kwa upana mwenye kipawa zaidi kati ya ndugu wa jackson cha kucheza vyombo vya sauti
mbali na kuimba na kucheza kwenye rekodi za jacksons alifanya kazi pamoja na michael katika albamu yake off the wall
katika mwanzini wa mwaka wa randy alijeruhiwa vibaya katika ajali ya gari
mwezi wa juni yeye alitokea kwenye ukurasa wa kwanza wa jarida la kila wiki laa newsmagazine jet
ukurasa huo ulisoma randy jackson atembea tena mazungumzo kuhusu usoni wake
jackson aliweza kushiriki kikamilifu katika bendi ya jacksons mwaka wa truimphtour na katika miradi ya bendi hiyo baadaye
baada ya kuweka rekodi ziara la ushindi mwaka wa michael na marlon walijiondoa kutoka kwa bendi hiyo
randy na ndugu wake tatu waliobaki walifanya albamu moja ya mwisho iliyoitwa jackson street
baada ya albamu ya mwisho na jacksons kikundi hiki kilipasuka kabisa mwaka wa 
baada ya mgawanyiko huu jackson alianzisha bendi yake mwenyewe randy na akina gypsy
kundi hili lilitowa albamu moja kabla ya kugawanyika
mwaka wa jackson alifungua studio yake mwenyewe iitwayo modern records
tarehe juni ndugu michael alikufa baada ya kukabwa na ugonjwa wa moyo katika nyumba yake
tarehe julai jackson alihudhuria michael s ibada ya michael pamoja na ndugu zake na familia
kwa releases with the jackson tazama jackson discography
bill gates william henry gates iii mwanzilishi wa kampuni ya microsoft mtu tajiri sana duniani na mwanzilishi wa mashirika yasiyo ya kiserikali
bill gates ni mwanzilishi mwenyekiti na mbinifu mkuu wa programu za kampuni ya ya microsoft kampuni ya programu yenye mafanikio zaidi duniani inayoaminika kwa utengenezaji wa programu zilizo na nguvu na ubunifu hali zikiwa bado zenye utumizi mwepesi
microsoft sasa inaajiri zaidi ya watu elfu hamsini na tano katika nchi themanini na tano
william gates iii anajulikana kama bill gates alizaliwa tarehe oktoba na kulelewa katika kijiji cha seattle pamoja na dada zake wawili
katika umri wake mdogo bill gates alivutiwa na utengenezaji wa programu akiwa katika mojawapo wa shule kijijini seattle
akiwa huko shuleni seattle bill gates alikutana na paul allen mwanafunzi mwenzake wakawa marafiki
hapo ndipo wakaanza kutumia tarakilishi ndogo ya shule kujiendeleza ujuzi wao
waliajiunga na kampuni ya kompyuta malipo yao ikiwa ni kutumia tarakilishi yenye nguvu zaidi
kazi yao ilikuwa ni kutafuta nukshi katika mitambo ya kompyuta wakati huohuo waliweza kijifunza lugha mpya za kompyuta
jambo hili liliwachangia gates na allen kuanzisha kampuni ya microsoft iliyokuwa ikitengenezea kampuni zingine programu
bill gates aliacha masomo yake katika chuo kikuu cha harvard na kujishughulisha muda wake wote katika biashara
mapumziko yao yalikuja walipotengeneza mfumo wa kuendesha kompyuta uitwao ms dos uliotumika katika kompyuta ya kwanza ya kibinafsi ya ibm
baadaye waliweza kuzishawishi kampuni zingine zinazotengeneza kompyuta kutumia mfumo huo wa ms dos
mfumo huu mpya wa ms dos ulipata umaarufu katika soko miaka ya na baadaye microsoft pia ilianza kutengeneza programu kama vile neno sindikizi
microsoft ilitangaza mfumo mpya wa uendeshaji wa kompyuta uitwao windows 
 mwaka wa ambao ulikuwa na grafiksi bora na pia uliwezesha kufanya zaidi ya jambo moja kwa wakati mmoja
hata hivyo hakuwa bidhaa nyingine iliyotolewa miaka mbili baadaye hadi mwaka wa kwa kuwa ni programu chache zilizoweza kuendeshwa katika mfumo huu wa windows 
kipindi cha miaka mitano baadaye microsoft ilitoa mifumo mipya ya windows 
 iliyokuwa bora zaidi kuliko mifumo ya hapo awali
kampuni ya microsoft iliweza kupata umaarufu zaidi katika soko la hisa na akiwa umri wa miaka bill gates aliweza kuwa bilionea mchanga zaidi katika historia ya marekani
katika mwaka wa microsoft ikiongozwa na bill gates ilitoa toleo jipya la windows liitwayo windows 
 na kuboreshwa kiasi gui
toleo hili jipya liliweza kuuzwa zaidi ya nakala milioni kumi likifuatiwa na matoleo mengine ya windows 
 na makundi ya kazi ambayo yaliongeza misaada kwa mitandao
kila toleo jipya lilipotolea kampuni ya microsoft ilizidi kupata umaarufu katika soko la hisa ikiongezwa na baadhi ya programu kama vile microsoft office michezo n
umaarufu huu umemfanya bill gates kuwa mtu tajiri duniani myenye thamani ya wastani wa dola bilioni arubaini na sita
mwaka wa gates alijitoa jukumu lake kama mkurugenzi mkuu wa kampuni ya microsoft na kuzingatia maendeleo ya teknolojia na bidhaa mpya
bill gates alifanya ndoa na melinda french gates mwaka wa na wakabarikiwa na watoto watatu jennifer rory na fibi
wote wawili bill na melinda ni waanzilishi wa mashirika yasiyo ya kiserikali
waliweza kulianzisha shirika la bill na melinda gates foundation ambalo limeweza kuchangia zaidi ya dola bilioni tatu nukta mbili kuboresha afya duniani dola bilioni mbili kuboresha fursa ya masomo kwa familia zisizojiweza
zaidi ya hayo limeweza pia kuchangia dola milioni mia nne sabini na saba kwa miradi ya jamii na zaidi ya dola milioni mia nne themanini na nane kwa miradi maalum na kampeni za kuhamasisihwa kila mwaka
ubunifu wa bill gates wa kutengeneza programu umekuwa mchango wake katika mapinduzi ya kompyuta na sayansi ya kompyuta
intaneti internet ni mfumo kubwa ambayo mamilioni ya kompyuta na mifumo na uendeshaji wa mfumo wa aina zote inaweza kuwaunganisha
historia ya intaneti ni bora alielezea kupitia timeline ambapo matukio ambayo yalikuwa muhimu na required innovation vilevile mengine ya kuvutia na kuhusiana vitu ni pamoja
muhimu kwa intaneti mapema dhana mara packet byte ambapo data kuwa zinaa imegawanywa katika packets ndogo ya habari na kutambua labeled sender na mpokeaji
the packets walikuwa alimtuma juu ya mtandao na kisha saa zao reassembled destination
kama hakuwa packets kuwasili hakuwa intact sender awali ilikuwa inahitajika resend ya packet
kabla packet byte ufanisi wa chini ya utaratibu wa mzunguko byte data maambukizi ilitumika
mwaka uliwachukua moto beranek na newman iliyoundwa mtandao aitwaye advanced research project agency network arpanet kwa marekani idara ya ulinzi
arpanet umba ya kijeshi ili kuwawezesha watafiti kushiriki super kompyuta nguvu
ilikuwa rumored kwamba maendeleo ya kijeshi ya arpanet katika kukabiliana na tishio la mashambulizi ya nyuklia ya nchi kuharibu mfumo wa mawasiliano
awali tu codes zikiwemo arpanet ambayo yalikuwa ziko katika chuo kikuu cha california at los angeles na santa barbara chuo kikuu cha stanford utah na taasisi ya utafiti arpanet baadaye akawa wavuti
mwaka arpanet mara kimsingi kutumiwa na jeshi baadhi ya makampuni kama vile ibm na vyuo vikuu kwa e mail
umma kwa ujumla alikuwa bado wameshikamana na mfumo na watu wachache sana walikuwa online saa kazi
ray tomlinson ambaye alifanya kazi saa bbn zuliwa e mail
user mtandao usenet alikuwa ilianza kwa kutumia uucp kuwaunganisha duke university na chuo kikuu wa north carolina saa chapel hill
newsgroups uliojitokeza kuanzia mapema hii maendeleo
hii ilikuwa mwaka na mwaka s
transmission kudhibiti itifaki tcp ip mali ya sheria zinazosimamia jinsi mitandao maamuzi upp arpanet kuwasiliana ilianzishwa
usalama akawa wasiwasi kama alionekana na virusi elektroniska kuvunja ins ilitokea
the 
ssaw internet inakua zaidi kuwa utafiti unategemea oriented kujumuisha biashara na kusaidia maombi anuwai za watumiaji
kama internet akawa kubwa mfumo wa domain name dns alikuwa yaliyoendelea kuruhusu kupanua mitandao urahisi zaidi kwa majina assigning mwenyeji kompyuta katika kusambazwa fashion
idara ya sayansi ya kompyuta walikuwa selectively mpya na idadi ndogo tu ya kuwepo katika 
csnet ya arpanet mwaka 
kisha akawa muda wake network bitnet sumu katika chuo kikuu cha mtandao wa jiji na kushikamana na yale university
ulinzi hali ya umoja mawasiliano agency required kwamba tcp ip kutumika kwa mwenyeji arpanet wote
tangu tpc ip mara kusambazwa saa hakuna malipo internet kukua haraka kama kompyuta zimeunganishwa wote walikuwa sasa kuzungumza lugha moja mwaka sayansi ya msingi ya kitaifa mtandao nsfnet iliundwa kwa kuunganisha sayansi ya msingi ya kitaifa s nfs tano super kituo cha kompyuta
hii inaruhusu watafiti kupata nguvu zaidi kompyuta katika dunia saa ambapo kubwa nguvu na ghali kompyuta walikuwa mara chache na kwa ujumla inaccessible
virusi hujulikana internet mdudu created na robert morris wakati yeye alikuwa ni mwanafunzi wa kompyuta sayansi graduate at cornell university alikuwa iliyotolewa
aidha katika mwaka huu internet relay chat irc alikuwa written by jarkko oikarinen
nsf angepata udhibiti wa arpanet nsf alichukua juu ya udhibiti wa arpanet katika mabadiliko ya juu 
this akaenda unnoticed kwa karibu watumiaji wote
pia idadi ya majeshi kwenye mtandao kuzidi 
 chapa
katika miaka ya kura ya mashirika ya kibiashara ulianza kupata online
kideno ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na wadeno
hii drivas ukuaji wa intaneti kama kamwe before
urls alionekana katika televisheni na matangazo kwa mara ya kwanza watoto wadogo akaenda on line katika idadi kubwa graphical browsing binafsi walikuwa na programu za maendeleo html allowed watumiaji wa lugha duniani kote kuchapisha juu ya nini aliitwa duniani kote mtandao
mamilioni ya watu walikwenda online kufanya kazi duka benki na kuwa entertained
internet zilihusika jukumu muhimu zaidi katika jamii kama hakuna kiufundi watumiaji wengi kutoka kila matembezi ya maisha got inayohusika na kompyuta
kusoma na mtandao wa kompyuta na internet kozi sprang up wote juu ya nchi
gopher kuruhusiwa kwenda kwa au kuchota files kwenye mtandao kwa kutumia mfumo wa makao menu
sprang up gophers wengi kote nchini na kila aina ya habari inaweza kuwa ziko kwenye gopher servrar
duniani kote mtandao www iliundwa na tim berners lee saa cern a kifaransa ulaya laboratory kifupi kwa ajili particle physics kama njia rahisi ya kuchapisha habari na kufanya nayo inapatikana kwenye wavuti maumbile ya kuvutia wa mtandao lililisababisha kueneza na ikawa inapatikana kwa umma katika 
those ambaye alitumia mfumo kwanza walikuwa mara moja hisia
mosaic graphical browser kwa mtandao ilitolewa na marc andressen na wahitimu wengine kadhaa wanafunzi katika chuo kikuu cha illinois eneo la nsf superdatorer vituo
wakati mwingine utaona mosic inajulikana kama ncsa mosaic ambapo ncsa anasimama kwa kituo cha taifa superdatorer maombi
mozaiki iliyotolewa kwa mara ya kwanza chini ya madirisha na graphical unix
ili paraphrase kawaida idiom kila mtu ambaye alitumia mfumo huo na kupendwa aliiambia tano marafiki na mosaic matumizi ya kuenea kwa kasi
kampuni inayoitwa netscape mawasiliano lililoundwa kwa marc andreessen na jim clark iliyotolewa netscape navigator s web browser kwamba alitekwa mawazo ya kila mtu ambaye alitumia hiyo
idadi ya watumiaji wa programu hii ilikua kwa kiwango cha phenomenal
netscape kufanywa na bado inafanya sina pesa kiasi kikubwa kupitia matangazo kwenye kurasa za mtandao wake
stanford graduate wanafunzi david filo na jerry yang maendeleo yao na internet search engine directory aitwaye yahoo ambayo sasa ni maarufu duniani
internet programplanering mazingira java ilitolewa na jua microsystems
hii lugha ya asili iitwayo mwaloni kuruhusiwa programmers mtandao kurasa kwamba walikuwa zaidi interaktiv
the microsoft giant fast wengi wa rasilimali zake zinazoendelea browser wake microsoft internet explorer na internet maombi
baadhi ya kwanza ya kozi kuhusu walipewa intaneti katika maendeleo 
course imekuwa vigumu kwa sababu ya haraka kubadilisha software
idhini ya teknolojia gani kuwa ambacho kinaweza kutosha kushughulikia ukuaji huu wa ajabu
mti kipindi cha miongo mtandao umeonyesha kuwa mno flexibel
hata ingawa kulikuwa hakuna kompyuta binafsi workstations au lans wakati mtandao mapema alikuja kuwa mtandao wa inayojitokeza mara versatile kutosha kuweza katika kushirikiana hizi teknolojia mpya
mapema watafiti kazi internet teknolojia wanaweza kuwa hakuwa inkling kwamba kile walikuwa kubuni ingekuwa siku moja accommodate jambo kama mtandao na wengine duniani kote maombi kwa mamilioni ya watumiaji
the kujengwa katika flexibilitet imekuwa muhimu kuendelea hii ukuaji
taasubi ya kiume ni mtazamo unaomnyanyua mwanamume kwa kila jambo huku ukimtweza mwanamke
mtazamo huo unasema kwamba mwanamume awe kiongozi katika kila jambo huku kazi ya mwanamke ni kufuata mwelekezo wa mwanamume na kufanya kazi ndogondogo za nyumbani kama vile kupika kufua na kupiga deki pamoja na kuzaa na kulea watoto
madhila haya yanayotumiwa kumtweza na kumdunisha mwanamke huku yakimpa kipaumbele mwanamume ni mengi
jambo hili huletwa na tamaduni zilizopitwa na wakati
katika jamii nyingi za afrika mwanamke haruhusiwi kurithi mali wala kumiliki ardhi ila yeye hutazamwa kuwa mali
jamii humlinganisha mwanamke na mahari yanayotolewa ili aolewe
hii ndiyo sababu ndoa za mapema zimekita mizizi katika jamii nyingi za kiafrika
vilevile wanawake hawaruhusiwi kula vyakula fulani kama mayai na firigisi kwa imani potovu ya kuwa wakila watadhuriwa
kumbe vyakula hivyo walivyonyimwa ni muhimu sana mwilini
kulikuwa na kazi za wanaume na zile za wanawake ambazo zilimdunisha mwanamke na kumpa mwanamume cheo cha juu zaidi
nyingi kati ya biashara kubwakubwa huendeshwa na kina baba huku kina mama wakiuza mboga na dagaa vichochoroni
wengi wa viongozi wa nyanja mbalimbali za nchi nyingi za afrika ni wanaume bila kutaja ulingo wa siasa ambapo wanaume hawaambiwi chochote wala lolote
wanawake wachache wanaojitokeza na kuwania nyadhifa za kisiasa au kiutawala hutwa vijego
wao hubaguliwa na jamii na kutazamwa kuwa waasi wa mila na tamaduni
sheria duni zisizowalinda wanawake pia huchangia kuendeleza taasubi ya kiume
wanawake wanapobakwa au kudhulumiwa na mabwana zao nyumbani hawapati haki kamilifu kutoka sheria za nchi
hivyo wao huingiwa na woga na kulazimika kuvumilia mateso hayo japo shingo upande
watu wamepata utambuzi fulani kuhusu masuala ya kijinsia
lugha inayotumika katika vitabu na vyombo vya habari pia imejiepusha na taasubi ya kiume
jamii imehamasishwa kuwatambua na kuwaheshimu wanawake na kutowahusisha na uzembe ujinga na maovu mengine kama ilivyokuwa desturi zamani
katika ulimwengu wa sasa suala la jinsia ni tata mno
wengi wanazidi kupigania usawa kiasi cha kukanusha tofauti zilizopo kati ya jinsia hizo mbili na haja ya kwamba kila moja ichangie namna yake ustawi wa jamii kuanzia familia
utatuzi wa kweli wa ubaguzi wa jinsia si kuwafanya wanawake wawe wanaume
wana vipawa vyao vya pekee ambavyo ni muhimu vithaminiwe na kukuzwa badala ya kuiga tu wanachofanya wanaume kama vile kupigania madaraka kwa gharama yoyote
ulingo wa dini nao umeathiriwa kwa kiasi tofautitofauti
japokuwa waumini wengi ni wanawake nafasi nyingi za uongozi huchukuliwa na wanaume
wengi wa makasisi wa makanisa makubwamakubwa ni wanaume
katika kutathmini hali hiyo ni muhimu kutambua kiasi gani hiyo ni athari ya taasubi na kiasi gani ni sharti la dini yenyewe
kwa msingi wa dini kuna haja ya kuelewa zaidi kwa nini mungu aliamua kuumba watu wa jinsia mbili na ana mpango gani juu ya kila moja
kwa wakristo wengi bikira maria ndiye kiumbe bora baada ya mwanae na ni kielelezo cha kilele ambacho mungu kwa neema yake anataka kuwafikishia binadamu kwa kutumikia wenzao kwa upendo mnyenyekevu
maisha gerezani pia yanajulikana kama kifungo cha maisha au maisha kifungoni ni hukumu cha kifungo kwa uhalifu mbaya ambapo mshtakiwa hubaki katika gereza kwa ajili ya mapumziko ya maisha yake
mifano ya makosa ambayo mtu anaweza kupokea hukumu hii ni pamoja na mauaji uhaini wa hali ya juu kali au vurugu na matukio ya madawa ya kulevya au biashara ya binadamu au kuchochewa na matukio ya wizi kusababisha kifo au madhara ya kimwili makubwa
hata hivyo ambapo kifungo cha maisha ni kifungo kiwezekanacho kuna uwezekano pia kuomba mafuatilio rasmi ya kuomba kuachiliwa kwa masharti baada ya muda fulani kuwa gerezani
hii ina maana kwamba anastahili mshakiwa kutumia mabaki ya hukumu yaani mpaka kufa nje gerezani hii ni kawaida kwa masharti kutegemea tabia iliyopita na ya siku za usoni ikiwezekana na baadhi ya vikwazo au masharti
kinyume na mamlaka bila kifungo cha maisha mshtakiwa baada ya kutolewa gerezani kwa kutumikia kifungo ni muachwa huri baada ya kuachiliwa
urefu wa muda na maoni yanayozunguka kule kuachiliwa kwa masharti inatofautiana sana kwa kila mamlaka
katika baadhi ya maeneo washtakiwa wanastahili kuomba kuachiliwa kwa masharti mapema iwezekanavyo kwa wengine tu baada ya miongo kadhaa
hata hivyo wakati wa kuwa na haki ya kisheria kuomba kuachiliwa kwa masharti mara nyingi haisemi chochote kuhusu tarehe halisi ya kuruzukiwa kuachiliwa kwa masharti
baada ya muda huu mahakama kasha hukiangalia upya kifungo kuamua kama ni kinaweza kupunguzwa
uchunguzi wa mwili wa binadamu angalau kutoka maelekezo mbalimbali kwa malengo tofauti ni kiungo muhimu kati ya taaluma ya udaktari na baadhi ya nidhamu mablimbali za uhandisi
taaluma ya udaktari inalenga kuendeleza kuimarisha na hata nafasi ya kubadili utendaji wa mwili wa binadamu ikiwa kuna lazima kwa kutumia teknolojia
taaluma ya udaktari ya kisasa inaweza kuchukua nafasi kadhaa za kubadili utendaji wa mwili kupitia matumizi ya viungo bandia na inaweza kwa ubora kubadilisha kazi ya mwili wa binadamu kupitia vifaa bandia kama vile kwa mfano ubongo wa kuekelewa na kifaa cha kusukuma mdundo wa moyo
katika uwanja wa kutumia machine za kibayolojia na matibabu kutumia machine za kibaologia ni wakfu na utafiti wa viungo vya kubandika vilivyo tengenezwa na kemikali inayohusu mifumo ya asili
kinyume baadhi ya nidhamu mablimbali za uhandisi huuangalia mwili wa binadamu kama mashine ya kibayolojia thamani wa kuusoma na lengo ni kuiga utendaji wake mwingi kwa kuondoa bayolojia na kubadilisha na teknolojia
hii imesababisha kuzuka kwa viwanja kama maelazo ya siri yaloekwa na binadamu mitandao ya mishipa ya hisia mantiki yalofichika na machine za kusukumwa kupitia teknologia ya
pia kuna mwingiliano wa nguvu wa nidhamu kati ya uhandisi na taaluma ya udaktari
viwanja katika pande zote mbili hutoa ufumbuzi kwa matatizo ya kweli ya ulimwengu
hii kwa mara nyingi inahitaji kusonga mbele kabla maajabu kueleweka kabisa katika hisia kali za kisayansi na hivyo majaribio na maarifa yaliyoangaziwa ni sehemu muhimu kati ya taaluma mbili hizi taaluma ya udaktari kwa sehemu inatafiti kazi ya mwili wa binadamu
mwili wa binadamu kama mashine ya kibayolojia una kazi nyingi ambazo zinaweza kutengenezwa kutumia mbinu za uhandisi
moyo kwa mfano utendaji wake kiasi kama pampu skeletoni ni kama muundo uliohusishwa na ukarabati wa viongo ubongo hutoa ishara za umeme
haya mafanano vilevile kuongeza kwa umuhimu na matumizi ya kanuni za uhandisi ndani ya yaaluma ya udaktari iliyoongoza kwa maendeleo ya uwanja wa matibabu ya uhandisi kwamba unatumia dhana zilizotengenezwa katika nidhamu zote mbili
zinazojitokeza kwa upya katika matawi ya kisayansi kama vile mifumo ya kibayolojia wanaomba vifaya vya kurekebisha zana za kijadi zilizotumika katika uhandisi kama vile mifumo ya miundo na uchambuzi katika maelezo ya mifumo kibayolojia
alek wek alizaliwa aprili ni mrembo kutoka sudan ambaye kwanza alionekana kwenye mashindano katika umri wa miaka mwaka na hivyo kuzua kazi ya kudumu hadi sasa
ykabila la dinka nchini sudan lakini mwaka yeye na baadhi ya wanafamilia walikimbilia uingereza ili kuepuka vita vya wenyewe kwa wenyewe kati ya waislamu na wakristo kaskazini kusini ya sudan
alizaliwa kama mtoto wa saba kati mya tisa katika wau kusini mwa sudan mwaka wa 
wakati alipokuwa anajiandaa kuhama sudan mama yake alichukua tarehe aprili ambayo huwa msimu wa mvua wakati ambao alizaliwa
anasema jina lake humanisha ngo mbe yenye madoadoa meusi
wek aligunduliwak sokoni mjini london mwaka wa katika crystal palace kusini mwa london na mmoja wa models 
aliweza kupokea usikivu mara ya kwanza wakati yeye alionekana katika katika filamu ya wimbo goldeneye na tina turner mwaka wa na kutoka hapo aliingia ulimwengu wa fashoni kama mmoja mifano bora
alitia sahihi na ford models mwaka wa na alitokeza katika filamu ya wimbo got til it s gone ulioimbwa na janet jackson mwaka huo
aliteuliwa mtindo wa mwaka mwaka wa na mtv
miongoni mwa mambo mengine amefanya matangazo ya issey miyake moschino victoria s secret na kampuni ya manukatocliniquena vile vile alionyesha mtindoya wabuni wa hali ya juuyohana galliano donna karan calvin klein na ermanno scervino
mwaka wa alishiriki katika uigizaji mara ya kwanza katika filamu iitwayo the four feathers kama malkia aquol wa sudan
ritts herb alimpiga picha na kuweka picha hiyo katika kalenda ya katika mchoro wa mwili wa gair joanne ambao ulikuwa mchoro wa maana wa gair belysa
wek piaanaunda miundo mbalimbali ya mikoba inayoitwa wek ambayo inapatikana katika maduka kadhaa yaliyochaguliwa
anaweza kutumia hadithi yake mwenyewe kama mkimbizi aliyekimbiavita katika nchi yake ya kuzaliwa
mwaka wa alitowa tawasifu iiywayo alek kutoka mkimbizi wa sudan hadi mrembo wa kiataifa akielezea safari yake ya kutoka utotoni wa umaskini nchini sudan hadi kuponyesha mitindo ulaya
miaka kumi na tano ya uhuru wa kenya kama ilivyokua miaka iliyopelekea uhuru ilitawaliwa na sifa zilizomhusu jomo kenyatta miongoni mwa watu
utawala wa kenyatta uliofikia kikoma mnamo agosti wakati kitabu hiki hakijakamilika unaelezewa kwa ufasaha na
kinaelezea mchango aliokuwanao rais huyo katika muelekeo wa kibepari capitalist na kijamaa socialist unaodhihirika katika mikakati ya kiuchumi nchini kenya hivi sasa
ushawishi wa ari ya kinyakuzi enzi za kenyatta ulikuwa na athari zake
jomo kenyatta muasisi wa taifa la kenya atakumbukwa daima kwa mchango wake katika kupatikana kwa uhuru nchini mwake
hata hivyo inasemekana kuwa uhuru wa kenya ulikuja na matatizo chungu mzima ukabila rushwa na choyo
nafasi za kiutawala zilipatikana kwa wachache waliokuwa na madhumuni ya kukusanya utajiri mkubwa kadiri iwezekanavyo
hata hivyo mtizamo huu wa jinsi hali ilivyokuwa unakingana na jinsi hali halisi ilivyokuwa
kiukweli jomo kenyata hakuwa muanzilishi bali mdhibiti mkuu wa hali ya kikabila nchini humo
ulikuwepo na bado upo japo kuwa unadhihirika katika ngazi fulani fulani
hata hivyo mawazo ya kuwa matatizo yote yangeweza kuisha kufumba na kufumbua yalikosa msingi pamoja na uzuri wa matokeo yaliyokusudiwa na kwamba ukabila na rushwa ambavyo hupatikana ulimwenguni kote vingeweza kupotea
ni rahisi sana kulaumu nyakati zilizopita kuwa ni sababu ya matatizo ya sasa na ni rahisi pia kufikiri kuwa mambo mazuri yanaweza kupatikana kwa haraka
kukubali matatizo yaliyouandama uongozi wa kenyatta sio kukataa mazuri yalo ambatana nao
hatua kubwa zilipigwa kimaendeleo ya jamii ya watu wa kenya miaka kumi na tano baada ya uhuru bila kuzingatia baadhi ya maandiko yanayoweza kuwa yameandikwa nchini kenya na kitabu hiki kinalenga kutoa ukweli na uhalisia wa mambo
donell jones aliyezaliwa mei chicago illinois ni mwimbaji wa kutoka amerka mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji
yeye ni mashuhuri zaidi kwa nyimbo zifuatazo u know what s up where wanna be na bima yake ya stevie wonder knocks me off my feet
jones pia aliandika vikundi kama vile brownstone na silk
mwaka wa donell jones alitia saini na laface records na kutoa albamu yake ya kwanza my heart ambayo ni pamoja na wimbo uliovuma wa stevie wonder wa knocks me off my feet
ilikuwa hadi ambapo jones alianza kujionyesha kama mwimbaji wa kweli wa kwa kutoa albamu yake ya pili iliyovuma where wanna be
albamu iliweza kutoa namba nyimbo nambari moja kama u know what s up ambayo mwanachma wa tlc aitwayelisa left eye lopes kwenye kwenye anwani ya wimbo huo
nyimbo zingine zilikuwa shorty got her eyes on me na this luv
mwaka wa jones alirekodi wimbo wa i ll go kwa ajili ya upendo na sauti za mpira wa vikapu
jones alitowa albamu yake ya tatu katika mwaka wa iliyoitwa life goes on na iliuza dhahabu
albamu hiyo ilikuwa na ngoma kama you know that love you b na put me down ambapo styles alishiriki
miaka minne baadaye mwaka wa jones alitowa albamu yake ya nne journey of gemini ambayo ilishirikishatim bob ambao walitoa wimbo i m gonna be
ilikuwa ya mafanikio ya wastanikwa kufikia nafasi on mjini ac
albamu mpya ya donell jones inatarajiwa kutolewa mwisho wa mwaka na mwanzoni wa mwaka wa 
lalibela ni mji unaopatikana kaskazini mwa ethiopia
lalibela ni moja kati ya miji mitakatifu nchini humo mji huu ni wa pili kwa utakatifu ukifuatia ule wa aksum na pia ni makutano ya kwa ajili ya kufanyia hija kwa wakazi wengi wa nchini ethiopia
tofauti na mji wa aksum watu wengi katika mji wa lalibela kwa ujumla ni waumini wa kanisa la kikatoliki la orthodox
lalibela ilikusudiwa kuwa yerusalemu mpya kama matokeo ya kuchukuliwa kwa mji wa jerusalem na waislamu
hata majina kadhaa katika kanisa ya lalibela yametokana na majengo mbalimbali katika mji wa yerusalemu
likiwa linapatikana katika ukanda wa semien wollo yaani semien wollo zone wa kabila la amhara au kilil katika mita 
 juu ya usawa wa bahari
kutokana na takwimu za central statistical agency
mnamo mwaka nji wa lalibela ulikadiriwa kuwa na idadi ya watu wapatao amabo kati yao ni wanaume na ni wanawake
mwaka zoezi la uhesabuji watu liliweka kumbukumbu ya idadi ya watu kuwa ni ambao kati yao walikuwa ni wanaume na walikuwa ni wanawake
katika kipindi cha uongozi cha mtakatifu gebre mesqel lalibela aliyekuwa mmoja wa wanachama katika zangwe dynasty aliyeongoza kuanzia karne ya th hadi karne ya th mji wa sasa wa lalibela ulikuwa ukijulikana kama roha
mfalme huyo mtakatifu aliupa mji huo jina hilo kutokana na mambo yaliyotokea wakati wa kuzaliwa kwake ambayo ndiyo yaliyomfanya mama yake kujua mambo yatakayotokea katika maisha yake ya baadae kama mfalme wa ethipia emperor of ethiopia
majina ya sehemu mbalimbali katika mji wa lalibela yanatokana na majina mbalimbali ambayo mfalme huyo aliyapata alipokwenda katika mji wa yerusalemu ambao ni mji mtakatifu holly land alipokuwa kijana lalibela inaonekana kuuona mji wa yerusalame na kujaribu kujenga yerusalamu mpya kutokana mji mkongwe wa yerusalemu kuchukuliwa na waislamu mnamo mwaka 
umebaki kuwa mji mkuu wa ethipia tangu karne ya na karne ya padri wa kireno alieitwa francisco lvares alikuwa amesindikizwa na balozi wa ureno wakati alipotembelea lebna dengel katika mwaka 
katika maelezo yake kuhusiana na miundo ni pamoja na blockquote i weary of writing more about these buildings because it seems to me that shall not be believed if write more swear by god in whose power am that all have written is the truth nachoka katika kuandika zaidi juu ya haya majengo kwa sababu inaonekana kwangu kuwa sitaaminika kama nitaongea zaidi
naapa kwa mungu ambaye ni katika nguvu zake mimi nipo kuwa kila nilichikiandika ni ukweli japokuwa ramuso alijumuisha mipango ya makanisa mengine ya aina hii katika kitabu chake cha alvares
haijajulikana bado ni nai aliyempa hiyo michoro
mtu mwingine aliyeripotiwa kutembelea lalibela alikuwa muguel de castanhoso aliyekuwa mwanajeshi chini ya christov o da gama na kuondoka katika nchi ya ethipia mwaka baada ya castanhoso zaidi ya miaka ilipiata hadi mtu mwingine kutoka bara la uropa gerhard rohlfs alipotembelea tena lalibela katika muda fulani kati ya miaka ya hadi kwa mujibu wa futuh al habasa wa sihab ad din ahmad ahmad gragn alichoma moja ya makanisa katika lalibela katika uvamiziwake nchini ethiopia
lakini richard pankhurst alielezea hofu yake juu ya tukio hilo nakuelezea kuwa japokuwa sihab ad din ahman ya kanisa
lilikuwa limechongwa kutoka katika mlima lakini pia nguzo zake pia zilikuwa katika mlima
pankhurst anaeleza kuwa royal chronicles ambayo imetajwa na ahmad gragn s ilikuwa imetelekezwa katika katika wilaya kati ya mwezi wa saba na wa tisa mwaka 
alimalizia kuwa kuanzia ahmad gragn alipochoma kanisa katika lalibela ilikuwa karibu na bete medhane alem
na kama vikosi vya waislamu havikukosewa katika kuelekezwa basi ni dhahiri kuwa kanisa lililochomwa moto lilikuwa kanisa la gannata maryam lililopo maili kumi mashariki mwa lalibela ambayo kama ilivyo kwa lalibela nguzo zake pia zimechongwa katika vilele vya mlima eneo hili la kijiji linajulikana duniani kwa makanisa mbalimbali kama vile kanisa la kimonolithic church ambalo linanakuwa moja ya sehemu muhimu katika histiroa ya sayansi ya ukataji miamba
japokuwa tarehe halisi ya ya kuanzishwa kwa makanisa haya haija rekodiwa vizuri lakini wengi wanajua kuwa yamejengwa katika kipindi cha uongozi wa lalibela hasa katika kipindi cha karne ya na karne ya 
kuna makanisa yapatayo ambayo yapo pamoja katika makundi manne kundi la makanisa ya upande wa kaskazini bete medhane alem ambapo ni nyumbani kwa msalaba wa lalibela lalibela cross ambalo ndilo linaloaminika kuwa ndilo kanisa kubwa kuliko yote duniani la kimonolithiki pengine nakili ya lile la mtakatifu maria wa zion st
mary of zion la aksum
likemeungana na kanisa la bete maryam pengine kanisa kongwe kuliko yote
linalojulikana kama ndilo lenye kaburi la mfalme wa lalibela kanisa dogo la selassie na kaburi la adam
kundi la makanisa ya magharibi kanisa la mtakatifu george bete giyorgis linasemekana kuwa ndilo kanisa linaloongoza kwa michoro mizuri na ndilo kanisa lilituzwa vizuri zaidi
kundi la makanisa ya mashariki ni pamoja na kanisa la bete amanuel pengine ndilo kanisa la kwanza la kifalme na pia linawezekana kuwa gereza la kwanza bete abba libanos na bete gabriel rufael pengine nyumba ya kwanza ya kifalme linalohusishwa na utakatifu bakery
zaidi eneo lililopo katika monaki ya ashetan maryan na yimrehane kristos kanisa pengine kanisa la kumi na moja lilijengwa katika fasheni ya aksumite lakini ndani ya pango
kumekuwa na mkanganyiko katika suala la kuwa ni lini hasa makanisa haya yalijengwa david buxton alianzisha uhesabuji wa pamoja na uliokubaliwa wa uhesabuji wa miaka kihistoria na kueleza kuwa mawili kati yao yanafuata katika hesabu za hakika zilizowasilishwa na debra damo na kusahihishwa na yemrahana kristos
muda uliotumika katika kutengeneza mapango haya kutoka katika miamba ya kawaida si shaka utakuwa ni kiasi cha miongo kadhaa ya uongozi wa mfalme lalibela
boxtons anawaza kuwa kazi iliweza kufika hadi karne ya hatahivyo david phillipson profesa wa sayansi ya miamba katika chuo kikuu cha cambridge cambridge university ashauri kuwa makanisa ya merkoris gabriel rufael na danagel ayalijengwa kutoka katika miamba kiasi cha miaka nusu milioni mapema
kama ilivyo kwa katika majengo mengine ya kifalme katika siku za falme za axumite
axumite kingdom na lalibela yamekuja tu kuhusishwa nayo baada ya vifo vyao
kwa upande mwingine wanahistoria wa chini kama vile getachew mekonnen anaunga mkonomasqal kibra malkia lalibela kuwa alikuwa pia na moaja ya makanisa abba libanoa ilijengwa kama kumbukumbu ya mume wake baada ya kifo chakeb
tofauti na nadharia zilizoazishwa na waandishi kama vile graham hancock mwamba mkubwa uliotakea na kuwa kanisa la lalibela haukujengwa kwa msaada wa mfalme knights knights templar ushahidi mbambali umekuwa ukipatikana na kuonesha kuwa kanisa hilo lilijengwa na watu wa kwanza kuwahi kuishi katika nchi ya ethiopia
makanisa haya bado yanatoa uhandisi wa ajabu kuwa yana uhusiano na maji ambayo yanapatikana katika chemichemi karibu na makanisa ya aina hiyo na kukaribia kufanana na mfumo ya sayansi ya miamba ya artsians ambayo huleta maji juu ya milima ambapo ndipo mjii hupatikana
katika lalibela pia kunapatikana uwanja wa ndege wa lalibela unaitwa airport kodi ya icao hall iata lli soko kubwa shule na hospitali moja
lalibela inatajwa kuwa mji wa mapadri wengi naakanisa ya miamba katika riwaya ya tananarive due riwaya inayuhusisha udhanifu wa kisansi
mpango wa maendeleo ya kitaifa national development plan ndp kwa lugha ya kimombo ni jina lililotolewa na serikali ya ayalandi kwa mfuko wa matumizimakubwa yaliyopangwa hasa kwa miundombinu ya kitaifa
kipindi cha mpango huu ambao unachukua muda wa miaka saba unaendeshwa kuanzia mwaka wa hadi 
mpango wa maendeleo ya kitaifa wa pili sasa unaendelea na inatarajiwa kuendeshwa mpaka mwaka wa kutumia yuro milioni kila siku kuanzia mwaka wa hadi mwaka wa 
mambo katika mpango wa awali ulikuwa maendeleo ya mtandao wa barabara wa kitaifa motorway kwa lugha ya kiingereza kati ya miji mikubwa katika jamhuri ya ayalandi
kuboreshwa kwa mtandao wa reli ulikuwa mfuko wa sekondari
kuanzia mwaka wa maendeleo mwafaka yalikuwa yamefanywa kwenye mtandao wa barabara na sehemu zote za barabara kuu kati ya miji kubwakubwa aidha ujenzi ulikuwa umeanza au umekamilika
barabara ya m kutoka dublin ikielekea belfast imekamilika hadi kwenye mpaka wa ireland na northern ireland
sehemu ya mwisho ya msafara ya n m kukamilika ilikuwa barabara iliyoboreshwa na ambayo ilivuka mpaka na kuwa msafara uliyoboreka na umbali wake ulikuwa hadi newry
huu ulikuwa mradi wa kwanza wa barabara ya kuvuka mpaka na ulifunguliwa mnamo agosti hivyo basi kukamilisha msafara wa n m 
barabara ya m kutoka dublin ikielekea limerick imekamilika upande wa kusini magharibi mwa portlaoise
mradi uliokamilika hivi karibuni katika misafara ulikuwa ule wa kuboresha barabara ya naas ambao ulikamilika mwezi agosti mwaka wa 
hii ilihusisha upanuzi wa sehemu ya msafara kuwa na leni tatu katika kila mwelekeo na kuondolewa kwa junctions kadhaa
kufikia februari sehemu zote zilizobakia katika msafara mpya wa n m zililkuwa zimeanza kujengwa
msafara wa m n kutoka dublin kuelekea sligo na ambao huungana na msafara wa n m kwa galway umbali wake sasa unafika midlands
kufikia septemba mwaka wa barabara ya m ilikuwa inaendelea bila mkato wowote kutoka kinnegad hadi athlone
sehemu iliyobaki ya msafara wa n m bado inajengwa na imefika galway ambako itaungana pamoja na mfuko wa msafara uliyopendekezwa wa m m 
sehemu zote za barabara ya m kuelekea waterford pia zimeanza kujengwa
bypass ya carlow ya m ilifunguliwa mnamo mei mwaka wa ilhali mfuko wa waterford knocktopher inatarajiwa kufunguliwa katika nusu ya pili ya mwaka wa 
barabara ya m dublin cork ilielekea kukamilika mwaka wa kufuatia ufunguzi wa mpango wa cashel mitchelstown ambao una umbali wa kilomita na kubuniwa upya kwa bypass ya cashel kuwa barabara ya kawaida
mnamo desemba mwaka wa mfuko wa m cullahill cashel ambao una umbali wa kilomita ulifunguliwa kwa trafiki
sehemu zinginezo za msafara huu zilikuwa bado zinajengwa kufikia mwishoni mwa 
sehemu ya fermoy hadi mitchelstown ambayo ni kilomita ilifunguliwa kwa trafiki tarehe mei 
msafara wa n m inaboreshwa pamoja na barabara mpya ya m yenye utata na ambayo ina umbali wa kilomita 
mwaka kazi zinaendelea ili kuboresha barabara ya pete ya m mjini dublin ambayo imekamilika sasa
kuboreshwa kwa sehemu za m inatarajiwa kuongezwa katika ndp
mradi wa m dublin port tunnel ulikuwa moja kati ya maboresho ambayo ilihusisha kutengenezwa kwa tunnel ya msafara wa m kutoka kaskazini mwa kati ya jiji kupitia kwa docklands hadi mashariki mwa kati ya jiji
tunnel lilifunguliwa rasmi na taoiseach bertie ahern tarehe desemba 
maboresho mengine yalijumuisha kubadilishwa kwa msafara wa n m kuwa na uhuru wa kuenda katika sehemu moja na uboresho wa barabara kuwa na leni tatu au nne katika kila mwelekeo
kazi zinaendelea kuboresha junctions za n m na m m ili ziwe na uhuru wa kuenda katika sehemu moja na kuboresha sehemu zilizobaki za msafara kuwa barabara za leni tatu au nne
kufikia mapema baadhi ya maendeleo yalikuwa yamefanyika katika atlantic corridor ambayo yalilenga kuunganisha letterkenny na waterford kupitia maboresho ya n n n n na n 
maboresho haya yangewezesha viungo vya barabara vyenye leni mbili kati ya letterkenny na sligo sligo na galway galway na limerick limerick na cork na cork na waterford
mnamo novemba kazi ilianzia kwenye sehemu ya kilomita ya n hqdc kutoka crusheen hadi gort
sehemu zingine mbalimbali za msafara huu ziko katika hatua za mpango
msafara wa m cork limerick uko katika hatua ya kushauriana na umma na hatua ya eis na uamuru wa barabara zinatarajiwa kuchapishwa aprili mwaka ujao
msafara wa m kutoka galway hadi tuam iko katika hatua za kwanza za ubuni
msafara wa n m kutoka oranmore gort ambayo inaungana na m iliyotajwa hap awali pia iko katika hatua ya kwanza ya ubuni
bypass ya m katika mji wa wateford imeanza kutengenezwa na inatarajiwa kukamilika mwaka ujao
bypass ya n m ya new ross iko katika hatua ya kwanzaya ubuni
karibu uendeshaji wote wa mtandao wa reli katika jamhuri ya ireland umeboreshwa kuwa reli inayoendelea bila mkato hata hivyo kazi nyinigi zilianza kabla ya ndp kama sehemu ya programu ya kuboresha mtandao wa reli wa ontrack misafara ya sehemu ndogo za mji wa dublin zimefaidika na kiasi kikubwa cha hisa mpya katika fomu ya magari ya reli ya miji ndogo
gari hizi za reli huendeshwa kutoka dundalk kaskazini magharibi hadi maynooth kusini magharibi hadi kildare na kusini hadi arklow
sehemu yenye stima ya msafara wa kaskazini kusini kupitia dublin ilikuwa na emu ziadi iliyoletwa katika huduma
dublin pia imeshuhudia ufunguzi wa mfumo mpya wa gari la moshi luas
miradi kubwa kubwa zilizoratibiwa zilikuwa uboresho wa stesheni ya heuston mjini dublin kuwa jukwaa tisa na gari mpya la moshi katika drogheda
hatua zinginezo za kuboresha upatikanaji uliolemaa zimetekelezwa magari moshi zinazosafiri baina ya miji zilianzishwa
magari ya moshi zaidi ya katika eneo hilo pia yameorodheshwa
magari haya ya moshi yatakuwa dmu yatakayo tumiwa katika huduma zisizo za abiria pekee
huduma zimeongezwa katika misafara kama vile kutoka limerick hadi ennis
maendeleo yaliyopangwa yanajumuisha kuimarisha reli katika sehemu ya cork sehemu ya reli ikiwa karibu kufunguliwa tena katika sehemu ya midleton mashariki mwa mji
miradi mingine ambayo bado inajadiliwa baadhi au yote ambayo yanaweza kuanzishwa katika hatua moja ni pamoja na kampuni ya kitaifa inayoendesha shughuli za basi bus ireann fleet ina basi ambazo zinamiaka tano au chini ya miaka tano
hiki ni kipengele kinachoonekana cha ndp mabasi mengi yalikuwa na umri wa miaka hapo awali
chuo kikuu cha abia ni chuo kimoja kinachomilikiwa na serikali nchini nigeria
vyuo hivi vya kitaaluma viliumbwa kupanua idadi ya watu waliosajiliwa na kuleta utaalam ujuzi na vifaa vya utafiti vya kisasa karibu na walioishi mjini na vijijini na viwasaidie wanafunzi wenye vipaji kupata elimu ya juu
chuo kikuu kilianzishwa mwaka katika jimbo imo kama ilivyokuwa ikiitwa zamani chini ya jina ya chuo kikuu cha imo uturu okigwe
kufuatia kuundwa kwa mji wa abia mwaka wa chuo kikuu kilipewa jina abia state na sasa kinajulikana kama chuo kikuu cha uturu abia state
chuo hiki hutoa shahada ya kwanza ya chuo kikuu kuhitimu na shahada ya udaktari
chuo kikuu kina vyuo vikuu viwili pamoja na kampasi kuu zake zilizoko katika mji wa uturu na kitivo cha kilimo kipo katika kampasi iliyoko umuahia abia state
chuo kikuu kinatoa zaidi ya shahada za chini ya vitivo tisa data inamaanisha makundi ya habari ambayo inawakilisha sifa qualitative au quantitative za variable au seti ya variables
data wingi wa jina datum ambayo kutumika nadra kwa kawaida ni matokeo ya vipimo na inaweza kuwa msingi wa graph picha au uchunguzi wa seti ya variables
mara nyingi data huchukuliwa kama kiwango cha chini kabisa kwa ujumla ambapo habari na maarifa yaweza kutolewa neno data ni wingi wa neno la kilatini datum ambayo inamaanisha kutoa kwa hivyo inaweza kumaanisha kitu kutolewa
participle ya kutoa imetumiwa kwa muda wa milenia kama taarifa iliyokubaliwa katika fn data
katika mijadala ya matatizo katika geometri hisabati uhandisi na kadhalika maneno givens na data hutumika yakibadilishana
pia data huwakilisha fact takwimu na wazo
matumizi kama haya ndiyo asili ya data kama dhana katika sayansi ya tarakilishi au kompyuta ukipenda data ni idadi maneno picha nk haya yote yanakubaliwa kama data
katika kiingereza neno datum bado linatumika kwa ujumla kama kupewa kitu
katika masomo ya kutengeneza ramani jiografia nuclear magnetic resonance na kuchora kiufundi mara nyingi hutumika kurejea datum moja maalum ambalo umbali wa data nyinginezo hupimwa
kipimo chochote au matokeo yoyote ni datum lakini data point hujulikana sana ingawa hujirudiarudia
datum zote mbili angalia matumizi katika makala ya datum na wingi wa neno la kiasili la kilatini data hutumika kama wingi wa neno datum katika kiingereza lakini data kwa kawaida hutumika kama jina la umoja na hutumika pamoja na kitenzi katika fomu ya umoja hasa katika matumizi ya siku baada ya siku
kwa mfano hii ni data yote kutoka kwa majaribio
utumizi huu ni si thabiti kutokana na kanuni za sarufi za kilatini na mila ya kiingereza haya yote ni data kutoka katika majaribio
baadhi ya mifumo ya uingereza na ya kimataifa ya kielimu kisayansi na kitaalamu zinahitaji kwamba waandishi watumie data kama wingi wa jina
mashirika mengine ya kimataifa kama vile ieee computer society huruhusu utumizi wake kama jina la umoja au wingi msingi wake ukiwa mapendeleo ya mwandishi
air force flight test center upande wake husema kuwa neno data daima lipo katika hali ya wingi kamwe haipo katika hali ya umoja
data kwa sasa mara nyingi hutumiwa kama jina la umoja katika matumizi rasmi lakini matumizi katika machapisho ya kisayansi yaonyesha mgawanyiko kati ya marekani na uingereza
marekani neno data wakati mwingine hutumika katika umoja ingawa wanasayansi na waandishi wa sayansi mara nyingi hutumia neno hilo kama wingi kama ilivyotumiwa jadi
baadhi ya magazeti makubwa kama vile new york times hutumia neno hilo katika hali ya umoja au wingi
katika new york times ya misemo data za utafiti bado zinachambuliwa na mwaka wa kwanza ambao data inapatikana imeonekana siku hiyo hiyo
matumizi ya uingereza sasa inakubali sana utumizi wa neno data katika hali ya umoja katika kiwango cha kiingereza zikiwemo utumizi wa kila siku wa magazeti angalau katika matumizi yasiyo ya kisayansi
uchapishaji wa kisayansi wa uingereza bado hutumia neno data katika hali ya wingi
baadhi ya mifumo ya vyuo vikuu vya uingereza vinapendekeza utumizi wa neno data katika hali ya umoja na wingi na baadhi hupendekeza utumizi wake katika hali ya umoja likihusishwa na kompyuta au tarakilishi
raw data kwa lugha ya kimombo ni mkusanyiko wa idadi picha au matokeo mengine kutoka kwa vifaa ili kuvibadilisha kuwa ishara ambazo bado hazijasindikwa
data hizo kwa kawaida hupitia usindikaji zaidi kwa binadamu au huingizwa katika kompyuta huhifadhiwa na hupitia usindikaji huko au hupelekwa matokeo kwa binadamu mwingine au kompyuta nyingine kutumia waya
raw data ni jina ambalo hubadilika usindikaji wa data kwa kawaida hutokea hatua kwa hatua na data iliyosindikwa kutoka hatua moja inaweza kuonekana kama data ambayo haijasindikwa raw data katika hatua ijayo
vifaa vya tarakilishi vya muwasho vimewekwa katika vikundi kulingana na njia ambazo zinawakilisha data
tarakilishi ya aina ya analog inawakilisha datum kama umbali or pozishoni
tarakilishi ya aina ya digital inawakilisha datum kama mlolongo wa ishara inayotolewa kutoka alfabeti isiyobadiliki
tarakilishi za aina ya digital zinazotumika sanasana hutumia alfabeti ya binary ambazo kwa kawaida ni idadi na 
aina tofauti za uwakilishaji zinazojulikana sana kama vile idadi au alfabeti vinajengwa kutoka kwa alfabeti ya binary
programu ya kompyuta ni mkusanyijo wa data ambayo inaweza kufasiriwa kama maelekezo
baadhi ya lugha za kompyuta hubainisha kati ya program ya kompyuta na data nyinginezo ambazo huendesha programu za kompyuta lakini katika baadhi ya lugha za kompyuta hasa lisp na lugha zinazofanana programu haziwezi kutofautishwa kimsingi kutoka data nyinginezo
ni muhimu pia kutofautisha metadata ambayo ni maelezo ya data nyinginezo
jina lenye maana sawa na metadata lakini la kitambo ni ancillary data
mfano wa metadata ni maktaba ya katalogi ambayo ni maelezo ya yaliyomo vitabuni
data ya majaribio inahusu data iliyotengenezwa katika muktadha wa uchunguzi wa kisayansi kupitia kutazama au kuchunguza na kurekodi
maneno taarifa na maarifa mara nyingi hutumika katika dhana zinazobadilika
tofauti kuu ni katika kiwango cha ujumla inayozingatiwa
data iko katika ngazi ya chini taarifa ni ngazi ya pili na hatimaye maarifa ni ngazi ya juu kati ya zote tatu
ili data ibadilishwa kuwa taarifa ni lazima data ifasiriwe na kupatiwa maana
kwa mfano urefu wa mlima everest kwa ujumla inachukuliwa kama data kitabu kuhusu sifa za mlima everest zinaweza kuonekana kama taarifa na ripoti yenye taarifa kuhusu njia bora ya kufikia kilele cha mlima everest inaweza kuchukuliwa kama maarifa
taarifa kama dhana huleta maana tofauti kutoka kwa matumizi ya kila siku hadi mipangilio za kiufundi
tukizungumza kwa ujumla dhana ya taarifa inahusiana kwa karibu na wazo za vikwazo mawasiliano kudhibiti data umbo mafundisho maarifa maana kichocheo cha kiakili muundo mtazamo na uwakilishi
beynon davies hutumia dhana ya ishara kutofautisha kati ya data na taarifa data ni ishara ilhali taarifa hutokea wakati ishara zinatumiwa kumaanisha kitu fulani
ni watu na kompyuta ambao hukusanya data na kulazimisha ruwaza kwa data
ruwaza hizi ni huonekana kama taarifa ambayo inaweza kutumika kuongeza maarifa
ruwaza hizi zinaweza kufasiriwa kama ukweli na zina mamlaka kama estetiska na vigezo vya kimaadili
matukio ambayo huacha nyuma mabaki yanaweza kufikiwa data
alama hazifikiriwi tena kama data mara tu kiungo kinachounganisha alama na mtazamo kinavunjwa
hii inamaanisha kuwa wakati tukio linawacha alama za khabari alama hizo zinapata hadhi ya data
salomon kalou alizaliwa tarehe agosti mjini oum c te d ivoire ni mchezaji kandanda kutoka ivory coast ambaye sasa anasakata kabumbu katka klabu ya chelsea na zamani alikuwa anachezea klabu ya kiholanzi ya feyenoord yeye ni mshambulizi lakini mara nyingi hutumika kama winga akiichezea chelsea
anapendelea kucheza upande wa kushoto kwa uwanja kwani upande huu humpa fursa kuingia ndani ya boksi na kuchapa kombora kutumia mguu wake wa kulia
kama kakake mkubwa kalou alianza wasifu wake wa klabu katika klabu ya mtaa ya mimosas kabla ya kwenda kucheza kandanda katika nchi za ulaya
mkufunzi wa auxerre guy roux alitaka kumsaini ili aungane na kakake mchezaji wa kitambo wa feyenoord bonaventure kalou
kalou alitia saini mkataba wa klabu ya excelsior rotterdam klabu ndogo ya feyenoord rotterdam
kalou alifunga mabao katika matokeo akiichezea excelsior miaka ya hadi 
alipandishwa cheo hadi feyenoord na alicheza katika kiwango cha juu cha ligi ya kiholanzi kwa misimu mitatu kuanzia mwaka wa hadi mwaka wa 
kalou alipokea makini kutoka kwa vyombo vya habari kuhusu uwezekano wake kuwa raia wa uholanzi ambao kama uraia huo ungekubaliwa ungempa fursa ya kuchezea timu ya taifa ya kandanda ya uholanzi
kalou hakuwahi kuichezea timu ya kandanda ya c te d ivoire na hii ingempa ukastahiki kuichezea timu ya taifa ya kandanda ya uholanzi kama angepata uraia huo
kakake bonaventure alimwagiza atafute uraia wa kigeni baada ya kupata matatizo ya mara kwa mara na wasimamizi wa kandanda ya cote d ivoire
kocha wa timu ya taifa ya uholanzi marco van basten anamchukulia kalou kama mchezaji mwenye talanta kubwa hivyo basi maombi rasmi yalifanywa kwa haraka
hata hivyo waziri wa uhamiaji rita verdonk alikataa kuzingatia kuharakishwa kwa mchakato ambao ungemfanya kalou awe raia wa uholanzi
van basten ambaye alikuwa na nia ya kuonyesha thamani ya kalou katika timu ya taifa ya kiholanzi aliungwa mkono na washawishi wakubwa wa kandanda akiwemo legend wa kandanda ya uholanzi johan cruyff
ingawa makubaliano ya jumla kati ya wenye busara wa kandanda kwamba kalou atakuwa na thamana kubwa kwa timu ya uholanzi verdonk alikataa ombi la kufikiria upya suala hilo
baadaye cruyff alitoa maoni kuwa huenda timu ya taifa ya kiholanzi ingefanikiwa zaidi iwapo kalou angepata uraia wa kiholanzi
kalou alitoa wito kutokana na uamuzi huo na akapeleka suala hilo katika mahakama ya sheria ambapo alipata ushindi tarehe desemba wakati jaji alimwamuru verdonk kufikiria upya kama kalou angeweza au asingeweza kupata uraia kwa haraka
verdonk aliamua kukata rufaa kwa kupeleka suala hilo mbele ya baraza la serikali
kalou alisema hadharani kuwa alikuwa amepoteza matumaini ya kupata uraia wa kiholanzi
mchakato wa kalou kupata uraia wa kiholanzi ulikuwa mandhari ya kitambulisho fupi ya runinga kwa centraal beheer
katika kitambulisho hicho cha aprili mtu aliyekuwa anaashiria kalou anaonyeshwa akipata uraia lakini si ya uholanzi bali ya ujerumani
kalou hakufurahishwa na kitambulisho hiki na sheria ya hakimiliki ikiwa mikononi mwake kitambulisho hicho kiliondolewa katika runinga ya kiholanzi wiki hiyo hiyo
kalou alihamia chelsea mnamo mei kwa ada ambyo haikutajwa lakini iliaminika kuwa zaidi ya paundi milioni 
chini ya mkataba na chelsea hadi mwaka wa kalou alipewa jesi lenye namba 
hii ilikuwa ndoto ya maisha yangu na sikutaka kuamka na kutambua kuwa haikuwa kweli
kulingana na soccernet kalou alibaini kuwa mchezaji ambaye alikuwa anataka kumuiga alikuwa mshambulizi wa ufaransa na mshikilia rekodi ya mabao katika klabu ya arsenal thierry henry wa barcelona na hujaribu kuiga ujuzi wa henry akipata nafasi
mapenzi yake kwa mchezo wa henry ulikuwa sababu ya uamuzi wake wa kucheza katika ligi kuu ya uingereza kwani ni ligi hii ambayo henry alikuwa nyota
akiwa chelsea kalou hucheza na mwenzake nahodha wa c te d ivoire didier drogba
kalou alifunga mabao yake ya kwanza ya chelsea katika mechi dhidi ya portsmouth kwa kufunga mabao tatu na kupewa mpira uliyotumiwa katika mechi hiyo ambayo walishinda 
kalou alifunga bao lake la kwanza la timu kuu ya chelsea katika mechi ambayo walishinda kwa mabao mawili dhidi ya blackburn rovers katika raundi ya tatu ya kombe la carling
kalou alifunga bao lake la kwanza la ligi kuu ya uingereza mwezi wa desemba mwaka wa mechi ambayo chelsea ilishinda dhidi wigan athletic katiak uwanja wa jjb
alifunga bao lake la pili la ligi kuu ya uingereza dhidi ya blackburn mechi ambayo chelsea ilishinda 
pia alifunga bao katika dakika ya dhidi ya watford na kuiweka chelsea juu
pia alifunga bao maridadi kutoka yadi dhidi ya tottenham hotspur katika robo fainali ya kombe la fa iliyomalizika 
chelsea ilishinda mechi ya marudiano kabla ya kuishinda blackburn rovers na kupata fursa ya kucheza katika fainali
kalou pia aliingia kama mbadala katika fainali ya kombe la fa mwaka wa mechi ambayo waliishinda manchester united na kumpa kombe lake la pili nchini uingereza awali aliingia kama mbadala katika fainali ya kombe la carling mwaka wa dhidi ya arsenal mechi ambayo chelsea ilishinda 
kalou aliendeleza fomu yake nzuri msimu uliyofuata kwa kufunga bao lake la kwanza la kampeni mpya dhidi ya manchester city mechi ambayo chelsea ilishinda katika uwanja wa stamford bridge na pia kufunga bao la ufunguzi dhidi ya derby county mechi ambayo chelsea ilishinda 
salomon kalou aliweka rekodi ya kuwa mchezaji aiyeotea sana kwa idadi ya maoteo katika mechi hivyo basi kuisaliti uwezo wake wa kuweza kuisoma mchezo
robo fainali ya kombe la carling ya mwaka wa kalou alicheza upande wa kulia ya mfumo wa 
kalou alijitengenezea na kuwatengenezea wachezaji wenzake wa chelsea nafasi nyingi hii ilikuwa pamoja na krosi muruwa iliyochanglia shevchenko kufunga bao la kichwa
baadaye alifunga mabao dhidi ya newcastle united na fulham na kuchangia mafanikio chelsea
alifunga mabao dhidi ya west ham united olympiacos na derby county
krosi yake ndani ya boksi dakika ya mwisho ilisababisha john arne riise kujifunga bao katika nusu fainali ya kwanza ya kombe la mabingwa barani ulaya la uefa katika uwanja wa anfield
kalou pia alifunga penalti ya sita katika fainali ya kombe la mabingwa barani ulaya dhidi ya manchester united mjini moscow mechi ambayo chelsea ilipoteza
hakucheza chini ya halifa wa avram grant luiz felipe scolari isipokuwa katika mechi za mazoezi kabla ya msimu kuanza
hii ilikuwa kwa sababu ya ushiriki wake katika michezo ya olimpiki ya beijing ya mwaka wa kwani alikuwa katika kikosi cha kandanda cha ivory coast ambacho kilikuwa na vijana wasiokuwa na umri zaidi ya 
hata hivyo aliingia kama mbadala dhidi ya manchester united tarehe septemba na alifunga bao la kichwa dakika ya kutoka krosi ya john obi mikel
bao hilo lilihakikisha kuwa chelsea lilipata angalau pointi moja na kuadhimisha rekodi yao ya kutoshindwa nyumbani
kalou kisha alifunga mabao mawili na kumwandalia pasi frank lampard aliyefunga kwa kichwa tarehe oktoba mechi ambayo chelsea ilishinda dhidi ya middlesbrough ugenini
alifunga tena mabao mawili dhidi ya middlesbrough lakini wakati huu alikuwa nyumbani katika uwanja wa stamford bridge tarehe januari mechi ambayo chelsea ilishinda 
chini ya meneja guus hiddink alicheza mechi zaidi
mnamo aprili alifunga bao la ushindi dhidi ya west ham united
kalou na chelsea walianza msimu kwa ushindi waliishinda manchester united na kuinua kombe la community shield la fa mwaka wa huku kalou akifunga bao la ushindi na kusherekea siku yake ya kuzaliwa wiki hiyo hiyo
kalou alifunga bao lake la kwanza la msimu wa dhidi ya queens park rangers katika uwanja wa stamford bridge katika raundi ya ya kombe la carling na kuipatia timu yake ushindi uliyostahili wa 
tarehe oktoba kalou alisaini mkataba mpya wa miaka wa chelsea ambayo inamfunga kuwa mchezaji wa chelsea hadi mwaka wa alisherehekea mkataba wake mpya kwa kufunga mabao mawili dhidi club atletico de madrid katika kombe la mabingwa barani ulaya la uefa na hivyo basi kuisaidia chelsea kudumisha rekodi yake ya asilimia katika shindano hilo
kalou aliendeleza fomu yake nzuri kwa kufunga bao kwa kichwa katika ushindi wa dhidi ya bolton katika kombe la carling
kalou ana kaka watano na dada wanane na hawa wote ni wa mama mmoja kakake bonaventure kalou pia anacheza kandanda ya utaaluma na kwa sasa anaichezea timu ya heerenveen kutoka uholanzi
katilka kombe la dunia la fifa la mwaka wa uholanzi na ivory coast waliwekwa katika kundi moja katika raundi ya kwanza
kama kalou angepata uraia wa kiholanzi na kuchaguliwa kuiwakilisha timu ya uholanzi angecheza dhidi ya nchi yake ya kuzaliwa na huenda pia angecheza dhidi ya ndugu yake
pia aliiwakilisha timu ya ivory coast katika kombe la mataifa barani afrika na alifunga bao muruwa dhidi ya nigeria ambao walitarajiwa kuishinda kombe hilo katika mechi ya ufunguzi
baada ya kushindwa kupata pasipoti ya kiholanzi kalou aliamua kuicheza timu ya cote d ivoire
bao lake la kwanza la kimataifa lilifungwa tarehe machi katika mechi ya kirafiki dhidi ya mauritius
alishiriki katka kombe la mataifa barani afrika mwaka wa alifunga mabao tatu na timu yake ilipata nafasi ya baada ya kupoteza mechi dhidi ya ghana
karen ni kitongoji cha nairobi nchini kenya kilichoko kusini magharibi ya katikati mwa jiji
inaaminika kwa ujumla kwamba kitongoji kimetajwa baada ya karen blixen mwandishi kutoka denmark wa kitabu cha makala ya kumbukumbu za kikoloni out of africa ambaye shamba lake lilikua kwenye shamba ambako kitongoji hiki sasa kipo
blixen mwenyewe alikiri katika maandiko yake ya baadaye kuwa wilaya ya makaazi ya karen ili itwa baada yangu
naye remy martin muendelezi ambaye alinunua shamba hilo katika mwaka wa na kuigeuza kuwa eneo la makaazi kwa idadi ya wakaazi wa nairobi iliyokuwa ikiongezeka kwa haraka alithibitisha kwamba alikiita kitongoji hicho kwa ajili ya blixen
blixen mwenyewe alikuwa anajulikana kwa marafiki zake katika afrika si kama karen lakini kama tanne
shamba lenyewe lilokuwa shamba la kahawa lilirasmishwa kama kampuni ya kahawa ya karen na ilimilikiwa na familia yake wengi wao wakiishi denmark
mwenyekiti wa bodi alikuwa mjomba wake aage westenholtz
huenda westenholtz aliitaja kampuni hii baada ya binti yake mwenyewe karen
kuna uwezekano kwamba martin aliita eneo hili jina karen kwa blixen mwenyewe huenda hakutambua kwamba jina rasmi la shamba hili lilitokana na karen tofauti
hata hivyo mwaka wa martin alithibitisha kwa judith thurman mwandishi wa historia ya blixen kwamba kwa kuiita wilaya hii karen alikuwa anafikiria mkaazi maarufu wa shamba hilo
kitongoji cha karen kinapakana na ngong road forest na ni nyumbani kwa ngong racecourse
karen na langata kwa pamoja yanaunda eneo lililojitenga la wakaazi wa mapato ya juu
nyumbani kwa blixen bado kumesimama na ni kivutio utalii wa ndani
deepak kamani ni mwanawe chamanlal kamani na nduguye rashmi chamanlal kamani na sudha ruparell
deepak kamani anahusika katika biashara ya familia kamani humu nchini kenya ikiwemo kampuni ya kamsons
yeye alijiunga magadi soda company mwaka kama mhandisi wa kujifunza na kupanda hadi nafasi ya mkurugenzi mkuu wa kampuni mwaka na mkurugenzi mkuu wa magadi railway company kiungo cha magadi soda company mwaka 
kati ya agosti na machi titus alikuwa mwanachama wa timu ya wajuzi wakenya waliodhaminiwa na benki kuu ya dunia iliojulikana kama dream team ambao walikuwa wanaohusishwa na serikali kugeuza uchumi wa nchi
katika uwezo huu titus aliwahi kuwa katibu wa kudumu katika wizara ya uchukuzi na mawasiliano na alikuwa mjumbe wa bodi ya kenya airways
alirudi magadi soda company aprili ambapo aliendelea kutumikia kama mkurugenzi nafasi aliyoitumikia hadi alipoajiriwa na kenya airways mwezi februari 
titus amekuwa na uzoefu mkubwa wa bodi baada ya kuwa mjumbe katika bodi za kampuni mbalimbali pamoja kama mwanachama wa bodi ya brunner mond afrika ya kusini kama mwenyekiti wa kenya power lighting company na kama mwenyekiti wa housing finance company limited
yeye alipokea tuzo la meneja wa mwaka nchini kenya mwaka 
mnamo septemba titus naikuni aliteuliwa mwenyekiti wa tume ya filamu ya kenya sasa yeye ni mjumbe wa bodi za maersk kenya ltd access kenya ltd cfc bank kenya limited makamu mwenyekiti wa magadi soda company ltd na mwanachama wa baraza la ushauri unilever afrika
chuo cha kianda nairobi kenya ilikuwa ya kwanza iliyochukuwa wanafunzi wasichana wa asili tofauti katika afrika mashariki
ilianzishwa na kianda foundation mwaka na wanafunzi kufuatia mahitaji kutoka wanafunzi wa kitambo wa kianda secretarial college
kianda school sasa ina uwezo wa kuhitimu wasichana mkuu wa kwanza wa shule alikuwa olga marlin
kianda ni shule ya siku ya wasichana na iko na sehemu za msingi na sekondari
udhamini hupewa kwa wanafunzi wenye kipawa na ambao wazazi wao hawawezi kulipa karo
mwaka shule ya matokeo ya kcse yaliiweka katika shule za juu kitaifa
mary wambui ni mfanyibiashara mwanamke wa kenya na kuna madai kuwa yeye ni mke wa pili wa rais wa kenya mwai kibaki
familia ya wambui inadai kuwa mwai alimwoa maria mwaka chini ya sheria za kimila za kikuyu na kuwa wana binti wangui mwai
kibaki alitoa taarifa rasmi akisema kuwa mke wake lucy kibaki na watoto wao ndio walikuwa familia yake pekee ya karibu
ingawa amekanwa kama mke wambui hupewa huduma zote za mkewe rais zikiwemo walinzi na magari ya kifahari
winnie wangui alihusishwa na sifa mbaya za mandugu wa artur kwa njia za kibiashara na kibinafsi
katika tukio lililopewa jina armenian saga ndugu hao artur margaryan na artur sargasyan ambao walikuwa pia wamesemekana kuwa majeshi wa kulipwa walionyeshana mabunduki katika uwanja wa ndege wa jkia ndani ya eneo la usalama na kutishia kumpiga risasi afisa wa forodha ambao walitaka kuchunguza mizigo yao
tukio hili la uvanjaji sheria lilifanya wakamatwe na hatimaye kufukuzwa nchini tarehe juni 
katika mahojiano na the standard yaliyoandikwa tarehe aprili winnie alisema kuwa yeye na margaryan walikuwa na lengo la kuoana katika siku zijazo
katika vyombo vya habari vya kenya mary wambui huitwa mwanaharakati wa narc
eneo bunge la westlands ni eneo la uchaguzi nchini kenya
ni mojawapo wa maeneo bunge nane ya mkoa wa nairobi
lipo kwenye sehemu ya magharibi na kaskazini magharibi mwa maeneo ya nairobi
eneo bunge la westlands lina mipaka sawa na taarafa ya westlands nairobi
eneo la bunge hili lota liko ndani ya eneo la baraza la mji wa nairobi
eneo bunge la westlands lina baadhi ya maeneo ya mapato ya juu mjini nairobi vilevile maeneo duni kama kangemi
br charles mugane njonjo alizaliwa mwaka wa ni mwanasheria mkuu wa nchi ya kenya hapo zamani na waziri wa katiba 
njonjo ni mwana wa yosia njonjo aliyekuwa mkuu wa kikoloni na kupokea shahada ya sheria kutoka chuo kikuu cha fort hare katika afrika ya kusini
baada ya uhuru wa kenya mwaka njonjo aliteuliwa mwanasheria mkuu
njonjo aliandikisha chama cha g
a lakini hapo baadaye angekuwa mpinzani wa kikundi mnamo mwaka wa akawastaki baadhi ya wanachama wake pamoja na kihika kimani njenga karume na uhaini amri mara rais nchini aligeuka na kutupilia hio kesi
naye mwanasheria mkuu aliushikilia kazi yake hadi mwaka wa 
mwaka huo huo alichaguliwa kuwa mbunge wa jimbo la kikuyu na mwaka wa aliteuliwa kuwa waziri wa katiba katika serikali ya daniel arap moi
mwaka wa alirudia maisha ya umma na aliteuliwa mwenyekiti wa shirika la wanyama nchini kenya
kidera ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na wadera
mnamo oktoba kulikuwa na taarifa ya kuwa yeye njonjo alikuwa anarudi katika siasa za kenya pamoja na kuonyesha msaada wake kwa raila odinga
alipewa majina kama mheshimiwa charles au duke kabeteshire na ilisemekana ya kuwa huko shule ya upili ya alliance alipanda mgongoni mwa farasi muhula ya shule ukiaanza na inapomaliza akipelekwa na polisi na kwamba yeye alikuwa mwafrika tu aliyeishi katika kitongoji iliyo tengewa wazungu huko muthaiga tu kabla ya uhuru
kuna kuenea kwa madai ya kuwa imefanya kauli njonjo kuwa yeye anaona aibu kuwa mkikuyu kwamba hawezi kusalimia mikono na wajaluo na kwamba hawezi amini usalama wake kwa rubani ya mwafrika na ingawa wengi wanadai hio imempa jina ya mtu ambaye anaye puuza watu
kuku wa nyama ni aina ya kuku anayefugwa kwa ajili ya nyama
kuku wa nyama wa kisasa wa biashara wanaojulikana kwa kawaida kama cornish crosses au cornish bred rocks huzalishwa kwa wingi huwa na nyama fanisi na hukua kasi zaidi kuliko kuku wa mayai au kuku wanaotumika kwa zote mbili
wao wanabainishwa kutokana na ukuaji haraka uwiano kula ulio juu na viwango vya chini ya shughuli
kuku wa nyama mara nyingi huwa tayari wafikia uzito wa paundi katika wiki nane tu
kuku hawa wa faida katika nyama kwa sababu inakosa nywele za kawaida ambazo wengi wa aina tofauti wanabidi kuchomwa baada ya kutoa manyoya
kuku wote wa kike na kume huchinjwa kwa ajiliya nyama zao
katika mwaka wa kuku wa nyama takriban bilioni walizalishwa asilimia ambao walitayarishwa na makampuni nne aviagen cobb vantress hubbard mashamba hybro
kabla ya kuanzisha vizao vya nyama ng ombe kuku nk kuku wa nyama walikuwa kuku wa kiume jogoo ambao hupunguzwa katika shamba la mifugo
kuku wa walichinjwa kwa ajili ya nyama na wa kike mwera waliadhimishwa kwa uzalishaji wa mayai
ikilinganishwa na leo nyama ilikuwa chache na ghali ikilinganishwa na mayai na ilikuwa nyama ya kifahari
maendeleo ya uzalishaji wa kukumaalum wa nyama ulitenganisha usambazaji wa mahitaji kuku wa mayai kutoka kwa mayai
hii pamoja na mafanikio katika lishe na uzalishaji ambako kuliruhusu kuku wa nyama kuzalishwa kila wakati kulisababisha gharama ya nyama ya kuku kuwa nafuu
broilers mara nyingi huitwa rock cornish akimaanisha antagandet ya aina ya kuku hybrid zinazozalishwa kutoka msalaba wa kiume wa kawaida breasted cornish mbili strain na mwanamke wa tall boned kubwa strain wa kizungu plymouth rock s
jaribio hili la kwanza la zao la kuchanganywa la kunyama kuletwa katika s na akawa dominerande katika miaka ya 
kuchanganya huku kwa awali uzazi ukuaji polepole na ugonjwa susceptibility na kuwa na taratibu za kisasa broilers kuwa tofauti sana kutoka cornish rock hybrid
kuku wa nyama wa sasa ni kizazi tatu zao la f 
mababu wa kuku hizi za nyama wametoka katika asili nnne tofauti wawili ambao wako katika laini ya kiume na wawili ambao wako katika laini ya kike ambao wanapatana ili kuzaa kuku wa nyama
uhusiano huu huzuia tabia za kipekee kwa kuwa matatizo haiwezi tena kusambazwa katika jamii ya kuku wa mayai
kwa kuongeza laini kiume na kike hazizalishwi kwa ajili ya tabia moja laini ya kike inafaa kuytaga mayai mengi iwezekanavyo kwani idadi ya mayai yaliyotagwa na kila mwera huchangia katika gharama ya mayai ya kuku wa nyama na hivyo broiler vifaranga vyake
uwezo wa kutaga mayani chini muhimu katika male mpya wakati jogoo uzazi ni muhimu sana
kuku wa mayai hulelewa katika mazingira yaliyodhibitiwa pamoja na maelfu ya vifaranga wenzake
kuku huyu anapatiwa chakula bila kipimo kupata ambacho ni mlo maalum wenye kiwango cha juu cha protini na hulishwa kutumia mfumo wa kulisha wenye kujiendesha
hii ni pamoja na hali ya taa bandia inayochochea ukuaji na kwa hivyo uzito wa mwili unaotakikana unafika kwa muda wa wiki kutegemea uzito wa mwili unaotakikana na kiwanda cha kutayarisha nyama
baada ya kutayarisha kuku hawa husambazwa kwenye maduka wakiwa freshi au waliohifadhiwa
kwa sababu ya ufanisi katika kupata nyama kuku wa nyama pia ni maarufu katika mashamba ndogo ya familia katika jamii za vijijini ambapo familia zitalisha kundi ndiogo za kuku hawa
kuku hawa wa nyama wakati mwingine hufugwa katika makao ya nyasi kwa kutmbinu mbalimbali inayoitwa pastured kuku kama ulioendelezwa na joel salatin na kukuzwa kwa wazalishaji wa kuku pastured american association
neno kuku wa mayai linakutumika sana nchini pakistan na india kama ilivyokuwa katika jamhuri ya kidemokrasia ya kijerumani zamani na bado sikuhizi katika baadhi ya sehemu ya mashariki ya ujerumani
neno hili pia hutumiwa nchini indonesia sweden finland poland na katika balkan
mara nyingi kuku hawa wanaweza kupata matatizo ya miguu kwa sababu miguu yao haiwezi kubeba miili yao mizito
uchunguzi uliofanywa na slu skara chuo kikuu cha kilimo cha swedis ulibaini kuwa tu ya kuku wa nyama ambao wako karibu kuchinjwa wana afya
pia si jambo la kupendeza na hatari kutokan na wanyama wanaokula kuku na haifai kwa ujumla kufugwa katika mashamba madogo mbalimbali
kama taka haifagiliwi katika vyumba hivi na kuzuia kuku hawa kusimama juu ya kinyesi cha vidonda miguu na malengelenge yanaweza kutokea
ndege wanaobadilishwa mara nyingi hawana masuala haya
adewale akinnuoye agbaje amezaliwa agosti ni mwigizaji wa kutoka kiingereza hakimu na mwanamitindo wa zamani
mara ya kwanza akinnuoye agbaje alionekana kwenye televisheni ni kwa nyimbo ya mary j
blige inayoitwa love no limit mnamo mwaka 
muda huo huo alionekana katika video ya pet shop boys kwenye nyimbo yao ya jealousy ambapo aliigiza kama mzinifu
ni tofauti na lugha ya kidera nchini papua nyugini
yeye ameigiza katika filamu kadhaa tangu alipoanza mnamo mwaka na ameigiza katika filamu za kujulikana kama the bourne identity ambapo yeye ni dikteta wa afrika na kama lock nah katika filamu ya the mummy returns na heavy duty katika 
yeye pia alisema kuwa atakuwa akingoza filamu inayohadithia kuhusu maisha yake
siku ya ijumaa agosti adewale aliigiza katika onyesho la pili msimu wa kwenye kipindi cha monk
yeye alikamatwa mjini honolulu hawaii tarehe septemba kwa kutomtii afisa wa polisi na kuendesha gari bila leseni
yeye alitolewa baada ya masaa sita kwa dhamana ya 
mnamo septemba yeye alifutiwa mashtaka yote baada ya kutoa ushahidi kwamba alikuwa na leseni
akinnuoye agbaje aliomba kutolewa kwenye kipindi cha lost akiongelea hamu ya kurudi mjini london baada ya wazazi wake kufariki na azma yake ya kuongoza filamu huko
jimbo la amhara kiamhari ni moja ya majimbo tisa ya kujitawala ya ethiopia inayojumuisha watu wa amhara
hapo awali ulijulikana kama jimbo mji mkuu wake ni bahir dar
ziwa kubwa ethiopia ziwa tana liko katika amhara vile mbuga wa milima semien ambayo inajumuisha juu kumweka nchini ethiopia ras dashan
katika uongozi wa kifalme amhara ilikuwa imegawanywa katika mikoa kadhaa kama gondar gojjam begemder na mabadiliko wengi ambayo ilikuwa ilitawala kwa ras au negus mwenyeji
jimbo la amhara ilichukua mikoa mingi ya zamani begemder gojjam na wollo mwaka w 
kulingana na sensa ya mwaka wa iliyofanywa na kituo cha hesabu cha etiopia kinachojulikana kama csa jimbo la amhara una wakazi ambao walikuwa wanaumena wanawake idadi ya wakazi mijini ilikuwa au asilimia 
 ya wakazi
kwa wastani wa kilometa za mraba 
 kanda hii ina wiani wa watu 
 mraba kilometer
katika jimbo zima kaya zilihesabiwa ambayo matokeo ya wastani ya jimbo ya watu 
 kwa kaya kaya na mijini kuwa wastani 
 na watu 
 kaya za vijijini
wakazi wengi ni waamhara ambao wanakadiriwa kuwa asilimia 
 makundi mengine ni agaw awi oromo agaw kamyr na argobba 
jumla ya wakazi wa jimbo 
 walikuwa wakristo waorthodoksi 
 waislamu na waprotestanti wengine wote
katika sensa ya awali iliyofanyika mwaka wa idadi ya wakazi wa jimbo iliripotiwa kuwa ambapo wanaume na wanawake kuhesabiwa wakazi wa mijini au 
 ya wakazi
wengi ya wakazi walikuwa waamhara ambaao walikuwa asilimia 
 ya wakazi makundi mengine ni pamoja na oromo agaw awi qemant na agaw kamyr 
jumla ya wakazi wa jimbo hili asilimia 
 walikuwa wakristo wa orthodox 
 muslim na waprotestanti
kulingana na csa as of update ya jumla ya idadi ya watu walikuwawanapatamaji salama ya kunywa ambaye 
 walikuwa wakazi wa vijijini na 
 walikuwa mijini
csa ya ethiopia ya mwaka inakadiriwa kuwa wakulima katika waamhara alikuwa kichwa jumla ya ng ombe anayewakilisha ya jumla ya ethiopia ng ombe kondoo mbuzi farasi nyumbu punda ngamia kuku ya aina zote na beehives 
rizwan khan anayejulikana kama riz khan alizaliwa aprili mjini aden nchini yemen ya kusini ni mwandishi habari na mwanamahojiano katika televisheni nchini uingereza aliyepata umaarufu alipofanya kazi kwa bbc na cnn
hivi sasa yeye ana kipindi chake cha mahojiano kwenye al jazeera ya kiingereza
khan alizaliwa mjini aden wakati wa utawala wa uingereza
babake ni muingereza wa kabila la kipunjabi na mamake ana asili ya kutoka nchini yemen
asili ya mamake inaatokea kutch katika jimbo la gujarat nchini uhindi babake inatoka jijini kashmir
khan aliguria na familia yake london uingereza akiwa na umri wa nne
yeye alihudhuria shule ya upili ya wood green na kish akajiunga na air training corps na kufuzu kwa shahada ya sayansi katika fisyolojia kutoka chuo kikuu cha wales na kisha akamaliza kozi ya uzamili katika radio journalism katika chuo kikuu cha portsmouth
khan aliajiriwa kama ripota wa bbc kisha akawa mtayarishaji na mwandishi habari akifanya kazi kote katika televisheni na redio na baadae kuwa mmoja wa mwanzilishi news presenters juu bbc world service television news
yeye inlett bbc world service television news in 
mnamo mwaka yeye alihamia cnn international ambapo alikuwa mtangazaji kuu kwa wa habari za kimataifa
matukio aliyowahi kuripotia ni kama uchaguzi nchini india mnamo mwaka wa na uchaguzi wa kihistoria wa mwaka nchini uingereza na hijja ya kiislamu mnamo mwaka wa aprili 
khan pia aliwahi kufanya mahojiano ya kipekee ulimwenguni mzima na mkuu wa pakistan pervez musharraf kufuatia mapinduzi yake mnamo oktoba 
khan alitangaza kipindi cha q a asia with riz khan
hivi vipindi vya mahojiano huweka wanahabari kote duniani na watu maarufu pamoja na wao huulizwa maswali na watazamaji kwa kutumia simu barua pepe au kipepesi pamoja na maswali na maoni kuchukuliwa kutoka chumba cha kipepesi kifunguacho nusu saa kabla ya kila kipindi
khan sasa ni mtangazaji wa riz khan show kwenye al jazeera ya kiingereza
katika kipindi hicho khan huwahoji wachambuzi na watunga sera na inaruhusu watazamaji kutoa maoni yao kwa kupitia simu barua pepe ujumbe mfupi au fax
khan anaongea kiurdu na kihindi lugha za kitaifa za pakistan na india na anaelewa lugha nyingine za asia ya kusini kama vile kipunjabi na kutchi
yeye ana alisomea kifaransa na anaweza kuelewa lugha nyingine za ulaya ikiwemo kiswidi
on februari katika mahojiano kwenye kipindi cha india today khan alisema mimi najua kuongea kihindi vizuri zaidi kuliko wenyeji wa mumbai
mwaka wa yeye mwandishi kitabu yake ya kwanza al waleed billionaire businessman prince iliyochapishwa na harper collins
alipoulizwa na mtangazaji wa cnn anayeitwa frank sesno je hamas ni shirika la kigaidi wakati alipoulizwa je hezbollah ni shirika la kigaidi kauli hii ya khan imesababisha upinzani mkali kutoka kwa mchambuzi wa habari za kihafidhina wa kutoka marekani anayeitwa yale brent bozell iii
mashirika ya habari makubwa kote duniani huwasihi wanahabari wao waepuke na neno kigaidi au ugaidi ikionekana kama kikwazo cha maelewano
orange democratic movement kenya ni chama cha kisiasa nchini kenya kilichoanzishwa kufuatia matokeo ya kura ya maoni ya katiba ya kenya ya 
kilikua kutoka kwa orange democratic movement party of kenya odm
kinaongozwa na kalonzo musyoka ambaye aligombea urais mwaka wa na sasa ni makamu wa rais katika gnu ya mwai kibaki na raila odinga
odm k ya sasa kiliumbwa kufuatia mgawanyiko kati ya kalonzo musyoka na raila odinga katikakati mwa agosti 
kundi la raila ambalo pia lilijumuisha musalia mudavadi william ruto joseph nyagah na najib balala kilinunua chama cha odm halisia kutoka kwa mugambi imanyara wakati kundi la kalonzo likijumuisha mwenyewe na dr julia ojiambo lilibakia katika odm kenya
makundi haya mawili yalifanya uchaguzi wa kumchagua mgombezi wao wa urais siku mfululizo katika jumba la michezo la kasarani mjini nairobi
tarehe agosti kalonzo musyoka alimshinda julia ojiambo kwa tiketi ya odm kenya
tarehe septemba raila odinga alichaguliwa mgombezi wa urais wa odm
raila na kalonzo walikabilina na rais kibaki katika uchaguzi mkuu
kalonzo aliibuka wa tatu lakini mnamo januari akawa makamu wa rais wa kenya chini ya kibaki ambaye ushindi wake ulikataliwa na raila odinga na odm
kufuatia mgogoro wa kenya wa uliosababisha vifo vya watu wengi serikali ya umoja wa kitaifa iliundwa kati ya pnu ya kibaki na odm ya odinga pamoja na musyoka kubakiza nafasi yake kama makamu wa rais
hadi wa sasa musyoka ni mmoja wa wafuasi wawili wa odm k walio katika baraza la mawaziri pamoja na mutula kilonzo kama waziri wa ustawi wa jiji la nairobi kwani kundi lake lilipata kura kidogo sana katika uchaguzi wa bunge
mnamo desemba chama cha odm kenya kilifanya uchaguzi kwa kuzingatia sheria iliyopitishwa hivi karibuni ya sheria ya vyama vya kisiasa nation media group nmg ni kundi la vyombo vya habari vya kenya lililoorodheshwa kwenye soko la hisa la nairobi
nmg ilianzishwa na aga khan iv mwaka wa na ndilo shirika kubwa la binafsi la vyombo vya habari katika afrika mashariki na kati na lina maofisi nchini kenya uganda na tanzania
mwaka wa nmg ilianzisha ntv kituo cha habari nchini uganda na easy fm
tangu nmg imemiliki kampuni ya habari ya tanzania ianayoitwa mwananchi communications ltd
yenye kutoa magazeti kama vile mwananchi mwanaspoti na the citizen
katika kenya na uganda nmg inachapisha the eastafrican daily nation gazeti kuu nchini kenya the business daily daily monitor nmg investor briefing taifa leo na zuqka
eneo bunge la sabatia ni eneo la uchaguzi nchini kenya
ni mojawapo wa maeneo bunge nne katika wilaya ya vihiga
eneo bunge hili lilianzishwa kwa ajili ya uchaguzi wa 
 septemba ni daktari na mtaalamu wa nyurolojia na pia ni mkurugenzi wa idara ya nyurolojia kwa watoto katika hospitali ya johns hopkins huko nchini marekani
benjamin solomon carso alizaliwa katika eneo la detroit katika jimbo la michigan
mama yake sonya carson aliacha shule akiwa katika daraja la tatu na kuolewa na robert solomon carson aliyekuwa mchungaji mzee zaidi katika eneo la tennesee wakati mama yake ben akiwa na umri wa miaka kumi na tatu tu
wakati carson akiwa na umri wa miaka nane tu wazazi wake waliachana
mama carson aliachwa kuwalea benjamin na kaka yake curtis yeye mwenyewe
alifanya kazi katika sehemu mbaili au hata tatu kwa mara moja ili aweze kuwatosheleza watoto wake wawili
hali iliyopelekea kuwa wa mwisho mara kadhaa katika darasa lake
alikuwa akiitwa majina mbalimbali kutokana na hali hiyo hivyo ikapelekea kukua kwa hasira kali ndani yake
mama yake carson alimtaka kusoma vitabu viwili kutoka maktaba na kuandika taarifa juu ya vibu hivyo kila wiki bila kujali elimu yake ndogo hata hivyo hakuweza kusoma vitu ambavyo vilikuwa vmeandikwa
lakini mapema carson alimshangaza mwalimu wake na wanafunzi wenzake kufuatana na maendeleo yake
anakumbuka ni wakati ule ndipo nilipogundua kuwa sikuwa mpumbavu anagundua baadae
carson anaendelea kuwashangaza wanafunzi wenzake na ndani ya mwaka mmoja alikuwa na ujuzi na kuwa katika nafasi ya juu katika darasa lake
baada ya kutoka yale aliendelea na shule ya udaktari ya michigan ambapo hapo ndipo nia yakeya kuwa daktari wa magonjwa ya akili ilipobadilika na na kuwa daktari wa mishipa
uwezo wake mkubwa wa kuona na uwezo wake wa kufikiri haraka ulimemfanya awe daktari wa upasuaji mzuri zaidi baada ya kumaliza shule yake ya udaktari alikuwa daktari wa mishipa msaidizi katika hospitali ya johns hopkins katika jimbo la baltimore
akiwa na umri wa miaka alikuwa profesa wa hospitali na pia mkurugenzi wa idara ya upasuaji mishipa ya watoto mwezi wa tisa mwaka carson alifanya upasuaji wa kutenganisha mapacha wenye umri wa miezi saba waliokuwa wameungana katika sehemu ya kichwa
carson alikuwa ndiye kiongozi wa upasuaji huo mgumu mwaka carson pamoja na timu yake walienda afrika ya kusini kuwatenganisha lukas na joseph banda kutoka zambia
watoto wote wawili waliweza kuishi baada ya upasuaji na hakuna hata mmoja wao aliyepata uharibifu wa ubongo
watoto hao wa banda walikuwa ni watoto wa kwanza walioungana kwa upande wa juu wa vichwa vyao kuweza kuishi baada ya upasuaji
mwaka carson alikuwa moja kati ya madaktari waliofanya upasuaji wa watu wazima waliokuwa wameungana katika sehemu ya vichwa ladan na laleh bijan
alipoulizwa kwa nini alikubali kufanya upasuaji wa kubahatisha kiasi hicho alisema ndugu hao walikwa wamekubali bora wafe kuliko kuendelea kuishi wakiwa wameungana
carson amepokea tuzo mbalimbali katika miaka mbalimbali kama vile shahada za heshima za udaktari pia ni mwanachama katika chama cha american academy of achievement horatio alger association of distinguished americans alpha omega alpha honor medical society ushirikiano wa yele bodi ya wakurugenzi wa chuo kikuu cha yale na mashirika mengine mengi
pia ni mwanzilishi na mkurugenzi wa the carson scholar fund ambayo huwasaidia wanafunzi kutoka katika historia tofauti tofauti walio na vipaji maalumu katika masomo
mwaka carson alijumuishwa katika chuo kikuu cha indiana wesley katika society of world changes na kupokea nishani ya heshima ya udaktari alipokuwa akiongea katika chuo hicho
aliporudi alirudi na rafiki yake alyeitwa tony dungy ambaye naye alikumuishwa katika jamii
tarehe mwezi wa mwaka carson alopokea nishani ya raisi ya uhuru kutoka kwa raisi george w
bush mwaka carson aliamuriwa kusitisha kuonekana katika maeneo yenye imati wa watu baada ya kupata matatizo ya kiafya ya kwake mwenyewe
mwezi wa sita alikutwa na dalili za kuwa na saratani ya kibofu cha mkojo lakini kwa bahati nzuri saratani hiyo ikiliweza kukutwa katikamuda muafaka
lakini pamoja na hayo carson alibadilisha mfumo wake wa maisha bado anafanya upasuaji kwa zaidi ya watoto mia tatu kwa mwaka lakini amekuwa akijaribu kupunguza muda wake
carson amekuwa akifanya kazi kuanzia saa asubuhi na kumaliza saa usiku lakini tangu agundulike kuwa na saratani amekuwa akifanya kazi na kuondoka saa jioni
hii inampa muda zaidi wa kukaa na mke na watoto wake watatu makala ya video kuhusu maisha ya carson inyoitwa gifted hands kitabu kinachohusu hadithi ya ben carson kilitolewa na zondervan mwaka hali iliyopelekea mwaka filamu ya televishen iilitolewa ikiwa na jina hilo hilo katika tnt tarehe na kushinda tuzo ya academi ya gooding jr ikiongozwa na kimberly elise akimwelezea mama yake
ugonjwa wa asubuhi morning sickness kwa lugha ya kiingereza pia hujulikana kama kichefuchefu gravidarum kichefuchefu kutapika kwa mimba emesis gravidarum au nvp au ugonjwa wa mimba ni hali ambayo huathiri zaidi ya nusu ya wanawake wote wajawazito na vilevile baadhi ya wanawake ambao hutumia homoni za mpango wa uzazi au tiba ya kurekebisha homoni
kawaida humshika mwanamke mjamzito mapema asubuhi na hupungua siku ikiendelea
kichefuchefu kinaweza kuwa halisi kali au kutapika
katika kesi zilizokithiri kutapika kunaweza kuwa kali na ugonjwa huu unaweza kusababisha kupunguka kwa maji mwilini kupoteza uzito alkalosis na hypokalemi a
hali hii ilyokithiri inajulikana kama hyperemesis gravidarum na hutokea katika asilimia ya mimba zote
kichefuchefu na kutapika zinaweza kuwa moja kati ya ishara za kwanza za mimba na kwa kawaida huanza wiki ya ya mimba wiki ya kuanzia siku ambayo kipindi cha mwisho kilianza
inaweza kutokea wakati wowote wa siku na kwa wanawake wengi huonekana kuisha wiki ya ya mimba
ugonjwa wa asubuhi kwa sasa unaeleweka kama tabia ambayo inalinda mtoto tumboni dhidi ya sumu au toksi zinazomezwa na mama mjamzito
mimea mingi ina kemikali zenye sumu ambazo haziwezi kuliwa
binadamu wazima kama wanyama wengine wana ulinzi dhidi ya sumu za mimea pamoja na enzyme zilizotengenezwa kwa ini ambazo hutumiwa kutoa makali ya sumu na tishu za viungo vingine mbalimbali ndani ya mwili
katika fetus walinzi bado hawajakomaa kikamilifu na hata dozi ndogo za sumu kutoka kwa mimea ambazo athari yake si hatari sana kwa watu wazima zinaweza kudhuru mtoto
ugonjwa wa mimba husababisha wanawake kuhisi kichefuchefu wakati wamenusa au kuonja vyakula ambavyo vina uwezekano wa kuwa na sumu ambazo zaweza kudhuru fetus ingawa zinaweza kutowadhuru
mfumo wa kujikinga immune system kwa lugha ya kiingereza wa wanawake wajawazito huzuiwa au husimamishwa wakati wa ujauzito labda kupunguza uwezekano wa kuzikataa tishu za dhuriya zao wenyewe
kwa sababu hii bidhaa za wanyama ambazo zina vimelea na bakteria ambazo zina madhara zinaweza kuwa hatari hasa kwa wanawake wajawazito
kuna ushahidi kuwa ugonjwa wa asubuhi husababishwa mara nyingi na bidhaa za wanyama kama vile nyama na samaki
kwa upande mwingine mboga nyingi za kienyeji zimepandwa makusudi kuwa na kiwango kidogo cha toksini kuliko katika kipindi cha kitambo na hivyo kiwango cha tishio kwa mtoto si cha juu kama ilivyokuwa wakati mfumo wa ulinzi ulivyonaza
nadharia zingine zisizo za kisayansi za ugonjwa wa asubuhi zimependekezwa hapo awali
kulingana na msaikolojia sigmund freud imeonekana kuwa ugonjwa wa asubuhi ni matokeo ya mama kutokuwa na hisia au hamu kwa mumewe
udhihirisho huu ni hamu ya kuavya mimba kwa kutapika
kwa ujumla nadharia hizi zimekanushwa au zimekataliwa na wanasayansi wa kisasa steven pinker katika kitabu chake how the mind works huenda zaidi hufanyia mzaha wazo hili kama nadharia ya barf up your baby
matibabu ya ugonjwa wa asubuhi hulenga kupunguza dalili za kichefuchefu badala ya kushambulia mizizi ambazo husababisha kichefuchefu
daktari anaweza kuagiza dawa za kupambana na kichefuchefu kama mama mtarajia hutaabika kutokana na upungufu wa maji mwilini au utapiamlo kama matokeo ya ugonjwa wake wa asubuhi hali inayojulikana kama hyperemesis gravidarum
nchini marekani zofran ondansetro n kwa kawaida ndiyo dawa ya uchaguzi ingawa gharama yake ya juu ni kizuizi kwa baadhi ya wanawake nchini uingereza madawa ya zamani ambayo yana uzoefu mkubwa katika mimba hupendelewa promethazine likiwa chaguo la kwanza na vinginevyo kama metoclopramid au prochlorperazine vikiwa chaguo ya pili
thalidomide ilitengenezwa na kuagizwa kama tiba ya ugonjwa wa asubuhi nchini ujerumani ya magharibi lakini matumizi yake ilikomeshwa wakati athari za dawa hiyo zilipojulikana
united states food and drug administration kamwe halikukubali thalidomide kwa matumizi ya kutibu ugonjwa wa asubuhi
uwanja wa ndege wa kimataifa wa entebbe iata ebb icao huen uwanja wa ndege wa kimataifamkuu wa uganda
iko karibu na mji wa entebbe pwani ya ziwa victoria na takriban kilomita maili kutoka mji mkuu wa kampala
ofisi kuu za shirika la urobani uganda ziko katika uwanja wa ndege huu
jengo la abiria lilijengwa katikati hadi mwishoni mwa miaka ya 
uwanja mzee wa ndege wa entebbe hutumiwa na vikosi vya kijeshi ya uganda na ilikuwa eneo la operesheni kuwaokoa mateka na israel sayeret matkal operesheni entebbe mwaka wa baada ya kiarabu kijerumani kuteka nyara air france nambari nje ya tel aviv
eneo la uokozi huo ulifanyika uwanja wa ndege wa zamani ambao hivi karibuni ulibomlewa isipokuwa chumba cha udhibiti
katika mwishoni mwa mwaka wa kituo cha matumizi ya nchi kilijengwa katia eneo hilo la uwanja wa ndege wa zamani na kuacha ya uwanja wa ndege mpya kushughukia mambo ya kimataifa
uwanja wa ndege wa kimataifa wa entebbe ulihudumia abiria 
 wa kimataifa mwaka wa 
takwimu ya kuingia mwaka wa ilikadiriwa kuwa 
 vs uwanja wa ndege wa kimataifa wa entebbe eneo la shirika la usalama la kijeshi ya marekani
uwanja wa ndege wa kimataifa wa entebbe unatumia mfumo wa kupanda ndege wa daraja
hala basha gorani kiarabu amezaliwa machi ni mwamerika wa kutoka nchini syria ambaye ni mwanahabari wa cnn international katika makao yake makuu mjini atlanta georgia
hapo awali alikuwa akitangaza kutoka afisi ya cnn jijini london lakini sasa yuko kwa cnn international international desk
yeye pia alikuwa akitangaza kwa kipindi cha cnn iliyokuwa ikionyeshwa katika siku ya jumamosi jumapili inayoitwa inside the middle east
mnamo februari ilitangazwa ya kwamba kipindi cha inside the middle east imesimamishwa
hala alikuwa akitangaza kwenye kipindi cha your world today pamoja na jim clancy hadi februari alipoanzisha kipindi chake mwenyewe international desk
gorani alizaliwa mjini seattle washington marekani
wazazi wake wana asili ya kutoka syria mjini aleppo lakini alilelewa mjini paris ufaransa
jina la hala ni la kiarabu iliyo na maana ya mwangaza
yeye alifuzu kwa shahada ya sayansi katika uchumi kutoka chuo kikuu cha george mason karibu na mji wa washington dc na amemaliza kutoka institut d tudes politiques inayojulikana kwa kiingereza kama sciences po mjini paris mwaka wa 
ameanza kazi kama mwandishi wa habari kwa la voix du nord na agence france presse kabla ya kujiunga na france mwaka 
baada ya kuacha kazi kwa bloomberg television jijini london alijiunga na cnn mwaka 
yeye alijitambulisha kama mtaalamu wa matukio ya mashariki ya kati akiripotia matukio kama vita vya hezbollah israel katika majira ya joto ya kutoka lebanon kama mwanahabari mkuu wa cnn
taarifa hizi za mashariki ya kati ilipelekea cnn kushinda tuzo ya edward r
murrow kwa ubora katika uanahabari
gorani pia anaripoti kutoka saudi arabia iraq lebanon syria na misri
mwaka wa na aprili yeye aliripotia kuhusu uchaguzi wa rais wa ufaransa mnamo mwaka wa 
gorani hapendi kujadiliana kuhusu maoni yake ya kisiasa na ya kidini kwa ajili ya kutotaka kupendelea upande mmoja
hata hivyo taarifa yake ya hija mnamo mwaka ilionyesha kuwa yeye ni muislamu kwa sababu ni waislamu tu ndio wanaoruhusiwa kuingia mjini makkah
mwandishi wa kifaransa anayeitwa yann moix alitoa wakfu wa riwaya yake ya kwanza jubilations hist le ciel kwa gorani mwaka 
savio nsereko amezaliwa julai mjini kampala ni mchezaji wa mpira nchini ujerumani aliyezaliwa nchi ya uganda
anajulikana kama savio na anaichezea kilabu cha fiorentina
nsereko alizaliwa mjini kampala na ilianza kazi yake katika munich
aliingia brescia katika majira ya joto ya akiwa na umri wa umri wa chini ulioruhusiwa na fifa katika uhamisho wa kimataifa kati ya mataifa ya ulaya
aliweza kuchezea timu yake mara ya kwanza wakati wa msimu wa dhidi ya fc crotone
aliweza kuchezea brescia mara katika mashindano yote akiingiza bao kabla ya kusainiwa kwa west ham
mnamo januari nsereko alitia saini na west ham united kwa ada isiyojulikakna iliyokadiriwa kuwa paundi milioni kutegemea na mambo mengine juu mkataba wa miaka nne na nusu
alipewa shati namba kufuatia kuondoka kwa craig bellamy na kuendamanchester city ambayo alichukua jina savio
mara yake ya kwanza kucheza mpira wa uiingereza f ligi kuu na west ham ilikuwa tarehe januari nyumbani west ham na kushinda dhidi ya hull city
alicheza sehemu muhimu katika ushindi wa west ham dhidi ya manchester city tarehe machi kwa kusaidia jack collison kuingiza bao dakika 
alishindwa kukaa katika west ham alicheza mechi ya kwanza vizuri lakini kushindwa kufunga bao yoyote mechi kumi alizoonekana
aliuzwa fiorentina kwa ada isiyojulikana pamoja na manuel da costa kufuata njia hiyo nyingine kama sehemu ya mpango huo
west ham abado ina haki ya asilimia ya ada ya mchezaji huu
katika ngazi ya kimataifa nsereko alishinda uefa mpira wa ulaya wa wachezaji walio umri chinin ya akichezea ujerumani
alijitokeza tena katika timu ya ujerumani ya walio na umri chini ya 
mamlaka ya uganda ina tamaa ya savio kuchezea timu ya taifa ya uganda
sheria mpya ambayo inaruhusu uraia wa nchi mbili unaweza kuwezesha jambo hili
shule ya kimataifa ya brookhouse iko katika kitongoji mjini nairobi karibu kilomita kutoka katikati ya jiji
shule hii ilifunguliwa mnamo mwaka wa na sasa ina shule ya chekechea ya msingi na ya upili
vifaa katika shule ya brookhouse jijini nairobi ni maabara tatu zilizojengwa kwa madhumuni ya kutumika kisayansi maktaba mpya vyumba vya kompyuta chumba cha kufanya mazoezi jukwaa la kisasa na kituo cha kidato cha sita
shule hii inatoa mfumo wa michezo ya ziada ikiwemo michezo tofautitofauti pamoja na safari
shule hii hutumia mfumo wa masomo ya taifa ya kiingereza na wanafunzi kufanya mtihani wa n
wakiwa na umri wa miaka na na mtihani wa igcse wakiwa na umri wa na a level wakiwa na miaka 
wanafunzi wengi hujiunga na vyuo vikuu vilivyo nchini uingereza lakini ongezeko la idadi ya wanafunzi wameanza kwenda nchi za marekani australia na afrika ya kusini
wanafunzi wote wa sekondari hufanya kazi ya huduma ya jamii isiyo chini ya masaa kila mwaka na pia hushindana mashindano tofauti tofauti kati ya timu za shule
madarasa katika shule hii ina wastani wa wanafunzi na hakuna zaidi ya wanafunzi katika darasa lolote
wanafunzi wa shule hii hutoka kwa mataifa thelathini na mbili ingawa wateja wakuu ni watoto wa wafanyibiashara na jumuiya za wanadiplomasia mjini nairobi
kujiunga kwa mwanafunzi yoyote ni kwa kufanya mtihani wa kiingilio na au kutumia ripoti za shule ya awali
kujiunga kwa a level hutegemea matokeo na mafanikio ya igcse shule hii ilichaguliwa na good schools guide international ambayo iliita kuwa ni shule iliyo na fedha na inayopanuka haraka ambayo wazazi wanapa
mauaji ya kimbari ni maangamizi ya mpango ya kundi zima la watu au ya sehemu yake kwa msingi wa taifa kabila rangi au dini
ingawa ufafanuzi fasaha haujapatikana kutokana na tofauti kati ya wataalamu wa mauaji ya kimbari ufafanuzi wa kisheria hupatikana katika mkataba wa kuzuia na kuadhibu uhalifu wa mauaji ya kimbari unaofupishwa cppcg katika lugha ya kiingereza wa umoja wa mataifa wa mwaka wa 
utangulizi wa cppcg unasema kuwa matukio ya mauaji ya kimbari yamefanyika tangu jadi lakini haikuwa hadi raphael lemkin alipoyatunga maneno hayo na wahusika wa mauaji ya kimbari ya wayahudi waliposhtakiwa katika kesi za nuremberg ndipo umoja wa mataifa ulipokubaliana na cppcg ambayo iliufafanua uhalifu wa mauaji ya kimbari ya watu chini ya sheria ya kimataifa
kulikuwa na zaidi ya miaka kati ya cppcg kukamilika na mashtaka ya kwanza chini ya masharti ya mkataba kufanywa
hadi leo mashtaka yote ya kimataifa ya mauaji ya kimbari hasa ya mauaji ya kimbari ya rwanda na mauaji ya kimbari ya srebrenica yamefanywa kupitia mahakama ya dharura ya kimataifa
mahakama ya kimataifa ya jinai iliundwa mwaka wa ikiwa na mamlaka ya kuwahukumu watu kutoka nchi ambazo zimetia saini mkataba huo lakini hadi sasa haijamhukumu yeyote
tangu cppcg ianze kutumika mnamo januari takriban nchi ambazo ni wanachama wa umoja wa mataifa zimepitisha sheria ambayo inayajumuisha masharti ya cppcg ndani ya sheria za nchi yao na baadhi ya wahusika wa mauaji ya kimbari wamepatikana na hatia chini ya sheria za namna hizo kama vile nikola jorgic ambaye alipatikana na hatia ya mauaji ya kimbari katika bosnia na mahakama ya ujerumani jorgic dhidi ya ujerumani
wakosoaji wa cppcg wameangazia uwepo wa ufafanuzi finyu wa makundi yanayolindwa chini ya mkataba hasa ukosefu wa ulinzi kwa makundi ya kisiasa jambo ambalo linajulikana kama mauaji ya watu wa kundi fulani la kisiasa mauaji hayo yamejumuishwa na mauaji ya kimbari katika baadhi ya nchi
tatizo moja ni kwamba hadi mkusanyiko wa kesi za sheria kutoka mashtaka upatikane ufafanuzi fasaha wa kile ambacho mkataba ulimaanisha haukuwa umepimwa mahakamani kwa mfano ni nini hasa maana ya maneno katika sehemu ukosoaji mwingine wa cppcg ni kwamba wakati vifungu vyake vimetumiwa na baraza la usalama la umoja wa mataifa vimetumiwa tu kuwaadhibu wale ambao tayari wametenda mauaji ya kimbari na wamekuwa wapumbavu kiasi kwamba wameacha ishara fulani iliyoandikwa
ilikuwa ukosoaji huo uliosababisha kuundwa kwa sheria ya baraza la usalama la umoja wa mataifa ya na baraza la usalama la umoja wa mataifa tarehe aprili ambayo inahimiza baraza lichukue hatua ya kuwalinda raia katika vita na kulinda wakazi kutoka mauaji ya kimbari uhalifu wa kivita utakaso wa kikabila na uhalifu dhidi ya ubinadamu
wakosoaji wa mbinu hii kama vile dirk moses wamedai kwamba haya hayafafani na mambo jinsi yalivyo na kwamba kwa mfano michafuko ya darfur itakamilika kwa wakati utakaozifaa nguvu kubwa ambazo zina mambo yatakayozifaidi katika kanda hiyo
maneno mauaji ya kimbari yalianzishwa na lemkin raphael mwanachuoni wa kisheria mwenye asili ya kiyahudi aliyezaliwa poland mnamo mwaka wa kwanza kutoka kilatini gens gentis kumaanisha kuzaliwa kabila ukoo aina au mzizi wa kigiriki g nos maana sawa pili kutoka kilatini cidium kukata na kuua kupitia kifaransa cide
mwaka wa lemkin aliitayarisha insha yenye kichwa uhalifu wa kinyama ambapo mauaji ya kimbari yalionyeshwa kuwa uhalifu dhidi ya sheria za kimataifa
dhana ya uhalifu ambayo baadaye ilibadilika na kuwa wazo la mauaji ya kimbari ilitokana na mang amuzi ya waashuri waliouawa kinyama nchini iraq tarehe agosti 
tukio la iraq lilimpa lemkin kumbukumbu ya kuchinjwa kwa waarmenia kwa mikono ya waturuki miaka wakati wa vita vikuu vya kwanza vya dunia
aliliwakilisha pendekezo lake la kwanza la kuyafanya matendo kama hayo ya kinyama yawe hatia kwa baraza la sheria la shirikisho la mataifa mjini madrid mwaka huohuo
pendekezo lilishindikana na kazi yake haikuifurahisha serikali ya polandi ambayo wakati huo ilikuwa ikiifuata sera ya upatanisho na ujerumani wa kinazi
mwaka wa taasisi ya carnegie kwa amani ya kimataifa ilachapisha maandishi muhimu zaidi ya lemkin yaliyoitwa utawala wa kiaksisi katika ulaya iliyokuwa si huru nchini marekani
kitabu hicho kilikuwa na uchambuzi wa kina wa kisheria wa utawala katika nchi zilizosimamiwa na ujerumani wa kinazi wakati wa vita vikuu vya pili vya dunia pamoja na ufafanuzi wa maneno mauaji ya kimbari
wazo la lemkin la mauaji ya kimbari kama kosa dhidi ya sheria za kimataifa lilikubalika na jamii ya kimataifa na lilikuwa mojawapo kati ya sheria msingi za mashitaka ya nuremberg mashitaka ya viongozi wa kinazi iliyotilia mkazo katika sehemu ya kuwa watuhumiwa walifanya mauaji ya kimbari kwa makusudi na kwa utaratibu yaani kuviaangamiza vikundi vya rangi na vya kitaifa lemkin aliiwasilisha rasimu ya azimio la mkataba wa mauaji ya kimbari kwa nchi kadhaa katika jitihada za kuzishawishi zilidhamini azimio hilo
kupitia msaada wa marekani azimio liliwekwa mbele ya mkuu wa bunge lizingatiwe
akiyafafanua mauaji ya kimbari mwaka wa lemkin aliandika kiujumla mauaji ya kimbari si lazima yamaanishe uangamizaji wa taifa mara moja isipokuwa yanapofuatwa na mauaji ya halaiki ya watu wote wa taifa hilo
inanuiwa kuashiria mpango wa hatua mbalimbali zenye nia ya kuangamiza misingi muhimu ya maisha ya vikundi vya kimataifa zikiwa na nia ya kuviangamiza vikundi hivi vyenyewe
lengo la mpango kama huo utakuwa kubomoa miundo msingi ya kisiasi na kijamii ya tamaduni lugha hisia za kitaifa dini na kuwepo kwa vikundi vya kitaifa kiuchumi na uharibifu wa usalama wa kibinafsi uhuru afya heshima na hata maisha ya watu binafsi katika vikundi hivyo
kufuatia mauaji ya kimbari ya wayahudi lemkin alifanikiwa katika kampeni za kukubalika ulimwenguni kote kwa sheria za kimataifa zilizoyafafanua mauaji ya kimbari na kuyapinga
mnamo mwaka wa kikao cha kwanza cha mkutano mkuu wa umoja wa mataifa kilipitisha azimio la mkutano mkuu wa umoja wa mataifa sheria lililosisitiza kwamba mauaji ya kimbari yalikuwa hatia chini ya sheria ya kimataifa lakini ambalo halikutoa ufafanuzi wa kisheria wa uhalifu huo
mnamo mwaka mkutano mkuu wa umoja wa mataifa uliukubali mkataba wa kuzuia na kuadhabu uhalifu wa mauaji ya kimbari ambao ulifafanua kisheria kwa mara ya kwanza mauaji ya kimbari
cppcg ilipitishwa na mkutano mkuu wa umoja wa mataifa mnamo tarehe desemba na ikawa rasmi mnamo januari sheria nambari iii
inayo ufafanuzi unaotambulika kimataifa wa mauaji ya kimbari ambao uliingizwa kwenye sheria ya jinai ya kitaifa ya nchi nyingi na ilikubalika na katiba ya roma ya mahakama ya kimataifa ya jinai mkataba ambao ulianzisha mahakama ya kimataifa ya jinai icc kwa lugha ya kiingereza
mkataba katika ibara ya unafafanua mauaji ya kimbari tendo lolote kutoka ya yale yafuatayo linalofanyika na nia ya kuharibu kikamilifu au katika sehemu kikundi cha kitaifa kikabila kirangi au kundi la kidini kama vile mkataba wa kuzuia na kuadhibu hualifu wa mauaji ya kimbari ibara ya ii rasimu ya kwanza ya mkataba iliyajumuisha mauaji ya kisiasa lakini muungano wa jamhuri za kisosholisti za kisovyeti pamoja na baadhi ya mataifa mengine yalikataa hatua dhidi ya makundi yaliyotambuliwa kuwa na maoni sawa ya kisiasa au hali ya kijamii yatambulike kama mauaji ya kimbari kwa hivyo masharti haya hatimaye yaliondolewa katika maelewano ya kisiasa na kidiplomasia
mkataba ulionekana kukubalika kwa minajili ya kuwasaidia watu katika taabani na raia
malengo yake ni kulinda kuwepo kuwa vikundi fulani vya watu na kutilia mkazo na kusisitiza zile kanuni za kimsingi za utu na maadili
kulingana na haki zilizopo majukumu ya kisheria ya kujiepusha na mauaji ya kimbari yanafahamika kama erga omnes wakati mkataba uliporasimiwa kwa mara ya kwanza tayari ilitarajiwa kuwa haungetumika tu kwa kwa aina ya mauaji ya kimbari ya wakati huo bali ungetumika kwa mbinu yoyote ambao huenda ingeundwa siku za usoni kwa madhumuni ya kuangamiza kikundi fulani
mkataba lazima utafsiriwe kwa nia nzuri kulingana na maana ya kawaida ya maneno yake katika muktadha wa maneno hayo na kwa mujibu wa chombo na lengo lake
isitoshe nakala ya mkataba inafaa itafsiriwe kwa namna itakayowezesha sababu na maana ipewe kwa kila neno
hakuna neno au sehemu nyeti ambayo inafaa kupuuzwa au kufanywa kana kwamba imetumia maneno mengi bure labda tu ikiwa kufanya hivi kunahitajika kutupea maana kwa maswala yatakaposomwa kikamilifu
mauaji ya kimbari ni hatia chini ya sheria ya kimataifa bila kujali ikiwa makosa yalitendwa katika kipindi cha amani au vita ratiba ya i
kwa hivyo muktadha ambapo jambo lilitokea haujalishi kwa mfano wakati wa amani wakati wa migogoro ndani ya kitaifa migoro ya kimataifa ya silaha au kiujumla yoyote yanayoendela mauaji ya kimbari ni hatia ya kimataifa inayoadhibika
kamati ya wataalamu ya umoja wa mataifa iliyochunguza ukiukaji wa sheria ya kimataifa ya kibinadamu katika eneo la yugoslavia ya zamani
lakini echr pia ilibainisha kuwa wachache walikuwa na mtazamo mpana na hawakufikiri uharibifu wa kimwili na kibaiolojia ulikuwa muhimu kwani dhamira ya kuharibu kundi la kitaifa kirangi kidini au kikabila ilitosha kuhitimu kuwa mauaji ya kimbari
katika hukumu iyo hiyo echr ilipitia uamuzi wa mahakama kadhaa ya kimataifa na ya kimanisipaa na ilibainisha kuwa mahakama ya kimataifa la jinai ya yugoslavia ya zamani na mahakama ya kimataifa ya haki yalikuwa yamekubali kupitia ufafanuzi finyu kwamba uharibifu wa kibaiolojia na kimwili ulikuwa muhimu kwa tendo kuhitimu kuwa mauaji ya kimbari
echr pia ilibainisha kuwa wakati wa uamuzi wake mbali na mahakama nchini ujerumani ambayo yalikuwa na mtazamo mpana kulikuwa na kesi chache za mauaji ya kimbari chini katika nchi zingine zilizokuwa miongoni mwa sheria manisipaa za nchi zilizokuwa zimetia sahini mkataba na kwamba hakuna kesi zilizoripotiwa ambapo mahakama ya nchi hizo yamefafanua aina ya uharibifu wa kikundi ambao lazima mhalifu awe amekusudia ili kupatikana na hatia ya mauaji ya kimbari
maneno kikamilifu au katika sehemu yamejadaliwa kwa kina na wasomi wa sheria ya kibinadamu ya kimataifa
mahakama ya kimataifa ya jinai ya yugoslavia ya zamani yalibainisha katika kesi la mwendesha mashitaka dhidi ya radislav krstic chumba cha kesi uamuzi it icty agosti kwamba mauaji ya kimbari yalikuwa yametendeka
katika mwendesha dhidi ya radislav krstic chumba cha rufaa uamuzi it icty aprili aya za na zilifumbua suala la katika sehemu na zilipata kuwa sehemu lazima iwe sehemu muhimu ya kundi
lengo la mkataba wa mauaji ya kimbari ni kuzuia uangamizaji wa kimakusudi wa makundi zima ya binadamu na sehemu iliyolengwa lazima iwe muhimu kiasi cha kuadhirisha kundi zima
mahakama ya rufaa inapeana maelezo zaidi ya kesi zingine na maoni ya wachambuzi wa kuheshimika kuhusu mkataba wa mauaji ya kimbari kuelezea jinsi walivyolifikia hitimisho hili
waamuzi wanaendelea katika aya ya uamuzi wa ikiwa wakati sehemu inayolengwa inatosha kukidhi mahitaji haya unabidi maswala mengi yazingatiwe
ukubwa wa kiidadi wa sehemu ya kikundi inayolengwa ndiyo sehemu muhimu na inayofaa kuanzia ingawa sio mwisho wa uchunguzi katika matukio yote
idadi ya watu binafsi wanaolengwa lazima inakiliwe si tu kwa ujumla lakini pia kwa uhusiano na ukubwa wa kijumla wa kundi zima
bali na ukubwa wa kiidadi wa sehemu inayolengwa umuhimu wake katika kundi unaweza kuwa wazo muhimu
ikiwa sehemu maalum ya kikundi inaweza kuliwakilisha kundi lote kiujumla au ni muhimu kwa uhai wake hilo linaweza kuunga mkono wazo kuwa sehemu hiyo inahitimu kama muhimu kulingana na maana ya ibara ya ya katiba ya mahakama
katika aya ya ya waamuzi wanaangazia suala la wahalifu kuweza kuwafikia waathirika mifano ya kihistoria ya mauaji ya kimbari pia inaonyesha kwamba eneo la wahalifu wanalojishughulisha nalo na kulidhibiti na pia kiwango wanachoweza kufikia yanafaa kutiliwa maanani dhamira ya kuharibu inayoundwa na mhalifu wa mauaji ya kimbari daima itakomeshwa na upungufu wa nafasi inayopatikana kwake
ingawa sababu hii pekee haitaonyesha kama kundi linalolengwa ni la kutosha inaweza ikihusishwa pamoja na mambo mengine kusaidia katika uchambuzi
baada ya nchi chache zilizohitajika kuupitisha mkataba kutia sahihi ulifanywa kuwa sheria ya kimataifa mnamo tarehe januari 
hata hivyo wakati huo wanachama wawili pekee kati ya wanachama tano wa kudumu wa baraza la usalama la umoja wa mataifa unsc kwa kiingereza walikuwa wametia sahini mkataba ufaransa na jamhuri ya uchina
hatimaye umoja wa kisovyeti ulitia sahini mnamo mwaka wa uingereza mnamo mwaka wa jamhuri ya watu wa uchina mnamo mwaka wa ikiwa imeingia badala ya jamhuri ya uchina yenye makao taiwan katika unsc mnamo mwaka wa na marekani mnamo mwaka wa 
kukawia huku kurefu kuunga mkono mkataba wa mauaji ya kimbari na mataifa yenye nguvu duniani kulisababisha mkataba kutotumika kwa zaidi ya miongo minne
ni tu katika miaka ya ndipo sheria ya kimataifa ya uhalifu wa mauaji ya kimbari ilipoanza kutekelezwa
kidghwede ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na wadghwede
sheria ya baraza la usalama la umoja wa mataifa nambari iliyopitishwa na baraza la usalama la umoja wa mataifa mnamo tarehe aprili inatilia mkazo masharti ya aya za na za nyaraka ya matokeo ya mkutano wa dunia wa mwaka kuhusu wajibu wa kuwalinda wakazi kutoka mauaji ya kimbari uhalifu wa kivita utakaso wa kikabila na uhalifu dhidi ya ubinadamu
azimio la baraza la usalama la umoja wa mataifa azimio linapea baraza jukumu la kuchukua hatua kuwalinda raia wakati wa vita
tangu mkataba wa kuzuia na kuadhibu uhalifu wa mauaji ya kimbari cppcg kwa kiingereza ulipofanywa kuwa sheria mnamo januari mwaka wa zipatazo nchi ambazo ni wanachama wa umoja wa mataifa zimepitisha sheria ambayo inajumuisha masharti ya cppcg katika sheria zao za kimanispaa
wakiandika mnamo mwaka wa kurt jonassohn na karin bj rnson walisema kuwa cppcg ilikuwa chombo cha kisheria kilichotokana na maafikiano ya kidiplomasia
kwa hivyo maneno ya mkataba hayafai kuwa ufafanuzi ufaao kutumika kama zana ya utafiti na ingawa inatumika kwa kusudi hili kwani ina hadhi ya kisheria ya kimataifa ambayo nyingine hazina ufanunuzi mbalimbali pia umedadisiwa
jonassohn na bj rnson wanazidi kusema kwamba hakuna fafanuzi mbadala kati ya hizi ambazo zilizopata msaada mwingi kwa sababu mbalimbali
jonassohn na bj rnson wanadadisi kuwa sababu kuu ya ukosefu wa ufafanuzi wa kiujumla wa mauaji ya kimbari kuibuka ni kuwa wasomi wameurekebisha mtazamo wao ili kuvisisitiza vipindi tofauti na wamepata kuwa ni afadhali kutumia fafanuzi zinazotofautiana kidogo ili kuwasaidia kuyatafsiri matukio
kwa mfano frank chalk na kurt jonassohn waliichunguza historia yote ya binadamu ilhali leo kuper na r
rummel katika maandishi yao ya hivi karibuni waliupea uzito karne ya na helen fein barbara harff na ted gurr wameyaangalia matukio yaliyofuata vita vya pili vya duniani
jonassohn na bj rnson wameyakosoa baadhi ya matokeo ya utafiti huu wakisema kuwa ni mapana sana na wanahitimisha kwamba nidhamu ya kielimu ya masomo ya mauaji ya kimbari ni changa mno kuwa na msingi ambapo dhana ya kitaaluma itaweza kujengwa
ingawa kuna ufafanuzi mbalimbali wa hayo maneno adam jones anasema kwamba wasomi wengi wa mauaji ya kimbari hufikiria kuwa nia ya kuharibu ni sharti iwe kwa kitendo chochote kuitwa mauaji ya kimbari na kwamba kuna makubaliano yanayozidi kuongezeka kuhusu kujumuisha swala la uharibifu wa kimwili
barbara harff na ted gurr waliyafafanua mauaji ya kimbari kama ukuzaji na utekelezaji wa sera na nchi au mawakala wake ambazo husababisha vifo vya sehemu muhimu ya kundi wakati makundi yanayoteswa yanafafanuliwa kimsingi kupitia sifa za jumuiya zao yaani kabila dini au utaifa
harff na gurr pia wanatofautisha mauaji ya kimbari na mauaji ya kundi la kisiasa kupitia sifa ambazo wanachama wa kundi hilo wanajitambulisha kwa serikali
katika mauaji ya kimbari makundi yanayodhulumiwa yanafafanuliwa kimsingi kupitia sifa za jumuiya zao yaani kabila dini au utaifa
katika mauaji ya kisiasa makundi ya wahasiriwa yanafafanuliwa kimsingi kupitia nafasi ya kihierarkia au upinzani wa kisiasa dhidi ya utawala au vikundi muhimu
daniel d
polsby na don b
kates jr
wanasema ya kuwa sisi tunafuata mbinu ya harff inayotofautisha kati ya mauaji ya kimbari na mauaji ya wapinzani wa kisiasa ambayo anaelezea kuwa hasira ya halaiki isiyokawia kwa muda mrefu ambayo ingawa mara nyingi inaruhusiwa na wenye mamlaka ni nadra kuendelea
kama ghasia itaendelea kwa muda fulani basi anasema harff tofauti kati ya kuruhusu na kushiriki itaisha
kulingana na r
rummel mauaji ya kimbari yana maana tatu tofauti
maana yake ya kawaida ni mauaji ya watu na serikali kutokana nao kuwa wanachama wa kundi fulani la kitaifa kikabila kirangi au kidini
maana ya kisheria ya mauaji ya kimbari inahusu mkataba wa kimataifa mkataba wa kuzuia na kuadhibu uhalifu wa mauaji ya kimbari
hii pia ni pamoja na kutoua ambao mwishowe kunaangamiza kama vile kuzuia kuzaliwa au kuhamisha watoto kwenda kundi lingine kwa lazima
maana ya kiujumla ya mauaji ya kimbari ni sawa na maana ya kawaida lakini pia inajumuisha mauaji ya kiserikali ya wapinzani wa kisiasa au vinginevyo mauaji ya kimakusudi
ni kwa minajili ya kuepuka utata kuhusu maana inayolengwa ndio rummel akayatunga maneno mauaji ya idadi ya wakazi kwa ile maana ya tatu
ukosoaji mkuu wa jinsi jumuiya ya kimataifa ilivyokabiliana na mauaji ya kimbari ya rwanda ni kuwa ilikuwa tendaji si makini
jamii ya kimataifa imeanzisha mfumo kwa ajili ya kuendesha mashtaka dhidi ya wahalifu wa mauaji ya kimbari lakini bado haijaunda nia au mifumo ya kukomesha mauaji ya kimbari wakati yanapotokea
wakosoaji wanaashiria mgogoro wa darfur na kupendekeza kwamba ikiwa yeyote atapatikana na hatia ya mauaji ya kimbari baada ya mgogoro huo iwe kupitia mashtaka mbele ya mahakama ya kimataifa ya jinai au mahakama ya kidharura ya jinai hili litauthibitisha mtazamo huu
nchi zote zilizotia saini mkataba wa cppcg zinafaa kuzuia na kuadhibu vitendo vya mauaji ya kimbari katika wakati wa amani na vita ingawa vizuizi kadhaa hufanya hili liwe jambo gumu kutekeleza
hasa baadhi ya watia sahini mdash yaani bahrain bangladesh uhindi malaysia ufilipino singapore marekani vietnam yemen na yugoslavia mdash zilitia saini na maafikiano kwamba hakuna madai ya mauaji ya kimbari yangeoweza kuletwa dhidi yao katika mahakama ya kimataifa ya haki bila idhini yao
tatedo ni shirika la kijasiriamali la kitaifa lisilo la kiserikali linalojishughulisha na uendelezaji wa nishati endelevu
licha ya maandamano rasmi ya watia sahini wengine hasa kupro na norway kuhusu maadili na uaminifu wa kisheria wa kinga wanayojipa kinga hiyo dhidi ya mashitaka imetumika mara kadhaa kama wakati marekani ilipokataa kuruhusu madai ya mauaji ya kimbari kufanywa dhidi yao na yugoslavia kufuatia vita vya vya kosovo
kawaida imekubalika kwamba angalau tangu vita vikuu vya pili vya dunia mauaji ya kimbari yamekuwa haramu chini ya sheria ya kimila ya kimataifa kama kinga na vilevile chini ya sheria ya kawaida ya kimataifa
kwa ujumla ni vigumu kuyaanzisha mashtaka dhidi ya matendo ya mauaji ya kimbari kwa sababu mfululizo wa uwajibikaji lazima ufahamike
mahakama ya kimataifa ya jinai hutumika haswa kwa sababu nchi husika haziwezi kuyashitaki au hazina nia ya kuushitaka uhalifu wenye ukubwa wa kiasi hiki zenyewe
hata hivyo mauaji ya kimbari ya wayahudi yanatambuliwa duniani kote kuwa mauaji ya kimbari na maneno ambayo yalikuwa yameundwa mwaka wa awali na raphael lemkin yalionekana katika mashitaka ya viongozi wa kinaksi shitaka la lilisema kuwa watuhumiwa wote walikuwa wameua kimakusudi na kwa utaratibu yaani uangamizaji wa vikundi vya kirangi na vya kitaifa picha rwandan genocide
jpg thumb px right vifuvu vya waadhiriwa wa mauaji ya kimbari ya rwanda katika makavazi ya makumbusho mahakama ya kimataifa ya jinai ya rwanda ictr kwa lugha ya kiingereza ni mahakama chini ya mwavuli wa umoja wa mataifa kwa ajili ya kushitaki makosa yaliyotokea nchini rwanda wakati wa mauaji ya kimbari yaliyotokea pale katika kipindi cha aprili kilichoanza tarehe aprili
ictr iliundwa tarehe novemba na baraza la usalama la umoja wa mataifa ili kuhukumu wale watu waliofanya vitendo vya mauaji ya kimbari na ukiukaji mwingine mbaya wa sheria za kimataifa nchini rwanda au kwa raia wa rwanda katika majimbo jirani kati ya tarehe januari na tarehe desemba 
kufikia wakati wa sasa ictr imekamilisha kesi kumi na tisa na kuwahukumu washitakiwa ishirini na watano
kesi za watu wengine ishirini na watano bado zinaendelea
kesi ya kwanza ya jean paul akayesu ilianzishwa mnamo mwaka wa 
jean kambanda waziri mkuu wa mpito aliyakubali mashtaka
maneno mauaji ya kimbari ya bosnia hutumika kurejelea mauaji ya kimbari yaliyofanywa na vikosi vya kisabi pale srebrenica mnamo mwaka wa au kwa utakaso wa kikabila ambao ulifanyika wakati wa vita nchini bosnia na herzegovina vita vya kibosnia vya mwaka hadi mtazamo unaokataliwa na wasomi wengi
mnamo mwaka wa mahakama ya kimataifa ya jinai ya yugoslavia ya zamani icty kwa kiingereza yaliamua kuwa mauaji ya srebrenica yaliyotendeka mwaka wa yalikuwa kitendo cha mauaji ya kimbari
mnamo tarehe julai mahakama ya ulaya ya haki za kibinadamu echr kwa lugha ya kiingereza ikiikataa rufaa ya nikola jorgic dhidi ya kushitakiwa kwake kwa mauaji ya kimbari na mahakama ya kijerumani kesi ya jorgic dhidi ya ujerumani ilibainisha kuwa tafsiri pana ya mahakama ya kijerumani kuhusu mauaji ya kimbari imekataliwa na mahakama ya kimataifa yanapozingatia kesi sawa
echr pia ilibainisha kuwa katika karne ya miongoni mwa wasomi wengi wana maoni kwamba utakaso wa kikabila haswa jinsi ulivyotendwa na vikosi vya kisabi katika bosnia na herzegovina ili kuwafukuza waislamu na wakroati kutoka makazi yao haukuwa mauaji ya kimbari
hata hivyo kuna idadi kubwa ya wasomi pia ambao wamependekeza kuwa matendo haya yalikuwa mauaji ya kimbari watu wapatao wameshitakiwa kwa mauaji ya kimbari au kushiriki katika mauaji ya kimbari wakati wa miaka ya mapema ya nchini bosnia na herzegovina bosnia
hadi wa leo baada ya maombi mengi maalum mbele ya koti na hukumu chache ambazo zilifanikiwa kutupiliwa mbali baada ya rufaa radislav krstic tu ndiye aliyekuwa amepatikana na hatia ya kushiriki katika mauaji ya kimbari katika mahakama ya kimataifa
wengine watatu wamepatikana na hatia ya kushiriki katika mauaji ya kimbari nchini bosnia na mahakama ya kijerumani mmoja wao akiwa nikola jorgic ambaye alishindwa katika rufaa dhidi ya hukumu yake katika mahakama ya ulaya ya haki za binadamu
kesi za mashtaka zinaendelea nchini bosnia na herzegovina dhidi ya wanachama wengi wa zamani wa vikosi vya usalama vya kibosnia na kisabi kwa mashitaka mengi yakiwemo mauaji ya kimbari
slobodan milosevic alikuwa rais wa zamani wa serbia na yugoslavia na alikuwa mtu mwenye ushawishi mkuu zaidi wa kisiasa kuwahi kufikishwa mbele ya icty
alifariki tarehe machi wakati kesi yake ambapo alituhumiwa kwa mauaji ya kimbari au kushiriki katika mauaji ya kimbari katika maeneo ndani ya bosnia na herzegovina ilipokuwa ikiendelea kwa hivyo hakuna uamuzi uliorudishwa
mnamo mwaka wa icty ilitoa kibali kwa ajili ya kukamatwa kwa wasabia wa kibosnia radovan karadzic na ratko mladic kwa mashitaka kadhaa ikiwemo mauaji ya kimbari
mnamo tarehe julai karadzic alikamatwa belgrade na kwa sasa yuko katika gereza la hague akisubiri kesi yake
hadi wa leo mashitaka yote ya kimataifa ya mauaji ya kimbari yamefanywa katika mahakama maalum ya kimataifa
tangu mwaka mahakama ya kimataifa ya jinai yamepewa uwezo wa kushitaki kwa mujibu wa mamlaka yake ikiwa mahakama ya kitaifa hayana nia au hayawezi kuchunguza au kushitaka wahalifu wa mauaji ya kimbari hivyo kufanywa kuwa mahakama ya mwisho na kuliachia mchi binafsi jukumu la kimsingi la kushtaki kwa mujibu wa mamlaka yake wanaodaiwa kuwa wahalifu
kutokana na wasiwasi wa marekani kuihusu icc marekani inaonelea heri kuendelea kutumia mahakama ya kimataifa maalum kwa uchunguzi wa namna hiyo na mashitaka yatakayoibuka
mgogoro unaoendelea katika eneo la darfur sudan ambao ulianza mwaka wa ulitangazwa kuwa mauaji ya kimbari na katibu wa nchi ya marekani colin powell tarehe septemba mnamo mwaka wa katika ushahidi mbele ya kamati ya seneti ya marekani ya uhusiano wa nje kamati ya seneti ya uhusiano wa nje
hata hivyo tangu wakati huo hakuna mwanachama mwingine wa kudumu wa baraza la usalama la umoja wa mataifa ambaye ameufuata mfano huo
kwa kweli mnamo januari mwaka wa tume ya kimataifa ya uchunguzi wa darfur iliyoidhinishwa na baraza la usalama la umoja wa kimataifa sheria nambari ya ilitoa taarifa kwa katibu mkuu ikisema kwamba serikali ya sudan haijafuata sera ya mauaji ya kimbari
hata hivyo tume hiyo ilionya kwamba hitimisho kwamba hakuna sera za uangamizaji zilizofuatwa na kutekelezwa katika eneo la darfur na wenye mamlaka serikalini moja kwa moja au kupitia wanamgambo chini ya udhibiti wake haipaswi kueleweka kwa njia yoyote ile kama kutoashiria ukubwa wa hatia zilizofanywa katika kanda hiyo
hatia dhidi ya ubinadamu na hatia za kivita zilizofanywa katika eneo la darfur zinaweza kuwa na uzito sawa na mauaji ya kimbari
wanachama wawili wa kudumu wa baraza la usalama umoja wa marekani na jamhuri ya watu wa uchina uchina hawakupiga kura kuhusu azimio la sheria ya kushtaki
kwa mujibu wa ripoti yake ya nne kwa baraza la usalama mwendesha mashitaka amepata uwezekano wa kuweko na misingi ya kuamini kwamba watu waliotambulishwa katika sheria ya baraza la usalama la umoja wa kimataifa nambari wamefanya uhalifu dhidi ya ubinadamu na uhalifu wa kivita lakini hakupata ushahidi wa kutosha kuwashitaki kwa mauaji ya kimbari
mnamo aprili mwaka wa waamuzi wa icc walitoa vibali vya kukamatwa kwa ya aliyekuwa waziri wa nchi kwa ajili ya mambo ya ndani ahmad harun na kiongozi wa wanamigambo wa janjaweed ali kushayb kwa uhalifu dhidi ya ubinadamu na uhalifu wa kivita
mnamo tarehe julai mwaka waendesha mashitaka katika mahakama ya kimataifa ya jinai icc waliyaandikisha mashtaka kumi ya uhalifu wa kivita dhidi ya rais wa sudan omar al bashir matatu ya makosa ya mauaji ya kimbari matano ya uhalifu dhidi ya ubinadamu na mawili ya mauaji
waendesha mashitaka wa icc wamedai kwamba al bashir aliongoza upangaji na utekelezaji wa mpango wa kuharibu sehemu kuu ya makundi tatu ya kikabila katika eneo la darfur kwa sababu ya makabila yao
mnamo tarehe machi mwaka wa icc ilitoa hati ya kukamatwa kwa omar al bashir rais wa sudan kadri chumba cha utangulizi cha cha icc kilipohitimisha kuwa cheo chake kama mkuu wa nchi yake si kinga dhidi ya mashitaka mbele ya icc
hati ya kukamatwa ilikuwa kwa sababu ya uhalifu wa kivita na uhalifu dhidi ya ubinadamu
haikujumuisha uhalifu wa mauaji ya kimbari kwa sababu idadi kubwa ya waliokuwa katika chumba cha utangulizi cha icc hawakuona kama waendesha mashitaka walikuwa wametoa ushahidi wa kutosha kulijumuisha kosa hilo
utangulizi wa cppcg hausemi tu kuwa mauaji ya kimbari ni kosa chini ya sheria za kimataifa kinyume na roho na malengo ya umoja wa mataifa na linalokashifiwa na dunia iliyostaarabika bali kwamba katika vipindi vyote vya kihistoria mauaji ya kimbari yameleta hasara kuu kwa ubinadamu
kuamua matukio ya kihistoria ambayo ni mauaji ya kimbari na ambayo ni tabia za kiuhalifu au unyama tu si jambo rahisi na wazi
isitoshe katika kesi zote ambapo shutuma za mauaji ya kimbari zimesambazwa wanaotoka katika pande mbalimbali wanakana vikali tafsiri na maelezo ya tukio hilo na hata mara nyingi huwa na maoni mbalimbali kuhusu ukweli
mashitaka ya mauaji ya kimbari hayachukuliwi kimzaha na mara nyingi huzua utata
majaribio ya wanaoangalia historia upya kuyakana mauaji ya kimbari hasa mauaji ya kimbari ya wayahudi ni katika nchi chache kinyume na sheria
mnamo mwaka wa gregory stanton rais wa shirika la kulinda dhidi ya mauaji ya kimbari aliwasilisha jarida kwa jina hatua za mauaji ya kimbari katika idara ya jimbo nchini marekani
katika jarida hilo alipendekeza kuwa mauaji ya kimbari hufanyika katika hatua nane ambazo ni za kutabiriwa lakini ambazo haziwezi kuepukika kikamilifu
jarida la stanton liliwasilishwa katika idara ya jimbo muda mfupi baada ya mauaji ya kimbari ya rwanda na uchambuzi mwingi umejikita katika sababu iliyoyafanya mauaji hayo ya kimbari kufanyika
hatua ya kinga alizozipendekeza kulingana na shabaha ya awali ya watu ambao utafiti huo ulilenga zilikuwa zile ambazo marekani ingeweza kutekeleza moja kwa moja au ingeweza kwa kutumia ushawishi wake kufanya serikali nyingine kutekeleza
katika jarida la baraza la utafiti wa sayansi ya jamii dirk moses anazikosoa mbinu za stanton akihitimisha kutokana na mazoea haya yasiyoridhisha katika kuyakomesha mauaji ya kimbari swali linalofaa kuulizwani mbona dhana ya masomo ya mauaji ya kimbari ishindwe kutazamia na kukomesha mauaji ya kimbari kwa ufasaha wa kutegemewa
dhana ya masomo ya mauaji ya kimbari hasa jinsi yanavyoendeshwa katika eneo la marekani ya kaskazini yana nguvu na udhaifu
ingawa ujasiri wa kimadili na mikakati ya umma inafaa kupongezwa dhana yenyewe inaonekana pofu kimaana katika miradi ya kiimpiriali ambayo ni sehemu ya shida na pia sehemu ya suluhisho
serikali ya marekani iliita darfur mauaji ya kimbari ili kuyafurahisha mashirika ya kindani yanayotetea haki na kwa sababu matamshi hao hayana umuhimu wowote
machafuko ya darfur yatakamilika kwa wakati utakaozifaa nguvu kubwa ambazo zina mambo yatakayozifaidi katika kanda hiyo
kohen ripoti hii inatoa mwongozo ambao unaweza kuiwezesha marekani kuichukua hatua ya kuzuia ikifanya kazi pamoja na washirika wa kimataifa ili kuchelewesha mazingaombwe ya kesi za mauaji ya kimbari na visa vikubwa vya ukatili katika siku za usoni
image wiktionary logo en
svg px left simple english wiktionary wiktionary wikamusi ya kiswahili ina maelezo na tafsiri ya maana ya neno satyagraha ni falsafa na zoezi la siasa ya upinzani bila ya kufanya fujo iliyobuniwa na mohandas karamchand gandhi aliyejulikana pia kama mahatma yaani roho kubwa
mtu anayefuata maadili ya satyagraha huitwa mwanasatyagrahi
gandhi ambaye aliathiriwa sana na hotuba ya mlimani ya yesu math alitumia satyagraha kwa kampeni za kupigania uhuru wa uhindi na pia wakati wa mapambano yake ya hapo awali katika nchi ya afrika kusini dhidi ya ubaguzi
nadharia ya satyagraha iliwashawishi nelson mandela na kabla yake martin luther king hasa wakati alipoongoza kampeni za harakati za haki za kiraia nchini marekani pamoja na harakati za haki za kijamii na harakati nyinginezo
satyagraha inatokana na kuyaunganisha maneno ya kisanskriti satya linalomaanisha ukweli na agraha kusisitiza au kushikilia kwa imara
kwa gandhi satyagraha ilikuwa na maana zaidi kuliko upinzani bila ya fujo na ikawa nguvu katika utumizi wa njia zisizo za fujo
ukweli satya kunaashiria upendo na kuwa imara agraha kunasababisha na hivyo basi kunakuwa kisawe cha nguvu
katika barua aliyoandika kwa p
rao watumishi wa jamii ya kihindi ya tarehe septemba iliyonukuliwa katika kitabu cha louis fischers maisha ya mahatma gandhi sehemu i sura uk
 gandhi anakana kuwa wazo lake la kutotii kwa raia lilitokana na maandiko ya thoreau
taarifa kwamba mimi nilikuwa nimeliazima wazo langu la kutotii kwa raia kuelezea mapambano yetu kwa wasomaji wa kiingereza
lakini nilipata kwamba hata kutotii kwa raia kulishindwa kuipa maana kamili ya mapambano
kwa hiyo mimi nilibuni maneno mapinzani ya raia
mimi pia nimeipa jina pendo nguvu au nafsi nguvu
katika kuitumia satyagraha mimi niligundua katika hatua za mwanzo kwamba harakati za kuutafuta ukweli haikukubali vurugu ifanywe dhidi ya mpinzani bali kwamba ni lazima yeye aondolewe kutoka makosa yake kupitia uvumilivu na huruma
kwani linaloonekana kuwa ni la kweli kwa mmoja huenda likaonekana kuwa kosa kwa mwingine
na maana ya uvumilivu ni mateso ya mtu nafsi yake
kwa hiyo mafundisho yamekuja kumaanisha kubainika wazi kwa ukweli si kwa kumtesa mpinzani bali kwa kujisababishia mateso mwenyewe
gandhi alitofautisha satyagraha na upinzani bila fujo katika barua ifuatayo nimetofautisha upinzani bila fujo jinsi inavyoeleweka na kutumika katika nchi za magharibi na satyagraha kabla ya kuyabuni mafundisho ya satyagraha kwa kiwango kamili cha kimantiki na cha kiroho
kuwa tulivu ina maana ya karibu na kutokuwa na fujo
aidha upinzani bila fujo hakuitaji kushikilia kikamilifu ukweli kila wakati
kwa hivyo ni tofauti na satyagraha katika maswala matatu muhimu satyagraha ni silaha ya wenye nguvu inakubali kutotumia fujo katika hali yoyote ile na milele inasisitiza ukweli utumike
nafikiri sasa nimeifanya tofauti iwe wazi kabisa
katika migogoro ya kale inayotumia na isiyotumia fujo lengo ni kumshinda mpinzani au kuyafanya anayolenga yawe magumu kupata au kuyatimiza malengo ya kibinafsi licha ya juhudi za mpinzani kuyapinga
katika satyagraha kwa kutofautisha haya sio malengo
lengo lake mwanasatyagrahi s ni kumbadili si kumdhulumu mtendamabaya
mafanikio hufafanuliwa kama kushirikiana na mpinzani kupata matokeo ambao mpinzani anayapinga bila kujua
lazima mpinzani abadilishwe fikra angalau aache kufanya iwe vigumu kupata la haki linalowaniwa ili ushirikiano huu uweze kufanyika
nadharia ya satyagraha inazitazama mbinu na matokeo kama dhana tusizoweza kutenga
njia inayotumika kupata matokeo fulani zimefungwa ndani ya na kushikana na matokeo hayo
kwa hiyo kuna utata katika kujaribu kuitumia njia za kudhulumu kuipata haki au kujaribu kuitumia fujo kuipata amani
gandhi alivyoandika wao husema mbinu ni baada ya yote mbinu tu
naweza kusema mbinu ni baada ya yote kila kitu
nikitaka kukunyima saa yako bila shaka itanibidi niipiganie nikitaka kuinunua saa yako itanibidi nikulipe na kama nataka zawadi itabidi nikusihi unipe na kulingana na mbinu nitakayoitumia saa hiyo ni mali ya wizi mali yangu mwenyewe au mchango
gandhi alilikataa wazo kwamba udhalimu unafaa au hata ungeweza kupingwa kwa njia yoyote ile ikiwa unatumia mbinu za fujo za kudhulumu mbinu zisizokuwa za haki yoyote utakayoyapata mwishowe lazima yatazidisha udhalimu huo
kwa wale ambao walihubiri fujo huku wakiwaita waliochukua hatua zisizokuwa za fujo woga yeye alijibu naamini kuwa ambapo kuna uchaguzi tu kati ya woga na fujo ningeshauri fujo itumikekwangu heri uhindi ianze kuzitumia silaha ili kulinda heshima yake kuliko kwa namna ya woga iwe au ibaki shahidi asiyeweza kujisaidia inavyokosewa heshimalakini naamini kwamba kutotumia fujo kumeishinda fujo kwa mbali msamaha ni ishara zaidi ya uume kuliko adhabu
kiini cha satyagraha ni kwamba inalenga kuondoa dhuluma bila kuwadhuru wanaodhulumu kinyume na upinzani wa fujo ambayo inalenga kusababisha madhara kwa mdhulumu
mwanasatyagrahi kwa hiyo halengi kuumaliza au kuuharibu uhusiano na mdhulumu bali analenga kuubadilisha au kuusafisha kwenda nyanja cha juu
maneno ya heshima yanayotumika wakati mwingine kwa satyagraha ni kwamba ni kimya nguvu au roho nguvu maneno ambayo pia yametumiwa na martin luther king jr wakati wa hotuba yake maarufu ya nina ndoto
inampa mtu binafsi silaha ya maadili wala si nguvu za kimwili
satyagraha pia inafahamika kama nguvu za ulimwenguni kote kwani kwa kiini haitofautishi kati ya jamaa na wageni vijana na wazee mwanamume na mwanamke rafiki na adui
gandhi aliitofautisha satyagraha kuushikilia ukweli na duragraha kuishikilia nguvu kama katika mfano wa maandamano yanayolenga kuwasumbua kuliko kuwaelimisha wapinzani
yeye aliandika lazima kusiwe na pupa kusiwe na unyama kusiwe na ukosefu wa heshima kusiwe na kulazimisha kwingi
ikiwa tunataka kujenga roho ya kweli ya demokrasia hatuwezi kumudu kutowavumilia wengine
kutovumilia kunasaliti ukosefu wa imani katika harakati ambayo mtu anapigania
kutotii kwa raia na kutoshirikiana kama inavyofanywa katika satyagraha kumebuniwa kutoka sheria ya mateso fundisho kwamba uvumilivu matesoni ni mbinu ya kupata matokeo fulani
matokeo haya kwa kawaida yanadokeza kuinuliwa au kuendelea kwa mtu binafsi au jamii kimaadili
kwa hiyo kutoshirikiana katika satyagraha kwa kweli ni njia ya kupata ushirikiano wa mpinzani huku ukweli na haki zikisisitizwa
wakati wa kuitumia satyagraha katika migogoro mikubwa ya kisiasa inayohusu kutotii kwa raia gandhi aliamini kwamba lazima masatyagrahi wapitie mafunzo ili kuhakikisha nidhamu ipo
aliandika kwamba ni wakati tu ambapo watu wamethibitisha mazoea ya utii kwa kutii sheria nyingi za nchi ndivyo wanapata haki ya kutotii kwa raia
basi akaifanya sehemu ya nidhamu ya masatyagrahi iwe kutii kwa aina hii si hata hivyo kutii kunaotokana na nia na kwa mara moja kunaotakiwa na satyagrahi
gandhi alinuia satyagraha iwe si mbinu tu ya kutumika katika mapambano ya kisiasa lakini iwe kama solventa ulimwenguni kote dhidi ya dhuluma na madhara
alihisi kuwa ingeweza kutumika kwa mapambano makubwa ya kisiasa na mapambano ya moja kwa moja kati ya watu na kuwa ilipaswa kufunzwa kwa kila mtu
aliwaomba wanasatyagrahi kufuata kanuni zifuatazo yamas zinazoelezewa katika yoga sutra wakati mwingine aliziorodhesha kanuni saba ambazo ni muhimu kwa kila mwanasatyagrahi katika nchi ya uhindi gandhi alipendekeza mfululizo wa sheria kwa wanasatyagrahi kufuata katika kampeni ya upinzani satyagraha na harakati za haki za kiraia nchini marekani
nadharia ya satyagraha pia ilimshawishi martin luther king wakati wa kampeni alizoongoza wakati wa harakati za haki za kiraia nchini marekani kama watu wengine wengi mimi nilikuwa nimesikia kumhusu gandhi lakini kamwe sikuwa nimewahi kuvisoma vitabu vyake kwa uzito unaostahili
kadri nilivyovisoma ndivyo nilivyoguzwa kwa undani na kampeni zake za upinzani bila fujo
mimi niliguzwa hasa na maandamano yake ya chumvi kwenda baharini na kufunga kwake wa mara kwa mara
dhana yote ya satyagraha satya ni ukweli ambayo ni sawiaa na upendo na agraha ni nguvu satyagraha kwa hiyo inamaanisha nguvu pendo au pendo nguvu ilikuwa muhimu sana kwangu
katika mtazamo wa wanaksi kuwatesa wayahudi nchini ujerumani gandhi alipendekeza satyagraha kama njia ya kupambana na uonevu na mauaji ya halaiki ya watu inayosema ningalikuwa muyahudi na ningalizaliwa nchini ujerumani na kuwa na kazi pale ningalidai ujerumani kama nyumbani hata kama mjerumani mrefu zaidi mwenye nguvu angeweza kudai na kumpa changamoto anipige risasi au anitupe gerezani mimi ningekataa kukubali kufukuzwa au kubaguliwa
na kwa kufanya hayo mimi sipaswi kuwasubiri wayahudi wenzangu kujiunga nami katika upinzani wa kiraia bali ningeamini kwamba mwishowe wengine hawangekuwa na budi kuufuata mfano wangu
kama myahudi mmoja au wayahudi wote wangalikubali tiba iliyopewa hapa yeye au wao hawangalikuwa katika hali mbaya zaidi kuliko ile waliyomo kwa sasa
na kuteseka kwa hiari kungewapa nguvu na furaha ya ndani unyanyasaji wa kimakusudi kwa hitler kunaweza hata kusababisha mauaji ya kijumla ya wayahudi kwa njia ya jibu lake la kwanza kwa azimio la uadui wa aina hiyo
lakini ikiwa akili ya kiyahudi ingeweza kutayarishwa kupitia mateso ya hiari hata mauaji ninayowaza yangegeuzwa yawe siku ya shukrani na furaha kwamba bwana alitenda kwa mikono ukombozi wa tabaka fulani hata mikononi mwa mnyanyasaji
gandhi alilaumiwa vikali kwa kauli hizi akajibu katika makala mengine kwa jina majibu kwa baadhi ya maswali ambapo aliandika marafiki wamenitumia vipandikizi vya magazeti mawili vinavyokosoa ombi langu kwa wayahudi
wakosoaji hao wawili wanaamini kwamba katika kuwasilisha kutofanya fujo kwa wayahudi kama dawa dhidi ya makosa waliyofanyiwa sijapendekeza chochote kipya kile nilichoomba ni kuikana fujo ya roho na baada ya hapo mazoea ya kuitumia nguvu inayotokana na kuukana kule kukubwa
aidha akitazamia uwezekano wa india kushambuliwa na japan wakati wa vita vya pili vya dunia gandhi alipendekeza satyagraha kama ulinzi shirika hili lina uzoefu wa kuendeleza nishati mbadala tangu katika utengenezaji wa sera za nishati upangaji wa miradi na utafiti katika maeneo ya kufanyia kazi za miradi
yafaa pawe na kutoshirikiana bila fujo na bila doa na ikiwa nchi yote ya uhindi iliitikia na kwa umoja ikapena kutoshiriki kwake mimi napaswa kuonyesha kuwa bila kumwaga tone moja la damu silaha za kijapani au mchanganyiko wa silaha zozote unaweza kusafishwa
hilo linahusu uamuzi wa uhindi wa kutopeana robo au nukta yoyote na kuwa tayari kukabiliana na hatari ya kuyapoteza mamilioni kadhaa ya maisha
lakini ningefikiria gharama hiyo kuwa nafuu sana na ushindi uliopatikana kwa gharama hiyo kuwa tukufu
ni kweli kuwa india huenda ikawa haijajitayarisha kuilipa bei hiyo
natumai sio kweli lakini gharama kama hiyo lazima ilipwe na nchi yoyote inayotaka kuurejesha uhuru wake
baada ya yote sadaka iliyotolewa na warusi na wachina ni kubwa na wako tayari kuyahatarisha yote
hayo pia yanawezwa kusemwa kuhusu nchi nyingine pia ziwe zinazoshambulia au zinazolinda
hiyo katika mbinu ya kutofanya fujo nauliza uhindi isiyahatarishe zaidi kuliko jinsi nchi nyingine zinavyohatarisha na ambayo uhindi ingebidi kuyahatarisha hata kama ingetumia upinzani wa silaha
mchanganyiko wa falsafa ya gandhi ya kuikana fujo pamoja na mazoea ya kuyakubali mateso pia ilikubalika na wataalam wa kiyahudi
mwanaelimunafsia wa tabia zisizo za kawaida za binadamu victor frankl na mwanaelimunafsia wa tabia za kawaida za binadamu bruno bettelheim wote waathiriwa wa mauaji ya halaiki ya wayahudi walithibitisha uzoefu wa gandhi kwamba watu ambao hawakubali kimya tu wala kulipiza kisasi wanapofanyiwa fujo hupata ndani yao hisia mpya ya nguvu hadhi na ujasiri
jimbo la sokoto lilianzishwa mwaka wa ni jimbo katika sehemu ya kaskazini magharibi mwa nigeria
jimbo hili lilipata jina lake kutoka kwa mji wake mkuu wa sokoto mji ambao una historia ya muda mrefu na kiti cha sokoto caliphate
tangu uanzishi wake kama jimbo mwaka wa kutokana na kugawanywa kwa jimbo la kaskazini magharibi kuwa majmbo mawili ya sokoto na niger jimbo la sokoto limetawalwa na magavana na maafisa wengi wa kijeshi wa zamani kila mmoja wao akipata muda mfupil kutawala
wakati wa utawala wa himaya ya fulani katika karne ya sokoto lilikuwa jimbo muhimu la fula na pia lilikuwa mji mkuu wa sehemu lililokuwa linajulikana kama magharibi ya kati ya sudan
 wakati waingereza walianza ukoloni sokoto ambayo ililkuwa inazunguka sehemu nzima ya kona ya kaskazini magharibi ya nigeria ikawa mkoa wa british protectorate wa nigeria
hii haikuwa muda mrefu baada gando kuongezwa kama mkoa mdogo wa sokoto
mikoa hii miwili kisha ilifunlika eneo eneo maili elfu eneo eneo kilomita elfu na wakazi walikadiriwa kuwa zaidi ya laki 
mikoa hii ilijumuisha falme za zamfara na argunga au kebbi
ifuatayo kutoka encyclopaedia britannica ya mwaka wa inatoa baadhi ya taarifa kutoka mtazamo wa waingereza waliokuwa katika utawala mwaka wa si muda mrefu baada ya nigeria kupata uhuru kutoka uingereza eneo hilo lilijulikana kama jimbo la northwestern
mwaka wa eneo hili liligawanywa katika majimbo mawili ya sokoto na niger
baadaye jimbo la kebbi na jimbo la zamfara zilijitoa katika jimbo la sokoto
jimbo la sokoto liko katika sahel kavu na limezungukwa na savannah ya mchanga na milima
likiwa na wastani wa joto wa nyuzi 
 sokoto ni eneo la joto jingi sana
hata hivyo upeo wa joto wa mchana kwa wakati mwingi wa mwaka huwa chini ya digri kwa ujumla na ukavu huu hufanya joto usiwe wa kufurahisha
miezi ambayo ina joto huanzia februari hadi aprili wakati joto wa mchana unaweza kuzidi nyuzi 
msimu wa mvua ni kuanzia juni hadi oktoba wakati ambao mvua kunyesha ni tukio kila siku
mvua nadra hukawia muda mrefu sana na ni tofauti sana na mvua ya kawaida mvua inayojulikana katika maeneno ya kitropiki
kuanzia mwisho wa oktoba hadi februari wakati wa msimu wa baridi hali ya hewa huwa limejaa upepo wa harmattan unaovuma vumbi wa sahara juu ya ardhi
vumbi hupunguza mwangaza na hivyo basi hupunguza joto maradufu na kupelekea shida ya vumbi katika kila sehemu ya nymba
kupandwa kwa mazao katika eneo hili hutegemea tambarare za mafuriko za mfumo wa mto wa sokoto rima angalia mto wa sokoto ambazo zimefunikwa na udongo tajiri wa aina ya alluvial
ukavu wa eneo kwa jumla hurusu mazao chache labda mtama huwa kwa wingi pamoja na mchele mahindi maharage na nafaka nyinginezo
kutopatikana kwa aina mbalimbali ya vyakula kumesababisha vyakula chache vilivyopikwa vya mtaa
angalia makala orodha ya miji mikuu na miji katika jimbo la sokoto
winnie madikizela mandela amezaliwa tarehe septemba kama nomzamo winifred zanyiwe madikizela nchini afrika ya kusini
ni mwanasiasa wa afrika ya kusini aliyewahi kushika nafasi kadhaa serikalini kama vile african national congress women s league
kwa sasa ni mwanachama katika chama cha national executive committee
kwani wawili hao waliachana miaka miwili baadae kwa madai ya kuwa winnie alikuwa sio mwaminifu baada ya nelson kutoka gerezani mwezi wa pili mwaka 
tatedo ilianzishwa tarehe mwezi wa tano mwaka 
mpiganiaji haki ni maarufu kwa upande wa wanachama wake ambao humwiita mama wa taifa lakini wapo wanaopingana na hali hii hususani baada ya kukumbana na mashtaka mbalimbali kama vile kukiukwa kwa haki za binadamu kama vile kumtesa na hatimaye mtoto wa miaka stompie moeketsi mwaka mwezi wa tatu mwaka tume ya kujtegemea uchaguzi ilimua kuwa winnie mandela ndiye mgombea aliyechaguliwa kuwa mgombea wa uraisi kwa tiketi ya chama cha anc na angeweza kugombea katika mkuu wa nchi hiyo pamoja na kukabiliwa na kashfa mbalimbali
jina lake la asili la xhosani nomzamo likimaanisha yeye anayejarubu
alizaliwa katika kijiji cha mbogoweni huko mbizana katika mkoa wa pondo ambao kwa sasa ndio mjii mkuu wa upande wa kusini mwa afrika ya kusini
ameshafanya kazi kazi mbalimbali katika maeno mbalimbali kama vile bantustan ya transkei ikiwa ni pamoja na serikali ya transkei na kuishi katika maeneo mbalimbali kama vile banzana shawbury na johannesburg alikutana na mpingaji wa mfumo wa ubaguzi mwaka 
walifunga ndoa mwaka na wana watoto wawili wa kike ambao ni zenani aliyezaliwa mwaka na zindzi aliyezaliwa mwaka 
pia winnie anasumbuliwa na tatizo la ugonjwa wa kisukari
aliibuka kamakiongozi wakuwapiga wazungu na sheria ya kuwapedelea wazungu katika miaka ya baadae ya kifung cha mume wake ambacho kilikuwakuanzia mwezi wanane mwaka hadi mwezi wa pili mwaka 
katika muda mwingi katika miaka hiyo alikuwa akifukuzwa na kukimbilia katika mjiwa brandfort katika eneo la orange free alikaa hapo na alikua akiruhusiwa kutoka kwenda kumsalimia mume wa katika kisiwa cha robben
katika miaka ya na miaka ya alivuta hisia za taifa na mataifa kwa ujumla na alikuwa akifanyiwa mahojiano nawaandishi wa habari wa kitaifa na kimataifa kama vile jain allan mwandishi anaeongoza katika uandikaji katika gazeti lasunday times
mwezi wa kumi mwaka alimwandikia barua jacob zuma na raisi ambaye alikuwa ndio tu aemstaafu thabo mbeki akililalamikia kwa chinichini kazi aliyopewa na chama cha anc katka harakati zake za kupinga ubaguzi wa rangi nchini afrika ya kusini
katika suala la harakatiza kupigania kuachiwa kwa wafungwa wa kisiasa nchini kwetu harakati zetu ziliamua kuweka historia ya nelson mandela kamawakilishi katika haiba ya wafungwa wengine na pia kutumia historia yake binafsi ya siasa na kujumuisha mashtaka ya aliyekuwa mkewe winnie mandel nakuifanya serikali ya afrika ya kusini kama ambayo haina huruma katika mfumowa ubaguzi nchini humo maarufu kama apartheid
heshima yake ilishuka kutokana na kile ambacho wengi wanaamini kua kiu ya damu
mfano halisi wa hali hii ni hotuba yakealiyoitoa katika eneola munsieville katika siku ya tarehe 
ambapo alikubali na kuaisha adhabu ya kuua watu kwa kuwavalisha matairi na kuweka mafuta ya petrol na kisha kuwasha moto katika harakati za kumaliza na kutokomeza mfumo wa apartheid
alisema kuwa kwa kutumia viberiti vetu na cheni zetu tutabadilisha nchi yetu
ikuwa akiwanyanyasa kijinsia watoto hao
watoto hao wanne walipigwa sana iliwakubali kuwa walikuwa wakifanya mapenzi na mchungaji huyo
pia saipei alikuwa akidaiwa kuwa alikuwa mpelelezi
mwili wa saipei ulikutwa katika eneo la wazi ukiwa na vidodo vya kuchomwa tarehe 
mwaka alikamatwa na kushtakiwa kwa makosa ya kuteka nyara na kuw nyongeza katika mateso yaliyosababisha kfifo cha saipei
kifungo chake cha miaka sita kilipunguzwa na kuwa kulipa faini baada ya kutokana na kukata rufaa wakati wa mabadiliko ya afrika ya kusini kuwa serikali ya kidemokrasia winie alikuwa kidogo anawapendelea wazungu kuliko mume wake
pamoja na kuwa na mume wake wakati akiachiwa huru mwakan 
miaka ya ndoa ilimalizika walipaochana mwezi wa nne mwaka baada ya kugundulika kuwa alikuwa sio mwaminifu kwa kipindi ambacho mandela alipokuwa gerezani
wawili hao walitalikiana mwezi wa tatu mwaka 
lakini alikuwa tayari kashapata jina la pili la madikizela mandela
alichaguliwa kuwa waziri wa sanaa utamaduni sayansi na tekinolojia kama madaraka yake ya kwanza katika seriakali baada ya sera ya ubaguzi nchi humo yaani apartheid
mwezi wa tano mwaka lakini alinyang anywa wadhifa huo miezikumi na moja baadae baadaya kushutumiwa kwa kula rushwa
alibakia maarufu kwa wnachama wengi wa chamacha anc na mwezi wa kumi na mbili mwaka alichaguliwa kugombea nafasi ya uraisi kwa tiketi ya chama ca anc chamacha wanawake
japokuwa alijivua wadhifa huo na kuwa makamu mwenyekiti wa raisi wa chama hicho katika harakati kwenye mkutanowa mafikeng mwezi wa kumi na mbili mwaka 
mwaka alitokezakatika baraza laukweli na mapatani
mchungai desmond tutu alitambua umuhimu wake na nafasi yake katika harakati za kupigania uhuru na usawa lakini alimwomba akubali makosa yake na aweze kuomba msamaha
katika kujibu alisema na kukubaki kuwa mambo yalikwenda vibaya sana
tarehe alikutwa na hatia ya mashtaka ya udanganyifu ya wizi na msaidizi wake addy moolman alishtakiwa kwa makosa ya udanganyifu ya wizi
wote wawili walikana mashtaka yanayotokana na fedha zilizopotea kutokana na maombi ya mkopo na gharama za mazishi maombi ambayo waombwai hawayapata licha ya fedha kutolewa
medikizela mandela alihukumiwa kifungo cha miaka mitano jela
muda mfupi baada ya kuhukumiwa alistaafu nafasi zote alizokuwa nazo katika chama cha anc cha wanawake
mwishoni mwa mwaka rafiki yake wakaribu hazel crane aliuwawa
crane hapo mwazo alitaka kununua nyumba ya madikizela mandela
mwezi wa saba mwaka jajo wa mahakama kuu ya pretoria alisemakuwa makosa hayawezi kufanywa ili kumfaidisha mtu
jaji huyo alimfutia mashtaka ya wizi na kuacha na mshtaka ya udanganyifu na hivyo kuanya kifungo chake kiwe cha miaka mitatu na miezi sita
habari za wiki wikinews zina habari zinazofanana mke wa zamani wa nelson mandela amenyimwa pasi ya kuingia canada mwezi wa sita mwaka kamiseni ya juu ya canada nchini afrika ya kusini ilikataa kumpa pasi winniemandela ya kusafiri hadi toronto canada ambapo alikuwa amepangiwa kushiriki katika tamasha la harambee lilopangwa na kituocha sanaa cha musicnoir ambacho kilijumuisha kuoneshwa kwa mara ya kwanza kwa tamthiliya ya the passion of winnie iliyokuwa imeigizwa kuendana na maisha yake
wakati chama cha anc kilipotangaza uchaguzi wa bodi ya uchaguzi ya taifa tarehe 
mandela alishika nafasi ya kwanza kwa kuwa na kura 
mandela aliyapinga mandamano yenye fujo ya kuanzia mwezi wa tano hadi mwezi wa sita mwaka yaliyoanza katika jiji la johannesburg na kuenea katika nchi nzima na kuilaumu serikali kw kutokuwa na kushindwa kutoa huduma ya makazi kwa waathirika wa maandamano
pia aliomba msamaha kwa waathirika walipata matatio kutokana na maandamano
riots
halikadhalika alikwenda kuwatembelea waathirika hao katika mji wa alexandra
pia alijitolea nyumba yake kwa ajili ya wahamiaji kutoka nci ya jamuhuri ya kidemokrasia ya kongo
alionya kuwa wapanda maandamano wangeweza kuvamia katika mfumo wa reli ya gauteng mandela alishika nafasi ya tano katia uchaguzi anc kwa ajili ya uchaguzi wa mwaka waliokuwa mbele yakewalikuwa ni pamoja na raisi wa sasa wa afrika ya kusini jacob zuma aliyekuwa raisi wa afrika ya kusini kgalema motlante makamu wa raisi wa afrika kusini baleka mbete na waziri wa fedha trevo manuel
makala katika gazetila the observer lilisema kuwa suala la winnie kupata nafasi ya juu katika chaguzi hiyoinaonesha kuwa chama chake kina imani nae sana na pia yeye ni hazina katika chama hicho hususani kwa watu masikini
tina lifford anmwelezea mandela mwaka katika tamthilia ya mandela and de klerk sophia okedo anamwelezea mandela katika tamthiliya katika kituo cha televishei cha bbc
jennifer hudson atacheza nafasi ya mama mandela katika mchezo unaofuatia na utakaoazwa kurekodiwa mwaka 
jennifer hudson amekuwa akicheza nafasi ya mandela katika filamu ya inayoitwa winnie itakayoongozwa na darrel j
roodt
andre pieterse roodt na paul l
johnson inayoegemea katika mwongozo wa anne marie du preez bezdrob inayohusu historia ya maisha yake winnie mandela life umoja wa wafanyakazi wa afrika ya kusini wamepinga mpango huu na kueleza kuwa watafungua mashtaka kupinga filamu hiyoiwapo mpangilio wa waigizaji hautabadishwa
shule ya upili ya hillcrest ilianzishwa mwaka wa na hapo awali ilikuwa inamilikiwa na mwanasiasa kenneth matiba
imejengwa kwenye uwanja mkubwa kitongojini karen nairobi
shule hii inahudumu jamii ya kimataifa wasomi na wanabiashara nchini kenya
karo yake ni ghali kulingana na shule zingine nchini
tangu mwaka kuna kituo cha teknolojia na mapambo na holi kubwa ya hotuba
shule hii ina takriban wanafunzi wengi wao wakiwa ni wakenya na waingereza
wafanyakazi wanaoajiriwa hutoka uingereza na kenya na wote wana masharti sawa ya kuajiriwa ambayo ni mikataba ya miaka miwili mbadala shuleni
kidato cha sita huwa na wanafunzi katika kila mwaka ambao wengi huendelea chuo kikuu nchini uingereza na wengineo wakienda amerika kanada ulaya na afrika ya kusini
mifano ni kama zain verjee ambaye ni mwanahabari wa cnn ya kimataifa na jo theones ambaye ni dj wa fox fm mjini oxford
ushirikina ni wazo ambalo halina sababu yenye msingi katika maarifa au mang amuzi
neno hili hutumiwa kwa kutaja imani ambazo hazina msingi
hii inasababisha baadhi ya ushirikina kuitwa hadithi za kale za wake
pia kwa kawaida hutumiwa katika imani na mazoea zinazohusu bahati au utabiri ambapo matukio ya baadaye yanabashiriwa na matukio yasiyohusiana
katika kilatini neno superstitio linamaanisha kusimama juu hivyo mshangao wa ajabu hasa wa kimungu au kusadiki mno
neno hili lilitumika katika karne ya kk hasa katika maandishi ya cicero livy ovid likimaanisha imani ambazo zimezidisha au hazina msingi kwa hofu au uchawi hasa wa kigeni
kulingana na wasomi kutoka ulaya neno lilitumiwa na imani yoyote iliyopinga ukristo leo linatumika kama dhana bila ya msingi katika sayansi mantiki na maarifa
ushirikina mwingi ulaya unasemekana ulitokana na magonjwa yaliyofagia ulaya
kulingana na asili ya neno la kilatini waumini wa dini fulani mara nyingi huchukulia dini nyingine kama ushirikina
vilevile wakanamungu wanaweza kuona imani ya dini yoyote kama ushirikina
vitendo vingine vya kidini huchukuliwa na watu wa nje kama ushirikina wakiona tukio fulani kuwa la ajabu miujiza maisha baada ya kufa utendaji wa kimungu au kuloga
hofu hiyo ya miungu ulijulikana na warumi kama ushirikina veyne 
pengine asili ya ushirikina ni desturi ya kidini ambayo yaliendelea kuzingatiwa na watu ambao hawazingatii tena dini iliyozaa mazoeza haya
mara nyingi desturi hizo zilipotewa na maana katika mchakato huu
katika kesi nyingine ilichukuliwa na mazoea ya sasa ya dini ya muumini
kwa mfano wakati wa kuwageuza watu kuwa wakristo ulaya alama za awali za wasiomuamini mungu zilibadilishwa na matumizi ya msalaba
kanisa katoliki linachukulia ushirikina kama dhambi kwa kuwa unaashiria utovu wa uaminifu katika vitendo vya mungu na vile vile ni ukiukaji wa amri ya kwanza kati ya amri kumi
katekisimu ya kanisa katoliki yanaashiria kuwa ushirikina unawakilisha hisia mbaya za dini para
mafundisho hayo yanakanusha madai kuwa mafundisho mengine ya kikatoliki ni ya ushirikina mwaka daktari wa saikolojia na tabia b
skinner alichapisha makala katika jarida la experimental psychology ambapo alielezea njiwa wake walionyesha tabia ya ushirikina
njiwa mmoja alijivingirisha katika ngome yake mwingine alitikisa kichwa chake katika mwendo wa pendulum wakati wengine walionyesha tabia tofauti
kwa kuwa hizi tabia zilifanywa kwa lengo la kupata chakula kutoka stoo ingawa ilikuwa imeashiriwa kumwachilia chakula katika muda uliopangwa bila ya kujali vitendo vya namna hiyo skinner aliamini kwamba njiwa walikuwa wakijaribu kubadilisha kwa kufanya vitendo hivyo
yeye alipitisha jambo hilo kama pendekezo kuhusu asili ya tabia ya ushirikina katika binadamu
wanasaikolojia wengine kama vile staddon na simmelhag walitoa maelezo mbadala
licha ya changamoto katika utafsiri wa skinner wa msingi wa tabia za ushirikina za njiwa wake kielelezo chake kimetumika kuelezea tabia ya ushirikina katika binadamu
mwanzoni katika utafiti wa skinner baadhi ya njiwa waliitika hadi mara bila kulazimishwa ambapo hapo awali walikuwa na ratiba ya kusisitiza
ikilinganishwa na ratiba zingine km uwiano uliodhabiti muda uliodhabiti tabia hizo zilikuwa sugu kupotea
hii inaitwa athari ya kudhibitisha ambako si kamili na hii kutumika kuelezea tabia ya ushirikina katika binadamu
kuwa sahihi zaidi athari hii inamaanisha kwamba wakati mtu anapofanya tendo akitarajia kusaidiwa na hakuna usaidizi wowote ni kweli kuwa inajenga hisia ya kuwepo ndani ya mtu binafsi
hii inatia nguvu tabia ya ushirikina kwa binadamu kwa binadamu kwa sababu mtu anaona kwamba kwa kuendelea hatua hii usaidizi utakuja au kwamba usaidizi ulikuja wakati fulani hapo awali kwa ajili ya hatua hiyo ingawa si wakati wote lakini hii inaweza moja ya nyakati hizo
kutoka mtazamo ulio rahisi utezi asili utapenelea kushinikiza tabia tabia itakayozalisha uhusiano dhaifu
iwapo kuna faida ksahihi ya kuunda uhusiano dhabiti basi hii itaweza kuondoa mtazamo wa kuogopa kutengeneza uhusiano wa ushirikina usiofaa
edin d eko amezaliwa machi ni mchezaji wa kandanda mwenye uraia wa kibosnia na ambaye ni mshambulizi katika klabu ya manchester city f
na timu ya kandanda ya kitaifa ya bosnia na herzegovina
d eko alicheza mechi yake ya kwanza ya utaaluma professional katika klabu ya fk eljezni ar na alicheza kama mchezaji wa kiungo cha kati kuanzia mwaka ya hadi lakini alifunga bao moja tu kutoka jumla ya mechi alizocheza
alikopwa katika klabu ya st nad labem mwaka wa na alifunga mabao sita kutokana na mechi alizocheza akiwa katika klabu hiyo
baadaye mwaka huo alihamia klabu ya czech ya fk teplice na aliichezea klabu hiyo hadi mwaka wa na alifunga mabao katika mechi alizozicheza
alikuwa mchezaji mwenye idadi nyingi ya mabao katika ligi hiyo ya kandanda ya czech katika msimu wa 
kutokana na mchezo wake bora na wa hali ya juu meneja wa zamani wa timu ya vfl wolfsburg felix magath alimsaini kwa kitita cha yuro milioni 
baada ya kuhamishwa kwenda wolfsburg d eko alionyesha makali yake pamoja na ujuzi wake punde tu alipowasili kwa kufunga mabao tano na kuandaa pasi tatu zilizosababisha mabao katika michezo alizozicheza
d eko alimaliza msimu wa akiwa na mabao nane na pasi saba zilizosababisha mabao katka mechi alizoanza
wolfsburg walipomnunua mchezaji mwenzake mwenye uraia wa kibosnia zvjezdan misimovi mchezo wa d eko ulilipuka na kuwa hwa hali ya juu zaidi katika msimu wa pili
licha ya mchezo usiyoridhisha katika nusu ya kwanza ya msimu yeye na timu yake walipata fomu zao na walishinda ligi yao ya kwanza ya bundesliga
mnamo mei d eko alifunga mabao tatu dhidi ya hoffenheim na mabao mengine tatu dhidi ya hannover wiki mbili tu baadaye na kuchangia kuelekea kumaliza kwa nguvu kwa msimu wa 
alimaliza msimu huo kwa jumla ya mabao ya ligi na jumla hii ilikuwa ya pili ya kwanza ikiwa ya mchezaji mwenzake grafite
pamoja na grafite walifomu ushambulizi wa wachezaji wawili uliofanikiwa sana katika historia ya bundesliga
alimaliza msimu wa na mabao na pasi zilizosababisha mabao katika mechi alizocheza
katika dfb pokal alikuwa na mabao sita katika mechi mbili tu na katika kombe la uefa alikuwa na mabao nne na pasi zilizosababisha mabao katika mechi nane
mchezo wake ulimsaidia kutuzwa tuzo la mchezaji kandanda wa mwaka wa wachezaji wa bundesliga
licha ya kuvutia riba kutoka kwa klabu ya ac milan maafisa wa wolfsburg walimshawishi d eko kukaa kwa kuifanya upya mkataba wake hadi juni 
alifunga bao lake la kwanza la kombe la mabingwa barani ulaya la uefa mnamo septemba dhidi ya manchester united katika mechi waliopoteza katika uwanja wa old trafford
alikuwa mmoja wa wachezaji walioteuliwa kwa tuzo la ballon d or mchazaji kandanda bora barani ulaya la mwaka wa 
d eko aliichezea nchi yake kwa mara ya kwanza akiwa katika timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya bosnia na hercegovina
pia alijumuishwa katika kikosi cha vijana wasiozidi umri wa miaka na alicheza mechi ya mchujo ambayo uholanzi ilikuwa mwenyeji wake mwaka wa 
changamoto za kwanza za bosnia katika shindano hili zilikuwa armenia na norway
waliicharaza armenia kwa mabao na walitoka sare ya na norway hivyo basi walifuzu kushiriki katika mechi ya mchujo dhidi ya jamhuri ya czech
katika mechi ya wa kwanza bosnia ilipoteza mechi ya pili ilikamilika kwa sare ya 
aliichezea timu kuu ya taifa kwa mara ya kwanza dhidi ya uturuki tarehe juni 
hii ilikuwa mechi ambayo mchezaji huyu atakumbuka kwani alifunga bao muruwa kutoka nje ya eneo la penalti wakati wa muda ya ziada wa nusu ya kwanza ya mechi
bao hilo lilisawazisha tokeo kuwa kisha bosnia wakaishinda mechi hiyo 
kolo habib toure alizaliwa mnamo machi ni mchezaji kandanda ambaye kwa sasa anaichezea na ni nahodha wa manchester city ambayo ni klabu katika ligi kuu ya uingereza na huichezea timu ya taifa ya ivory coast
tour ni mchezaji wa kati wa safu ya ulinzi yaani difenda na anajulikana kwa kasi yake nguvu yake na uanaspoti wake
yeye ni kaka mkubwa wa yaya toure mchezaji wa kuingo cha kati katika klabu ya barcelona na ibrahim tour wa klabu ya al ittihad
alizaliwa katika sehemu ya bouak na baada ya jaribio wa muda mfupi toure alijiunga na arsenal mnamo februari kutoka asec mimosas kwa paundi 
alipata kibali cha kazi cha uingereza kutokana na status yake ya kuwa mchezaji wa kimataifa aliyekamilika
awali alichezeshwa kama mchezaji wa kiungo cha kati wa kushambulia au kama mshambuliaji
toure hakuichezea timu ya kwanza ya arsenal hadi msimu uliofuata dhidi ya liverpool katika fa community shield mwezi agosti mwaka wa 
awali alijulikana kama mchezaji anayeweza kucheza katika sehemu yoyote ya uwanja
alianza wasifu wake wa arsenal kama mchezaji wa kiungo cha kati na vilevile kama mchezaji wa safu ya ulinzi wa kulia
alifunga bao lake la kwanza la arsenal katika uwanja wa stamford bridge dhidi ya chelsea mechi iliyokamilika kwa sare ya 
arsenal ilishindwa kuhifadhi taji lao la premiership msimu huo hata hivyo tour aliweka hatua kubwa katika wasifu wake kwa kushinda kombe la fa cup
msimu wa ulipoanza wenger alianza kumtumia tour katika kati ya safu ya ulinzi sambamba na sol campbell
wawili hawa walifomu ushirikiano mzuri na wakawa na msimu mzuri wakati arsenal ilimaliza msimu mzima bila kushindwa
yeye ambaye awali alikuwa mchezaji wa kiungo cha kati wa kushambulia au mshambuliaji alijitengenezea sifa kwa kuwa mchezaji wa safu ya ulinzi anayeshambulia na alifunga bao moja na alikuwa na pasi moja iliyosababisha bao alikuwa na shauku sana kwa mbio zake na kutoka kwa set pieces
tour alikuwa ndani na nje ya timu ya arsenal wakati wa msimu wa kwani alikuwa anapigania nafasi katika timu ya kwanza pamoja na phillipe senderos na pascal cygan ambao pia walitaka kucheza sambamba na sol campbell katika safu ulinzi
toure alimaliza msimu huo na medali ya kombe la fa na aliicheza arsenal mechi pamoja na kufunga bao moja
bao lake la kipekee la msimu wa lilifungwa dakika ya katika mechi ya raundi ya ya kombe la mabingwa barani ulaya dhidi ya bayern munich ya ujerumani
toure alijiimarisha kwa haraka kama mmoja wa wachezji bora wa safu ya ulinzi katika ligi kuu ya uingereza
alijiimarisha kama mchezaji wa kudumu katika timu ya kwanza ya arsenal na pia kama mpenzi kwa washabiki
katika msimu huu wa aliimarisha ushirikiano wa safu ya ulinzi pamoja na philippe senderos
wawili hawa walikuwa na fomu imakulata msimu huo ukielekea kuisha kwani waliisaidia timu ya arsenal kufika fainali ya kombe la mabingwa barani ulaya la mwaka wa baada ya arsenal kutofungwa bao kwa mechi mfululizo rekodi ya ulaya ya ushindani
baada ya maonyesho yake ya kishujaa katika ligi ya mabingwa barani ulaya sifa yake ilipanda maradufu kwani alikuwa sasa anaonekana kama mmoja wa wachezaji bora wa safu ya ulinzi duniani katika nafasi yake
toure alionekana kwa upana kama mmoja wa wachezaji wa safu ya ulinzi bora duniani baada ya maonyesho yake na mchezo wake katika kombe la mabingwa barani ulaya mwaka wa 
toure alifunga bao lake la pili la ulaya tarehe aprili bao muhimu la ushindi katika nusu fainali ya kwanza ya ligi ya mabingwa barani ulaya dhidi ya villarreal cf
toure alipewa jesi la namba kwa msimu wa ambalo halikuwa limetumiwa tangu kuondoka kwa martin keown
toure alisaini mkataba mpya wa miaka minne na arsenal ambao thamani yake ilikuwa karibu paundi elfu kwa wiki
tour alisema najiona nikikaa hapa arsenal kwa muda wote wa wasifu wangu
naipenda kandanda yangu hapa familia yangu inaishi hapa na klabu hii ina lengo licha ya arsenal kuwa na kampeni iliyosikitisha tour alikuwa thabiti kama kawaida na alikuwa katika nafasi ya tatu chuma ya gilberto silva na cesc fabregas katika tuzo la mchezaji bora wa arsenal wa msimu
tour alikuwa makamu mdogo wa nahodha katika msimu wa baada ya makamu wa nahodha wa zamani gilberto silva na nahodha wa zamani thierry henry
alikuwa nahodha wa arsenal kwa mara ya kwanza tarehe januari katika ushindi wa dhidi ya liverpool katika kombe la carling
mwanzo wa tatedo unaweza kwenda hadi miaka ya wakati mmoja wa waanzilishi wake nd
aliongoza gunners katika fainali ya shindano hili la kombe la carling na pia alikuwa nahodha wa arsenal katika nusu fainali ya kwanza dhidi ya tottenham hotspur
akawa mwanachama wa sasa aliyeitumikia kikosi cha arsenal kwa muda mrefu kufuatia kuondoka kwa jeremie aliadiere thierry henry na freddie ljungberg katika dirisha dogo la uhamisho la wakati wa majira wa mwaka wa 
pia alikuwa nahodha wa arsenal katika msururu wa michezo mapema katika msimu wa baada ya nahodha william gallas kujeruhiwa katika mechi dhidi ya blackburn rovers
alikuwa na kampeni nyingine muruwa wa kwani alifomu ushirikiano fanisi na mchezaji mwenzake wa safu ya ulinzi william gallas
alifunga free kick katika mechi dhidi ya bolton wanderers ambapo shoti yake ya risasi ilipita chini ya wachezaji wa bolton na kumpita mlinda langa wa bolton jussi j skel inen
hata hivyo wakati wa kombe la mataifa ya afrika yeye alipata jeraha na hakucheza vizuri alilporudi rudi
kisha akajijeruhi tena katika kombe la mabingwa barani ulaya dhidi ya ac milan wakati alilikinga shoti la alexandre pato kutumia mguu wake na alitolewa uwanjani ndiposa apate matibabu zaidi
toure alirejea katika timu ya kwanza dhidi ya middlesbrough tarehe machi na alifungia arsenal bao la kusawazisha katika dakika za mwisho
katika robo fainali ya kombe la mabingwa barani ulaya alicheza upande wa kulia wa safu ya ulinzi ambao haifahamu vyema mechi ambayo arsenal walikuwa wanatoka sare ya na liverpool
lakini katika dakika ya toure ilihukumiwa kwa kumsukuma ryan babel katika boksi ya penalti
ars ne wenger hata hivyo alimtetea tour kwa kusema kuwa refari alifanya uamuzi mbaya
steven gerrard aliichapa penalti hiyo na kutikisa wavu
mechi hiyo ilikamilika ushindi ukiwa wa liverpool kutokana na bao la babel wakati wa muda wa ziada
tarehe januari toure alidai kuwa alitaka kuihama arsenal baada ya ugomvi baina yake na mchezaji mwenzake wa safu ya ulinzi william gallas
iliripotiwa kuwa alitoa ombi la uhamisho ambalo baadaye lilikataliwa na mwenyekiti wa arsenal peter hill wood
hata hivyo tour alibadilisha uamuzi wake kwa muda mfupi na kuonyesha nia yake ya gunners angalau hadi msimu ulipokamilika
baada ya uvumi mwingi wa uhamisho ilitangazwa mnamo julai kwamba manchester city ilikubali kumnunua kolo toure kwa ada ya paundi milioni 
baada ya kufanikiwa kupita kwa matibabu katika manchester tarehe julai toure alisaini mkataba wa miaka minne manchester city ambayo ina chaguo la kuendeleza kwa zaidi ya miaka 
manchester city ambayo ilimaliza katika nafasi ya msimu uliyopita ilikuwa imewatia saini wachezji wa kiwango cha juu katika maandalizi kwa msimu wa na tour anatarajia kuisaidia city kuwa katika nafasi moja ya nne za kwanza ya ligi kuu ya uingereza
hivi karibuni aliteuliwa kuwa nahodha wa klabu hiyo na meneja wa hapo awali mark hughes
alifunga bao lake la kwanza la manchester city katika ushinda wa dhidi ya fulham tarehe septemba katika mechi ya kombe la carling
alifunga bao lake la kwanza la ligi la manchester city dhidi ya burnley tarehe novemba 
toure ameichezea nchi ya cote d ivoire tangu mwaka wa 
mechi yake ya kwanza ilikuwa mnamo aprili dhidi ya rwanda
yeye ni chaguo la kwanza la mchezaji wa kati katika safu ya ulinzi
alicheza mechi zote tano za cote d ivoire lakini walibanduliwa nje ya kombe hilo na wenyeji misri mnamo januari 
alitajwa katika kikosi cha watu kilichochukuliwa na kocha henri michel kwenda kushiriki katika kombe la dunia la mwaka wa na alicheza mechi yake ya kwanza katika kombe la dunia tarehe juni mechi ambayo cote d ivoire ilipoteza dhidi ya ajentina
ameifungia ivory coast mabao mawili kwa mechi sabini alizozichezea hadi sasa yote kutumia kichwa dhidi ya gabon nyumbani na tajikistan ugenini mtawalia
tour anajulikana kwa kasi na nguvu yake ambazo humwezesha kuwatoa washambulizi dhaifu kutoka kwa mpira na kupambana na washumbilizi wenye mbio
ana uwezo mzuri wa kumshika mpinzani na makabiliano mengi huwa wa wakati muafaka nah hii imechangia rekodi yake nzuri ya nidhamu
ingawa ni mfupi kama mchezaji wa kati wa safu ya ulinzi yeye huruka juu sana
yeye ni kakaze wa yaya toure wa fc barcelona na ibrahim tour ambaye ni mshambuliaji wa al ittihad
darfur yaani eneo la wafur ni eneo la magharibi nchini sudan
kati ya miaka na ilikuwa usultani huru hadi ikavamiwa na jeshi la misri na kufanywa jimbo la misri na baadaye kutokana na vita ya mahdi imekuwa sehemu ya sudan
kwa sababu ya vita katika darfur eneo hili limekuwa katika hali ya dharura tangu mwaka wa 
sehemu kubwa ya darfur ni nyanda za juu yabisi kuna milima ya marrah jebel marra anuwai ya vilele vya volkeno vinavyopanda katikati ya kanda
miji mikuu katika kanda hii ni al fashir nyala na geneina
eneo zima la nusu ya mashariki ya darfur limefunikwa na rutuba na vilima vya mchanga unaojulikana kama goz na vilima vya mawe ya udongo
katika sehemu nyingi goz haina maji na inaweza kupatikana tu ambako kuna hifadhi ya maji au visima virefu
wakati ni kavu goz inaweza pia kusaidia ardhi tajiri kwa ajili ya malisho na kilimo
kaskazini mwa goz kunajumuisha mchanga wa jangwa la sahara
wadis nyingi zina udongo wa aina ya alluvium ambazo ni ngumu kulimwa
darfur magharibi inaongozwa na hulka ya tatu lelo mwamba mara nyingine kufunikwa na safu nyembamba ya udongo
lelo mwamba si nzuri kwa kulima lakini hutoa msitu ambao unaweza kuliwa na wanyama
hulka ya nne na ya mwisho ni milima ya marrah viziba vya volkeno vilivyotengenezwa na massif vinavyoinuka juu hadi kilele cha crater ya deriba ambamo kuna eneo dogo lenye hali ya hewa ambayo ni joto mvua nyingi na chemchemi za kudumu za maji
uwezekano wa amana ya maji umekadiriwa katika ziwa hili wakati kanda hii ilikuwa na fuktiga zaidi lingekuwa na kiasi cha maili ya maji
darfur inafikiriwa ilikuwa sehemu ya proto afro kiasia urheimat nyakati za kabla ya historia miaka kk hivi ingawa kuna nadharia nyingine zinazoondoa darfur
sehemu kubwa ya eneo hili ni tambarare yenye ukame na hivyo haitoshi kusaidia ustaarabu mkubwa na mgumu
wakati milima ya marrah inatoa maji mengi watu wa daju waliumba kifaa cha kwanza kinachojulikana kama ustaarabu wa darfur ambao una msingi mlimani ingawa hawakuwacha rekodi yoyote ijapokuwa tu orodha ya wafalme
watu wa tunjur waliwatoa watu wa daju katika karne ya wakaanzisha uislamu
masultani wa tunjur walioana na jamii ya fur na sultani m
solaiman alitawala tangu mwaka hivi hadi hivi anafikiriwa kama mwanzilishi wa nasaba ya keira
darfur ilikuwa nguvu kubwa ya sahel chini ya nasaba ya keira na hii ilisababisha upanuzi wa mipaka yake hadi mbali mashariki kwa mto wa atbarah na kuvutia wahamiaji kutoka bom na bagirmi
katikati ya karne ya nchi iliharibiwa kufuatia migogoro kati ya makundi yaliyopingana na vita vya nje na sennar na wadai
mwaka wa ufalme dhaifu uliharibiwa na utawala wa misri ulioanzishwa mjini khartoum kwa kiasi kikubwa kupitia mifumo ya mashine ya sebehr rahma mfanyabiashara ambaye alikuwa anashindana na dar juu ya upatikanaji wa watumwa na pembe za ndovu katika sehemu ya bahr el ghazal ya kusini ya darfur
wakati halifa wa ahmad abdallahi ibn muhammad mwenyewe mwarabu wa kusini mwa darfur kutoka kabila la ta isha alidai makabila ya wafugaji kutoa askari makabila kadhaa yaliasi
kufuatia kuondolewa kwa abdallahi katika omdurman mwaka wa na vikosi vya uingereza na misri pamoja serikali mpya ya chini ya nchi hizo mbili ilitambua ali dinar kama sultani wa darfur na kiasi kikubwa kuiacha dar kwa mambo yake yenyewe isipokuwa kwa kodi ya kulipwa mara moja kwa mwaka
wakati wa vita kuu ya kwanza ya dunia waingereza kuwa na wasiwasi kwamba huenda usultani ungeanguka chini ya ushawishi wa dola la osmani walilivamia na kulibadilisha darfur kuwa sehemu ya sudan ya uingereza na misri mwaka wa 
chini ya utawala wa kikoloni rasilimali za kifedha na utawala zilielekezwa kwa makabila ya kati ya sudan karibu na khartoum kwa hasara ya mikoa ya mipakani kama vile darfur
muundo huo wa maendeleo uliokuwa umekunjwa uliendelea kufuatia uhuru wa kitaifa wa sudan mwaka wa 
suala la mgogoro wa kisiasa lilisababishwa na mbadala wa vita kati ya sudan libya na chad
ushawishi wa itikadi ya ukuu wa kiarabu ulienezwa na kiongozi wa libya muammar al gaddafi na ulianza kutendwa na watu wa darfur pamoja na wale waliotambuliwa kama waarabu na waafrika
njaa katikati ya miaka ya ilikatiza miundo mingi ya kijamii na kupelekea mapigano ya kwanza muhimu miongoni mwa watu wa darfur
kiwango cha chini cha mgogoro kiliendelea kwa miaka iliyofuata huku serikali ikiwajumuisha na kuwaami wanamgambo waarabu dhidi ya maadui wake
vita hivyo vilifikia kilele mwaka wa kwa kuanza kwa mgogoro wa darfur ambapo upinzani uliungana na kuunda kundi la waasi
mgogoro huo ulikuja kujulikana kama mojawapo kati ya majanga ya kibinadamu mabaya zaidi kuonekana duniani
kukereketwa na kupinga kukereketwa kumesababisha vifo vya watu 
 ingawa idadi hii inapingwa na serikali ya khartum
zaidi ya watu milioni 
 wamekimbia makazi yao tangu mwanzo wa mgogoro huo
wakimbizi wengi wamekwenda katika makambi ambapo misaada ya dharura imeunda masharti kwamba ingawa bado ni ya msingi sana ni bora kuliko katika vijiji ambayo haitoi aina yoyoye ya ulinzi dhidi ya wanamgambo mbalimbali wanaoendesha shughuli zao katika kanda
kanda hii imegawanywa katika majimbo matatu ambayo ni darfur magharibi darfur kusini darfur kaskazini
ilunda ya darfur ilianzisha transitional darfur regional authority tdra kama mamlaka ya mpito kwa kanda
ilunda ilisema kwamba kura ya maoni juu ya uhuru kwa darfur lazima ufanyike kabla ya mwaka wa 
leleti khumalo aliyezaliwa katika mji wa kwamashu kaskazini mwa durban afrika kusini ni mwigizaji mwenye asili ya zulu wa afrika kusini ambaye alicheza nafasi ya kuongoza katika filamu ya sarafina sambamba na whoopi goldberg na aliyeigiza katika filamu za hotel rwanda na yesterday
baada ya kuonyesha nia ya kuigiza kuanzia umri mdogo khumalo alijiunga na kundi la vijana la kukcheza iitwayo amajika iliyoongozwa na tu nokwe
lakini kumekuwa na madai kwamba yeye amekuwa na mahusiano kadhaa na wanawake tofauti ikiwa ni pamoja na marehemu brenda fassie
katika jukwaa afrika ya kusini na broadway ambapo alipewa tuzo la tony la muigizaji bora zaidi wa kike katika filamu ya kimuziki
ilikaa brodway kwa muda wa miaka miwili na baadaye wakaanza ziara ya dunia mzima
mwaka alipata tuzo la naacp la muigizaji bora zaidi wa kike
estomih sawe alipopata nafasi ya kwenda nje ya nchi kwa masomo zaidi katika masuala ya nishati
mwaka alishirikiana sambamba na whoopi goldberg miriam makeba na yohana kani katika filamu ya darrell james roodt ya sarafina ambayo ilikuwa filamu kubwa zaidi kutolewa barani afrika
kwa mara nyingine khumalo aliteuliwa kwa tuzo la image pamoja na angela bassett whoopi goldberg na janet jackson
mwaka khumalo alitoa albamu yake ya kwanza leleti and sarafina ilitolewa tena afrika kusini tarehe juni kama ukumbuzi wa wa fujo za vijana za soweto
alikuwa muigizaji msaidizi katika filamu ya muziki ya mbongeni ngema ya magic at am ambayo ilikuwa wakfu wa muhammad ali
alikuwa muigizaji mkuu katika filamu nyingine ya ngema mama ambayo ilifanya ziara ya ulaya na australia
khumalo aliigiza katika filamu za mwaka wa za hotel rwanda na yesterday ambazo yesterday iliteuliwa kupata tuzo la academy award katika kitengo cha filamu bora zaidi isiyo ya kiingereza
yesterday pia hivi karibuni ilipata tuzo la filamu bora zaidi katika masherekeo ya kimataifa ya filamu ya india ya pune na ilipokelewa vizuri katika masherekeo ya kimataifa ya filamu ya venice na toronto
khumalo alijiunga waigizaji wa kipindi kinachoendelea zaidi cha afrika ya kusini cha generations mwaka kama busiswe busi dlomo
ametumia akili yake kufika aliko leo katika uongozi wa kampuni ya mawasiliano ya afrika ya kusini ezweni ambayo anamiliki yeye na kaka yake na mwanzilishi karabo moroka
afc leopards sc mara nyingi hujulikana kama afc au the leopards ni klabu ya soka mjini nairobi ambayo ilianzishwa mwaka wa 
jina lake lingine ni ingwe chui katika lugha ya kiluhya ni klabu maarufu na ya kitamaduni ya kenya na uwanja wake wa nyumbani ni uwanja wa taifa wa nyayo ambayo ina nafasi ya watu 
licha ya kuwa na makao katika mji mkuu nairobi katika sehemu ya kusini mashariki ushabiki wake kwa wingi hutoka mkoa wa magharibi
timu huvalia jesi nyeupe vinyasa vyeupe na soksi za bluu na wakati mwingine na shati yenye rangi ya bluu na nyeupe nguo mbadala ni jesi nyekundu na vinyasa vyeupe
mpinzani wake wa jadi ni g r mahia makabiliano yao hufurahisha sana na kutokana na mapenzi ya mashabiki makabiliano ya hawa wawili huchukuliwa kama derby maarufu na makali zaidi katika kanda
afc inachukuliwa kama timu hatari ya afrika ya mashariki ya kati na ya kusini kwa sababu ya mechi nyingi ambazo imecheza barani na utawala wake katika michuano ya klabu ya cecafa kwa kuongezea wachezaji wake wazuri
afc leopards ni mmojwapo wa vilabu ambavyo vimefanikio zaidi katika kanda na hii ni ukweli kutokana mataji ya ligi ambayo klabu hii imeshinda na kombe la kenya mara pamoja na shindano la klabu la cecafa mara 
klabu hii ilianzishwa mwaka wa kama abaluhya united fc wakati idadi ndogo ya vilabu viliungana jina lilibadilishwa kuwa abaluhya fc na baadaye kuwa all footballers federation afc bado inadumisha afc na ikawa afc leopards mwaka wa wakati serikali ya kenya ilipiga marufuku majina ya kikabila abaluhya inaashiria kabila ya waluhya
mwaka wa timu hii ilishiriki katika ligi ya nationwide ligi ya pili nchini kenya na ilishinda katika eneo lao na hivyo basi kurejea katika ligi kuu ya kenya kwa msimu wa hata hivyo ingwe imeimarishwe kiwango kinachoheshimika cha kucheza na bado kinashikilia tamaduni ya kihistoria kama timu
mwaka wa timu ilishinda kombe la kenya baada ya miaka nane kavu bila kombe lolote
hata hivyo vilabu vingine viligoma kushiriki katika kombe hilo afc leopards sc ina wafuasi wengi tofauti ambao wanaupinzani mkubwa na vilbu vingine hasa g r mahia
inaweza kupingwa kuwa klabu hii ndiyo kubwa zaidi na maarufu nchini kenya na afrika ya mashariki lina wafuasi waliokadiriwa kuwa milioni nchini kenya
mashabiki hawa wanajumuishwa katika matawi ya wafuasi yaliyoenea kote nchini
hata hivyo ufuasi na umaarufu wake unapita mipaka ya kenya hadi wa bara zima sansana afrika ya mashariki na kusini mwa afrika
kiakili klabu maarufu zaidi kenya na afrika ya mashariki kamwe halijwahi kucheza mechi ya ugenini afc leopards sc hupata wafuasi zaidi katika mechi za ugenini kuliko timu za upinzani za nyumbanihata kwa sasa bado klabu hii inadumisha wastani wa juu zaidi wa kutazamwa na wafuasi wao kuliko vilabu vingine vyote vya ligi kuu ya kenya
mechi yao ya kwanza waliporudi katika ligi kuu mwaka wa ilibidi isimamishwe kwa sababu ya uhaba wa usalama ulyosababishwa kwa kuanguka kwa mzunguko kutokana na umati wa wafuasi wake ndani na nje ya uwanja
martha wangari karua alizaliwa mnamo septemba ni mwanasiasa wa kenya
yeye ni mbunge wa bunge la gichugu na mtetezi wa mahakama kuu ya kenya
alikuwa waziri wa sheria hadi alipojiuzulu kutoka nafasi hiyo mwezi aprili 
karua alizaliwa katika wilaya ya kirinyaga mkoa wa kati wa kenya yeye ni mzaliwa wa pili katika familia yao ya watoto nane wasichana wanne na wavulana wanne
alisomea sheria katika chuo kikuu cha nairobi kuanzia mwaka wa hadi mwaka wa 
kati ya mwaka wa na alijiunga na kenya school of law kwa kozi ya sheria ya waliohitimu ambayo ni kozi inayofanywa kabla ya kujiunga na shirika la wanasheria la kenya na kupewa leseni ya kufanya mazoezi ya sheria nchini kenya
kuanzia mwaka wa hadi alifanya kazi katika mazoezi ya kibinafsi kama mtetezi
alifanya kazi katika mahakama kama hakimu wa wilaya na alipanda cheo kuwa hakimu mkuu wa mkazi wakati aliondoka mwaka wa 
katika kipindi hicho alikuwa anasimamia mahakama ya sheria ya makadara kuanzia mwaka wa hadi na mahakama ya sheria ya kibera kuanzia mwaka wa hadi mwaka wa wakati alijiondoa ili kuanza shirikisho lake la kibinafsi
mnamo mwaka wa martha karua alifomu martha karua co advocates ambayo aliliendesha hadi mwaka wa 
wakati alikuwa mazoezini karua alionyesha kesi nyingi za pro bono mashuhuri kati ya kesi hizi ilikuwa kesi ya uhaini ya koigi wamwere na wakati alimwakilishwa marehemu mheshimiwa
alichangia pakubwa katika maendeleo ya familia ya sheria na hasa mgawanyo wa mali ya kuozwa na vilevile sheria ya kikatiba na utawala
karua alikuwa mwanachama wa harakati za kisiasa za upinzani zilizofanikiwa kuanzisha tena demokrasia ya vyama vingi nchini kenya mapema miaka ya 
kenya wakati huo ilikuwa chini ya utawala wa kimabavu wa kenya african national union kanu chama cha kipekee kilichotambuliwa kisheria nchini kenya na ambacho kilikuwa kinaongozwa na rais daniel arap moi
martha karua alijiunga na chama cha kenneth matiba cha ford asili lakini alipoteza tiketi ya uteuzi kwa tajiri na mshawishi mkuu wa zamani wa utumishi wa umma geoffrey kareithi
kisha alipewa tiketi na aliungwa mkono na wazee wa democratic party of kenya dp ambao walitaka kuvunjwa kwa upinzani wa kareithi nahashon njuno
karua alishinda uchaguzi mkuu wa mwaka wa na akawa mbunge wa gichugu na mwanamke wa kwanza mwanasheria kuchaguliwa kimaarufu kwa bunge
pia aliteuliwa kama katibu wa chama wa masuala ya kisheria kati ya mwaka wa na 
mwaka wa karua alikataa nafasi ya waziri wa kivuli wa utamaduni na huduma za jamii ambayo ilikuwa na mgogoro na nafasi yake ya katibu wa taifa wa mambo ya katiba ofisi lililochagiuliwa lililomfanya kuwa msemaji rasmi wa masuala ya kisheria wa chama
aliamua kujiuzulu kutoka nafasi yake kama katibu mkuu wa taifa
mwaka wa wakati kupitia tena kwa mswada ya katiba ilipelekwa bungeni upinzani nzima isipokuwa karua uliondoka bungeni
mswada ulikuwa umekataliwa na upinzani na vilevile civil society lakini karua alikuwa na mtazamo kwamba kama wawakilishi waliochaguliwa badala ya kuondoka itakuwa busara zaidi kubaki bungeni na kuweka makataa katika rekodi
basi alichagua kubaki bungeni na makataa yake ya mswada yalirekodiwa kihalali katika hansard
baadaye alikuwa miongoni mwa wale ambao walianzisha muungano wa kisiasa narc ambayo ilishinda uchaguzi mkuu wa nchini kenya na kumaliza utawala wa kanu wa karibu miongo minne katika siasa za kenya
hadi aprili alikuwa waziri wa sheria na katiba
hapo awali aliwahi kuwa waziri wa usimamizi wa rasilimali za maji na maendeleo na alikuwa nyuma ya utekelezaji wa sheria ya maji ya mwaka wa ambayo tangu imeharakisha kasi ya mageuzi wa maji na utoaji wa huduma nchini kenya
karua alibakia waziri wa katiba na sheria katika inama iliyoteuliwa na kibaki mnamo januari kufuatia utata wa uchaguzi wa desemba mwaka wa 
alipoambiwa kufafanua karua alisema kwamba alikuwa anasema kinamna kwamba odm ilipanga utakaso huo wa kikabila
odinga hatimaye aliyaita mashtaka ya karua outrageous
karua aliliongoza timu ya serikali katika mazungumzo na upinzani kuhusu mgogoro wa kisiasa iliyoibuka baada ya uchaguzi
mgogoro wa kisiasa hatimaye ilisababisha kutiwa saini kwa mkataba wa kugawana madaraka kati ya kibaki na odinga
katika inama ya muungano unaotawala iliyotangaza mnamo aprili karua alihifadhi nafasi yake kama waziri wa haki na mambo ya katiba
alipewa cheo kama mwenyekiti wa kitaifa wa chama cha kisiasa cha narc kenya tarehe novemba 
hakukuwa na ushindani wowote wakati wa uchaguzi wa wajumbe wa kitaifa wa chama uliyofanyika bomas of kenya mjini nairobi kwani viongozi wote pamoja na bibi karua walihifadhi nafasi zao
baada ya kupata nafasi ya mwenyekiti alitangaza kuwa atakuwa anagombea kiti cha urais katika uchaguzi wa nchini kenya
martha karua alijiuzulu kama waziri wa katiba na sheria aprili akiongelea kusumbulia katika kutoa majukumu yake
mfano wazi wa kusumbuliwa kwake ulikuwa wakati rais mwai kibaki aliwateua majaji bila maarifa yake siku chache kabla hajajiuzulu
alikuwa waziri wa kwanza kujiuzulu kwa hiari tangu mwaka wa 
wakati mmoja katika wilaya yake ya kirinyaga karua aliondoka wakati rais moi alikuwa anahutubia umati katika uwanja wa wilaya ya kirinyaga
amekuwa kruseda anayeongoza katika upanuzi wa nafasi ya demokrasia na masuala ya kijinsia nchini kenya
amekuwa akipigania haki za wanawake kupitia maslahi ya umma ushawishi na utetezi kwa kuboresha sheria na kulinda haki za wanawake kupitia kazi yake pamoja na mashirika mbalimbali ya wanawake hasa shirikisho la kimataifa la wanasheria wanawake fida kenya na ligi ya wapiga kura wanawake wa kenya
mnamo februari wakati wa muda wake kama waziri wa sheria wakati mmoja alikuwa na ugomvi mkali na waziri wa kilimo william ruto katika mkutano wa baraza la mawaziri huku rais akiwa amekaa kimya mawaziri wakitazama vinywa wazi chanzo katika mkutano kilisema
mawaziri hawa wawili walikuwa wakigombana mbele ya umma kwa muda zaidi ya wiki tatu huku bibi karua wanadai bw ruto ajiuzulu juu ya kashfa ya mahindi
alijulikana kama mwanamme pekee katika baraza la mawaziri la pnu
martha karua alipata usikivu wakati yeye na padri wa kikatoliki fr
dominic wamugunda walitekwa nyara na kuibiwa tarehe desemba 
alisema katika bunge kwamba hakuwa na wajibu wowote kutoa maelezo yoyote kwa sababu yake kuwa katika gari la wamugundai au ni nini alichokuwa anafanya wakati wa kutekwa nyara
martha karua alisema atagombea urais mwaka wa 
mwaka wa karua alitambuliwa na human rights watch kama mchunguzaji wa haki za binadamu
desemba mwaka wa alituzwa na shirikisho la wanasheria wanawake kenya fida kwa ajili ya kuendeleza mwendo wa wanawake
luis antonio valencia mosquera amezaliwa agosti anayejulikana sana kama antonio valencia ni mchezaji wa kandanda wa kiungo cha kati mwenye uraia wa ecuador na ambaye kwa sasa anaichezea klabu ya manchester united na timu ya taifa ya ecuador
baada ya kuwa na utoto ambao haukujaliwa katika sehemu ya lago agrio valencia alianza wasifu wake katika klabu ya el nacional na alihamia timu ya ligi ya kihispania villarreal mwaka wa 
hata hivyo alipeanwa kama mkopo katika klabu ya recreativo de huelva muda mwingi wa msimu wa ambapo aliisaidia timu kupanda cheo kucheza katika ligi kuu ya uhispania
mwanzoni mwa msimu uliyofuata alijiunga na klabu ya ligi ya uingereza wigan athletic awali kama mpango wa mkopo kwa muda wa mwaka moja
alicheza mechi yake ya kwanza ya wigan tarehe agosti mechi ambayo wigan ilipoteza dhidi ya newcastle united na aliifungia wigan bao lake la kwanza dhidi ya manchester city tarehe oktoba 
muda wa mkopo uliongezwa hadi msimu uliyofuata na tarehe januari alihamia wigan rasmi kwa kitita cha ada ambacho hakikutangazwa na alisaini mkataba wa miaka tatu unusu
alikataa kuihamia timu ya la liga ya real madrid mnamo januari 
mapema juni mwaka wa mwenyekiti wa wigan alitangaza kuwa hatamlazimisha valencia kubaki katika klabu
mnamo juni valencia akawa mchezaji wa kwanza kusainiwa na klabu ya manchester united na alikatiza likizo yake kwa ajili matibabu na klabu
alisaini mkataba wa miaka minne kwa kitita cha ada ambacho hakikutangazwa lakini fununu ni kuwa ada hiyo ilikuwa ya paundi milioni 
alicheza mechi yake ya kwanza ya ushindani ya manchester united katika fa community shield mwaka wa wakati aliingia kama mbadala wa nani katika dakika ya wakati nani alijeruhiwa
tarehe oktoba alifunga bao lake la kwanza la klabu kwa kufunga bao la upili na la ushindi katika ushindi wa dhidi ya bolton wanderers bao lake la kwanza katika shindano la kombe la mabingwa barani ulaya lilifuata siku nne baadaye katika ushindi wa ugenini dhidi ya cska moscow
tarehe desemba valencia alifunga bao katika mechi yake ya ya ligi kuu ya uingereza na bao lake liilikuwa la mwisho katika ushindi wa dhidi ya wolves
valencia aliichezea timu ya taifa kwa mara ya kwanza katika mechi ya kufuzu kushiriki katika kombe la dunia la fifa dhidi ya paragwei tarehe machi na alifunga mabao mawili katika ushindi wa 
aliichezea ecuador katika kombe la dunia la na alichaguliwa kama mteule wa timu ya fifa ya wachezaji bora ambayo inatambua wachezaji nyota katika kila nafasi katika kombe la dunia
pia aliorodheshwa kama mmoja wa wagombea sita kwa tuzo la mchezaji bora mchanga wa gillette
barua pepe lilisambazwa nchini uingereza na liliwapa moyo watu kumpigia kura valencia katika jaribio la kuzuia cristiano ronaldo kushinda
valencia alipokea idadi kubwa ya kura katika uchaguzi wa mtandao wa tarakilishi lakini tangu mshindi wa tuzo anadhamiriwa na kura za wafuasi na jopo la majaji hatimaye tuzo alipewa lukas podolski
takwimu sahihi kama ya kucheza mechi desemba 
gabriel obertan alizaliwa mnamo februari ni mchezaji kandanda wa kifaransa ambaye kwa sasa anaichezea klabu ya manchester united ya uingereza
kimsingi yeye hucheza kama wing a lakini pia anaweza kucheza katika kiungo cha kati na kama mshambuliaji
alikuwa mwanafunzi katika shule maarufu ya clairefontaine academy na alianza wasifu wake wa kitaaluma kwa kuichezea klabu ya bordeaux nchini ufaransa kabla ya kujiunga na manchester united kwa kitita cha pesa ambacho hakikutangazwa mnamo julai 
yeye ni mwanachama wa timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya ufaransa na alitajwa kama mchezaji bora wa ufaransa wa katika shindano la toulon
obertan alianza wasifu wake akiichezea klabu yake ya mtaa ya pantin kabla ya kuhamia kiwango cha juu kwa kujiunga na paris fc mwaka wa 
baada ya kukaa huko kwa muda wa mwaka mmoja alifanya tendo ambalo vijana wengi wa paris fc hufanya kwa kujiunga na klabu ya paris saint germain
kufuatia mwaka mwingine mmoja wa mafunzo alihamia academy maarufu ya clairefontaine ndiposa aendeleze maendeleo yake
ilikuwa hapa ambapo aligunduliwa kwanza na maskauti wa bordeaux
baada ya mwaka katika academy ya clairefontaine alihamia bordeaux na kuanza mafunzo pamoja nao
baada ya kukaa mwaka katika timu hifadhi mwaka wa obertan alikubali mkataba wa utaalam wake wa kwanza na alitia saini mkataba wa miaka mitatu
alipandishwa cheo hadi kikosi kikuu kwa msimu wa hadi na kupewa jesi la namba i
alicheza mechi yake ya kwanza ya utaalam mnamo septemba dhidi valenciennes akiwa na umri wa miaka na aliingia kama mbadala ya na kucheza dakika 
alifunga bao lake la kwanza tarehe aprili dhidi ya saint etienne katika ushindi wa wakati wa muda wa ziada
alicheza mechi kwa jumla msimu huo akiingia kama mbadala
kwa nusu ya kwanza ya msimu wa kucheza kwake kulipunguzwa tena ingawa wakati alipokea muda wa kucheza daima aliwafurahisha mashabiki pamoja na meneja na alifunga mabao mawili katika ushinda wa dhidi ya guingamp katika coupe de la ligue
huku bordeaux ikipigania taji la ligue na uwezekano wa obertan wa kucheza kutokuwa blanc aliamua kumkopa obertan nje kwa klabu ya ligue ya fc lorient kwa muda uliyosalia wa msimu ambapo blanc aliamini kuwa mchezaji huyu angepata nafasi na wakati zaidi wa kucheza
akiwa lorient obertan alicheza mechi ya ligi kuu ya ufaransa na kufunga bao lake la pekee katika ushindi wa dhidi ya grenoble
pia alifunga bao dhidi ya tours katika kampeni ya lorient ya coupe de france siku iliyofuata obertan alifanikiwa kupita matibabu yake mjini manchester na tarehe julai alisaini mkataba wake rasmi na kumfanya kuwa mchezaji wa manchester united
ada ya uhamisho haikutangazwa lakini inaaminika kuwa paundi milioni huku obertan akijiunga na klabu cha manchester united kwa muda wa miaka minne
kufuatia mechi tatu za timu hifadhi ya manchester united pamoja na ushindi wa dhidi ya oldham athletic katika mechi yake ya kwanza obertan aliichezea timu kuu kwa mara yake ya kwanza katika ushindi wa dhidi ya barnsley katika raundi ya nne ya kombe la carling tarehe oktoba 
alicheza mechi yake ya kwanza ya ligi kuu ya uingereza mnamo oktoba akija kama mbadala katika ushindi wa dhidi ya blackburn rovers katika uwanja wa old trafford
mechi yake ya kwanza ya ligi ya mabingwa barani ulaya aliucheza wiki huo huo alikuwa mbadala wa federico macheda katika dakika ya katika sare ya dhidi ya cska moscow mnamo novemba tarehe december obertan alianza mechi yake ya kwanza ya ligi na alibadilishwa katika dakika ya na mbadala wake alikua danny welbeck katika ushindi wa dhidi ya wolves
obertan amekuwa akiichezea timu ya ufaransa katika kiwango cha vijana
ameichezea ufaransa katka viwango vya vijana wasiozidi umri wa miaka na 
akiichezea timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka obertan alicheza mechi na alifunga bao moja tu
msimu uliyofuata aliichezea timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka na alicheza mechi na alifunga mabao matatu
ingawa alicheza pamoja na david n gog moussa sissoko adel taarabt na gregory sertic obertan na timu yake walishindwa kufuzu katika mashindano ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya ulaya ya mwaka wa kutokana na kumaliza kwao katika nafasi ya pili katika raundi ya mwisho
akipokuwa na timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka obertan alicheza mechi lakini alishindwa kufunga bao
nadra aliichezea timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka kwani alicheza mechi tu na alifunga bao lake la kipekee katika ushindi wa dhidi ya uswidi wakati wa shindano la ulaya la vijana wasiozidi umri wa miaka mwaka wa l katika raundi ya kufuzu
obertan aliichezea timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka kwa mara ya kwanza tarehe februari dhidi ya tunisia
tarehe machi alifunga bao lake la kwanza katika kiwango hiki dhidi ya uingereza katika mechi ya kirafiki katika uwanja wa city ground mjini nottingham
takwimu sahihi kama ya kucheza mechi desemba 
mbale ni mji wa uganda ya kusini mashariki mwenye wakazi kwenye mguu wa mlima elgon
mazingira ya mbale kuna kahawa nyingi na pia kilimo cha mazao mengine
hivyo uchumi wa mji umetegemea kilimo na biashara ya mazao
picha kadhaa za filamu casino royale zilipigwa mbale
serikali ya kiraisi ni muundo wa siasa ambako serikali iko mkononi wa rais wa nchi
rais huyu anaunganisha nafasi za mkuu wa dola na pia kiongozi wa serikali
muundo huu ni tofauti na serikali ya kibunge ambako rais ni zaidi cheo cha heshima tofauti na kiongozi wa serikali huchaguliwa na bunge lenye madaraka ya kumwondoa tena
kati ya faida za utaratibu wa kiraisi hutajwa mara nyingi serikali imara mwenye nguvu ya utendaji
kiongozi wa taifa ana nafasi kubwa kufuata siasa anayoiona ni lazima kwa mema ya nchi hata kama wabunge wameanza kusitasita au kuogopa hasira ya wananchi
kazi ya serikali inategemea nia ya mtu mmoja aliyepewa nafasi na muda wake na wananchi wote
anayeangaliwa ni haki yake na pia wajibu wake kutumia madaraka haya
nguvu hii ni pia udhaifu wa muundo huo kama rais ni mtu hafifu au mtu anayekosa uelewano mwema wa matatizo yaliyopo
pia madaraka makubwa ya rais yameonekana kurahisisha kuundwa kwa udikteta kama huyu rais akitumia madaraka yake kubadilisha mgawanyo wa madaraka kati ya matawi ya dola yaani serikali bunge na mahakama
nchi mbalimbali hutumia utaratibu wa kuunganisha tabia za serikali ya kiraisi na serikali ya kibunge
mfano wake ni ufaransa ambako rais anayechaguliwa na wanachi wote hushirikiana na waziri mkuu anayetegemea bunge
rais ana madaraka kadhaa pamoja na haki ya kuongoza mikutano ya mawaziri akitaka
ana haki ya kutoa mwongozo juu ya siasa ya nje na pia ni mkuu wa jeshi
lakini anahitaji kushiriki katika kempeni za bunge na kuomba wananchi kumpa wabunge watakoshikamana naye
kama wananchi wanaamua tofauti anapaswa kushirikiana na waziri mkuu asiyekubali naye katika siasa
hii ni njia mojawapo kuwapa wanachi nafasi ya kuweka mipaka kwa madaraka na uwezo wa rais wakiona asiamue kila kitu tena pekee yake
mkoa wa bonde la ufa ni mkubwa kati ya mikoa minane ya kenya
umepakana na sudani ethiopia uganda na tanzania halafu na mikoa ya magharibi nyanza mashariki kati na pwani
jina latokana na bonde la ufa linalopita katika mkoa
eneo la mkoa ni km kuna wakazi karibu milioni saba mwaka 
umbo lake ni kanda ndefu linalounganisha watu wwenye maisha na utamaduni tofauti sana
ndani ya mkoa kuna maeneo yenye rutba sana lakini pia nchi yabisi hata jangwa
maziwa makubwa ya magadi ni tabia mojawapo wa mkoa huu kama vile ziwa turkana ziwa nakuru au ziwa naivasha
watu wa mkoa wa bonde la ufa ni wa makabila mengi
wenyeji ni wafugaji kama wamassai au samburu au wakulima kama sehemu kubwa ya wakalenjin ambao ni kundi la makabila yaliyo karibu kiutamaduni
 palikuwa na wakazi milioni 
 tayari na wakazi milioni 
 na kadirio la ni milioni 
mwenye kaskazini ya mkoa kunwa wakimbizi wengi kutoka sudan katika kambi kubwa la kakuma
milango hii ni dardaneli upande wa mediteranea na bosporus upande wa bahari nyeusi
eneo lake ni km na km ni visiwa ndani yake
malmo au malm ni mji mkubwa wa tatu nchini uswidi mwenye wakazi 
iko upande wa kusini ya nchi kando la mlango wa bahari ya oresund ikitazama kopenhagen upande wa denmark
miji yote miwili imeunganishwa na daraja la oresund
koloni zilikuwa njia ya kueneza utawala wa nchi au taifa tangu enzi ya wagiriki na waroma wa kale
asili ya neno koloni ni kilatini colonia inayotokana na kitenzi colere kulima pia kuabudu
colonia ilikuwa makazi ya waroma wa kale nje ya eneo lao la awali
chanzo chake kilikuwa mji mpya uliokaliwa na wanajeshi wastaafu waliopewa ardhi ya shamba kama pensheni yao
koloni za aina hii zilianzishwa hasa mpakani wa maeneo mapya yaliyotwaliwa karibuni na kuingizwa katika dola la roma
walowezi walipewa mashamba yao kwa masharti ya kuwa tayari kutetea mipaka kama vita ikitokea
miji ya wagiriki au wafinisia ilikuwa miji ya biashara kando la bahari
walianzisha koloni miji mpya hasa wakati idadi ya watu katika mji mama iliongezeka mno kulingana na eneo la mji huu
badala ya kutwaa maeneo majirani barani walitafuta mahali mapya ufukoni kwa bahari pasipo na wakazi wengi nje ya eneo lao kwa sababu usafiri kwa jahazi ulikuwa rahisi kuliko kujenga barabara barani
hivyo wagiriki waliunda miji mipya katika italia ya kusini au kwenye pwani za bahari nyeusi
miji mingi ya italia ya kusini inaonyesha hadi leo jina lenye asili ya kigiriki kwa mfano napoli iliyokuwa nea polis mji mpya wafinisia waliunda miji mipya katika afrika ya kaskazini na hispania
koloni mji mashuhuri ya wafinisia ilikuwa karthago
colonia za aina hii zilianzishwa na waroma wa kale katika maeneo yaliyotwaliwa nao karibuni kwa shabaha ya kurahisisha usimamizi wa maeneo mapya
wanajeshi wastaafu walipewa ardhi kama shukrani kwa huduma yao pamoja na masharti ya kwamba watakuwa tayari kutetea eneo kama vita ikitokea tena
koloni za aina ziliundwa awali ndani ya italia wakati wa upanuzi wa utawala wa mji wa roma juu ya rasi yote
baadaye koloni zilianzishwa pia nje ya italia kwa mfano gallia germania britania uyahudi au afrika ya kaskazini
miji kadhaa ya kisasa iliyoundwa na waroma inatunza neno la kilatini colonia hadi leo ndani ya umbo la majina yao cologne kijerumani cha kienyeji k lle ni mji wa kijerumani kando la mto rhine mwenye wakazi 
ni mji wa kale ulioundwa kwa jina la colonia claudia ara agrippinensis kama koloni ya waroma wa kale mnamo mwaka 
mahali pa mji paliwahi kuwa boma la kiroma na kabla ya hayo kijiji cha kabila cha waubii
k ln ni mji mkubwa wa nne wa ujerumani na mji mkubwa wa jimbo la rhine kaskazini westfalia nordrhein westfalen
kuna kanisa kubwa la ujerumani wote k lner dom ambalo ni maarufu kwa sababu limejengwa katika muda miaka tangu mwaka hadi 
masalio ya mamajusi watatu waliomtembelea mtoto yesu huko bethlehemu yanasemekana kutunzwa humo
k ln ni kitovu muhimu wa kanisa katoliki na makao wa askofu mkuu
chuo kikuu chake kilianzishwa mwaka na leo kuna wanafunzi na pamoja na vyuo vingine kuna wanafunzi zaidi ya kwenye ngazi ya vyuo
kati ya vyuo vingini chuo cha muziki kimejulikana sana kimataifa
mji umejulikana nchini kwa aina yake ya pekee ya bia
pamoja na wanafunzi wengi kutoka afrika kuna pia taasisi kama huduma ya sauti ya ujerumani deutsche welle zinazoajiri waafrika wengi
kuna hata vilabu ambako bia aina ya tusker kutoka kenya inauzwa
mwaka k ln ilikuwa mahali pa mkutano wa vijana wakatoliki duniani wakakutana zaidi ya milioni moja na papa benedikto xvi
watalii wengi wanakuja kila mwaka kwa sherehe ya karnivali kabla ya majira ya kwaresima
pleiades ni fungunyota katika kundi la nyota la taurus fahali
jina la kisayansi ni m katika orodha ya messier
kwa macho nyota sita hadi saba zaonekana vizuri sana na hadi kwa jumla
lakini kwa darubini kilimia ni fungunyota yenye nyota 
fungunyota hii inaonekana vizuri kabisa kwa macho
inaanza kuonekana angani masaa ya mwanzo wa usiku katika miezi kuanzia oktoba
hii ni sababu ya kupewa jina la kilimia kutokana na kulima kilimo
methali ifuatayo yadokeza uhusiano huu kati ya kuonekana kwa kilimia na mvua kilimia kikizama kwa jua huzuka kwa mvua kikizama kwa mvua huzuka kwa jua
waswahili walitumia pia jina la kiarabu la thuria 
nafasi ya nyota kama ishara za kalenda zinapungua kwa sababu nyakati za kuonekana au kuzama hubadilika polepole baada ya karne kadhaa kutokana na mwendo wa mfumo wa jua letu angani
kwa lugha nyingi kilimia huitwa kwa jina kama nyota saba kwa sababu ni takriban nyota hadi saba zinazoonekana vizuri kwa macho
mtu mwenye macho mazuri sana ataona hata hadi 
wazee wa afrika ya mashariki walikitazama na kuielewa kama ishara ya hali ya hewa wakatunga methali kilimia kikizama kwa jua huzuka kwa mvua kikizama kwa mvua huzuka kwa jua
kilimia ni pamoja na orioni kati ya makundi ya nyota yanayotajwa mara kadhaa katika biblia ayubu na amosi 
kuonekana kwao kulikuwa alama ya kalenda katika tamaduni nyingi kama kati ya wakelti wagermanik wazteki na wengine
wagiriki wa kale walikiita pleiadi na kusimulia hadithi ya mabinti saba wazuri waliopelekwa angani na mungu zeus ili kuwalinda dhidi ya tamaa za mvindaji orion
miaka iliyopita ilionekana ugiriki jioni wakati wa mei hivyo ilikuwa ishara ya kuanza mavuno
messier alitafuta hasa nyotamkia angani akitumia darubini
aliona pia magimba mengine yaliyoonekana kama nebula wingu dogo linalogn aa zisizotembea angani kwa hiyo hazikuwa nyotamkia
orodha hii ilikuwa orodha ya kwanza iliyokubaliwa na wanaastronomia wengi kimataifa
nyota na nebula zake zilijulikana kufuatana na namba jinsi zilivyoandikwa katika orodha ya messier yaani m m na kadhalika
m ni nebula ya kaa m ni fungunyota ya kilimia na galaksi ya andromeda ni m 
orodha za nyota za kisasa zinaonyesha nyota malakhi lakini namba za messier zinaendelea kutumiwa hadi leo kwa vitu vinavyoorodhesha kwake
kuhusu matumzi ya jina kausi kwa sayari hii tazama sehemu ya jina ni sayari kubwa ya nne ya mfumo wa jua na mada yake ni hasa gesi iliyoganda
jumla ya masi yake ni mara ya dunia hivyo ni sayari nyepesi kulingana na ukubwa wake
hivyo ni nzito zaidi kuliko sayari jirani uranus lakini ndogo yake
mwezi mkubwa huitwa triton na ukubwa wake hulingana na mwezi wa dunia yetu
neptun haionekani kwa macho matupu ni lazima kutumia darubini
hapo huonekana kama kisahani chenye rangi ya buluu kijani
rangi hii imetokana na gesi ya methani inayopatikana kwa wingi katika angahewa yake
jina la sayari limetokana na mungu wa roma ya kale neptunus aliyeaminiwa kutawala bahari na mito
kwa kufuata kamusi ya kast lakini jina hili halipatikani katika kamusi nyingine
vimondo pia meteori au meteoridi ni magimba madogo ya angani yanayozunguka jua
yanaweza kuangukia duniani yakionekana kama moto angani
ukubwa wa kimondo ni kuanzia punje ya mchanga hadi kufikia kipenyo cha mita kadhaa
hivyo kimondo ni kidogo kuliko asteoridi na kikubwa kushinda vumbi la angani
obiti ya kimondo unaweza kuingiliana na obiti ya dunia au sayari nyingine
kimondo kikilikaribia gimba la angani kubwa zaidi kinavutwa nalo
kikikaribia mno dunia yetu kinaingia katika angahewa na kuanguka chini kwa kasi kubwa sana
njiani kinapashwa moto kutokana na shindikizo la hewa dhidi yake
kiasi cha joto kinatosha kuchoma kabisa kimondo kidogo hewani
hii inaonekana kwa macho matupu kama mstari wa moto angani
kama kimondo ni kikubwa zaidi ni sehemu zake za nje tu zinazochomwa na kiini kinagonga uso wa dunia
kati ya vimondo kumi vikubwa kabisa duniani ambavyo mabaki yake yanaonekana kimojawapo ni kimondo cha mbozi nchini tanzania
vimondo ni hatari kwa vyombo vya angani kwa sababu ya kasi yake kubwa
hata punje ndogo yaweza kusababisha uharibifu mwingi
duniani kuna pia hatari fulani lakini si kubwa hali halisi
katika miaka yote ya karne ya kuna taarifa pekee za nyumba kugongwa na kimondo
katika karne ya kuna taarifa zifuatazo kuhusu watu walioathiriwa na vimondo mbali na hayo kuna hatari moja kubwa kwa uhai wote duniani
wataalamu huamini ya kwamba kila baada ya miaka elfu kadhaa hadi laki kadhaa kimondo kikubwa au zaidi asteroidi inaweza kugonga dunia
nishati ya mgongano wa aina hii inaweza kuwa kubwa sana na kuleta uharibifu mwingi
tokeo la tunguska tarehe juni katika pori la siberia liliangusha miti milioni kwenye eneo la kilomita za mraba 
wataalamu walio wengi huamini ya kwamba lilisababishwa na kimondo
kama lingetokea juu ya mji wa kisasa kungekuwa na vifo vingi sana
kuna pia kasoko kadhaa zilizosababishwa na vimondo
vimondo vikubwa sana vilivyoweza kusababisha kasoko kubwa vinatokea kila baada ya miaka milioni kadhaa
lakini vina hatari ya kuua kiasi kikubwa cha viumbe vyote katika nchi au hata katika dunia nzima
kabinda pia cabinda ni mkoa wa angola kwenye pwani la atlantiki
sehemu ya wenyeji wamepinga kutawaliwa na angola wakidai uhuru
kabinda ni eneo ndogo lenye kilomita za mraba na wakazi lakhi 
mji mkuu ni mji wa kabinda na miji ya belize cacongo na buco zau
imepakana na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo jamhuri ya kongo na atlantiki
mapato ya mafuta huingiza za pato lote la serikali ya angola
kihistoria kabinda ilikuwa mahali pa falme tatu ndogo za ngoyo loango and cacongo
falme hizi ziliwahi kuwa chini ya manikongo mfalme wa milki ya kongo
baada ya mwisho wa utawala huo falme ziliendelea pekee yao zikifanya biashara ya watumwa na wareno
ureno ulikuwa na vituo vya biashara kwenye pwani bila kuonyesha nia ya kutawala kweli nje ya kujipatia watumwa kupitia watawala wa falme hizi
mwaka ulikuwa kipindi cha kugawiwa kwa afrika na mfalme leopold ii wa ubelgiji alijaribu kutwaa maeneo yote ya kongo
ufaransa ilitangulia kufanya mikataba ya ulinzi na maeneo kaskazini ya mto kongo
iliona haja ya kuimarisha vituo vyake vya biashara hivyo ikaona afadhali kuwa na koloni huko ingekuwa njia afadhali
inaonekana hata watawala wadogo wa eneo walipendelea kushirikiana na wareno waliozoea tayari kuliko wabelgji au wafaransa
februari watawala wa kabinda walifanya mapatano ya kukubali ulizi wa ureno kwa mkataba wa simulambuco
wareno walitegemea kuwa na eneo fululizo kutoka kabinda hadi mdomo wa kongo halafu ng ambo yake eneo lao la angola
ureno iliingia katika mkutano wa berlin wa ikaonyesha mkataba huu lakini mkutano uliamua kumpa leopold kanda la eneo la kufika baharini kwa himaya yake katika kongo
kabinda iliendelea kama nchi lindwa ya pekee chini ya ureno
mara nyingi iliitwa kongo ya kireno kama vile kongo ya kibelgiji au kongo ya kifaransa
mwaka ule wareno waliamua kupunguza gharama za utawala wa koloni zao wakaweka kabinda chini ya gavana mkuu wa angola
katiba ya ureno wa iliorodhesha kabinda kama eneo la ng ambo kando la angola na maeneo mengine
 wareno waliweka kabinda chini ya gavana mkuu wa angola kwa kusudi la punguza gharama za utawala
 mkutano wa umoja wa muungano wa afrika ulidai uhuru kwa maeneo ya kireno katika afrika kwa kuurodhesha kabinda kama nchi ya ya afrika
wakati wa mapinduzi ya ureno ya iliyoleta uhuru wa koloni zake kikundi cha kupigania uhuru wa kabinda flec kiliandaa kutangaza serikali mpya
lakini mpla ya angola haikukubali ilituma wanajeshi waliotwaa mamlaka mwisho wa 
flec iliendesha vita ya msituni kwa miaka kadhaa lakini mwishowe ilishindwa
iliunda serikali ya nje na kutangaza jamhuri ya kabinda republica de cabinda
kutopatikana kwa mapato haya kwa kabinda yenyewe ni sababu muhimu ya masikitiko ya wenyeji shidi ya serikali kuu
joseph john thomson desemba agosti alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uingereza
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
mwaka wa alipewa cheo cha sir cha uingereza
mirihi pia murihi meriki mars kutoka kiarabu al miriikh ni sayari ya nne katika mfumo wa jua na sayari zake
ina miezi miwili midogo inayoitwa phobos na deimos
sura ya mirihi inafanana zaidi na dunia yetu kati ya sayari zote ilhali haina joto au baridi kali mno
mirihi inazunguka jua kwa umbali wa kilomita milioni 
 hadi ikitumia karibu miaka miwili ya kidunia mwaka siku na masaa kwa mzingo wake
mzingo wa kuzunguka jua imenama 
 kutoka ekliptiki
kipenyo cha mirihi ni 
 km takriban nusu kipenyo cha dunia eneo la sura yake ni nusu ya eneo la sura ya dunia masi yake ni sehemu ya kumi tu ya masi ya dunia
mirihi inazunguka kwenye kipenyo chake katika masaa na dakika za kidunia
kipenyo cha mzunguko kimenama dhidi ya njia ya mzingo wa kuzunguka jua
hali hii inasababisha majira ya joto na ya baridi inayofanana na dunia lakini kutokana na muda wa mwaka hata muda ya majira ni ndefu kuliko duniani
angahewa ya mirihi ni haba sana yenye shindikizo la pascal tu yaani 
 ya shindikizo la hewa duniani
hewa yake ni hasa dioksidi ya kaboni nitrogeni argoni 
 ikionyesha pia dalili hafifu za oksijeni na maji
kutokana na uhaba wa hewa joto lililopokelewa kutoka kwa jua lapotea haraka sana hivyo kuna baridi wakati wa usiku
halijoto karibu na ikweta wakati wa majira ya joto ni kati ya c wakati wa mchana na hadi c wakati wa usiku
nchani pana barafu ya daioksidi ya kaboni pia barafu ya maji inayoyeyuka wakati wa joto na kusababisha mawingu
majira kati ya baridi na joto hutokea dhoruba kali zinazotupa vumbi nyingi hewani ya kufunika sehemu kubwa za uso wa sayari
uso wa sayari inaonyesha tofauti kubwa kati ya kizio cha kaskazini na kizio cha kusini
kaskazini pana hasa tambarare kusini kuna hasa milima na nyanda za juu
kutokana na uhaba wa maji hakuna bahari au mito lakini kuna dalili kama mabonde makavu yanayoonyesha ya kwamba zamani mito ilikuwepo
tambarare za kaskazini zina mchanga na vumbi nyingi
maeneo haya yana rangi tofauti mengine yanaonekana meusimeusi kwa darubini
maeneo haya yaliaminiwa zamani ndiyo bahari hivyo yaliitwa kwa jina mare kilatini bahari kama vile mare erythraeum au mare sirenum
katika kizio cha kusini ndipo milima mikubwa inayojulikana ulimwenguni hadi leo
mlima mkubwa kabisa ndio olympus mons mlima wa olimpiki ukiwa na urefu kwenda juu wa km
mazingira yake yenye milima mikubwa mengine huitwa tharsis pana pia volkeno
ncha za kaskazini na kusini zina vilele vya barafu
sehemu kubwa ya barafu hii ni daioksaidi ya kaboni iliyoganda sehemu ndogo ni barafu ya maji
kilele cha barafu cha kaskazini kina kipenyo cha km wakati wa majira ya joto unene wa barafu hukadiriwa kuwa km
kilele cha barafu cha kusini ni ndogo kipenyo chake ni km tu unene wake takriban 
 km
katika eneo la ikweta ya mirihi kuna bonde la ufa kubwa sana lenye urefu wa km lina kina hadi m
vyombo vya angani vimefika mirihi na kutuma picha
mirihi ni sayari iliyoaminika kuwa na uhai hata aina ya wanadamu
tofauti na sayari jirani nyingine ya dunia yetu ambayo ni zuhura au ng andu uso wa mirihi unaonekana kwa darubini
bk wanaastronomia hasa mwitalia giovanni schiaparelli waliona alama kama mistari kwenye uso wa mirihi
schiaparelli aliita mistari hii kwa neno la kiitalia canali yaani mifereji
jina hili lilisababisha watu wengi kujiuliza je mifereji imepatikana namna gani halafu katika eneo la mistari hii mabadiliko ya rangi ilionekana
kumbe lazima kuna wachimbaji kwa hiyo wako aina ya watu wenye utamaduni
watu hawa waliozaliwa katika fikra za wanaastronomia na waandishi wa vitabu walijulikana kote duniani baadaye imani ilianza ya kuwa wanatutembelea duniani
leo imegunduliwa ya kwamba sehemu kubwa ya mistari iliyoripotiwa na schiaparelli haiko tena si mifereji
sababu ya kuziona ilikuwa hali ya darubini ya zamani pamoja na kuchoka kwa macho ya watazamaji
mistari kadhaa iko kweli lakini si mifereji iliyochimbwa bali mabaki ya mito ya kale kutoka zamani mirihi ilipokuwa bado na maji
manikongo pia mwene kongo au mwenye kongo yaani bwana wa kongo ilikuwa cheom cha mtawala wa ufalme wa kongo kati ya karne za hadi katika maeneo ambayo leo ni sehemu za angola na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
mji mkuu wa manikongo ulikuwa m banza kongo iliitwa baadaye sao salvador kati ya ambayo leo ni makao makuu ya jimbo la zaire la angola
hakuna uhakika umbo la neno lilitokea namna gani labda lilikuwa tu njia ya wareno ya kuandika mwene kongo
lakini umbo hilo lilitumika katika maandiko na nyaraka zilizotumwa kati ya manikongo na wafalme wa ureno zilizohifadhiwa hadi leo
mwene kongo alichaguliwa na akina bambuta au wazee wa ufalme
vyeo mbalimbali chini yake viligawiwa kufuatana na mapokeo kati ya wawakilishi wa koo muhimu
manikongo wa kwanza alikuwa lukena lua nimi aliyeanzisha ufalme
nzinga nkuwu alikuwa mwene kongo wa sita aliyeanza kuwasiliana na ureno
akawa mkristo mwaka na kutumia jina la kireno jo o yohane i
mfalme wa mwisho wa kongo huru alikuwa pedro aliyepaswa kukubali ubwana wa mfalme wa ureno
uwezo wa manikongo ulipungua kadiri jinsi uwindaji wa watumwa uliharibu utaratibu wa ndani na kuwapa wakubwa moyo kupinga mamlaka ya mfalme
baada ya mwisho wa ufalme cheo kimeendelea kwa maana ya kiutamaduni hata wakati wa ukoloni na uhuru
zuhal pia zohari au sarateni kutoka kilatini kiing
saturnus ni sayari ya sita toka kwenye jua katika mfumo wa jua na sayari zake
inaonekana kwa macho matupu si lazima kutumia darubini
kwa hiyo imeshajulikana tangu zamani ilitambuliwa na wataalamu wa nyakati za kale
inazunguka jua katika muda wa miaka ya dunia na siku 
uso wa zohali haionekani kwa sababu angahewa nzito inafunika kila sehemu
zohali inazunguka jua kwa kutumia njia ambayo inakaribia kuwa na umbo la mviringo
sehemu ambako inakaribia jua zaidi periheli ina umbali wa vizio astronomia 
 sehemu ambako ni mbali zaidi afeli ina umbali wa vizio astronomia 
muda wa kumaliza njia ya kuzunguka jua ni miaka na siku 
zohali inazunguka kwenye mhimili wake katika muda wa takriban masaa na nusu
maanake siku ya zohali ni fupi kuliko siku ya dunia yetu chini ya nusu yake
kuna tofauti katika mkasi wa mzunguko huu kati ya kanda tofauti za zohali
kanda la ikweta linazunguka haraka zaidi kiasi kuhusu sehemu nyingine
kanda la ikweta linazunguka katika muda wa masaa na dakika lakini maeneo yaliyo mbali na ikweta yanazunguka katika muda wa masaa na dakika 
hii inatokana na tabia za muundo wake kuwa mwili wa sayari hii imejengwa kwa gesi hasa hidrojeni inayopatikana kama hali ya gesi kwenye sehemu za nje na kiowevu katika tabaka za chini zaidi kwa hiyo sehemu kubwa ya masi yake si mango
zohali huhesabiwa kati ya sayari jitu za gesi yaani sayari kubwa sana zilizojengwa hasa kwa gesi inayopatikana katika hali mbalimbali kutokana na shinikizo kubwa inayotokea katika vilindi vyake
kipenyo cha zohali ni takriban kilomita na hii ni nafasi ya pili baada ya mshtarii katika mfumo wa jua na sayari zake
masi yake ni ndogo kulingana na mjao wake ina mjao wa za mshtarii lakini masi ni chini ya theluthi moja ya mshtarii
kwa hiyo densiti yake ni ndogo imekadiriwa kuwa 
 cm pekee
si rahisi kutofautisha kati ya angahewa ya sayari hii na uso wake kwa sababu sehemu kubwa ya mwili wa sayari ni gesi pia
angahewa inayotazamiwa kwa nje ina kiwango kikubwa sana cha hidrojeni 
 pamoja na kiasi cha heli 
uso wa sayari ni kanda ambako shinikizo ya kanieneo angahewa inafikia bar sawa na kanieneo angahewa duniani kwenye uwiano wa bahari
ndani zaidi hii shinikizo inaongezeka na kufanya gesi kuwa na tabia ya kiwevu
tena ndani zaidi kiwango cha shinikizo ni kubwa kiasi ya kwamba hidrojeni huwa manga na kuonyesha tabia za metali
chini ya tabaka ya hidrojeni metalia wataalamu huamini kuna kiini cha mwamba na barafu
kati ya miezi hii titan ni mkubwa mwenye kipenyo cha km
miezi ya rhea dione tethys na iapetus ina vipenyo kati ya km na km
mtu wa kwanza wa kuziona alikuwa galileo galilei alipolenga darubini yake kwa sayari
lakini galilei alishindwa kutmabua alichoona kutokana na kasoro za darubini yake
aliandika wakati ule ya kwamba zohali ilikuwa na masikio
mwaka mholanzi christiaan huygens aliweza kutumia darubini kubwa zaidi akatambua masikio ya galilei kuwa bangili inayozunguka sayari
siku hizi imejulikana ya kwamba bangili ni vipande vya barafu vumbi ba mawe
vipande vyake vina ukubwa kati ya milimita chache hadi mita kadhaa kama motokaa
sofala leo hii nova sofala ni bandari na mji mdogo katika msumbiji karibu na mji mkubwa wa beira
uko kando la mdomo wa mto sofala unapoishia katika bahari hindi
tangu kuundwa kwa beira sofala haina umuhimu tena lakini ilikuwa bandari kuu ya msumbiji wote kwa karne kadhaa kabla ya kuja kwa wareno
sofala ilikuwa bandari ya biashara ya dhahabu jutoka milki ya mwene mtapa
taarifa ya karne ya ya msafiri mfaransa vincent leblanc yasema kuwa mji wa cefala uliundwa na waislamu kutoka kilwa na mogadishu akitaja pia migodi ya dhahabu za manika katika zimbabwe ya leo
inaaminiwa kuundwa kwa mji kulitokea katika karne ya bk
wareno walitwaa sofala na mwaka walijenga boma muhimu kama kituo cha kijeshi alipokaa gavana wa kwanza wa wareno katika msumbiji
tangu kuhamishwa kwa makao makuu kwende msumbiji kisiwani umuhimu wa mji ulipungua na baada ya kuundwa kwa beira mwaka ulipotea kabisa
mawe ya boma lake yaliondolewa na kupelekwa beira kwa ujenzi ka kanisa kuu jipya
iko karibu na mpaka wa jamhuri ya kidemokrasia ya kongo kwenye s e
m banza kongo ilikuwa mji mkuu wa ufalme wa kongo ikaitwa kwa karne kadhaa s o salvador do congo
mji ulikuwepo tayari wakati wa kufika kwa wareno mnamo mwaka 
hadi leo mti wa jalankuwo ambako manikongo aliketi kama hakimu mkuu umesimama katika eneo la jumba la kifalme la kale
wakati ule mji uliitwa mji wa kongo na baadaye san salvador wa kongo kwa heshima ya yesu kristo
kuna maghofu ya makanisa mbalimbali ya karne ya 
kanisa kuu lililojengwa lasemekana ni kanisa kuu la kwanza katika afrika kusini ya sahara na ethiopia
lilitembelea na papa yohane paulo ii alipozuru angola 
ulikua mji mkubwa wakati ya mfalme afonso wa kongo
mji uliharibiwa wakati vita ya wenyewe kwa wenyewe mwaka 
wakazi wote walitoka na kuacha maghaofu matupu 
lakini mfalme pedro iv of kongo akarudisha mji mkuu wa milki yake hapo
umeendelea kukaliwa hadi leo ingawa idadi ya watu ilibadilika mara nyingi
somaliland kisomalia soomaaliland ni jamhuri ya kujitawala katika kaskazini ya eneo la somalia
hali halisi ni nchi huru tangu lakini haikutambuliwa na umma wa kimataifa
eneo lake ni sawa na koloni ya zamani ya somalia ya kiingereza jumla kilomita za mraba iliyokuwa nchi huru kwa siku chache mwaka kabla ya kuungana na somalia ya kiitalia
imepakana na ethiopia djibouti ghuba ya aden na jimbo la puntland la somalia
zaidi ya nusu ni wafugaji wahamiaji na takriban hukaa mjin au vijijini
karibu wote ni wasomalia hasa wa kabila ka isaaq wengine ni wa dir au darood
habari za kwanza zinazojulikana kuhusu eneo la somaliland zasema lilikuwa chini ya milki ya axum na na baadaye usultani wa adal
bandari ya berbera ilijulikana tangu zamani za periplus ya bahari ya eritrea
katika karne ya waosmani waliingia wakishika utawala juu ya sehemu za magharibi kwa sbabu walitaka kusimamia mlango wa bahari ya shamu bab el mandeb
waliitawala kama british somaliland protectorate au eneo lindwa la somalia ya kiingereza
 juni kama nchi ya somaliland ikaungana baada ya siku tano na somalia ya kiitalia kuwa jamhuri ya somalia
wakati wa udikteta wa siad barre watu wa kabila la isaaq waliteswa sana wakaanza kuchukua silaha dhidi ya raisi huyu
baada ya kuporomoka kwa serikali yoyote nchini somalia wazee wa eneo lililokuwa somaliland walikutana na kuamua kurudisha uhuru wa awali
somalia ya kiingereza au british somaliland ilikuwa eneo lindwa la uingereza katika somalia ya kaskazini
eneo lake lilikuwa tangu sehemu ya jamhuri ya somalia na tangu limekuwa jamhuri ya somaliland yaani nchi isiyotambuliwa na umma wa kimataifa lakini yenye tabia zote za nchi huru
uingereza uliingia katika eneo hili baada ya misri kuondoka mwaka baada ya kushindwa na jeshi la mahdi huko sudan
uingereza uliingia kwa sababu iliona umuhimu wa kutawala pande zote mbili za bab el mandeb ikihofia uenezaji wa nchi nyingine za ulaya hasa ufaransa iliyokuwa na koloni ya kwanza ya ubuk obok katika djibouti ya leo tangu 
pamoja na hayo waingereza walitegemea kununua nyama kwa ajili ya mji wa aden na meli zilizopita hapo kati ya uhindi na ulaya
somaliland ilitawaliwa awali kama mkoa wa uhindi wa kiingereza ikawa baadaye chini ya wizara ya koloni huko london
hata kama uingereza haukuwa na nia ya kuingilia mno katika maisha ya wenyeji ulikutana na upinzani mkali kuanzia mwaka 
kiongozi wa kidini mohammed abdullah hassan aliyeitwa na waingereza mullah majununi
waingereza walijibu kwa ukali katika vita ya miaka iliyoua takriban theluthi moja wa wakazi wote wa eneo
mwishowe uingereza iliweza kumaliza upinzani kwa teknolojia mpya ya eropleni za kijeshi zilizotumia mabomu na bunduki za mtombo kutoka angani mara ya kwanza katika afrika
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia eneo likatwaliwa na italia katika agosti lakini kuchukuliwa tena na uingereza katika machi 
julai kulitokea muungano na somalia ya kiitalia iliyopokea uhuru wake pia
baada ya kuporomoka kwa serikali ya somalia eneo la somalia ya kiingereza la awali likatangaza uhuru wake mei kama jamhuri ya somaliland
wangari muta maathai aprili septemba alikuwa mwanaharakati wa masuala ya mazingira na haki za wanawake kutoka nchini kenya
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya amani
yeye ni mwanamke mwafrika wa kwanza kupokea tuzo hilo
pia aliwahi kuwa mbunge wa kenya na waziri msaidizi katika serikali ya mwai kibaki kati ya januari hadi novemba 
maathai alihudhuria shule ya msingi ya ihithe halafu shule ya upili ya loreto convent limuru
baada ya kuhitimu sekondari alienda ng ambo kusoma bayologia nchini ujerumani na marekani
mwaka wa alipata shahada ya kwanza ya bayologia kutoka chuo kikuu cha benedictine marekani
aliendelea na masomo yake katika chuo kikuu cha pittsburg ambako alipata shahada ya pili
halafu alirudi nairobi na kupata shahada ya udaktari kutoka chuo kikuu cha nairobi katika somo la udaktari wa wanyama
kuanzia mwaka wa maathai alikuwa profesa msaidizi wa anatomia ya wanyama huko nairobi akiwa mwanamke wa kwanza kupata uprofesa katika chuo kikuu cha nairobi
baadhi ya tuzo zake ni tuzo ya mwanamke ya dunia tuzo ya goldman kwa mazingira elder of the burning spear kutoka serikali ya kenya tuzo ya nobel ya amani na legion d honneur kutoka serikali ya ufaransa
mwaka wa wangari muta jina lake la kuzaliwa alifunga ndoa na mwangi maathai mwanasiasa wa kenya
wana watoto watatu waweru wanjira na muta lakini walitengana baadaye
nchi lindwa ni dola au eneo lililokubali kukabidhi sehemu za mamlaka yake mkononi mwa nchi kubwa na yenye nguvu
sehemu za mamlaka zinazotekelezwa na nchi nyingine mara nyingi ni siasa ya nje au mambo ya usalama na jeshi
hali la nchi nchi lindwa wakati mwingine ilikuwa jina tofauti tu kwa koloni lakini mara nyingi ilikuwa na tofauti
kwa kawaida nchi lindwa ni nchi ndogo au nchi hafifu inayopokea ahadi ya nchi mlinzi ya kuitunza na kuitetea au kusaidia katika shughuli mbalimbali
uhusiano huu umejulikana katika mawasiliano ya kimataifa tangu karne nyingi
kimsingi uhusiano wa ulinzi wa aina hiyo umetambuliwa katika haki ya kimataifa
tofauti yake ni ya kwamba koloni ni kabisa chini ya utawala wa nje
nchi lindwa iko katika hali yake kwa sababu imekubali kulindwa ama kwa hiari yake au kwa sababu ililazimishwa kukubali
koloni ni mali ya nchi ya nje lakini nchi lindwa imetambuliwa kama nchi ya pekee
kwa kawaida nchi lindwa huratibu siasa yake ya ndani na nchi mlinzi inaangalia mambo yake ya je
nchi hizi kama tanganyika ziliendelea kutawaliwa kama koloni nyingine lakini kwa niaba ya shirikisho la mataifa
kuna mifano kadhaa ambako nchi kubwa imekubali kutunza nchi ndogo
mifano mingine ni nchi kadhaa kwenye visiwa vya pasifiki ambazo ni nchi huru kisheria lakini zina wakazi wachache sana na zinakosa nguvu ya kiuchumi hivyo hutegemea nchi kubwa kama australia new zealand au marekani kusaidia katika ulinzi wa nchi na mawasilianio ya nje
wakati wa karne ya ilijitokeza aina nyingine ya nchi lindwa
wakati ule uwezo wa kijeshi na kiuchumi wa nchi za ulaya uliwezesha nchi hizo kulazimisha maeneo mapana ya asia na hasa afrika kukubali ubwana wao
nchi koloni kama uingereza ziliona faida kama zifuatazo kuingia katika uhusiano wa ulinzi badala ya kuunda koloni moja kwa moja hali ya nchi hizi ilikuwa na ngazi mbalimbali ya kujitawala au kutawaliwa
hivyo kuna mifano ambako hali ya kuwa nchi lindwa ilikuwa kipindi kifupi tu kabla ya kumezwa kabisa na kuwa sehemu ya koloni kamili
lakini kuna pia mifano ambako mapatano ya awali yaliheshimiwa kwa mfano kwenye falme za kiarabu zilizorudishiwa mamlaka yote mnamo mwake 
sarawak ni jimbo mojawapo kati ya yanayounda shirikisho la malaysia liko kaskazini mwa kisiwa cha borneo pamoja na jimbo la sabah wakati majimbo mengine yote yako asia bara
miji mingine mikubwa zaidi ni sibu wakazi miri wakazi na bintulu wakazi 
hakuna dini wala kabila kubwa lenye watu zaidi ya asilimia katika eneo lote
kwa kata kama jina la ngazi ya utawala tazama kata eneo kata ni chombo maalum kitumiwacho na makabila mengi nchini tanzania hasa na wachagga huko mkoani kilimanjaro
kata hutengenezwa kwa kutumia matunda jamii ya tikiti yaitwayo vibuyu
matunda haya hukatwa katikati kisha hutolewa nyamanyama za ndani ili kupata uwazi ambao baada ya tunda kukaushwa hupatikana aina ya kikome kizito ama kwa jina kibuyu
kikombe hiki kikiisha kukauka hutobolewa kwa upana matundu mawili ambayo hukobekwa kijiti kirefu kitumikacho kama mshikio wa kata
mnara wa taa ni mnara au jengo refu kando ya bahari lenye taa kubwa juu yake
kusudi lake ni kupatia meli baharini mwongozo wakati wa usiku
nuru yake huonyesha njia ya kufika bandarini pia ni onyo ya kwamba pwani iko karibu
siku hizi minara ina urefu kati ya mita hadi 
kama mnara umejengwa mwambanoni juu ya jabali unaweza kuwa mfupi zaidi maadamu nuru yake inaonekana bila matatizo
minara ya taa ya kwanza ilikuwa na moto juu yake na nuru ya moto ilionekana mbali
mnara wa kwanza unaojulikana vizuri kihistoria ulikuwa pharos ya aleksandria nchini misri uliyojengwa mnamo mwaka kk
ulisimama hadi mwaka bk ulipobomolewa na tetemeko la ardhi
wagiriki wa kale waliuhesabu kati ya maajabu saba ya dunia
maendeleo ya teknolojia yaliona taa za mafuta kuchukua nafasi ya moto halafu taa za gesi kutumiwa badala ya mafuta
taa hizi zinazunguka ndani ya chumba cha juu cha mnara na lenzi zinaongeza ukali wa mwanga
zamani kila mnara ulikuwa na mlinzi wake aliyeangalia moto au taa
siku hizi taa zinafanya kazi peke zao zikisimamiwa na tarakilishi
douglas kimanx doolish ni mji mkuu wa isle of man
kuna wakazi 
 ambao ni takriban theluthi moja ya wakazi wote wa kisiwa
mji uko upande wa mashariki wa man na tangu umekuwa mji mkuu
jina la douglass limetokana na miti ya dhoo na glass inayoishia hapa baharini
kufuatana na mapatano ya kitaalamu mawe huitwa mchanga kama punje zake ziko kati ya milimita 
 hadi 
punje hizi zatokana na mmomonyoko wa mawe makubwa zaidi kama changarawe yaliyosukumwa na upepo au maji kwa mfano mtoni baharini au kwenye mtelemko wa mlima
mchanga hupatikana kwa wingi hasa kando la bahari jangwani au mtoni
mchanga ukichanganywa na saruji na maji huwa zege inayotumiwa kwa ujenzi
biashara ya misafara ni aina ya biashara ambako bidhaa husafirishwa kwa njia ya msafara
kwa vipindi virefu vya historia bishara ya misafara ilikuwa njia kuu ya biashara kwenye nchi kavu
biashara ilitegemea misafara kama usalama njiani ulikosekana
hivyo wafanyabiashara walilazimishwa kuungana na kusafiri pamoja na kupeana ulinzi
njia muhimu ya misafara zilipatikana katika bara zote kwa mfano african national congress kwa kifupi anc ni chama cha kisiasa kinachotawala nchini afrika kusini
mwenyekiti wake tangu desemba ni jacob zuma aliyemshinda mtangulizi wake thabo mbeki ambaye alikuwa rais wa afrika kusini hadi septemba 
januari kwa jina la south african native national congress
madai ya anc yalikuwa hasa haki kwa ajili ya wakazi asilia katika nchi mpya ya umoja wa afrika kusini
mwaka jina likabadilishwa kuwa african national congress
chama kilidai haki sawa kwa wakazi wote bila kujali rangi yao
mwendo huu uliunganisha waafrika kutoka pande mbalimbali kama vile wasomi machifu viongozi wa kanisa na wengine
wanawake walikubaliwa tangu na wakapewa haki zote za uanachama
umoja wa vijana wa anc anc youth league ulianzishwa na nelson mandela walter sisulu na oliver tambo ukaongeza ukali katika mwendo wa kupinga ubaguzi wa rangi bila kutumia mabavu au silaha
 anc iliamua kushikama kwa karibu na vyama vya natal indian congress na transvaal indian congress
kipindi cha apartheid ubaguzi wa rangi wa kisheria
ushindi wa national party katika uchaguzi wa raia weupe pekee mwaka ulileta mwanzo wa siasa ya apartheid iliyolenga kuwaondoa waafrika kabisa katika siasa ya afrika kusini hata katika eneo lake isipokuwa kwa wafanyakazi waliotakiwa kukaa kwa muda tu na uhamisho wa waafrika wote katika mikoa ya bantustan
kadiri jinsi ukandamizaji dhidi ya waafrika ulivyoongezeka anc ikaongeza ukali wa upinzani hadi kuunda kwa siri idara ya kijeshi kilichoitwa umkhonto we sizwe mkuki wa taifa iliyoanzishwa na nelson mandela
azimio la kuchukua hatua hii ilichukuliwa baada ya mauaji ya sharpeville tar
wanaharakati wengi walikamatwa wengine wakakimbia nje ya afrika kusini
viongozi kama walter sisulu na nelson mandela wakafungwa jela
anc iliendelea kufanya kazi kwa siri lakini viongozi wote huru walikaa nje ya nchi
oliver tambo aliongoza chama kutoka makao makuu huko zambia
kwa jumla anc ilifaulu kiasi katika kempeni yake ya kutangaza maovu ya ubaguzi wa rangi kimataifa na kuandaa maazimio ya umoja wa mataifa dhidi yake
majaribio ya kupinga serikali kijeshi hayakufaulu sana na anc haikupita kwenye ngazi ya uchafuzi kutega mabomu na kuua watu wachache ndani ya nchi walioonekana wakisaidia siasa ya serikali
harakati ya wanafunzi waafrika wa afrika kusini walioanza kupigana na polisi tangu imekua bila kuathiriwa sana na anc
upinzani huu uliendelea pamoja na migomo ya wafanyakazi kwenye migodi
hadi mwisho wa miaka ya serikali ya makaburu iliona ugumu kuendelea na siasa ya apartheid jinsi ilivyokuwa
gharama za ukandamizaji wa upinzani zilikua na pamoja na mwisho wa vita baridi siasa ya nchi zilizowahi kusaidia serikali ya apartheid ikaanza kubadilika kwa kudai kuongeza haki za waafrika
katika hali hiyo viongozi makaburu walianza majadiliano kwa siri na nelson mandela na pia na viongozi wa anc nje
baada ya tangazo hili nelson mandela alikubali kuondoka gerezani
katika uchaguzi huru wa kwanza wa afrika kusini anc ikapata asilimia ya kura
mandela akawa rais pamaoja na makamu wawili de klerk na thabo mbeki
anc imeendelea kushinda kura za kitaifa katika afrika kusini
vyama vya upinzani vimepata kura nyingi katika majimbo vya western cape na kwa zulu natal
mwaka chama cha new national party iliyoendeleza kazi ya national party ya awali ikajiunga na anc
wilaya ya chake chake ni wilaya moja ya mkoa wa pemba kusini
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
chake chake ni mji mkubwa kwenye kisiwa cha pemba ambacho ni sehemu ya jamhuri ya watu wa zanzibar ndani ya jamhuri ya muungano wa tanzania
ni makao makuu ya wilaya ya chake chake katika mkoa wa pemba kusini south pemba
katika kata tatu za chachani tibirinzi na wara kuna takriban wakazi 
mji umeenea kwenye kilima juu ya hori inayoingia ndani ya kisiwa
bandari ya chake chake haina kina cha kutosha kwa meli hivyo hutumiwa na jahazi au dau ndogo tu
kitovu cha mji ni eneo la sokoni penye maduka hospitali boma la kale na hoteli ya smz
kando la mji kuna uwanja mpya wa michezo na hospitali mpya
uwanja wa ndege wa wawi uko kilomita saba kutoka mjini upande wa mashariki
huo ni uwanja wa ndege wa pekee kisiwani ukihudumia ndege ndogo tu
wataalamu huamini ya kwamba umeanzishwa tayari na wareno karne zilizopita kwa sababu minara yake yenye umbo la mraba si kawaida katika ujenzi wa waswahili na waarabu
chini ya mji kuelekea kihori kuna bado mabaki ya boma dogo penye mizinga miwili ya kale
carl xvi gustaf wa uswidi amezaliwa aprili ni mfalme wa uswidi
noumea pia numea ni mji mkuu wa kaledonia mpya kifaransa nouvelle cal donie nuvel kaledoni ambayo ni eneo la ng ambo la ufaransa katika bahari ya pasifiki
mji ulianzishwa mwaka kwa jina la port de france bandari ya ufaransa kwenye rasi ya kusini ya kisiwa cha grande terre
uchumi wa noumea hutegema utalii pamoja na migodi ya nikeli
 les parses kifaransa kwa visiwa vilivyotawanyika ni atolli na visiwa vidogo katika bahari hindi vinavyotawaliwa na ufaransa
haviko chini ya mkoa wowote au kitengo kingine kati ya maeneo ya ng ambo ya ufaransa
havihesabiwi kama mkoa wa pekee kwa sababu hakuna wakazi asilia isipokuwa watumishi wa serikali wanajeshi au wanasayansi kwenye vituo mbalimbali visiwani
hadi vilisimamiwa na mkuu wa mkoa wa reunion lakini havikuhesabiwa kati ya maeneo ya umoja wa ulaya kama reunion yenyewe
tangu kuna afisa mtawala mwenye cheo cha mkuu wa mkoa prefect kwa ajili ya isles esparsees pamoja na visiwa katika bahari ya antaktika
visiwa hivi hudaiwa pia na madagaska na tromelin inadaiwa na shelisheli
alizaliwa umakonde ila haijuulikana kama upande wa tanzania au upande wa msumbiji
vijiji mbalimbali vimetajwa kama mahali pa kuzaliwa kama vile mindu namocheli leo nakapanya vyote katika wilaya ya tunduru au msumbiji
anasemekana alisoma shule ya msingi ya misioni katoliki nandembo
kati ya hadi habari zikitofautiana alihamia dar es salaam alipopata kazi kama mtumishi wa nyumbani kwa waingereza
hao walipoondoka baada ya uhuru edward alipaswa kujitafutia maisha kwa biashara ndogo mtaani
siku zile alianza kuchora ingawa haijulikani ilikuwa kwa njia gani
katika miaka ya aliuza picha zake barabarani kwa shilingi iliyokuwa sawa na bei ya mlo
mwaka baada ya kufunga ndoa na agata mataka alikazia uchoraji
wengine walisema ya kwamba aliendelea na kazi ndogo kwenye hospitali ya muhimbili ingawa hapa haijulikana alifanya kazi gani kamili na hadi lini
badala ya karatasi alichora kwenye ubao aina ya ceiling board iliyokuwa rahisi lakini ni imara
akishirikiana na wadogo zake alianza kuchora picha za wanyama
mnamo mwaka wazungu waskandinavia walianza kutafuta picha zake wakimsaidia kuhudhuria kwenye maonyesho ya biashara ya kwanza ya dar es salaam
mara ghafla tingatinga alikuwa maarufu picha zake zikatafutwa bei zikapanda
picha zake zilikuwa uso wa sanaa ya tanzania akawa msanii mchoraji maarufu wa afrika yote
kwa bahati mbaya edward tingatinga aliaga dunia mwaka uliofuata 
alipigwa risasi na polisi kwa kosa akafa na kuzikwa kwenye makaburi ya msasani mikoroshini mjini dar es salaam
ndugu zake waliendelea na mtindo wake wa uchoraji na wengi walimfuata wakiiga mtindo huo
awali walikuwa na matatizo kwa sababu walifukuzwa mara nyingi toka mahali walipofanya kazi
mwaka wachoraji hashimi mruta zaburi muradi chimwanda amonde tedo mpata amadi saidi mchisa abasi salum mussa mohamedi saidi chilamboni na fr
linda waliunda ushirika wa tingatinga partnership wakaiandikisha serikalini
washirika walijenga vibanda karibu na morogoro stores ambako picha zao ziliuzwa
ushirika ulibadilisha jina mwaka kuwa tingatinga arts cooperative society limited
kundi hili dogo hujumlisha watu wanaojamiiyana sawa na wengine yaani mume na mke lakini wao ni dume kwa dume na kujisikia sawa na wenzao ilhali si sisawa na wenzao
wasenge wengi hupenda kujiita mashoga na kujiona kwamba jinsia walizopewa si sahihi
kuna baadhi ya wasenge hujiingiza katika maswala ya kucheza filamu za ngono ni hasa wasenge wa mabara makubwa kama vile ulaya asia amerika na kadhalika
pia kuna wale wanaoitwa transsexual hawa ni miongoni mwa watu waliozaliwa na jinsia ya kiume na akataka afanyiwe upasuaji ili awe mwanamke
mara nyingi wanaume ndiyo hutaka kubadilishwa jinsia na kuwekewa ya kike
tamazight ni jina la kundi la lugha zinazotajwa pia kama lugha za kiberber na kuzungumzwa hasa moroko na algeria lakini pia kati ya wakazi wa jangwa kubwa la sahara hadi eneo la sahel
ni lugha ya waberberi wanaoishi kati ya wasemaji wa kiarabu katika afrika ya kaskazini
wasemaji wa tamazight watazamiwa kuwa wenyeji asilia wa afrika ya kaskazini kabla ya kuja kwa waroma wa kale au kwa waarabu
tangu uenezaji wa kiarabu matumizi ya tamazight imerudi nyuma polepole
wakazi wengi wa nchi za afrika ya kaskazini ni wa asili ya kiberber lakini kwa kawaida kupotea kwa lugha humaanisha pia upotevu wa tabia ya kuwa berber
leo hii wamebaki wasemaji milioni na wengi wao hutumia lugha yao pamoja na kiarabu au kifaransa katika maisha ya kila siku
mifano ya kale kabisa imehifadhiwa tangu kk iliyoandikwa kwa mwandiko wa tifinagh inayoendelea kutumiwa na watuareg
aina ya tifinagh imekuwa mwandiko rasmi nchini moroko tangu mwaka pamoja na kiarabu na kilatini
tangu mwaka na uenezajiwa uislamu lugha imeanza kuandikwa kwa herufi za kiarabu
katika karne ya imeandikwa mara nyingi kwa mwandiko wa kilatini
katika nchi nyingi zilikuwa koloni az ufaransa mwandiko ni kilatini hadi leo
ibadan kwa kiyoruba b d n kirefu l b d n mji kwenye ombwe la mbuga mji mkubwa wa tatu wa nigeria wenye wakazi kadirio na wengi wao ni wayoruba
uko katika nigeria ya kusini magharibi takriban kilometa kutoka lagos
kihistoria ulikuwa kitovu cha nigeria yote ya magharibi ikiwa makao makuu ya jimbo la magharibi baada ya uhuru wa nchi
mji ulianzishwa mwaka kama makao makuu ya wafalme wa wayoruba
helen folasade adu amezaliwa januari ni mwanamuziki kutoka nchi ya nigeria
sade ambaye amewahi kupata tuzo ya grammy hasa ni mwimbaji na mtunzi
sade alizaliwa katika mji wa ibadan katika jimbo la oyo
baba yake bisi adu alikuwa ni mnigeria mhadhiri wa masuala ya uchumi na mama yake anne hayes alikuwa ni nesi toka uingereza
baada ya baba na mama yake kuachana mama yake alirudi uingereza ambapo aliwachukua sade na kaka yake banji
akiwa uingereza sade alijenga mapenzi na masuala ya mitindo dansi na kuimba
wakati huo alipenda kuwasikiliza wanamuziki kama marvin gaye curtis mayfield na donny hathaway
leeds ilikua kuwa mji mkubwa wakati wa mapinduzi ya viwandani kama kitovu cha viwanda vya vitambaa na nguo
siku hizi biashara kama benki na huduma za kila aina zimechukua nafasi ya kwanza
leeds imejulikana pia kutokana na chuo kikuu chake kilichoundwa mwaka 
wanafunzi wengi kutoka afrika walichukua masomo ya juu hapa wanaojulikana zaidi ni waandishi wole soyinka kutoka nigeria na ng g wa thiong o wa kenya
timu ya soka ya leeds united imekuwa kati ya klabu muhimu za uingereza kwa miaka mingi
ngorongoro ngorongoro conservation area ni eneo la kasoko kubwa nchini tanzania kwenye umbali wa takriban kilomita kutoka arusha na pia hifadhi ya taifa inayojulikana kote duniani
kuna jumla ya wanyamapori wakubwa takriban wakiwa pamoja na vifaru viboko nyumbu pundamilia nyati simba fisi na chui
bidii kubwa zaidi ya kulinda wanyama aina ya vifaru zinahitajika haraka kwa sababu idadi ya wanyama hao inazidi kupungua
mabaki ya zamadamu katika olduvai gorge yanaonyesha kwamba wanyama hao waliokoma walikuweko tangu miaka milioni iliyopita
mwaka ngorongoro ilipokewa katika orodha ya urithi wa dunia ya unesco upande wa uasilia
katika sekta hii ya utalii ambayo nchi kama nchi huitegemea kwa kiasi fulani ni muhimu serikali iandae miundombinu hasa barabara zenye ubora wa hali ya juu ili zitumike kwa muda mrefu na kuboresha sekta nyingine
kwa sababu ya aina mbalimbali za manyama waliokuwemo kreta ya ngorongoro inafahamika kama kivutio cha utalii duniani
kiboko hippopotamus amphibius ni mamalia mkubwa wa familia ya hippopotamidae
huishi kwenye maji ya mito na maziwa lakini ana uwezo wa kutembea kwenye nchi kavu mbali na maji
kimo cha mbegani kinafikia mita 
 na urefu wake hadi mita 
hivyo kiboko inashindana na kifaru juu ya cheo cha kuwa mnyama mzito wa pili kwenye nchi kavu baada ya tembo
akikimbia hufikia mwendo wa kilomita kwa saa ingawa kwa muda mdogo tu
viboko huishi majini na nchi kavu hasa kwenye maziwa na mito ambako viboko dume huishi kwenye sehemu kubwa ya mto na jike na watoto mpaka 
wakati wa mchana hubaki wametulia kwa kukaa ndani ya maji au matope kuzaliana na kuzaa watoto vyote hutokea ndani ya maji
wakati viboko hupumzika pamoja ndani ya maji wakati wa kula nyasi hutawanyika na hakuna mipaka
ambako walitoka zaidi ya miaka milioni iliyopita
mnyama wa kale asili ya nyangumi na kiboko aligawanyika kutoka jamii nyingine za wanyama wenye kwato nne mnamo miaka milioni iliyopita
mabaki ya kale zaidi ya kiboko ni ya jenasi kenyapotamus katika afrika wa tangu miaka milioni iliyopita
kiboko anatambulika kwa kinywa na meno yake makubwa mwili usio na nywele miguu mifupi na umbo kubwa
ni mnyama wa ardhi wa tatu kwa ukubwa akiwa na uzito kati ya tani 
 na 
 nyuma ya faru mweupe tani 
 mpaka na tembo tani mpaka
licha ya umbo lake la kujaa na miguu mifupi kiboko huweza kumshinda mbio binadamu kwa urahisi
kiboko pia katika mbio fupi wanafikia mpaka kasi ya km saa
kiboko ni miongoni mwa viumbe ambao ni wakorofi kuliko wote an husemekana kama ni mnyama kali kuliko wote afrika
kuna kadiri ya viboko mpaka katika nchi za kusini mwa jangwa la sahara zambia na tanzania mpaka 
viboko bado wapo kwenye tishio la kutoweka kutokana na kutoweka kwa uoto na ujangili kuwinda nyama yao na meno yao chonge ya vipusa
kiboko ni mnyama wa jenasi ya familia ya hippopotamidae
pygmy hippopotamus yupo kwenye jenasi tofauti ya hippopotamus aidha choeropsis au hexaprotodon
spishi ndogo za kiboko zimeainishwa kulingana na tofauti zao za maumbo hasa fuvu zao za kichwa na maeneo wanamoishi
fuvu la kichwa la kiboko likionyesha meno chonge yaliyotumika kwa kupigana
ujazo nene wao unawaruhusu kuzama na kuogelea chini kabisa mwa mto
viboko nao huchukuliwa kama wanyama wakubwa lakini tofauti na wanyama wengine wakubwa viboko huishi kwenye maji baridi ya mito na maziwa
kutokana na umbo lao kubwa ni vigumu kupima uzito wao wakiwa mwituni
makadirio mengi ya uzito yanatokana na operesheni za kuwapunguza zilizofanyika mnamo 
viboko jike ni wadogo kidogo wakiwa na wastani wa uzito wa kg 
viboko wakubwa dume wanaweza kuwa wakubwa sana mpaka kufikia kg na hata mara kadhaa kufikia kg 
viboko dume huendelea kukua muda wote wa maisha yao huku majike hufikia uzito wa juu wakifikia umri wa miaka 
kwenye kipindi cha dangerous encounters with brady barr kwenye televisheni ya national geographic channel dk
brady barr alipima mkandamizo wa taya za kiboko mara aumapo na ya kiboko jike na kupata kg 
barr alijaribu pia kupima kwa kiboko dume lakini hakufanikiwa kutokana na ukorofi wa kiboko dume
japokuwa ni wanyama wakubwa viboko wana uwezo wa kukimbia sana kuliko hata binadamu wakiwa nchi kavu
makadiriio ya mwendokasi wao ni kutoka km mpaka au hata kwa saa
kiboko anaweza akabakia na mwendo huu kwa umbali wa walau mita mia kadhaa tu
kiboko aitwaye donna anayeishi akiwa na umri mkubwa kuliko wote sasa huko mesker park zoo katika evansville indiana
kiboko aliyewahi kuripotiwa kuwa na umri mkubwa zaidi aliitwa tanga aliishi huko munich ujerumani na alifariki mnamo akiwa na umri wa miaka 
macho masikio na pua za kiboko yapo juu ya fuvu la kichwa
hii huwaruhusu kuzamisha sehemu kubwa ya mwili wao kwenye maji au matope na kupata ubaridi kujizuia na mwanga mkali wa jua
mifupa yao imejengwa kuweza kubeba uzito wa mnyama wote
kama mamalia wengine waishio majini kiboko pia wana nywele chache za mwilini
ngozi zao hutoa majimaji mekendu kwa ajili ya kuzuia kuungua na jua
majimaji hayo huitwa pia jasho jekundu japo si damu wala jasho
majimaji haya mwanzoni huwa hayana rangi lakini baada ya dakika kadhaa huwa mekundu na baada ya muda huwa ya kijivu
kemikali mbili zimetambuliwa ndani yake hipposudoric acid na norhipposudiric acid ambazo zote zina asili ya asidi
na viboko wote hata wanaotofautiana milo yao huwa na kemikali hizi za aina moja hivyo kemikali hizi hazitokani na chakula
luangwa ni mji wa zambia kwenye pembetatu ya mpakani kati ya zambia msumbiji na zimbabwe mahali panapoishia mto luangwa katika zambezi si mbali na ziwa la lambo la cabora bassa
ng ambo ya zambezi upande wa zimbabwe iko kanyembe na ng ambo ya mto luangwa iko zumbo msumbiji
luangwa iko kwa kimo cha mita juu ya ub ni makao makuu ya wilaya yenye wakazi sensa 
kabla ya uhuru mji ukaitwa feira kwa sababu iliundwa na wareno kutoka msumbiji
kuna barabara moja tu inayounganisha luangwa na barabara kuu ya zambia iliyoko takriban kilomita upande wa kaskazini
hakuna feri za mara kwa mara lakini watu huvukizwa kwa maboti madogo
kuna mto wa pili mdogo zaidi mwenye jina hili unaoishia katika ziwa kariba
luangwa ina chanzo chake katika milima ya mafinga karibu na mpaka wa tanzania na malawi
kwa jumla huelekea kusini sambamba na mpaka wa malawi
unapita maeneo mapana ya hifadhi za taifa za luangwa kaskazini na luambe hadi luangwa kusini
takriban kilomita baada ya chanzo bonde la mto linakuwa nyembamba lenye magenge makali kila upande
kabla ya mdomo wake luangwa ni mpaka kati ya zambia na msumbiji
mto unaishia katika zambezi kwenye mji wa luangwa
kiasi cha maji ndani ya mto hubadilika sana kufuatana na majira
wakati wa ukame mto una maji kidogo na mahali pengi unapitika kwa miguu
lakini kati ya desemba hadi machi wakati wa mvua katika milima ya chanzo chake na cha tawimito kuna maji mengi
kila mwaka mwendo wa mto unaweza kubadilika kiasi kutokana na nguvu ya maji
hii ni sababu moja ya kwamba hakuna watu wengi wanaokaa kando la mto huu
mbeki ni jina la pili la wanasiasa wawili nchini afrika kusini mabata wachovya ni ndege wa maji wa nusufamilia anatinae katika familia anatidae
spishi hizi hula mimea ya maji na huzamia kichwa chao tu nyingine hutafuta chakula aghalabu ardhini
miguu yao iko karibu zaidi ya katikati ya mwili kuliko miguu ya mabata wazamaji na kwa sababu hiyo wanaweza kutembea vizuri
hutokea kwa makundi kwa maji baridi au milango ya mito
wanaweza kuruka angani vizuri na spishi za kanda za kaskazini huhamia kusini kila majira ya baridi
hapa jenasi kumi zimewekwa ndani ya familia ndogo hii zilizopo bado na pia jenasi tatu zilizokwisha sasa
visukuku vya spishi ndogo vimefunuliwa kisiwani kwa rota visiwa vya mariana ambayo inafanana na jenasi anas
karl ferdinand braun juni aprili alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa pamoja na guglielmo marconi alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
mabata wazamaji ni ndege wa maji wa nusufamilia aythyinae katika familia anatidae
spishi hizi huzamia kabisa ili kukamata samaki wanyamakombe au mimea ya maji
hutokea kwa makundi kwa maji baridi au milango ya mito lakini bata mzamaji mkubwa aythya marila huingia bahari wakati wa majira ya baridi
wanaweza kupuruka sana na spishi za kanda za kaskazini huhamia kusini kila majira ya baridi
hujenga matago yao visiwani kwa maziwa au ndani ya uoto wa matete uliosongamana
paul sabatier novemba agosti alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya ufaransa
mwaka wa pamoja na victor grignard alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
walther hermann nernst juni novemba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
tibesti ni safu ya milima nchini chadi karibu na mpaka wa libya yenye milima mikubwa ya eneo lote la jangwa la sahara
mlima mwenye kimo kikubwa ni emi koussi m kegueur terbi m tarso taro m na pic tousside m ambayo ni volkeno hai
sehemu za juu mlimani hupokea mvua kidogo kila mwaka kiasi hadi sentimita kinachowezesha kustawi kwa mimema hata miti kadhaa
zaire ni jina la mkoa wa kaskazini magharibi nchini angola mwenye eneo la km na wakazi 
mkoa umepakana na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo iliyoitwa zaire hadi 
mipaka mingine ni mikoa ya uige upande wa mashariki cuanza norte upande wa kusini na bahari atlantiki upande wa magharibi
miji mingine ni soyo kwenye mdomo wa mto kongo tomboco n zeto kwenye mdomo wa mto mebridege na noqui kando la matadi kwenye mpaka wa kongo
uchumi ni hasa kilimo na uvuwi pamoja na migodi kuchimba madini na mafuta ya petroli
yochanan vollach amezaliwa mwaka alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka israeli
jorge luis borges agosti juni alikuwa mwandishi wa fasihi kutoka nchi ya argentina
wataalamu wengi wa fasihi wanaamini kuwa borges alikuwa mmojawapo wa waandishi mashuhuri sana katika karne iliyopita
mwaka familia yake ilihamia nchini switzerland ambapo aliweza kujiunga na shule na baadaye kusafiri nchini hispania
alivyorudi nchini argentina mnamo mwaka borges alianza kuchapisha vitabu vya fasihi na insha kadhaa
pia alishawahi kufanya kazi kama mkutubi na mhadhiri wa umma
mwaka alichaguliwa kuwa mkurugenzi wa maktaba ya taifa biblioteca nacional na mwalimu wa fasihi katika chuo kikuu cha buenos aires
mwaka alikuja katika uzingativu wa watu kimataifa pale alipopata tuzo ya waandishi wa kimataifa kwa ajili ya prix formentor
borges yeye mwenyewe alikuwa anajua lugha kadhaa kwa ufasaha kabisa
alifariki mjini geneva switzerland mnamo mwaka 
mifano ya hadithi fupi alizoziandika ni kama shamba panda ambayo kwa kiingereza ni the garden of forking paths na maktaba ya babeli au kwa kiingereza the library of babel
tete ni mji mwenye wakazi na makao makuu ya mkoa wa tete nchini msumbiji
iko kando la mto zambezi takriban km kutoka mdomo wake na mahali pa daraja mojawapo kati ya madaraja matano yanayovuka mto huu
tete ni mji wa kale uliojulikana kama kituo cha biashara cha waswahili katika ufalme wa mwene mtapa
 ilitwaliwa na wareno ukawa kituo cha utawala wa kireno katika bonde la zambezi
tangu karne ya ilikuwa kituo cha kijeshi che kireno na makao makuu ya utawala wa kikoloni wa eneo kubwa
hadi leo kuna majengo kadhaa za zamani za ukoloni pamoja na kanisa hospitali na jumba la gavana
 km nje ya mji kuna misioni ya boroma iliyoanzishwa na shirika la yesu
siku hizi uchumi wa mji uko duni ingawa tete imekuwa muhimu kwa mawasiliano ikiwa na daraja kituo cha reli na uwanja wa ndege
chuo kilianzishwa mwaka mjini london na leo hii ni sehemu ya chuo kikuu cha london
zaidi ya wakuu wa dola walisoma katika chuo hiki na kati yao wanashika nafasi ya mkuu wa nchi mwaka 
maprofesa pamoja na waliopata digrii chuoni hapa jumla walipokea tuzo ya nobel ya uchumi amani au fasihi
nafasi za kuendesha utafiti pamoja na nafasi kwa ajili ya wanafunzi huhesabiwa kati ya bora kabisa duniani
romano prodi scandiano agosti ni mchumi na mwanasiasa wa italia
aliwahi kuwa waziri mkuu wa italia mara mbili na 
prodi aliwahi kuwa profesa wa uchumi kwenye chuo kikuu cha bologna kati ya na 
mwaka aliitwa na waziri mkuu giulio andreotti kujiunga na serikali yake kama waziri wa viwanda
baada ya kuanguka kwa serikali hiyo mwaka prodi alirudi chuo kikuu
mwaka alipewa nafasi ya kiongozi wa ushirikiano wa ulivo yaani mzeituni uliounganisha vyama mbalimbali vya kisiasa vya mrengo wa kushoto akamshinda silvio berlusconi na umoja wake wa kisiasa wa mrengo wa kulia akawa waziri mkuu
akajiuzulu baada ya kuporomoka kwa ushirikiano wa ulivo bungeni
mwaka akachaguliwa kama mbunge wa bunge la ulaya akateuliwa kuwa mwenyekiti au raisi wa kamati ya ulaya kwa kipindi cha hadi 
aliongoza umoja wa ulaya katika majadiliano ya kupokea nchi kumi kama wanachama wapya mwaka 
baada ya kumaliza kipindi hicho akarudi katika siasa ya italia akashinda tena uchaguzi wa bunge la mwaka dhidi ya berlusconi
tangu mei mwaka huo akawa waziri mkuu wa italia mara ya pili akiongoza ushirikiano wa vyama unaoitwa unione yaani umoja
mabata shimo ni ndege wa maji wa nusufamilia ya tadorninae katika familia ya anatidae
mabata hawa ni katikati ya mabata wachovya na mabata bukini kwa ukubwa na kwa umbo
wanaitwa mabata shimo kwa sababu spishi nyingi hutaga mayai ndani ya shimo la mti au pango la sungura mhanga n
hula wanyamakombe kaa wadudu nyungunyungu au manyasi mimea ingine na mbegu
wakiruka angani wanafanana zaidi na mabata bukini kuliko na mabata wachovya
theodore william richards januari aprili alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
baadhi ya utafiti mwingine alichunguza vipimo vya atomu
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
francis william aston septemba novemba alikuwa mwanakemia na mwanafizikia kutoka nchi ya uingereza
baadhi ya utafiti mwingine alichunguza mionzi ya eksirei
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
fidel alejandro castro r z agosti alikuwa kiongozi wa kuba tangu mwaka akiwa waziri mkuu hadi halafu rais wa nchi
baada ya upasuaji alioupata mwaka alikabidhi madaraka kwa mdogo wake raul castro
fidel castro alisoma sheria kwenye chuo kikuu cha havana akawa wakili kabla ya kujiunga na siasa ya mapinduzi
castro aliongoza harakati ya upinzani wa wanamgambo dhidi ya udikteta wa jenerali fulgencio batista tangu 
hatimaye mwaka alishinda jeshi la batista aliyelazimika kukimbia nchi tarehe januari 
hivyo castro akawa kiongozi mpya wa kuba hadi mwaka 
castro hakukubaliwa na marekani hivyo akajiunga na siasa ya umoja wa kisovyeti dhidi ya marekani
aliongoza harakati yake kuwa chama cha kikomunisti akatangaza ukomunisti mwenyewe
hata baada ya kuporomoka kwa ukomunisti kote duniani aliendelea kutawala
redio hii ina ofisi kuu yake barabara ya nyerere zamani ilijulikana kama pugu road dar es salaam
str ngn s ni mji mdogo nchini uswidi wenye wakazi 
iko kusini ya stockholm katika mkoa wa s dermanland
str ngn s ina umuhimu wa kihistoria kwa sababu ilikuwa mahali pa uchaguzi wa mfalme gustav wasa tar
sikukuu ya taifa ya uswidi inakumbuka uchaguzi huo
alizaliwa septemba katika wilaya ya vihiga
aliingia bungeni kwa mara ya kwanza mwaka baada ya baba yake moses mudavadi aliyekuwa akishikilia kiti hicho kufariki
alikuwa ndiye makamu wa rais wa mwisho kabla daniel arap moi hajaondoka madarakani
inaaminika kuwa alipewa umakamu wa rais ili kushawishi waluhya kuiunga mkono kanu
katika uchaguzi wa urais nchini kenya mwaka mudavadi alikuwa ni mgombea mwenza wa uhuru kenyatta
wakati wa upigaji wa kura ya maoni kuhusu katiba mpya ya kenya mudavadi alikuwa kwenye kambi iliyokuwa ikiipinga katiba hiyo
katika kambi hii alikuwemo mwanasiasa maarufu raila odinga
mudavadi yuko kwenye kambi ya watakaogombea urais wa kenya desemba 
gilberto passos gil moreira alizaliwa juni ni mwanamuziki mwimbaji mpiga gitaa na mwanaharakati toka nchini brazili
hivi sasa gil ni waziri wa utamaduni wa nchi hiyo
gil alianza safari yake ndefu ya muziki akipiga muziki aina ya bossa nova kisha baadaye akaanza kuandika nyimbo za kuchochea mwamko na ufahamu wa kisiasa na kijamii
mwaka gil na mwanamuziki mwenzake caetano veloso walikamatwa na askari wa serikali ya kijeshi ya brazili kwa tuhuma za kujihusisha na harakati dhidi ya serikali
walipoachiliwa wote wawili walikimbilia uhamishoni london uingereza
akiwa uingereza gil alianza kutumbuiza na makundi ya muziki nchini humo kama vile yes pink floyd na incredible string band
mwaka alitembelea marekani ambapo alirekodi santuri aliyoimba kwa kiingereza
akishirikiana na jimmy cliff alirekodi wimbo wa bob marley wa no woman no cry mwaka 
wimbo huu ulipata umaarufu mkubwa na ulifanikiwa kuifanya rege kupendwa na kukubalika nchini brazili
rais wa brazili lula da silva alipoingia madarakani januari alimteua gil kuwa waziri wa utamaduni
pamoja na kuwa waziri gil bado hutumbuiza mwisho wa wiki na pia amerekodi nyimbo kadhaa akiwa waziri kama vile rebento refavela refzenda na oslodum
nyimbo hizi amezitoa chini ya mfumo mpya wa hatimiliki huria creative commons
mei mfalme wa uswidi alimkabidhi gil tuzo ya muziki ya polar music prize
septemba alipewa tuzo ya l gion d honneur toka serikali ya ufaransa alizaliwa kama mtoto wa pili wa mlowezi augustine washington katika koloni ya virginia iliyokuwa mali ya mfalme wa uingereza
wazazi walikuwa na shamba kubwa lililolimwa na watumwa waafrika
george alisoma shule miaka michache hakuendelea sana kielimu
baada ya kifo cha kakaye alirithi shamba kubwa pamoja na watumwa akawa mkulima mtajiri
sehemu ya urithi ilikuwa cheo cha msimazi wa wanamgambo waliokuwa kikosi cha kijeshi cha hiari waliotakiwa kusaidiana na wanajeshi waingereza kutetea koloni dhidi ya majirani waindio na wafaransa walioenea kuelekea kusini kutoka koloni yao ya kanada quebec
katika umri mdogo wa miaka washington alijikuta kama mkuu wa wanamgambo katika vita ya uingereza dhidi ya wafaransa na waindio iliyopanuka baada ye kuwa vita ya miaka saba
akaongoza kikosi chake dhidi ya maadui akafaulu mara kadhaa
baadaye alishirikiana na jeshi rasmi la uingereza katika mapigano ya monongahela na kuongoza mabaki ya jeshi baada ya kifo cha jemadari mwingereza
lakini baada ya ushindi waingereza walikataa kumpa cheo katika jeshi la mfalme hivyo akajiuzulu akirudi kwa shamba lake na kufuata siasa kwenye bunge la koloni
 washington akamwoa mjane mtajiri akawa kati ya matajiri kabisa wa virginia
baada ya vita ya miaka saba uhusiano kati ya uingereza na walowezi waingereza katika koloni zake za amerika ya kaskazini ukazorota
tangu waingereza walitumia sheria ya dharura na nguvu ya kijeshi mjini boston
wawakilishi wa koloni zote wakakutana kama bunge la amerika bara na washington alikuwa miongoni mwao
baada ya mapigano ya kwanza kati ya wanajeshi waingereza na wanamgambo wa walowezi bunge likaamua kuunda jeshi la pamoja la koloni zote na washington akateuliwa kuwa jemadari mkuu
aliongoza jeshi la marekani katika vita ya uhuru wa marekani dhidi ya uingereza hadi mwaka 
februari alichaguliwa kuwa rais wa kwanza wa marekani akirudishwa mwaka 
baada ya kipindi chake cha pili alikataa kusimama tena akaunda hivyo utaratibu ya kwamba rais anaweza kurudishwa mara moja tu hawezi kuendelea zaidi
 akarudi tena kwake shambani aliposimamia kilimo kilichoendeshwa na watumwa 
kabla ya kuaga dunia aliamuru katika usia wake ya kwamba watumwa wake wote warudishiwe uhuru baada ya kifo chake yeye mwenyewe na mke wake
mji mkuu wa marekani washington d
na jimbo la washington vimepokwa majina kutokana naye
virginia ni jimbo commonwealth la kujitawala la maungano ya madola ya amerika au marekani
imepakana na west virginia maryland na mkoa wa shirikisho la washington d
upande wa kaskazini north carolina na tennessee upande wa kusini halafu kentucky na west virginia upande wa magharibi
upande wa mashariki ni bahari ya atlantiki pamoja na hori ya chesapeake
mji mkuu ni richmond virginia na mji mkubwa ni virginia beach
virginia ilikuwa koloni ya uingereza tangu kuanzishwa kwa mji wa jamestown virginia mwaka 
jina la virginia lamaanisha kibikira kwa heshima ya malkia elizabeth ambaye hakuolewa
mwaka ilikuwa jimbo la kujitawala la nchi mpya ya marekani ni moja kati ya majimbo yaliyoanzisha marekani
jimbo la west virginia iliwahi kuwa sehemu ya virginia
wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya marekani virginia iliondoka katika maungano ya madola ya marekani ikajiunga na waasi wengine katika shirikisho la marekani
wakati ule wilaya kwenye magharibi ya jimbo zilijitenga na kuwa jimbo jipya lililobaki upande wa maungano hata baada ya mwisho wa vita
maryland ni jimbo la kujitawala la maungano ya madola ya amerika au marekani
iko kwenye pwani la atlantiki upande wa mashariki ya marekani bara
imepakana na majimbo ya pennsylvania west virginia delaware virginia na mkoa wa shirikisho la washington dc
hori la chesapeake linagawa eneo la jimbo kwa pande mbili
maryland ilikuwa koloni ya kwanza yenye sheria iliyokubali madhehebu yote ya kikristo
mji mkuu wa washington dc ulijengwa kwenye eneo lililotengwa na eneo la mayrland kando la mto potomac
wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya marekani maryland ilikaa upande wa maungano
kwa matumizi mengine tazama mkoa wa kati maana
mkoa wa kati central province ni mkoa wa kenya unaoenea kati ya mlima kenya nairobi na nyahururu
eneo lake si kubwa lakini kuna msongamano mkubwa wa watu kulingana na mikoa ya jirani kwa sababu ya hali ya hewa na rutba ya ardhi inayolisha watu wengi
hali ya hewa mkoani ni poa hakuna baridi kali kutokana na kimo cha juu
kuna mvua nyingi kiasi na majira yake ni kuanzia machi hadi mei halafu oktoba hadi novemba
maziwa na bidhaa kutokana na maziwa kama vile jibini hutengenezwa hasa mkoani
soko zake ni pamoja na mji mkuu wa nairobi ulio nje ya mkoa mwenyewe lakini imepakana nayo
wenyeji asilia ni hasa wagikuyu waembu na wameru wanoitwa pia watu wa g
na kushirikiana historia ya pamoja wakitumia lugha ambazo ni karibu
wakati wa ukoloni waingereza waliona maeneo ya mkoa kufaa kwa walowezi wazungu kutokana hali ya hewa
hivyo sehemu kubwa zilitengwa kwa matumizi yao kwa jina la white highlands nyanda za juu za wazungu
wenyeji wengi waliondolewa mashambani au walivumuliwa tu bila haki
siasa hii ilikuwa sababu hasa ya upinzani ulioanzishwa katika miaka ya kwa jina la mau mau
chini ya utawala wa rais kenyatta mkoa uliona miradi mingi ya maendeleo kama barabara viwanda na shule
lakini wakati wa utawala wa moi miradi mingi pamoja na barabara zilirudi nyuma
edward estlin cummings oktoba septemba au kwa kifupi e
cummings alikuwa mshairi na mwandishi mashuhuri kutoka marekani
kwa jumla aliandika na kuchapisha mashairi riwaya na tamthilia mia tisa
vile vile cummings alijulikana sana kama mchoraji maarufu aliyechora picha kadhaa zilizovutia
mashairi yake yalipata umaarufu kwa sababu hayakuakifishwa kama ilivyo kawaida
watalaamu wengi wanaamini kuwa cummings alikuwa mmojawapo wa washairi waliojulikana sana kule marekani katika karne iliyopita
mashairi aliyoandika cummings na ambayo yanajulikana sana ni kama in just spring a man who had fallen amongst thieves the cambridge ladies na buffalo bill
mkoa wa mashariki eastern province ni mkubwa wa pili kati ya mikoa minane ya kenya
umepakana na ethiopia halafu na mikoa ya bonde la ufa kati nairobi pwani na mashariki kaskazini
eneo la mkoa ni km kuna wakazi karibu milioni tano na nusu
umbo lake ni kanda ndefu linalounganisha watu wenye maisha na utamaduni tofauti sana
katika kusini kuna wakulima wanaotumia lugha za kibantu kama vile wakamba na wameru
maeneo mapana ya kaskazini ni yabisi yakikaliwa na wahamiaji kama borana turkana wasomali na wengine
ndani ya mkoa kuna maeneo yenye rutba sana hasa karibu na mlima kenya
sehemu kubwa za ukambani ni yabisi kiasi na wakulima wake hukosa mvua kila baada ya miaka kadhaa na kuteswa na njaa
kaskazini ni nchi yabisi hata jangwa kama jangwa la chalbi kati ya ziwa turkana na marsabit
inaitwa pia wilaya ya nyambene
b inaitwa pia wilaya ya nithi
embu ni mji mdogo wa kenya upande wa kusini mashariki wa mlima kenya
embu ni makao makuu ya mkoa wa mashariki na pia ya wilaya ya embu
kuna asilimia kubwa ya watumishi wa serikali hapa wanaofanya kazi kwenye ofisi za mkoa pia katika shule nyingi zilizopo
machakos ni mji wa kenya katika ukambani takriban kilomita upande wa kusini mashariki wa nairobi
ni makao makuu ya wilaya ya machakos na mji mkubwa wa mkoa wa mashariki
machakos imekua haraka kwa sababu ni karibu na mji mkuu wa taifa imeshapita idadi ya wakazi lakhi na nusu
jina la mji lilitokana na chifu masaku wa wakamba aliyewahi kuwa na boma lake hapo
baada ya azimio la kutounganisha machakos na reli ya uganda mji haukuendelea sana
mwaka majadiliano kati ya pande mbalimbali za vita ya wenyewe kwa wenyewe ya sudani yalifanyika machakos
kituo kikuu cha mabasi mjini nairobi huitwa na wenyeji machakos airport
mkoa wa magharibi western province ni mkoa mdogo kati ya mikoa ya kenya ni pia mkoa mwenye msongamano mkubwa wa watu
umepakana na uganda na mikoa ya kenya ya nyanza na bonde la ufa
eneo lake ni km pekee kuna wakazi hivyo hukaa zaidi ya watu kwa kila kilomita ya mraba
nchi ya mkoa limeenea kutoka vilima vya bungoma mpakani wa uganda hadi tambarare karibu na ziwa viktoria
mlima mkubwa wa pili wa kenya ni mlima elgon uko ndani ya mkoa kwenye mpaka wa uganda
msitu wa kakamega ni kati ya misitu asilia ya mwisho wa kenya
pamoja na kilimo cha kujikimu kuna pia mashamba makubwa ya chai na miwa
kilimo na maliaili ni msingi wa viwanda vikubwa kama vile kiwanda cha sukari cha mumias au kiwanda cha karatasi cha webuye
hata hivyo idadi kubwa ya wakazi ni maskini na wanaume wengi wameenda nairobi au kwenye hoteli za pwani kwa kazi ya ajira
kakamega ni makao makuu ya mkoa wa magharibi wa kenya
tangu mwaka chuo cha ufundi kakamega kilipandishwa cheo kuwa chuo kikuu cha malinde musiro masinde muliro university of science and technology
nyeri ni mji wa kenya ya kati takriban kilomita kaskazini ya nairobi mwenye wakazi 
iko mguuni wa safu ya aberdares ikitazama mlima kenya
nyeri imejulikana kimataifa kwa sababu ni mahali pa kuzikwa kwa robert baden powell anayekumbukwa kama mwanzilishaji wa harakati ya maskauti
maskauti kutoka nchi mbalimbali za dunia hufika hapo mara kwa mara kwa kumheshimu mzee huyu
pentekoste ni sikukuu ya dini za uyahudi na ukristo ambayo huadhimishwa wiki za siku baada ya pasaka hivyo siku ya baada yake
jina hili lilianza kutumika kwa sababu kwa lugha ya kigiriki lina maana ya namba 
hivyo pentekost h mera ni siku ya hamsini
sikukuu ya kiyahudi ya pentekoste inaadhimishwa siku ya hamsini baada ya pasaka ya kiyahudi
sikukuu hii husherehekewa na wayahudi pia kwa jina asili la kiebrania hag ha shavuot yaani sikukuu ya majuma kwa kifupi shavuot majuma jinsi ilivyoamriwa katika kitabu cha mambo ya walawi 
ilikuwa sikukuu ya mavuno kama vile pasaka ilivyohusiana na malimbuko
kwa wafuasi wa yesu kristo ni ukumbusho wa umwagaji wa roho mtakatifu juu ya mitume na wanafunzi wengine wa yesu na kuanzishwa kwa kanisa siku ya baada ya pasaka ya kikristo au ufufuko wa yesu
inawezekana kusema ya kuwa baada ya kifo na ufufuko wa yesu wanafunzi wake ambao walikuwa wote wayahudi walikutana kwenye sikukuu ya kiyahudi ya shavuot wakati ambapo wayahudi kutoka nchi mbalimbali walipotembelea yerusalemu kwa hija kwenye nafasi ya sikukuu ile
tangu kuachana kwa kalenda ya kikristo na kalenda ya kiyahudi sikukuu zake kwa kawaida haziangukii siku ileile tena
maelezo juu ya pentekoste ya kwanza ya kanisa hupatikana katika sura ya pili ya kitabu cha matendo ya mitume cha agano jipya katika biblia ya kikristo
humo mwinjili luka anasimulia jinsi wanafunzi wa yesu walivyokutana katika mji wa yerusalemu siku ile ya pentekoste na kupokea paji la roho mtakatifu
baadaye walitoka nje ya nyumba ya ghorofa walimokaa wakianza mara kuhubiri juu ya yesu kristo mbele ya watu wengi wakiwa wakazi wa mji huo pamoja na wageni kutoka nchi nyingi
kufuatana na taarifa yake siku hiyo watu takriban walibatizwa kwa jina la yesu na kuongezeka katika kile kikundi
ndiyo maana pentekoste inahesabiwa kuwa kuzaliwa kwa kanisa
katika madhehebu ya ukristo yanayofuata kalenda ya gregori pentekoste itasherehekewa kwenye tarehe zifuatazo makanisa ya kiorthodoksi yanayofuata kalenda ya juliasi huwa na tarehe tofauti
kuanzia mwaka katika ukristo limejitokeza tapo la kiroho linalosisitiza umuhimu wa karama kama zilivyojitokeza siku ya pentekoste na mwanzoni mwa kanisa
matendo ya mitume ni kitabu cha agano jipya katika biblia ya kikristo chenye sura 
jina asilia la kigiriki ni praxeis toon apostoloon maana yake ni sawa na jina la kiswahili
kinajulikana kwa jina hilo kwa kuwa kinawatokeza hasa watu wawili ambao mwandishi aliwafahamu yaani petro mpaka sura ya halafu paulo
kwa namna ya pekee alikuwa mwanafunzi wa paulo akamfuata mpaka kifo chake hivyo si ajabu kwamba alipenda kushuhudia kazi zake na mateso yake kwa ajili ya yesu kristo na uenezi wa imani
kitabu chenyewe hakielezi jina la mwandishi lakini mapokeo ya kale na wataalamu karibu wote wa leo hukubaliana kwamba kimeandikwa na mwinjilisti luka mganga anayetajwa katika nyaraka za paulo kwa wakolosai filemoni na timotheo 
kabla ya kitabu hicho yeye aliandika injili ya luka lakini yeye kati ya wainjili wote hakuishia kuandika habari za yesu tu bali alizikamilisha kwa kuandika kitabu cha pili chenye historia ya mwanzo wa kanisa
ndiyo sababu kitabu kinaishia na habari za paulo kufikia roma na kuanza utume huko mwaka ingawa kuandikwa kiliandikwa kama miaka baadaye
kuanzia injili yake luka anaonekana alivyojitahidi kuzingatia ukweli wa historia lakini pia jiografia katika injili yake mambo yote yanaelekea yerusalemu ambapo yesu alikwenda kufa na kufufuka na katika matendo ya mitume mambo yote yanaanzia yerusalemu ambapo roho mtakatifu aliwashukia
tukipenda kujua historia ya wokovu ilivyoendelea baadaye hatuna budi kufuata kitabu hicho tukilinganisha habari zake na zile tunazozipata hasa katika barua za mitume
kwa namna ya pekee zile za paulo tunaweza kuzipanga kwa faida katika mfululizo wa habari za maisha yake alizotuachia luka ingawa kuna utatanishi fulani
kati ya wainjili luka hakuishia kuandika habari za yesu tu bali alizikamilisha kwa kuandika kitabu cha pili chenye historia ya mwanzo wa kanisa
kinajulikana kwa jina la matendo ya mitume kwa kuwa kinawatokeza hasa watu wawili ambao luka aliwafahamu yaani mtume petro mpaka sura ya halafu mtume paulo
kwa namna ya pekee alikuwa mwanafunzi wa paulo akamfuata mpaka kifo chake hivyo si ajabu kwamba alipenda kushuhudia kazi zake na mateso yake kwa ajili ya kristo na uenezi wa imani
mpangilio wa kitabu hicho unaelezwa katika yaani kuonyesha jinsi imani hiyo ilivyoshuhudiwa toka yerusalemu hadi mwisho wa dunia upande wa magharibi
kabla ya kusimulia uenezi wa ukristo luka aliandika habari za kanisa mama yaani lile la yerusalemu
katika msingi wake tunaona mitume wakiwa wanasali pamoja na mama wa yesu na waamini wengine
majina ya hao yameorodheshwa tena halafu pengo lililoachwa na msaliti yuda iskarioti likazibwa ili idadi muhimu ya ikamilike tena
aliyeamua ifanyike hivyo ni petro akitumia tayari mamlaka aliyoachiwa na yesu na akiweka masharti kwa mapendekezo ya watu hasa kwamba mteule awe shahidi wa utume na ufufuko wa yesu mdo 
baada ya idadi hiyo kukamilika tena roho mtakatifu akawashukia wote katika nafasi maalumu yaani sikukuu ya pentekoste iliyotimiza pasaka siku baada yake mdo 
safari hiyo alijitokeza kama upepo wa nguvu kubwa ajabu uliojaza nyumba nzima yaani kanisa lote na kama ndimi za moto zilizowashukia mojamoja kila mwamini aliyekuwemo kwa kuwa karama zake ni mbalimbali
hapo hao waoga waliojifungia ndani kwa usalama wakatoka nje na kuhubiria umati wa watu waliokusanyika kwa kufuata upepo
hivyo umoja wa binadamu uliovunjika babeli katika kujenga mnara wa kiburi ukapatikana tena yerusalemu kwa nguvu ya yule aliye upendo wa mungu
toka mwanzo kanisa si la kabila la yuda tu au la lugha ya kiaramu tu bali ni kanisa katoliki yaani la mataifa yote na la lugha zote
jibu likawa watubu na kubatizwa ili wapate msamaha na roho mtakatifu
siku hiyo ya kwanza waamini wakawa hawapungui elfu tatu
luka ametuachia picha ya kanisa mama hasa katika mihtasari mitatu mdo ambayo inachora maisha ya wakristo wa kwanza kama kielelezo kwa wale wote watakaofuata
kweli katika historia yote ya kanisa wengi wakaja kujipima kwa kuangalia kielelezo hicho cha umoja katika roho na katika mali
hasa watawa wengi wakaja kujaribu kutekeleza tena umoja huo mashirikani mwao na hivyo kuwachochea waamini wenzao wote
umoja huo ndio sifa ya kwanza ya kanisa na mpango wa mungu kwa watu wote
mwanzoni umoja ulifanikiwa kwa namna ya pekee ingawa hapo pia ulikuwa na kasoro tunavyosoma katika mdo na katika vitabu vingine vyote vya agano jipya
kutokana na malalamiko ndani ya jumuia mitume waliamua kuwashirikisha kazi yao katika ngazi ya chini watu saba idadi hiyo katika biblia inamaanisha mataifa na kweli wote walikuwa na majina ya kigiriki mdo 
tofauti za waamini hasa upande wa lugha na utamaduni zinadai daima ubunifu na nia njema zisije zikavuruga umoja
shida iliyotokea hapo ni utangulizi wa habari nyingine kuhusu wakristo wa kiyahudi kuwabana wenzao wenye asili ya kipagani
katika mdo hao viongozi wapya wanajitokeza kama mashujaa katika utume ambao mwisho wake kwa stefano ulikuwa ni kifodini
katika kusimulia tukio hilo la mwaka hivi luka alisisitiza kuwa mashtaka ya wayahudi dhidi ya stefano ni yaleyale yaliyomhusu yesu yaani upinzani dhidi ya mwalimu unaendelea dhidi ya wanafunzi wake
vilevile stefano akakabili mateso kama alivyofanya yesu akimkabidhi bwana roho yake na kuwaombea watesi wake
kabla ya hapo wakristo walikuwa wamedhulumiwa katika nafasi mbalimbali lakini dhuluma hiyo ya tatu ikawa kubwa zaidi na kusababisha wengi wakimbie yerusalemu
lakini kwa mpango wa mungu mtawanyiko huo ulichangia kueneza injili
kufuatana na mpangilio wa kitabu mdo inaeleza jinsi mungu alivyoongoza uenezi wa kanisa kwa watu wasiokubaliwa na israeli yaani kwanza kwa wasamaria waliokuwa maadui wakuu wa taifa teule halafu towashi yaani mwanamume mbovu toka ethiopia
katika nafasi hizo zote mbili luka alisisitiza furaha iliyotokea kama dalili ya wokovu
juhudi za filipo mwinjilisti zikaja kuthibitishwa na mitume kwa kuwawekea mikono wakristo wapya wa samaria
wakati uleule likatukia jambo lingine la ajabu kabisa ambalo kwa umuhimu wake limesimuliwa na luka mara tatu yaani uongofu wa saulo paulo aliyekuwa mtesi mkuu wa stefano na wakristo wengine
ndiye aliyechaguliwa na mungu awe mwenezi mkuu wa imani ya kikristo mtetezi mkuu wa uhuru wa wakristo wa mataifa kuhusu sheria za kiyahudi tena mwandishi mkuu wa agano jipya mwenye kufafanua mafumbo ya imani kwa undani kabisa
mungu alimteua awe chombo chake kiteule ili kuleta jina lake kwa mataifa gal mdo mdo katika historia yote ya kanisa baada ya pentekoste hadi leo hakuna tukio lingine muhimu kuliko uongofu wake
lakini kabla luka hajasimulia umisionari wake aliandika habari nyingine ya ajabu ambayo pia inapatikana mara tatu katika matendo ya mitume yaani uongofu wa kornelio na nyumba yake mdo 
wapagani hao walijaliwa roho mtakatifu kabla hawajabatizwa wakimsikiliza tu mtume petro
hivyo mungu alimuonyesha mkuu wa mitume nia yake kuhusu wokovu wa mataifa naye petro akalitangazia kanisa kwamba wapagani wasilazimishwe kufuata sheria za kiyahudi
uamuzi huo uliofuata hiyo pentekoste ya mataifa ilimfungulia paulo mlango wa umisionari wake unaotawala mdo 
basi mvutano juu ya suala hilo ukaendelea kuvuruga maisha ya kanisa kwa miaka mingi ya mbele
ni baada tu ya petro kufungua mlango kwamba mdo inasimulia jinsi waliotawanyika baada ya uuaji wa stefano walivyoeneza ukristo huko walikohamia nje ya nchi takatifu wakiwahubiria kwanza wayahudi wenzao halafu wapagani
kitabu kizima kinafuata utaratibu huo paulo mwenyewe kila alipofika aliwaelekea wapagani baada tu ya wayahudi kukataa injili
kati ya miji ambapo ilianzishwa jumuia ya waamini wengiwengi muhimu zaidi ni antiokia mpakani kwa siria na uturuki wa leo huko wafuasi wa yesu walikuwa mchanganyiko mkubwa wa wayahudi na mataifa hivyo wakapewa jina jipya maalumu la kiyunani wakristo
ndipo walipofanya kazi barnaba aliyetumwa na mitume paulo aliyeitwa naye kumsaidia pamoja na manabii na walimu wengine
wakati huohuo mwaka hivi herode agripa alimuua yakobo mkubwa mtume wa kwanza kumfia yesu akakusudia kumuua hata petro lakini huyo akahama yerusalemu mdo akafanya kazi huko na huko kabla hajahamia moja kwa moja roma akiuletea mamlaka yake
safari za kimisionari za paulo zilivyoanza 
kanisa changa na motomoto la antiokia likawa kituo cha umisionari kuanzia mwaka kwa mara nyingine roho mtakatifu ndiye aliyechochea juhudi za kitume na kuteua watu wa kutumwa yaani barnaba na paulo mdo 
safari yao ya kwanza ilichukua miaka katika kisiwa cha kupro na mikoa ya kusini ya uturuki wa leo mdo 
waliporudi antiokia walipaswa kupambana na wakristo wa kiyahudi kuhusu uwezekano wa mataifa kuokoka pasipo kutahiriwa
hatimaye suala likapelekwa yerusalemu kwa kanisa mama
baada ya majadiliano marefu petro akatoa neno la mwisho kwamba wapagani wanaomuamini yesu wasitwishwe mzigo usiobebeka wa kufuata sheria za kiyahudi mdo 
katika gal paulo pia ametuachia kumbukumbu ya mtaguso huo akisisitiza kuwa mitume waliokuwepo yakobo petro na yohane walitambua rasmi karama ya kimisionari ya kwake na ya barnaba na uhalali wake wakiwaomba tu wachangishe pesa kati ya wakristo wa mbali kwa ajili ya wenzao wa yerusalemu wwnye hali ngumu
hiyo ilikuwa namna mpya ya kutekeleza upendo wa kidugu na kudumisha umoja wa kanisa baada ya uenezi wake
gal inaeleza shida iliyotokea antiokia ingawa paulo alimheshimu sana petro alipoona hafuati kwa unyofu uamuzi wa mtaguso hakusita kumkosoa kidugu hadharani ili aliepushe kanisa na upotovu kuhusu suala la wokovu
basi kadiri ya mdo yakobo mdogo aliyeachiwa uongozi wa kanisa la yerusalemu alichagua makatazo makuu manne kutoka mambo ya walawi akidai wakristo wote wayashike kama mambo mazito kwa dhamiri ya kiyahudi
uamuzi huo uliarifiwa kwa wakristo wa antiokia na mikoa ya jirani kwa wajumbe na barua
barua zikaendelea kuandikwa hata leo kwa lengo la kudumisha umoja na amani katika kanisa kwa kuwa ni kazi ngumu kuelewana kwa watu tofauti kama hao waliozoea kudharauliana kwa matusi kama mbwa
mdo inasimulia ugomvi kati ya paulo na barnaba walipotaka kufunga safari tena mwaka uleule 
mungu hakuzuia ugomvi huo kusudi hao wawili waeneze zaidi neno lake wakienda sehemu tofauti
barnaba na marko walielekea kupro kumbe paulo alimchukua sila na kufunga safari iliyodumu miaka mitatu akielekea kwanza jumuia zile za bara alizoziunda miaka iliyopita mdo 
pengine aliwatumia watu alioongozana nao kati yao alimpendelea timotheo akashirikiana naye mpaka kufa
kadiri ya mdo katika safari hiyohiyo kwenye mikoa mbalimbali ya uturuki wa leo huenda luka pia akajiunga na msafara akifuatana na paulo hadi kufa kwake
yeye anatia maanani uongozi wa mungu ambaye kwanza aliwazuia mara mbili wasielekee walikokusudia halafu kwa njozi alionyesha ni mapenzi yake wavukie ulaya katika ugiriki wa leo
inavyojulikana wagiriki walikuwa na hamu kubwa ya kupata maarifa kuliko wengine halafu kubishana nao kwa ufasaha na kuwashinda
katika mazingira hayo falsafa na dini zilikuwa mada kuu na kuingiliana na hadithi za ajabuajabu kuhusu miungu malaika na wengineo
karibu barua zote za mitume zilikabili hatari hiyo ambayo ikazidi kuwa kubwa na kuleta mafarakano katika kanisa hasa katika karne ii ilipoitwa gnosis ujuzi
hasa paulo alijitahidi kuishinda mapema iwezekanavyo
huko wakaanzisha kanisa kwanza filipi halafu thesalonike
kutokana na dhuluma za wayahudi paulo alilazimika kuondoka akafika athene mji mkuu wa falsafa akajaribu kutangaza injili kwa ufasaha wa maneno ili kuwavuta hao watu wa elimu kumbe akashindwa kabisa mdo 
ndipo alipoelewa kuwa imani haitegemei akili na elimu akaamua kuhubiri kwa unyofu tu mafumbo ya imani kor 
mdo inasimulia mang amuzi mengine aliyoyapata katika jiji la korintho lenye bandari mbili katika bahari tofauti zilizoleta urahisi wa kuvusha bidhaa toka moja hadi nyingine badala ya kuzisafirisha kwa meli kandokando ya rasi
kutokana na umuhimu huo na wa kuwa makao makuu ya mkoa wa akaya ugiriki kusini pamoja na biashara kubwa mchanganyiko wa watu watumwa na makahaba wengi
huko alikaa mwaka mmoja na nusu kutokana na kufunuliwa na yesu kwamba ana wateule wengi jijini
maana yake asili ni biskuti lakini neno la kuki linatumika ili kompyuta yenye kurasa za tovuti iweze kuwasaliana na watazamaji
kweli utume wa paulo ukazaa sana ingawa kabla hajafika walikuwepo tayari wakristo kadhaa kama akula na priska waliofukuzwa na mfalme klaudio mwaka watoke roma pamoja na wayahudi wote hasa kutokana na mabishano yao kuhusu kristo
baada ya sila na timotheo kufika korintho toka thesalonike walimpa paulo ripoti kuhusu hali ya kanisa la kule na kumuondolea wasiwasi dhuluma zilikuwa zikiendelea lakini wakristo wapya ni imara
kwa furaha paulo akawaandikia barua tuliyonayo mpaka leo na ambayo ndiyo andiko la kwanza la agano jipya kwa kuwa ni wa mwaka hivi
miezi michache baadaye akarudia kuwaandikia kutokana na taarifa nyingine zilizomtia tena wasiwasi
mwaka paulo aliondoka kwa hiari korintho kuelekea yerusalemu na antiokia
njiani alihubiri kidogo efeso makao makuu ya mkoa wa asia ndogo uturuki magharibi wa leo lakini hakukubali kubaki muda mrefu zaidi ila aliwaacha huko priska na mumewe akiahidi kurudi mungu akipenda mdo 
huo ni mfano mzuri wa ushirikiano kati ya mseja na watu wa ndoa katika utume
mdo inasimulia kwamba baada ya paulo kuondoka alifika myahudi wa aleksandria jina lake apolo
kama vile wenzake wengi wa misri alikuwa na elimu ya kiyunani na ujuzi wa biblia
tena alikuwa motomoto katika kufundisha habari za yesu ingawa hazijui sawasawa hasa hana habari ya ubatizo wake mpya kasoro hiyo ikaendelea kuwepo kwa muda mrefu kwa sababu baadhi ya wanafunzi wa yohane mbatizaji hawakumuamini yesu hivyo wakaendeleza ujumbe wa mwalimu wao
priska na mumewe wakamuelimisha zaidi halafu wakampa barua ya kumtambulisha kwa wakristo wa korintho alipokwenda kuhubiri
wamisionari wa namna hiyo wakazidi kustawisha na kuvuruga makanisa walau mpaka mwisho wa wakati wa mitume
baada ya kukaa antiokia mwaka mmoja na nusu paulo akafunga tena safari akiyapitia makanisa ya galatia na frigia ili kuyathibitisha mdo 
hatimaye akafika efeso ambapo akabaki tangu mwaka hadi akifundisha kila siku na kueneza sana injili katika mkoa mzima mdo 
pamoja na hayo aliandika barua kadhaa ambazo baadhi zimepotea nyingine tunazo hadi leo kwa wagalatia kwa wafilipi ile ya kwanza kwa wakorintho inawezekana filemoni pia
luka hakusimulia mateso yote ya paulo kwa mfano alivyohukumiwa mwaka hivi hukohuko efeso kor kor 
akiwa kifungoni alifikiwa na mjumbe toka filipi aliyemletea msaada wa pesa na wa huduma kwa niaba ya wakristo wa mji huo
paulo kabla hajamrudisha alipenda kuwaandikia barua nzuri ya shukrani pamoja na kuwaeleza sababu ya kufungwa fil 
humo tunaona wazi paulo alivyokuwa na furaha hata kifungoni kwa kuwa alizoea kuridhika na kila hali kwake muhimu ilikuwa tu kumfikia kristo
toka huko alipata nafasi ya kuhubiri huko iliriko yaani albania ya leo kwenda kaskazini rom 
wakati huo alipata habari tofauti kabisa kuhusu wakorintho akawaandikia tena na tena kabla hajawaendea kwa mara ya tatu
ila kabla ya kwenda huko alipanga kuleta mchango kwa wakristo wa yerusalemu
basi mwishoni mwa miezi mitatu aliyokaa korintho mdo yaani mwanzoni mwa mwaka paulo aliwaandikia wakristo wa roma ili kuandaa utume atakaoufanya katika jiji hilo ambapo ukristo uliingia toka mwanzo kabisa ukiletwa na baadhi ya wayahudi wengi walioishi huko ambao walibatizwa yerusalemu kwenye pentekoste ya mwaka 
paulo kupeleka mchango yerusalemu mdo ndio mwisho wa kipindi cha utume wake mkubwa zaidi
sura tisa za mwisho za matendo ya mitume zinatusimulia kinaganaga habari zake kuanzia hadi ambapo karibu miaka yote alikaa kifungoni akisubiri kesi mdo 
bila ya shaka ilikuwa ya majaribu makubwa kwake lakini ilimpa nafasi ya kutafakari mafumbo ya wokovu kwa undani zaidi tena na ya kumshuhudia kristo mbele ya wafalme agripa ii na nyumba ya kaisari alivyotabiriwa
kwa luka ni muhimu sana kwamba paulo alifika roma na kuanza huko kazi yake ya utume kiasi kwamba hakuendelea kuandika kilichofuata
hasa kwamba mwaka mfalme nero alianza dhuluma za serikali dhidi ya wakristo zilizoendelea mpaka ingawa si mfululizo
petro na paulo waliuawa mjini roma kati ya mwaka huo na mwaka wakiliachia kanisa la mji huo usimamizi wa makanisa yote
kuhusu kipindi hicho tuna ushahidi wa vitabu mbalimbali vya kipagani vya kiyahudi na vya kikristo
baadhi yake ni vile vya mwisho vya agano jipya ambavyo mkazo wake unaelekea miundo ya kanisa uchungaji kuliko umisionari uvuvi
katika hiyo miaka ya mwisho ya ufunuo wakristo wa mataifa wakazidi kuwapita wale wa kiyahudi kwa idadi na kwa umuhimu
nafasi ya yerusalemu katika kanisa ulizidi kupungua kutokana na hali ya nchi yaani vurugu kati ya wayahudi wayunani na serikali ya kikoloni
mwaka yakobo ndugu wa bwana na kiongozi wa kanisa la huko aliuawa na wayahudi
tangu mwaka hadi hao walipigania uhuru wakashindwa mwaka yerusalemu ulitekwa tena na waroma na kuteketezwa pamoja na hekalu lake
kuanzia hapo hadi leo dini ya kiyahudi imebaki haina ukuhani wala sadaka nguvu yake ni katika masinagogi inapofanyika ibada ya neno la mungu chini ya walimu wa sheria
maangamizi hayo yalizidi kutenganisha wakristo na wayahudi hasa kwa sababu wakristo wa yerusalemu walikimbilia ng ambo ya yordani badala ya kupigania uhuru halafu wakarudi mjini mpaka vita vya pili vya kiyahudi ambapo waroma wakabomoa tena yerusalemu na kuwafukuza wayahudi wote wasiweze hata kuingia wilayani na kuona kwa mbali mlima wake
agano jipya ni sehemu ya pili ya biblia ya kikristo ikifuata agano la kale agano jipya limefichika katika lile la kale na agano la kale limedhihirika katika lile jipya
linakusanya vitabu ambavyo wakristo wote wanaviheshimu kama vitakatifu na vilivyoandikwa baada ya ujio wa yesu kristo hadi mwisho wa wakati wa mitume wake
vitabu vyake vinaleta habari zake za mitume wake na za mwanzo wa kanisa lake
vinatakiwa kusomwa kama kilele cha ufunuo wa mungu kwa binadamu kadiri ya historia ya wokovu
vitabu vya agano jipya ni kama ifuatavyo kwa mabano kifupi cha kawaida kwa kutaja kitabu hiki
kati yake zile tatu za kwanza zinafanana hata zikaitwa injili ndugu kumbe ile ya yohane ni ya pekee
historia ya mwanzo wa kanisa iko katika mwendelezo ya injili ya luka jina lake kuna maandiko kati ya nyaraka yanayomtaja mtume paulo kama mwandishi
wataalamu wa leo hutofautiana kama kweli nyaraka hizi zote zimeandikwa na paulo mwenyewe
kwa jumla saba zimetambuliwa na karibu wataalamu wote kuwa ni maandiko yake
kuhusu mengine kuna maswali kwa sababu mbalimbali kwa mfano tofauti za lugha mkazo tofauti ya mafundisho na wataalamu wengine hudai ya kuwa labda zimeandikwa na wanafunzi wake au na mwandishi kwa niaba ya paulo
jina katoliki halimaanisha madhehebu ya kiroma lakini maana asilia ya neno la kigiriki katoliki ambayo inaweza kutafsiriwa pia kwa watu wote
kitabu cha mwisho kinafuata mtindo wa kiapokaliptiko yaani kinatazama historia kwa jumla kadiri ya imani katika ushindi wa yesu juu ya shetani na nguvu zote za uovu
injili ya mathayo ni kitabu cha kwanza katika orodha ya vitabu vya agano jipya katika biblia ya kikristo
huhesabiwa kati ya injili ndugu pamoja na marko na luka kwa sababu inafanana nazo kwa kiasi kikubwa hasa inatumia asilimia ya maandiko ya marko
katika matoleo ya biblia kichwa cha kitabu ni injili kama ilivyoandikwa na mathayo lakini kichwa hiki si sehemu ya toleo asili la kigiriki
ingawa injili yenyewe haimtaji mwandishi wake kuanzia papias mnamo mwaka mtume mathayo ametajwa kama mwandishi wa misemo ya yesu kwa lugha ya kiebrania
wataalamu wanajadili kiasi gani maandishi yake yamechangia injili hii jinsi ilivyo
wakati wa kutolewa unaaminiwa na wataalamu wengi wa kisasa ilikuwa kati ya mwaka na 
mathayo anakazia kuwa yesu wa nazareti ndiye masiya aliyetangazwa na manabii wa agano la kale
kwa sababu hiyo mathayo anaripoti maneno ya agano la kale mara kwa mara
tabia hii inachukuliwa kuthibitisha maelezo ya kwamba injili hii ililenga wakristo waliokuwa wayahudi na kutumia lugha ya kigiriki
mathayo anakazia pia mafundisho ya yesu ilhali marko anaeleza zaidi matendo yake
injili hii inaanza kwa kuorodhesha mababu wa yesu
kutokana na mwanzo huu vizazi vya baadaye vilimpa mwinjili mathayo nembo la mwanamume au malaika akichora habari za biblia
robert gabriel mugabe februari amekuwa kiongozi wa zimbabwe tangu 
 alikuwa waziri mkuu na rais wa zimbabwe
kabla ya wakati ule aliongoza upinzani wa zanu dhidi ya serikali ya walowezi waingereza nchini waliofuata siasa ya ubaguzi wa rangi
tangu mwaka uchaguzi hizi zimekuwa mashakani kutokana na matishio na matumizi ya mabavu dhidi ya wapinzani
utawala wa mugabe umeitwa wa kidikteta tangu mwaka 
mugabe pamoja na mawaziri wake na viongozi wa chama chake hawaruhusiwi kusafiri kwenda nchi za umoja wa ulaya na marekani
mwanzoni wa utawala wake mugabe alisifiwa kujenga uchumi na sera ya elimu nchini
tangu mwanzo wa milenia mpya pamoja na mashtaki ya udikteta hali ya uchumi ulirudi nyuma
takriban milioni mbili za raia wa zimbabwe wameondoka nchini wakikaa kama wakimbizi afrika kusini
baada tu ya kushika madaraka mugabe aliamua kuimarisha jeshi lake la kumlinda liitwalo gukurahundi ambalo lilijengwa na watu kutoka kabila lake la wa shona
nchi hiyo ilikuwa tayari imegawanyika kikabila hata katika uchaguzi wa kwanza wa washona wote walimchagua mugabe na wa ndebele na wabunge kutoka chama cha zanu
wakati wandebele walichagua viongozi kutoka chama cha zapu kilichoongozwa na joshua nkomo
mara baada ya uchaguzi tu mwezi novemba mugabe alianza kampeni ya kuua kwa wingi watu wa kabila la wa ndebele ambao mjia wao mkubwa unaitwa bulawayo
ingawa mauaji hayo hayakufikia kiwango cha yale ya rwanda na burundi waliuawa wanawake wanaume watoto na hata vichanga vilivyokuwa matumboni
mwaka pia mugabe aliendelea kuua wandebele tukio ambalo halikutangazwa sana na vyombo vya habari
kuanzia enzi hizo hadi leo raisi mugabe amejaribu kushinda kila uchaguzi unaokuja nchini huko kwa kutumia nguvu za kikabila na mabavu
mugabe ametangazwa upya na chama cha zanu kama mgombea wa urais katika uchaguzi wa 
alizaliwa kwa jina la mikaeli mjini thesalonike au saloniki katika ugiriki ya kaskazini wakati wa enzi za dola la bizanti kama mtoto wa leontios askari wa kibizanti na maria mke wake mslavoni
methodio alijiunga na wamonaki akawa msimamizi wa monasteri
mnamo mwaka rastislav mtawala wa moravia alitafuta njia ya kuimarisha utawala wake kwa kupunguza athira ya majirani wake wafrankoni wa mashariki au wajerumani jinsi walivyoitwa baadaye
wajerumani waliwahi kuleta imani ya kikristo moravia
ratislav alitaka kuwa na maaskofu na mapadri wasio wajerumani
hivyo alimwomba kaisari wa bizanti kutuma wamisionari kwake kutoka huko
kaisari michael iii konstantino wa konstantinopoli alituma ndugu kyrilo na methodio kwa sababu wote wawili walikuwa watu wa kanisa wenye elimu nzuri wakijua lugha ya kislavoni tangu utoto
baadaya ya kifo cha kyrilo methodio aliendelea kuwa askofu na mwalimu wa kikristo mwenye athira kubwa katiy waslavoni
tangu alitafsiri biblia katika lugha ya kisalvoni na kuweka misingi ya liturgia ya kislavoni
anasifiwa kama mmisionari aliyefaulu kuunganisha ujumbe wa ukristo na utamaduni wa waslavoni
edmund percival hillary julai januari alikuwa mpelelezi kutoka new zealand aliyejulikana hasa kutokana milima mingi aliyopanda
pamoja na sherpa tenzing norgay alikuwa mwanadamu wa kwanza wa kufika kwenye kilele cha mlima everest tar
alijifunza kupanda milima tangu utoto kwao new zealand
alifanya kazi ya kufuga nyuki iliyomwezesha kutumia miezi ya majira baridi ya new zealand kwa safari zake duniani
hillari alikuwa pia mtu wa kwanza aliyevuka bara la antaktika kwa trekta
tenzing norgay mei mei alikuwa sherpa kutoka nchi ya nepal aliyekuwa pamoja na edmund hillary mtu wa kwanza wa kukanyaga kilele cha mlima everest tar
alikuwa mtoto wa wakulima maskini aliyezaliwa wakati wa kuhiji kwa wazazi wake huko tibet
kijana alianza kazi ya kuongoza watalii na wapanda milima jinsi walivyofanya wanaume wengi wa kabila lake
akiongozana na misafara kwenye milima ya himalaya tangu alijaribu mara kadhaa kupanda mlima everest bila kufaulu
mwishowe akiongozana na edmund hillary walifika kwenye kilele katika msafara wa mei 
kwa miaka mingi watu kutoka asia na ulaya walivutana kuhusu swali kama tenzing au hillary alikuwa mtu wa kwanza wa kufika kilele
wote wawili wamekuwa marafiki wakajibu ya kwamba walifika pamoja bila kubagua nani alikuwa mbele hatua chache
baadaye mwana na mjukuu wa tenzing walifika pia kwenye kilele cha everest
matthew olusegun aremu obasanjo machi ni jenerali mstaafu wa jeshi la nigeria aliyekuwa rais wa nigeria mara mbili
awamu lake la kwanza lilikuwa kama rais wa kijeshi kati ya hadi halafu awamu la pili kama rais aliyechaguliwa na wananchi kati ya hadi 
obasanjo alizaliwa katika kabila la wayoruba akalelewa kama mkristo wa kibaptisti
baada ya uasi wa jeshi chini ya murtala mohammed mwaka alipewa cheo cha makamu wa rais
 mohammed aliuawa na wapinzani ndani ya jeshi waliokosa kumwua obasanjo pia
obansajo aliweza kukandamiza uasi akateuliwa na halmashauri ya kijeshi kuwa raisi mpya
alitumia nafasi yake kuandaa uchaguzi wa akakabidhi madaraka kwa rais aliyechaguliwa shehu shagari
kati ya hadi alikuwa na vyeo mbalimbali vya kimataifa akagombea nafasi ya katibu mkuu wa um halafu alikuwa mwenyekiti wa halmashari ya transparency international ti
dikteta wa kijeshi sani abacha alimfunga gerezani kati ya hadi 
wakati wa uchaguzi baada ya kifo cha abacha aligombea uraisi kama mgombea wa chama cha people s democratic party akashinda akawa rais tena tangu 
obasanjo alijaribu kubadilisha katiba ili aweze kuwa na nafasi ya tatu lakini hakufaulu kupata wabunge wa kutosha kwa kubadilisha katiba
katika kura ya alisimama upande wa mgombea umaru yar adua aliyechaguliwa
kukabidhi kwa madaraka kutoka obasanjo kwenda yar adua kulikuwa mara ya kwanza katika historia ya nigeria ya kwamba marais wawili waliochaguliwa na wananchi waliweza kufuatana
ni rais wa kwanza mwenye shahada katika historia ya nigeria
yar adua ni muislamu aliyezaliwa katika familia ya wafulbe katika nigeria ya kaskazini
babake musa yar adua alikuwa waziri katika serikali ya kwanza ya nchi baada ya uhuru
kakaye jenerali shehu musa yar adua alikuwa makamu wa rais chini ya olusegun obasanjo kati ya hadi akafungwa jela chini ya udikteta wa sani abacha
umaru yar adua alisoma kemia tangu kwenye chuo kikuu cha ahmadu bello mjini zaria akawa mwalimu kwenye vyuo mbalimbali
tangu akaacha mafundisho akijishughulisha na makampuni mbalimbali
 baada ya serikali ya abacha alichaguliwa kuwa gavana wa jimbo la katsina akarudishwa mwaka 
yar adua alisifiwa kwa sababu alitangaza mali zake kabla ya uchaguzi na 
alikuwa kati ya magavana wachache wasiochunguzwa na mamlaka ya kupambana na rushwa economic and financial crimes commission
pia kesi ya mama amina lawal ilitokea chini ya ugavana wake
mama huyu alishtakiwa chini ya shari a kuwa alimzaa mtoto ilhali hakuolewa akahukumiwa auawe kwa kupigwa mawe
baada ya watu wengi kote duniani kuleta maombi na serikali ya kitaifa kupinga hukumu hiyo mahakama ya juu ilifuta hukumu na kumuokoa amina
yar adua anasemekana hakujaribu kumtetea wala kuzuia hukumu ya mauti
mwezi wa desemba umaru yar adua aliteuliwa kuwa mgombea wa chama cha pdp kwa uchaguzi wa aprili 
rais olusegun obasanjo alimfanyia kempeni akapata kura nyingi na kumchagua kama makamu wake goodluck jonathan gavana wa bayelsa katika kusini ya nigeria
aprili ilipingwa na watazamaji wengi wa kitaifa na kimataifa kwa sababu ya udanganyifu ulioonekana mahala pengi
hata hivyo yar asdua alitangazwa kuwa mshindi aliyepata asilimia za kura zote
katika miaka ya hadi alishiriki katika utekelezaji wa miradi mbalimbali kama mradi wa nishati wa gtz katika mikoa ya dar es salaam mafia na kondoa
wapinzani walidai uchaguzi urudiwe lakini yar adua alikataa akiwakaribisha vyama vyote kuingia katika serikali ya umoja wa kitaifa na kusahihisha sheria ya uchaguzi
hii ni mara ya kwanza katika historia ya nchi ya kuwa maraisi wawili waliochaguliwa wamefuatana bila kungilia kwa jeshi
transparency international kifupi ti ni shirika lisilo la kiserikali la kimataifa lenye shabaha ya kupambana dhidi ya rushwa na hongo kote duniani
shirkia liliundwa mwaka huko berlin na peter eigen na marafiki zake
eigner aliwahi kuwa mkurugenzi wa benki ya dunia akaanzisha ti kutokana na maarifa yake kazini
eigen alipata hoja la kuanzisha ti alipoongoza kamati ya ukaguzi wa miradi iliyolipiwa na msaada wa kimataifa nchini kenya
kamati ilitambua ya kwamba maafisa wa pande zote mbili yaani upande wa kutoa fedhas pia upande wa kupokea mara nyingi walipendelea miradi ghali kwa sababu za faida zao binafsi
hasara ilikuwa wazi kwa nchi zinazopokea misaada kwa sababu madeni yao huongezeka inayopaswa kulipiwa baadaye
hasara ilionekana pia upande wa nchi zinazotoa pesa ya misaada kwa sababu pesa ya umma hutumiwa kwa faida za binafsi ya makampuni makubwa wanaouza bidhaa na huduma kwa bei ya juu wakizuia msaada kufika kwa watu maskini wanaotakiwa kufaidia na msaada ule
kamati ilijifunza pia ya kwamba rushwa ilikubaliwa kwa namna fulani katika nchi ambako sheria ya kodi zilikubali gharama za kusahalisha na kuwezesha makampuni kukata gharama hizi katika deni la kodi hivyo kuruhusu hali halisi rushwa kufidiwa na idara ya kodi
hivyo kundi la watu wa siasa na biashara kutoka nchi za ulaya na kutoka afrika na asia walianzisha shirika la ti
walifaulu kuamsha serikali nyingi pamoja na shirika kubwa za kimataifa kuhusu maovu ya rushwa
ti imesababisha mabadiliko ya sheria katika nchi mbalimbali
taarifa ya kimatifa kuhusu rushwa corruptions perceptions index
ti imejulikana hasa kutokana taarifa zake za kila mwaka kuhusu kiwango cha rushwa katika nchi za dunia corruptions perceptions index
taarifa hii hutolewa kutokana na maoni ya wataalamu na wafanyabiashara wanaoulizwa jinsi wanavyoona kiwango cha rushwa katika nchi fulani
taarifa hii hupingwa mara nyingi kwa sababu haitumii takwimu halisi ila tu mawazo na maoni ya watu wanaochaguliwa na ti
ila tu hadi sasa hakuna njia bora inayojaribu kupima kiwango cha rushwa
kwa hiyo wengi wameikubali kama onyo au mshale indiketa ya tatizo hili
abia ni jimbo la kujitawala la nigeria lenye wakazi milioni 
 na eneo la km 
mji mkuu ni umuahia na mji mkubwa aba mwenye wakazi 
abia imepakana na majimbo ya enugu ebonyi cross river akwa ibom rivers imo na anambra
mito muhimu ni mto imo na mto aba inayoelekea kwenye delta ya mto niger
kusini ya jimbo ni tambarare ya chini yenye mvua nyingi
nafaka minazi mahindi mpunga muhogo matunda na miboga hulimwa
kuna pia madini yanayochimbwa ni hasa zinki mchanga chokaa pia kiasi cha mafuta ya petroli
timur aprili februari alikuwa kiongozi mwislamu wa waturuki na wamongolia wa asia ya kati wakati wa karne ya aliyeanzisha milki ya watimuri
jina lake kamili lilikuwa timur bin taraghay barlas kutokana na neno la kichagatai chuma
alijulikana pia kama timur e lang yaani timur mlemavu au tamerlan
alizaliwa mjini kesh leo sachrisabz karibu na samarkand katika uzbekistan wa leo
akianza kama chifu wa kabila dogo alipanda ngazi katika utumishi wa watawala wa chagatai na kuchukua nafasi yao
baada ya kuoa binti wa ukoo wa jingis khan alilenga kurudia milki ya jingis khan kwa umbo la kiislamu
timur mwenyewe alikuwa mwislamu mkali aliyelazimisha wamongolia wote wa eneo lake kukubali uislamu
alipenda pia mila na desturi za wamongolia wa kale kabla ya kugeukia uislamu
alihofiwa kama kiongozi mkali bila huruma kwa maadui na wapinzani
vita zake zakumbukwa kwa sababu ya idadi kubwa ya watu waliochinjwa na wanajeshi wake
baada ya jeshi lake kutwaa mji wa isfahan uajemi minara ya vichwa vilihesabiwa jumla ya watu walichinjwa
baada ya kutwaa baghdad aliamuru maandamano ya wanajeshi mbele yake akadai kila askari ashike vichwa viwili vilivyokatwa
alichukia hasa wakristo katika milki yake kwa sababu sehemu ya wamongolia na waturuki walifuata ukristo wa kinestorio
ukristo wa asia ya kati ulipungua mno na kupotea kabisa katika nchi kadhaa chini ya timur
lakini alichukia pia wahindu akichinja wafungwa wakati wa kushambulia delhi mwaka 
aliaga dunia mjini otrar katika kazakhstan ya leo
baada ya kifo chake milki iliporomoka haraka kwa sababu ilijengwa kwa hofu bila utaratibu wa kiutawala
adamawa ni jimbo la kujitawala la nigeria lenye wakazi milioni 
 na eneo la km 
mji mkuu ni yola na mji mkubwa ni jimeta mwenye wakazi mit 
jimbo liko katika mashariki ya nigeria mpakani wa kamerun
adamawa ilianzishwa mwaka kama jimbo kwa jina la gongola kutokana maeneo ya jimbo la awali la kaskazini mashariki
akwa ibom ni jimbo la kujitawala la nigeria lenye eneo la km na wakazi milioni 
mji mkuu ni uyo na mji mkubwa jimboni ni ikot ekpene mwenye wakazi 
akwa ibom iko katika kusini ya nigeria kwenye mwambao wa ghuba ya guinea ikipakana na majimbo ya abia rivers na cross river
jimbo lilianzishwa kutokana na sehemu za eneo la jimbo la cross river mwaka 
jimeta ni mji mkubwa katika jimbo la adamawa nchini nigeria
mji umekadiriwa kuwa na wakazi lakhi mbili na nusu mwaka 
kwa miaka kadhaa wakati wa ukoloni iliunganishwa na mji wa karibu wa yola lakini tangu imekuwa tena mji wa pekee
jimeta ni bandari muhimu kwenye njia ya mto benue
jimeta imeunganishwa kwa barabara na yola bombi mubi bama and maiduguri
mto benue kifaransa b nou ni tawimto mkubwa wa mto niger
chanzo chake ni katika nyanda za juu za kamerun hasa milima ya adamawa
katika sehemuy kwanza ya mwendo wake unatelemka mita kwa mwendo kali
karibu na mji wa garua unaungana na mto mayo k bi
baada ya mwendo wa km mto unatoka kamerun na kuingia nageria karibu na bandari ya jimeta
hapa mto una upana wa kilomita moja unaoweza kupanua wakati wa mvua
baada ya yola mto unapokea tawimto wake muhimu zaidi mto gongola
katika nigeria mto ni njia muhimu ya kubeba mizigo na mazao ya nchi kati ya pwani ya atlantiki na sehemu za bara
hariri ni uzi asilia inayopatikana kutoka kwa kifukofuko cha kivawi cha kipepeo bombyx mori
kihistoria watu wa china walikuwa wa kwanza wenye ujuzi wa kutengeneza hariri
kitambaa cha hariri kilipelekwa kote asia na ulaya kupitia barabara ya hariri na kuuzwa kwa bei kubwa
wachina walifaulu kwa karne nyingi kuficha siri ya hariri
mwaka wamonaki wakristo walifaulu kubeba mayai ya kipopo hadi bizanti na kuyampatia kaisari wa dola la roma ya mashariki
tangu siku zile hariri ilitengenezwa pia katika nchi za mediteranea
kiwavi ni hali ya metamofosisi ya mdudu wa oda ya lepidoptera wadudu kama vipepeo na nondo
viwavijeshi wanaweza kuharibu mimea na hasa mashamba
jinsi ilivyo kwa wadudu wengi maisha ya kiwavi hunanza kama yai
ndani ya bundo hugeuka kuwa kipepeo anayetoka na kutaga mayai tena
kifukofuko ni kiganda cha nyuzi asilia inayotolewa na mabuu viluwiluwi ya wadudu mbalimbali kama vile vipepeo
kusudi lake ni kujikinga hadi kufikia hatua ya maendeleo yao inayofuata
lajiviringisha katika uzi hiyo hadi limefunikwa na kukingwa kabisa nayo
uzi hiyo huitwa hariri na kutokana na aina ya mdudu inatokea kama ganda laina kama vile hariri ya kitambaa au ngumu kabisa
ndani ya kifukofuko mdudu anabadilika hadi kutokea
shirikisho la jamhuri ya kisovyiet ya kijamii ya kirusi shirikisho la jamhuri ya kisovyiet ya kijamii ya kirusi kwa kifupi jamhuri ya kisovyeti ya kirusi au urusi wa kisovyeti kirusi rsfsr ilikuwa kitengo kikubwa kati ya jamhuri za umoja wa kisovyeti chenye wakazi wengi
baada ya mwisho wa umoja wa kisovyeti ikawa shirikisho la urusi tangu 
urusi wa kisovyeti ulikuwa jamhuri ndani ya umoja wa kisovyeti
maeneo yenye wakazi wenye lugha au utamaduni usio wa kirusi yalipewa maeneo ya pekee yaliyoitwa pia jamhuri ya kisovyiet ya kijamii halafu kwa jina la taifa au kabila la eneo
kinadharia jamhuri hizi zilijitawala ndani ya urusi lakini hali halisi zilikuwa na kiwango fulani ya kujiamulia katika mambo ya utamaduni menginevyo ziliongozwa kutoka moskva
baada ya mwisho wa ukomunisti zimeendelea kama majimbo ya kujitawala ndani ya urusi zikiendelea kuitwa jamhuri zikiwa na kiwango cha kujitawala kikubw zaidi kuliko mikoa ya shirikisho inayojitawala pia kwa kiasi
mafundisho yake yalikuwa msingi wa itikadi ya ulenin
alianza kutumia jina la lenin kama jina la siri alipojiunga na upinzani dhidi ya serikali ya kifalme ya kirusi
hakuna uhakika kama alilitumia kama kumbukumbu kwa mlezi wake alipokuwa mtoto au kutokana na mto lena katika jimbo la siberia alipohamishwa ufungoni baada ya kushiriki katika upinzani dhidi ya serikali
lenin aliaga dunia mjini nizhny novgorod gorki karibu na moskva tar
maiti yake ilihifadhiwa kwa madawa na kuonyeshwa katika kaburi kubwa kwenye uwanja nyekundu mjini moskva
alitawala urusi kama dikteta kwa unyama na kusababisha vifo vya mamilioni ya watu
alifaulu kujenga uchumi na jeshi la umoja wa kisovyeti na kutetea nchi dhidi ya mashambulio ya ujerumani wakati wa vita kuu ya pili ya dunia
alikuwa kati ya washindi wa vita kuu ya pili akapanusha utawala wake juu ya nchi za ulaya ya mashariki na ya kati kama vile poland uceki hungaria romania bulgaria na sehemu ya mashariki ya ujerumani
stalin alikubaliwa kama kiongozi wa nchi zote za kikomunisti pamoja na china vietnam na korea ya kaskazini hadi kifo chake
alifuatwa na nikita krushchov kama kiongozi wa chama na umoja wa kisovyeti
nikita sergeyevich krushchov kirusi nikita sergeyevich khrushchyov aprili septemba alikuwa kiongozi wa umoja wa kisovyeti baada ya kifo cha joseph stalin
alikuwa mfanyakazi wa migofi akajiunga na chama cha bolsheviki
cheo chake kilikuwa mwenyekiti wa chama cha kikomunisti cha umoja wa kisovyeti lakini alikuwa na madaraka kumshinda aliyekuwa na cheo cha rais wa nchi
mwaka wa aliondolewa madarakani na mfuasi wake leonid brezhnev
alipokuwa kiongozi alianza kufichua maovu yaliyotendewa chini ya utawala wa stalin
aliondoa sanamu na picha za stalin kote urusi na katika nchi zilizokuwa chini ya urusi
aliondoa maiti ya stalin kwenye kaburi alipoonyeshwa kando la maiti ya lenin
alitangaza shabaha ya kupita kiwango cha maendeleo ya marekani lakini hakufaulu
alijaribu kupeleka silaha za kinyuklia kuba lakini aliacha mipango hii alipoona kuna hatari ya vita
tanakh ni jina la kiebrania la biblia ya kiyahudi
tanakh ni kifupi kinachounganisha herufi tatu t n kh ambazo ni mianzo ya maneno matatu ya kiebrania yanayotaja sehemu tatu ndani ya biblia ya kiebrania
mgawanyo huo wa vitabu ni tofauti kiasi na namna ya kuvipanga katika biblia ya kikristo vinamopatikana katika sehemu ya kwanza ambayo inaitwa agano la kale na kufuatwa na agano jipya lililoandikwa baada ya yesu ambaye wakristo wanaamini ndiye masiya aliyetabiriwa tangu kale
hasa wakristo wanawauliza kaka zao wayahudi imekuwaje ufunuo wa mungu kwao ulisimama tangu miaka zaidi ya ingawa wao wanamsubiri bado masiya afike numidia ni eneo la kihistoria katika afrika ya kaskazini
ilijulikana katika karne za kk kama eneo la wanumidia waliokuwa tawi la waberberi
baada ya kufika kwa wafinisia waliounda makoloni kama karthago na kutawala pwani wanumidia walisukumwa kwenda milima ya atlasi na mitelemko yake
mnamo mwaka wakati wa vita ya pili ya waroma dhidi karthago massinissa aliunda ufalme wa numidia iliyotawala nchi kati ya karthago na ufalme wa mauritania upande wa magharibi
mtoto wake yugurtha aliendesha vita kali dhidi ya roma lakini alishindwa
wakati wa karne ya kwanza kk numidia ilikuwa nchi lindwa chini ya roma
mfalme wa mwisho wa numidia alishiriki katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya waroma upande wa pompeio lakini alishindwa na caesar
tangu mwaka bk nchi ikawa jimbo la dola la roma kwa jina la numidia cirtensis
baada ya mwaka kuna taarifa ya maaskofu kutoka numidia waliokutana kwenye sinodi za karthago
wakati ule askofu alipatikana tu katika mji wenye umuhimu fulani na idadi hii ni dalili ya maendeleo inayoonekana leo hii kutokana na maghofu mengi
tangu kuingia kwa wavandali hali ya uchumi ilizorota
kuja kwa waarabu hakusaidia kushuka kwa hali ya maisha kulingana na kale za waroma
ephraim nehemia madeje ni mbunge wa tanzania katika jimbo la uchuzi la dodoma mjini alipochaguliwa kama mgombea wa ccm kwa asilimia za kura zote
alisoma ba ya uchumi kwenye chuo kikuu cha dar es salaam akafanya kazi katika shirika la posta la tanzania na alikuwa mkurugenzi wa tume la mawasiliano tanzania
mradi mwingine ulikuwa wa majiko na uchomaji mkaa uliofadhiliwa na benki ya dunia ambao ulipitishwa mwaka 
joseph d sir mobutu aliyejiita baadaye mobutu sese seko kuku ngbendu wa zabanga oktoba lisala septemba rabat moroko alikuwa rais na dikteta wa zaire kongo kinshasa kati ya na 
kijana baada ya shule alijiunga na force publique yaani jeshi la kikoloni la wabelgiji katika kongo
hadi akafikia cheo cha staff sajent akaacha jeshi na kufanya kazi magazetini akashiriki katika siasa
baada ya uhuru wa kongo serikali ilimpa cheo cha kanali akawa jeshi mkuu wa kongo
katika nafasi kama mkuu wa jeshi alishirikiana na rais joseph kasavubu katika uasi dhidi ya waziri mkuu wa kwanza patrice lumumba aliyepinduliwa tar septemba na kuuawa baadaye
mwaka mobutu aliamua kumpindua kasavubu akachukua uraisi mwenyewe
 alijirudisha ofisini kwa njia ya uchaguzi uliopangwa naye wenyewe
 alikandamiza upinzani wa wanafunzi wa chuo kikuu kwa nguvi ya kijeshi
 mobutu alitangaza kile alichoita kempeni ya utamaduni wa kiafrika
alibadilisha jina la kongo kuwa zaire na raia wote waliagizwa kuacha majina yao ya kikristo yenye asili ya ulaya na kutumia majina ya asili ya kiafrika
suti za kiulaya zilipigwa marufuku na rais mwenyewe alianza kuvaa suti zilizoiga mfano wa mao tse tung
mobuto mwenyewe alianza kujiita mobutu sese seko kuku ngbendu wa za banga yaani shujaa mwenye enzi asiyeshindikana
kiuchumi alitaifisha makampuni ya kimataifa mara nyingi kwa kuzikabidhi kwa ndugu na wenzake
lakini hadi hali ya uchumi ulizorota kiasi cha kumlazimisha kuwaomba wageni warudi tena
chini ya mobutu nchi kubwa ya kongo zaire ilirudi nyuma
mobutu alijitajirisha kupita kiasi wakati nchi yake ilioza
mwaka mali yake ya binafsi nje ya kongo ilikadiriwa kuwa dolar za marekani bilioni 
wakati wa kuporomoka kwa umoja wa kisovyeti nchi za magharibi hawakuona haja tena kumsaidia mobuto
tangu alipaswa kukubali vyama vya upinzani hata akijaribu kuendeleza udikteta wake
katika miaka ya na waasi waliongozwa na laurent kabila walienea katika mashariki ya zaire kwa msaada wa nchi jirani uganda na rwanda
mobutu alipaswa kumkubali mpinzani wake etienne tshisekedi kama waziri mkuu lakini jeshi la kabila likaendelea kusogea mbele
 mei wapinzani walitwaa uwanja wa ndege wa lubumbashi na mobutu aliyegonjeka alikimbia nchi
kabila alikuwa ameshaingia tayari kinshasa tangu mei na kuchukua utawala
biblia ya kiebrania ni namna mojawapo ya kutaja vitabu vitakatifu vya uyahudi vinavyoitwa tanakh na wayahudi wenyewe
vitabu hivyo vilivyoandikwa kwa kiebrania na sehemu ndogo kwa kiaramu vinaheshimiwa pia na wakristo wakiamini ya kwamba ufunuo wa vitabu hivyo ulikuwa hatua ya kwanza iliyokamilishwa baadaye na hatua ya pili au agano jipya kwa ujio wa yesu kristo
kuna madhehebu na wataalamu wanaopendelea kuviita vitabu hivyo kwa jina la biblia ya kiebrania ili wasisitize usawa wa vitabu vilivyofunuliwa au wasionekane wanavikosea heshima vitabu ambavyo kwa wayahudi si jambo la kale
hivyo kichwa cha kilatini biblia hebraica limekuwa jina la kawaida kwa matoleo ya kitaalamu ya maandiko haya
tofauti kati ya biblia ya kiebrania na agano la kale
wakristo wengi huwa na vitabu vingine katika matoleo ya agano la kale nje ya idadi ya vitabu yva kiebrania
sababu ni kwamba wakristo wa kwanza walizoea tafsiri ya kigiriki ya biblia ya kiebrania iliyokuwa kawaida kati ya wayahudi wakati wa yesu ambao wengi wao walikuwa wakiishi nje ya israeli
tafsiri hiyo inayojulikana kama septuaginta imejumlisha maandiko kadhaa ambayo kuanzia bk wayahudi waliamua kuyakataa katika ibada zao
lakini wakristo waliotegemea lugha ya kigiriki kama lugha ya mawasiliano ya kimataifa waliendelea kutumia vitabu vya septuaginta kwa jumla
tofauti hizi zilitokana na nakala mbalimbali zilizopatikana kwa sababu zamani vitabu havikuchapishwa bali vilinakiliwa kwa mkono pekee
ila tu vitabu vyote vya biblia ya kiebrania hukubaliwa na wakristo wa kila aina
california pia kalifornia ni jimbo la marekani upande wa magharibi kusini ya nchi
iko kwenye pwani la pasifiki ikipakana na meksiko baja california
california ni kati ya majimbo ya marekani yenye uwezo mkubwa wa kiuchumi
kama california ingekuwa nchi huru ya kujitegemea uchumi wake ungekuwa na nafasi ya duniani
los angeles hasa eneo la hollywood ni kitovu cha kupiga picha za filamu
utalii kilimo na viwanda vya ndege huajiri watu wengi
makampuni ya kompyuta yamestawi vizuri sana california kwa mfano microsoft
kongo ya kibelgiji ni jina la koloni la ubelgiji katika afrika ya kati hasa katika beseni ya mto kongo kati ya mwaka hadi 
katika miaka hadi maeneo ya rwanda na burundi yalitawaliwa kama sehemu za kongo ya kibelgiji
katika utekelezaji wa mradi huu wataalamu kadhaa kutoka nje ya nchi waliajiriwa akiwemo dk
kongo ya kibelgiji ilianzishwa wakati wa kuhamishwa kwa dola huru la kongo kutoka mali binafsi ya mfalme leopold ii wa ubelgiji kwenda mikononi mwa serikali ya ubelgiji mwaka 
utawala wa mfalme ulionekana kuwa wa kinyama na upinzani dhidi yake ulikua katika nchi nyingi za dunia
alipaswa kukabidhi koloni lake binafsi mikononi mwa serikali ya ubelgiji iliyomlipa fidia kwa mali aliyoacha
wabelgiji walijitahidi kuboresha hali ya maisha ya wenyeji baada ya miaka mibaya ya leopold ii
nia ilichelewa kuonekana hali halisi kwa sababu utaratibu wa kulazimisha waafrika kufanyia kazi kampuni na shirika kubwa iliendelea hata bila idhini ya serikali mpya ukadai vifo vingi
kwenye uwanja wa elimu matibabu na mawasiliano jitihada za siasa mpya zilionekana zaidi
kongo ilikuwa kati ya nchi chache ambako lugha za kienyeji zilifundishwa shuleni kwa sababu shule nyingi ziliendshwa na wamisionari
kwa upande mwingine ubaguzi wa rangi uliwaruhusu waafrika wachache sana kufikia ngazi za juu za elimu
makampuni makubwa ya migodi kama vile soci t g n rale na union mini re du haut katanga yalichimba madini hasa katika jimbo la katanga
katanga ilikuwa maarufu kwa shaba iliyochimbwa huko
halafu pia kwa uranium iliyotumiwa kwa mabomu ya kwanza ya kinyuklia ya marekani mwaka 
baada ya unyama wa miaka ya leopold ii upinzani dhidi ya utawala wa kikoloni ulikuwa hafifu
kuanzia miaka ya wakongo wengi walionyesha upinzani huo katika mahudhurio katika madhehebu mapya ya wafuasi wa simon kimbangu yaliyopigwa marufuku na wabelgiji kuanzia mwaka 
tangu mwaka upinzani uliongezeka na kuonyesha pia uso wa kisiasa
mwaka mkutano wa wanasiasa wakongo ulidai uhuru wa nchi
wabelgiji walijaribu kuchelewesha harakati hizo lakini baada ya kutambua matatizo serikali ya ubelgiji ilitangaza mnamo januari kuwa uchaguzi utaendeshwa haraka na baada ya miezi sita wabelgiji watakabidhi nchi kwa wenyeji
chama cha patrice lumumba kilishinda kwa kura nyingi naye akawa kiongozi wa kwanza wa nchi huru kama waziri mkuu
leopold ii alikuwa mfalme wa ubelgiji tangu desemba hadi desemba 
alimfuata babake leopold aliyekuwa mfalme wa kwanza wa nchi baada ya kuanzishwa kwa taifa hili
kisiasa hakuwa na umuhimu sana kwa sababu nchi yake ilikuwa ndogo tena nafasi ya mfalme katika ubelgiji haikuwa na mamlaka kubwa
lakini leopold ii alifaulu kama mwanabiashara aliyetafuta kila njia ya kuongeza mali yake
kwa njia hii alianza kujihusisha na habari za afrika na hasa kongo
leopold ailifaulu kujipatia utawala juu ya maeneo makubwa ya beseni ya kongo kama mali ya kampuni ya binafsi ambamo yeye mwenyewe alikuwa na hisa nyingi
leopold alishirikiana na mpelelezi henry morton stanley aliyeweka misingi kwa yote yaliyotokea baadaye
kwa njia hii alielekea kufanya kongo kuwa mali yake ya binafsi
baada ya kutawala sehemu za kongo alitafuta utambulizi wa utawala wake kutoka nchi mbalimbali
sasa athira yake ilikuwa kubwa kiasi ya kusababisha mashindano kati ya mataifa mengine ya ulaya juu ya athira katika afrika
mkutano wa berlin wa ilikubali dola huru la kongo kama nchi ya kujitegemea iliyokuwa mkononi mwa shirika la leopold
alifaulu kijitajirisha lakini bei kali ililipiwa na watu wa kongo
badala ya kulinda wenyeji dhidi ya biashara ya watumwa jinsi alivyotangaza kote duniani alikodi malighafi za kongo kwa watu na makampuni waliompa pesa
makampuni haya yalipewa mamlaka ya kulazimisha wenyeji kuwafanyia kazi ya lazima kama kubeba mizigo na kukusanya mpira msituni
leopold alitajirika kwa sababu teknolojia mpya ya matairi ilihitaji kiasi kikubwa cha mpira iliyopatikana pekee katika misitu ya nchi za tropiki kama kongo
baadaye mashamba ya mipira ilianzishwa lakini wakati ule viwanda vilitumia mpira asilia
wakala wa leopold walidai kila kijiji kilete kiasi fulani cha mpira
kama hakikuletwa walitoa adhabu kali kwa kusudi ya kutisha wengine
kuna makadirio ya kwamba chini ya utawala wa leopold idadi ya wakazi wa kongo ilipungukiwa kutoka watu milioni kubaki milioni tu
habari za unyama wa utawala wa leopold ulienea kwa sababu wamisionari walipeleka barua na picha kwenda marekani na ulaya
tangu kamati za bunge la uingereza zilifanya utafiti kuhusu hali ya utawala wake leopold
upinzani ulikuwa pia ndani ya ubelgiji na watu wengi waliona aibu kuhusu matendo ya mfalme wao
baada ya upinzani kukua mwaka leopold alikabidhi kongo kwa serikali ya ubelgiji ikawa kongo ya kibelgiji
leopold alipokufa mwaka uliofuata watu barabarani walikashifu maiti yake ilipopita wakimwita aibu ya taifa
matokeo yake yalikuwa azimio la berlin kongoakte general act of the berlin conference lililoweka msingi kwa ugawaji wa afrika kati ya madola ya ulaya
kwa sehemu kubwa ya karne ya mataifa ya ulaya hayakutafuta utawala katika afrika
vituo mbalimbali vilivyoanzishwa katika karne za na kwenye pwani za afrika zilikwama tena kwa sababu gharama hazikulingana na faida
hasa kupigwa marufuku kwa utumwa katika milki ya uingereza kulipunguza faida za makoloni hayo yailiyokuwa madogo na zaidi vituo vya kibiashara na vya kijeshi kwa ajili ya mawasiliano baharini
biashara ya watumwa iliendelea bado kuelekea makoloni ya kireno ya brazil na nchi za kiislamu
mataifa ya ulaya hayakujaribu sana kupanua utawala wao barani
sifa za koloni zilipungua kwa jumla kwa sababu nchi mbalimbali zilipoteza makoloni yao baada ya kuasi kwa walowezi huko amerika ya kaskazini dhidi ya uingereza ndio mwanzo wa marekani huko amerika ya kusini dhidi ya hispania ndio mwanzo wa mataifa mapya ya amerika kusini na uasi wa watumwa wa haiti dhidi ya ufaransa
watu wengi waliuliza maswali juu ya faida ya kuwa na koloni kama wachache walitajirika lakini umma ilipaswa kugharimia vita na majeshi ya kutetea koloni
lakini katika sehemu ya pili ya karne ya afrika ilianza kuvuta upya wafanyabiashara wa ulaya kwa sababu mapinduzi ya viwandani yalihitaji mafuta yaliyotokana na mawese ya kutia grisi mashine za viwandani
mafuta hayo yalipatikana katika nchi za guinea hasa eneo la delta ya mto niger
serikali za ulaya zilijaribu kuhakikisha kipaumbele na faida kwa wafanyabiashara kutoka kwao
kuanzia mwaka mfereji wa suez ulifunguliwa na kufupisha safari kati ya ulaya na asia
uingereza ufaransa na italia zilishindana kukamata vituo vya kijeshi kando la mlangobahari wa bab el mandeb kwa nia ya kuhakikisha athira yao juu ya njia hiyo ya mawasiliano
safari za henry morton stanley katika beseni ya mto kongo ziliondoa mabaka meupe kwenye ramani za afrika
mfalme leopold ii wa ubelgiji alimwajiri stanley aliyejenga misingi ya utawala wa leopold huko kongo
wakati huohuo taarifa za stanley juu ya eneo la kongo iliwasha tamaa za kujipatia malighafi za eneo hili
katika miaka tangu nchi mbalimbali za ulaya zilianza kuvamia sehemu za bara la afrika kwa sababu tofautitofauti
sababu muhimu ilikuwa maendeleo makubwa ya teknolojia katika nchi za viwandani yaliyosababisha uwezo wao wa kijeshi kupita uwezo wote wa jamii ambazo hazikufikia bado hali hii
kwa lugha nyingine gharama za kuvamia nchi isiyo ya viwandani zilipungua haraka
mwendo huo ulisababisha mashindano kati ya nchi zilizoendelea na hofu ya nchi nyingine kupata kipaumbele
chanzo cha mkutano ulikuwa fitina kati ya ureno na shirika la kimataifa la kongo la mfalme leopold ii wa ubelgiji juu ya utawala wa mdomo wa mto kongo
ureno ilikumbuka mkataba wake wa karne zilizopita na ufalme wa kongo na kudai pwani yote pamoja na mdomo wa mto mkubwa ni yake
leopold ii alitegemea njia ya mto kwa mawasiliano yake alihitaji kanda la eneo hadi baharini
chansela bismarck wa ujerumani alikuwa tayari kupatanisha nchi hizo na kuongeza msimamo wake wa kidiplomasia
habari za mkutano ziliharakisha jitihada za kusimamisha bendera za ulaya kwenye ardhi ya afrika
mara nyingi sababu ya kutangaza madai au eneo lindwa ilikuwa hofu ya nchi nyingine kusimamisha bendera yake palepale
wapelelezi na wafanyabiashara walijitahidi kuweka msingi wa koloni kabla ya mkutano wa berlin kwa tumaini la kwamba maazimio yake yatathibitisha madai yao
kati ya wapelelezi waliokazia jitihada alikuwa mjerumani karl peters aliyezunguka katika afrika ya masharikidhidi ya ushauri wa serikali yake akikusanya sahihi za machifu waliotia sahihi mikataba naye bila kuelewa walichofanya
kabla ya mkutano na wakati wa mkutano wenyewe peters aliweka msingi wa afrika ya mashariki ya kijerumani ya baadaye
nchi zifuatazo zilishiriki mkutano chini ya uenyekiti wa chansella bismark agenda za mkutano zilikuwa na vipengele vifuatavyo hali halisi vipengele vingi vya mapatano ya berlin havikutekelezwa
lakini azimio la berlin ilitambua shirika la kimataifa la kongo la mfalme leopold ii
mapatano yaliyotokea kando ya mkutano bila kutajwa ndani ya azimio yalipandisha cheo cha shirika hilo hadi kuwa kama serikali halisi
uingereza ilitaka kuzuia upanuzi wa ufaransa katika eneo la kongo
hali hii ilifungulia nafasi kwa ujanja wa mfalme leopold ii aliyeendelea kutangaza maeneo ya shirika yake kuwa dola huru la kongo lililokuwa mali yake binafsi
hii ilikuwa chanzo cha utawala wa kinyama na unyonyaji wa kongo uliokuwa kipindi kibaya cha ukoloni kushinda nchi zote
mamilioni ya wakazi wa kongo walilazimishwa kukusanya malighafi hasa mpira na mamilioni walikufa
mengineyo ni kwamba mkutano ulisababisha kuongezeka kwa juhudi za mataifa ya ulaya kugawa afrika kati yao
mnamo zilibaki nchi za kujitawala ethiopia liberia pamoja na jamhuri za makaburu dola huru la oranje na transvaal pekee
jamhuri mbili za makaburu zilitwaliwa na uingereza kwa njia ya vita baina ya miaka na 
miaka baada ya mkutano afrika yote iligawiwa tayari kati ya mataifa ya ulaya isipokuwa nchi za liberia na ethiopia
sisilia kiitalia sicilia ni kisiwa kikubwa cha italia katika mediteranea
beyonc giselle knowles alizaliwa septemba anayefahamika zaidi kwa jina moja beyonc pronounced bi j n
se ni mwimbaji wa b mtunzi wa nyimbo mtayarishaji wa rekodi mwigizaji na mwanamitindo kutoka marekani
alizaliwa na kukulia houston texas na alihudhuria shule mbalimbali zinazofunza sanaa
pia alianza kushiriki katika mashindano ya kuimba na kucheza ngoma akiwa mtoto
knowles alikuja kujulikana katika mwisho wa miaka ya kama mwimbaji kiongozi wa kikundi cha wasichana cha b destiny s child
kulingana na sony mauzo ya rekodi za knowles yakiunganishwa na yale ya kikundi cha destiny s child yamezidi milioni 
wakati wa kuvunjika kwa kikundi cha destiny s child knowles alitoa albamu yake ya kwanza dangerously in love ambayo ilikuwa mojawapo ya albamu za mwaka zilizokuwa na mafanikio zaidi na jambo hili liliashiria uwezo wake wa kufaulu kama msanii kivyake
albamu hiyo ilikuwa na mafanikio muhimu ya kibiashara huku ikitoa nyimbo mashuhuri kama crazy in love baby boy na kumshindia knowles tuzo tano za grammy katika mwaka 
kutawanyika kwa kikundi cha destiny s child mwaka kuliendeleza mafanikio yake albamu yake ya pili b day iliyotolewa mwaka ilikuwa namba moja kwenye chati za bango na ilikuwa na nyimbo kama d j vu irreplaceable na beautiful liar
albamu yake ya tatu i am sasha fierce ilitolewa novemba na ilikuwa na nyimbo kama if were boy single ladies put ring on it halo na sweet dreams
knowles amefikisha idadi ya nyimbo tano zinazopendwa sana miongoni mwa orodha ya nyimbo hivyo basi kuwa mmoja kati ya wasanii wawili wa kike walio na idadi kubwa ya nyimbo zilizochukua nafasi ya kwanza katika miaka ya 
mafanikio ya albamu alizoimba akiwa peke yake yamemfanya knowles kuwa mmoja wa wasanii wanaosifika sana katika sekta ya muziki na amepanua kazi yake kwa kujihusisha na uigizaji na kuidhinisha bidhaa
knowles alizindua shirika la familia yake la mitindo house of der on mwaka na limekuwa likihusika na kuidhinisha bidhaa kama pepsi tommy hilfiger armani na l or al
katika mwaka wa jarida la forbes lilimworodhesha knowles namba nne katika orodha yake ya watu mashuhuri walio na nguvu na ushawishi mkubwa katika dunia wa tatu katika orodha ya wanamuziki wa hadhi ya juu na namba moja katika orodha ya juu ya watu mashuhuri wanaolipwa malipo bora zaidi chini ya miaka akiwa na zaidi ya mapato ya dola milioni kati ya na 
knowles alizaliwa katika houston texas na ni binti wa mathew knowles meneja mashuhuri wa rekodi na tina beyinc mtengenezaji wa mavazi na nywele
babake knowles ni mmarekani mwenye asili ya kiafrika na mama yake ni mkrioli mwenye asili ya mwafrika mmarekani mmarekani alisia na mfaransa
knowles alibatizwa na kuchukua jina la mama yake la kati kama ishara ya shukrani kwa mama yake na kuzuia jina hilo lisisahaulike kwani ni wanaume wachache tu wa familia ya beyinc wanaolitumia jina hilo
babu na bibi wa mama yake lumis albert beyinc na agn z der on walikuwa wakrioli kutoka louisiana
waliozungumza kifaransa yeye ni dada mkubwa wa solange mwimbaji mtunzi wa nyimbo na mwigizaji
knowles alisomea st mary s elementary school katika texas ambapo yeye alihudhuria madarasa ya kucheza dansi ikiwa ni pamoja na ballet na jazz
ingawa alikuwa msichana mwenye soni kama mama yake alivyosema upendo wa knowles wa kuimba na kucheza muziki ulianza bila kutarajiwa baada ya kushiriki katika shindano la kuonyesha vipawa shuleni
mara tu alipopata nafasi ya kupanda jukwaani yeye aliweza kukabiliana na soni zake na akataka kuwa mwimbaji na mchezaji dansi
akiwa na umri wa miaka saba knowles aliingia shindano lake la kwanza la kuonyesha kipawa chake na kuimba wimbo wa john lennon imagine
yeye alishinda na akapongezwa kwa shangwe na vifijo
akiwa na umri huo knowles alianza kuwavutia waandishi wa habari alipotajwa katika houston chronicle kama mmoja wa walioteuliwa kushindana katika maonyesho ya mtaani ya the sammy
mnamo knowles alijiunga na parker elementary school shule inayofunza muziki huko houston ambapo alikuwa akiimba katika kwaya ya shule
pia alihudhuria shule ya the high school for performing and visual arts katika houston na baadaye akaenda alief elsik high school iliyo katika eneo la houston la alief
knowles alikuwa kiongozi wa nyimbo katika kwaya ya kanisa lake la st john s united methodist
hata hivyo yeye alikaa katika kwaya kwa miaka miwili kwa sababu alikuwa anashughulikia kazi yake ya muziki
akiwa na umri wa miaka minane knowles alikutana na latavia roberson akiwa katika majaribio ya kikundi cha waimbaji wasichana
wao pamoja na rafiki ya knowles kelly rowland waliwekwa katika kikundi kilichoimba rap na kucheza dansi
mwanzoni kikundi hiki kilichoitwa girl s tyme kilipunguzwa na kuwa cha wasichana sita
kutokana na kuwepo kwa knowles na rowland kikundi hiki cha girl s tyme kiliwavutia watazamaji katika taifa zima
mtayarishaji wa r b kutoka pwani ya magharibi arne frager alisafiri kwa ndege hadi houston ili kuwaona
kama sehemu ya jitihada za kuingiza kikundi cha girl s tyme kwenye studio kubwa ya kurekodi mkakati ambao frager alipanga kuutumia ulikuwa ni kwanza kukishirikisha kikundi hiki katika star search kipindi kilichokuwa kikubwa zaidi cha kuonyesha kipawa kwenye tv ya kitaifa kwa wakati ule
girl s tyme walishiriki katika mashindano lakini wakashindwa kwa sababu wimbo waliouimba haukuwa mzuri knowles mwenyewe alikubali
knowles alipatwa na kipingamizi cha kwanza katika kazi yake baada ya kushindwa lakini baada ya kugundua kuwa waimbaji wengine mashuhuri kama britney spears na justin timberlake walipitia kipingamizi kama kile yeye alirejesha tumaini
ili kusimamia kikundi hiki babake knowles ambaye wakati huo alikuwa muuzaji wa vifaa vya matibabu alijiuzulu katika mwaka wa kutoka kwa kazi yake
yeye kujitolea muda wake na kuanzisha kambi ya boot camp kwa ajili ya mazoezi yao
hatua hii ilipunguza pato la familia ya knowles kwa nusu na wazazi wake wakatengana kwa sababu ya shinikizo iliyotokana na hatua hiyo ya kujiuzulu
muda mfupi baada ya kuingizwa kwa rowland mathew alipunguza idadi ya awali ya kikundi hiki hadi nne na letoya luckett aliyejiunga nao katika mwaka wa 
pamoja na msaada wa mathew wao walifanyiwa majaribio ya sauti na kampuni za kurekodi na hatimaye wakasainiwa na kampuni ya elektra records ambayo iliwafutilia mbali baada ya miezi michache kabla hawajatoa albamu yoyote
kutokana na wahyi kutoka katika kifungu cha kitabu cha isaya kikundi kilibadilisha jina lake kuwa destiny s child katika mwaka wa 
pamoja walitumbuiza watu katika matukio ya mitaa na baada ya miaka minne kikundi hiki kilitia saini na columbia records mwishoni mwa 
mwaka uo huo kikundi cha destiny s child kilirekodi wimbo wake wa kwanza killing time uliotumika katika filamu iliyotolewa mwaka wa ya men in black
mwaka uliofuata kikundi kilitoa albamu yake ya kwanza iliyokuwa na jina la kikundi na kupata wimbo wao mashuhuri wa kwanza no no no
albamu hiyo ilikipatia kikundi hiki nafasi katika ya sekta ya muziki na kukipatia mauzo ya wastani pamoja na kukishindia tuzo tatu za wimbo bora zaidi wa soul wa no no no albamu bora zaidi ya mwaka ya soul na msanii mpya bora zaidi wa soul au rap katika mashindano ya soul train lady wa tuzo za soul
hata hivyo kundi kilitimiza umaarufu kamili baada ya kuitoa albamu ya pili iliyohitimu kiwango cha multi platinum ya the writing s on the wall mwaka 
rekodi hii inahusisha baadhi ya nyimbo za kikundi hiki zinazojulikana sana kama bills bills bills wimbo wa kwanza wa kikundi hiki kuwa namba moja jumpin jumpin na say my name ambao ndio uliokuwa wimbo maarufu zaidi kwa wakati huo na umebaki mmoja wa nyimbo zao zilizovuma sana
wimbo wa say my name ulishinda kategoria ya wimbo wa r b ulioimbwa vyema zaidi na kikundi cha watu wawili au zaidi kilicho na sauti nzuri na wimbo bora zaidi wa b katika mashindano ya tuzo za grammy awards za 
albamu ya the writing s on the wall iliuza zaidi ya nakala milioni saba na kimsingi kuwa albamu yao iliyouza nakala nyingi zaidi
pamoja na mafanikio yao ya kibiashara kikundi hiki kikaingizwa katika msukosuko ulioangaziwa sana na vyombo vya habari na uliohusisha mashtaka yaliyofunguliwa na luckett na roberson kwa uvunjaji wa mkataba
msukosuko huu ulizidishwa baada ya michelle williams na farrah franklin kuonekana kwenye video ya wimbo say my name kumaanisha kuwa luckett na roberson walikuwa wameshabadilishwa
hatimaye roberson na luckett walitoka kwenye kikundi
franklin pia hatimaye alififia kutoka kwenye kikundi baada ya miezi mitano kama ilivyothibitishwa na kutokuwepo kwake wakati wa maonyesho ya matangazo ya ukuzaju na utumbuizaji
yeye alisema kuwa alitoka kwenye kikundi hicho kwa sababu ya matamshi hasi ndani ya kikundi yaliyosababisha ugomvi
baada ya kutulia waimbaji hawa watatu walirekodi albamu ya independent women part i ambayo ilishirikishwa kwenye filamu ya charlie s angels
mafanikio hayo yalikiimarisha kikundi hiki na kuwafanya wasifike
albamu ya tatu ya destiny s child survivor ilionyesha mzozo waliopitia kwa kutoa wimbo wake wa kwanza uliotoweka baadaye na ambao waliutoa kukabiliana na mzozo huo
hata hivyo maudhui ya nyimbo za albamu hiyo ya survivor yaliwafanya luckett na roberson wafungue mashtaka upya dhidi ya kikundi hiki kwa kuamini kwamba zilikuwa zimewalenga wao
wakati uo huo albamu ilitolewa mei na kuwa namba moja katika bango la nyimbo mashuhuri la marekani na kuuza nakala kwa 
kufikia sasa albamu ya survivor imeuza zaidi ya nakala milioni kumi duniani kote zaidi ya asilimia arobaini zikiwa zimeuzwa katika marekani pekee
albamu hii ilitoa nyimbo zingine zilizokuwa namba moja bootylicious na wimbo wa anwani survivor wimbo huu wa mwisho ndio uliokishindia kikundi hiki tuzo ya grammy ya wasilisho bora zaidi la na na kikundi cha waimbaji wawili au zaidi kilicho na sauti nzuri
baada kutoa albamu yao ya likizo days of christmas kikundi hiki kilitangaza kutawanyika kwake na kila mmoja wao kuanza kuimba peke yake
mwaka knowles aliingia katika mkataba wa kutolewa albamu tatu na kampuni ya columbia records
wakati knowles alikuwa katika destiny s child yeye pia aliimba peke yake
aliimba na mwenzake marc nelson katika wimbo wa when all is said and done ulioshirikishwa kwenye filamu ya ya the best man na akashirikishwa katika wimbo wa wa i got that na rapa amil
mapema mwaka wakati kikundi cha destiny s child kilikuwa kinakamilisha albamu ya survivor knowles alipata nafasi ya kuwa mmoja wa wahusika wakuu katika filamu iliyotayarishwa ili kuonyeshwa kwenye televisheni na mtv na aliigiza akishirikiana na mwigizaji wa filamu kutoka marekani mekhi phifer
filamu hii iliyotengenezewa philadelphia ni kama ufafanuzi wa kisasa wa opera ya karne ya carmen iliyoandaliwa na mtunzi wa kifaransa georges bizet
mwaka knowles alishiriki kama mmoja wa wahusika wakuu katika filamu ya vichekesho ya austin powers in goldmember kama mhusika foxxy cleopatra wakiwa mkabala na mike myers
filamu hii iliongoza kwenye sanduku la posta na kupata dola milioni 
 katika wikendi yake ya kwanza
knowles alirekodi wimbo wake wa kwanza work it out ulioshirikishwa katika filamu hii
mwaka uliofuata knowles aliigiza pamoja na cuba gooding jr katika filamu ya kimapenzi na vichekesho ya fighting temptations na kurekodi wimbo wa fighting temptation akishirikiana na waimbaji wa kike missy elliott mc lyte na free for it soundtrack
mwaka uo huo knowles alishiriki katika wimbo wa jay z mume wake wa bonnie clyde
pia alirekodi toleo tofauti la wimbo wa cent wa in da club na akautoa machi 
programu za tovuti hizi inahifadhi habari kadhaa za mtazamaji au mtumiaji k
luther vandross na knowles waliimba upya wimbo wa the closer get to you ambao ulikuwa umeimbwa awali na roberta flack na donny hathaway katika mwaka wa 
baada ya williams na rowland kutoa albamu zao knowles alitoa albamu yake ya kwanza dangerously in love katika juni 
albamu hii iliyoshirikisha wanamuziki wengi ilikuwa na mchanganyiko wa nyimbo za mpigo wa kasi na wa polepole
albamu ilipata kushika nafasi ya kwanza kwenye bango la nyimbo mashuhuri ilipofika na kuuza nakala katika wiki yake ya kwanza
albamu hii ilithibitishwa kuhitimu kiwango cha x platinum tarehe agosti na shirika la recording industry association of america na imeuza nakala milioni 
 kufikia sasa katika marekani
albamu hii ilitoa nyimbo mbili zilizokuwa namba moja
wimbo wa crazy in love ulioshirikisha kifungu cha rap kilichoimbwa na jay z ulitolewa kama wimbo wa kwanza wa albamu hii na ulibakia kwenye bango la nyimbo mashuhuri kwa wiki nane mfululizo na kuongoza katika chati zingine nyingi kote duniani
knowles pia alifanikiwa kuvuma uingereza na kuongoza kwenye chati nyingi za nyimbo na albamu huko
wimbo wa pili wa albamu hiyo baby boy ambao ulimshirikisha mwimbaji wa mtindo wa dancehall sean paul pia ulikuwa mmojawapo wa nyimbo mashuhuri za ukivuma katika vituo vya redio huko marekani na kukaa kwa kipindi cha wiki tisa kama namba moja kwenye bango la nyimbo mashuhuri wiki moja zaidi kushinda wimbo wa crazy in love
tofauti na wimbo wa crazy in love nyimbo tatu za mwisho zilifikia mafanikio ya kibiashara kwa haraka zaidi na kuipandisha albamu hii juu ya chati na kuchangia pakubwa katika kuthibitishwa kwake kama albamu iliyohitimu kiwango cha multi platinum
knowles alishinda tuzo tano katika shindano la grammy awards kutokana na juhudi zake mwenyewe na zilikuwa ni pamoja na uimbaji bora wa kike wa kwa wimbo dangerously in love wimbo bora wa kwa wimbo crazy in love na albamu bora ya kisasa ya b
anashirikiana katika ushindi huu na wasanii wengine wa kike wanne lauryn hill alicia keys norah jones na amy winehouse 
katika mwaka wa yeye alishinda tuzo ya brit ya mwimbaji mmoja ya kimataifa
 albamu ya destiny fulfilled na kikundi kutawanyika
mwaka knowles alikusudia kutoa albamu ya kufuatilia ile ya dangerously in love ambayo ingekuwa na baadhi ya nyimbo zilizobaki baada ya kurekodi ile ya kwanza
hata hivyo matarajio yake ya kimuziki yalisimamishwa kutokana na ratiba zilizokinzana ikiwemo ile ya kurekodi na kikundi cha destiny s child kwa albamu ambayo ingekuwa yao ya mwisho
mapema katika mwaka huo knowles aliimba wimbo wa taifa wa marekani katika hafla ya super bowl xxxviii katika uwanja wa michezo wa reliant huko houston yeye alikubali kuwa jambo hili lilikuwa limetimiza ndoto yake ya utoto
baada ya safari ya miaka mitatu iliyohusisha yeye kushughulikia miradi yake binafsi knowles aliungana na rowland na williams kwa sababu ya albamu ya destiny fulfilled iliyotolewa novemba 
katika harakati za kuipigia debe albamu hiyo kikundi hiki kulianza ziara ya ya destiny fulfilled and lovin it duniani ambayo ilianza katika aprili na ikaendelea hadi septemba
wakiwa katika ziara ya barcelona uhispania kikundi hiki kilitangaza kutawanyika kwao baada ya kufikia mwisho wa ziara ya amerika ya kaskazini
mnamo oktoba kikundi hiki kilitoa albamu ya mkusanyiko iliyoitwa s na iliyokuwa na nyimbo zao zote ambazo zilishawahi kuwa namba moja na zile zilizojulikana sana
albamu hii ya nyimbo zao mashuhuri ilijumuisha nyimbo tatu mpya ikiwa ni pamoja wimbo wa stand up for love
kikundi hiki kilipongezwa kwa kupewa nyota katika hafla ya hollywood walk of fame mnamo machi 
pia walitambuliwa kama kikundi cha kike kilichokuwa na mauzo bora zaidi ulimwenguni kote
filamu hiyo ilitolewa februari na ikapata nafasi ya kwanza katika sanduku la posta na kuuza tiketi za dola milioni 
 katika wiki ya kwanza
knowles alirekodi wimbo wa check on it ulioshirikishwa kwenye filamu akishirikiana na slim thug na kufikia namba moja kwenye bango la nyimbo mashuhuri
mwishoni mwa mwaka knowles tena alisitisha kutolewa kwa albamu yake ya pili baada ya kupata nafasi katika dreamgirls filamu iliyolinganisha filamu ya broadway kuhusu kikundi cha waimbaji wa kike cha kilicholinganishwa na kile cha motown cha waimbaji wa kike kilichoitwa the supremes
katika filamu hii yeye anacheza nafasi ya deena jones anayelinganishwa na diana ross
knowles aliambia jarida la billboard sitashughulikia albamu yangu hadi nimalize kuigiza kwenye filamu hii
filamu hii iliyotolewa desemba ilishirikisha jamie foxx eddie murphy na jennifer hudson
knowles alirekodi nyimbo kadhaa kwa ajili ya kutumika kwenye filamu hii ukiwemo wimbo alioubuni wa listen
mnamo desemba knowles alipendekezwa kupata tuzo mbili za golden globe kutokana na filamu hiyo ya dream girls kategoria ya mwigizaji bora wa kike motion picture musical or comedy na wimbo bora wa kubuni kutokana na wimbo alioubuni wa listen
kutokana na msukumo uliotokana na nafasi yake katika filamu ya dreamgirls knowles alianza kuifanyia kazi albamu yake ya pili bila mpango maalum huku akisema kwenye habari za mtv baada ya kumalizika kwa utayarishaji wa filamu mimi nilikuwa na mambo mengi ndani yangu hisia nyingi mawazo mengi
knowles alifanya kazi na watu wengine walioshiriki kwenye muziki hapo awali ikiwa ni pamoja na rich harrison rodney jerkins na sean garrett katika studio za muziki za sony mjini new york
alishiriki katika ama kuandika au kutayarisha karibu nyimbo zote zilizokuwa katika albamu hiyo ambayo ilikamilika kutayarishwa katika muda wa wiki tatu
albamu ya b day ilitolewa duniani kote tarehe septemba na tarehe septemba katika marekani wakati mmoja na maadhimisho ya miaka ishirini na tano yake ya kuzaliwa
albamu hii ilitolewa na kuwa namba moja kwenye bango la nyimbo mashuhuri huku ikiuza zaidi ya nakala katika wiki ya kwanza na yakawa ndio mauzo yake ya juu zaidi katika wiki ya kwanza akiwa anaimba peke yake
albamu imethibitishwa kufikia kiwango cha platinumu kwa mara tatu huko marekani na shirika la recording industry association of america
albamu hii ilitoa wimbo uliokuwa namba moja huko uingereza wa d j vu ambao ndio ulikuwa wa kwanza kutolewa kutoka kwa albamu hii akishirikiana na jay z
wimbo wa irreplaceable ulitolewa oktoba mwaka kama wimbo wa pili wa albamu hii duniani kote na wa tatu katika marekani wimbo huu uliongoza kwenye bango la nyimbo mashuhuri kwa wiki mfululizo na kumpatia knowles wimbo wake uliokaa katika nafasi ya kwanza kwenye bango kufikia sasa
ingawa albamu hii ilikuwa na mafanikio kibiashara utayarishaji wake ambao ulichukua muda mfupi ulizua mijadala mikali
knowles alitoa upya albamu hii ya b day tarehe aprili iloyokuwa na nyimbo tano mpya na matoleo ya kihispania ya nyimbo za irreplaceable na listen
sambamba na hayo diwani ya albamu ya b day ilitolewa akishirikisha video za muziki
katika kuipigia debe albamu hii knowles kulianza ziara yake ndefu iliyoitwa the beyonc experience tour na kutembelea zaidi ya kumbi tisini duniani na ambayo ilitolewa kama video ya dvd iliyoitwa the beyonc experience live
knowles alifanywa jambo la kihistoria katika shindano la la kila mwaka linalohusisha mashindano ya muziki annual american music awards kwa kuwa mwanamke wa kwanza kushinda tuzo ya msanii wa kimataifa
mnamo februari knowles aliimba akishirikiana na tina turner katika shindano la la grammy awards
wao waliimba mojawapo ya nyimbo mashuhuri za tuner proud maria na kupokea maoni chanya kutoka vyombo vya habari
knowles alitoa albamu yake ya tatu i am sasha fierce tarehe novemba 
knowles husema kwamba jina sasha fierce ni jina la kimaajazi ambalo yeye hulichukua wakati anaimba kwenye jukwaa
albamu hii ilitangulia na kutolewa kwa nyimbo zake mbili if were boy na single ladies put ring on it
wakati wimbo wa if were boy uliongoza kwenye chati mbalimbali duniani hasa katika nchi za ulaya wimbo wa single ladies put ring on it ulichukua nafasi ya kwanza kwenye chati ya billboard hot kwa wiki nne ingawa si mfululizo na kumpatia knowles wimbo wake wa tano kuwa namba moja katika marekani
knowles aliigiza kwenye filamu ya kimuziki cadillac records ambapo knowles alikuwa ametunikiwa kuchaguliwa kuiga katika mchezo mwimbaji mashuhuri wa blues etta james
uigizaji wake katika filamu hiyo umepokea sifa kutoka wakosoaji
knowles pia aliigiza pamoja na ali larter na idris elba katika filamu ya kutisha iitwayo obsessed ambayo ilikuwa katika utayarishaji tangu mei 
filamu hii ilipokea maoni duni na imepata asilimia mbovu ya katika orodha ya rotten tomatoes
hata hivyo filamu hii kufikia sasa imethibitisha kuwa na mafanikio ya kibiashara na ilitolewa katika marekani tarehe aprili 
halo wimbo wa nne wa albamu ya i am sasha fierce ulichukua nafasi ya tano hivyo kuwa wimbo wa wa knowles kutokea katika orodha ya nyimbo za kwanza katika chati ya hot akiwa ameimba peke yake
jambo hili lilimfanya knowles msanii wa kike aliye na nyimbo nyingi zaidi katika orodha ya nyimbo kumi za kwanza kwenye chati ya hot katika muongo huu
knowles alishinda msanii bora wa kike outstanding female artist katika mashindano ya naacp image awards 
yeye pia alishinda tuzo ya msanii bora wa katika mashindano ya teen choice awards
knowles aliimba kwenye ya lincoln memorial iliyokuwa tarehe januari iliyoandaliwa kwa heshima ya kuanzisha rasmi utawala wa barack obama rais wa wa marekani
knowles pia aliimba wimbo toleo lake la la wimbo maarufu unaojulikana kuimbwa na etta james wa at last wakati rais obama na mke wake michelle walikuwa wakicheza ngoma yao ya kwanza kama rais na mama wa kwanza wa marekani tarehe januari katika hafla ya neighborhood inaugural ball
katika kupigia debe albamu yeke knowles kufanya ziara ndefu iliyoitwa amtour concert tours iliyoanza katika majira ya kuchipua ya na kutembelea kumbi tofauti duniani kote
alihitimisha awamu ya ziara yake ya amerika ya kaskazini na onyesho la siku nne lililohusisha watu maalum na lilokuwa katika encore theater inayotoshea watu na iliyo kwenye steve wynn s encore resort mjini las vegas kuanzia julai hadi agosti 
kufikia agosti ziara ya knowles ilikuwa imetangazwa rasmi kuwa maonyesho nambari kutokana na idadi kubwa ya watu waliohudhuria na safari hiyo iliyohusisha sehemu mbalimbali
mwandishi wa jarida la billboard bob allen anathibitisha mafanikio ya ziara hiyo kwa kusema kutokana na taarifa ya mapato kufikia dola milion tangu ziara ianze oyesho lake liko miongoni mwa maonyesho ya kwanza kukiwa na ziara zingine zilizopangwa kuanzia mwaka wa 
video ya wimbo wa single ladies put ring on it ilishinda tuzo ya mwaka ya bet awards
jina la mtumiaji neno la siri ruhusa mapendekezo kwenye kompyuta ya mtazamaji mwenyewe
aidha video hii ilipendekezwa kupata jumla ya tuzo tisa katika shindano la mtv video music awards na hatimaye ikashinda tuzo ya video ya mwaka na tuzo zingine mbili ingawa kushindwa kwake katika kategoria ya video bora ya kike na video ya taylor swift ya wimbo you belong to me kulisababisha mgogoro wakati wa hafla hotuba ya swift ya kukubali tuzo ilikatizwa na msanii wa hip hop kanye west ambaye alimpokonya kipaza sauti na kutangaza video ya single ladies kama mojawapo ya video bora zaidi
wakati knowles alipokea tuzo ya video ya mwaka yeye alisema mimi ninakumbuka nikiwa na umri wa miaka nikieda kuchukua tuzo langu ya kwanza kutoka mtv na kikundi cha destiny s child na ilikuwa ni mojawapo ya nyakati za kusisimua zaidi katika maisha yangu na kwamba yeye angependa swift ajitokeze na afurahie wakati wake
mnamo oktoba knowles alipewa tuzo ya jarida la billboard ya woman of the year
wakati wa kukubali tuzo hilo knowles alisema mimi ni mwanamke aliyebahatika sana duniani
knowles daima amekuwa akitambuliwa kama kiongozi wa destiny s child
mwandishi jon pareles wa gazeti la the new york times alisema kwamba knowles ana sauti inayokitambulisha kikundi huku akiandika kuwa sauti yake ni nyororo tena kali pamoja na mtetemeko unaodumu na inayoweza kucharaza nyimbo za soul
mwandishi james anthony wa jarida la the guardian alisema kuwa sauti yake ni tofauti na ya kasi na iliyo na mbinu za kwikwi
katika marekebisho ya albamu yake ya pili b day mwandishi jody rosen wa jarida la entertainment weekly aliandika beyonc ni mfumo wa dhoruba uliojigeuza mwimbaji
katika albamu yake pekee ya pili b day nyimbo ziliwasili kwa mbubujiko mkubwa wa mdundo na hisia huku sauti ya beyonc ikipasua kelele za matigo ya wimbo wewe utahitajika kutafuta kwa mapana na marefu pengine katika kumbi za metropolitan opera kupata mwimbaji mwingine anayeimba kwa nguvu zaidi ya zakehakuna mmoja si r
kelly si usher bila kuwataja wapinzani wake wa pop anayeweza kufikia uwezo wa beyonc wa kuivuta mistari yake dhidi ya mapigo ya hip hop
mwandishi chris richards wa jarida la washington post anaandika hata wakati ambapo yeye hafanyi vyema kimuziki yeye hupaa juu ya waigaji wake
yote yako katika sauti yake chombo kilichozidi cha binadamu kilicho na uwezo wa kuimba wimbo wowote kwa mgong ono wa kusisimua au mngurumo kamili
mchomo kubeza ashiki mapambano beyonc huimba kutoka pande hizi zote kwa uwezo mkuu
jarida la cove lilimworodhesha katika nafasi ya saba katika orodha yao ya waimbaji mashuhuri wa pop the outstanding pop vocalists na kumpatia alama kati ya kutokana na vigezo kadhaa vikiwemo uwezo wake wa kuimba na ulinganifu wa sauti
kama mtu anayejulikana kuendelea kujiboresha yeye mara kwa mara hulinganishwa na wasanii kama mariah carey ambao umaarufu wao wa kuimba umejulikana kupungua kutoka kwenye utamu wa nyimbo zao
jarida la eye weekly linaandika hakuna swali kwamba beyonce ni mmoja wa waimbaji bora wa pop labda mmoja aliyebora miongoni mwa walio hai hata hivyo ingawa uimbaji wake una busara athari kwa jumla bado ni kama kupondwa kichwa kwa ngumi iliyo kwenye glavu ya mahameli
muziki wa knowles kwa jumla ni wa ya kisasa ingawa pia unajumuisha muziki wa dance pop funk pop na soul
ingawa karibu nyimbo zake zote ni za kiingereza knowles alirekodi nyimbo kadhaa za kihispania wakati wa toleo jipya la albamu ya b day
kikundi cha destiny s child kilikuwa tayari kimerekodi wimbo wa kihispania na kupokea mapokeo mazuri kutoka mashabiki wao wa kilatini
knowles alisoma kihispania katika shule wakati alipokuwa kijana lakini sasa anaweza kusema maneno machache tu ya lugha hiyo
kabla ya kurekodi nyimbo za kihispania za toleo jipya la albamu ya b day yeye alifunzwa kutamka na mtayarishaji wa marekani rudy perez
tangu wakati wa kikundi cha destiny s child knowles anadai kuwa anashughulika kisanii katika kazi yake
yeye alipokea sifa za kushiriki katika uandishi wa nyimbo nyingi zilizorekodiwa na kikundi cha destiny s na zake mwenyewe
baadhi ya nyimbo zake ni tawasifu ambazo amekubali kuwa zimechotwa kutoka tajriba zake mwenyewe na za marafiki zake
knowles pia alipata sifa za kushiriki katika utayarishaji wa nyingi za rekodi ambazo amehusika hasa wakati wa juhudi zake pekee
hata hivyo yeye huwa habuni mapigo ya mdundo lakini kwa kawaida yeye huandika nyimbo na kutoa mawazo mapya wakati wa utayarishaji na kuyapitisha kwa watayarishaji
knowles alitambuliwa kama mtunzi wa nyimbo wakati wa uimbaji wa kikundi cha destiny s child katika miaka ya na nyakati za mapema hadi kati ya 
yeye alishinda tuzo ya mtunzi wa mwaka katika mashindano ya tuzo za muziki wa pop wa chama cha watunzi waamerika waandishi na wachapishaji american society of composers authors na publishers pop music awards na kuwa mwanamke kwanza wa marekani mwenye asili ya kiafrika na mwanamke wa pili kutambuliwa kwa kutunga nyimbo
knowles alipokea tuzo tatu katika mwaka mmoja za uandishi wa nyimbo kutokana na kushiriki katika kuandika nyimbo za irreplaceable grillz sampuli ya wimbo wa soldier na check on it hivyo kuwa mwanamke pekee kufika hapo tangu carole king katika mwaka wa na mariah carey mwaka 
katika suala la tuzo yeye ameshikana na diane warren katika nafasi ya tatu kwa kuwa na nyimbo tisa zilizowahi kuwa namba moja
mapema katika kazi yake knowles alichukua mwelekeo wa ujasiri sasha fierce unaowakilisha upande wa mtu asiyeogopa hali za kingono na kujiamini wa mwimbaji
katika mahojiano na jarida la entertainment weekly knowles alibainisha kuwa mwelekeo wake mpya ni wa kutumika katika jukwaa pekee
 knowles huvaa glavu ya roboti roboglove akiwa jukwaani kuendeleza sasha fierce
katika mwaka wa knowles alianzisha bendi yake ya ziara inayoshirikisha wananwake pekee na inayoitwa suga mama ambayo inajumuisha wacheza besi wapiga ngoma wacheza gita pembe na ala zingine za muziki
wao waliimba kwa mara ya kwanza katika hafla ya mashindano ya bet awards na wakahusika katika video ya nyimbo irreplaceable na green light
bendi hii imemsaidia knowles katika maonyesho yake mbele ya hadhira na katika ziara yake ya the beyonc experience world concert tour na katika ziara ya am katika makala iliyoitwa born to entertain knowles akishirikiana na waimbaji wa mitindo ya kisasa na ya kale alipokea sifa kutokana na maonyesho yake kwenye jukwaa
katika kutoa maoni yake kuhusu ziara ya amtour mwandishi alice jones wa jarida la the independent anaandika kumtazama beyonc akiimba na kucheza kunaweza kukakufanya kwa upande mmoja ushangae na kwa upande mwingine uhisi kutengwa
yeye huchukua jukumu lake la kuburudisha kwa umakini hivi kwamba yuko karibu kuwa mzuri kupita kiasi
gazeti la the new york times linsema kuna usanii wa kustaajabisha katika hamu yake ya kutaka kuburudisha
maoni haya yaliungwa mkono na mwandishi lorraine schwartz wa the examiner ambaye aliandika kwa muda wa chini ya mwaka nimeona madonna britney na beyonc beyonc ndiye alikuwa kwa mbali bora miongoni mwa wote watatu
katika kutoa maoni yake kuhusu mojawapo ya maonyesho ya mwimbaji huyu mwandishi jim farber wa the daily news anaandika beyonc alionyesha umaarufu mkuu
wakati wimbo ulipokuwa ukiendelea yeye aliimba kwa urahisi
jinsi beyonc alivyotumia mwili wake ulizidisha hisia za furaha
huku nywele zake zikiwa zimeshikwa kwa njia ya kuvutia akitingisha kiuno chake na miguu mirefu kiasi cha kumfanya tina turner amwonee fahari uwepo wa beyonc ulijenga uimbaji wake kikamilifu
mwandishi stephanie classen wa star phoenix anatangaza beyonce si mwimbaji wa kawaida kutoka mwanzo mwimbaji huyu wa umri wa miaka anayeimba kwa nguvu alipaa juu ya wanavitimbi wote huku akitawala onyesho kama malkia asiye na asili ya kibinadamu
hakuna kitu chochote isipokuwa nguvu za kiungu kinachoweza kuelezea sauti hiyo beyonce anaweza kuimba vyema kushinda mwimbaji yeyote mwingine wa pop hivi leo
jarida la newsday linaandika yeye anathibitisha kuwa si lazima uwezo bora wa kucheza ngoma na sauti nzuri zisiwe na mtu mmoja pekee hakuna hofu ya mdomo synching hapa
beyonce pia amekosolewa kwa sababu ya mitindo yake ya kucheza ngoma
uimbaji wake katika kaburi la rais wa zamani wa marekani ulysses s
grant tarehe julai ulisemekana kuwa wa kisherati wanafamilia wa grant waliohudhuria walitoa maoni tofauti kuhusiana na jambo hilo
yeye alisema mimi hupenda kuvaa kwa mitindo ya kingono na ninajibeba kama mwanamke aliyeheshimika lakini yeye amesema kuwa njia anayovalia ni ya jukwaa pekee
kama mtu ambaye anapenda mitindo ya mavazi knowles huchanganya sifa zake za kisanaa na video zake za muziki na maonyesho yake
kulingana na mwanamitindo wa kiitaliano roberto cavalli knowles hutumia mitindo tofauti na anajaribu kuioanisha na muziki wakati maonyesho
diwani yake ya b day anthology ilionyesha matukio mengi ya yanayohusiana na mitindo ya mavazi huku ikionyesha mitindo ya kisasa na ya kale
jarida la people lilimtambua knowles kama mtu mashuhuri anayevaa vizuri zaidi katika mwaka wa 
mamake knowles aliandika kitabu kilichochapishwa mwaka wa na kilichoitwa destiny s style bootylicious fashion beauty na lifestyle secrets from destiny s child kilichoeleza jinsi mitindo ya mavazi ilivyoathiri mafanikio ya kikundi hiki cha destiny s child
kama moja wa wasanii weusi kutoka marekani anayeangaziwa sana na vyombo vya habari knowles mara nyingi hupata ukosoaji ambao baadhi ya watu huamini kuwa husababishwa na ubaguzi wa rangi na uana
mmoja wa mashabiki wake anasema knowles anajionyesha kama ishara ya ngono kuliko kama msanii
mwaka knowles alitokea kwenye ngozi ya jarida la sports illustrated swimsuit issue mwanamke wa kwanza asiyehusika na mtindo wala michezo kutokea kwenye jarida hilo na modeli wa kwanza mwenye asili ya kiafrika kutoka marekani tangu modeli tyra banks
katika mwaka uo huo knowles alitokea katika mabango na magazeti kote marekani akiwa ameshika kishika sigara kikuukuu
picha hiyo iliyokuwa imetolewa nyuma ya ngozi ya albamu ya b day ilizua maoni kutoka kwa kikundi cha wapinga uvutaji wa sigara waliosema kuwa yeye hakuwa na haja ya kuongeza kishika sigara ili kujifanya aonekane mngwana zaidi
tarehe aprili knowles alitokea katika onyesho la larry king live ambapo yeye mwenyewe alijipatoa picha ya kisiasa na kuongea kuhusu kila kitu kuanzia kuimba kwake wakati wa kutambulishwa kwa rais barack obama hadi ubaguzi ambao amekumbana nao kwa sababu ya asili yake ya kiafrika kiamerika
alisema kwamba michelle obama ni maridadi sana na hata akasema kuwa kuimba kwake katika hafla ya dansi yao ya kwanza kulikuwa ndicho kilele cha uimbaji wake
knowles ametaja wasanii mbalimbali ambao wameathiri mtindo wake wa kimuziki
yeye alikua akiwa anasikiliza nyimbo za anita baker na luther vandross na hatimaye akashirikiana na luther vandross lakini mara nyingi yeye hutaja michael jackson kama aliyemfanya aimbe na shujaa wake
yeye pia alianza kusikiliza muziki wa jazz uliombwa na rachelle ferrell baada ya kuimba nyimbo za ferrell wakati wa masomo yake ya sauti
knowles amewataja wasanii kutoka marekani waliomwathiri wakiwa ni pamoja na tina turner prince aretha franklin whitney houston janet jackson selena mary j
blige diana ross donna summer mariah carey na mwimbaji kutoka colombia shakira
knowles pia amethiri wasanii mbalimbali ya kisasa
mwimbaji wa pop rihanna imelinganishwa na yeye wakati mwandishi wa safu katika jarida la the guardian amina taylor alimwita bajan beyonc mwimbaji kutoka kanada wa aina sawa ya muziki keshia chante pia aliathiriwa na knowles
aidha wimbo wa kwanza wa mshindi wa american idol jordin sparks tattoo na albamu yake ya kwanza zimesemekana kuwa beyonc ish baadhi ya wakosoaji walisema kuwa tattoo inaweza kuwa imetolewa kutoka kwa wimbo wa knowles wa irreplaceable
stephen thomas erlewine kutoka allmusic alisema kuwa nyimbo za mwimbaji wa marekani katharine mcphee kwenye albamu yake iliyokuwa na jina hilo zilikuwa na athari kubwa kutoka kwa muziki wa knowles
rowland aliathiriwa na sauti ya knowles wakati wa kurekodi albamu yake ya pili ms kelly
knowles ndiye aliyekuwa mwanamke wa kwanza kupewa tuzo ya international artist award katika shindano la american music awards
katika hafla ya world music awards ya knowles alipewa tuzo ya kifahari ya outstanding contribution to the arts
knowles alikuwa mwimbaji mkuu wa mojawapo ya vikundi vya wanawake vilivyosifika sana duniani destiny s child
kwa wengi yeye ametambuliwa kama mmojawapo wa wasanii mashuhuri duniani kote
albamu yake ya kwanza iliorodheshwa kama moja ya albamu bora zaidi katika historia na rock roll hall of fame
yeye alikuwa mmoja wa wasanii wachache wa kizazi yake kuwa zilizotajwa juu kwamba orodha
knowles ana sanamu nyingi na mbalimbali zanta lakini sanamu yake inayofahamika zaidi iko kwenye madame tussaud s wax museum knowles na mama yake walianzisha house of der on aina ya mitindo ya kisasa ya mavazi ya wanawake katika mwaka wa 
wazo hili lilichochewa na vizazi vitatu vya wanawake katika familia yao waliotumia jina der on na waliotaka kuonyesha heshima zao kwa bibi yake knowles agn z der on ambaye alifanya kazi ya kushona
kulingana na tina knowles mtindo huu wa mavazi kwa jumla unaonyesha ladha na mitindo wanayoipendelea na wanawake kutoka familia ya knowles
bidhaa za house of dereon zilizozinduliwa mwaka ziliwekwa kwenye maonyesho kwa umma wakati wa ziara ya kikundi hiki ya destiny fulfilled
duka za bidhaa hizi ambazo zinapatikana kote marekani na kanada zinauza nguo za michezo denimu pamoja na manyoya nguo za kawaida pamoja na mikoba na viatu
bidhaa hizi pia zinahusisha viatu ambazo hutengenezwa na knowles wakishirikiana na house of brands kampuni ya viatu ya huko kwao
katika mwaka wa knowles na mama yake walianzisha kampuni ya familia yao inayoitwa beyond productions ambayo inatoa leseni kwa na usimamizi wa bidhaa za house of der on
mapema mwaka wao walianzisha beyonc fashion diva mchezo wa simu ulio na sehemu ya mitandao ya kijamii ikishirikisha house of der on
shirika linalotetea haki za wanyama la people for the ethical treatment of animals peta lilimkosoa knowles kwa kuvaa na kutumia manyoya kutengeneza nguo zake
shirika hili limetuma barua kwake likimsihi awache kutumia manyoya katika mavazi yake
katika tukio moja shirika hili la peta liliandaa hafla ya chakula cha jioni ya knowles pamoja na mashabiki wake ambao walikuwa wamekula njama na shirika hili
knowles peta alikabiliwa na wawakilishi wa peta ambao walitolewa nje baada ya tina knowles kuja
tukio hili lilizua maoni tofauti knowles hakusema lolote juu ya tukio hili ingawa baba yake alijaribu kukabiliana nao
knowles alitia saini mkataba na shirika la pepsi katika mwaka mwaka wa kwa ajili ya ukuzaji wa bidhaa zao ambao ulihusisha kuonekana kwenye matangazo ya runinga pamoja na yale ya redio na mtandao
aliwekwa na kampuni kama mtia sahihi ili kusaidia kuvutia watu kutoka maeneo mengi
mikataba ya kibiashara na bidhaa za knowles pia zinajumuisha bidhaa za urembo na manukato
yeye amefanya kazi na kampuni ya l or al tangu akiwa na umri wa miaka na akatia saini mkataba na kampuni hii ya bidhaa za urembo katika mwaka wa mkataba ambao ulimpatia dola milioni 
yeye alizindua marashi yake mwenyewe yaitwayo true star manukato ya tommy hilfiger mwaka 
yeye pia alizindua bidhaa ya hilfiger ya true star gold katika mwaka wa na bidhaa ya emporio armani s diamonds katika mwaka wa 
jarida la forbes lilisema kuwa knowles alichuma million kati ya juni na juni ikiwa ni pamoja na albamu yake ziara zake biashara yake ya mitindo na mikataba ya ukuzaji
knowles amekuwa akihusishwa na masuala ya kijamii tangu akiwa mtoto mdogo kwani babake wakati mwingine angempeleka kutagusana na jamii ikiwa ni pamoja na wamarekani walio wa asili ya kiafrika
knowles na rowland pamoja na familia ya knowles walianzisha shirika la survivor foundation lililoanzishwa kusaidia kuwapatia makazi ya mpito waathiriwa wa hurricane katrina wa pamoja na wale walioathiriwa na dhoruba katika eneo la houston mjini texas
shirika hili la the survivor foundation lilipanua wito wake wa uhisani kwa kuanzisha kituo cha vijana cha knowles rowland center for youth kinachushughulikia maswala mbalimbali ya jamii katika eneo la houston
knowles alichangia 
 kwa gulf coast ike relief fund shirika ambalo huwafaidi waathiriwa wa hurricane ike katika eneo la houston
yeye pia ana andaa hafla ya kukusanya pesa za kuwasaidia waathiriwa wa hurricane ike kupitia shirika lake la survivor foundation
katika mwaka wa mtayarishaji muziki david foster binti yake amy foster gillies na knowles waliandika stand up for love wimbo ambao ungetumika kama wimbo mkuu wa kuadhimisha siku ya watoto duniani hafla ambayo hufanyika kila mwaka duniani kote tarehe novemba kuongeza ufahamu na fedha kwa ajili ya kushughulikia maswala yanayowaathiri watoto duniani kote
wanakikundi cha destiny s child walichangia kama mabalozi wa kimataifa katika mpango wa siku ya watoto duniani kote wa 
katika mwaka wa yeye alirekodi wimbo wa just stand up akiwa pamoja na wasanii mbalimbali kwa ajili ya hafla ya stand up to cancer
walioungana na knowles kurekodi wimbo huo ni pamoja na mariah carey leona lewis rihanna leann rimes na mary j
blige miongoni mwa wengine
knowles alipeana chakula katika vituo mbalimbali aliposimama wakati wa ziara yake ya the beyonc experience tour katika houston tarehe julai atlanta tarehe julai washington dc on agosti toronto agosti chicago agosti na los angeles tarehe septemba 
oktoba knowles alihudhuria hafla ya miami children s hospital diamond ball private concert katika uwanja wa american airlines mjini miami ambapo yeye aliingizwa kwenye international pediatric hall of fame
ethan bortnick mwimbaji wa miaka saba alimwimbia knowls wimbo wa under rainbow
baada ya kukamilisha kazi katika kampuni ya cadillac records knowles alipeana mshahara wake wote kwa phoenix house shirika la vituo vya kuwaasaidia watu kuweza kurudi kuishi maisha ya kawaida nchini kote
knowles alitembelea kituo cha brooklyn katika maandalizi kwa kumwonyesha singer etta james ambaye aliwahi kutumia dawa ya heroin na hivi majuzi knowles ameungana na mradi wa the show your helping hand hunger relief na general mills hamburger helper
lengo lao ni kusaidia shirika la feeding amerika kupeleka zaidi ya milo milioni 
 kwenye mabenki ya chakula mitaani
knowles huwahimiza mashabiki wake kuleta chakula kisichoharibika kwa urahisi kwenye vituo anavyotembelea katika ziara zake za marekani
mfadhaiko huo ulikuwa mkali kwani ulidumu kwa miaka kadhaa na wakati huo alijifungia chumbani mwake na akakataa kula kitu chochote
knowles alisema kuwa yeye alipata ugumu wa kuzungumza kuhusu mfadhaiko huo kwa sababu kikundi cha destiny s child kilikuwa tu kimeshinda tuzo yao ya kwanza ya grammy na yeye aliogopa kuwa hakuna mtu ambaye angemwamini
matukio haya yote yalimfanya ajiulize maswali na kujiuliza ni nani waliokuwa marafiki zake
akielezea hali hiyo yeye alisema sasa kwa sababu mimi ninajulikana sana nilikuwa ninaogopa kuwa sitaweza kumpata mtu tena wa kunipenda vile nilivyo
yeye humkumbuka mama yake tina knowles ambaye hatimaye alimwambia haya na kusaidia kumwondoa kwenye mfadhaiko huo kwa nini unafikiri mtu hawezi kukupenda tangu mwaka knowles imekuwa katika uhusiano na rapa jay z ambaye ameshirikiana naye katika nyimbo nyingi
fununu zilianza kutanda kuhusu uhusiano wao baada ya knowles kushirikishwa katika wimbo wa bonnie clyde
licha ya kuendelea kwa fununu kuhusu uhusiano wao wao walitahadhari kuhusu jambo hilo
katika mwaka wa fununu zilianza kuenea kuhusu ndoa yao
knowles alipinga uvumi huo kwa kusema kuwa yeye na jay z walikuwa hata hawana uchumba
alipoulizwa tena kuhusu jambo hili katika septemba jay z alijibu siku moja hivi karibuni wacha tuyaachie hapo
laura schreffler mwandishi mwandamizi wa jarida la ok mnamo aprili knowles na jay z walioana katika mji wa new york
jambo hili lilijulikana na umma mnamo aprili lakini knowles hakuvaa pete yake ya harusi hadharani hadi wakati wa hafla ya fashion rocks concert tarehe septemba mjini new york
knowles hatimaye alifichua ndoa yao kupitia kwa video ya ufunguzi ya montage katika hafla ya ukilizaji wa albamu yake ya i am sasha fierce katika klabu ya sony huko manhattan
north carolina karolina ya kaskazini ni jimbo la kujitawala la marekani kwenye mwambao wa atlantiki
north carolina ilikuwa kati ya majimbo yaliyoasi dhidi ya uingereza mwaka na kuunda maungano ya madola ya amerika tangu 
imepakana na south carolina georgia tennessee virginia na bahari ya atlantiki
jina limetokana na koloni ya uingereza lililotolewa jina kwa heshima ya mfalme charles ii wa uingereza
imepakana na north carolina georgia na bahari ya atlantiki
south carolina ilikuwa koloni ya uingereza tangu na pia moja kati ya koloni zilizoasi dhidi ya uingereza mwaka na kuunda nchi mpya ya marekani tangu 
william henry bragg julai machi alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uingereza
baadhi ya utafiti mwingine alichunguza mionzi ya eksirei
mwaka wa pamoja na mwana wake lawrence bragg alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
william lawrence bragg machi julai alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya australia
baadhi ya utafiti mwingine alichunguza mionzi ya eksirei na nuru
mwaka wa pamoja na baba yake william henry bragg alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
max karl ernst ludwig planck aprili oktoba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
iko kwenye pwani la kusini ya nchi mwambaoni wa bahari ya baltiki
ilikuwa kitovu cha utamaduni wa kiswidi katika ufini lakini leo hii ni asilimia tano za wakazi pekee wanaosema kiswidi
kuna pia chuo kikuu na askofu wa kanisa la kilutheri
west virginia virginia magharibi ni jimbo la kujitawala la maungano ya madola ya amerika au marekani
imepakana na ohio kentucky maryland na virginia
jimbo lina wakazi wanaokalia eneo la kilomita za mraba 
kabla ya eneo la jimbo lilikuwa sehemu za virginia
wakati ule wilaya za magharibi ya jimbo zilijitenga na kuwa jimbo jipya lililobaki upande wa maungano
wilaya hizi ziliendelea kama jimbo la pekee la west virginia hata baada ya mwisho wa vita
kenya african national union au kanu ni chama cha kisiasa nchini kenya
kanu ilikuwa chama tawala cha nchi tangu uhuru katika mwaka hadi kushindwa katika uchaguzi wa 
chama kilianzishwa na wanasiasa waliyekuwa wanachama wa kenya african union ilichoanzishwa mwaka kwa jina la kenya african study union
jina likabadilishwa haraka kuwa kenya african union likabaki hivyo hadi kau iliposimamishwa na serikali ya ukoloni
mwenyekiti wa kau ilipos ajiliwa alikuwa james gichuru
gichuru alipatiya kiti chake cha uongozi jomo kenyatta wakati kenyatta aliporudi kenya baada ya miaka ngambo
gichuru angerudia tendo hili wakati alipochaguliwa kuongoza kanu ilipofufuliwa kupigania uchaguzi ambayo ingekuwa 
kenyatta angeendelea kuongoza hiki chama tangu mwaka hadi kifo chake 
tangu oktoba daniel arap moi akawa kiongozi wa chama
kanu ilishinda vyama vya kadu na app na kupata ruhusa ya kuunda serikali huru ya kwanza nchini kenya
mwaka iliyofuata wabunge wa hivi vyama walivuka sakafu na kujiunga na kanu
kenya ikawa nchi ya utawala wa chama kimoja yaani defacto
hali hii ilidumu hadi wakati serikali ya moi ililazimishwa kukubali vyama vingi na badiliko la katiba tena
katika uchguzi za na kanu ilifaulu kurudi kama chama kikubwa kwa sababu wapinzani wake walikosa umoja na kura za upinzani zilitawanyika kwa vyama mbalimbali kama vile democratic party of kenya ford kenya ford asili na national development party of kenya
 moi alipatana ushirikiano na raila odinga wa ndp aliyejiunga na serikali ya moi kwanza kama waziri
baadaye ndp ilijiunga na kanu na jina la chama cha pamoja likawa kanu mpya new kanu
mwaka moi alipanga kukabidhi uongozi wa taifa mkononi mwa uhuru kenyatta aliye mtoto wa mzee jomo kenyatta kwa njia ya uchaguzi wa rais
kundi la raila odinga pamoja na wanakanu wa miaki mingi waliondoka kwa sababu hawakuridhika na kenyatta kuwa mgombea wa urais
wananchi wa kenya walipendelea chama cha national rainbow coalition pamoja na mgombea wake mwai kibaki na kanu ilipata kura chache ikarudi bungeni kama chama cha upinzani
wakati huu wa upinzani baada ya kanu iliona mafarakano mengi
chama kilichobaki kiliongozwa na uhuru kenyatta lakini alipingwa na kundi chini ya nicolas biwott kilichojitenga kwa muda
 wakajiunga na serikali ya umoja wa kitaifa cha kibaki
kabla ya uchaguzi wa kanu iliunga mkono maungano ya party of national unity ya rais kibaki ikimpigania kibaki kama rais lakini kuwa na wagombea wake wa pekee
kenyatta alitangaza ya kwamba kanu itadai cheo cha makamu wa rais
katika uchaguzi wa kanu ilishika viti bungeni
wapinzani wa kenyatta ndani ya chama walidhoofika baada ya biwott kutofaulu kutetea nafasi yake bungeni
nishati inamaanisha uwezo wa kufanya kazi na kusababisha mabadiliko
katika sayansi nishati hupimwa kwa kipimo cha si joule
nishati kuwekwa katika makundi kulingana na matumizi ya mwanadamu na ukubwa wa uhitaji wake katika sura ya kijamii halafu pia na aina ya matumizi
fizikia hueleza nishati na tabia zake kimaumbile na msababisho kimatukio
kazi kifizikia ni kitendo kinachohusisha mabadilishano ya namna moja ya nishati hadi nyingine ama pia kubadili hali ya kimaumbile na nafasi
kwa mfano kusogeza kiti ni kazi inayojidhihirisha kwa kuhamisha kiti toka nukta moja hadi nyingine
tathmini ya kihesabu ya kazi kulingana na nishati kifizikia hukokotolewa kwa thamani ya juli na kadhaa
hujidhihirisha katika sura mbili na kutathminiwa hivi hii ni hali ya kiutathmini uwezo wa nishati kufanya kazi ama kuleta zao fulani la kikazi katika wakati ambao tukio halisi halijatendeka
jiwe juu ya kigingi cha mlima kabla halijadondoka lina tathmini ya uwezo wa nguvukazi sawa na mara litakapofika chini wakati wa kudondoka
hii ni kanuni inayo elezea mbadilishano wa nishati kutoka hali moja hata nyingine nayo inasema nishati haiwezi kujengwa wala kubomolewa bali hubadilika kutoka hali moja hadi nyingine
hivyo kama kitendo kinaweza kurudishwa kilikotekea kiasi kile kile cha nishati itapatikana
vile vile nishati inaposababisha tukio ambalo nishati za aina nyingine kutukia basi kiasi cha tathmini yake ni sawa sawa na nishati iliyosababisha
mfano wa kanuni hii unaonekana kwenye bembea kama ile kwenye saa ya ukutani ya kimakanika
jiwe la kuning inia linapofika usawa wa juu kabisa huwa na nishati uweza ya juu kabisa
halafu nishati mwenendo huwa ni sifuri pale linapokuwa limesimama kabla ya kubembea na kurudi chini
katika hali ya wima kabisa nishati uweza huwa ni sifuri na wakati nishati mwenendo huwa juu kabisa
na hivyo kufanya mabadilishano ya nishati uweza na nishati mwenendo vinavyohusiana katika mifumo ya kazi za kimakanika
changamoto ya nadharia ya uhifadhi sawia wa nishati kanuni hii katika nyanja ya kifizikia imefika njia panda baada ya mifumo mpya wa uzalishaji nishati kugunduliwa
nebraska ni jimbo la kujitawala la maungano ya madola ya amerika au marekani
iko katikati ya marekani bara ikipakana na majimbo ya south dakota iowa missouri kansas colorado na wyoming
mji mkuu ni lincoln na mji mkubwa jimboni ni omaha
jimbo lina wakazi wanaokalia eneo la kilomita za mraba 
nebraska ni hasa jimbo la kilimo cha mahindi pamoja na ufugaji wa ng ombe
wakati wa julai agosti halijoto hufikia c inayoshuka hadi c wakati wa januari
eneo la nebraska lilitwaliwa na marekani mwaka 
baada ya vita ya wenyewe kwa wenyewe ya marekani eneo likapewa cheo cha jimbo kamili
kerio ni mto wa mkoa wa bonde la ufa nchini kenya
mto hufuata mwendo wake katika bonde la kerio ambalo ni sehemu ya bonde la ufa kubwa
mto huelekea kaskazini kati ya milima ya elgeyo na milima ya tugen ukipita katika marakwet na pokot mashariki hdi kuishia katika ziwa turkana
nishati nukta sifuri ni chanzo cha nishati isiyo na mpaka iliyogunduliwa katika nyanja za kisayansi katika kipindi cha karibuni
chanzo cha nishati ya namna hii inapingana na nadharia ya kawaida juu ya tabia ya madilishano kinishati ya kanuni ya uhifadhi sawia wa kinishati
kitabu cha wafu cha tibeti ni andiko litokalo katika dini ya ubuddha wa tibeti
ni kitabu chenye utenzi wa maneno yasemwayo kwa mtu aliye kufa mara kabla ya kufa na baada
huitwa bardo thodol kwa lugha ya kienyeji ya tibet kutoka neno bardo lenye maana hali ya mpito ama hali ya kati na hata pia kuwa katikati ya
ni desturi ya kimapokeo ya watu wa tibeti katika shughuli zinahusiana na mtu kukata roho
bardo thodol husomwa kwa namna ya kuimba na malama kuelekezwa kwa anayekufa aliyekufa ama mtu wa ukaribu na marehemu
hii imetokana na ushawawishi wa kiimani toka kwa masanusi na watawa wa kibuddha wa tibeti walio amka kiroho
bardo thodol inatofautisha hali ya kati kati ya maisha mawili kwa namna bardo tatu na zenyewe zikizidi kugawanywa zaidi chikhai bardo ina mambo juu ya upitio wa nuru nyeupe ya uhalisi aghalabu ya karibu kabisa ambayo mtu anaweza kuona kiroho
choyid bardo ina mambo juu ya upitio wa maona ya mabuddha katika hali mbali mbali au tena kwa kiasi cha karibu mtu awezavyo kuona
the sidpa bardo ina mambo juu ya maruwe ruwe yanatokana na karma ambayo hupelekea kumlazimu mtu azaliwe tena
baada ya chuo cha al qairawin mjini fez moroko ni chuo kikuu cha kale duniani kinachoendelea hadi leo hii
al azhar imejulikana hasa kama chuo cha kiislamu lakini leo hii kuna idara nyingi kama vile madhab sheria ya kiislamu lugha ya kiarabu tiba ualimu uhandisi na nyengine
al azhar kilianzishwa wakati wa makhalifa wafatima wa shia kama chuo cha sharia kando la msikiti ya al azhar iliyojengwa mwaka bk
mwaka mafundisho ya sheria ya kiislamu yalianzishwa
madrasa ya kufundisha kalam theolojia ya kiislamu ilianzishwa mwaka bk
baada ya mwisho wa utawala wa wafatima mwelekeo wa chuo kilikuwa cha kisunni
baada ya anguko la waabbasi kutokana na kutwaliwa na baghdad na wamongolia mwaka al azhar ilikuwa kitovu cha elimu ya kisunni katika dunia ya kiislamu ikabaki hivyo hadi leo
hivi mtazamaji anatambuliwa kila wakati anaingia kwenye tovuti hii
katika karne ya chuo kilipanushwa chini ya malme faruk wa misri na tena chini ya serikali ya kanali gamal abdel nasser kwa kuongeza idara za kisasa
lama kitibeti wylie bla ma ni cheo cha heshima kwa mwalimu wa kidini wa tibet
jina hili linafanana na lile la kisanskriti guru taz
ubuddha wa kitibeti ni mwili wa nakalafundishi za kibuddha na aina ya utaasisi wa kitibeti ukanda wa himalaya kujumlisha tibet kaskazini ya nepali bhutan sikkim na ladakh mongolia buryatia tuva na kalmykia russia na kaskazini mashariki ya uchina manchuria heilongjiang jilin
hujumuisha mafundisho ya vyombo vitatu au yanas katika kisanskriti vya ubuddha hinayana mahayana na vajrayana vijulikanavyo pia kama tantrayana
manchuria ni jina la kihistoria kwa eneo katika kaskazini mashariki ya china
leo hii limegawiwa katika majimbo ya heilongjiang jilin na liaoning
nasaba ya qing yenye asili ya manchuria ilitawala china kuanzia hadi mwisho wa milki ya china mwaka 
kati ya na manchuria ilikuwa nchi lindwa iliyosimamiwa na japani kwa jina la manchukuo iliyorudishwa kwa china baada ya vita kuu ya pili ya dunia
mto wa amur kirusi kichina heilong jiang ni mto mkubwa wa asia ya mashariki ambao ni mpaka kati ya urusi na china kwa maelfu ya kilomita
amur ina chanzo chake penye kuungana kwa tawimito ya argun na shilka karibu na kijiji cha moguhe katika jimbo la heilongjiang
kuanzia hapa inafuata mwendo wake kwa urefu wa km hadi kuishia katika bahari ya ochotsk pasifiki karibu na kisiwa kikubwa cha sakhalin
tawimito argun na shilka inaanza katika mongolia yenyewe na mongolia ya kichina
pamoja na mwendo wa argun urefu wa mto wote ni takriban km hivyo mto mrefu wa nane duniani
amur imekuwa mpaka kati ya china na urusi tangu mkataba kati ya nchi hizi wa tar
wamongolia wenyewe mara nyingi huita eneo mongolia ya kusini
imepakana na jamhuri ya mongolia urusi na majimbo mbalimbali ya china
eneo lake ni milioni 
 km takriban za china linalokaliwa na watu milioni 
lugha rasmi ni kichina cha mandarin na kimongolia
westlands ni mtaa wa jiji la nairobi kenya ulioendelea kuwa kitovu cha kibiashara kando la nairobi mjini penyewe
westlands iko kando la barabara kuu ya waiyaki way na kipilefti ya westlands
ni pia jina la moja kati ya tarafa nane za mkoa wa nairobi
hadi miaka ya westlands ilikuwa sehemu tulivu ya nyumba za watu na maduka machache ikahesabiwa kuwa sehemu ya parklands
katika nusu ya pili ya miaka ya majengo makubwa ya maduka kama the mall na baadaye sarit center yalijengwa yaliofuatwa na nyumba za ofisi
wenye biashara na ofisi wamependa westlands kwa sababu inafikiwa kirahisi kutoka pande za kaskazini na magharibi za nairobi bila kuingia katika msongamano wa magari mjini penyewe pia kwa sababu hali ya usalama barabarani ni afadhali
westlands ni pia jina la tarafa inayounganisha maeneo penye nyumba nzuri kama vile lavington au highridge lakini pia mitaa ya vibanda kama kangemi
pamoja na kitovu cha kibiashara karibu na kipilefti ya westlands kuna divisheni zuifuatazo albert einstein machi aprili alikuwa mwanafizikia mwenye asili ya kiyahudi kutoka nchi ya ujerumani
mwaka alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
mwaka alipoona kuwa hitler aliteka utawala nchini ujerumani aliamua kubaki marekani alipokuwa amekwenda na hatimaye alipata uraia wa huko mwaka 
niels henrik david bohr oktoba novemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya denmark
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
tangu elementi sintetiki ya bohri imepewa jina lake kwa heshima ya niels bohr
karl manne georg siegbahn desemba septemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uswidi
alichunguza vipengele vingi vya fizikia baadhi yao usumaku mionzi ya eksirei na nadharia ya atomu
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
james franck agosti mei alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani
hasa alifanya utafiti upande wa nadharia ya atomu
mwaka wa pamoja na gustav hertz alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
owen willans richardson aprili februari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uingereza
hasa anajulikana kwa utafiti wake upande wa nadharia ya thermioni
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
uwanja wa ndege wa kijeshi wa eastleigh uko upande wa kaskazini ya mtaa
mtaa wa mabanda wa mathare valley imepakana moja kwa moja na eastleigh
eastleigh ni mtaa wa pekee nje ya nairobi mjini kitovu cha kibiashara mwenye mpangilio kwa namna ya jiji
nyumba nyingi ni za magorofa zinazofuatana bila nafasi ya bustani
hii ni tofauti na eneo kubwa la nairobi penye mabustani
mpangilio mzuri wa eastleigh umerudi nyuma kwa sababu manisipaa ya nairobi haikuangalia mtaa huu kwa muda mrefu
kwa miaka mingi first avenue pekee ilitunzwa lakini barabara za kando ziliharibika kabisa
second avenue imetengenezwa upya tangu mwaka 
eastleigh ilipangwa wakati wa ukoloni kama eneo la wah ndi
baada ya uhuru wahindi wengi waliondoka au kuhama
badala yao wasomalia na waethiopia wengi waliingia eastleigh
kiutawala eastleigh ni sehemu ya tarafa ya pumwani ndani ya mkoa wa nairobi
kati ya watu mashuhuri wa eastleigh alikuwako mohamed amin aliyejulikaa kama mwanahabari na mpiga picha
nchini kenya kuna wilaya zifuatazo zinazogawiwa kwa tarafa 
kuundwa kwa wilaya za nyongeza imetangazwa mwaka lakini hakukukamilika
tarafa hizi hugawiwa kwa locations mitaa halafu sublocations vijiji
afghanistan pia afuganistani ni nchi ya bara la asia
inapakana na nchi za pakistan uajemi turkmenistan usbekistan tajikistan na china
ni nchi ya milima mirefu mingi inayofunika za uso wake
sehemu kubwa ya eneo lake lenye km ni milima
asilimia za nchi iko mita au zaidi juu ya ub ikiendelea kupanda hadi mita kwenye ncha ya mlima noshak
katika kaskazini na kusini magharibi kuna maeneo ya tambarare yenye tabia ya jangwa
maeneo makubwa ni yabisi na nusu jangwa au jangwa
sehemu za juu milimani huwa na jalidi kali wakati wa majira ya kipupwe na tambarare za chini huwa na joto kali wakati wa majira ya joto
afghanistan kama nchi ya pekee ilianza kutokea wakati wa karne ya 
kabla ya hapo nchi yote au sehemu mbalimbali zilikuwa sehemu ya milki jirani hata kama sehemu za eneo la afghanistan zilijitegemea chini ya watawala wadogo
kwa vipindi virefu vya historia afghanistan ilikuwa sehemu ya milki za uajemi iran
tangu miaka ya afghanistan imekabiliwa na vita mwaka umoja wa kisovyeti ulivamia nchi ikapaswa kujiondoa tena mwaka 
vita vya wenyewe kwa wenyewe vilifuata kati ya vikundi vya wapinzani ambako nchi jirani ya pakistan ilikuwa na athira kubwa kwa kutuma silaha na pesa
baada ya kipindi kifupi cha serikali ya kitaifa kundi la kiislamu la taliban lilifaulu kuteka kabul kwa msaada kutoka saudia na pakistan mwaka 
serikali ya taliban ilikwisha kwa sababu walimruhusu osama bin laden pamoja na kundi lake la al qaide kuwa na kimbilio nchini
baada ya shambulio la septemba marekani ililipa kisasi kwa kushambulia afghanistan
hali ya vita imeendelea ndani ya afghanistan katika vita ya marekani na nato 
tangu disemba nchi za nato zilitangaza ya kwamba wamemaliza kuhudhuria katika mapigano na kuondoa sehemu kubwa ya wanajeshi kutoka afghanistan
vikosi vya nato vimebakizwa shabaha ya kusaidia jeshi la kitaifa
mwaka wakazi walikadiriwa kuwa wakiwemo wakimbizi milioni 
 wanaoishi pakistan na iran
kwa kuwa nchi iko kwenye njia zinazounganisha maeneo mbalimbali ya asia wakazi hao ni mchanganyiko mkuu kabila kubwa ni la wapashtuni halafu kuna watajiki wauzbeki wahazara n
zile rasmi ni kipashto na kidari ambazo zote mbili ni za jamii ya kiajemi kati ya lugha za kihindi kiulaya
upande wa dini zaidi ya ni waislamu wasuni washia n
waliobaki ni wazoroasta wakristo wahindu singasinga n
mongolia kwa kimongolia mongol uls ni nchi ya bara la asia
ni nchi kubwa ya duniani lakini kuna wakazi wachache tu jumla milioni 
 hivyo msongamano wa watu ni mdogo sana
sehemu za kusini mwa mongolia ya kihistoria ziko ndani ya jamhuri ya watu wa china
mongolia ni nchi ya mbuga yabisi majangwa na milima inayofikia kimo cha mita juu ya ub nayramadlin orgil
kaskazini mwa nchi kuna ardhi yenye hali ya sakitu ya kudumu yaani yenye halijoto chini ya c ndani yake isiyopoa hata wakati wa majira ya joto
asilimia pekee za nchi ina misitu hasa mlimani na ardhi inayolimika ni tu
majira hubadilishana kuwa na joto pia baridi kali
hali halisi wakati wa joto mchana kuna joto kali lakini usiku huwa baridi
usimbishaji una tofauti kubwa kati ya kaskazini na kusini mwa nchi
kusini ni yabisi zaidi hadi kushuka kwa mm za mvua pekee kwa mwaka katika jangwa la gobi
miaka iliyopita nchi hii ilikuwa chanzo cha moja kati ya milki kubwa kabisa katika historia wakati ambako chingis khan alipounda milki ya wamongolia iliyoenea kuanzia china hadi mashariki ya kati na ulaya
hadi mwaka nchi iliitwa jamhuri ya watu wa mongolia
wakazi ni hasa wakhalkhas wakazaki na wengineo
upande wa dini wabuddha ni waislamu ni wafuasi wa dini za jadi ni 
 wakristo ni 
 lakini 
 hawana dini yoyote
uchumi wa mongolia hutegemea hasa migodi na ufugaji
kihistoria wamongolia walikuwa wafugaji waliohamahama na wanyama wao na kuishi katika hema
sekta ya kisasa ya biashara iko hasa kwenye mji mkuu
kilimo kipo mahali pachache kufuatana na tabia yabisi ya nchi
wakati wa baridi sehemu kubwa ya wafugaji hukaa vijijini walipojenga nyumba
ulaanbaatar pia ulan bator kimongolia mshujaa mwekundu ni mji mkuu wa mongolia mwenye wakazi 
sehemu ya wakazi hufuata mapokeo ya mongolia wakiishi mjini miezi ya baridi tu lakini miezi ya joto huhamahama kwenye hema pamoja na mifugo yao
mji uko kwenye nyanda za juu kwa kimo cha kando la mto tuul na mlima bogd khan uul
karibu nusu ya wakazi wote wa mongolia wanaishi hapa
takriban theluthi ya watu wa ulanbaatar wanaishi katika hema za yurt nyumba za kijadi wanapochoma makaa wakati wa baridi na halii hii inaogeza sana machafuko wa hewa
machafuko wa hewa katika miezi ya bbadiri ni tatizo kubwa wa jiji hili
ulanbaatar imeitwa mji mkuu baridi duniani mwenye c kwa wastani ya halijoto ya mwaka
sababu yake ni baridi kali katika miezi ya novemba hadi machi mchana bis c usiku c
wakati wa juni hadi agosti kuna joto kiasi mchana c usiku c
mji ulianzishwa kama makao ya mkuu wa wamonaki wa kibuddha katika mongolia
awali makao haya yalihamahama lakini tangu uko mahali ulipo
tangu serikali ya kikomunisti ilianzisha jina la ulaanbaatar
kabla ya mapinduzi ya kikomunisti ilikuwa makao makuu ya kiongozi wa kidini pia ya kisiasa ya wamongolia
mjui ulikua tangu kama kituo cha biashara ya chai kati ya china na urusi
baada ya kuporomoka ya milki ya china mwaka na mongolia kutafuta uhuru wake mji ukawa mji mkuu wa nchi mpya chini ya uongozi wa wakomunisti waliosaidiwa na urusi
sehemu kubwa ya ulanbaatar ilijengwa wakati wa utawala wa kikomunisti kwa kuiga mfano wa miji ya urusi
indonesia ni nchi ya visiwa katika asia ya kusini mashariki
iko upande wa kusini mashariki kati ya bahari ya uhindi na pasifiki
indonesia imepakana na papua guinea mpya kwenye kisiwa cha guinea mpya pia na timor ya mashariki kwenye kisiwa cha timor halafu na malaysia kwenye kisiwa cha borneo
nchi nyingine zilizo karibu ni australia singapore na ufilipino
indonesia ni nchi ya visiwa ilhali zaidi ya kati ya hivyo vinakaliwa na watu
visiwa vikubwa vyenye wakazi wengi ni hasa vitano visiwa vya indonesia viliathiriwa na utamaduni wa uhindi
tangu karne ya waholanzi walianza kujenga vituo na kueneza utawala wao
waliita koloni lao uhindi wa kiholanzi nederlands indi 
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia japani ikatwaa visiwa na kuwafukuza waholanzi
mwisho wa vita kiongozi sukarno akatangaza indonesia kama nchi huru
waholanzi walijaribu kurudisha utawala wao lakini walilazimishwa na marekani kukubali uhuru wa nchi
nchi ina wakazi hivyo ina nafasi ya nne kati ya mataifa makubwa duniani
ni nchi yenye waislamu wengi kuliko nyingine zote duniani
makabila asili ni hivi kubwa zaidi ni wajava 
lugha rasmi ni bahasa indonesia kiindonesia iliyoundwa katika karne ya kama lugha ya taifa kutokana na lahaja ya kimalay
nchini kote kuna lugha za asili zaidi ya angalia orodha ya lugha za indonesia
hizo zote ni dini zilizotambulika rasmi pamoja na ile ya konfusio 
kamboja au kampuchia ni ufalme katika bara la asia upande wa kusini mashariki katika rasi ya indochina
 ni wavietnam ni wachina na makabila mbalimbali
upande wa dini 
 ni wabuddha madhehebu ya theravada
laos ni nchi ya bara la asia upande wa kusini mashariki
inapakana na vietnam kamboja thailand myanmar na uchina
wakazi wengi ni walao ni wakhmu wahmong n
upande wa dini ni wabuddha wa madhehebu ya theravada
 wanafuata dini za jadi satsana phi na 
 ni wakristo wakiwemo kwanza waprotestanti halafu wakatoliki
amerika ya kaskazini ni bara kwenye upande wa kaskazini mwa ikweta
inapakana na bahari ya pasifiki upande wa magharibi na bahari ya atlantiki upande wa mashariki
kisiwa cha greenland ni sehemu ya amerika kaskazini kijiografia maana kipo juu ya bamba la gandunia lileile lakini si nchi huru kipo chini ya denmark
nchi za amerika ya kati zinahesabiwa kuwa sehemu za bara hilo katika hesabu ya kawaida ya bara saba
kijiolojia ziko juu ya bamba la gandunia tofauti na amerika kaskazini ni bamba la karibi pia kihistoria na kiutamaduni ziko toafuti na nchi mbili kubwa katika kaskazini
amerika ya kati ni eneo upande wa kusini ya marekani au meksiko taz
inajumisha nchi za shingo la nchi kati ya marekani na kolombia pamoja na visiwa vya karibi
pia kuna nchi za visiwani katika bahari ya karibi amerika ya kusini ni bara upande wa kusini mwa ikweta
inapakana na bahari ya pasifiki upande wa magharibi na bahari ya atlantiki upande wa mashariki
sababu yake ni ya kwamba sehemu kubwa ya bara hii ilikuwa koloni ya hispania
nchi zote mbili ziliacha tabia za utamaduni wao pamoja na lugha zilizokuwa lugha za kitaifa
nchi za guyana pekee zilikuwa koloni za mataifa mengine ya ulaya zilizoacha lugha zao belize ni nchi ya amerika ya kati upande wa pwani ya mashariki
inapakana na nchi za mexiko guatemala na honduras
hadi mwaka ilijulikana kama koloni la british honduras honduras ya kiingereza
tangu koloni lilikuwa na serikali yake na madaraka ya kujitawala katika mambo ya ndani
walio wengi ni machotara wana zaidi damu ya waindio zaidi damu ya kiafrika
lugha rasmi ni kiingereza lakini kwa kawaida zinazungumwa krioli na kihispania
upande wa dini 
 ni wakatoliki na 
 waprotestanti wa madhehebu mbalimbali
jina la mji liliundwa na maneno mawili ya belize nchi na mopan ambayo ni mto wa karibu
belmopan iko kando la mto belize kwenye n w takriban mita juu ya ub
ilichukua nafasi ya belize city mji mkuu wa awali ulioharibika kabisa na dhoruba ya tufani mwaka 
mji ulipangwa kwa ajili ya wakazi lakini haikukua ipasavyo
pamoja na ofisi za serikali na bunge kuna pia chuo kikuu cha belize
zamani ilikuwa pia mji mkuu lakini baada ya kuharibiwa na dhoruba ya tufani mwaka mji mkuu mpya uliundwa kwa jina la belmopan
mji ulikua tena baada ya tufani kuwa na wakazi hadi 
belize city ni kitovu cha uchumi na utamaduni na pia bandari kuu ya nchi kando la bahari ya karibi
guatemala kutoka lugha ya kinahuatl cuauht mall n kwenye miti mingi ni nchi ya amerika ya kati
inapakana na bahari ya pasifiki upande wa magharibi na atlantiki upande wa mashariki tena na nchi za mexiko belize honduras na el salvador
eneo lake ni km ambamo wanaishi watu 
wakazi wengi ni machotara waliotokana na waindio na wazungu au watu wenye asili ya ulaya tu
lugha rasmi na inayotumika zaidi ni kihispania lakini zipo pia nyingine za wakazi asili
upande wa dini wakazi wengi ni wafuasi wa yesu katika kanisa katoliki 
 na madhehebu mengine ya ukristo hasa ya uprotestanti 
matajiri wakuu duniani kulingana na jarida la forbes mnamo aprili wanaongozwa na mwanzilishi wa kampuni ya microsoft bill gates
mmarekani huyu mwenye umri wa miaka hamsini ana ameongoza orodha hii ya forbes kwa miaka kumi iliyopita
mwaka huu mali ya yake yamekadiriwa kuwa dola bilioni hamsini kama ilivyo miaka yake
kuna uwezekano kuwa utajiri huu utaongezeka katika miaka ya hivi karibuni kwa vile kampuni yake ya microsoft inakua kwa kiwango kikubwa vile vile
mabata ni ndege wa maji wa familia ya anatidae wenye madomo mafupi na mapana na miguu yenye ngozi kati ya vidole
manyoya yao huwa na uwezo bora wa kufukuza maji kwa msaada wa mafuta maalumu
mabata ndiyo moja ya familia za ndege ambazo spishi zao zina uume kwa sababu mabata wanapandana majini tu
mabata huchanganywa pengine na aina kadhaa za ndege wa maji wasiohusiana wenye maumbo yanayofanana kama wazamaji vibisi kukuziwa na shaunge
mwili wote wa mabata kwa ujumla ni mrefu na mpana na mabata wengi kwa wastani wana shingo fupi lakini shingo la mabata bukini na mabata maji ni ndefu
umbo la mwili la mabata kwa kiasi fulani hutofautiana na hawa kwa kuwa kidogo wa duara kidogo
miguu yenye magamba ni yenye nguvu na iliyokuwa vizuri na kwa kawaida na hurushwa nyuma kabisa ya mwili hivyo zaidi hasa kwenye spishi za majini
mbawa zake ni zenye nguvu na kwa ujumla ni ndogo na zilizochongoka na kupaa kwa bata kunahitaji mapigo ya haraka bila ya kupumzika hivyo kuhitaji misuli yenye nguvu sana
hata hivyo spishi tatu za bata aina ya steamer hawawezi kuruka kabisa
spishi nyingi za bata hushindwa kuruka vizuri kipindi cha kupukutisha manyoya ya zamani na kuotesha mapya hutafuta mazingira salama yenye chakula kingi wakati huo
hivyo basi kipindi hiki hufuata baada ya kipindi cha kuhama
spishi kubwa hutafuta chakula aghalabu ardhini au kwa maji machache
spishi ndogo nyingine hula mimea ya maji na huzamia kichwa chao tu nyingine huzamia kabisa ili kukamata samaki wanyamakombe au mimea ya maji lakini spishi kadhaa hutafuta chakula ardhini
hujenga matago yao ardhini juu ya mwamba ndani ya shimo la miti au ndani ya pango la sungura mhanga k
manyoya ya spishi kadhaa hupendwa sana kama kijazo cha mito mifarishi mafuko ya kulalia na makoti
wataalamu hawakubaliana kuhusu uainisho wa mabata ndani ya familia yao
kuna ainisho mbalimbali na mmoja tu unaonyeshwa hapa mabata wenye miguu mirefu ambao wanafanana na mabata bukini
jenasi moja itokeayo kila mahali pa kufaa nchini kwa tropiki wana mnasaba na lakini wanafanana na familia ndogo
jenasi moja kwa australia ambayo ilikuwa imeainishwa zamani ndani ya lakini anatomia yake ionyesha mnasaba na jenasi moja kwa afrika ambayo ilikuwa imeainishwa zamani kama bata anayetua lakini iko karibu zaidi na jamii hii ya mabata makubwa wanaotokea mara nyingi nchini kavu ni kati ya na
juzijuzi wataalamu wameainisha jenasi na spishi moja imekwisha labda ndani ya familia ndogo hii nyingi zaidi kutoka kusini mwa ikweta anatinae mabata wachovya na wazamaji na moa nalo
jamii ya mabata wachovya ambao wanatokea sehemu zote duniani ilikuwa imeainishwa kwa jenasi mbili tu lakini ina jenasi sasa na spishi jamii ya mabata wazamaji ambao wantokea sehemu zote duniani ina spishi ndani ya jenasi 
marmaronetta ilikuwa imeainishwa zamani miongoni mwa mabata wachovya lakini inaainishwa hapa sasa
jamii ya moa nalo jina kwa kihawaii ni ya pekee
mabata hawa walitokea hawaii lakini wamekwisha sasa
walikuwa wakubwa sana na domo nene sana na walifanana na mabata bukini ambao hawakuweza kuruka angani
spishi nyingi zaidi zinatokea kaskazini mwa ikweta lakini kuna spishi mbili za mergus kusini mwa ikweta
jamii ndogo ya mabata iliyo na spishi ndani ya jenasi bata wanaoogelea na bata wa baharini wanakula wanyama chini kabisa ya kina cha maji
ili kuweza kuzama kwa urahisi bata wanaoogelea ni wazito kuliko bata aina ya dabbling hivyo inakuwa vigumu kwa wao kuruka
bata hawa wa dabbling hula kwenye uso wa maji au ardhini au chini ya ardhi kwa kadiri ya uwezo atakaoweza kufikia bila ya kuzama kabisa
 kuzunguka mdomo wa bata kuna umbo mithili ya kitana iitwayo pecten
hii huchuja majimaji kwa kuyapitisha kwenye pande za mdomo na kubakiza chakula chochote ndani
baadhi ya spishi kama vile smew goosander na mergansers wanauwezo wa kumeza samaki wakubwa
bata wengine wana midomo bapa mahsusi kwa kazi za kuzoa na kuvuta kama vile kuvuta magugumaji kuvuta minyoo na moluski nje ya matope kutafuta lava wa wadudu na kazi kubwa
wild ducks info maelezo ya kina kuhusu bata wa mwituni
duck videos kwenye mkusanyiko wa ndege kwenye wavuti
ducks at distance by rob hines at project gutenberg mwongozo wa kisasa wa kuwatambua bata maji wa marekani
imerekebishwa kutoka afrophonewikis ni kundi linalojadili jinsi ya kuendeleza kamusi elezo huria wikipedia za lugha za kiafrika
jay rosen amezaliwa mei buffalo new york ni mwandishi na mwalimu wa uandishi wa habari katika chuo kikuu cha new york
jay rosen anajihusisha kwa karibu na masuala ya uandishi wa raia
kilichotolewa mwaka kinazungumzia juu ya umuhimu wa kutumia zana mpya za habari kwa ajili ya mawasiliano na masikilizano
jay anaandika katika blogu yake iitwayo pressthink ambayo inazungumzia juu ya taaluma ya uandishi katika zama za intaneti
pia huwa anaandika katika blogu ya the huffington post
pressthink ilishinda tuzo ya freedom blog award inayotolewa na shirika lisilo la kiserikali la reporters withouth borders mwaka 
tumbusi au tai mzoga ni ndege wakubwa katika familia accipitridae ambao hula mizoga
huko amerika kuna ndege wafananao na tumbusi lakini wale hawana mnasaba sana na huwekwa katika familia cathartidae
tumbusi huvumbua mizoga kwa macho lakini wale wa marekani wananusa vizuri pia
spishi nyingi za tumbusi zina kichwa bila manyoya
sifa bainifu hii imekua kuzuia manyoya ya kichwa yasichafuliwe kwa damu wakati tumbusi akiingiza kichwa chake ndani ya mzoga
kichwa wenye upara kinaweza kusafishwa kwa urahisi ndani ya mto au ziwa
wakitafuta mawindo vipondya huruka kwa mwinuko mfupi juu ya viwanja na vinamasi na huweka mabawa yao kwa fupi
hulitengeneza tago lao ardhini au juu ya mti na jike huyataga mayai 
michael gerard tyson amezaliwa juni ni mpiga ngumi wa uzito wa juu duniani unaotambuliwa na shirikisho la ngumi duniani wbc
ni bondia wa kwanza kuwahi kutwaa taji hilo akiwa na umri mdogo
alikuwa mtoto mtukutu akijihusisha na matukio ya uporaji mitaani
alipelekwa katika shule ya kurekebisha tabia jela ya watoto huko new york
akiwa huko alionekana mwenye kipaji na mwalimu wa ngumi mmarekani aitwaye cus d amato ambaye matunda yake mengine ni mwanamasumbwi aitwaye floyd petterson na kutwaa taji la ngumi 
otto von bismarck aprili julai alikuwa mwanasiasa mashuhuri wa ujerumani katika karne ya 
akiwa waziri mkuu wa prussia alijenga umoja wa ujerumani katika vita tatu dhidi ya denmark austria na ufaransa 
kama chansella wa dola la ujerumani aliongoza siasa ya nchi hadi alipoachishwa na kaisari kijana wilhelm ii
jina lake kamili ilikuwa otto eduard leopold von bismarck sch nhausen
alizaliwa katika familia ya kitemi wa cheo cha chini katika ufalme wa prussia mamake alikuwa wa asili ya kiraia
alisoma sheria na kilimo kwenye chuo kikuu baada ya kumaliza elimu ya sekondari halafu akajiunga na jeshi kwa utumishi wake wa lazima
baada ya kifo cha baba mwaka akachukua utawala wa mashamba ya familia yake
 akafunga ndoa na marie von thadden akazaa naye watoto watatu marie herbert na wilhelm 
mwaka mfalme wa prussia alimteua kuwa mwakilishi wa prussia katika halmashauri ya shirikisho la kijerumani huko frankfurt wakati ule ujerumani ilikuwa shirikisho lisolo na nguvu ya madola yaliyojitegemea
madola makubwa katika shirikisho hili yalikuwa austria na prussia
bismarck alikuwa pia na vipindi vifupi vya utumisha kama mbalozi wa prussia katika st
petersburg na paris
mwaka aliteuliwa na mfalme friedrich wilhelm iv kuwa waziri mkuu wa prussia
shabaha yake kuu ilikuwa kuongeza uwezo wa prussia
aliimarisha jeshi la prussia dhidi ya upinzani wa wabunge wengi
jeshi hili lilipewa nafasi ya kuonyesha uwezo wake katika vita dhidi ya denmark ya 
matokeo ya vita yaliongeza mashindano kati ya prussia na austria juu ya kipaumbele ndani ya shirikisho la kijerumani
prussia pamoja na madola kadhaa madogo ilishinda austria na jeshi la shirikisho la kijerumani
shirikisho lilivunjika prussia ilimeza madola kama hannover na hesse yaliyokuwa yalishikamana na austria na kuwa dola kabisa ndani ya ujerumani
austria ilijiondoa katika siasa ya kijerumani na idadi kubwa ya madola ya kijerumani ilijiunga na prussia katika shirikisho la ujerumani ya kaskazini
bismarck alilenga sasa kukamilisha kipaumbele cha prussia katika ujerumani
alitumia nafasi ya magongano na ufaransa juu ya uchaguzi wa mfalme mpya wa hispania
kaisari napoleon iii wa ufaransa alitaka mfaransa achaguliwe lakini bismarck alimsukuma mgombea mjerumani
katika vita ya maneno ya kidiplomasia chansella aliweza kumwaibisha mtawala wa ufaransa
napoleoni iii alitangaza hali ya vita dhidi ya prussia lakini madola ya ujerumani ya kusini kama falme za bavaria na wuerttemberg yalijiunga na prussia
vita hii ilikuwa mara ya kwanza ya kwamba wajerumani wote isipokuwa austria walishikamana pamoja tangu muda mrefu sana
mfalme wa prussia friedrich wilhelm iv alitangazwa kuwa kaisari wilhelm wa ujerumani cheo hiki hakikutumika katika ujerumani tangu mwaka 
dola la ujerumani liliunganisha madola yote ya ujerumani ya kale isipokuwa austria chini ya mfalme wa prussia aliyekuwa sasa pia na cheo cha kaisari wa ujerumani
bismarck alikuwa mkuu wa serikali kama chansella wa ujerumani
bismarck alikuwa kiongozi wa ujerumani wakati nchi za ulaya ziliendelea kujipatia pande kubwa za dunia kama koloni
aliona gharama kubwa za kupata kujenga na kutetea koloni akaona ya kwamba faida yoyote kutoka kwa kuwa nazo hailingani na gharama hizo
tangu miaka ya idadi ya watu katika ujerumani iliongezeka waliodai koloni kwa sababu mbalimbali
wengine walidai koloni kama ishara ya nchi kubwa na muhimu wengine walikuwa wafanyabiashara waliotafuta ulinzi wa manowari za kijerumani kwa ajili ya biashara yao dhidi ya wenzao wa mataifa mengine
bismarck aliona ya kwamba hali ya ujerumani haitegemei kuwepo kwa bendera yake katika pembe za dunia bali uhusiano na majirani makubwa katika ulaya hasa uingereza ufaransa na urusi
tamko maarufu alipotembelewa na mgeni aliyetaka kumhamasisha kuunda koloni katika afrika likawa ramani yako ya afrika ni ya kuvutia sana
ufaransa iko upande wa kushoto urusi upande wa kulia katikati tuko sisi
alipenda kuwahamisha wafaransa kujipatia koloni kwa matumaini ya kwamba watatumia nguvu zao afrika na kusahau fikra za kulipiza kisasa baada ya kushindwa na ujerumani katika vita ya 
tangu bismarck alitegemea vyama vya kisiasa bungeni waliotaka kuunda koloni hivyo alilegea na polepole kukubali kuanzishwa kwa koloni kadhaa
mwanzoni alitoa tu nyaraka za ulinzi kwa makampuni yaliyopatana kukodi maeneo na watawala wa afrika na wa pasifiki
baada ya makampuni haya kushindwa kuendesha maeneo haya alikubali pia kuingilia moja kwa moja kwa mfano baada ya kushinmdwa kwa kampuni ya kijerumani kwa afrika ya mashariki iliyoshindwa katika vita ya abushiri mwaka 
kwa hiyo ujerumani ikajiunga na mataifa mengine ya ulaya katika ugawaji wa afrika kwa sababu za siasa ya ndani
hii orodha ya makabila ya tanzania inaweza kuwa na matatizo kwenye majina kadhaa kwa sababu mbalimbali
orodha hii inatokana na orodha ya lugha za tanzania inayopatikana katika pamoja na
inawezekana kwamba baadhi ya majina ya makabila ni majina ya lugha au lahaja tu badala ya makabila na labda majina mengine yaliandikwa vibaya
juu ya hiyo hakuna ufafanuzi wa wazi kusema kikundi fulani ni kabila au siyo
vikundi kadhaa katika orodha hii vina wenyeji mamia tu lakini vikundi vingine vina mamilioni ya watu labda kila kikundi kinaitwa kabila lakini ni jamii za aina tofauti kabisa
vikundi katika ukurasa huu vimeorodheshwa kuwa vikundi tofauti kutokana na ushahidi kutoka ethnologue kutofautisha lugha zao
orodha hii haizingatii makabila yanayoishi katika tanzania kama wakimbizi tu hasa kutokana na vita katika nchi za jirani
vilevile ukurasa huu hauorodheshi vikundi vya wahamiaji kutoka nchi za kigeni kama wahamiaji au wazao wao kutoka uarabuni au uhindi
wazyoba ni kabila kutoka eneo la ziwa tanganyika nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na tanzania
wazinza ni kabila kutoka eneo la kusini magharibi ya ziwa viktoria na visiwa vya jirani nchini tanzania
lugha yao ni kizinza
kaz yao ilikuwa uvuvi lakini kwa sasa wameacha na kujikita katika anga la wasomi maana wametapakaa kila taaluma na kila mahali wiki ijayo ntaendelea na utamaduni wao tulibhache mwozo
wazigula ni kabila kutoka eneo karibu na bahari hindi baina ya dar es salaam na tanga nchini tanzania
wazigua ni mojawapo wa makabila ya asili ya mkoa wa tanga
wazigua ambao lugha yao ni ya jamii ya lugha za kibantu yasemekana wamekuwepo mkoani tanga wilaya ya handeni kwa karne nyingi zilizopita
miaka mingi iliyopita wazigua walipigana vita na kuyashinda makabila ya wabondei na wasambaa
makabila hayo yaliyoshindwa vita yalikimbiliia maeneo ya mabondeni na mengine kusambaa milimani wabondei huko mabondeni na wasambaa walisambalia milima ya usambara
na ndio chanzo cha majina ya makabila haya kwani kabla ya hapo na walijulikana kwa jina la boshazi maana yake bondei zigua sambaa
unaweza kumtambua m boshazi kwa jina lake kwa mfano mzigua samamboe sakuzindwa sannenkondo sankanakono samboni shundi butu sebbo chamdoma nk
kuzungumza kwao huvuta maneno mfano wa kusalimiana ahooni niheedi hanginyuwe nk
msambaa utamtambua kwa jina lake mfano shekimweli sherukindo shekiondo shekazi shemndorwa nk
hawa wote ni wasambaa na hutamka maneno yao ulimini mfano tinakwenda titarudi titaonana kesho nk
wilaya ya handeni pia kuna makabila mbalimbali kama wakilindi wanguu na wasambaa
katika karne hii ya sayansi na tekinolojia na kutokana na utandawazi makabila mengi ya kiafrika yamekubwa na mabadiliko yasioepukika katika mila na desturi zao
mimi kama mzigua ningependa kuandika haya na kujaribu kukumbuka mambo ya kiasili ya kizigua kwa yale ambayo nayafahamu na nisiyo yafahamu nitafurahi na kushukuru sana endapo nitakosolewa na kupewa mwelekezo wa kizigua nami niweze kuwarithisha watoto wajukuu vitukuu au vizazi vyangu kwa ujumla
katika kabila la wazigua kutoa majina kwa watoto wanaozaliwa huzingatia wakati mahali na mahusiano
idizina bya ngasu netangwa samachau ni jina apewalo mtu mzima aliepata mchumba na kuoa
wazigula hupewa jina litakalo tumika wakati na baada ya ndoa badala ya kuitwa andrew hivi sasa naitwa samachau na mke wangu anaitwa wanamachau
hivyo utaona yakuwa sa inakwenda kwa mwanaume na wa inakwenda kwa mama wa watoto
kwa maana hiyo baada ya kumaliza tukio la kuoa na kumaliza deni la mahali na vihendo zawadi au vitu vitolewavyo kutoka upande wa muoaji kwenda kwenye familia ya muolewaji ulivyotakiwa kupeleka ukweni kwa mfano zawadi kama zogoro dya chunji koti dya sachibwela ngubula mlomo kisingisa magutwi kumwonelahi nk
basi hayo mambo ya asili ya kizigua ambayo kabila hili hujivunia
wazee wa kizigua kama marehemu mzee gerald fredrik kizenga shundi ambaye ni mzaliwa wa handeni mandela alikuwa mtoto wa kwanza wa mzee fedrik kizenga shundi na ni mmoja kati ya watoto wa mzee huyu alizaliwa na mama teresa huyu bibi asili yake ilikuwa vugiri huko kwa magome
mzee huyu gerald alikuwa akihimiza vijana kwa wazee kudumisha mila na desturi za kizigua katika uhai wake
kwahiyo miji ya asili ya wazigua wa ukoo wa shundi na chimbuko la mzee gerald shundi ni mandela ya handeni na alikuwa ni wa mwemnun guli samnandugwa upande wa baba yake ni chiva na nunguli ni upande wa mama mwanae andrew kizenga shundi asili yake ni pongwe ya kideleko kama unakwenda kwa magome
mila na desturi za kizigua kama zilivyo mila nyingine za kiafrika zina miiko yake kwa mfano hachikungigwa kudya mbara unadya au unagonela umkota wa mbara wabambuka waholomoka mwili mjima maana yake mzigua hatakiwi kula paa mnyama
kulagasama ni tukio la kuagwa kwa waliooana mara baada ya kukamilisha mahari na taratibu zote za kimila
katika mila za kizigua mtu anapofunga ndoa yeye na mkewe hutakiwa kukaa katika familia ya mke wake huyo kwa muda fulani ili aweze kukamilisha mahari kama alikuwa hajamaliza
hivyo kumaliza kulipa mahari na mambo mengine yanayohitajika huomba ruhusa toka kwa wakwe zake ili akaanzishe maisha yake na mkewe
na kama akishindwa kulipa ataendelea kuishi upande wa mkewe kwa maisha yake yote na hata kama akifariki atazikwa upande wa ukweni kama ukoo wa upande wa mume hautamlipia kama wakimlipia watapewa mwili kuzika upande wa mume
wazigua wana ngoma nyingi za asili na huchezwa kutokana na wakati na tukio husika mfano kuna ngoma za wakati mavuno harusi jando na msibani hujulikana kwa majina ya mkweso machindi tukulanga nk
pia mtoto akishazaliwa hukaa ndani na baada ya siku hutolewa nje na kupewa jila la lungo
katika tukio hili la kumtoa mtoto nje mtoto hupakwa unga na kunyolewa nywele zake za utotoni na bibi yake na mtoto ambaye mara nyingi huwa ni mama wa baba yake na mtoto
vyakula vya asili vinavyopendelewa kuliwa na wazigua ni ugali unaopikwa kutokana na unga wa mahindi yaliyokobolewa na kuvundikwa kwa muda mrefu kabla ya kusagwa au kutwangwa
ugali huliwa na mboga za asili kama vile kungujulu sunga kididi mnavu nyama za pori na uyoga
wazaramo ni kabila kutoka eneo baina ya dar es salaam na bagamoyo nchini tanzania
mababu wanaaminika waliingia katika eneo la tanzania katika milenia ya kwanza
historia yao ya kimdomo inasema ya kwamba walihamia pwani katika mazingira ya daressalaam kutoka uluguru morogoro katika karne ya 
walipokaa kwenye pwani walikuwa karibu na makazi ya waswahili wakaanza kufaamiana na uislamu
taarifa za wakoloni wajeruami mwanzoni wa karne ya zinaonyesha ya kwamba wakati ule uislamu ulikuwa umeenea kati ya wazaramo na waliendelea kujiunga nayo haraka
jiji la dar es salaam lilikua haraka na kumeza vijiji vingi vya wazaramo na wengine walihamia jijini wakitafuta kazi
taarifa za mwanzo wa karne ya zasema ya kuwa wazaramo walikuwa na desturi za pekee tofauti na wakazi wengine ya pwani
wazanaki ni kabila kutoka eneo la kaskazini magharibi ya nchi ya tanzania
wayao ni kabila la kibantu kutoka eneo la karibu na ziwa nyasa
waware walikuwa kabila la tanzania walioongea lugha ya kiware
takriban mwaka wasemaji wa kiware waliishi kisiwani sehemu ya mashariki ya ziwa viktoria
lugha yao labda ilifanana na lugha nyingine za kibantu za majirani
haijulikani wanaongea lugha ipi siku hizi wala kama wanaendelea kujiita waware
kitabu hiki kinaeleza kwamba kitabu kifuatacho kinataja kifo cha lugha ya kiware kwenye ukurasa wawanji ni kabila kutoka wilaya ya makete katika milima kipengere ya mkoa wa njombe sehemu ya kusini ya nchi tanzania
wawanji na wakinga wamepakanishwa na hifadhi ya kitulo
asilimia kubwa ya wawanji wapo sehemu za ikuwo na matamba maarufu kwa bonde la uwanji
inasemekana wawanji walitokea dodoma katika kabila la wagogo uthibitisho wa hilo ni kwamba majina mengi ya koo za kigogo na kiwanji zinafanana
tofauti ipo katika matamshi ambayo yaliathiriwa na lafudhi ya mahali walipofika wazee wa zamani walipotoka ugogo kwenda kusini
kwa mfano wagogo wana msemwa ila wawanji wana nsemwa wagogo wana mgogo ila wawanji wana ngogo wagogo wana mkinda ila wawanji wana nkinda
kwa maana hiyo ukitaka kuita majina ya koo za kiwanji mengi yanaanza na n
uchunguzi uliofanyika kwa kipindi kirefu umebaini kuwa wawanji ni watu wakarimu sana na kupokea wageni wa aina yoyote bila ubaguzi
pia ukarimu huu ulionekana miaka mingi iliyopita kwani mababu waliotokea ugogo waliishi vyema na makibila jirani kiasi cha kusahau lugha yao ya kigogo na kuunda lugha mpya ya kiwanji yenye misamiati ambukizi toka makabila jirani
mwisho makabila jirani huamini kuwa huwezi kufika nyumbani kwa mwanji ukaondoka bila chakula na pia kama ukienda na chakula chako basi mtakila wote na wewe utakula chakula chao
mazao maarufu yanayostawishwa katika bonde hili ni kama mahindi ngano maharagwe njegere viazi mviringo na kwa kiasi kidogo mtama na ulezi
wawanda ni kabila kutoka kusini magharibi ya nchi ya tanzania
wawanda ni kabila linalopatikana katika wilaya ya mbozi hususani tarafa ya kamsamba maarufu kama bondeni yenye kata za kamsamba chilulumo mkulwe mpapa na ivuna
uwanda ni neno litokanalo na eneo husika kwa maana ya watu wa tambarale ya bondeni
maxwell kinyanjui kutoka kenya mtaalam wa majiko ibrahim ndiaye kutoka senegali mtaalam wa uchomaji mkaa na rainer german mtaalam wa tanuru la nusu chungwa
lugha inayotumika ni kiwanda ambacho hakina tofauti na kinyamwanga isipokuwa ni katika matamshi tu pia kinaingiliana sana na kifipa kwa kifupi wawanda wanyamwanga na wafipa ni watu wenye asili moja isipokuwa uongeaji wao unatofautiana kimatamshi lakini maana inabaki kuwa moja ileile
wavinza ni kabila kutoka kaskazini magharibi ya nchi ya tanzania
wavidunda ni kabila la wilaya ya kilosa mkoa wa morogoro katika mashariki kati ya nchi ya tanzania
wavinda wanazo ngoma za asili ambazo ni mng wedu na siranga
pia katika upande wa mavazi ni nguo aina ya kaniki pia hupendelea kuwinda kwa kufukuza wanyama kwa mbwa na mikuki na chifu wa kabila hili ni chifu ngwila matambiko yao huongozwa na mtu mmoja katika familia hiyo ambae hakutahiriwa na mahari pa tambiko hilo kuu ni katika milima ya iyunji
watumbuka ni kabila kutoka eneo la mpaka baina ya malawi tanzania na zambia
watongwe ni kabila kutoka eneo la ziwa tanganyika wilaya ya kigoma sehemu ya magharibi ya nchi ya tanzania
watongwe baada ya kuongezeka walisogea pande za fipa na kundi jingine lilielekea uvinza
uvinza ya watongwe waliotoka fipa iko juu ya mlima wa kasozi nyanza nyuma ya kiwanda cha chumvi ya kupika kwa magogo ilipo barabara ya mpanda
watongwe waliopitia tongwe ya ilagala walifikia eneo la nkwaza chini ya uongozi wa mwami lubambo
wao walikaa eneo la nkwaza panapotoka chumvi ya kuanika juani siku hizi
watani wakubwa wa watongwe ni waha na wagoma na kwa sehemu ndogo ni wafipa kwani wafipa ni sehemu ya watongwe baada ya kuwa chini ya utawala wa lulengelule hivyo wakawa ndugu pia wanashabihiana na wanyamwezi kwa mambo mengi ya kimila kama ngoma za maswezi chakula cha uyoga na nyama za pori na asali
hivyo mtongwe mnyamwezi na mfipa huwa kama watu binamu
idadi ya watongwe ni kubwa sana ila hujitokeza kama wamanyema wengine ambapo wnapokuwa tabora hujiita wanyamwezi wakiwa lyambalya mfipa wafipa na wakiwa uvinza watongwe
shukrani mimi naitwa mafukumula rajabu mrisho ruhomwa kayala masolwa lubambo natoka katika kizazi cha chiefu kalufya lulengelule upande wa mama wa baba yangu na upande wa baba wa baba yangu ni mwami lubambo wa nyambutwe ni mtogwe asilia watemi ni kabila kutoka eneo la arusha nchini tanzania karibu na mpaka wa kenya
ni miongoni mwa makabila machache sana nchini tanzania yenye idadi ndogo ya watu kwa sababu ya mauaji waliyowahi na wanayoendelea kufanyiwa na koo za kimasaai
hii ilipelekea kutawanyika na kutengeneza makabila mengine ya kibantu kama waikoma asili yao ni afrika ya kati hasa ethiopia kwenye blue nile hadi sehemu za kenya ngurumani walipopambana na waluya hadi sehemu za engaruka na sasa bonde la batemi
kabila hili wanaheshimu na kuthamini mila na desturi zao kwa maana hiyo mbali na uongozi wa serikali wanaongozwa kwa kiasi kikubwa na wakuu wa mila wenamiji
wenamiji wanalojukumu la wanalinda na kuelekeza mila na desturi hii ni pamoja na kulinda vyanzo vya maji
pia wanamamlaka ya kutoa hukumu ya haki kwa wakosaji
watemi wanatumia vyakula vya asili kwa sehemu kubwa
kazi zao za asili ni kilimo cha umwangiliaji na mvua na sasa pia ni wafungaji wazuri
waswahili ni jina la kutaja wakazi wa miji ya pwani ya bahari hindi katika afrika ya mashariki hasa tanzania na kenya ambao ni wasemaji wa lugha ya kiswahili kama lugha ya kwanza
neno swahili latokana na kiarabu sawahil yaani pwani kwa hiyo maana yake ni watu wa pwani
lakini wanaisimu wengine wanafikiri kwamba asili ya neno hili ni siwa hili
siyo makabila yote ya pwani la afrika ya mashariki ambao ni waswahili k
kimbari ni wabantu wakichanganyikiwa kiasi na watu wengine hasa waarabu
kiutamaduni ni waislamu wanaofuata madhhab ya hanafi
pia ni kawaida kuwaita wasemaji wa kiswahili waswahili hata kama ni wenyeji wa makabila mengine
mswahili ni pia namna ya kumtaja mtu mjanja kwa lugha ya mzaha
zanzibar ilhali ni sehemu ya jamhuri ya muungano wa tanzania ilipata tena bendera ya pekee tangu januari 
zanzibar ilikuwa na bendera yake tangu kuhamia kwa sultani wa omani kutoka maskat kuja zanzibar
bendera nyekundu ilikuwa sawa na ile ya sharifa wa maka
baada ya kupata uhuru mwaka usultani uliongeza alama ya karafuu katika bendera yake
wasumbwa ni kabila kutoka eneo la wilaya ya bukombe mkoa wa shinyanga kati ya nchi ya tanzania
kulikuwa na majadiliano ya mara kwa mara kati ya nd
wasukuma ni kabila kubwa zaidi nchini tanzania linakadiriwa kufikia watu milioni idadi inayowakilisha asilimia ya wakazi wa nchi kwa ujumla
hili lina maana ya mashariki ambako ni maawio ya jua
huu ni utambulisho ambao haukufananishwa ama kuitwa kwa jina la kabila fulani
mfano mwingine ni upande wa dakama ambapo yatambulisha kama eneo la unyamwezi lakini zaidi ya mpanuko wake ni upande wa kusini
zaidi ya hapo neno hili hutumiwa sana na kabila la wanyamwezi ili kutambulisha eneo la wasukuma ambapo wasukuma nao husema dakama
upande mwingine ambao unapewa alama ya utambulisho ni ushashi maana yake ni upande wa kabila la washashi na neno hili washashi ni mkusanyiko wa makabila ya mkoa wa mara japo pia neno hili shahi linamaanisha kabila la wakurya ambalo pia mpanuko wake unakomea hapo ambapo zaidi ya hapo eneo zima la upande huo unamaanisha upande wa kaskazini
upande wa mwisho kutambulishwa ni ngw eli neno hili halikupewa kabila na badala yake linawakilisha upande wa magharibi dira ambako ni machweo ya jua
wasukuma wenyewe hulirejea jina hili kama basuguma kwa wingi na nsuguma kwa umoja
wasukuma huishi eneo la kaskazini magharibi mwa tanzania karibu na mwambao wa kusini mwa ziwa victoria na maeneo mbalimbali ya utawala ya wilaya ya nyamagana mkoa wa mwanza upo pia kusini magharibi mwa mkoa wa mkoa wa mara mkoa wa simiyu na mkoa wa shinyanga
eneo la kaskazini la makazi yao ni katika mbuga maarufu serengeti
familia za wasukuma wengi sana wamehamia maeneo ya kusini kuelekea mkoa wa rukwa ambao baadae umegawanywa na kuzaa mkoa wa katavi wakipita maeneo ya kabila la wapimbwe na hivyo kufanya makazi katika eneo hili la kijiji cha wapimbwe
eneo hili linakadiriwa kuwa na ukubwa wa mita za mraba hadi 
mwinuko wake unakadiriwa kuwa inchi hadi ya ujazo wa mvua kutoka novemba hadi machi
kiwango cha juu cha joto hutegemea angalau ni kutoka wakati kiwango cha chini nyakati za usiku hushuka na kufikia c
mwadui huku kuna madini ya almasi ambayo kwa kiwango kikubwa huipatia serikali pesa za kigeni maganzo vilevile eneo hili limewekwa kwa ajili ya wachimbaji wadogowadogo wa almasi eneo hili liko magharibi ya mwadui
shughuli kuu za kiuchumi kwa wasukuma ni kilimo uvuvi ufugaji na biashara
pamba ndio zao kuu la kibiashara kwa wasukuma ambao pia hulima mazao mengine kama mpunga tumbaku mahindi viazi dengu na matunda kisiwani ukerewe wasukuma pia ni wafanyabiashara na uvuvi madini mbalimbali kama vile dhahabu almasi na madini mengineyo ambayo huchimbwa katika maeneo mbalimbali mikoa ya mwanza na shinyanga
wasukuma pia wanajihusisha sana na kilimo cha mazao ya nafaka na mifugo ya aina mbalimbali
maeneo ya shinyanga wanalima mazao ya nafaka kama mahindi na mpunga
idadi ya watu inaongezeka kwa kasi na hivyo pia kuongezeka kwa wakulima wa mbogamboga
wasuba ni kabila kutoka eneo la ziwa viktoria nchini tanzania karibu na mpaka wa kenya
lakini wengi zaidi huishi nchini kenya idadi yao ni 
lugha yao ni kisuba japo wengi wao huongea kijaluo hivyo lugha yao iko kwenye hatari ya kutokomea kabisa
wasuba wengi hujitambulisha kama waluo kwani wameasili wameathiriwa na kuridhia mila na desturi za kiluo
wasizaki ni kabila kutoka kaskazini magharibi ya nchi ya tanzania karibu na ziwa viktoria
washubi ni kabila mojawapo kati ya makabila ya mkoa wa kagera nchini tanzania
baada kuanzisha utawala wake karagwe watoto wake walielekea kwenye maeneo mengine katika eneo la maziwa makuu maarufu kihistoria kama interlustrine region
mmoja kati ya watoto wa ruhinda alielekea bushubi na kuanzisha miliki ya kiutawala bila shida yoyote kama ambavyo ilikuwa kwa maeneo mengine kama gisaka kyamtwara ihangiro buzinza na kwingineko
hali hiyo ilitokana na maeneo hayo kukaliwa na wakulima wachache ambao hawakuwa na nguvu za kuwazuia wageni ambao walikuwa na uwezo mkubwa wa silaha na utajiri mkubwa wa mifugo jambo lililoleta matumaini hata kwa wenyeji
jamii ya washubi iliendelea kuongezeka na kujiimarisha kama miliki ya kiutawala ikiwa na mahusiano na miliki nyingine jirani zikiwemo zile za karagwe wanyambo buha waha biharamlo wazinza na wasubi burundi warundi rwanda wanyarwanda buganda waganda na ankole wanyankole
mahusiano hayo yalikuwa ni pamoja na biashara teknolojia ya chuma kuoleana vita vya kupanua au kulinda mipaka siasa na imani za dini za asili
kabila la washubi lilikuwa ni miliki kamili wakati ujerumani ikiitwaa na kuitawala tanganyika rwanda na burundi
miliki ya washubi iliendelea kuwepo hata wakati wa utawala wa mwingereza wakati mwingi kabila hilo likiandikwa kama wasubi badala ya washubi
baadhi ya waandishi wa historia waliwatofautisha kwa kuwaita wasubi wa magharibi washubi wa miliki ya bushubi ngara na wasubi wa mashariki wasubi wa miliki ya ussubi iliyoko biharamulo
miliki hiyo ilidumu hadi muda mfupi baada ya uhuru wakati tawala za kichifu zilipoondolewa rasmi na serikali huru ya tanganyika ili kuimarisha utaifa miongoni mwa watanganyika na hatimaye watanzania
kwa miaka mingi jamii ya washubi ilitegemea kilimo na ufugaji kwa ajili ya uchumi wao
baadhi ya maeneo wanafuga mifugo mingi ikiwa ndiyo njia kuu ya uchumi
aina ya ngombe wanaofugwa kwa wingi ilikuwa ni aina ya ankole ambao kwa asili ni wakubwa na wana pembe ndefu
hata hivyo kwa miaka ya karibuni wafugaji wamelazimika kuanza kufuga ngombe wenye pembe fupi ambao wana stahimili magonjwa
kwa ujumla unaweza kusema washubi wanalima kilimo cha mchanganyiko wa mazao ya chakula biashara na ufugaji
mazao makuu ni migomba mahindi maharagwe mtama karanga na mihogo
mifugo ni pamoja na ngombe mbuzi kondoo na kuku
chakula kikuu cha washubi ni ndizi ingawa kutokana na kushuka kwa uzalishaji wa zao la migomba sasa ugali unachukuliwa pia kama moja ya vyakula muhimu
kabila hili linaongea lugha ya kishubi ambacho ni kibantu ingawa washubi wote siyo wabantu
kutokana na eneo la kijiografia la washubi kuwa kubwa kuliko wingi wa watu eneo hilo lilitawaliwa na uoto wa majani mengi na misitu ya savana
hata hivyo kutokana na kuingia kwa makundi makubwa ya wakimbizi kuanzia miaka ya na hasa miaka ya na kulitokea uharibifu mkubwa wa mazingira kiasi cha kufanya upatikanaji wa nishati ya kuni vijijini kuwa shida kwa baadhi ya vijiji
washubi wamechanganyika na watanzania wengine na ukiacha sehemu kubwa ya kabila hili ambao wanaishi wilayani ngara lakini pia wanapatikana kwenye maeneo mengine nchini tanzania wakijitafutia riziki na ustawi kwa njia moja au nyingine
washambaa au wasambaa kama wanavyojulikana sana ni watu wa kabila kutoka eneo la milima ya usambara kaskazini mashariki mwa nchi ya tanzania
washambaa wanaishi kwenye milima ya usambara na lugha yao kubwa ni kisambaa
wasambaa wamegawanyika katika koo mbalimbali ndani ya jamii zao ambazo ndio utambulisho wao
koo au ukoo ni jambo la muhimu sana katika maeneo ya usambaa kwani wanajamii wa kisambaa wanatambuana kwa majina ya ukoo
alama maarufu ya koo za kisambaa ni majina yanayoanza na she kama shekusa shekiango shekimwei sheiza shembilu shekinyashi sheshe n
koo nyingi za kisambaa zinajulikana kwa kuanza na majina hayo
wasegeju ni kabila kutoka eneo baina ya tanga na mpaka wa kenya pwani ya nchi ya tanzania
wasemaji wa lugha hii ya kisegeju wanapatikana katika vijiji vya daluni na bwiti lakini pia wasegeju wa maeneo ya boma kwenye mwambao wanaongea lugha ambayo wanayoisibu kisegeju lakini ambacho ni tofauti sana na hicho kisegeju cha usambaani ama neno lengine kidhaisu
asili ya kabila hilo inasemekana kuwa limeanzia katika pembe ya afrika ambapo miaka mingi iliyopita watu hawa walihama kwenye makazi yao kwa sababu mbalimbali ikiwemo biashara ufugaji na vita
nyaraka za wareno zinaonyesha kwamba hii jamii walikuwa wafugaji na wapiganaji vita
wasegeju wanajulikana sana kwenye mapisi ya jamii za mwambao kwa sababu ya vita vyao na wazimba
vilevile inasemekana kuwa mwanzo kabila hili halikujulikana kama wasegeju bali kutokana na kuhama kwao na kueleka juu ndipo watu wakasema wasogea juu na hapo likapatikana jina la wasegeju
wasangu ni kabila kutoka eneo la kusini magharibi la nchi ya tanzania
makala haya yanazungumzia habari za wasangu waishio katika bonde la usangu katika wilaya mbarali mkoa wa mbeya
habari nyingi juu yao zimesahauliwa kwa sababu hakuna mtu aliyejishughulisha kuzitafuta na kuzihifadhi
jumla ya wakaaji wa bonde la usangu ni zaidi ya watu kama ilivyohesabiwa mwaka 
lakini jumla ya watu kamaserikali ilivyohesabu mwaka ni watu kwahiyo jumla ya watu katika bonde la wasangu yaongezeka kwa haraka sana kuliko jumla ya watu inavyoongezeka sababu zinazofanya watu waongezeke upesi sana katika bonde hili ni nyingi sana na baadhi yasababu zenyewe ni kama hizi hapa chini hata baada ya wakoloni kukomesha vita vya jamii mbalimbali za nyanda za juu za kusini jamii zilikuwa hazijui habari kamili kuhusu bonde hili
baada ya uhuru tu mawasiliano katika bonde hili na nje ya mbugaza usangu yakabadilika sana na kuwa bora zaidi yaliyoletwa na chama cha tanu katika kuhudumia watu wake sawasawa
pili udongo wa mbuga za usangu ni nzuri sana kwa hiyo mkulima halazimiki kutia mbolea hata kidogo katika mashamba yake
mbolea ya asili ni nyingi mno katika udongo na mimea ikipandwa hustawi sana
tatu kuna mito mingi yenye maji kwa matumizi ya watu na mifugo pia kwa hiyo watu wamevutiwa sana na mali ya asili ya namna hii
nne mbuga za usangu zinafaa sana kwa ufugaji wa mifugo hasa ng ombe mbuzi na kondoo
majani yanapatikana kwa urahisi na maji kwa ajili ya mifugo kwa hiyo wafugaji wamevutiwa sana na mbuga hizi kutoka wilaya za jirani na za mbali pia
tano mbuga za usangu ni kubwa sana na zina nafasi kubwa za kustawisha malisho ya mifugo na ulimaji wa mazao mbalimbali
mvua zanyesha kiasi cha kutosha bali kuna jua kali sana wakati wa kiangazi
hali kadhalika ziko sababu zingine nyingi zilizowavutia watu kuja kukaa katika mbuga za usangu toka mikoa mingine
jamii zinazoishi katika bonde la usangu ni wasangu ambao ni wenyeji wa mbugaza usangu wanyakyusa ambao wamehamia mbuga za usangu toka rungwe kuja kulima mashamba ya mpunga na mimea mingine wabena ambao wamehamia mbuga hizo toka wilaya ya njombe na hushughulika zaidi na kilimo cha mpunga na mazao mengineyo
jamii hizi mbili zimehamia mbugaza usangu juzi juzi tu lakini jamii zingine zilihamia mbuga za usangu miaka mingi kidogo iliyokwisha pita
zaidi na ufugaji na wasukuma hujishughulisha na mambo yote mawili ufugaji na ukulima
jamii nyingine ambayo imekaa sana katika bonde la usangu ni jamii ya wabaluchi ambao wanaitwa kama maburushi
jamii hii imekaa katika mbuga za usangu tangu karne ya na tangu wakati huo jamii hii imejishughulisha sana na kilimo cha mpunga na pia mazao mengine
walikuwa watu wa kwanza katika bonde ia usangu kutumia kilimo cha kumwagilia maji katika mashamba kwa njia ya mifereji iliyochimbwatoka mto mbarali
bonde la usangu lilikuwa na mi to ambayo maji yake yalikuwa yanatiririkia kuelekea katika bonde la ziwa rukwa naziwa nyasa
milipuko ya volkano ya mlima rungwe ikaizuia mito hiyo kwa mwinuko wa ardhi halafu mito ikatiririka katika bonde la usangu na kulifanya bonde la usangu kuwa ziwa
katika mabadiliko ya ardhi udongo changarawe na michanga ikaletwachini yaziwa lenyewe
mito ambayo ilikuwa inatiririkia katika bonde la ziwa rukwa na ziwa nyasa sasaziwa lililokuwapo katika bonde la usangu mahali ambapo mbuga za usangu zipo sasa likapata nafasi ya kuyamwaga maji yote kwa njia ya mito upande wa kaskazini mashariki na mbuga zikatokea toka kwenye mchanga wa ziwa lenyewe
na udongo na matope na udongo wa mfinyanzi unaopatikana katika mbuga za usangu umeletwa na mito mbali mbali inayotiririkia katike
udongo wa mbuga za usangu ni wa aina nyingi na unafaa sana kwa mazao
mfinyanzi udongo wa mbuga na udongo mweusi wenye rutuba sana
udongo waainazote hizi una rutuba nyingi sana kwa mazao
mazao yapandwayo katika bonde hili ni mpunga mahindi viazi vitamu viazi ulaya ulezi migomba maharage karanga miwa mihogo na maboga mbalimbali
mbuga za usangu zina maradhi mengi sana magonjwa ambayo yanawasumbua sana watu ni homa kichocho safura surua homa ya papasi ugonjwa wa kuhara na magonjwa ya minyoo ya aina mbalimbali
walakini magonjwa mabaya sana ambayo yanammalizia mkulima wakati wake mwingi sana ni kichocho homa safura na ugonjwa wa kuhara
sababu ya kupatikana kichocho kwa wingi sana katika mbuga za usangu ni kwamba mbuga za usangu zina matopematope mengi sana na pia kuna majimaji mengi ambayo yamekwama hayatembei
kuutibu ugonjwa wa kichocho ni kazi ngumu sana lakini waweza kuzuiliwa kwa urahisi sana kwa kutumia njia zilizo rahisi sana za kiafya
ugonjwa mwingine unaowasumbua sana watu waishio katika mbuga hizi ni homa ya mbu
mbu nao huzaliana kwa wingi sana kwa sababu ya unyevunyevu mwingi unaopatikana katika mbuga hizi hasa katika mashamba ya mpunga ambayo yana maji ya kumwagilia mashamba yakaayo kwa muda mrefu hata kuwawezesha mbu kuzaliana kwa muda mrefu sana
penye maji yaliyosimama ndipo mbu huzaliana haraka sana na kwa urahisi mno
kama nilivyosema hapo juu mbuga za usangu zina matopematope mengi na madimbwimadimbwi mengi yaliyokwama ambayo yanafaa sana kwa mbu kuzaliana
ugonjwa mwingine wa watu wa usangu unaowasumbua sana ni ugonjwa wa kuhara
ugonjwa huu watokana na kunywa maji machafu na mbuga za usangu nyingi zina maji yaliyo machafu na hayafai kunywa binadamu
lakini watu hawana njia nyingine ya kupatia maji yaliyo safi isipokuwa hiyo tu
maji ya mto ambayo ni maji safi kidogo kuliko maji aliyotuama yanapitia kwa mbali sana na ni watu wachache tu wanaonufaika na maji haya ambazo wanaishi karibu ya hiyo mito
kwa sasa hivi wizara ya afya inatoa mafunzo ya afya kwa akina mama walio karibu na kituo cha afya cha rujewa na vijiji vingine
pia kituo hicho kinatoa dawa za kukinga maradhi ya surua kifaduro ndui polio na kifua kikuu
tatizo kubwa kwa upande wa utumishi ni kwamba wafanyakazi ni wachache sana
wasangu ni watu ambao wametokana na jamii za kihehe kisafwa kibena kinyakyusa na kidogo jamii ya kingoni
jamii zote hizi isipokuwa wangoni ni jirani za wasangu na kwa jumla wasangu walikuwa ni watu ambao walijulikana sana katika nyanda za juu za kusini katika karne ya mali kadhalika walikuwa ni jamii iliyokuwa na nguvu nyingi sana ya utawala na kivita
hawa watu walikuwa wanaishi sehemu ya llamba iliyo karibu maili kaskazini ya utengule kabla ya kuja waarabu na wajerumani na kila mahali walipofanya maskani yao walipaita utengule mahali pa amani
waarabu walipokuwa wanaingia katika nchi ya usangu waliingia kufanya biashara
hawa waarabu walikuwa wanauza nguo magobole baruti na shanga
kutoka kwa wasangu waarabu walipata meno ya tembo
hapo awali mbuga zote za usangu zilikuwa na wanyama wa kila aina na ndovu walienea kila mahali katika mbuga hizi za usangu kwa hiyo ilikuwa rahisi sana kwa wasangu kuwaua tembo na kupata meno yao ili wayauze kwa waarabu
sawe na dk kinyanjui ambayo yalikuwa yakiendelea hata baada ya saa za kazi
biashara nyingine kubwa ambayo ilikuwa inafanywa na waarabu katika mbuga hizi za usangu ilikuwa biashara ya utumwa
wasangu walikuwa ni watu ambao walijua namna ya kupigana vita sawasawa na kwa kuwa walikuwa na chifu wao mmoja tu ilikuwa rahisi kwao kuungana pamoja na kufanya jeshi moja kali na lenye nguvu sana kuliko jamii zingine walizopakana nazo ambazo zilikuwa hazina utawala mmoja kama vile wanyakyusa wasafwa na kadhalika
lakini wahehe na wakimbu walikuwa na utawala mmoja sawa kama wasangu walivyokuwa
kwa kuwa utawala wa wasangu ulikuwa na nguvu na umoja mkubwa waliweza kupigana vita kwa nguvu moja na jamii zingine zilizokuwa jirani nao
chifu merere ambaye ndiye aliyekuwa mtawala wa wasangu alikuwa mtawala shupavu na mpenda raia wake
hasa merere aliwauza utumwani watoto wa kisafwa na kihehe ambao aliwateka wakati wa vita
mbaluchi mburushi huyu aliitwa jemadari ambaye kufika kwake utengule usangu kulisababisha wabaluchi maburushi wengine kuja usangu na kuanza shughuli za kilimocha mpunga angalia chini ya kilimo hapa chini
wasangu wenyewe wanasimulia kuwa waarabu walianza kuingia nchi ya usangu wakati wa utawala wa chifu njali aliyewazaa akina merere
si njia ya kutoka pwani tu iliyohatarishwa na wasangu ball hata njia ya kuelekea nchi ya wabemba kuelekea zambia litiwa msukosuko
mara kwa mara wasangu waliuteka utawala wa kiwele uliokuwa sehemu ya kati ya ukimbu ambao ulikuwa njiani kusini ya tabora
mara baada ya chifu kilanga kutawala katika nchi ya ubungu wasangu walimshambulia katika mwaka wa wakimsaidia ndugu yake kafwimbi na ingawa wasangu walishindwa kafwimbi alitorokea nchi ya usangu tena
kati ya mwaka wakati bwana burton alipoondoka afrika ya mashariki na mwaka tippu tip alipotembelea reli ya usangu chifu muigumba akafariki wakati akipigana na wahehe
binini ndugu ya mihwela alikuwa amejifunza sana maarifa ya kupigana vita na kwa kuwa alikuwa na ari kubwa ya kutaka kutawala uhehe nzima
wakati fulani karibu ya miaka ya alifanya vita na wasangu na alifanikiwa kuviteka vijiji vingi sana na kuwateka wanawake na mifugo yao
binini mwenyewe alimwua kiongozi wao muigumba na akachukua jina lake na kujiita yeye mwenyewe munyigumba kama ukumbusho wa ushindi wa kuwatawala wahehe wote
huyu binini munyigumba ndiye aliyekuwa baba wa chifu mkwawa na ndiye chifu mkuu wa kwanza wa wahehe wote
baada ya kifo cha muigumba vita vikali sana vya urithi wa utawala vikatokea na mjukuu wake muigumba kwa jina merere towelamahamba akatokea kuwa mshindi na akawaua jamaa zake wengi sana ambao alishindana nao katika kurithi utawala
ugomvi wa urithi wa utawala uliwadhoofisha sana wasangu katika kupigana vita na majirani zao
kati ya mwaka wa na mwaka wa wasangu wakatokea jamii yenye nguvu sana chini ya chifu merere wa kwanza kuliko hapo awali na wakawashambulia majirani zao na kuziteka nchi zao zote hasa upande wa mashariki kusini na upande wa katikati wa nchi ya wakimbu
wakati huu wasangu walikuwa wamefikia kilele cha nguvu zao na hakuna jamii nyingine yoyote iliyoweza kuikabili jamii ya kisangu katika pande hizo za tanzania
katika mwaka wa bwana livingstone aliambiwa na waarabu katika nchi ya ubungu kwamba wasangu walikuwa ni wapole kwa wageni wowote na kwamba merere mara nyingi alifanya mashambulizi kwa machifu wa jirani ili ateke mifugo na watumwa na kuwauza kwa wafanya biashara wa kiarabu
katika mwezi wa agosti bwana livingstone alisikia habari nyingi zaidi za kupendeza kuhusu chifu merere na alichelea kuwa huenda akaharibiwa na waarabu
walakini katika mwaka wa habari zikafika mayema kwamba merere kisha kosana na waarabu akiwatuhumu kwamba walikuwa wanafanya njama ya kumshambulia ili goambari mmojawapo wa wajukuu wa muigumba aweze kutawala
kwa ajili ya sababu hii merere akawashambulia waarabu na marafiki zao wote
akamwua mwarabu mmoja akawanyang anya waarabu wengine mali yote waliyokuwa nayo
wakati huu amrani masudi akajitokeza kwenye uwanja wa vita
amrani alikuwa mwaarabu toka zanzibar wakati zanzibar ilipotawaliwa na waarabu
tanzania bara ilikuwa inatawaliwa na machifu mbalimbali wa jamii mbali mbali na waarabu waliokuwa wakiishi tanzania bara walikuwa wafanya biashara tu sio watawala
kwa jinsi hii amrani hakupendelea utaratibu huu kwa hiyo akaamua kuwafanyia vita machifu wote wa tanzania bara na kuwafanya watu wote wawe chini yake ili baadaye waweze kumletea meno ya tembo bila ya kuyalipia chochote
wakati amrani masudi alipofika tabora akaambiwa kuwa kuna machifu wawili wenye nguvu sana ambao walihatarisha misafara yote ya biashara ya waarabu na kuwatoza kodi kubwa kabla ya kuwaruhusu kupita katika nchi zao
machifu wenyewe ni nyungu ya mawe wa kiwele katika nchi ya ukimbu na merere wa usangu
lakini chifu wa hatari kabisa na mwenye nguvu zaidi kuliko mwenzake alikuwa merere
baada ya kupata habari hizo amrani akalichukuwa jeshi lake na akaomba kuongezewa askari toka kwa machifu waliomwogopa kupigana naye ili aende na jeshi kubwa la kuweza kumshambulia merere vilivyo
alipoondoka tabora alipita ngulu unyangwila itumba kipembawe na igunda mpaka akafika usangu
maluteni wake walipita ukonongo isamba wikangulu ubungu na uguruke
kila chifu wa sehemu za magharibi na kati na kusini ya tanzania alitoa kwa amrani askari wa kumsaidia katika vita kati yake na wasangu
lakini nyungu ya mawe hakutoa hata askari mmoja wa kumpa bwana amrani
kati ya changamoto ambazo walikutana nazo wataalamu hawa ilikuwa namna ya kuweza kukifanya haya yaliyoletwa na mradi mradi kuwa endelevu
mawazo mbalimbali yalipendekezwa ikiwa ni pamoja na kuanzisha kiwanda cha uzalishaji wa majiko sanifu
mambo yanapotokea hivi basi kutoelewana kwaweza kutokea na kuchukiana pia kukatokea
ngazi hii ikifikiwa basi kundi lisilotaka ugomvi huhamia mahali pengine ambapo kuna usalama zaidi na hali hii yawezekana kabisa iliwapata wasafwa na kuamua kuhamia sehemu za mbeya ambako maskani yao ya kudumu yalifanyika
jamii ya wasafwa yagawanyika katika jamii hizi kubwa ii wamalila ambao wanaishi katika milima ya umalila
iii wamporoto ambao huishi kwenye milima ya mporoto
iv wambwila ambao huishi kati ya wasongwe na wasangu
wasafwa walitumia majembe yao ya kwanza ambayo yalikuwa ya miti yaani miti ilichongwa vizuri kabisa mithili ya jembe halafu wakayatumia kwa kulimia
katika kuchonga majembe ya miti tezo na mashoka yalitumiwa zana ambazo zilikuwa za chuma kilichotengenezwa toka ukinga
zana hizi hizi mashoka na tezo zilitumika katika kuchongea mizinga ya nyuki
miti iitwayo magambo na miyombo ilifaa sana kutengenezea majembe
mizinga ya nyuki ilichongwa kutokana na mti wowote ule
katika shughuli za kulima kwanza walianza kulima mashamba ya chifu wao yaani kwila maana yake shamba la chifu
baada ya hapo kila raia alikwenda kulima shamba lake
walakini kualikana katika shughuli za kilimo lilikuwa jambo la kawaida ili mashamba yamalizike upesi
mtu alipotaka kualika wenziwe wamsaidie kulima mashamba yake alipika pombe na chakula cha kutosha ili baada ya kulima watu waweze kula na kunywa pombe
wale walioalikwa siku hiyo waliimba nyimbo wakati wa kula chakula na pia ngoma zilichezwa ili kuonyesha furaha kubwa ya chakula walichopewa
iwapo jamaa mmoja alitokea kutokuwa na chochote yaani hana pombe wala chakula cha kuwapa watu watakaolima shamba lake aliweza pia kuwaalika wenziwe hapo kijijini ili wamsaidie kulima na kumaliza shamba lake
wanakijiji waliweza kulima shamba la mwenzao bure
ilikuwa desturi kwa kila mwanakijiji kukubali kualikwa na mwanakijiji yeyote na kukataa kumsaidia mwanakijiji katika kulima ilikuwa ni mwiko
kitendo hiki cha kulimiwa shamba bure mtu anapokuwa hana pombe wala chakula kiliitwa alimishumiwa maana yake wanalima bure bila kuwapa chochote cha kula wanaolima shamba la mtu siku hiyo
siku hizi wasafwa wanaalikana katika shughuli za kilimo lakini si sana kama ilivyokuwa hapo zamani
katika nchi ya usafwa shughuli za kilimo zaendelea wakati wowote katika mwaka kwa sababu hali ya hewa na ya ardhi yaruhusu sana shughuli ya kilimo iweze kuendelea mwaka mzima ingawa sehemu zingine za usafwa hazina bahati ya kuwa na hali hii ya hewa na rnanufaa mengine mengine ya kuendeleza hali ya kilimo
kuna mazao ya aina nyingi sana ambayo hulimwa nyakati mbalimbali tofauti na mazao hayo hupandwa kwa kutegemea ardhi na jiografia ya mahali penyewe kwa sababu jiografia ya nchi ya usafwa yahitilafiana toka mahali hadi pengine
kilimo chao maalum ni cha sesa lakini pia wanalima matuta ufundi ambao wameigatoka kwa wanyakyusa
watu wa mporoto hulima matuta ya terrace ili kuzuia mmomonyoko wa udongo kando kando ya milima
karibu robo moja ya wakulima wa kisafwa hutumia trekta au plau laki ni matumizi ya zana hizi mbili hutegemea jiografia ya mahali shamba lilipo
katika jamii ya kisafwa baba huwa na shamba lake na mama huwa na shamba lake pia
iwapo baba ametangulia kumaliza shamba lake huenda kumsaidia mkewe
kufanya hivi hakumfanyi bwana adai sehemu yoyote juu ya umilikaji wa shamba na mali iliyomo katika shamba hilo
bali husaidia tu kwa imani lakini shamba labakia kuwa ni la mwanamke
kila mtu alikuwa na mamlaka juu ya shamba lake hata mavuno yake pia
mavuno kutoka shamba la baba ndilo lilifanya ghala ya chakula cha familia nzima
kama mke mmoja hakuvuna kiasi cha kutosha basi mwanamke huyo aliweza kupata chakula toka ghala ya bwana yake
lakini iwapo kila mwanamke ana chakula cha kutosha toka shambani mwake basi bwana aliweza kuuza baadhi ya chakula toka kwenye ghala yake ili kupata fedha za kununulia ng ombe au mbuzi
pia mwanamke alikuwa haingiliwi na bwana wake katika umilikaji wa chakula
alikuwa na uhuru kabisa wa kuweza kuuza chakula chake kama watoto walikitumia chakula toka kwa mama zao katika ibanza yao bila wasi wasi bila kujali mama ya nani kapika chakula hicho
lakini siku hizi ni vigumu kwa akina mama kulisha watoto wote sawa
hujali sana watoto wao tu wamekuwa wachoyo na hawawezi kuwalisha watoto wa mwingine kama ambavyo wangaliwalisha watoto wao wenyewe
ubinafsi umewaingia sana kitu ambacho hakikujulikana hapo zamani
kabla ya kwenda kulima au kuvuna mama hupika chakula asubuhi hi waje wale mchana baada ya kazi
umwagiliaji wa mashamba ulitumika kama wasafwa wanavyotumia utaalamu huo kwa sasa
wakati wa kuvuna ngano hukatwa shina zima na kisu halafu hulundikwa pamoja
baada ya kumaliza kuvuna ngano yote hupigwa pigwa na mti threshing ili itoke kwenye masuke yake
ulezi hukatwa vichwa vyake na kisu halafu huwekwa pamoja na baadaye huzitengeneza kwa kutenganisha punje zake toka kwenye masuke
mahindi huvunwa kwa kukwanyua vigunzi vyake toka kwenye shina lake na kuwekwa pamoja
nyimbo ziliimbwa wakati wa kazi ya kuvuna na vyombo hivi indili izeze na marimba yalitumika katika kuwatumbuiza wafanyakazi
chakula kilihifadhiwa katika ghala maalum zilizotengenezwa kwa kazi hiyo
ulezi na ngano vilihifadhiwa katika vilindo vikubwa vilivyoteng enezwa kwa kusuka matete pamoja kwa kutumia kamba za miyombo ambayo zama hizo zilipatikana kwa wingi karibu karibu na vijiji vyao
sasa njia hii ya kuhifadhi mazao yatumika usafwani kote
mahindi yalivunwa na kuanikwa penye uchanja kwanza ili yapate kukauka sawasawa
baada ya hapo mahindi yaliwekwa ndani ya kihenge kilichojengwa nje ya nyumba ya kulala
zamani hakukuwa na wizi na iwapo mtu fulani alionekana kuwa yu mwizi mtu huyo alizomewa sana na pia wanakijiji walimnyima mwizi huyu haki yake ya kuoa mke social control
kwa hiyo watu waliogopa kuiba ili wasije wakaambiwa ni wezi na kukosa mwanamke wa kuoa
siku hizi wezi ni wengi mno hata wananchi huwa na wasiwasi sana katika sababu kubwa zinazofanya wizi uongezeke ni kwamba viongozi wengi wavijijini huogopa ku wafichua wezi na pia huhongwa pombe na wale ambao ni wezi
basi jamaa hawa hushindwa kutekeleza wajibu wao sawasawa
wakati mwingine mwizi aweza kukamatwa na wanakijiji na kumpeleka mwizi huyo kwa bwana hakimu
wanapofika huko naye hao wanakijiji wanaulizwa maswali kama wanao ukweli kwamba mtu waliyemleta ni mwizi
zamani watu walikuwa wachache sana na kuhamahama kwao kulikuwa kuchache
kuhamahama kulitokea tu wakati njaa ilipoingia katika nchi fulani au vita kutokea basi jamaa walihama
kuhamahama kwa wasafwa twaweza kusema kuwa walihama mara yao ya mwisho walipoingia nchi ya usafwa miaka mingi iliyokwishapita
shida zao zilikuwa ni hizo hapo juu zilizo wafanya watu wahamehame na kwa jumla kuhamahama kulisababishwa na maafa hayo
pia wasafwa wengi walio vijana wamehamia nchi za zambia ambako kazi nyingi zapatikana katika migodi na viwanda
wasafwa wazee ndio hubakia nyumbani kwa sababu ya jukumu walilo nalo juu ya familia zao na pia wao hawapendi zaidi kuhamia nchi za kigeni ambazo zina watu walio na desturi na mila tofauti na za kwao
zaidi na zaidi wazee wa kisafwa hubakia nyumbani wakilima mashamba yao
kundi lingine lililo na uhuru wa kuhamia sehemu zilizo na nafasi za kazi ni wale wasafwa ambao hawajaoa
hawa huhamia sehemu zilizo na kazi bila taabu kwa sababu hawana matatizo ya familia
lakini kwa jumla vijana wa kisafwa wanaotaka kujaribu bahati yao katika maisha yao ndio wengi huhama kila mwaka
wasafwa si wafugaji hodari kama jamii zingine za watanzania zilivyo
wamasai wambulu wagogo wahehe wanyiha ni wafugaji wakubwa wa ng ombe
lakini wasafwa walifuga wanyama wachache sana na mpaka sasa wanafuga wanyama wachache sana katika vijiji vyao
walifuga mbuzi na ng ombe wachache sana kwa ajili ya kutambika au kuwachinja wakati wa kilioni kwa ajili ya mboga kwa wale waliopo kilioni
siku hizi ng ombe mbuzi kondoo wanafugwa kwa ajili ya maziwa na nyama
pia kuku na nguruwe wafugwa kwa sababu ya mayai na nyama
familia ya kisafwa inaweza kuwa na baba mmoja mama mmoja pamoja nawatoto au inaweza kuwa na baba mmoja mama wawili au watatu pamoja na watoto wao
hapo zamani familia zilikaa katika vijiji kwa kufuata ukoo
mtu alipoposa msichana basi alihamia katika kijiji cha msichana na kukaa huko na kuongeza jumla ya familia
kwa hiyo familia iliyokuwa na mabinti wengi iliweza kupanuka sana na kufanya kijiji chao wao wenyewe cha wakwe na baba na mama mkwe na watoto na wajukuu na kadhalika
utaratibu huu wa kuishi pamoja namna hii kwa kufuata undugu bado unafuatwa na watu wengi katika nchi ya usafwa
jamii ya wasafwa ni jamii inayofuata urithi kwa upande wa baba
katika kurithi baba akifa ni lazima mtoto wa kwanza wa kiume arithi mali ya baba yake
lakini katika kurithi mall ya baba yampasa mtoto huyo aonyeshe busara safi bila hivyo hawezi kurithi mali ya baba yake kwa sababu ya kukosa busara
mtoto wa pili aweza kuchaguliwa na ukoo wa baba ili aweze kurithi iwapo alionyesha busara safi zaidi kuliko kaka yake mkubwa
kwa kawaida warithi walitoka kwa mke mkubwa na iwapo mke mkubwa alikosa kuzaa watoto wa kiume na akazaa watoto wa kike basi mtoto wa kiume wa mke wa siku ya kurithi pombe nyingi ilipikwa na kutengenezwa na chakula kwa wingi kilipikwa ill watu wale na kunywa na kufurahi sana
utaratibu huu wa kurithi mali ya baba bado unafuatwa na wasafwa wengi ingawa yapo mabadiliko mengi
kwa kawaida mvulana aliweza kusikilizana na msichana anayetaka kumchumbia
baada ya hapo mvulana alikwenda kwa baba yake na kumwambia ya kwamba anamtaka binti ya fulani amchumbie
basi babake aliweza kumwambia mzee mwenzie pale kijijini kuwa aende akamwambie baba ya binti kuwa wanamtaka kumchumbia binti yake
iwapo mzee wa binti huyo anakubali ombi la wazee wenzie basi posa inapelekwa
njia ya pili ya kumposa msichana ni kwamba mvulana na msichana wanakubaliana waoane
baada ya kufanya hivyo wanaamua wote wawili kutoroshana bila ya wazee kujua isipokuwa wazee wanaambiwa baada ya kutoroshana hao vijana
kwa kawaida msichana hutoroshwa na mvulana ambaye atakuwa mumewe wa maisha
mvulana humpeleka msichana huyo aliyetoroshwa kwa baba yake mvulana
mzee wa mvulana akishaona mambo yamefikia kiwango hicho huondoka haraka kwenda kwa mzee pale kijijini na kumwomba aende mara moja kwa baba ya msichana aliyetoroshwa na kumwambia ya kuwa wanataka kumuoa binti yake na kwamba kwa sasa binti huyo wamemchukua tayari yuko nyumbani kwao hao jamaa
basi baba ya binti hukubali na kuwaambia ya kuwa wakalete mahari
kwa kawaida mahari ilikuwa kuku au ng ombe au mbuzi mmoja au jembe lapelekwa kama posa au mahari
zamani mahari yalikuwa si mengi na tena yalikuwa hayadaiwi sana kama siku hizi iwapo mtu aliyehusika alikuwa hana chochote bali alitaka kuoa mwanamke
vijana wa kisafwa walikuwa hawana taabu katika kuoa mke kwa sababu mahari yalikuwa rahisi sana
lakini siku hizi mahari yamekuwa makubwa ng ombe sita au zaidi hudaiwa kama mahari na hii yasababisha kushindwa kwa vijana wengi wa kisafwa kuoa wanawake na wanawake kushindwa kuolewa
kwa hiyo namba ya wanawake wasioolewa huzidi na ya wanaume yaongezeka na mwishowe umalaya waongezeka nchini
kwa jinsi hii ile mila ya zamani ya wasafwa ya kuukataa umalaya kabisa katika nchi yao umeanza kupungua
yasemekana ya kuwa mtindo huu wa kutoza mahari mengi sana umeigwa na wasafwa toka kwa wanyakyusa ambao wana desturi ya kutoza mahari mengi watoto wao wanapoolewa
tabia hii ya kutoza mahari mengi ilianza kuigwa tangu mwaka 
baada ya mahari kupelekwa kwa baba ya msichana basi yule kijana huanza kumsaidia kazi nyingi baba mkwe wake
wakati mwingine aweza kulima shamba la mkwewe nyumbani kwake
iwapo watoto hawakutoroshana basi baada ya posa kupelekwa kwa baba mkwe wazazi wa msichana wanaweza kumleta binti yao kwa bwana yake wakati wowote ule na wala hakuna sherehe kubwa katika kufanya hivi
baada ya ndoa mvulana pamoja na msichana mkewe huhamia kwa baba mkwe na kujenga nyumba yao huko
ilikuwani lazima msichana avunje ungo ndipo aweze kuposwa
mvulana baada ya kupatana na msichana anayetarajia kumwoa humpa msichana huyo shilingi ishirini na msichana huchukua hizo shilingi ishirini na kununua nguo yoyote ile inayompendeza bila ya kuwaeleza wazazi wake
kama wazazi wake wakimwuliza kapata wapi nguo aliyovaa huwaambia kauza kuni ndizo zilizomletea fedha za kununulia nguo
baada ya hapo mchumba wake aweza kumchukua mchumba wake bila ya wazazi wa msichana kujua na kumpeleka mchumba wake hadi kwa mama yake mvulana ambaye naye hutoa shilingi ishirini na kumpa huyo mchumba wa mtoto wake
baada ya kufanya hivyo habari zinaietwa kwa wazazi wa msichana kuwa mtoto wao wanaye nyumbani kwao na kwamba wanataka kumuoa
wazazi wa msichana hukubali na baada ya siku nne hivi msichana hurudishwa kwa wazazi wake
siku ya kwanza ambayo msichana huchukuliwa na mchumba wake anapofika mlangoni kwa nyumba ya mama ya mchumba lazima apewe shilingi na mchumba wake
wazazi wa msichana humwambia baba ya mvulana kuwa warudishiwe binti yao siku ya pill
basi msichana hurudishwa saa za jioni siku hiyo ya pili na msichana hupewa shilingi tatu au nne hivi kama kuku wa kuwapa wazee wake ikiwa kama ni adhabu
msichana hukaa kwa wazazi wake kiasi cha miezi miwili au sita kwa kutegemea mahari aliyonayo mchumba wake
kama mahari ipo basi msichana hatakaa miezi mingi kwao bila kwenda kwa mchumba wake ambayo hupelekwa kidogo kidogo kwa wazazi wake
safari ya tatu msichana huchukuliwa tena na mchumba wake na kupelekwa nyumbani kwa mchumba wake
mpaka wakati huu msichana hawezi kupika chakula cha mume wake sababu bado hajawa ni mke
wakati wote huu wanapata chakula chao toka kwa mama ya mvulana
msichana hukaa siku mbili kwa mchumba wake na siku ya tatu baba ya mvulana hutoa habari kijijini kwao kuwa waanze kutayarisha pombe na vyakula vichache
baada ya kuona kuwa pombe imekuwa tayari baba wa msichana huwaambia wazazi wa mvulana ya kuwa wawarudishie binti yao
wakati huu baba wa mvulana hujitayarisha sawa sawa na huvunja fedha kiasi cha shilingi mia nne ambazo huwa katika mahela mahela au vikoroti
siku hiyo wazazi wa msichana hunywa pombe sana na huwachagua wazee fulani ambao hutumwa kwa baba ya mvulana na kusema kuwa wanamtaka binti yao
halafu baba wa mvulana humchagua mtu mmoja wa kumpeleka msichana kwa wazazi wake
mtu huyo aneyempeleka msichana kwa wazazi wake ndiye anayeshika helazote hizi zilizovunjwa na mzazi wa mvulana na pia jamaa huyu hufuatana na ndugu wa mvulana wakati wa kumpeleka msichana nyumbani kwao
msichana hutembeatembea kidogokidogo ili aweze kupewa fedha nyingi sana na hujaribu kutafuta sababu nyingi na visingizio vingi ill aweze kusimama na akisimama hupewa fedha ili aweze kutembea
kwa njia hii msichana huyo aweza kuchuma fedha nyingi sana kiasi cha shilingi mia tatu au zaidi kabla hajafika nyumbani kwao
wafikapo nyumbani kwa wazazi wa msichana wale waliokuja kumsindikiza msichana hupewa pombe kiasi cha madebe thelathini hivi na kuyapeleka nyumbani kwa baba ya mvulana
huko nyumbani kwa wazazi wa mvulana hunywa pombe waliyopewa na wazazi wa msichana
lakini wazazi wengine wa mvulana wanaweza kutoa kila mmoja shilingi tatu halafu kila mmoja akichukua debe moja la pombe na kwenda nayo nyumbani kwake na kuinywa
kila ndugu ya baba ya mvulana aweza kutoa shilingi tatu na kuchukua debe moja la pombe
baada ya siku hiyo baba ya mvulana huenda nyumbani kwa wazazi wa msichana kwenda kumpa baba ya msichana shilingi kumi na tano
katika safari hii baba wa mvulana hufuatana na wenzie watatu au watano hivi
baada ya kupokea zile shilingi kumi natano baba wa msichana huwapa binti yake wazazi wa mvulana
kesho yake baada ya msichana kufika nyumbani kwa bwana yake huanza kutayarisha mafiga na kupika chakula cha bwana yake kwa mara ya kwanza katika maisha yake ya kuwa mwanamke aliyeolewa
bwana wake hawezi kula chakula hicho kilichopikwa na mke wake mpaka kwanza mke ampe bwana yake shilingi sitini ndipo ale chakula chake
chakula kingine kilichopikwa na huyo mke kinapelekwa kwa baba mkwe
mali kadhalika baba mkwe hawezi kula chakula cha mkwe wake mpaka naye apewe na huyo mkwe wake mke wa mtoto wake shilingi ishirini na tano ndipo ale chakula chake
bila ya kupewa hizi shilingi ishirini na tano baba mkwe hawezi kula chakula cha mkwe wake
hizo shilingi ishirini na tano zatiwa pembeni mwa sahani za chakula wakati wa kupeleka chakula kwa baba mkwe
baada ya hapo msichana huyo huendelea kuwapelekea chakula baba na mama ya bwana yake mpaka watakapomkataza asiwapelekee chakula tena
wachumba wanatakiwa wawe na sifa nzuri kabla ya kuoana yaani wanatakiwa wasiwe wezi au wasitoke katika ukoo wa watu walio wezi wasiwe malaya
wanatakiwa wawe wema na wasiwe wachoyo bali wawe wakarimu
magonjwa kama ukoma yalitiliwa mashaka makubwa katika posa
iwapo mchumba mmojawapo anatoka katika ukoo ulio na ugonjwa wa ukoma basi mchumba huyo itamwia vigumu sana kumpata mchumba mwenzie
kwa kawaida mkoma hutengwa mbali sana na watu wengine na kujengewa nyumba yake ya pekee chini ya mti wa mlagalila na anapokufa mkoma huzikwa chini ya huo huo mti halafu mti wenyewe hukatwa ili uangukie nyumba yake na vyombo vyake vyote vifunikwe kabisa
makusudi ya kufanya hivi ni kwamba wasafwa wanajaribu sana kuepusha watu wasio na ugonjwa huu wasikamatwe nao
walakini sifa zote hizi zilizoelezwa hapo juu kuhusu wachumbazimeanza kusahauliwa na sasa watu wengi wa usafwa hawaangalii sana sifa hizi kwa sababu ya elimu nyingi na pia mwingiliano wa utamaduni mbali mbali wa kigeni
sherehe haikuwa kubwa sana bali kitu kikubwa sana katika ndoa yao kilikuwa kudumisha ndoa yao kwa wale waliohusika
ndoa za kisafwa zilidumu sana bila kuvunjika lakini siku hizi ndoa nyingi zinazofungwa hazidumu sana kwa sababu ya mabadiliko ya maendeleo yaliyokwisha tokea yakiambatana na utamaduni wa kigeni
ingawa kuna mabadiliko mengi ya utamaduni katika jamii ya wasafwa lakini wasafwa ni watu ambao hawakupoteza sana utamaduni wao kama jamii zingine za mkoa wa mbeya zilivyopoteza utamaduni wao
kila msichana alipimwa bikira yake kabla ya kupelekwa kwa bwana yake
hii ilikuwa ni desturi ya jamii nyingi za mkoa wa mbeya
kwa kawaida wasichana wote wa kisafwa walitunza bikira zao vizuri sana mpaka siku ya kuolewa
lakini siku hizi nidhamu hii imeanza kupungua uzito wake kwa sababu ya mwingiliano wa ustaarabu mbali mbali
hapo zamani talaka katika jamii ya kisafwa zilikuwa nadra sana kupatikana
mwanamke kutoka kwa bwana yake na kwenda kwa bwana mwingine ilikuwa shida
pia bibi kumtoroka bwana na kutorokea kwa bwana mwingine ilikuwa vigumu sana
iwapo mwanamke alifanikiwa kufanya hivyo vita kati ya kijiji alikotoka na kijiji anakotorokea ilizuka
ng ombe na wanawake wa kijiji alikotorokea walitekwa kwa hiyo kumtorosha mke wa mtu au kumghilibu akili zake watu waliogopa sana matokeo yake
kwa hiyo upuuzi huu wa kutoroshana au kumtaliki mwanamke ovyo ulikuwa nadra sana
kwa hiyo vita ilipiganwa na kusababisha hasara kubwa kwa pande zote hasa kwa wanakijiji waliommvua iweze kunyesha
mfano wa sehemu mojawapo zilizo maarufu sana kuomba kutambikia mvua ni iganjo sehemu za uyole karibu na mlima mbeya
yeye hutafuta ulezi wa kukorogea pombe na baada ya pombe hii kukorogwa na kuwa tayari pombe hiyo yatiwa ndani ya vibuyu vitano au sita
kisha kasisi huwatangazia wazee wanaohusika na salaza kuombea mvua na sifku huchaguliwa ili kufanya shughuli zote hizi
sasa kuku mweusi hutafutwa sehemu zingine mbuzi au kondoo hutafutwa kwaajili ya shughuli hizi
mambo yote yakiwa tayari watu wote wanaohusika hjuenda mahali palipo patakatifu na kuanza kuomba mvua inyeshe
uposhele inguku ini tuhanzaje hwunzi hwilwipei invula itonye iviyabo vihwone
ingukuinj mulyarrje mwendi mwikwizyanajei abantu balalamiha baiga tukosile yenu ngazilipo zimo uvitilwe utuwozye we wewe dada pipo nahumo uhwinyi washimbilile
maana yake pokea kuku huyu tunataka nchini kuwe kweupe mvua inyeshe vyakuia vinakauka
kama kuna jambo lolote lililokukasirisha utuambie wewe baba
tunakutegemea wewe mwenyewe mungu mwingine hakuna
wakati sala hizi zinaposemwa pombe iliyo katika vibuyu viwili yamwagwa chini mahali patakatifu na huku kuku atiwa ndani ya pombe iliyomwagwa chini na hushikiliwa hivyo hivyo mpaka kuku huyu kukosa hewa kabisa na kufa kwa kushindwa kuvuta hewa
baada ya kuku kufa manyoya yake yananyonyolewa na nyama yake huchomwa
baada ya kumchoma kuku huyo kasisi huchukua nyama kidogo na maini yake na kukata kata vipande vidogo vidogo vya nyama ambavyo vyatiwa pembeni mwa mahali pale pombe imemwagwa
nyama inayobaki inaliwa na makasisi wadogo waliopo hapo pamoja na kasisi mkuu makasisi hao wadogo huwa watano au kumi hivi kwa kutegemea na mahali penyewe na watu walivyo na shida zao na jinsi wanavyotaka kuomba mvua yenyewe
lakini kabla ya kusema sala zao wale makasisi wengine hucheza cheza kwanza hapohapo mahali patakatifu isipokuwa kasisi mkuu na kusema tumefika sisi watoto wenu msije mkasema ni watoto wengine
ndipo kasisi mkuu huwaambia makasisi wake wakae chini halafu huendelea na sala kama ilivyoelezwa hapo juu na mvua hunyesha mara baada ya sala hizo
wakati mahindi yamekomaa mashambani hakuna mtu wa kuanza kuvunja mahindi hayo kutoka shambani mwake na kuanza kula mpaka kwanza sherehe maalum imefanyika
sherehe ya namna hii hufanyika sehemu zingine zingine katika nchi ya usafwa
mwezi wa tatu ambapo ndiyo wakati mahindi yaanza kukomaa kiasi cha kuweza kuliwa kasisi mkuu huwakusanya watu wote wa sehemu yake na kuwaambia siku ya kukutana pamoja kwa ajili ya shughuli ya ufunguzi rasmi wa kuanza kula mahindi mapya
siku hiyo ikifika watu wote huondoka na kwenda mahali pa kukusanyikiana huku wakichukua mapembe na fimbo na miilini mwao na usoni hujipamba kwa rangi mbali mbaii
siku hiyo wanakijiji hao hucheza sana kuanzia saa saba adhuhuri hadi saa moja jioni
wakati wa kucheza watu huwa katika safu wanaume upande mmoja na wanawake upande mwingine na wale walio na mapembe hufanya safu ya katikati
wakati wa kucheza watu hawavai mavazi rasmi balil huvaa mavazi ya kawaida tu
kasisi mkuu huvaa shuka na kaptura hukamata mikuki mitatu halafu hupanda juu ya mti na huko mtini huchomeka mikuki miwili
baada ya kufanya hivyo kasisi hushuka chini na mkuki mmoja
saa za jioni huwakusanya watu wote halafu humwaga unga wa malezi chini na kusema
ovisaye abantu basinanganye tumanyile aje balipo abitunga tulaba aje ngoshele balipo abitunga bawoneshe utuvuzye aje abitunga babana nganya balipo abantu bafumu nutali wakati wa kutawazwa huyo mundewa au chifu hukalishwa juu ya kigoda huku amefunikwa nguo
baada ya hapo huyo jamaa anayetawazwa hupewa shoka mundu zana za kufyekea miti na majani shambani
mkuki alama ya kuonyesha iwapo vita itatokea aweze kulinda taifa lake
akiwa bado kigodani mfalme huyo hutemewa pombe kinywani mwake toka kinywani mwa mtani anayefanya kazi ya kumtawaza siku hiyo na anaimeza pombe hiyo
mfalme huyo hula kiapo cha kutawala nchi kama hivi wewe jina lako liwe nifenazo yaani wewe uwe mtunza siri cheka na kila mtu
halafu mfalme anatiwa mafuta ya nyonyo kichwani pake halafu mafuta yale hutiririka kuja usoni puani mpaka mdomoni halafu mtani wake wa kike huja na kuyalamba mafuta yale yaliyotiririka karibu na mdomo wa mfalme na kuyameza
mtani anayefanya kazi hii ya kumtawaza mfalme hupewa mbuzi kama zawadi yake kwa kazi aliyoifanya siku hiyo
maji ya mto mkondoa hayakutumika kwa kunywa ila kwa kumwagilia mashamba tu
maji ya kufulia nguo na kuoga yalitoka kisimani na yalitekwa na kutiwa katika chungu kikubwa kilichotengenezwa kilichoitwa ponda
wasagara walikuwa wanatengeneza mavazi ya wao wenyewe kabla ya kuletwa mavazi mapya na wakoloni
gome la mti huu liliondolewa vizuri sana kwa kutumia shoka na tezo halafu likalainishwa vizuri sana kwa kulipon daponda na jiwe au kipande cha mti na kisha likavaliwa kiunoni
kofia vile vile zilitengenezwa kutokana na magome ya miti hii ya mlenye
mbeleko ya kubebea mtoto na viatu vyote vilitengenezwa kutokana na hayo hayo magome ya miti
wakati mwingine viatu vilitengenezwa kutokana na ngozi ya mbuzi
mwanamke alijipaka mafuta ya nyonyo ambazo zilikuwa zikipandwa sana wakati huo na ambazo mpaka wakati huu zapandwa sana kama zao la kuwaletea fedha
masikio ya wanawake yalitobolewa na kutiwa mpingo
mila na desturi za wasagara ni kwamba watu hawa wana asili ya kushirikiana sana katika shughuli za kuzalisha mali karibu kila kazi walioifanya walishirikiana pamoja kama kijiji na kazi zao za kulima mashamba ziliisha mara moja kabla ya mvua kunyesha
mkuu wa kijiji baada ya kusikia ngurumo ya mvua alipiga mbiu ya mgambo na kuwatahadharisha wanakijiji wote kuanza kulima mashamba yao
na kazi hii walifanya kwa zamu hata ikatokea kwamba mashamba yao mengi yalilimwa mapema
kuna haja kubwa ya kufufua desturi hii ya kufanya kazi pamoja ili wananchi waweze kushirikiana kama zamani katika kutekeleza kazi zao barabara na upesi zaidi
zaidi ya hayo zamani wasagara walikuwa hawana shida yachakula yaani chakula kilipatikana kwa urahisi wakati wo wote wa kiangazi au wa wasagara walilima na kupanda mazao ya chakula mara mbili kwa mwaka
wakati wa masika mimea yao mashambani ilitumia maji ya mvua na wakati wa kiangazi mimea yao ilitumia maji ya kumwagilia ya mto mkondoa
mboga nyingi za majani zilipandwa wakati huu kwa kutumia maji ya mto lakini jambo hiii sasa halifanyiki hata kidogo kwa sababu utaalamu ule wa zamani umepotea na pia mto wa mkondoa sasa uko chini kidogo kuliko ilivyokuwa hapo zamani
manufaa yote ya kutumia maji ya kumwagilia ya mto mkondoa kwa kumwagilia mashamba hamna sasa isipokuwa mto huu unatumika tu kwa kuogelea kufulia na kuvua samaki
mto wenyewe haukauki na tena ni mkubwa kwa hiyo ingalikuwa vyema zaidi kama mifereji midogo midogo ingalitengenezwa ili ipeleke maji katika mashamba au bustani wakati wa kiangazi
na wakati wa masika mifereji hii ingaliweza kuzibwa kwa sababu wakati huu hakuna haja ya kutumia maji ya mto wakati ipo mvua
kitendo hiki kingekuwa cha manufaa sana kwa taifa zima kwa kutumia utaalamu wa kisasa
wasagara walikuwa na ulinzi mkubwa wa vijiji vyao kila mwananchi alikuwa najukumu hilo
tutaweza kwenda mbali zaidi katika kulilinda taifa la watanzania lisiingiliwe na maadui wowote
katika kufanya kazi kila mtu katika nchi ya wasagara alikuwa na wajibu wa kufanya kazi kila mtu alipewa kazi ya kufanya na jamii
mvivu aliadhibiwa na kuzomewa na pia alipewa kazi ya kufanya kwa kupimiwa ngwe yake mwenyewe ili aimalize mgonjwa na mtoto ndio hawakupewa kazi kwa sababu walikuwa hawajiwezi
lakini mtu mzima yeyote mwanamke kwa mwanaume wote walifanya kazi pamoja bila kutegeana
desturi hii ilikuwa nzuri sana kwa maoni yangu naona kama ingalifufuliwa na kuenezwa kila mahali nchini ili kila mtu awe na kazi ya kufanya
heshima na adabu vilitiliwa mkazo sana katika jamii ya wasagara hasa heshima kwa wakubwa na viongozi wa wasagara
heshima na adabu kwa viongozi wetu ni wajibu wetu
ni lazima tuwape heshima wanaostahili kupewa na walio chini yao
kwa sababu vijana wengi wameanza kupoteza heshima na adabu kwa viongozi wetu ingalifaa kama jambo hili lingefufuliwa upesi sana kwa sababu heshima hainunuliwi
development of museal activities on local level in tanzania 
wasandawe ni kabila linaloishi hasa katika eneo la wilaya ya kondoa mkoa wa dodoma katikati ya nchi ya tanzania
wasandawe katika wilaya ya kondoa wanaishi hasa katika tarafa mbili yaani farkwa na kwamtoro
mpaka mwaka kabila hilo la pekee lilionekana katika vipimo kuwa na viini nasaba vya zamani kuliko makabila yote duniani
ndugu zao wa jirani ni hasa wakhoisan wa kusini mwa afrika halafu waethiopia
inafikiriwa kuwa ya zamani kuliko zote kwa kuwa inafanana bado na zile za wenzao kusini mwa afrika ingawa walitengana miaka hivi iliyopita
miaka ya nyuma wengi wao walikuwa hawajasoma bali sasa wanasomesha vijana wao hasa baada ya kuanzishwa shule za kata kama farkwa secondary kwamtoro secondary makarongo secondary gwandi secondary kurio secondary n
vilevile wasandawe wameanza kujihusisha na kilimo japo bado wanaendelea na uwindaji
wasagara ni kabila kutoka eneo la kati ya nchi ya tanzania
wasafwa ni kabila kutoka eneo la milima ya mkoa wa mbeya nchini tanzania
wako hasa katika wilaya za mbeya vijijini mbeya mjini mbozi na chunya lugha yao ni kisafwa
mwene maarufu sana alikuwa mwene paul mwashinga aliyekuwa tajiri na msomi makao makuu yake yalikuwa igawilo mbeya mjini naye aliaga dunia mwaka msiba wake ulihudhuriwa na watu mashuhuri sana
bahari ya karibi ni bahari ya pembeni ya atlantiki iliyoko kusini ya ghuba ya meksiko
upande wa magharibi imepakana na amerika ya kati kusini na amerika ya kusini
pinde la visiwa vya karibi linaitenga na atlantiki yenyewe
kina kikubwa kipo katika mfereji wa kayman kati ya visiwa vya kuba na jamaika mwenye urefu wa chini ya ub
bahari hii inajulikana kwa miamba yake ya tumbawe ambayo ni mazingira ya aina nyingi za mimea samaki na kasa
miamba ya tumbawe ni msingi wa uvuvi na zinavuta watalii wengi
katika miaka ya nyuma tumbawe ziko hatarini kutokana na kupanda kwa halijoto ya maji
mapatano ya nchi za karibi yanatafuta njia za kuhifadhi mazingira haya ya pekee
kupanda kwa halijoto ya maji kumesababisha kuongezeka kwa dhoruba za tufani kali
majira yake ni juni na desemba hasa wakati wa agosti na septemba
kwa wastani kuna dhoruba kali kila mwaka na kati yao hufikia kiwango cha tufani
dhoruba hizi huelekea mara nyingi upande wa magharibi kaskazini lakini hugeuza kuelekea mashariki wakati wa kufikia maeneo yenye halijoto ya chini zaidi
tufani zinaleta uharibifu mwingi zikipita kwenye visiwa na makao ya watu lakini huharibu pia miamna ya tufani kutokana na kutupa kiasi kikubwa cha machanga na matope kwenye miamba hii
visiwa vikubwa vilikaliwa na wenyeji waarawaki wenyeji hawa walipotea kabisa kutokana na magonjwa yaliyoletwa na wazungu wahispania na vita dhidi ya wakoloni hawa
wahispania hawakuona umuhimu sana kutawala visiwa vyote vidogo hivyo wazungu wengine walifuata na kuvamia visiwa mbalimbali
waingereza wafaransa waholanzi na wadenmark walishika visiwa mbalimbali na kuvifanya koloni zao
hata hivyo maharamia walipata nafasi zao katika visiwa vidogovidogo wakishambilia hasa meli za wahispania zilizobeba dhahabu na fedha kutoka migodi ya meksiko na peru
kipindi hiki cha uharamia kilianza mnamo mwaka bk na kuendelea hadi 
kati ya maharamia mashuhuri wa nyakati zile walikuwa blackbeard ndevu mweusi henry morgan na william kidd
aina nyingine ya waharamia walikuwa watu kama sir francis drake aliyetekeleza uharamia wake kwa niaba ya malkia ya uingereza dhidi ya meli za wahispania
mataifa ya ulaya yalitumia visiwa vya karibi kwa ajili ya kilimo hasa cha sukari
mashamba makubwa yalilimwa kwa kutumia watumwa kutoka afrika
kutokana na historia hii visiwa vingi vina idadi kubwa ya watu wenye asili ya kiafrika kama kwa mfano kisiwa cha hispaniola chenye nchi mbili za haiti na jamhuri ya dominika
visiwa vingi vya karibi vimepata uhuru katika karne ya 
bamba la karibi ni bamba la gandunia lililopo chini ya amerika ya kati na bahari ya karibi
limepakana na mabamba ya amerika ya kaskazini amerika ya kusini na nazi cocos plate
mipaka yake na mabamba mengine ni mahali pa matetemeko ya ardhi na milipuko ya volkeno
baharini mpaka huu unaonekana kwa pinde la visiwa vya karibi
nadharia ya asili yake inasema ya kuwa bamba hili lilikuwa sehemu ya juu ya bamba la pasifiki
wakati bamba la atlantiki ilisukuma mabamba ya amerika ya kaskazini na kusini kuelekea magharibi bamba hili la karibi ilijisukuma juu ya bamba la atlantiki
kutokea kwa mlango wa nchi ya amerika ya kati kulitenganisha bamba hili na pasifiki
melvin schwartz novemba agosti alikuwa mwanafizikia mwamerika
mwaka alipokea tuzo ya nobel ya fizikia pamoja na leon max lederman na jack steinberger kwa mafanikio yao ya kugundua mbinu za kushughulika maneutrino ambazo ni chembe ndogo sana ya kinyuklia isiyo na chaji na haipasuliki
alikuwa mtoto wa mji wa new york akasoma bronx high school of science na chuo kikuu cha columbia university alipokuwa mwanafunzi wa mshindi wa tuzo nobel isidor i
rabi na profesa msaidizi tangu 
 alihamia chuo kikuu cha stanford alipokuta machine mpya ya kuharakisha mwendo wa chembe za kinyuklia iliyomsaidia kuendeleza utafiti wake
 akawa mkurugenzi msaidizi wa idara ya fizikia ya kinyuklia kwenye taasisi ya brookhaven national laboratory yaani maabara ya kitaifa kule brookhaven marekani alipowahi kutekeleza majaribio yake yaliyompatia tuzo ya nobel baadaye
wakati ule akawa pia profesa kamili huko columbia
warwa ni kabila kutoka eneo la mlima meru mkoa wa arusha kaskazini ya nchi ya tanzania
zipo taarifa nyingi sana kuwahusu warwa wameru zinapatikana katika kitabu kiitwacho mountain farmers moral economies of land agricultural development in arusha meru kilichoandikwa na prof
thomas t
spear
warungwa ni kabila kutoka eneo la wilaya ya mpanda mkoa wa katavi magharibi ya nchi ya tanzania
warungu ni kabila kutoka eneo la kusini magharibi ya tanzania na kaskazini mashariki ya zambia
nchini zambia idadi ya warungu haijakadiriwa peke yao lakini mwaka idadi ya warungu pamoja na wamambwe ilikadiriwa kuwa 
kilungu lugha ya warungu na kimambwe ni lahaja za lugha moja
warungi ni kabila kutoka eneo la pwani ya kusini mashariki ya ziwa tanganyika nchini tanzania
warufiji ni kabila kutoka eneo la pwani ya tanzania karibu na mto rufiji
warangi ni mojawapo kati ya makabila yanayopatikana katika wilaya ya kondoa mkoa wa dodoma ambao ndiyo makao makuu ya nchi ya tanzania
ni kati ya makabila yaliyotokea mijikenda leo nchini kenya
warangi wamegawanyika katika dini ya uislamu na wakristo hasa wa kanisa katoliki
kuhusu utamaduni wa warangi kijitabu kimetolewa juu ya vifaa vya zamani kama kirindo kyome kipekecho na vinginevyo
ni ugali wa mahindi uwele mna mboga zinazotumika ni kama maziwa masusu kirumbu mlenda na nyama
pia warangi hujishughuli za kilimo cha mazao ya chakula na biashara mazao ya chakula ni kama uwele mtama mahindi na n
k kaniki japo wengi wao wameelemewa na mavazi ya kiarabu yakiwemo hijjab kanzu na n
k majina ya mara nyingi huendana na wakati uliopo kwa mfano mwasu jua mbula mvua nchira ngozi nyange ndudya kichiko masika salala kumvua kidogo wapogolo ni kabila kutoka kusini kati ya nchi ya tanzania
wapimbwe ni kabila kutoka mkoa wa rukwa magharibi ya nchi ya tanzania
wapare ni kabila kutoka milima ya pare mkoa wa kilimanjaro kaskazini mwa nchi ya tanzania
wapare pia wanaishi katika wilaya ya lushoto mkoani tanga sehemu za bumbuli na mavumo
lakini kutokana na mahusiano yaliyopanuka nchini tanzania afrika na dunia kwa jumla kutokana na suala la utandawazi wapare wametapakaa kote tanzania kwa shughuli mbalimbali kwa mfano jamii kubwa ya wapare waliohamia mkoa wa morogoro na kujenga makazi na hali imekuwa hivyo katika mikoa yote nchini na kwingineko
maeneo ya wapare yamekuwa na mvuto wake mfano katika milima ya upareni kwenye maeneo kama chome na kwizu kuna mandhari ya kijani kibichi ambayo inavutia japo shughuli za binadamu za kila siku zimekuwa zikiharibu mazingira ya upareni kadhalika
kuna maeneo yanayovutia kama milimani usangi ugweno misitu ya shengena n
pia skimu ya umwagiliaji iliyopo ndungu inasaidia katika shughuli za kilimo kama kilimo cha mpunga
pia kuna mwamba wa kuvutia same unaofanana na pua ya binadamu maarufu kama ikamba la fua
mji mkuu katika kabila la upare ni maore ulioko wilaya ya same ma chief wake alikuwa mfumwa boaz mashambo kuna mto yongoma hingilili mhoke vuta nakombo rika mweta nano hii mito yote iko pare ya kusini
katika mto hingilili kuna maporomoko makubwa na yanayosadikiwa kuwa marefu kuliko yale ya victoria falls haya yanajulikana kama ndurumo yapo eneo la gonja bombo umbali wmfupi kutoka mtaa wa mang ang a katika eneo linaloitwa mbula
kuna ziwa jipe bwawa la nyumba ya mungu na kalemawe n
wapare wanasemekana wametoka katika nchi ya kenya sehemu za taita taveta na ukamba
wapare pia wana ukaribu na makabila ya mkoa wa tanga hasa wasambaa wazigua na wanguu
ukaribu wao uko katika lugha ambapo maneno mengi ya makabila haya yanafanana
vile vile majina ya baadhi ya maeneo yaliyopo kwa wapare yapo pia kwenye maeneo wanamoishi makabila hayo
kwa mfano kwa wapare kuna majina ya maeneo kama vile gonja ndeme ndolwa n
majina haya yapo pia maeneo ya wanguu na wasambaa
hii inaonesha kwamba makabila haya yana asili moja
kuna watu wanadai kwamba wapare asili yao ni uchagani
isipokuwa watu wa makabila haya wote walitokea kenya
wachagga walitangulia wakawahi kuishi maeneo yenye rutuba hasa kuzunguka mlima kilimanjaro
wapare walikuja baadaye na walipotaka kuishi na wachagga ndipo vita vikatokea kati ya wapare na wachagga
ili kuepusha umwagaji damu zaidi wapare walisogea kusini zaidi kuelekea mkoa wa tanga
wapare wenyewe kwa asili hujiita vaasu ikiwa na maana ya vareasa au watu wanaotumia pinde na mishale
ikiwemo ya sumu wapare ni miongoni mwa makabila ambayo watu wake wamesoma sana na wana ushawishi mkubwa katika nyanja za siasa na uchumi wa tanzania
wapare pia ni kabila la watu wanaopenda haki yaani hawapendi kuonewa wala kumuonea mtu
ndiyo maana watu wengine wanadhani wanapenda kesi bali kesi ni njia mojawapo ya kuhakikisha haki inatendeka katika jamii
utawasikia watu wengine wakidai kuwa mpare yupo tayari kuuza ng ombe kwa kesi ya kuku
dhuluma kwa wapare ni kitu kilichokuwa kimepigwa marufuku hata kwenye matambiko yao japo siku hizi kuna uwezekano baadhi yao wakawa hawana sifa hii tena
wapare walianza kufua chuma kabla ya mwaka na wafuaji walikuwa wakiitwa washana na huo ukoo upo hata leo hii
wapare walikuwa wakiuza bidhaa zinazotengenezwa na chuma kama majembe mapanga visu silaha kama mikuki kwa makabila ya jirani mfano wachaga na wamekuwa na uhusiano tangu siku nyingi
jamii za wapare zimegawanyika katika makundi ya wafugaji na wakulima
wakati wafugaji wengi walihamia katika tambarare za upareni wakulima waliishi milimani na wafuaji wa chuma walikaa maeneo yote yaliyokuwa na uwezekano wa kupata chuma
kwa asili wapare hupeleka vijana wa kiume jando mshitu ambako walipata mafunzo jinsi ya kuishi na familia japo siku hizi utamaduni wa kupeleka vijana mshitu hufanywa na watu wachache
wapare ni wachapakazi sana wakichanganya kilimo ufugaji na biashara ndiyo maana hata leo wana uchumi mzuri katika viwango vya tanzania
tamaduni mila na desturi za wapare zimekuwa zikifanana sana kwa koo karibu zote
hapo kale wapare pia waliweza kutengeneza au kuifunga mvua kwa shughuli za jadi jambo ambalo wapo baadhi ya wapare ambao mpaka leo wanaweza
kwa mfano mtemi wa same mohammedi kibacha singo ambaye aliacha uongozi mara baada ya rais wa kwanza wa jamhuri ya muungano wa tanzania kupiga marufuku utawala wa jadi
kiongozi huyo aliyefariki dunia mwaka alikuwa na ujuzi mkubwa wa kuleta mvua
mambo haya na mengine mengi kwa sasa yanapotea kama si kwisha kabisa
kwa wapare walio wengi uchawi na wizi vilipigwa marufuku hadi kwenye matambiko
mchawi na mwizi waliombewa wafe kama ikitokea wapo kwenye jamii
kuna utamaduni unaoitwa mma ambapo matambiko yalifanyika mahali fulani na mwizi akaitwa pale yanapofanyikia kisha mwombaji akaulizwa angependa mwizi apewe adhabu gani
kwa kawaida adhabu mbili kuu ndizo zilikuwepo kumfanya mwizi augue sana kwa muda mrefu kabla ya au kumuuwa mara moja
mwombaji akimamua mwizi auawe basi kwa vile anaonekana kwenye matambiko mtaalamu wa matambiko humuuwana akafariki mida hiyohiyo huko aliko
tatizo la kuu la mma ni kwamba lilikuwa linaua watu wote wa ukoo wa mwizi au mchawi lakini mwizi akiwa wa kwanza
ni mpaka watakaopjua kuwa ni mma ndipo watafanya matambiko ya kutoa mnyama kafara kwa ajili ya kuzima athari za mma
kwenye kuuzima mma ni lazima aliyedhulumiwa ahusishwe kwenye matambiko ikiwa ni pamoja na kuombwa radhi vinginevyo mma hautazimika
athari zingine za mma ni kwamba aliyeomba tambiko hilo yaani aliyeibiwa au aliyedhulumiwa ni lazima atoe kafara mnyama kama vile kondoo au ng ombe kabla na baada ya tambiko
baada ya mwizi kufa ni lazima mwombaji atoe mnyma kafara ili kuzima madhara ya mma
vinginevyo vifo vitokanavyo na mma humrudia mwombaji na ukoo wake
kuna watu maalum waliokuwa wamebobea kwenye mambo ya mma
kwa sababu ya matambiko hayo ndio maana wapare wengi si wezi japokuwa siku hzi baadhi yao wamejiingiza kwenye wizi
tambiko lingine linalofanana na hilo liliitwa kubigha nyungu kwa kiswahili kupiga chungu
chungu hicho kilipigwa kama tambiko la kumuuwa mtu aliyedhulumu au ukoo wao uliohusika na dhuluma watu wengine
chungu hicho hupigwa chini mara moja kwa kishindo ambapo tendo hilo lilambatana na matambiko fulani
mara chngu hicho kipasukapo kwa mshidno ndipo ukoo wa waliodhulumu huanza kufa mmojammoja
iliaminika kwamba kitendo cha chungu kusambaratika vipande vipande ndivyo na ukoo uliodhulumu husambaratika
tambiko hili lilichangia kwa kiasi kikubwa wapare kuwa kabila la wapenda haki
nasikia tambiko hili lilikuwepo hata kwa makabila ya jirani kama vile wasambaa wameru n
yamebaki historia kwenye kabila la wapare na hayo makabila mengine
ngoma za jadi zilipigwa kwa matukio maalumu kama kwenye jando au unyago pia nyimbo za kipare zilitumika katika ngasu kama harusi na sherehe nyingine na kupendezesha tukio husika
baadhi ya nyimbo huimbwa hadi leo hata kwenye sherehe za ukumbini na baadhi zimerekodiwa
wapare walikuwa na utamaduni wa shughuli za sanaa kama methali hadithi maigizo n
kabla ya kuingia kwa tiba za magharibi wapare walikuwa wakiamini tiba za mitishamba kwa kutibu magonjwa mbalimbali kama kirumu kirutu n
mchango wa dawa za mitishamba kwa watoto na watu wazima ulionesha mafanikio tangu zamani na hata sasa
chakula kikuu kwa wapare kilikuwa ni makande mchanganyiko wa mahindi na maharage
aghalabu chakula hiki kiliandaliwa siku ya ijumaa jioni hadi jumapili jioni ili watu waweze kupumzika vizuri mwisho wa wiki bila kuwaza masuala ya upishi
samaki pia ni kipenzi cha wapare wengi na ndiyo maana utawasikia watani wao wakuu yaani wachaga wakiwatania kuwa wapare wanakula ugali kwa picha ya samaki
huu ni utani ulioasisiwa na wachagga baada ya kutembelea kaya nyingi za wapare na kukuta wamehifadhi samaki
hapo ndipo mchagga mmoja alisikika akisema yesu yaani wapare wanapenda samaki kila nyumba unayoingia utakutana na samaki
yaani siku wakikosa samamki watakula ugali kwa picha ya samaki
utani huo ulikuzwa na wachagga hadi ukaonekana kama ni kweli ukizingatia wachagga wametapakaa nchi nzima
hata hivyo wapare nao wana utani wao kwa wachagga unaosema muagha wedi ni ula efwie
yaani mchagga mzuri ni yule aliyekufa wakimaanisha kwamba wachagga wote ni walaghai na wadhulumishi wakati wote wa maisha yao
ni mpaka atakapokufa ndipo ulaghai na udhulumishi wake vitaisha
kuna miiko ya wapare kama vile kufuatilia maji kwenye mabirika yao yaliyokuwa yakijulikana kama ndiva kwa wakinamama ilikuwa ni marufuku kusogelea maeneo hayo hasa wakiwa na vyungu vyao vyenye masizi au hata bila kitu
pia kulikuwa marufuku kwa wakinababa kula meza moja na wakinamama walikula sehemu tofauti wanaume na wanawake bila kujali umri walizingatia jinsia tu
zamani wapare walikuwa na sala tofauti kwa kila ukoo na eneo lao la tambiko
katika karne ya hadi wamisionari wa ukristo waliingia maeneo mengi ya upare
maeneo kama chome mbaga gonja vudee yana waumini wengi wa kanisa la kilutheri
katika wilaya ya mwanga kuna idadi kubwa ya walutheri na waislamu
wakatoliki japo ni wachache wanapatikana zaidi katika maeneo ya kisangara juu vumari na mbaga
wapare wana koo nyingi na majina mengi yakiwa na maana ya maeneo ya asili yao au mazingira ya kuzaliwa kwao mfano mbwambo mjema msangi mgweno mvungi msuya mgonja n
wana asili ya maeneo yao kama bwambo mjema usangi vungi suya gonja n
hata hivyo mawazo haya yalishindikana kutokana na kukosekana kwa wajasiriamali waliokuwa tayari kuwekeza katika biahara ya majiko sanifu kwa wapare lina maanisha mtafuta mali mnaro mndima mntambo mntindi mnyindo mrekwa mrimi mrinde mrindwa mrindoko mrio mroki mshigheni mtango mtengeti mtera mteti mwanyika jina hili pia lipo mkoa wa njombe mweri mweta mzangaze nachai ndago ngasu ngomoi same ngomuo ugweno nguve ngwijo niarira nisaghurwe nkima ntarishwa ntekaniwa nyange jina hili lipo zaidi kwa wachagga lakini linatumika hata kwa wapare
kwa wachagga ni ukoo ambapo kwa wapare ni jina tu la kawaida nzao nziajose nziamwe ojuku ombeni pekea ringo jina hili lipo pia kwa wachagga ambapo kwao ni ukoo sechome sechuma sefue semboja sempeho sempombe semu sengasu sengondo mwanga senguji senkondo same senkoro senzia senzota sevuri shaghude taseni tenga jina hili pia lipo kwa wachagga ambapo kwao ni ukoo tenshigha teri twazihirwa warema zihirwa zihirwani
ikumbukwe kwamba majina haya si ya koo bali ni majina ambayo mpare yeyote anaweza akachukua au akamwita mtoto wake
pia majina haya ni baadhi tu kati ya majina mengi ya wapare yakiwa na maana tofautitofauti
kama ilivyo kwa makabila mengine wapare nao wamepiga hatua kubwa kwenye maendeleo ya elimu siasa na uchumi
zipo shule nyingi za zamani na mpya katika maeneo ya wapare
mazao ya chakula na biashara kama mpunga katani mahindi n
pia miundombinu kwa kiasi chake imeboreshwa kuna mabasi ya kilenga yafanyayo safari mkoani kilimanjaro pia magari yafanyayo safari za mikoani kama ngorika
kwa upande wa siasa wapo pia wapare ambao wamepiga hatua kubwa katika nyanja za siasa kama cleopa msuya aliyewahi kuwa waziri mkuu asha rose mtengeti migiro aliyewahi kuwa naibu katibu mkuu wa umoja wa mataifa halima mdee ambaye ni mbunge wa jimbo la kawe na wengineo wengi kama anna kilango malechela profesa jumanne maghembe michael kadeghe n
pia chediel yohane mgonja aliyewahi kuwa mwanasiasa maarufu nchini
hata hivyo wapare wa mwanga wamegawanyika katika jamii mbili wasangi na wagweno
wakati wasangi anaongea kipare kinachoongelewa pia na wapare wa maeneo mengine wagweno wao wana lugha yao iitwayo kigweno
hii inaonesha kuwa asili ya wagweno ni uchagani japo zipo nadharia kadha wa kadha zinazoeleza asili ya wagweno kuwa huenda hata hawana asili ya uchaga wala upare lakini mbali na uhusiano wa lugha kinachofanya waonekane kuwa ni sehemu ya wapare ni namna tamaduni zao nyingine zinavyofanana na wapare pia kuchanganyika katika maisha ya kila siku kwenye milima ya wapare pamoja na wagweno wengine kuwa na majina ya koo zinazofanana na za wapare kama wasuya na wavungi
hata hivyo mila na desturi nyingi za wagweno zinafanana zaidi na zile za wapare wengine
pia ifahamike kuwa wagweno wana lugha tofauti kabisa na wapare maneno yafuatayo ni uthibitisho wa dai hilo embea chunga kitendo cha kuchunga wanyama mfano anachunga n gombe
ifuru nyumba za kigweno zinazo ezekwa kwa majani na zinajengwa na miti na matope na juu ya paa huwekwa chungu
mmea unao tambaa katika miti na unatambaa kwa urefu mkubwa sana
mabele chakula cha ndizi na magimbi yaitwayo maruma
makafi ndizi zilizo menywa na kukaushwa juani na kisha kutwangwa katika kinu tayari kwa kutoa unga
ibada ni ugali upikwao kwa unga wa ndizi ibada kia kiazi kitambaacho katika miti bali huenda chini zaidi ardhini na kuzaa kiazi
mghombo ni mmea utumikao kutibu magonjwa kama malaria homa maneno takribani yote hayahusiani kabisa na kipare bali yanakaribiana sana na kichaga cha rombo
wapangwa ni kabila kutoka milima livingstone karibu na pwani ya mashariki ya ziwa nyasa wilaya ya ludewa mkoa wa njombe kusini ya nchi ya tanzania
chakula chao ni ugali wa mahindi ulezi na mtama kidogo
kitoweo cha vyakula hivyo ni maharage samaki nyama na jamii ya mboga mboga
kinywaji chao ni pombe ukhimbi yaani kangala komoni ulanzi ambao hugemwa kutoka katika mmea uitwao mlanzi
pia wapangwa ni hodari sana kwa utegaji na uwindaji wa wanyama pori kama vile kwa lugha yao nyhaluchi mahtu ngwehe sudi ng ese ng wali ni videke
hulima mazao mbalimbali ya chakula katika maeneo ya miinuko na mabondeni kandokando ya mito
hulima kwa ushirika unaoitwa njhiika
pia ni wafugaji wa makundi madogomadogo ya ng ombe mbuzi kondoo na nguruwe kitimoto
pia hulima mazao ya biashara kama kahawa chai pareto mahindi
kabila hili pia hupata matunda ya asili kama vile masada savula makuhu mahofita mafudo minhingi vudong o na nisongwa
usafiri wao wa asili ni kwa chombo kiitwacho ngwichili ambacho kinatengenezwa kwa kutumia miti asilia
nyumba zao za asili kwa sasa ni za matofali ya udongo ya kuchoma na kuezekwa kwa bati hata hivyo nyumba zao za asili zinajengwa kwa kutumia miti asili kugandikwa kwa udongo wa mfinyanzi na kuezekwa kwa nyasi aina ya hunji na lihanu
mavazi yao ya asili ni nguo zilitengenezwa kwa ngozi za wanyama pamoja na magome ya miti ya misambi ambayo hupondwapondwa hufumwa na kupakwa mono
addition by lewis linus willihem willah e mail address wapangwa wamekusanyika pamoja hasa katika maeneo ya ludewa madunda mawengi mlangali masimbwe mkiu ulayasi lupanga madilu n
k kuelekea njombe
chanzo cha wao kuwa karibukaribu kiukoo ni vita maana wao walitokea katika maeneo mbalimbali kama vile malawi na msumbiji kwa ajili ya vita
muundo wake huwa ni tofauti na meli zinazokusudiwa kubeba mizigo au watu
tabia muhimu za manowari ni kasi na kinga pamoja na uwezo wa kubeba silaha
hasa tabia za kasi na kinga zimeshindana mara nyingi katika historia ya ujenzi ya meli hizi
manowari inaweza kukingwa dhidi ya silaha kwa kuweka mabamba mazito ya metali nje ya bodi yake au kujenga bodi yake moja kwa moja kwa kutumia metali nzito
ila tu kinga inaongeza uzito na kupunguza mkasi kwa hiyo manowari yenye kinga mzuri inaweza kuwa lengo la silaha za adui kwa sababu mwendo wake ni polepole mno
manowari yenye kasi kubwa inahitaji kupunguza uzito wake hivyo haiwezi kujikinga vile
ikipigwa na silaha za adui inazama haraka lakini faida yake ni mwendo unaoepukana na kupigwa
mara nyingi katika historia kutokea kwa aina mpya ya kinga kulibatilisha silaha za mashambulio yaliyokuwepo
lakini baadaye silaha mpya ziliweza kutoboa kinga mpya na kulibatilisha
zamani manowari zilibeba hasa wanajeshi wenye silaha kama pinde na mishale na pia vifaa vya kurusha mawe au vyombo vya moto kwa jahazi nyingine
mara nyingi ilishambulia kwa kukaribia boti au jahazi nyingine ili askari zake waliweza kurukia meli ile na kuiteka sawa na mapigano kwenye nchi kavu
njia nyingine ilikuwa kumgonga mwadui na kwa kusudi hii omo la manowari liliimarishwa kwa metali lililengwa kwa upande wa pembeni ya jahazi ya adui kwa shabaha ya kuutoboa na kuuvunja ili izame
tangu kupatikana kwa baruti manowari zilibeba mizinga
katika karne ya manowari zilianza kubeba makombora kama silaha za kulenga mbali
manowari zimepatikana tangu zamani za jeshi la babiloni au misri hadi leo
asili ya manowari ni katika boti ndogo zilizoendeshwa kwa makafi
boti kubwa inaweza kuendeshwa na watu wengi hivyo kupata kasi nzuri
zaidi na hayo inaweza hata kubeba askari wanaorusha mishale au mikuki au kurukia boti nyingine
manowari ya pekee imejulikana kwa jeshi la wamisri wababiloni au wachina tangu milenia ya kwanza kk
katika bahari isiyo na dhoruba kali makafi yalitumiwa kwenye manowari hadi karne ya bk
kwa muda mrefu manowari makubwa yalijengwa kwa muundo wa jahazi
mataifa yaliyofaulu hasa walikuwa kwanza wachina baadaye wareno
tangu karne ya bk injini mpya za mvuke ziliruhusu kuongeza kinga kwa kutumia maganda ya metali juu ya ubao
manowari aina ya dreadnought ilipatikana tangu ikikingwa kwa chuma nene na kuwa pia na bunduki kubwa
ni bara dogo kuliko yote duniani na ni kisiwa kikubwa kuliko vyote
iko kusini kwa indonesia na magharibi kwa new zealand
ikiwa na eneo la 
 km ni bara dogo kabisa duniani kama nchi ni ya sita kwa ukubwa
mara nyingi visiwa vya new zealand huhesabiwa kuwa sehemu ya bara la australia
vilevile australia huangaliwa pamoja na visiwa vya pasifiki katika orodha ya mabara ya dunia kama australia na pasifiki
bara la australia linakaa juu ya bamba la australia likiwa na eneo la km 
 na kati ya kaskazini na kusini umbali ni km
kwa jumla ina pwani yenye urefu wa kilomita 
australia huzungukwa na bahari ya hindi bahari ya pasifiki na bahari ya kusini
bara linakaa kwenye sehemu imara ya bamba la australia bila mipaka ya gandunia na kwa hiyo hakuna volkeno matetemeko ya ardhi ni madogo tu
great barrier reef mbele ya pwani ya mashariki kaskazini ni vipwa vya matumbawe vikubwa duniani ina urefu wa kilomita 
sehemu kubwa ya bara ni jangwa au maeneo yabisi sana
takriban asilimia ya eneo limefunikwa na matuta ya mchanga
ardhi yenye rutuba iko kusini mashariki na kona ya kusini magharibi pamoja na hali ya hewa isiyo na joto kali
hali ya hewa kaskazini ni ya kitropiki na hapa kuna misitu minene pamoja na savana na jangwa
sehemu kubwa ya uso wa nchi ni tambarare na majangwa
kwenye pwani ya mashariki na pia upande wa magharibi kuna safu za milima inayopanda hadi kimo cha mita 
sehemu ya juu kabisa huitwa milima ya theluji au alpi za australia na mlima wa kosciuszko unafikia kimo cha mita 
sehemu ya duni iko kwenye beseni la ziwa eyre iliyopo mita chini ya usawa wa bahari
tako la beseni hili mara nyingi ni kavu kabisa panajaa mara chache tu baada ya mvua kubwa sana
mahali pakavu kabisa ni jangwa la simpson lenye usimbishaji chini ya mm kwa mwaka
wakazi wengi pamoja na miji yote wako kwenye pwani ya mashariki na kusini
miji mikubwa ni sydney wakazi milioni 
 melbourne wakazi milioni 
 brisbane wakazi milioni 
 perth wakazi milioni 
 na adelaide wakazi milioni 
mji mkuu canberra wakazi milioni ulijengwa kati ya sydney na melbourne kwa sababu miji hiyo miwili ilishindwa kukubaliana kati yao ni mji upi unaostahili kuwa mji mkuu
mito muhimu inaanza katika alpi za australia ni murray na darling inayomwagilia beseni la murray darling na hii ni eneo muhimu la kilimo cha australia
australia ilitengana na mabara mengine miaka milioni mingi iliyopita
kwa sababu hiyo kuna aina nyingi za pekee za mimea na wanyama zisizopatikana penginepo duniani
miti ya australia kama vile mkalitusi imepelekwa kote duniani katika nchi zenye hali ya hewa ya kufaa
watu wa kwanza walifika australia takriban miaka iliyopita
walitunza utamaduni wa wavindaji wakusanyaji hadi kufika kwa ukoloni
hakuna habari kama watu wa asia walifikia australia lakini tangu karne ya bk waholanzi halafu waingereza walifika kwa jahazi zao
idadi ya waustralia asilia imepungua sana kutokana na magonjwa mapya wakiambukizwa na wazungu pia walitendewa vibaya na kufukuzwa katika sehemu kubwa ya nchi yao
australia ilipata uhuru wake mwaka lakini inaendelea kumkubali malkia ya uingereza kama mkuu wa dola akiwasilishwa na gavana mkuu
mamlaka imo mikononi mwa waziri mkuu na serikali yake
kuna majimbo ya kujitawala pamoja na maeneo ambayo yako moja kwa moja chini ya serikali ya shirikisho
australia haina lugha rasmi lakini ya wakazi wanaongea kiingereza cha kiaustralia
katika sensa ya mwaka wakristo walikuwa 
 ya wakazi wote wakiongozwa na wakatoliki 
 na waanglikana 
 walisema hawana dini yoyote na 
 hawakujibu swali la namna hiyo
kiingereza cha kale ni kiingereza kilichokuwa kikizungumzwa uingereza kati ya karne ya na 
kiingereza cha kale kilianzishwa na waanglia na wasaksoni waliovamia kisiwa cha uingereza wakitoka ujerumani ya kaskazini
lugha hizi za kigermanik ziliunganika kuwa kiingereza cha kale
uvamizi wa wanormandi mwaka ulileta athira kubwa ya lugha ya kifaransa
kiingereza cha kale kilibadilika kwa kupokea maneno mengi ya kifaransa na kuwa lugha ya mchanganyiko inayoitwa kiingereza cha kati
mfano wa kiingereza cha kale ni maneno ya sala ya kikristo ya baba yetu katika lahaja ya kisaksoni cha magharibi mfano mashuhuri wa fasihi ya kiingereza cha kale ni shairi ya beowulf ambayo ni shairi ndefu ya aya 
inasimulia habari za kijana beowulf anayetoka uswidi pamoja na marafiki kwa kusudi la kumsaidia mfalme wa denmark hrodgar
hrodgar anateswa na grendel ambaye ni zimwi mbaya anayemeza watu
beowulf anamshinda grendel na mamake na kupokea zawadi nyingi kutoka hrodgar
kuna sehemu ya pili ya shairi ambako beowulf mzee ni mfalme mwenyewe
safari hii beowulf anauawa akitetea nchi yake kwa sababu ni mmoja tu kati ya wafuasi wake anayemsaidia
kuhusu matumizi ya jina utaridi kwa sayari hii tazama chini kwa jina pluto ni sayari kibete inayozunguka jua ng ambo ya neptune
katika mwendo wake inakata njia ya neptune kwa sababu njia yake ina umbo la duaradufu kali
pluto ina miezi mitano inayoitwa charon styx nix kerberos na hydra
charon ni kama nusu ukubwa wa pluto kipenyo km na umbali wa wastani ni km
styx nix kerberos na hydra ni miezi midogo vipenyo x na x km yenye umbali wa na km kutoka pluto
pluto ilikuwa ikitambulika kama sayari ya tisa katika mfumo wa jua na sayari zake toka mwaka hadi agosti 
umoja wa kimataifa wa wanaastronomia uliondoa pluto katika orodha ya sayari kwenye mkutano wake wa mwaka wa 
hata hivyo baadhi ya wanasayansi wa falaki wamepinga uamuzi huo na wameanzisha kampeni ya kurekebisha uamuzi huo
jina pluto linamtaja mungu mtawala wa kuzimu katika mitholojia ya roma ya kale
limechaguliwa kwa sayari hii kutokana na umbali wake na jua na giza kubwa iliko sawa na hali ya giza ambayo ni mfano wa kuzimu
kwa kufuata kamusi ya kast lakini jina hili kiasili ni jina la sayari ya kwanza
elijah masinde au elija masinde alianzisha jumuiya ya dini ya musambwa kati ya wabukusu huko magharibi mwa kenya na kuiongoza tangu mwaka hadi mauti yake mwaka 
masinde alizaliwa kati ya mwaka katika eneo la kimilili leo wilaya ya bungoma karibu na mlima elgon
ukoo wake ni wabukusu ambao ni kati ya koo za waluhya
alipokuwa kijana alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu
aliwahi kuchezea timu za kimilili location football team na bukusu union team
mnamo mwaka alipokuwa na umri wa miaka hivi alianza kuonekana jinsi alivyochukizwa na utawala wa kikoloni
mwanzo wa aliota ndoto aliyosikia sauti ya mungu
kitabu cha james bandi shimanyula elijah masinde and the dini ya musambwa kufuatana na kina taarifa ifuatayo usiku mmoja aprili mungu alimjia masinde alipolala usingizi akamwambia ninasema kutoka sayoni kwenye mlima mtakatifu wa elgon
nimekuita wewe masinde uwe kiongozi wa dini ya musambwa
uwaambie wabukusu wote kumwamini roho wa musambwa
utakapofika mwisho wa dunia nitafungua mlango na wewe masinde pamoja na wafuasi wa dini ya musambwa mtaingia mbinguni
kitabu kinataja maneno ya masinde mwenyewe mungu ameniteua kuwa msemaji wake
ameniambia kuwaunganisha waafrika na kuwafudisha neno lake
ananiahidi ya kwamba mimi nitakuwa mtu wa pekee atakayebaki wakati dunia hii itakapokwisha
masinde alianza kuhubiri mbele ya wabukusu wenzake juu ya wito wake
alipowaambia wasilipe kodi na kuchoma vipande vyao vya kitambulisho alitupwa jela na waingereza
baada ya kutoka alijenga jumuiya ya dini ya musambwa na kuwa na wafuasi wengi kati ya waluhya
masinde alikuwa na uwezo na kipaji kikubwa cha kuhubiri
alihubiri bila woga akiwataka wakoloni kuondoka afrika na kuacha kila walichokikuta
aliwataka pia kuwaacha waafrika kuabudu kufuatana na mila zao
cheo chake kilikuwa ni native tribunal process server
mara ya kwanza kabisa kufungwa ilikuwa ni mwaka 
serikali ya kikoloni ilishindwa kumwelewa masinde na kuamua kumchukilia kama mwendawazimu na hivyo kumweka katika hospitali ya vichaa ya mathare kwa maiaka miwili
mwaka masinde alishtakiwa kwa kosa la uhaini na kupelekwa uhamishoni huko lamu ambako alikaa hadi mwaka 
hata hivyo rais wa kwanza wa kenya mzee jomo kenyatta alisajili jumuiya yake ya dini ya musambwa na hivyo kutambulika rasmi kwa mara ya kwanza hapo mwaka 
katika uhai wake masinde alifikishwa mahakamani na kufunguliwa kesi mbalimbali
baada ya uhuru wa kenya alifungwa jela tena na serikali ya jomo kenyatta kwa miaka 
serikali mpya ya rais daniel arap moi ilimrudishia uhuru wake akaishi maisha ya utulivu huko kimilili hadi kifo chake tarehe juni 
wafuasi wa dini ya musambwa wamepungua lakini bado wako
mara mbili kwa mwaka hupanda mlima elgon na kufanya ibada ya sadaka wakichinja mwanakondoo hua au dume wa ng ombe
wabukusu ni kati ya koo kubwa za waluhya abaluhya katika magharibi ya kenya na mashariki kusini ya uganda kwenye mitelemko ya mlima elgon
eneo lao katika kenya ni hasa wilaya ya bungoma mkoa wa magharibi
idadi yao ilikadiriwa kuwa karibu lakhi sita mwaka 
wakati wa kuja kwa ukoloni wabukusu walijaribu kuwazuia waingereza
mwaka walijitetea katika boma la chetambe karibu na bungoma lakini walishindwa na silaha kali za waingereza
upinzani ulirudiwa katika miaka ya na wabukusu wengi walipomfuata elijah masinde na jumuiya yake ya dini ya musambwa
waluhya abaluhya ni kabila kubwa la pili katika kenya wakikalia hasa mkoa wa magharibi
katika kenya kuna koo uganda koo na tanzania ukoo mmoja wa kiluhya
koo kubwa zaidi ni wabukusu wamaragoli wawanga wanyore waidakho wakisa waisukha watiriki wakabras wagisu na wasaamia
dini ya musambwa ni jumuiya ya kidini iliyoanzishwa na elijah masinde kati ya wabukusu wa kenya ya magharibi mnamo mwaka 
musambwa ni neno la kibukusu chenye maana ya roho pepo
chanzo chake kilikuwa ufunuo ambamo masinde alisikia sauti ya roho au mungu aliyejitambulisha kwa jina wele wa musambwa
wito la musini ilikuwa kuwarudisha wabukusu kwa dini na utamaduni asilia na kutangaza mwisho wa ukoloni kuwa karibu
wafuasi wa dini ya musambwa hutazama mlima elgon kama mlima mtakatifu penye makazi ya roho au mungu huyu
ibada yao ni kwa mungu wele na mizimu kwa njia ya sala na sadaka
zamani waliambiwa kutolipa kodi na kutosomesha watoto wao kwenye shule za serikali
kwa sababu kama hizo na upinzani wao dhidi ya serikali ya kikoloni kundi likapgwa marufuku
baada ya uhuru likakubaliwa na serikali lakini kwa sababu ya mahubiri ya kisisasa ya masinde likapigwa marufuku tena
baada ya kifo cha masinde mwaka idadi ya wafuasi ilipungua lakini kikundi hakikukwisha jinsi walivyotegemea wengine
katika miaka ya nyuma habari za wafuasi wake walisikika kwenye nafasi mbalimbali
mwaka wafuasi wa dini ya musambwa wakiongozwa na wamalwa manai walipinga mipango ya kanisa katoliki la kuhamisha maiti ya marehemu kardinali otunga kutoka makaburi yake kwenda bustani ya resurrection gardens huko nairobi wakidai ya kwamba tendo hili lapinga utamaduni wa kibukusu
kamusi za kiswahili ni vyombo muhimu sana kwa kukuza na kuimarisha lugha ya kiswahili
waswahili wenyewe hawajulikani kuwa wametunga kamusi kabla wakati ule
kamusi ya kwanza inayojulikana ilitungwa mnamo na ludwig krapf huko rabai mpya mombasa kenya ilikamilishwa na kutolewa kama a dictionary of the suaheli language london 
wengine walioendelea kukusanya maneno na kutoa kamusi ni askofu mwanglikana edward steere a handbook of the swahili language as spoken at zanzibar
london bell daldy na a
madan english swahili dictionary oxford na swahili english dictionary oxford 
kamusi ya kiswahili kijerumani zilipatikana mwaka na b ttner w rterbuch der suaheli sprache berlin na mwaka wakati wa afrika ya mashariki ya kijerumani na carl velten suaheli w rterbuch berlin 
kamusi ya kiswahili kifaransa ilitolewa na charles sacleux sacleux charles
travaux et m moires de l institut d ethnologie vols
paris institut d ethnologie universit de paris
kamusi hii imesifiwa kuwa ya pekee iliyokusanya pia maneno ya lahaja za kiswahili nje ya kiunguja zanzibari na kimvita mombasa
inasifiwa pia kwa upana wa maelezo yake kuhusu historia ya maneno hadi mwanzo wa karne ya kiswahili kilipatikana katika lahaja zake tu
baada ya vita kuu ya kwanza kamati iliundwa na serikali ya kikoloni kwa kusudi la kuunda kiswahili sanifu kitakachotumiwa kote afrika ya mashariki
kamusi mbili za inter territorial language swahili committee to the east african dependencies zilitolewa mwaka zimechapishwa upya mara nyingi
mhariri mkuu wa kamati alikuwa katibu yake frederick johnson
tangu kupatikana kwa uhuru wa nchi za afrika ya mashariki kiswahili kiliendelea sana
azimio la serikali ya tanzania la kufanya kiswahili kuwa lugha ya elimu katika shule za msingi lilianzisha masharti ya kutunga vitabu vya shule na kupanusha msamiati wa kiswahili
orodha za maneno zilitungwa kwa ajili ya masomo mbalimbali
tuki katika tanzania ilianza kuandaa kamusi mbalimbali hasa kamusi ya kiswahili sanifu inayoeleza maana ya maneno kwa kutumia lugha yenyewe
vifupisho katika mabano si vya kawaida lakini vimeingizwa hapa kwa kusudi la kurahisisha marejeo katika makala za wikipedia
sentimita pia sentimeta kifupi cm ni kipimo cha urefu
ni sawa na sehemu ya mia moja au asilimia moja ya urefu wa mita ambayo ni kipimo cha kimataifa cha si
kipimo cha kulingana kwa eneo ni sentimita ya mraba cm 
sentimita si kiwango rasmi katika utaratibu wa si lakini inafaa sana katika matumizi ya kila siku
sentimita moja huwa ni upana wa kucha ya kidole cha mtu mzima
millimita sentimita desimita mita kilomita bamba gandunia ni jina kwa vipande vinavyofanya sehemu ya nje ya dunia yetu
hii sehemu ya nje ya dunia si kipande kimoja bali kuna vipande mbalimbali kandokando vinavyoelea juu ya mata ya moto ndani yake
unaweza kusima zaidi katika makala kuhusu muundo wa dunia
hoja la sayansi kuhusu gandunia ni ya kwamba ganda la dunia limevunjika kwa vipande mbalimbali vinavyoitwa mabamba
mabamba yasukumwa na mikondo ya moto chini yao kama majani yanayokaa usoni wa maji inayoanza kuchemka katika sufuria
hivyo kila bamba lina mwendo wake wa pekee pamoja na au dhidi ya mabamba mengine
tetemeko la ardhi ni dalili ya kwamba mabamba yamesuguana na hivyo kusababisha mishtuko tunayojua kama tetemeko la ardhi
mabamba haya ni sehemu ya nje ya tabakamwamba lithosferi
tabaka hili limevunjika katika vipande vikubwa na vingine vidogo vinavyoelea juu ya tabaka lenye hali ya kiowevu chenye mnato mzito
mabamba haya yote yameonekana kuwa na mwendo wa sentimita kadhaa cm zimepimwa kwa mwaka
mwendo huu husababishwa na nguvu ya magma mwamba moto wa kiowevu inayopanda juu na kusukuma mabamba haya
mwendo wa mabamba haya umesababisha kutokea na kuvunjika kwa mabara katika historia ya dunia yetu
wataalamu hufikiri ya kwamba dunia ilikuwa na bara kubwa moja tu pangaea miaka milioni iliyopita iliyovunjika katika vipande au mabamba mbalimbali
hata mabamba yaliyopo kwa sasa yanategemewa kuendelea kuhamahama kuvunjika au kupotea kabisa
kwa mfano afrika iko katika mwenendo wa kupasuliwa kwenye mstari wa bonde la ufa yaani afrika ya mashariki inaelekea kujitenga na sehemu nyingine ya bara ikiwa bamba la pekee
penye bonde la ufa la sasa bahari itatandiwa baada ya miaka milioni 
bara hindi au bamba la uhindi inaendelea kusukuma dhidi ya bamba la asia na kujisukuma chini ya milima ya himalaya kuna uwezekano ya kwamba itaingia kabisa na kutoweka
kitabu cha yobu kinaitwa pia ayubu ni kitabu kimojawapo cha hekima katika biblia ya kiebrania tanakh hivyo pia cha agano la kale ya biblia ya kikristo
miongoni mwa aina nyingi za vitabu vya biblia vipo vile vinavyojulikana kuwa vitabu vya hekima
kati ya vitabu hivyo pamoja na yobu kuna methali na mhubiri ingawa hata baadhi ya zaburi na sehemu za vitabu vingine pia vinaweza kuhesabiwa kuwa ni maandiko ya hekima
tena kati ya deuterokanoni vingi ni vitabu vya hekima
hakuna uhakika kuhusu wakati wa kuandikwa habari za ayubu wala haijulikani mwandishi wa kitabu chake alikuwa nani
lakini kutojua mambo haya si kizuizi cha kuelewa ujumbe wa kitabu
jambo muhimu ili kuelewa kitabu cha ayubu si kumjua mwandishi wake au wakati wa kuandikwa kwake bali jinsi kilivyoandikwa na muundo wake
ukitoa mwanzo na mwisho wake kitabu hiki chenye sura kiliandikwa namna ya shairi na swali lake hasa ni mbona mungu aliye mwema anaruhusu mateso hadithi hii inasimulia mateso ya yobu aliyemcha na kumwabudu mungu vizuri kabisa
hata hivyo mali yake yote ilipotea watoto wake wote walikufa na mke wake alimshauri kumlaani mungu
alipotembelewa na marafiki watatu katika huzuni yake walijadiliana naye sababu ya mateso
mwishoni baada ya elihu mungu mwenyewe akamjibu yobu kutoka katika dhoruba
hayo siyo kwa sababu kitabu kina alama za maandiko yenye hekima tulivyokwisha ona bali kwa sababu kiliandikwa kwa mtindo wake
haya yanaonekana katika kitabu chote yaani katika masimulizi ya mwanzo wa kitabu katika mifululizo ya majadiliano na katika mwisho wake wa kuvutia sana
kama ilivyo katika utunzi wo wote msemo wake na aina ya utunzi wa maneno unastaajabisha wala maneno yake hayakukusudiwa kutafsiriwa moja kwa moja kila mara
wala kitabu hiki hakikuandikwa ili kichunguzwe mstari kwa mstari kwa sababu mara nyingine mstari mzima au hata mfululizo wa mistari kadhaa hutumiwa kueleza wazo moja tu la kimsingi
mashairi ya kiebrania kwa jumla na hasa maandiko ya hekima ya kiebrania yalikuwa na maana ya pekee ambayo iliyafanya yatofautiane na maandiko mengine ya kawaida ya agano la kale
kwa kuelewa maana hiyo zaidi kama vitabu vingine vyote vya biblia hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa mungu kwa binadamu
aliishi katika nchi ya usi iliyokuwa mashariki ya palestina
alipopatwa na mfululizo wa maafa marafiki zake walikazania kwamba shida zile lazima zilisababishwa na dhambi zake za siri
alijua kwamba hakuwa mtu mkamilifu lakini pia alijua kwamba maoni ya kawaida ya desturi za nchi ile kama yalivyoelezwa na marafiki zake hayakueleza jambo lo lote
majadiliano marefu yenye uchungu yaliyofuata yalijaza nafasi kubwa ya kitabu chote
elifazi ayubu alikuwa ametoa mashtaka kwa mungu kwamba watu humtumikia mungu tu kwa sababu ya vitu wanavyoweza kupata kutoka kwake
kama wangepata matatizo na shida wangemlaani 
mungu akaruhusu maafa yaje juu ya ayubu ili kupima uthabiti wa imani yake na hivyo kuimarisha imani hiyo na kuongeza uzoefu wa ayubu na mungu taz
mateso ya ayubu hayakuthibitisha hukumu ya mungu juu yake bali yalithibitisha matumaini yake katika mungu na jinsi alivyomwamini
mkazo wa marafiki zake kwamba mateso au shida lazima vitokane na dhambi za mtu binafsi ulimfikisha ayubu katika hali ambayo nusura ashindwe kuwavumilia zaidi
lakini pia hali hiyo ilimsababisha amkaribie mungu zaidi ambaye ayubu alimwona kuwa tumaini lake la pekee
alipomlalamikia mungu inawezekana kuwa alikosa alipotumia lugha isiyostahili lakini kwa hali yo yote alipeleka malalamiko yake kwa yule aliyehusika
mwisho aliridhishwa si kwa sababu maswali yake yote yalijibiwa bali kwa sababu alikutana na mungu ambaye alimlilia
mungu alipomthibitisha ayubu aliwaonyesha marafiki kwamba walikosa walipodai kwamba kila shida lazima ni matokeo ya dhambi za mtu binafsi
pia alionyesha kwamba elifazi alikosa alipodai kwamba watu wanamwabubu mungu tu kwa sababu anawapa mambo mema na fanaka
ayubu alidumu kuwa mwaminifu kwa mungu ingawa alipoteza kila kitu lakini mwisho mungu alimbariki kwa mibaraka mikubwa kuliko alivyokuwa nayo hapo awali
alkuin wa york mnamo mei alikuwa mtaalamu mkuu wakati wa enzi ya karoli mkuu
alizaliwa karibu na mji wa york kule uingereza ambapo alikuwa mwalimu mkuu wa shule ya kanisa kuu la mji huo kwa miaka mingi
mwaka alisafiri italia na kumkuta mfalme karoli aliyemwalika kuwa mwalimu katika kitala chake kule mji wa aachen
huko alkuin alianzisha chuo kilichohudhuriwa hata na karoli mkuu mwenyewe na familia yake
kupitia chuo hicho elimu iliboreshwa na shule nyingi zilianzishwa katika ufalme mzima
mwaka alkuin alitoka aachen kwenda mji wa tours ambapo alikuwa mkuu wa watawa mpaka kifo chake
 ilikuwa mwaka wa mwisho wa vita kuu ya pili ya dunia
ilikuwa pia chanzo cha vita baridi kati ya vikundi wa washindi wa vita kuu baada ya umoja wa kisovyeti kujenga utawala wake juu ya nchi za ulaya ya mashariki
ndipo kilipo kikalio cha dhahabu cha asantehene ambacho kinaaminiwa kimeteremshwa kutoka mbinguni
kuna chuo kikuu cha kwame nkrumah cha sayansi na teknolojia
kast ni kifupi chake cha kamusi awali ya sayansi na tekinologia iliyoandaliwa na wataalamu wa tuki na chuo kikuu cha dar es salaam mwaka 
kamusi hii inakusanya maneno ya kisayansi na ya kiteknolojia kwa utaratibu ufuatao mwishowe kuna faharasa ya kiingereza inayoweza kutumiwa kama kamusi ndogo ya kiingereza kiswahili ya maneno ya kisayansi
kati ya kamusi za kiswahili hii ni hatua kubwa mbele katika ukuzaji wa kiswahili hata ikionyesha bado mapengo na kasoro mbalimbali
hali halisi kuna kiasi kikubwa cha maneno yaliyokusanywa hapa ambayo hayatumiwi tena
jimbo la illyria katika dola la roma lagawiwa kwa majimbo mawili ya pannonia na dalmatia
ipp ina stesheni mbili za televisheni independent television itv na channel east africa tv eatv na stesheni zao za redio ni radio one and east africa fm
pia tovuti ya ipp ippmedia
com ni chanzo kikubwa cha habari kwa kiswahili na kuhusu tanzania kwenye mtandao
the british broadcasting corporation bbc ni shirika la utangazaji la uingereza
shirika hili lilianzishwa mwaka kwa jina la british broadcasting company ltd kama kampuni binafsi
baadaye mwaka lilibadilishwa hadhi yake na kuwa shirika la umma
bbc ndio shirika kubwa la habari kuliko yote duniani likiwa linatoa habari na taarifa mbalimbali kwa njia ya redio luninga na intaneti
kwa mujibu wa bbc lengo lake ni kutoa habari kuelimisha na kuburudisha
kauli mbiu yake ni nation shall speak peace unto nation
shirika hili linaongozwa na bodi ya magavana wanaochaguliwa na malkia au mfalme wa uingereza kwa ushauri toka kwa mawaziri wa serikali ya uingereza
hata hivyo bbc inasema katika katiba yake kuwa inafanya kazi zake bila shinikizo toka kwa wanasiasa au wafanyabiashara na kuwa linawajibika kwa wasikilizaji na watazamaji wake tu
katika nchi nyingi januari ni sikukuu ya mwaka mpya tarehe januari ni sikukuu ya mtakatifu elizabeth ann seton
tarehe februari husherehekewa rasmi kama siku ya kimataifa ya lugha ya mama tangu mwaka wa na nchi zote zilizojiunga na unesco
pia tarehe februari ni sikukuu ya mtakatifu petro damian
tarehe februari ni sikukuu ya polikarpo mtakatifu askofu wa mji wa smirna
 februari ni siku ya pekee katika kalenda ya gregori kwa sababu haipo kila mwaka
inatokea tu kila mwaka wa nne kama namba ya mwaka inagawiwa kwa kama vile 
lakini haipo tena katika kila mwaka ambao namba yake hugawiwa kwa kama vile miaka isipokuwa ipo tena katika miaka ambayo namba hugawiwa kwa kama vile 
tarehe machi ni sikukuu ya kasimir mtakatifu mwana mfalme wa poland
siku ya kimataifa ya wanawake inasherehekewa katika nchi nyingi kwenye tarehe hii
tarehe machi ni sikukuu ya mtakatifu fransiska wa roma
wanahisabati kadhaa duniani husheherekea sikukuu ya tamka pi kutokana na namna ya kiamerika ya kuandika tarehe hii ambayo ni chanzo cha namba 
tarehe machi ni sikukuu ya mtakatifu sirili wa yerusalemu
kingambay ni lugha ya kinilo sahara nchini chad inayozungumzwa na wangambay
kingemba ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wangemba
kingie ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wangie
kingiemboon ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wangiemboon
kingomba ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wangomba
kingombale ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wangombale
kingong ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wangong
mwaka wa kulikuwa na wasemaji wawili wa kingong tu
wengine wanasema lugha hiyo ni lugha ileile na kinagumi
kingoshie ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wangoshie
kingwe ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wangwe
kingwo ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wangwo
kinimbari ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wanimbari
idadi ya wanimbari imehesabiwa kuwa watu tu lakini hakuna aliyebaki kuweza lugha ya kinimbari
kinjen ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wanjen
kinoone ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wanoone
kinyong ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wanyong
kinzakambay ni lugha ya kiniger kongo nchini chad na kamerun inayozungumzwa na wanzakambay
kinzanyi ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria na kamerun inayozungumzwa na wanzanyi
kioblo ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun iliyozungumzwa na waoblo
kioku ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na waoku
kiosatu ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na waosatu
kipam ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wapam
kipana ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya afrika ya kati inayozungumzwa na wapana
pia kuna wasemaji nchini kamerun chad na nigeria
kiparkwa ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun inayozungumzwa na waparkwa
kipeere ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wapeere
kipeve ni lugha ya kiafrika kiasia nchini chad na kamerun inayozungumzwa na wapeve
kipinyin ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wapinyin
kipsikye ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun na nigeria inayozungumzwa na wapsikye
kisaari au kinsari ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wasaari
kisamba leko ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wasamba leko
kisharwa ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun inayozungumzwa na washarwa
kisuga ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wasuga
kitikar ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na watikar
kitiv ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wativ
kito ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun na jamhuri ya afrika ya kati inayozungumzwa na wanaume wagbaya kama lugha ya siri
kitsuvan ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun inayozungumzwa na watsuvan
kitupuri ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun na chad inayozungumzwa na watupuri
kitwendi ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na watwendi
kiusaghade ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wausaghade
kivame ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun inayozungumzwa na wavame
kivemgo mabas ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria na kamerun inayozungumzwa na wavemgo mabas
kivengo ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wavengo
kivute ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wavute
kiwandala ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun na nigeria inayozungumzwa na wawandala
kiweh ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na waweh
kiwushi ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wawushi
kiwuzlam ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun inayozungumzwa na wawuzlam
kiyamba ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wayamba
kiyemba ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wayemba
idadi ya wasemaji wa kiyemba imehesabiwa kuwa watu 
kiyeni ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun iliyozungumzwa na wayeni
kinachobaki na lugha hiyo ni wimbo mmoja uliokumbukwa na wakwanja
kiyukuben ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wayukuben
kizhoa ni lugha ya kiniger kongo nchini kamerun inayozungumzwa na wazhoa
kuna kijiji kimoja tu ambako lugha ya kizhoa huzungumzwa
kizizilivakan ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun inayozungumzwa na wazizilivakan
kizulgo gemzek ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun inayozungumzwa na wazulgo gemzek
kizumaya ni lugha ya kiafrika kiasia nchini kamerun inayozungumzwa na wazumaya
kialur ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na uganda inayozungumzwa na waalur
kiasoa ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waasoa
pia mwaka wa kulikuwa wasemaji nchini kongo
kibaka ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan kusini na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabaka
gitaa ni ala ya muziki yenye nyuzi hadi zinazokazwa na kupigwa kwa kudonia nyuzi kwa kidole au kucha
gitaa huwa na bodi yake ambayo ni sanduku la ubao na juu yake shingo ambako nyuzi zinafungwa na kukazwa
bodi ya kawaida ina uwazi ndani yake inayopazia sauti ya nyuzi
vidole vya mkono mmoja vinakaza nyuzi sehemu za shingoni na kutawala sauti ya uzi kuwa juu au chini
vidole vya mkoni mwingine vinapiga nyuzi juu ya bodi na kuleta mipapatiko inayotoa sauti
kuna pia gitaa za umeme ambako kifaa kinachukua mipapatiko ya uzi na kuibadilisha katika umeme wa aina tofauti inayosikika kwenye kipazia sauti
gitaa hutumiwa kwa muziki ya klasiki na pia kwa muziki ya rock
kibanda ya kati ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya afrika ya kati jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na sudan kusini inayozungumzwa na wabanda wa kati
pia kuna wasemaji nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
idadi ya wasemaji nchini sudan kusini haijulikani
kibanda ya kusini ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya afrika ya kati inayozungumzwa na wabanda
kibangba ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabangba
kibendi ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabendi
kiboguru ni lugha ya kibantu nchini sudan kusini inayozungumzwa na waguru
pia kuna waguru nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo wakiwa wakimbizi kutoka nchini sudan kusini
kiburaka ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya afrika ya kati na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waburaka
kibuya ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabuya
 julai anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama kool rap au kwa kifupi huitwa rap kool g
rap na giancana maana ya kifupisho cha g
ni rappa kutoka mjini corona jirani na mji wa queens new york huko nchini marekani
ameanza shughuli zake za kurap katikati mwa miaka ya akiwa kama nusu ya kundi la kool rap na dj polo na pia akiwa kama mwanachama wa juice crew
mara kwa mara huhesabiwa kama miongoni mwa ma mc wenye athira na maarifa ya juu wa muda woteakiwa kama mwanzilishi wa staili ya mafioso rap street hardcore na uimbaji wa silabinyinginyingi
wazo hili lilikubaliwa na wataalam hawa wawili kwa kuzingatia mafanikio ya asasi nyingine kama kengo ya kenya
kwenye albamu yake ya the giancana story ameeleza ya kwamba herufi g katika jina lake humaanisha giancana kajipa jina la jambazi sugu sam giancana lakini kwa namna nyingine mwenyewe eti anadai lina maanisha genius
pia amewahi kutajwa na wasanii maarufu wa hip hop kama vile eminem nas jay z big pun rza na wengine wengi tu
wilson amekulia katika mazingira hafifu mno huko mjini corona queens new york akiwa na mtayarishaji mkongwe eric b
katika mahojiano yake na jarida la the source alieleza wakati fulani wilson alikuwa anamtafuta dj na kwa kupitia eric b
akakutana na dj polo ambaye alikuwa anamtafuta mc wa kushirikiana nae
kidongo ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wadongo
kiefe ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waefe
kifuru ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wafuru
pia kuna wasemaji nchini jamhuri ya afrika ya kati
kigbanziri ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya afrika ya kati inayozungumzwa na wagbanziri
pia kuna wasemaji nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
kigbati ri ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wagbati ri
kigbati ri hakijaainishwa kufuatana na uainishaji wa lugha za kibantu wa malcolm guthrie
kigilima ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wagilima
kigobu ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wagobu
wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya kibanda ya kati
pia kuna wasemaji wachache nchini jamhuri ya afrika ya kati
pia kuna wasemaji nchini sudan kusini na nchini kongo
pia kuna wasemaji nchini kongo na nchini uganda
kikari ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakari
pia kuna wasemaji waliosambaasambaa nchini jamhuri ya afrika ya kati
kikari hakijaainishwa kufuatana na uainishaji wa lugha za kibantu wa malcolm guthrie
kikpala ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakpala
kilangbashe ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya afrika ya kati na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walangbashe
wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya kibanda ya kusini
kilendu ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walendu
kilese ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walese
kilombi ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walombi
kilugbara ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walugbara
kima ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wama
kimamvu ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamamvu
kimangbetu ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamangbetu
idadi ya wasemaji wa kimangbetu imehesabiwa kuwa watu 
kimangbutu ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamangbutu
kimayeka ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamayeka
kimayeka hakijaainishwa kufuatana na uainishaji wa lugha za kibantu wa malcolm guthrie
kimayogo ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamayogo
kimba ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamba
kimbandja ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wambandja
idadi ya wasemaji wa kimbandja nchini kongo imehesabiwa kuwa watu 
pia kuna wasemaji nchini jamhuri ya afrika ya kati na nchini jamhuri ya kongo
kimoingi ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamoingi
kimonzombo ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kongo jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na jamhuri ya afrika ya kati inayozungumzwa na wamonzombo
pia kuna wasemaji nchini januri ya kidemokrasia ya kongo na nchini jamhuri ya afrika ya kati
kimundu au kim nd ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan kusini na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamundu
idadi ya wasemaji wa kimundu nchini sudan kusini imehesabiwa kuwa watu na nchini kongo 
kimvuba ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamvuba
kindunga ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wandunga
kingbaka ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangbaka
pia kuna wasemaji nchini jamhuri ya afrika ya kati na nchini jamhuri ya kongo
kingbaka ma bo ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya afrika ya kati jamhuri ya kongo na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangbaka
pia kuna wasemaji nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
kingbandi kaskazini ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangbandi
pia kuna wasemaji wachache nchini jamhuri ya afrika ya kati
kingbandi kusini ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangbandi
idadi ya wasemaji wa kingbandi kusini imehesabiwa kuwa watu 
kingbee ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo iliyozungumzwa na wangbee
hakuna wasemaji wa kingbee tena kwa hiyo lugha hiyo imetoweka kabisa
kingbinda ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangbinda
kingbundu ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangbundu
kingiti ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangiti
kingundu ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangundu
kinyanga li ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wanyanga li
pia kuna wasemaji nchini kongo ambao hawajahesabika bado
kiomi ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waomi
kipambia ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wapambia
kisere ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasere
idadi ya wasemaji wa kisere nchini kongo imehesabiwa kuwa watu 
pia kuna wasemaji wachache sana nchini jamhuri ya afrika ya kati
kisonga ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasonga
kitagbu ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na watagbu
nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo kuna wasemaji wengi zaidi
kiyakoma ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya afrika ya kati na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wayakoma
kiyango ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wayango
kiyulu ni lugha ya kinilo sahara nchini jamhuri ya afrika ya kati sudan sudan kusini na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wayulu
pia kuna wasemaji nchini sudan pamoja na sudan kusini na wengine nchini kongo
kizande ni lugha ya kiniger kongo nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo sudan kusini na jamhuri ya afrika ya kati inayozungumzwa na wazande
idadi ya wasemaji wa kizande nchini kongo imehesabiwa kuwa watu 
pia kuna wasemaji nchini sudan kusini na nchini afrika ya kati
graffiti ni alama au maandishi yaliyochorwa katika ukuta
kikawaida hufanywa na rangi au kidude cha kupulizia rangi rangi inayopulizwa kutoka katika kikopo
alama moja yaweza kuitwa graffito lakini neno graffiti kikawaida hutumika kwa maana ya kwamba kuna alama zaidi ya moja
graffiti inaweza kuchukua umbo la sanaa michoro au maneno
hatua hii ikifanyika bila ya idhini ya mwenye mali huhesabiwa kama uhuni
wakati mwingine watu huchora na kuandika jina la mtu au maneno makali
wakati mwingine huwa kama upingaji wa umma kisiasa
pia inaweza kuhusisha kuimba sauti za mwigo wa hali ya turntable na pia uigaji wa honi nyuzi za gitaa na vyombo vingine vya muziki
leo hii beatboxing inahusiana na utamaduni wa hip hop ikiwa kama moja kati ya elementi zake ijapokuwa mwisho wake si muziki wa hip hop tu
mkali wa kupiga beatboxing kwa sana ni michael winslow kutoka katika filamu ya police academy
lugha za kisonghai ni kundi la vilugha vyenye uhusiano karibu sana zinazotumiwa na wasemaji takriban milioni nchini kadhaa mwa afrika ya magharibi
lugha za kisonghai zinasemwa katika upande za mto wa niger nchini mwa mali niger benin burkina faso na nijeria
awali inapokuwa eneo hiyo chini ya utawala wa dola la songhai lugha hizo zimekuwa kutumiwa kama lugha ya mawasiliano katika sehemu kubwa sana
uhusiano wa kisonghai na lugha zingine ni ngumu sana kuthabitisha kwa kuwa maneno mengi yenye asili nyingi mbalimbali
paka maji felis chaus nilotica ni mnyama mbua wa nusufamilia felinae katika familia felidae
paka huyu ni nususpishi ya paka mwitu felis chaus na anatokea bonde la mto wa naili
paka miguu myeusi felis nigripes ni mnyama mbua wa nusufamilia felinae katika familia felidae
paka huyu ni mdogo kuliko paka wengine wa afrika na anatokea maeneo makavu ya kusi magharibi ya bara
lugha za kimande zinatengeneza kundi la lugha ambazo zinazungumzwa katika nchi nyingi ya afrika ya magharabi kati ya gambia na nijeria
wasemaji wa lugha hizo wanazidi milioni thelathini
lugha zinamo kundi hilo ni kimandinka kisoni kibambara kibissa kijula kikagoro kibozo kimende kisusu kiyakuba kivai na kiligbi
lugha za kimande katika ethnologue paka pori felis silvestris ni mnyama mbua wa nusufamilia felinae katika familia felidae
paka huyu ana usambazaji mkubwa sana na anatokea ulaya afrika na asia
paka mchanga felis margarita ni mnyama mbua wa nusufamilia felinae katika familia felidae
spishi hii inatokea majangwa ya afrika ya kaskazini uarabuni uajemi na pakistani
pengine f
thinobia inakadirika kama spishi tofauti
 juni juni alikuwa mwigizaji filamu na mwimbaji kutoka nchini marekani
uhusika wake maarufu ni ule wa dorothy gale kutoka katika filamu ya the wizard of oz 
pia ni mshindi wa tuzo za oscar na ameshinda tuzo zingine kadha wa kadha kwa ajili ya shughuli zake za uigizaji na uimbaji
huyu ni mama wa mwigizaji na mwimbaji liza minnelli
guovdageaidnu kisami cha kaskazini kinorwei kautokeino ni manispaa wa finnmark jimbo la norwei
kwa eneo lake guovdageaidnu ni manispaa kubwa ya norwei
tu lugha ya kisami chuo kikuu chuo katika dunia chuo kikuu wa sami kisami s mi allaskuvla iko katika guovdageaidnu
chuo kikuu wa sami imekuwa ilianzishwa mwaka 
alta kisami cha kaskazini lt laheadju kifini alattio ni manispaa na mji wa finnmark jimbo la norwei
baada ya kifo cha mwalimu wake aliyefahamika kwa jina la louis althusser balibar alikuwa mhamasishaji mkubwa wa mtazamo wa filosofia ya marxist
reading capital kilichoandikwa kwa msaada wa althusser na mwanafunzi wake
balibar aliibuka wa kwanza katika wanafunzi wa althusser katika shule ya cole normale sup rieure
balibar alikuwa akishiriki katika majadiliano mbalimbali katika warsha zilizokuwa zikiongozwa na louis althussernyingi zikimuhusu karl marx
majadiliano haya hatimaye yakapelekea kuandikwa kwa kitabu cha reading capital
balibar kwa sasa anafundisha filosofia na nadharia ya siasa latika chuo kikuu cha california irvine
mtoto wake wa kike wa kwanza anafanya shughuli za kuigiza na anafahamika kwa jina la jeanne balibar kiacholi ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na waacholi
kiadhola ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na waadhola
kiaringa ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na waaringa
kibari ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan kusini na uganda inayozungumzwa na wabari
wabari waishio nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo huongea kilogo na siyo kibari
kiik ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na waik
idadi ya wasemaji wa kiik imehesabiwa kuwa watu 
reichstag tamka raikh s tag ni neno la lugha ya kijerumani linalotaja bunge la kihistoria la ujerumani lakini pia jengo la bunge huko berlin
kiasili reichstag ilikuwa mkutano wa watemi wote wa dola takatifu la kiroma yaani ujerumani ulioitishwa na mfalme au kaisari
mikutano ya aina ilijulikana tangu zamani za kaisari karolo mkuu mnamo mwaka 
baadaye reichtag hadi mwaka ilikuwa mkutano wa wawakilishi wa watawala wadogo walioshauriana pamoja na kaisari au mwakilishi wake
mwisho wa dola takatifu ulikuwa pia mwisho wa awamu hili la kwanza la reichstag
hali halisi halikuwa bunge kwa maana ya kisasa bali mkutano wa watemi au wawakilishi wao
bunge la kwanza lenye jina hili lilikuwa bunge la shirikisho la ujerumani ya kaskazini tangu na 
baada ya kuundwa kwa umoja wa ujerumani kutokana na ushindi katika vita ya vita ya ujerumani na ufaransa ya bunge la dola la ujerumani lilipewa pia jina la reichstag
reichstag ni pia jina la jengo la bunge la bundestag katika mji wa berlin
baada ya umoja wa ujerumani katika karne ya na kuundwa kwa dola la ujerumani hapakuwa na jengo la kufaa
jengo jipya kwa ajili ya bunge hili lilimalizika mwaka likajulikana kama jengo la reichstag
mwaka lilichomwa halikutumiwa tena wakati wa hitler
baada ya vita lilikaa karibu na mpaka uliotenganisha sehemu mbili za berlin upande wa magharibi
kwa hiyo halikuwa sehemu ya berlin mji mkuu wa ujerumani ya mashariki na bunge la ujerumani ya magharibi lilikaa bonn
serikali ya magharibi likatengeneza nyumba likatumiwa kama makumbusho na pia kwa ajili ya mikutano ya kamati za bunge ya bonn
tangu umoja wa ujerumani wa pili tangu mwaka bunge la umoja likaamua kuhamia berlin na kutumia jengo la reichstag tena kama jumba yake
hata kama bunge hili haliitwi tena reichstag bali bundestag makao yake hujulikana kwa jina la kale
kalunguyeye ni wanyama wenye miiba wa nusufamilia erinaceinae katika familia erinaceidae
wanyama wengine ambao wana miiba ni nungunungu na ekidna lakini hawa hawana mnasaba na kalunguyeye
nungunungu wamo katika oda ya wagugunaji rodentia na ekidna katika oda ya mamalia wanaotaga mayai monotremata ambapo kalunguyeye ni wanyama wanaokula wadudu oda erinaceomorpha au oda ya zamani insectivora
kikaramojong ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na wakaramojong
kikumam ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na wakumam
kikupsabiny ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na wakupsabiny
kilango ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na walango
isichanganywe na lugha ya kilango nchini sudan kusini
kima di ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na wama di
kima di ya kusini ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na wama di
ni tofauti na kima di lakini wataalamu wengine hukiangalia kama lahaja ya kilugbara
kinyang i ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na wanyangia
mwaka wa idadi ya wanyangia imehesabiwa kuwa watu lakini wengi huzungumza kikaramojong sasa
haijulikani kama bado kuna wasemaji wa asili wa kinyang i
kipokoot ni lugha ya kinilo sahara nchini kenya na uganda inayozungumzwa na wapokoot
pia kuna wasemaji nchini uganda kufuatana na sensa ya 
kisaamia au olusamia ni lugha ya kibantu inayozungumzwa na wasaamia nchini uganda na kenya
kisaamia ni lahaja mojawapo ya kiluhya yaani wasaamia ni kabila moja la waluyia
kisoo ni lugha ya kinilo sahara nchini uganda inayozungumzwa na wasoo
kwa hiyo inawezekana kuwa kisoo itatoweka hivi karibuni
jimbo katoliki la bukoba kwa kilatini dioecesis bukoba nsis ni mojawapo kati ya majimbo ya kanisa katoliki nchini tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya kiroma
askofu wake ni desiderius m
rwoma akishirikiana na askofu msaidizi method kilaini
eneo ni la kilometa mraba ambapo kati ya wakazi wakatoliki ni 
 katika parokia 
hao wanahudumiwa na mapadri ambao kati yao ni wanajimbo na ni watawa
hivyo kila mmojawao kwa wastani anahudumia waamini 
kusini ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira
jina kusini laaminiwa limetokana na neno lenye asili ya misri ya kale kwa ajili ya nchi ya kushi iliyokuwepo upande wa kusini wa misri katika nubia au sudani ya leo pamoja na uarabuni ya kusini
jina la kushi lapatikana pia katika masimulizi ya biblia likimtaja mmoja wa wana wa hamu katika kitabu cha mwanzo kama baba wa watu wa kushi
hili neno lilitumiwa na mabaharia waarabu pia kutaja mwelekeo wa kusini na kwa umbo la kusi hasa upepo wa kusini
ukitazama jua linapochomoza kusini huwa ni upande wa kulia
marekani ipo kusini mwa nchi ya kanada tanzania ipo kusini mwa nchi ya kenya na msumbiji ipo kusini mwa nchi ya tanzania
ncha ya kusini ni kusini ya mbali unayoweza kwenda
mashariki ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira
mwelekeo wake ni upande jua linapochomoza asubuhi
jina mashariki limetokana na neno la kiarabu mashriq linalomaanisha mahali jua linapokucha
mashariki kawaida huwa upande wa kulia kwenye ramani
tanzania ipo mashariki mwa nchi za kongo rwanda na burundi
bahari hindi huwa upande mwa mashariki ya tanzania na kenya
hakuna mwisho wa kuelekea mashariki hadi umezunguka dunia yote
kundi la nchi za asia magharibi mara nyingi huitwa mashariki ya kati ambayo ni uzoefu kutoka mtazamo wa ulaya
majengo ya makanisa mara nyingi hujengwa kutazama upande wa mashariki kwa kukumbuka kufufuka kwa yesu kulikotokea wakati wa kucha kwa hiyo altari ya kanisa huwekwa upande wa mashariki wa kanisa na waumini huangalia upande huu
magharibi ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira
magahribi ni pia neno la kutaja saa ya sala ya jioni ya waislamu na sala hii yenyewe
jina magharibi limetokana na neno la kiarabu maghrib linalomaanisha sehemu upande wa machweo
magharibi kawaida huwa upande wa kushoto kwenye ramani
tanzania iko upande mwa magharibi ya bahari hindi burundi iko upande wa magharibi ya tanzania na nchi ya malawi iko upande mwa magharibi ya msumbiji
kwa maana ya kiutamaduni kuna uzoefu kutaja utamaduni wa ulaya pamoja na marekani ambayo ni mtoto wa utamaduni wa ulaya kama magharibi kinyume chake ni mashariki kwa maana ya asia
wakati wa vita baridi magharibi ilikuwa kifupi cha nchi za kibepari zilizofuata mtindo wa demokrasia kinyume na mashariki iliyomaanisha nchi za kikomunisti
neno au jina la kito larejea mambo mbalimbali k
kwa maana mengine ya neno hili linganisha ngozi maana ngozi ni ganda la nje linalofunika mwili wa mnyama au binadamu
aina mbalimbali huwa na aina za ngozi tofautitofauti kulingana na mazingira wanapoishi na ukoo wa spishi mbalimbali
ni wanyama wa nusufaili ya vetebrata pekee wenye ngozi wengine kama konokono kaa au wadudu huwa na kiunzi nje si ngozi
mamalia wote walio sehemu ya vetebrata huwa na nywele angalau chache kwenye ngozi yao
ngozi ikiondolewa mwilini na kushughulikiwa kwa kuikausha na kutia madawa mbalimbali inaweza kutunzwa na kutumiwa kwa kutengeneza viatu nguo n
ndani yake kuna kanda mbalimbali sehemu ya chini ni kanda la kizazi ambako seli mpya zinazalishwa jinsi zinavyosukumwa kuelekea nje zinakauka na mwishoni zifikia nje kabisa zinatoka kama mba
kanda za ngozi ya ndani zina hasa kazi ya kulisha na kushika epidemisi
ndani yake kuna mishipa mingi ya damu na mishipa fahamu neva
ndani yake kuna pia tezi za jasho na tezi za mafuta
kuna pia seli za musuli kwa ajili ya kukaza au kulegeza ngozi
melanini ni rangi inayokaa ndani ya epidemisi yenye kazi ya kuzuia au angalau kupunguza athira za mnururisho wa jua
mnururisho huo unaweza kuwa wa hatari kama jua ni kali na kuchoma seli hasa kusababisha kansa
hivyo watu weusi huzaliwa na kiwango kikubwa cha melanini ya kudumu kwenye ngozi
katika mazingira yenye jua kidogo rangi nyeupe ina faida ya kwamba ngozi inahitaji nuru ya jua kwa kutengeneza vitamini d
hapo mtu mweusi katika mazingira yenye jua kidogo anaweza kupata uhaba wa vitamini hiyo
kinyume chake wingi wa nuru inaongeza hatari ya kushika kansa ya ngozi
watu wa australia waliotoka katika koo za wazungu wa ulaya ilhali wanaishi katika nchi ya tropiki yenye jua kali wana kiwango kikubwa cha kansa ya ngozi
pale ambako hali ya jua ni ya katikati watu wa kila rangi wanaweza kuishi bila matata lakini wakizaa pamoja kwa kawaida urithi wa ngozi nyeusi zaidi hushinda juu ya urithi wa rangi nyeupe
mafuko ni wanyama ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake
wanyama hawa wamo katika oda na familia mbalimbali
spishi za afrika zimo katika oda za afrosoricida familia chrysochloridae na rodentia familia bathyergidae na spalacidae
oda soricomorpha ina spishi katika afrika lakini hizi ni wanafamilia wa soricidae virukanjia
mafuko wa soricomorpha ni wanafamilia wa talpidae familia isiyokuwapo katika afrika lakini wanyama hawa wanatokea asia amerika na ulaya
kuna spishi mbili huko australia ambazo ni mamalia wanaobeba watoto wao wachanga ndani ya mkoba notoryctidae
mafuko wa notoryctidae chrysochloridae na talpidae hula nyungunyungu na wadudu lakini wale wa bathyergidae na spalacidae hula mizizi matunguu na viazi
ni askofu mkuu wa jimbo kuu la kanisa katoliki la mwanza tanzania
alizaliwa tarehe januari katika kijiji cha legho mulo kata ya kilema kusini katika wilaya ya moshi vijijini mkoa wa kilimanjaro kama mwana parokia ya mt
alijiunga na utawa wa fransisko wa asizi katika tawi la ndugu wadogo wakapuchini
mwaka alipadrishwa akahudumu katika shirika la ndugu wadogo wakapuchini wafransisko katika nyadhifa mbalimbali na katika nchi mbalimbali hadi alipoteuliwa na papa yohane paulo ii kuwa askofu wa mbulu mwaka 
mwaka alihamishwa kuwa askofu wa dodoma na tangu januari ni askofu mkuu wa jimbo kuu la mwanza
tangu mwaka alipata kuwa rais wa baraza la maaskofu katoliki tanzania hadi muda wake ulipokwisha
kikokola ni lugha ya kibantu nchini malawi inayozungumzwa na wakokola
kilomwe cha malawi ni lugha ya kibantu nchini malawi inayozungumzwa na walomwe
kinyanja pia chichewa ni lugha ya kibantu inayozungumzwa nchini malawi kama lugha rasmi na lugha ya taifa
pia kuna wasemaji nchini zambia nchini msumbiji na nchini zimbabwe 
kinyiha cha malawi ni lugha ya kibantu nchini malawi inayozungumzwa na wanyiha
isichanganywe na kinyiha cha tanzania wala na kinyika
kitonga ni lugha ya kibantu nchini malawi inayozungumzwa na watonga
kitumbuka ni lugha ya kibantu nchini malawi inayozungumzwa na watumbuka
kisena cha malawi ni lugha ya kibantu nchini malawi inayozungumzwa na wasena
isichanganywe na kisena kizungumzwacho nchini msumbiji
d partement d abengourou ni moja kati ya wilaya za mkoa wa moyen comoe nchini cote d ivoire
d partement d aboisso ni moja kati ya wilaya za mkoa wa sud comoe nchini cote d ivoire
d partement d adiak ni moja kati ya wilaya za mkoa wa sud comoe nchini cote d ivoire
d partement d adzop ni moja kati ya wilaya za mkoa wa agn by nchini cote d ivoire
departement d agboville ni moja kati ya wilaya za mkoa wa agn by nchini cote d ivoire
d partement d agnibil krou ni moja kati ya wilaya za mkoa wa moyen comoe nchini cote d ivoire
d partement d akoup ni moja kati ya wilaya za mkoa wa agn by nchini cote d ivoire
d partement d al p ni moja kati ya wilaya za mkoa wa lagunes nchini cote d ivoire
d partement d issia ni moja kati ya wilaya za mkoa wa haut sassandra nchini cote d ivoire
d partement d abidjan ni moja kati ya wilaya za mkoa wa lagunes nchini cote d ivoire
yakass attobrou ni jina la maeneo ya cote d ivoire ouangolodougou ni jina la maeneo ya cote d ivoire ferkess dougou ni jina la maeneo ya cote d ivoire ni kati ya nyanja za ndege kubwa ikiwa abiria zaidi ya milioni wanaopita
jina kamili kwa kivietnam ni s n bay cam ranh au kwa kiingereza cam ranh airport
kiwanja cha ndege kipo kilomita kusini ya nha trang na safari kwa treni kutoka mjini ni dakika 
da nang th nh ph n ng mji mkuu nam trung bo vietnam na km kutoka kusini mwa mji wa hanoi
uwanja wa ndege wa da nang km kutoka kaskazini mwa mji wa n ng
hoi an my son kutoka kaskazini mwa mji wa n ng
kibarwe ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wabarwe
kichopi ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wachopi
kichuwabu ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wachuwabu
kidema ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wadema
kikoti ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wakoti
kilolo ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na walolo
kilomwe ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na walomwe
kimaindo ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wamaindo
kimakua ni kwa kiswahili jina la lugha za kibantu mbalimbali zinazofanana sana
lugha inayozungumzwa pia nchini tanzania ni kimakhuwa meetto
lugha zote nyingine huzungumzwa nchini msumbiji tu kimakhuwa marrevone ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wamakua
kimakhuwa moniga ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wamakua
kimakhuwa saka au kisakati ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wamakua
kimakhuwa shirima ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wamakua
kimakwe ni lugha ya kibantu nchini msumbiji na tanzania inayozungumzwa na wamakwe
jimbo katoliki la ifakara kwa kilatini dioecesis ifakarensis ni mojawapo kati ya majimbo ya kanisa katoliki nchini tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya kiroma
kikanisa linahusiana na jimbo kuu la dar es salaam
eneo ni la kilometa mraba ambapo kati ya wakazi wakatoliki ni 
 katika parokia 
wanahudumiwa na mapadri wanajimbo na watawa kwa wastani kila mmojawao anahudumia waumini 
frank lampard alizaliwa juni katika romford london ni mwanakandanda wa kiingereza na anazichezea klabu ya kiingereza chelsea fc na timu ya taifa ya uingereza
kimanyawa ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wamanyawa
jose bosingwa amezaliwa agosti ni mchezaji mpira kutoka ureno
wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa chrysochloridae oda afrosoricida bathyergidae rodentia talpidae soricomorpha na notoryctidae notoryctemorphia
spalacidae za afrika ziainishwa katika jenasi tachyoryctes
kwa hivyo wanyama hawa wana meno manne makubwa mbele mdomoni
macho yao ni madogo au yamefunikika kwa ngozi masikio ni madogo au yametoweka na mkia vilevile
manyoya yao ni mafupi na magumu na yana rangi ya majivu kahawia hudhurungi au nyeupe
kimanyika ni lugha ya kibantu nchini zimbabwe na msumbiji inayozungumzwa na wamanyika
kimarenje ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wamarenje
mafuko hawa ni wanyama wa familia bathyergidae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake
wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa chrysochloridae oda afrosoricida spalacidae rodentia talpidae soricomorpha na notoryctidae notoryctemorphia
spishi zote za bathyergidae zinatokea afrika kusini kwa sahara
kwa hivyo wanyama hawa wana meno manne makubwa mbele mdomoni
huyatumia meno haya pia kwa kuchimba mahandaki yao
wamepoteza nusra uwezo wa kuona lakini angalau spishi mbili wanaweza kuhisi nuru
manyoya yao ni kama bahameli na yana rangi ya kahawia au hudhurungi lakini fuko uchi hana manyoya
jike mmoja na dume mmoja tu huzaa wanyama wengine wa jamii ni gumba na husaidia kwa kutafuta chakula na kutunza makinda
m rj veh farsi ni mji mdogo wa mkoa wa sistan na baluchistan katika uajemi karibu na mpaka wa pakistan
hapa kuna kituo cha mpakani cha pekee cha barabara na reli kati ya uajemi na pakistan
mji wa mpakani upande wa pakistan unaitwa taftan sawa na volkeno yenye jina lileile upande wa uajemi
uko kilomita upande wa kusini mashariki wa zahedan
sistan na baluchistan kaj ni moja wa mikoa ya uajemi
mkoa una eneo la km na msongamano wa wakazi kila kilomita ya mraba
mkoa uko katika kusini mashariki ya uajemi ukipakana na afghanistan pakistan ghuba ya omani bahari hindi na mikoa jirani ya khorasan kusini kerman na hormozgan
zahedan yenye wakazi sensa ni mji mkubwa mkoani
kaskazini ya mkoa ni eneo la sistan na kusini ya mkoa ni sehemu ya kiajemi ya baluchistan
mkoa hupokea mvua kidogo kwa wastani milimita kwa mwaka
sehemu kubwa ya usimbishaji hupatikana kati ya oktoba na machi mvua milimita na miezi kati ya aprili na septemba ni yabisi yenye usimbishaji wa milimita pekee
halijoto ya wastani ni sentigredi 
 mwezi baridi ni januari yenye wastani ya 
 c na mwezi wa joto ni julai yenye wastani ya 
 c
wakazi walio wengi sana ni wabaluchi ambao ni jamii kubwa yenye lugha ya pamoja wanaokalia sehemu za uajemi mashariki afghanistan kusini na kusini magharibi ya pakistan
wengi wao ni wasunni tofauti na wakazi wengine wa uajemi walio washia hasa
umaskini ni kubwa mkoani ingawa kuna malighafi kama madini mbalimbali ambazo hazikuanza kuchimbwa bado
hormozgan kaj ni moja kati ya mikoa ya uajemi
hormozgan iko katika kusini ya uajemi kwenye pwani la ghuba la uajemi hasa sehemu ya mlango wa hormuz
ng ambo la mlango wa hormuz yako maeneo ya oman na maungano ya falme za kiarabu
mikoa jirani ni bushehr fars kerman na sistan na baluchistan
waajemi wengi kutoka bara wanakuja hapa kwa likizo wakati wa baridi
makao makuu ya hormozgan yako bandar abbas miji nyingine ni bandar lengeh haji abad minab qeshm jask bastak bandar khamir gavbandi na roudan
visiwa katika ghuba la uajemi ni sehemu ya mkoa huu mvuke hutaja maji yaliyoingia katika hali ya gesi lakini inaweza kutaja gesi yoyote iliyotokana na kiowevu kama kinaongezeka joto
kwa kawaida tunaita mvuke ya maji unaoonekana kama moshi mweupe unaopanda juu ya uso wa maji yanayopashwa moto
lakini kwa macho ya fizikia hii si mvuke halisi bali mchanganyiko wa matone madogo ya maji na hewa
hapo ndipo msingi wa kutumia nguvu iliyopo ndani ya mvuke kwa kufanya kazi kwa mfano kwa njia ya injini ya mvuke
unyevu anga ni kiwango cha mvuke wa maji katika angahewa kwa jumla katika hewa ya eneo fulani au ndani ya majengo
unyevu anga ni kipimo muhimu kwa ajili ya michakato mengi ya hali hewa teknolojia na afya ya watu wanyama au mimea
hewa inaweza kushika ndani yake kiasi fulani cha mvuke kutegemeana na halijoto yake
jedwali inayofuata inaonyesha unyevuanga wa juu kwenye halijoto fulani kanieneo ni ile ya uwiano wa bahari au mahali pa pwani
unyevuanga wa juu huwa tofauti mlimani ambako kanieneo angahewa imepungua
maana yake ni ya kwamba mita moja ya ujazo inaweza kushika hadi gramu ya maji kwa umbo la mvuke ndani yake kama halijoto ya hewa ni sentigredi 
lakini kama halijoto ni c mita ya ujazo unaweza kushika hadi gramu 
kama unaongezeka kwa mfano kwa kuchemsha maji chumbani tunaona utoneshaji wa mvuke yaani kutokea kwa ukungu au matone ya maji mvuke unaowevyeka kuwa maji tena si mvuke wote hewani lakini kiasi kinachozidi uwezo wa hewa kulingana na halijoto
kama kuna halijoto ya c na kiasi cha mvuke ni gramu kwa kila m tunasema unyevu anga ni asilimia 
tukipika maji nyumbani wakati wa miezi ya baridi tunaona mvuke sentimita chache juu ya sufuria tu lakini hatuioni katika hewa ya chumba
lakini baada ya muda kidogo matone yanaonekana kwenye kioo cha dirisha hapa maji yanawevyeka na kutonesha hapa
kutokana na baridi nje hewa karibu na kioo cha dirisha ni baridi zaidi haiwezi kushika kiwango cha unyevu kama hewa la joto zaidi chumbani hivyo kutonesha kwa maji
katika gari machakato huu unaweza kuleta hatari kama madirisha yanafunikwa kwa matone na dereva hawezi kuona tena yanayotokea nje
hapa magari huwa na mitambo ya kupuliza hewa joto zaidi juu ya uso wa dirisha na kusababisha matone ya maji kupotea kwa uvukizaji
jeshi la wanamaji ni kitengo cha pekee cha jeshi la mataifa mengi kilicho tayari kushindana na maadui kwenye maji hasa baharini
linajumlisha askari manowari meli za kuasaidia manowari mabandari ya pekee na vituo vingine na pia eropleni za vita ya bahari
ni hasa nchi zenye pwani la bahari ambako kuna jeshi la pekee la wanamaji
chanzo katika historia yalikuwa majeshi ya wanamaji ya karthago ugiriki ya kale na dola la roma
tangu karne ya uingereza ilikuwa na jeshi la wanamaji kubwa duniani na katika karne ya nafasi yake ilichukuliwa na wanamaji wa marekani hasa lakini pia wa urusi
bandar abbas farsi ni makao makauu ya mkoa wa hormozgan katika uajemi
ni mji wa bandari kwenye pwani la mlango wa hormuz wa bahari hindi
pia ni kituo muhimu cha jeshi la wanamaji la uajemi
bandar abbas imetandazwa mita chache juu ya uwiano wa bahari kwenye pwani la bahari
hali ya hewa ni la joto na unyevu anga kubwa wakati wa miezi mei hadi septemba na halijoto inafikia sentigredi 
miezi ya novemba hadi aprili yanapendeza hakuna joto kali na watu kutoka nyanda za juu za uajemi wanafika hapa kwa likizo
usimbisaji karibu wote hutokea katika miezi ya desemba hadi aprili
kwa wastani kuna usimbisaji wa milimita kwa mwaka na unyevuanga kwa wastani 
eneo la bandar abbas lilkuwa na miji na vijiji mbalimbali katika historia vilivyoenea katika eneo la mji wa leo
habari za kwanza ziko kutoka enzi la mfalme darius aliyetuma meli kwneda uhindi kutoka hapa
baadaye ni jeshi la aleksander mkuu lililopita hapa mnamo mwaka kk wakati wa kurudi kutoka uhindi
katika karne ya wareno walifika hapa waliotwaa kisiwa cha hormus na kutumia pwani kama chanzo cha vyakula
baada ya kudhoofika kwa utawala wa nasaba ya safawi hali ya mji ilishuka tena
katika karne ya ni hasa kujengwa kwa reli na bandari mpya kulikoweka msingi kwa ufufuo wa kiuchumi
da nang th nh ph nha trang mji mkuu nam trung bo vietnam na km kutoka kusini mwa mji wa hanoi
uwanja wa ndege wa cam ranh km kutoka kaskazini mwa mji wa nha trang
cam ranh tuy hoa kutoka kaskazini mwa mji wa nha trang
cote d ivoire imegawanyika katika mikoa miji mikuu imewekwa kwenye mabano mikoa hiyo yote imegawanyika tena kwenye wilaya takriban wilaya 
r gion de l agn by ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du bafing ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du bas sassandra ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du dengu l ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du fromager ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du haut sassandra ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion des lacs ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion des lagunes ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion de la marahou ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
mkoa wa montagnes au mkoa wa dix huit montagnes far
r gion des montagnes au r gion des dix huit montagnes ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du moyen cavally ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du moyen como ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du n zi como ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion des savanes ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du sud bandama ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du sud como ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du worodougou ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
r gion du zanzan ni moja kati ya mikoa ya huko nchini cote d ivoire
kanda muda ni eneo la dunia lenye umbo la mlia unaoenea kati ya ncha zote mbili yaani kuanzia kaskazini hadi kusini
ndani ya mlia huu muda sanifu ni uleule yaani masaa huonyesha saa ileile
saa zetu zinalenga kulingana na mwendo wa jua angani
wakati wa jua kufika kwenye kilele chake angani kabisa ni katikati ya mchana au ni saa mchana
mahali pote panapopatikana kwenye mstari mmoja kati ya kaskazini na kusini huwa pamoja kimuda wakati wa mchana
zamani kila mji au kijiji kiliweza kuamulia wakati wake kulingana na jua
tangu kupatikana kwa njia za mawasiliano ya haraka kama simu barua pepe au usafiri kwa kutumia reli gari au eropleni imekuwa muhimu kuwa na saa za kulingana kati ya mahali mbalimbali
kwa hiyo kati ya daressalaam na mbeya hali halisi kuna tofauti ya zaidi ya nusu zaa
maanake tukipiga simu wakati wa kucha kutoka dar kwa mtu huko mbeya kwake jua bado liko angani maanake yuko magharibi na huko jua linazama baadaye
lakini ndani ya nchi ya tanzania miji yote imepangwa kanda wakati moja hivyo kote ni saa ileile
jimbo katoliki la bunda kwa kilatini dioecesis bundanus ni mojawapo kati ya majimbo ya kanisa katoliki nchini tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya kiroma
eneo lake ni la kilometa mraba wilaya ya bunda wilaya ya ukerewe na parokia mbili katika wilaya ya bunda vijijini na lina wakazi ambao kati yao wakatoliki ni 
askofu wake ni renatus leonard nkwande na makao yake ni bunda mjini
anasaidiwa na mapadri ambao kati yao ni wanajimbo na ni watawa
kwa wastani kila mmojawao anahudumia waamini 
dk kinyanjui alipendekeza jina la tanzania wood energy non governmental organization kwengo
jimbo katoliki la musoma kwa kilatini dioecesis musomensis ni mojawapo kati ya majimbo ya kanisa katoliki nchini tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya kiroma
eneo lake ni la kilometa mraba mkoa wa mara isipokuwa wilaya ya bunda na parokia mbili katika wilaya ya musoma vijijini na lina wakazi ambao kati yao wakatoliki ni 
askofu wake ni michael george mabuga msonganzila na makao yake ni musoma mjini
anasaidiwa na mapadri ambao kati yao ni wanajimbo na ni watawa
kwa wastani kila mmojawao anahudumia waamini 
unyafuzi chirwa au kwashakoo ni aina kali ya utapiamlo inayosababishwa na ukosefu wa protini ya kutosha katika chakula
dalali ya unyafuzi ni unpungufu wa uzito kuchoka sana na uvimbe wa tumbo
maana kwa kuzuia unyafuzi ni kula vyakula viliyo na protini kwa mfano nyama za aina mbalimbali ya ng ombe kuku mbuzi samaki maini na kadhalika maharagwe maziwa na mayai
utapiamlo ni hali ambayo hutokana na kupata chakula ambacho virutubishi vyake havitoshi au viko vingi hadi kusababisha matatizo upande wa afya
hutumika mara kwa mara kurejelea hasa ukosefu wa lishe ambapo hakuna kalori proteni au lishe vya kutosha hata hivyo hujumuisha pia kupata lishe kupita kiasi
kwa njia ya chakula mwili unapokea virutubishi vya lazima kama vile uhaba au wingi mkubwa wa vitu hivyo kwa muda fulani unasababisha utapiamlo
hivyo kuna aina mbili za utapiamlo kukosa kiwango cha kutosha cha chakula na kukosa uwiano wa virutubishi katika chakula
kukosa lishe ya kutosha hutokana na kukosa chakula kizuri cha kutosha
hii hutokana na bei ya juu ya chakula na umaskini
ikiwa ukosefu wa lishe utatokea wakati wa ujauzito au kabla ya umri wa miaka miwili huenda ukasababisha matatizo ya kudumu katika ukuaji wa mwili au akili
ukosefu mkali wa lishe unaojulikana kama kukosa chakula unaweza kuwa na dalili ambazo zinajumuisha kimo cha chini wembamba viwango vya chini sana vya nguvu na miguu na tumbo kuvimba
dalili za ukosefu wa lishe hutegemea lishe ambayo inakosekana
kuna aina mbili kuu za ukosefu wa lishe ukosefu wa lishe ya protini inayoleta nguvu na ukosefu wa lishe
ukosefu wa protini inayoleta nguvu ni ya aina mbili nyongea ukosefu wa protini na kalori na unyafuzi ukosefu wa protini tu
ukosefu wa kawaida wa lishe ni pamoja na madini aidini na vitamini a
wakati wa ujauzito kwa sababu ya hitaji lililoongezeka ukosefu huo hutokea sana
katika baadhi ya nchi zinazoendelea lishe kupita kiasi kwa njia ya unene imeanza kutokea katika jamii sawa kama za walio na upungufu wa lishe
sababu nyingine za utapiamlo hujumuisha anorexia nervosa na bariatric surgery
kwa wazee utapiamlo hutokea zaidi kwa sababu ya mambo ya kimwili kisaikolojia na ya kijamii
juhudi za kuboresha lishe ni kati ya njia nzuri zaidi za kusaidia kukua
kunyonyesha kunaweza kupunguza viwango vya utapiamlo na vifo katika watoto na juhudi za kukuza tabia hii hupunguza viwango vya utapiamlo
kuna pia ushahidi mzuri unaounga mkono virutubishi vya lishe kadhaa wakati wa ujauzito na kati ya watoto wadogo katika nchi zinazoendelea
njia zinazofaa ni kuwapa chakula watu wanachokihitaji sana kuwasilisha chakula na kutoa pesa ili watu waweze kununua chakula katika masoko yao
kudhibiti utapiamlo mkali mtu akiwa nyumbani kwa kutumia vyakula vya matibabu ambavyo viko tayari kutumiwa inawezekana wakati mwingi
kwa wale ambao wana utapiamlo mkali unosababishwa na matatizo mengine ya afya wanapendekezwa kupata matibabu hospitalini
mara kwa mara hii uhusisha kudhibiti kiwango cha chini cha sukari kwenye damu halijoto ya mwili ukosefu wa maji na kupata lishe polepole
viuavijasumu vya mara kwa mara vinapendekezwa kwa sababu ya hatari ya juu ya maambukizo
hatua za muda mrefu zinajumuisha kuboresha kilimo kupunguza ufukara kuondoa uchafu katika mazingira na kuwawezesha wanawake
kulikuwa na watu milioni waliokuwa na utapiamlo duniani katika mwaka wa ongezeko la milioni tangu 
watu wengine bilioni moja wanakadiriwa kukosa vitamini na madini
katika mwaka wa utapiamlo wa protini inayoleta nguvu ulikadiriwa kusababisha vifo vilivyo chini kutoka vifo katika mwaka wa 
ukosefu mwingine wa lishe ambao unaweza kujumuisha ukosefu wa aidini na anemia kutokana na ukosefu wa madini ulisababisha vifo vingine 
ukosefu wa lishe hadi mwaka wa ulikuwa sababu ya 
 ya miaka ya maisha iliyobadilika kwa sababu ya ulemavu
takriban theluthi moja ya vifo katika watoto huaminika kutokana na utapiamlo hata hivyo vifo havisemekani kutokana na hiyo
watoto wengine milioni wana matatizo ya kukua kutokana na ugonjwa huu
ukosefu wa lishe ni wa kawaida sana katika nchi zinazoendelea
muhammad amour chomboh was born januari is the currently the member of parliament of tanzania magomeni constituency zanzibar
chomboh was born in makunduchi south district zanzibar tanzania
children nassra chomboh amour chomboh khuwaylid chomboh fadhil chomboh fadhila chomboh ismail chomboh farid chomboh rukia chomboh
chama cha mapinduzi ccm chairperson parents association member ward member of parliament magomeni constituency paulo bilinge magomba ni mzee aliyeko kwenye orodha ya wazee wa kwanza walioishi katika mitaa miwili ya migoli na makonge ambao walikuwa maulidi ndilwa nyakunga simili magomba paulo bilinge magomba madekedeke na kinyaga pamoja na familia zao
mzee magomba alizaliwa mwaka maeneo ya mtera wa zamani ambako sasa ni bwawa la mtera linalozalisha kiasi kikubwa cha umeme wa maji wa tanzania
mafuko dhahabu au mafuko butu ni wanyama wa familia chrysochloridae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake
wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa bathyergidae na spalacidae oda rodentia talpidae soricomorpha na notoryctidae notoryctemorphia
spishi zote za fuko dhahabu zinatokea afrika kusini kwa sahara
mafuko hawa huchimba mahandaki yao na miguu ya mbele iliyo na ukucha wa tatu ambao umevuvumulika
vidole vya kwanza na vya nne vimebaki kama masalio na kile cha tano kimepotea
miguu ya nyuma ina vidole vitano vyenye ngozi katikati
miongoni mwa spishi za mafuko dhahabu angalau zipo hatarini kwa kutoweka
sababu za msingi ni uchimbaji wa mchanga utendaji mbaya wa kilimo ukuaji wa miji na kuwindwa na mbwa na paka wa kufugwa
ili kupata maelezo kuhusu masanduku ya uanapwa ya spishi angalia wikipedia wikiproject mammals article templates doc
mkoa wa njombe ni moja kati ya mikoa mipya tanzania ukiwa umeanzishwa rasmi mwaka 
umepakana na mikoa ya jirani ya morogoro ruvuma mbeya na iringa
mwaka katika eneo hilo kulikuwa na wakazi katika wilaya zifuatazo makete wakazi njombe wakazi ludewa wakazi 
kutokana na hadhi mpya wilaya ya njombe imegawanyika kati ya ile ya mjini na ile ya vijijini
pia mwezi wa machi imeanzishwa wilaya ya wanging ombe
wenyeji wa mkoa ni hasa kati ya makabila yafuatayo wabena wakinga wapangwa wawanji wakisi na wamanda
spishi kubwa kabisa ina sm na uzito wa ile ndogo kabisa ina sm 
 tu na uzito wa kirukanjia wa etruski mamalia wa ardhi mdogo kabisa duniani
neno au jina la kimwani hurejea mambo mbalimbali k
kimwani ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wamwani
kinathembo ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wanathembo
kindau ni lugha ya kibantu nchini msumbiji na zimbabwe inayozungumzwa na wandau
isichanganywe na lugha ya kindau izungumzwayo nchini indonesia
kindau kinafanana sana na kishona na wataalamu wengine wanakiangalia kama lahaja ya kishona tu
kinyungwe ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wanyungwe
kiphimbi ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na waphimbi
idadi ya wasemaji wa kiphimbi imehesabiwa kuwa watu 
kisena ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na wasena
kitakwane ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na watakwane
kitawara ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na watawara
kitewe ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na watewe
wataalamu wengi hukiangalia kama lahaja ya kimanyika
kidombe ni lugha ya kibantu nchini zimbabwe inayozungumzwa na wadombe
kikalanga ni lugha ya kibantu nchini zimbabwe inayozungumzwa na wakalanga
kinambya ni lugha ya kibantu nchini zimbabwe inayozungumzwa na wanambya
kishona ni lugha ya kibantu nchini zimbabwe inayozungumzwa na washona
pia kuna wasemaji wachache nchini zambia malawi botswana na afrika kusini
kiaguna ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na waaguna
kiaja ni lugha ya kiniger kongo nchini benin na togo inayozungumzwa na waaja
kianii ni lugha ya kiniger kongo nchini benin na togo inayozungumzwa na waanii
kibiali ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wabiali
kiboko ni lugha ya kiniger kongo nchini benin na nigeria inayozungumzwa na waboko
kidendi ni lugha ya kinilo sahara nchini benin inayozungumzwa na wadendi
kiditammari ni lugha ya kiniger kongo nchini benin na togo inayozungumzwa na waditammari
kiede cabe ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na waede
kiede ica ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na waede
kiede idaca ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na waede
kiede ije ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na waede
kiede nago ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na waede
kiede nago manigri kambole ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na benin inayozungumzwa na waede
kifon ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wafon
kifoodo ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wafoodo
kifulfulde borgu ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wafulbe
kigbe ayizo ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
kigbe ci ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
kigbe defi ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya kifon
kigbe gbesi ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
kigbe kotafon ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
kigbe maxi ni lugha ya kiniger kongo nchini benin na togo inayozungumzwa na wagbe
wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya kifon
kigbe saxwe ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
kigbe tofin ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
kigbe weme ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
kigbe xwela ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
kigbe xwla magharibi ni lugha ya kiniger kongo nchini benin na togo inayozungumzwa na wagbe
kigbe xwla mashariki ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wagbe
kigun ni lugha ya kiniger kongo nchini benin na nigeria inayozungumzwa na wagun
kilukpa ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na walukpa
kimbelime ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wambelime
kimiyobe ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wamiyobe
kimokole ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wamokole
kinotre ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wanotre
kitchumbuli ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na watchumbuli
kiwaama ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wawaama
kiyom ni lugha ya kiniger kongo nchini benin inayozungumzwa na wayom
pia kuna wasemaji nchini togo na nchini benin
kigbe waci ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na benin inayozungumzwa na wagbe
kigen ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na benin inayozungumzwa na wagen
kikabiye ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na benin inayozungumzwa na wakabiye
pia kuna wasemaji nchini benin na wengine nchini ghana upande wa kaskazini
kikyenga ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria na benin inayozungumzwa na wakyenga
kilama ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na benin inayozungumzwa na walama
pia kuna wasemaji nchini benin na wasemaji wachache nchini ghana
kiife ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na benin inayozungumzwa na waife
kigourmanchema ni lugha ya kiniger kongo nchini burkina faso togo niger na benin inayozungumzwa na wagourmanchema
pia kuna wasemaji nchini togo nchini benin na nchini niger
kingangam ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na benin inayozungumzwa na wangangam
kitem ni lugha ya kiniger kongo nchini togo ghana na benin inayozungumzwa na watem
pia kuna wasemaji nchini ghana na nchini benin
maji kujaa ni hali ya juu na maji kupwa ni hali ya chini ya maji ya bahari
tofauti kati ya hali hizi inaweza kufikia hadi mita kadhaa
mabadiliko ya maji kujaa na kupwa hutokea mara mbili kila siku yaani kila mahali huwa na maji kujaa mara mbili na maji kupwa mara mbili kila siku
kwenye pwani ambako mtelemko wa nchi si mkali kuna kanda ya eneo linalobadilika kila siku kuwa nchi kavu kwa masaa kadhaa halafu tena bahari
katika nchi nyingine kanda hili linaweza kufikia hadi ya upana wa kilomita kwa mfano kwenye pwani la bahari ya kaskazini upande wa ujerumani na uholanzi
kanda hili ni muhimu kwa ajili ya ekolojia ya bahari maana vidudu vingi ambavyo ni lishe ya samaki na ndege wanaishi na kuzaa hapa
visiwa vilivyoko katika kanda hili vinafikiwa kwa miguu au hata kwa gari wakati wa maji kupwa lakini kwa boti wakati wa maji kujaa
mabadiliko yanasabishwa na nguvu ya graviti ya mwezi na jua inayovuta dunia yetu
sehemu ya dunia iliyo tazama mwezi ni karibu zaidi kwake na inaathiriwa zaidi na nguvu ya graviti
maji ya bahari ni gimba moja kubwa la kiowevu na hivyo sehemu yake iliyoathiriwa zaidi inavutwa kuelekea mwezini
ilhali mwezi unazunguka dunia katika muda wa takriban siku moja halihalisi kidogo zaidi ya siku moja ya hesabu yetu kuna kilele cha maji yanayovutwa kuelekea mwezini
mzunguko wa mwezi ni masaa na dakika kwa hiyo saa ya maji kupaa na kupwa hubadilika hizi dakika kila siku
kuna athira nyingine zinazovuta uso wa maji ya bahari pia hii ni hasa kani nje kutokana na mzunguko wa dunia kwenye mhimili wake na graviti ya jua
kila mwezi wakati jua iko nyuma ya mwezi kwenye mstari nyoofu nguvu za graviti hizi mbili zinaungana na kusababisha bamvua inayomaanisha maji kujaa sana yaani uso wa maji wa bahari hupanda juu zaidi kuliko kawaida
kimsingi mabadiliko ya graviti ya mwezi huathiri kila kitu duniani na pia magimba madogo kama mto bwawa na maji katika bakuli
lakini kama gimba la maji ni dogo tofauti hazionekani ingawa zinapimika kwa mitambo
kiabron ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana na cote d ivoire inayozungumzwa na waabron
idadi ya wasemaji wa kiabron nchini ghana imehesabiwa kuwa watu 
kiadangbe ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na ghana inayozungumzwa na waadangbe
wataalamu wengine hudai kuwa kiadangbe ni sawa na kidangme
kiadele ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na ghana inayozungumzwa na waadele
kiahanta ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na waahanta
hii ni orodha ya hifadhi za taifa ya cote d ivoire hii ni orodha ya benki za biashara nchini cote d ivoire ukarasa huu una orodha ya marais wa cote d ivoire hadi leo kikposo ni lugha ya kiniger kongo nchini togo inayozungumzwa na wakposo
pia lugha huitwa ikposo hasa togo au akposo hasa ghana
mabuku ni wanyama wa nusufamilia cricetomyinae katika familia nesomyidae ambao wanafanana na panya lakini panya ni wanafamilia wa muridae
wana pochi kwa ndani ya mashavu yao ambazo wazitumia kwa kuweka chakula
hula mbegu matunda makokwa mizizi na wadudu na hupenda machikichi sana
rangi yao ni kijivu au kahawia juu na nyeupe chini
hii ni orodha ya viwanja vya ndege nchini cote d ivoire kiakan pia kitwi ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na waakan
kianimere ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na waanimere
umepakana na kagera upande wa magharibi shinyanga upande wa kusini na mwanza upande wa mashariki
kabla ya kuanzishwa mkoa mpya wa geita ulikuwa sehemu ya mkoa wa mwanza ambao ulikuwa na wakazi sensa ya mwaka katika wilaya ukiwa na eneo la km 
wilaya za mkoa huo mpya ndizo bukombe chato geita mbongwe na nyang hwale
makabila makubwa katika mkoa ndio wasukuma wasumbwa walongo na wazinza
mkoa wa katavi ni mmoja kati ya mikoa ya tanzania
ulianzishwa rasmi mnamo machi kwa kumega mkoa wa rukwa
wilaya za mkoa huo mpya ni tatu pekee mlele mpanda mjini na mpanda vijijini
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 
kabila kubwa ni lile la wafipapia kuna wabende wapimbwe na wakonongo na dini yao kwa kiasi kikubwa sana ni ukristo wa madhehebu ya kanisa katoliki
ni kweli wafipa ni kabila kubwa lakini kuna jamii ya kabila la wapimbwe ambalo linapatikana katika maeneo ya tarafa ya mpimbwe ambalo kwa kiasi kikubwa ndio hasa wenyeji wa mkoa huu mpya wa katavi ambalo kwa asili linapatikana katika vijiji vya mamba mpimbwe na majimoto
kama utafuatilia vizuri katika kijiji cha mamba kuna kivutio kizuri ambapo kubwa bwawa la asili la maji ya moto na hayapoi muda wote ni ya moto iwe mchana au usiku
kabila lingine ni wakonongo ambao nao wanatokea mkoa huu mpya
pia kuna sehemu za mkoa huu ni wa kihistoria katika baadhi ya maaneo
mfano mtaa wa madukani ambao walikua wakiishi wahindi na waarabu wa oman kama mzee yusuf al salmi
ulianzishwa rasmi machi kwa kumega mkoa wa shinyanga upande wa mashariki
mkoa huo mpya una wilaya zifuatazo bariadi busega maswa meatu itilima
wakati wa uchaguzi mkuu wa tanzania mwaka mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo jimbo kuu la tabora kwa kilatini archidioecesis tabora nsis ni mojawapo kati ya majimbo ya kanisa katoliki nchini tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya kiroma
chini yake kuna kanda ya kanisa yenye majimbo yafuatayo kahama kigoma mpanda na sumbawanga
eneo la jimbo kuu lina kilometa mraba ambapo mwaka kati ya wakazi wakatoliki walikuwa sawa na na kuunda parokia 
mapadri ni ambao kati yao ni wanajimbo na watawa
hivyo kwa wastani kila mmojawao anahudumia waamini 
askofu wake wa kwanza ni almachius vincent rweyongeza
eneo ni la kilometa mraba ambapo kati ya wakazi wakatoliki ni 
mapadri ni hivyo kwa wastani kila mmojawao anahudumia waamini katika parokia 
kanda ya kanisa ni mpango wa uongozi ndani ya baadhi ya madhehebu ya ukristo
kutokana na mpango huo maaskofu wa eneo fulani wanasimamiwa na askofu mkuu wa kanda
mamlaka ya askofu wa jimbo kuu juu ya majimbo ya kandokando inategemea ile ya papa wa kanisa la roma juu ya majimbo yote duniani
ndiye anayemshirikisha ili ayasimamie kadiri ya sheria za kanisa
anatakiwa kuwa na makao katika mji muhimu upande wa kanisa
jimbo la tanzania ambalo lina askofu mkuu mmoja bila ya kutegemea umuhimu wa dayosisi yake
jimbo kuu la arusha kwa kilatini archidioecesis arusha nsis ni mojawapo kati ya majimbo ya kanisa katoliki nchini tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya kiroma
chini yake kuna kanda ya kanisa yenye majimbo yafuatayo moshi same na mbulu
kanisa kuu liko mjini arusha na limewekwa wakfu kwa heshima ya mt
eneo la jimbo kuu lina kilometa mraba yaani mkoa wa arusha na sehemu ya mkoa wa manyara
kati ya wakazi wakatoliki ni sawa na 
 katika parokia 
mapadri ni wanajimbo na watawa hivyo kwa wastani kila mmojawao anahudumia waumini 
jimbo kuu la nairobi kwa kilatini archidioecesis nairobien sis ni jimbo kuu la kanda ya kanisa katoliki ya nairobi nchini kenya
kanisa kuu la jimbo ni basilika ndogo ya familia takatifu huko nairobi
kuanzishwa kwa apostolic prefecture ya zanguebar kutokana na jimbo katoliki la saint denis de la r union katika kisiwa cha r union kupandishwa cheo kuwa apostolic vicariate ya zanguebar kubadilishwa jina kuwa apostolic vicariate ya northern zanguebar kubadilishwa jina kuwa apostolic vicariate ya zanzibar eneo la jimbo lina kilometa mraba ambapo kati ya wakazi wakatoliki ni 
 katika parokia 
wanahudumiwa na mapadri wanajimbo na watawa mbali ya mabruda na masista 
cwc ni kifupisho cha chemical weapons convention yaani mkataba wa silaha za kemikali
vipanya miti ni wanyama wadogo wa nusufamilia dendromurinae katika familia nesomyidae ambao wanafanana na vipanya lakini vipanya ni wanafamilia wa muridae
jenasi dendromus na steatomys zina usambazaji mkubwa katika afrika lakini jenasi nyingine ni dogo na zina sambazaji zilizozuiliwa
nasaba za jenasi za vipanya miti bado haina hakika
dendromus na steatomys zina mnasaba mbali kiasi
leimacomys imepewa juzi nusufamilia yake leimacomyinae
wanyama hawa ni wadogo sana isipokuwa kipanya miti mkubwa
wana mkia mrefu lakini mkia wa vipanya wanono si sana
eca ni kifupisho cha economic commission for africa of un yaani tume ya uchumi wa afrika
the commission s work is structured into seven programme divisions ecosoc ni kifupisho cha economic and social council of un yaani baraza la kijamii na la kiuchumi la umoja wa mataifa
jimbo kuu la kisumu kwa kilatini archidioecesis kisumuensis ni jimbo kuu la kanda ya kanisa katoliki ya kisumu nchini kenya
chini yake kuna majimbo ya bungoma eldoret homa bay kakamega kisii kitale na lodwar
eneo la jimbo lina kilometa mraba ambapo kati ya wakazi wakatoliki ni 
 katika parokia 
ecowas cedeao kifaransa communaut conomique des tats de l afrique de l ouest ni kifupisho cha economic commission of west african states yaani tume ya kiuchumi ya mataifa ya afrika magharibi
agoa ni kifupisho cha africa growth and opportunity act yaani sheria ya ukuaji wa biashara afrika
eia ni kifupisho cha environmental impact assessment yaani tathmini ya athari za kimazingira
atf ni kifupisho cha bureau of alcohol tobacco and firearms yaani shirika la pombe tumbaku na silaha
ccr ni kifupisho cha commission on civil rights yaani tume ya haki za kijamii
cea ni kifupisho cha council of economic advisers yaani baraza la washauri wa kiuchumi huko marekani
fbi ni kifupisho cha federal bureau of investigation yaani shirika la ujasusi la shirikisho la marekani
udhr ni kifupisho cha universal declaration of human rights yaani tamko la kimataifa la haki za binadamu
unaids ni kifupisho cha united nations programme on hiv aids yaani shirika la umoja wa mataifa la kupambana na ukimwi
unctad au united nations conference on trade development far
conf rence des nations unies sur le commerce et le d veloppement cnuced ni taasisi ya umoja wa mataifa inayolenga kupunza vizuizi vya biashara ya kimataifa hasa baina nchi za viwanda na nchi zinazoendelea
unhcr ni kifupisho cha united nations high commission for refugees yaani shirika la umoja wa mataifa la kuhudumia wakimbizi
shabaha ya shirika hili ni usaidizi kwa wakimbizi duniani
unhcr inajenga makambi ya kupokea wakimbizi wakati wa vita inawasaidia kurudi nyumbani baada ya mapigano au kuhamia nchi nyingine
shirika hili lilipokea mara mbili tuzo ya nobel ya amani kwa ajili ya huduma na mafanikio yake ya kuokoa maisha wakati wa na 
undp ni kifupisho cha united nations development programme yaani mradi wa maendeleo wa umoja wa mataifa
unrisd ni kifupisho cha united nations research institute for sustainable development taasisi ya utafiti ya umoja wa mataifa ya maendeleo endelevu ni kitengo cha umoja wa mataifa
unfpa ni kifupisho cha united nations population fund yaani hazina ya umoja wa mataifa kuhusu idadi ya watu
katika karne za kati taratibu kanisa la roma liliunganisha magharibi yote chini yake hata kwa kufuta mapokeo tofauti kama ya makanisa ya kiselti katika visiwa vya britania
hata baada ya kanisa la magharibi kupatwa na mafarakano mengi hasa katika karne ya bado kuna mambo mengi yanayofananisha kanisa la kilatini na madhehebu mengi ya uprotestanti
ndiyo aina ya ukristo iliyoenea zaidi duniani hivi pamoja na ustaarabu wa magharibi ulioathiriwa nayo
kianyin ni lugha ya kiniger kongo nchini cote d ivoire na ghana inayozungumzwa na waanyin
tena mwaka wa kumehesabiwa wasemaji nchini ghana
kiavatime ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na waavatime
kiawutu ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na waawutu
kibimoba ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wabimoba
wataalamu wengine hudai kuwa lugha ya kibimoba ni lugha ileile ya kimoba cha togo wakati wengine husema ni lugha mbili tofauti zinazofanana tu bila kuelewekana
kibirifor kusini ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wabirifor
pia kuna wasemaji zaidi ya nchini cote d ivoire
kibissa ni lugha ya kiniger kongo nchini burkina faso ghana na cote d ivoire inayozungumzwa na wabissa
pia kuna wasemaji nchini ghana nchini cite d ivoire wabissa wahamiaji tu na nchini togo
kibuli ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wabuli
kichakali ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wachakali
kichala ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wachala
kicherepon ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wacherepon
kichumburung ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wachumburung
kidagaare kusini ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wadagaare
lugha hiyo ni tofauti na kidagaare kaskazini nchini burkina faso
kidagbani ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wadagbani
kidangme ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wadangme
kideg ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wadeg
kidelo ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana na togo inayozungumzwa na wadelo
kidompo ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wadompo
kidwang ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wadwang
kiewe ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana na togo inayozungumzwa na waewe
kifarefare ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wafarefare
kiga ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na waga
kigikyode ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wagikyode
kigonja ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wagonja
kigua ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wagua
neno au jina la kihanga hurejea mambo mbalimbali k
kihanga ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wahanga
neno au jina la kibakwe hurejea mambo mbalimbali tofauti k
suala la utunzi wa sheria hutekelezwa kwa njia ya serikali yenyewe au bunge
mji mkuu rasmi tangu ni yamoussoukro hata hivyo abidjan unabaki kuwa kitovu cha utawala
nchi nyingi huweka balozi zao mjini abidjan ijapokuwa baadhi yao ikiwa ni pamoja na uingereza wamefunga harakati zao kwa sababu ya fujo zinaoendelea na ushambuliaji dhidi ya wazungu
wakazi wanaendelea kupata shida kwa kufuatia vita ya wenyewe kwa wenyewe inayoendelea
shirika la kimataifa la haki za binadamu limeng amu matatizo ya uchukuliwaji mateka wa watu ambao si wapiganaji pande zote mbili na uchipukaji upya wa utumwa wa watoto katika uzalishaji ya kakao
tangu tukio la septemba vita ya wenyewe ilivyoisha na upande wa kaskazini wa nchi ukawa umechukuliwa na waasi vikosi vipya fn
uchaguzi mpya wa rais ulikuwa unatarajiwa ufanyika mnamo mwezi wa oktoba 
hata hivyo uchaguzi huu mpya haukuweza kufanya kwa muda uliotakikana kwa kufuatia kucheleweshwa kwa maandalizi na ukaghailishwa hadi mnamo mwezi wa oktoba baada ya makubaliano ya pande zote mbili za vyama hasimu kuafikiana
baada ya uchelewesho wa muda mrefu hatimaye uchaguzi ukafanyika mnamo 
hii ni orodha ya vyuo vikuu katika nchi ya cote d ivoire
yeye ni mwananchama wa orange democratic movement na alichaguliwa kuwakilisha eneo bunge la bura katika bunge la kumi la kenya katika uchaguzi uliofanyika mwaka wa 
hii ni orodha ya miji ya nchi ya cote d ivoire yenye angalau idadi ya wakazi 
eliewaha e
mshana alikuwa ni mwanzilishi wa dayosisi ya pare kanisa la kiinjili la kilutheri tanzania na askofu wake wa kwanza
dayosisi ya pare ilizaliwa kutoka dayosisi ya kaskazini ambayo ilikuwa inaongozwa na marehemu askofu stephano moshi
kabla kuwa askofu mshana alikuwa mwalimu wa theolojia na mkuu wa chuo cha theolojia makumira ya kkkt hadi 
katika nafasi yake ya uaskofu alisisitiza tofauti kati ya dini na siasa wakati viongozi wengine wa makanisa ya tanzania walielekea kuunganisha wito wa kanisa na wito wa siasa ya nyerere
spishi nyingi hupanda miti na huishi katika matundu ya mti au tago la ndege
urefu wa mwili wao ni kutoka mnamo sm hadi sm na wana mkia wenye urefu karibu na mwili
rangi yao ni kahawia kijivu au nyeusi na chini nyeupe kwa kawaida
hula beri matunda na makokwa hasa lakini maua majani gamba la mti wadudu na mayai pia
panya miti wa kulika alikuwa huliwa sana na warumi wa kale
valentinus ni jina la wakristo wafiadini ambao sikukuu yao huadhimishwa kila ifikapo tarehe februari ya kila mwaka valentine s day
historia ya mmojawao padri inahusu karne ya huko roma alipouawa mwaka 
kuna hadithi mbalimbali juu yake na juu ya valentinus mwingine aliyeishi kabla yake na kuwa askofu wa terni
hadithi mojawapo inasema valentinus aliandika barua kwa binti aliyekuja kumsalimia gerezani mwisho wa barua alihitimisha kwa maneno haya kutoka kwa valentinus wako
toka hapo valentinus anakumbukwa kama mtetezi wa wapendanao na sikukuu yake kuadhimishwa kote duniani
wanatokea amerika ulaya asia na afrika na wamewasilishwa katika australia
takriban spishi zote huishi mitini lakini kuchakulo huishi ardhini
mkia wa kindi una urefu karibu na ule wa mwili pengine zaidi
hula mbegu makokwa matunda nyoga matumba na machipukizi
wakati ambapo chakula cha kimea ni adimu kindi hula chakula cha kinyama pia k
wadudu mayai ndege wadogo makinda ya nyoka na wagugunaji wadogo
spishi kadhaa za tropiki hula wadudu kushinda chakula cha kimea
wanatokea nyika za afrika ya kusini na ya mashariki
hukiakia usiku wakati wa mchana hupumzika katika matundu yao ambayo wayachimba wenyewe
jike huzaa mwaka mzima mtoto mmoja kwa mara na mara tatu kwa mwaka
kijwira pepesa ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wajwira na wapepesa
kikamara ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wakamara
kikantosi ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wakantosi
kikasem ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana na burkina faso inayozungumzwa na wakasem
kikonkomba ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana na togo inayozungumzwa na wakonkomba
kikonni ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wakonni
kikplang ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wakplang
kikrache ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wakrache
kikulango bondoukou ni lugha ya kiniger kongo nchini cote d ivoire na ghana inayozungumzwa na wakulango
kikulango bouna ni lugha ya kiniger kongo nchini cote d ivoire na ghana inayozungumzwa na wakulango
kikusaal ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wakusaal
kilarteh ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na walarteh
kilelemi ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na walelemi
kiligbi ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na waligbi
kilogba ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na walogba
kimampruli ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wamampruli
kinafaanra ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wanafaanra
kinawdm ni lugha ya kiniger kongo nchini togo na ghana inayozungumzwa na wanawdm
pia kuna wasemaji nchini ghana idadi yao haijahesabika
manabii wadogo kwa kiebrania trei asar thenashara ni kimojawapo kati ya vitabu vya kinabii vya biblia ya kiebrania
katika biblia ya kikristo kila nabii anahesabiwa peke yake hivyo vitabu ni kama ifuatavyo wanaitwa wadogo kutokana na ufupi wa vitabu vyao ambavyo vinavyochukua sura hadi tu bila ya kumaanisha umuhimu wao ni mdogo
kindi warukaji ni wanyama wadogo hadi wakubwa kiasi wa familia anomaluridae
kuna kindi warukaji huko asia pia lakini jamii hizi hazina mnasaba
wale wa afrika wana ngozi kati ya miguu ya mbele na ya nyuma isipokuwa spishi moja kindi mkia magamba
rangi yao ni kijivu kahawia kahawiachekundu au hudhurungi
hula matunda makokwa maua na majani na pengine wadudu pia
kinawuri ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wanawuri
kinchumbulu ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wanchumbulu
kinkonya ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wankonya
kinyangbo ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wanyangbo
kinzema ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana na cote d ivoire inayozungumzwa na wanzema
kipaasaal ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wapaasaal
kisafaliba ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wasafaliba
kisehwi ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wasehwi
kisekpele ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wasekpele
kiselee ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na waselee
kisisaala magharibi ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wasisaala
kisisaala tumulung ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wasisaala
kisiwu ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wasiwu
kitafi ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na watafi
kitampulma ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na watampulma
kituwuli ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na watuwuli
kivagla ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wavagla
kiwali ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wawali
kiwasa ni lugha ya kiniger kongo nchini ghana inayozungumzwa na wawasa
kiakebu ni lugha ya kiniger kongo nchini togo inayozungumzwa na waakebu
kibago kusuntu ni lugha ya kiniger kongo nchini togo inayozungumzwa na wabago kusuntu
kiginyanga ni lugha ya kiniger kongo nchini togo inayozungumzwa na waginyanga
kiigo ni lugha ya kiniger kongo nchini togo inayozungumzwa na waigo
kikpessi ni lugha ya kiniger kongo nchini togo inayozungumzwa na wakpessi
kimoba ni lugha ya kiniger kongo nchini togo inayozungumzwa na wamoba
kimoore pia kimossi ni lugha ya kiniger kongo nchini burkina faso inayozungumzwa na wamoore
idadi ya wasemaji wa kimoore nchini burkina faso imehesabiwa kuwa watu milioni tano
pia kuna wasemaji nchini togo wasemaji nchini mali na wasemaji wachache nchini ghana benin cote d ivoire na senegal
kiwudu ni lugha ya kiniger kongo nchini togo inayozungumzwa na wawudu
idadi ya wasemaji wa kiwudu imehesabiwa kuwa watu 
ndezi ni wagugunaji wakubwa wa familia thryonomyidae ambao wana mnasaba karibu kiasi na nungunungu
wanatokea mahali panyevu pa afrika kusini kwa sahara
wamo miongoni mwa wagugunaji kubwa kabisa duniani
mwili wao una urefu wa sm na uzito wa kg 
wana manyoya magumu yenye rangi ya kahawa na vidoa kijivu na njano
ndezi hufugwa sana huko benini na togo na hata nchini kameruni kodivaa gaboni gana nijeria senegali na kongo wakulima wahimizwa kufuga wanyama hawa
udongo pia ardhi ni sehemu ya juu kwenye uso wa nchi ambako mimea huweza kuota
udongo wenyewe ni mchanganyiko wa vipande vidogo vya mwamba na madini yaliyosagwa pamoja na mata ogania kama mboji mabaki ya mimea na wanyama yaliyooza na pia wadudu na vijidudu vinavyoishi ndani yake
udongo huwa pia na hewa na maji ndani yake zinazojaza nafasi kati ya vipande vidogo vya mwamba
kiasi chake kikubwa ni vipande vidogo vyenye asili ya mwamba au madini
mwamba huvunjwa na maji upepo na kutokana na athari ya joto baridi kwa njia ya mmomonyoko
hivi vipande vinaweza kuwa vidogo sana na kuonekana laini kama udongo wa ufinyanzi au vigumu vyenye pembe kama punje za mchanga
udongo hupatikana kama tabaka juu ya mwamba unaofanya ganda la dunia
mpaka wa chini wa udongo ni pale ambako mwamba mtupu unaanza mpaka wa juu ni uso wa ardhi
tabaka la udongo linaweza kuwa na unene wa kilomita kadhaa au sentimita chache tu
udongo mzuri huwa ndani yake na matabaka a b c pamoja na tabaka ya mata ogania juu yake
wadudu wengi wanaishi hapa wanaoendelea kuozesha mata hii
a udongo wa juu tabaka ya udongo yenye kiasi kikubwa cha mada ogania ndani yake
ndani yake kuna minyoo na vijidudu wengi wanaoendelea kula na kubadilisha mabaki ya majani yaliyomo mle kuwa madini au kampaundi ogania sahili zaidi
kwa kazi yao wanasababisha kuwepo kwa mashimo na nafasi ndogo ndani ya udongo wa juu
nafasi hizi zinasaidia kuingia na kutoka kwa gesi na kiowevu
kutokana na uwingi wa viumbehai hivi vidogo udongo wa juu una uwezo wa kutunza maji ya mvua ndani ya nafasi zake
hii yote ni muhimu kwa kustawi wa mimea inayotandiza hapa mizizi yao
kwa lugha nyingine kuwepo kwa viumbehai hivi vidogo ni muhimu kwa rutuba ya udongo
uhaba wa mata ogania unasababisha pia uhaba wa viumbehai ndani ya udongo wa juu unaokosa rutuba jinsi ilivyo jangwani
katika tabaka la udongo wa juu maji ya mvua yanapita haraka zaidi na kwa hiyo madini yeyushi kama chuma alumini chumvi mbalimbali na mengine kutegemeana na uwingi wa mvua na hali ya udongo chini yake kiasi cha madini haya yanaweza kuwa haba zaidi
b udongo wa chini katika tabaka hii madini yaliyoyeyushwa katika udongo wa juu yanakusanyika
hapo ni sababu ya kwamba kulima shamba kunaongeza rutuba maana kazi ya kuchimba inapelekea madini yaliyozama chini kwenda juu
c mwamba mzazi hii ni tabaka ya mwamba isiymegeka bado
unaitwa mwamba mzazi kwa sababu vipande vidogo vya matabaka ya juu vya asili hapo kwa hiyo mwamba mzazi una tabia nyingi za kikemia sawa na udongo wa juu
mizizi mirefu ya miti inaendelea kufika hadi sehemu ya juu ya mwamba mzazi na kutafuta hapa madini yeyushi yalizozama chini zaidi
kwa njia hiyo inachangia mmomonyoko wa sehemu hii hata kama imefunikwa na udongo
elimu nchini c te d ivoire inaendelea kukabiliwa na changamoto nyingi
kiwango cha wanaojua kusoma na kuandika kwa watu wazima bado kipo chini mnamo ilikadiriwa kwamba 
 ya jumla ya wakazi wanajua kusoma na kuandika 
 ya wanaume na 
 ya wasichana
watoto waliowengi kati ya miaka na hawajaandikishwa shule
idadi kubwa ya wanafunzi wa elimu ya sekondari ni wanaume
mwishoni mwa elimu ya sekondari wanafunzi wanakaa na kufanya mtihani wa mwisho baccalaur at
nchi ina vyuo vikuu mjini abidjan universit de cocody na huko bouak universit de bouak 
elimu ya chuo kikuu inapatikana mjini abidjan tu katika kilele cha shahada
idadi kubwa ya taasisi za masuala ya kiufundi na mafunzo wa ualimu nayo hutolewa baada ya elimu ya msingi na sekondari pia
kulikuwa hakuna mfumo wa elimu ya watu wazima ijapokuwa watu wazima wengi huudhuria kozi mbalimbali nyakati za usiku katika maeneo ya vijijini wanapata elimu yao ya kujua kusoma na kuandika na maelekezo mengine kwa kupitia redio
huduma nyingi ilikuwa bure na baadhi ya wanafunzi wanapata udhamini na serikali kikawaida hufanya mrejesho kwa kuwapa ajira serikalini baada ya kuhitimu
makadiro yaliyofanywa mwaka wa inaonesha kwamba asilimia ya mshule ya msingi na asilimia ya mashule yasekondari yalikuwa ya watu binafsi
mengi yao yalikuwa mashule ya katoliki iliyokuwa ikifanyiwa kazi na walimu wa kidini na walimu wa kawaida na sehemu ya mshahara inatolewa ruzuku kutoka serikalini
mashule ya wakatoliki yalikuwa yakifanya kazi zake mjini kusini na mshariki lakini pia yalikuwa yakipatikana huko sehemu zingine za nchi
mafunzo ya kidini yalikuwa hayaruhusiwi katika mashule ya serikali
mashule ya kiislamu yalikuwa maarufu huko mjini kaskazini na yalikuwa huru lakini yalikuwa hayaungwi mkono na serikali
baadhi ya wanafunzi huudhuria mashule yote ya kiislamu na umma vilevile
orodha hii inaorodhesha lugha za jamhuri ya kongo kwa jumla imeajiri watu katika nchi mbalimbali na hasa katika viwanda vyake huko ufaransa ujerumani uingereza na hispania
tangu mwaka airbus imekuwa kampuni inayotengeneza ndege nyingi duniani
ni hasa aina mbalimbali za ndege za kusafirisha abiria kama vile airbus airbus au airbus 
tangu mwaka airbus ni ndege kubwa kabisa ya kubeba abiria duniani
kampuni ya airbus ni tokeo la harakati la kuunganisha makampuni madogo zaidi katika ulaya kwa shabaha ya kuweza kushindana na makampuni makubwa ya kutengeneza ndege ya marekani kama vile boeing na mcdonnell douglas
chanzo cha airbus kilikuwa maungano ya makampuni ya kijerumani kwa upande mmoja na shirikisho la makampuni ya kifaransa
makampuni mengine kutoka hispania na uingereza yalijiunga nao na mwanzoni serikali za nchi hizi zilishika asilimia kubwa ya hisa isipokuwa ujerumani ambako kampuni la daimler ilishika hisa za taifa hili
hadi mwaka wajerumani na wafaransa walishika kila asilimia 
 za hisa zote waingereza asiilimia na wahispania 
baadaye washiriki wote waliungana kwa kuunda kampuni la eads european aeronautic defence and space company ambayo sasa ni kampuni mama ya airbus
airbus inatengeneza pia modeli mbalimbali za ndege za usafiri wa kijeshi
sehemu ya hizi zinafanana na modeli za kiraia zilizibadilishwa kwa mahitaji ya kijeshi lanini nyingine zimetengenezwa hasa kwa makusudi ya kijeshi
airbus haijengi ndege za kutuopa mabomu au ya kushambulia ndege nyingine
boeing ni kampuni nchini marekani ya kutengeneza eropleni helikopta roketi na vifaa vingine kwa matumizi ya kiraia na kijeshi kwa usafiri wa hewani na kwenye anga la nje
ni kampuni kubwa duniani ya aina hii katika utengenezaji wa ndege za abiria pekee ina nafasi ya pili baada ya airbus ya ulaya
makao makuu ya kampuni yalikuwepo seattle washington lakini tangu yalihamishwa kwenda chicago
toleo hili linapatikana katika intaneti kwa wasomaji wote
mto wa nile pia naili kwa kiarabu an n l ni mto mkubwa upande wa mashariki ya bara la afrika
mara nyingi hutajwa kuwa pia mtu mrefu kabisa duniani kushinda mto amazonas
kutoka ziwa la viktoria nyanza hadi mdomo wake kwenye bahari ya mediteranea nile inavuka nchi za uganda sudan kusini sudan na misri kwa urefu wa km 
beseni ya nile hukusanya maji ya eneo linalojumlisha za eneo la afrika yote au km 
nile au naili ni umbo la kiingereza la jina la mto kutokana na jina lililotumiwa na wagiriki wa kale neilos 
haijulikani wagiriki walipata jina hilo kwa njia gani lakini lilikuwa kawaida nje ya misri
wamisri wa kale waliita mto huu kwa jina p au iteru linalomaanisha mto mkubwa
wakopti walikuwa na jina la piaro lakini tangu utawala wa kiroma jina la kigiriki lilizidi kutumika na waarabu waliendelea na jina la kigiriki pia hivyo leo hii wananchi wanasema an nil
nile ina vyanzo viwili ndivyo nile yenyewe inaitwa pia nile nyeupe inayotoka katika ziwa viktoria nyanza na nile ya buluu inayotoka katika ziwa tana
majina haya ya nyeupe na buluu yana asili yao katika mji wa khartoum ambako mito yote miwili inaunganika ilhali kila mmoja una rangi tofauti kutokana na udongo tofauti uliotia rangi yake kwenye maji hayo
chemchemi za nile ni mito yote inayopeleka maji kwenda ziwa viktoria nyanza katika nchi za tanzania burundi rwanda jamhuri ya kidemokrasia ya kongo uganda na kenya
chanzo cha mbali kabisa ni mto wa luvironza huko burundi unaoingia katika mto wa kagera na kufika ziwa viktoria nyanza
mkono mwingine wa nile unaanza ethiopia ukiitwa abbai au nile ya buluu unatoka katika ziwa tana
kawaida ya waandishi waingereza ni kuhesabu kuanzia ziwa viktoria waandishi wa mataifa mengine huwa wanaweza kuita tayari mto wa kagera kwa jina nile ya kagera
majina ya sehemu ya mto kuanzia ziwa viktoria hadi khartoum ni kama yafuatayo tangu milenia kadhaa maji ya nile yamekuwa msingi wa maisha nchini misri na pia kwa sehemu kubwa ya nchi ya sudani
katika miaka ya uingereza kama mtawala mkoloni wa sudan na misri ulikuwa na majadiliano juu ya ugawaji wa maji ya mto na kufikia mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto nile ya 
hadi leo misri inadai ya kwamba mapatanao yale yanakataa ujenzi wa malambo na kuanzishwa kwa miradi ya umwagiliaji inayotumia maji ya nile bila kibali cha serikali yake
nchi nyingine hazikubali na majadiliano juu ya mapatano mapya ya ushirikiano katika beseni ya nile yanaendelea
bahari ya mediteranea pia bahari ya kati ni bahari ya pembeni ya atlantiki kati ya mabara ya afrika ulaya na asia ya magharibi
kina chake kirefu ni m
ina kanda ya hali ya hewa ya pekee pamoja na mimea na wanyama
kwa hiyo neno lenyewe linamaanisha bahari katikati ya bara
katika lugha ya biblia kiebrania iliitwa bahari ya magharibi au bahari kuu waroma wa kale waliotwala nchi zote zinazopakana na bahari ya mediteranea waliita mare nostrum yaani bahari yetu
waarabu na waturuki wanaiita bahari nyeupe kitur
bahari ya mediteranea ni bahari si ziwa kwa sababu imeunganishwa na atlantiki kwa njia ya mlango wa bahari wa gibraltar
ina bahari za pembeni zake ambazo ni pamoja na bahari nyeusi bahari ya aegean na mengine
bahari nyeusi inaunganishwa kwa njia ya mlango wa bahari ya dardanellia bahari ya marmara na mlango wa bahari ya bosporus
tangu kuna pia njia ya maji kati ya mediteranea na bahari ya shamu ambayo ni mfereji wa suez
kuna visiwa vingi sana hasa kati ya ugiriki na uturuki
visiwa vikubwa ni korsika sardinia sisilia kreta rhodos na kibros
leo hii kuna nchi au madola zinazopakana na bahari ya mediteraneo jibuti kwa kifaransa djibouti kwa kiarabu ni nchi ndogo ya afrika ya mashariki kwenye pembe la afrika
imepakana na eritrea ethiopia na somalia upande wa bara
ng ambo ya bahari iko nchi ya yemen katika umbali wa km pekee
jina la nchi linatokana na lile la mji mkuu jibuti
sababu ya kuanzishwa kwa koloni ilikuwa nia ya ufaransa ya kuwa na bandari ya mji wa jibuti karibu na bab el mandeb inayotawala mawasiliano kati ya bahari hindi na bahari ya shamu kuelekea mfereji wa suez
siku hizi wakazi wengi ni wasomali hasa wa kabila la waisa halafu waafar 
asilimia zilizobaki ni waarabu waethiopia na wazungu hasa wafaransa na waitalia
upande wa dini uislamu unafuatwa na za wakazi na ndio dini rasmi pekee
asilimia wanafuata ukristo katika madhehebu mbalimbali hasa waorthodoksi wa mashariki kutoka ethiopia 
 halafu wakatoliki 
 na waprotestanti chini ya 
kuna spishi mbili katika jenasi moja lakini wataalamu wengine wanafikiri ni spishi moja tu
wana miguu mirefu na shingo ndefu na wanaweza kukimbia sana hata kwa mwendo wa km kwa saa lakini hawawezi kuruka angani
rangi za manyoya ya dume ni nyeusi na nyeupe na rangi ya ngozi yake shingo na miguu ni nyekundu pinki au buluu kufuata na nususpishi
manyoya ya jike ni kahawiakijivu na rangi ya ngozi ni sawa na dume
mbuni wanaishi savana nyika na majangwa ya afrika lakini wanafugwa ulimwengu wote
jina la sayansi la spishi kuu struthio camelus linatoka lugha ya kiyunani jurawa na ngamia
dume la mbuni ana harimi ya majike lakini moja tu anatawala
dume hupanda majike yote ya harimi yake na majike huyataga mayai yao yote katika tago moja ambalo dume amelitengeneza
jike anayetawala hutaga kwanza na baadaye hutupa mayai ya majike wasio na nguvu sana
majike huyaatamia mayai mchana na dume huifanya usiku kwa sababu rangi ya jike inafanana na mchanga na rangi ya nyeusi ya dume haionekani usiku
mbuni ni ndege wakubwa huku asili yao ikiwa ni afrika
wanapatikana kwenye oda ya struthioniformes pamoja na ndugu aitwaye kiwi
mbuni ni wa pekee sana sababu ya muonekane wake wa shingo na miguu mirefu pamoja na uwezo wake mkubwa wa kukimbia karibu ya maili kwa saa
huu ni mwendokasi mkubwa zaidi kwa ndege yeyote ardhini
mbuni ndiyo ndege mkubwa kuliko wote wanaoishi duniani wakiwa pia ndio watagaji wa mayai makubwa kuliko wote pia
mlo wa mbuni kwa kiasi kikubwa huwa ni mimea ingawa pia hula wadudu
mbuni huishi katika makundi ya kutansatanga kati ya ndege watano mpaka hamsini
wanapotishwa mbuni hujificha kwa kulala ardhini au kukimbia mbali kama wakizingirwa hushambulia adui zao kwa miguu yao yenye nguvu
tabia kujamiiana hutofautiana kutoka maeneo moja mpaka vingine ambapo mbuni dume hupigaia mbani jike hupigania nafasi ya kuwapata mbuni jike kwa nguvu
mbuni hufugwa dunia nzima hasa kutokana na manyoya yake ambayo hunitia na kutumika kuondolea vumbi
ngozi yake hutumika kutangenezea mtu mbali mbali huku nyama yake ikilizwa kibiashara
mbuni huwa na uzito wa kilogramu luku mbuni dume wakifika mpaka uzito wa kg 
manyoya ya mbuni dumu wakubwa huwa kwa kiasi kikubwa meusi huku mkia ukiwa wakubwa huwa na rangi ya kahawia na nyeupe
ngozi za mbuni jike huwa na rangi ya pinki kijini huku dume wakiwa na ngozi ya bluu au kijini kutegemeana na nususpishi
macho yao yanakingwa na mwanga mkali wa jua kutoka juu
miguu ya mbuni kama ilivyo kwa ndege wengine haina manyoya isipokuwa magamba
ndege hawa wawili huwa na vidole vikubwa viwili huku wengi wakiwa na vine huku kucha moja ikiwa kubwa ikifanana na kwato
mbawa hutanuka kwa upana wa mita hivyi na hutumika sana kwenye tabia za kujamiiana na kujikinga na jua
tofauti na ndege wengine mbuni hutoa mkoja tofauti na kinyesi hivyo kuwa na kibofu
pia tofauti na ndege wengine tena huwa na ogani ya kutolea manii inayoweza kutoka nje ya mwili kwa urefu wa inchi 
mbuni hukomaa na kuwa na uwezo wa kuzaa wakiwa na miaka miwili minne watoto wa mbuni hukua kwa kiasi ya sm kwa mwezi
wakiwa na umri wa mwaka mmoja tu mbuni huwa na uzito wa kg 
mbuni jike huweza kuyatambua mayai yake hata kwenye kiota cha jumuiya
kujamiiana huwa na misimu tofauti kutokana na maeneo
mbuni dume hupigania nafasi ya kujamiiana na jike wengine na akishinda basi huwa na uwezo wa kujamiiana na jike wote wa kundi lake lote japo atakuwa na jike wake atakayedumu naye kwa wakati husika
wakifika huko huwafukuza wanyama mbuni wengine kama wapo na kisha dume kuweza tena mbuni jike hukaa chini na kuwa tayari kwa kujamiiana
mbuni jike hutaga mayai yaliyorutubishwa kwenye kiota cha jumuiya ambacho huwa ni shimo lenye upana wa mita tatu na kina cha sentimeta 
mbuni dume ndiyo huchimba kiota hiki mayai ya mbuni ndiyo mayai makubwa kuliko yote na huwa na uzito wa kg 
 zaidi ya mara ya yai la kuku
huwa na rangi ya maziwa na wakati mwingine pamoja na madoa madogo
mayai hutumiwa na mbuni jike wakati wa mchana na kutamiwa na mbuni dume wakati wa usiku
mayai huanguliwa baada ya siku na kisha hapo mbuni jike na dume wote hushirikiana kuwakuza watoto wao
mbuni weusi huwindwa wakati huu na mara nyingi mbuni mtoto mmoja tu ndiyo hufanikiwa kukua huku wengine wakigeuzwa kitoweo na wanyama wengine wala nyama
mbuni wanaokuzwa na binadamu huhamisha sana upendo wao na kuanza kuwapenda sana binadamu wanaowatunza
mfumo wa jua na sayari zake ni utaratibu wa jua letu na sayari au sayari kibete zinazolizunguka pamoja na miezi yao asteroidi meteoridi kometi na vumbi ya angani vyote vikishikwa na mvutano wa jua
utaalamu kuhusu mfumo wa jua hujadiliwa katika fani ya astronomia
kwa kawaida huhesabiwa sayari zinazozunguka jua
lakini miaka ya nyuma magimba makubwa yamegunduliwa angani ambayo bado hayajakubaliwa kama yahesabiwe kuwa sayari au aina ya asteoridi
orodha inayofuata bado inahitaji kuangaliwa kwa sababu kuna tofauti kati ya kamusi na vitabu mbalimbali jinsi ya kutaja sayari fulani
namba zote zinazotaja sifa mbalimbali za sayari zinaonyesha kipimo kulingana na tabia za dunia yetu kuwa 
kuhusu majina ya sayari kadhaa kuna mchanganyiko katika kamusi na vitabu
pale ambako jina au umbo tofauti la jina ni la kawaida linaonyeshwa katika mabano kama jina
zuhura pia ng andu kwa kiingereza venus ni sayari ya pili katika mfumo wa jua na sayari zake
kati ya sayari zote za jua ndiyo inayofanana zaidi na dunia yetu
sayari hii ina majina mawili kwa kiswahili zuhura kwa matamshi mengine pia zuhra ni jina leye asili ya kiarabu zuhara lenye maana asilia ya mwenye kung aa
kwenye anga la usiku inang aa kushinda nyota zote isipokuwa mwezi
kutokana na nguvu ya mwanga wake inaonekana mapema kati ya nyota za kwanza zinazoonekana jioni vilevile huwa inaonekana kama nyota ya mwisho wakati wa pambazuko
zuhura ina umbali wa kati ya kilomita milioni 
 kutoka jua
umbali kutoka dunia yetu hutegemea na mahali pa dunia na zuhura kwenye mizingo yao ya kuzunguka jua uko kati ya kilomita milioni 
ukubwa wake na pia kemia yake zinafanana sana na dunia ikiwa kipenyo chake ni km 
 kwenye ikweta
mwaka wa zuhura ambao ni muda wa kutimiza mzingo mmoja wa kuzunguka dunia una siku 
 za kidunia
siku ya zuhura ambayo ni muda wa dura moja ya sayari yenyewe ina siku za kidunia
zuhura ni sayari yenye mzunguko kufuatana na mwendo wa saa
hali ya hewa ni ya joto sana kwa wastani sentigredi 
hewa yake ni hasa ya kabonidaioksaidi inayosababisha mawingu mengi yanayozuia sura yake isionekane kwa darubini
ungo ni chombo cha kupepetea vitu hasa nafaka kilichotengenezwa kwa chane za miwale
mchuzi ni kitoweo cha maji maji kinachopikwa kwa kuchanganya nyama au samaki nk pamoja na viungo kama vile binzari vitunguu mafuta chumvi na nyanya
wachanganywa na viungo na mafuta ladha yake ni ya kipekee
kande ni chakula kinachopikwa kwa kuchanganya punje za mahindi na maharagwe au kunde
nasa ni kifupi cha kiingereza cha national aeronautics and space administration mamlaka ya marekani ya usafiri wa anga
wajibu wake ni kusimamia miradi ya serikali ya marekani ya kuendesha utafiti na uchunguzi wa anga
nasa inatawala utengenezaji wa roketi za kurusha vyombo vya angani na vyombo vya angani vyenyewe
miradi ya nasa ilianzishwa kutokana na mshtuko wa sputnik yaani baada ya warusi kushtusha dunia kwa kupeleka vyombo vya angani vya kwanza katika mradi wao wa sputnik
ulifuatwa na mradi wa vostok ambao tarehe aprili ulimfikisha yuri gagarin angani akiwa mtu wa kwanza huko kwenda angani
mradi wa kwanza wa nasa ulikuwa mradi wa mercury uliotakiwa kuonyesha ya kwamba wanaanga wanaweza kukaa angani kwa muda fulani
alan b
shepard jr
alikuwa mmarekani wa kwanza angani kwa muda wa dakika john glenn alikuwa mmarekani wa kwanza wa kuzunguka dunia tarehe februari kwa chombo cha angani friendship 
mradi huo ulifuatwa na mradi wa gemini kuanzia mwaka ulionyesha ya kwamba watu wanaweza kukaa angani kwa muda wa siku kadhaa hata kutekeleza shughuli fulani
gemini iliandaa mradi wa apollo uliopeleka watu wa kwanza mwezi
chombo cha angani apollo kilifikisha wanaanga neil armstrong na buzz aldrin kwenye uso wa mwezi tarehe julai na kuwarudisha dunia tena
korongo ni ndege wenye shingo ndefu na miguu mirefu na hunyosha shingo na miguu wakiruka angani
yangeyange na makoikoi hupinda shingo yao wakiruka angani
korongo pia ni jina la mnyamapori mkubwa mwenye mabaka meusi kichwani na pembe zilizopindika kuelekea nyuma korongo bovidae
mwishoni korongo ni mfereji wa maji wa mto usio na maji mwaka mzima au mvo wa bonde la mmomonyoko korongo jiografia
leo duniani kuna watu wengi sana wanaojinasibisha na waarabu wakiwa wanaishi bara arabu au mashariki ya kati au kwengineko ulimwenguni
watu hawa ambao wanatafautiana baina yao kirangi na kimaumbile na kisura wote wanadai kuwa ni waarabu au asli zao ni za kiarabu
walakini ni nani hasa hawa waarabu na nini asli yao waarabu wote ulimwenguni wanatokana na jadi moja ambaye ni mtoto wa nabii nuh aitwaye sam lakini baadaye waligawanyika katika makundi matatu kaumu mbili hizi ziliangamizwa na mwenyezi mungu kwa kumuasi na kutofuata amri na maelekezo ya mitume yao na waliobakia katika makundi haya mawili ndio waliokuja kufanya makundi ya waarabu wanaojulikana kwa jina la waarabu al a ariba
nao ni waarabu waliotokana na mtoto wa nabii hud as ajulikanaye kwa jina la qahttaan na kutokana na kizazi chake ndio hawa waarabu wanaoitwa al a ariba wakaenea kila upande
waarabu hawa ambao makabila yao makubwa wakati huo yalikuwa ni himyar na kahlaan walikuwa wakiishi yemen na kuwa na ufalme na ustaarabu mkubwa mpaka yalipotokea mafuriko makubwa hapo yemen yakawatawanya na kuwasukuma kwenda sehemu nyengine mbali mbali za bara arabu na shamu na iraqi na misri na afrika mashariki
nao ni waarabu waliotokana na nabii ismail as ambaye aliletwa na babake nabii ibrahim as na kuwekwa katika bonde la makka pamoja na mamake hajar na kuachwa hapo kwa amri ya mwenyezi mungu
nabii ismail hakuwa mwarabu lakini baada ya kukaa hapo makka na kutifuka chemchemu ya zamzamu walikuja waarabu wa kiyemeni wa kabila la jurhum na walipoona maji hapo waliomba kubakia hapo na ndipo nabii ismail akakulia kwenye kabila hilo na kujifunza kiarabu na kuoa katika kabila hilo
kwa hivyo kizazi chake kiliinukia kuwa waarabu kwa kuchanganyika na kabila la waarabu na wakawa wanajulikana kama waarabu al mustaariba
waarabu kama tulivyoeleza hapo nyuma mwanzo walikuwa wakiishi yemen lakini baadaye wakaanza kutawanyika kwenye sehemu nyenginezo za bara arabu na kwa kuwa wengi wao walikuwa wakiishi maisha ya kibedui ya kusafiri kutoka mahali pamoja kwenda kwengine kutafuta chakula na maji kwa nafsi zao na wanyama wao waliweza kuenea sehemu zote za bara arabu na kufika shamu na iraqi na misri na afrika ya mashariki na afrika ya kaskazini
kutawanyika huku kulizidi kuwa na kasi baada ya kuvunjika bwawa lao kubwa lililokuwa maarib huko yemen lililokuwa likilimbika maji mengi kwa ajili ya ukulima na mabustani yao na malisho ya wanyama wao na mtawanyo mkubwa wa pili ni baada ya kuja uislamu na kuhitajia kupeleka watu sehemu mbali mbali ulimwenguni kueneza dini hii
hapo ndipo waarabu walipotawanyika kila mahali ulimwenguni kueneza neno la mwenyezi mungu na kufikisha ujumbe wake na ndiyo maana leo tunaona waarabu katika kila bara la mabara ya ulimwengu
waarabu leo wako kila mahali ulimwenguni lakini kila ukikaribia kwenye kitovu cha dunia ambacho kiko bara arabu uarabu unazidi kudhihirika zaidi na lugha yao inazidi kuwa fasihi zaidi na hapa ndipo ada na mila zao zinazidi kuhifadhiwa na kutiliwa mkazo
aidha waarabu wanaishi kwenye nchi zaidi ya ishirini za mashariki ya kati ikiwemo bara arabu na shamu na iraqi na nchi za ghuba ya uajemi uarabu na afrika ya kaskazini na mashariki
kuna ushirikiano katika jumuiya ya nchi za kiarabu
waarabu ulimwenguni wanahesabiwa kuwa idadi yao imefikia mia tatu milioni ijapokuwa kuna idadi kubwa vile vile ya watu wa makabila mengine ambao wanaishi kwenye nchi za kiarabu kama mairani na wahindi na maarmani na mayahudi na mabarbari na waafrika na mabulushi na makurdi na waturuki na wengineo
kwa upande mwengine kuna waarabu wengi sana ambao wametawanyika katika nchi mbali mbali za dunia kwenye mabara yote ya ulimwengu
leo ulimwenguni kuna watu wanaojinasibisha na waarabu kwa sababu hizi zifuatazo watu wengi sana ulimwenguni wanafikiria na kuchukulia kuwa dini ya waarabu ni uislamu lakini ukweli ni kwamba kuna waarabu wengi ambao ni wakristo na hii ni kwa sababu kabla ya kuja uislamu
lugha ya kiarabu ilienea baada ya kuja uislamu na kufika sehemu nyingi duniani kwa sababu ya watu kutaka kujua dini yao na kuweza kusoma qurani tukufu na kujua maneno ya mtume wao muhammad saw na kwa kuwa imetawanyika sehemu nyingi za mashariki ya kati kumezuka lahaja mbali mbali ambazo mara nyengine ni taabu kufahamika baina ya watu wa sehemu fulani na wengineo wa nchi nyenginezo
juu ya hivyo kuna lahaja zilizo karibu kama lahaja za shamu na lahaja za ghuba na za bara arabu na lahaja za afrika ya kaskazini na lahaja ya misri na sudani
korongo hawa ni ndege wa familia ya ciconiidae wenye domo refu na nene korongo wa familia ya gruidae wana domo fupi na jembamba zaidi
wanaitwa kongoti pia hususa korongo mfuko shingo
mabawa yao ni marefu sana yale ya korongo mfuko shingo yana 
 m marefu kuliko yale ya ndege wote ghairi ya tumbusi wa andes andean condor
spishi nyingine huishi mahali pa majimaji nyingine mahali pakavu
hula vyura samaki wadudu na nyungunyungu hata ndege na wanyama wadogo
umepewa jina kutokana na mto ruvuma ambao ni mpaka wake wa kusini na msumbiji
umepakana na ziwa la nyasa na mkoa wa morogoro upande wa magharibi mikoa ya iringa na lindi upande wa kaskazini na mkoa wa mtwara upande wa mashariki
ndani ya mkoa huu kuna wilaya sita ambazo ni pamoja na idadi ya wakazi katika mabano jumla ya wakazi wote katika mkoa wa ruvuma ni sensa 
makabila makubwa katika ruvuma ni wayao wangoni wamatengo wandendeule wabena na wandengereko
karibu na songea iko monasteri kubwa ya peramiho ya watawa wabenedikto na nyingine iko hanga
elimu bado inahitajika hasa kwa maeneo ya vijijini maana watu wengi katika mkoa huu hawajaelimika hivyo hutuletea changamoto katika maendeleo maana taifa huhitaji watu ambao ni wasomi
sehemu ya mashariki ya mkoa kuna barabara ya lami kutoka dar es salaam kupitia makambako na njombe hadi songea
the jackson lilikuwa kundi la muziki wa roki la nchini marekani lililoundwa na wanamuziki watano mmojawapo ni michael jackson
nyimbo zilizoimbwa na kundi hili ni kama the love you save i will be there mamas pearl na never can say goodbye
historia yake imeanzia karne ya huko roma ambapo alikuwapo padri valentinus ambaye akaja kuheshimiwa kama mtakatifu hasa tarehe hiyo
inasemekana kwamba kaisari wakati huo alikuwa claudius ii yeye aliona kuwa askari mkakamavu na bora zaidi ni yule asiyeoa wala kuwa na familia kapera
valentinus alipinga jambo hili hivyo kuendelea kufungisha ndoa kwa siri
mfalme claudius alipopata habari hizi aliamuru valentinus akamatwe na kuuawa
toka hapo valentine anakumbukwa kama mtetezi wa wapendanao na sikukuu yake kuadhimishwa kote duniani
imepakana na burundi na mkoa wa kagera upande wa kaskazini mikoa ya shinyanga na tabora upande wa mashariki na mkoa wa rukwa upande wa kusini
magharibi umepakana na ziwa tanganyika penye mpaka na kongo
mkoa una eneo la km sawa na 
 ya eneo lote la tanzania ikiwa km ndizo maji hasa ziwa la tanganyika na km ndizo nchi kavu
mnamo machi zimeongezwa wilaya mpya za buhigwe kakonko na uvinza
takriban robo ya eneo la mkoa wa kigoma hutumika kwa kilimo na ufugaji karibu nusu ni misitu
kwa ujumla eneo la mkoa ni tambarare ya juu inayoanza kwenye ub wa m karibu na ziwa tanganyika na kupanda hadi mita 
mito ya kudumu ndani ya mkoa wa kigoma ni malagarasi luiche na ruchugi
kuna wilaya nane ambazo ni idadi ya wakazi katika mabano kigoma mjini kigoma vijijini kibondo kasulu uvinza buhigwe na kakonko 
kuna pia wanyamwezi wasukuma wafipa na watu wenye asili ya kongo rwanda na burundi
idadi au msongamano wa watu katika maeneo ya mkoa huu imetegemea sana kupatikana kwa nzi aina ya ndorobo penye ndorobo wengi huwa na watu wachache
mkoa wa kigoma haukuona bado maendeleo yanayolingana na mazingira yake
umbali hadi dar es salaam ni km hadi mwanza km hadi arusha km
lakini hakuna barabara ya lami hata barabara za kokoto ni sehemu ndogo tu
usafiri muhimu ni reli ya kati kutoka kigoma kwenda daressalaam kupitia tabora na dodoma
isipokuwa reli hii imeshazeeka ilhali imejengwa zamani za afrika ya mashariki ya kijerumani kabla ya vita kuu ya kwanza ya dunia
treni zake huchelewachelewa zinachukua muda mrefu
wakati wa mvua inatokea ya kwamba mawasiliano yanavurugika
uwanja wa ndege wa kigoma inashughulika ndege ndogo aina ya fokker
mnamo ya wakazi wote hutegema kilimo walio wengi kilimo cha kujitegemea tu
kuongezeka kwa wakimbizi kutoka nchi jirani na kukua kwa makambi kulikuwa tatizo kubwa
kuna maeneo mawili penye sokwe ndipo hifadhi ya taifa ya gombe alikofanya utafiti wake mwanabiolojia jane goddall na hifadhi ya taifa ya milima ya mahale
mji wa ujiji ulioko karibu na kigoma mjini ndio mji wa kale zaidi katika tanzania ya magharibi penye makumbusho ya dr
livingstone
vita kuu ya kwanza ya dunia ilikuwa vita iliyopigwa kuanzia mwaka hadi 
mataifa wapiganaji yalikuwa ujerumani austria hungaria bulgaria na uturuki ziliitwa mataifa ya kati kwa upande mmoja dhidi ya ufaransa urusi uingereza italia marekani na nchi mbalimbali zilizoshirikiana nazo zilitwa mataifa ya ushirikiano
vita hii ilianza katika ulaya ikapanuka haraka hadi mashariki ya kati afrika na asia ya mashariki ikasababisha kifo cha takriban watu milioni tisa
sababu yake ilikuwa mashindano makali kati ya mataifa ya ulaya kuhusu kushika nafasi ya kipaumbele barani ulaya na duniani kote
katika ulaya nchi mpya zilijitokeza kama vile chekoslovakia finland latvia estonia na yugoslavia pamoja na nchi za zamani zilizotokea tena katika uwanja wa kimataifa ndizo austria hungaria lithuania na poland
sehemu kubwa ya ulaya iliwahi kuwa na kipindi kirefu cha amani tangu vita kati ya ufaransa na ujerumani mnamo 
mataifa ya ulaya yalikuwa na mfumo wa mikataba na mapatano kati yao yaliyolenga kuhakikisha uwiano wa mataifa
mataifa makubwa ya ulaya yalikuwa uingereza ufaransa ujerumani urusi na italia
hali ilikuwa tofauti katika kusini mashariki mwa bara hilo
hadi nusu ya pili ya karne ya sehemu kubwa ya balkani ilitawaliwa na milki ya osmani iliyokuwa milki ya kiislamu ya kutawala wakristo wengi
milki hii iliendelea kudhoofika wakati wa karne ya 
nchi mbalimbali zilijitenga na kupata uhuru kama vile ugiriki serbia bulgaria na romania
nchi hizi mpya zilipigana kivita kati yao na milki ya osmani hadi mwaka 
vita kuu ilianza kutokana na ugomvi kati ya austria hungaria na serbia
kutokana na muundo wa mikataba ya kusaidiana kati ya nchi za ulaya mwanzo huo ulisababisha mfululizo wa hali ya vita kati ya mataifa na mengine ya balkani yalitafuta uhuru wao
tarehe juni katika mji wa sarayevo bosnia mwana wa kaisari wa austria aliyekuwa mfalme mteule aliuawa pamoja na mke wake na mgaidi mserbia mwanachama wa kundi la mkono mweusi lililopinga utawala wa austria hungaria katika bosnia
austria ilidai serbia ifuate masharti makali katika uchunguzi wa tendo lile
serbia ilipokataa sehemu ya masharti austria ilitangaza hali ya vita dhidi ya serbia tarehe julai 
agosti ya iliona kupanuka kwa vita hii warusi walikuwa na mkataba wa usaidizi na serbia wakatangaza hali ya vita dhidi ya austria hungaria
hapo wakaingia wajerumani waliokuwa na mapatano ya usaidizi na austria hungaria wakitangaza hali ya vita dhidi ya urusi
urusi kwa upande wake ulikuwa na mkataba wa kusaidiana na ufaransa hivyo hali ya vita ikajitokeza pia kati ya ufaransa na ujerumani
kuanzia oktoba milki ya osmani uturuki ilijiunga na vita kufuatana na mkataba wake wa siri na ujerumani
mwaka italia ilijiunga na wafaransa na waingereza kwa kushambulia austria hungaria ingawa awali ilikuwa na mkataba na dola hilo
wajerumani waliingia ndani ya ufaransa lakini walikwama kabla ya kufikia mji mkuu wa paris
kwa muda mrefu mstari wa mapambano ulibaki palepale
katika mashariki wajerumani walifaulu kurudisha mashambulio ya kirusi na kuteka sehemu za urusi
katika kusini mwa ulaya waustria walifaulu kwa shida kubwa kuteka serbia na montenegro pamoja na albania
waturuki walishindwa kwa ujumla katika mashambulio yao dhidi ya warusi katika eneo la kaukazi na dhidi ya waingereza katika misri
lakini walifaulu kuzuia waingereza wasifike uturuki penyewe
waingereza walipeleka jeshi katika irak ya kusini wakafaulu kuwarudisha waturuki hadi kaskazini ya nchi hii
vita ilienea haraka baharini na katika makoloni ya ujerumani yaliyovamiwa na waingereza wafaransa afrika kusini na japani
makoloni yalikuwepo afrika na kwenye visiwa vya pasifiki pamoja na china
ujerumani ilikuwa na vikosi vya kijeshi katika makoloni ya afrika na pia huko qingdao nchini china
kwa ujumla makoloni yote yasiyokuwa na jeshi yalitekwa na mataifa ya ushirikiano bila mapigano
wakati mataifa ya ulaya yalionyesha dalili za uchovu
nguvu ya marekani ilionekana haraka na bahati ya ujerumani ilipungua sana
milki za austria na uturuki zilikwisha zikagawiwa na sehemu zao zilikuwa nchi mpya au nchi zilizoundwa upya
mwaka mataifa washindi walikutana paris ufaransa wakikubaliana masharti ya kumaliza hali ya vita dhidi ya mataifa ya kati
mikataba mbalimbali iliandaliwa kati ya washindi na kuwekwa mbele ya nchi zilizoshindwa
mkutano wa paris ulitoa masharti makali dhidi ya ujerumani katika mkataba wa versailles
ujerumani uliondolowa makoloni yote yaliyokabidhiwa kwa niaba ya shirikisho la mataifa kama maeneo ya kukabidhiwa kwa uingereza ufaransa ubelgiji japani afrika kusini na australia
mkutano wa paris ulikuwa jaribio la kuunda utaratibu mpya duniani uliotakiwa kulindwa na shirikisho la mataifa
lakini ukosefu wa nguvu kwa upande wa shirikisho la mataifa pamoja na kuanza na kupanuka kwa mwendo mpya wa kifashisti iliyochukua utawala katika italia na ujerumani vilishinda nia hiyo
wataalamu wasio wachache wanasema mwisho wa vita kuu ya kwanza ulipanda tayari mbegu za vita kuu ya pili ya dunia
ni kwamba wajerumani na wakazi wa nchi nyingine zilizoshindwa walijiona wamekosewa haki lakini pia waitalia walioshinda kwa gharama kubwa ya damu walijiona wamedanganywa kwa kutotimiziwa ahadi walizopewa ili wasaliti ujerumani na austria hungaria na kuingia vitani upande wa pili
hivyo vyama vya mrengo wa kulia viliweza kupata nguvu na hatimaye kupanga kisasi
vita hii ilitwa vita ya dunia kwa sababu mapigano yalisambaa kote duniani
sehemu kubwa ya mapigano yalitokea ulaya na asia ya magharibi lakini pia katika makoloni ya afrika asia na pasifiki
nchi za amerika hazikuona mapigano kwenye nchi kavu lakini manowari za ujerumani zilipigana na mataifa ya ushirikiano mbele ya pwani za marekani na amerika kusini
ilikuwa pia vita ya kwanza iliyopigwa kote duniani ilhali habari zake ziliweza kufika katika muda wa masaa au siku chache kwa mataifa yote kutokana na upatikanaji wa vyombo vya mawasiliano hasa simu za kimataifa na redio
lakini kwa kweli haikuwa vita ya kwanza ya dunia maana vita ya miaka saba ilipigwa pia kwenye mabara yote ya dunia baina ya nchi zenye makoloni hasa uingereza ufaransa na hispania
jina hilo lilikubaliwa na katiba ya mwanzo iliandaliwa kwa kutumia jina hili
r union kifaransa la r union ni kisiwa cha afrika na mkoa wa ng ambo wa ufaransa kwa kifaransa d partement d outre mer au dom katika bahari hindi upande wa mashariki wa madagaska
kisheria hali yake ni sawa na mikoa mingine ya ufaransa hivyo ni pia sehemu ya umoja wa ulaya
reunion iko km upande wa mashariki wa madagaska
pamoja na visiwa vya mauritius na rodrigues inaunda funguvisiwa ya maskareni
kisiwa kina eneo la 
 km kikiwa na upenyo wa hadi km
upande wa mashariki wa kisiwa ndipo mlima wa piton de la fournaise mwenye uliolipuka zaidi ya mara tangu kumbukumbu ya kimaandishi ilianzishwa mwaka 
mlima wa piton des neiges ndio mkubwa kisiwani ikiwa na juu ya ub
taarifa za kwanza za kimaandishi hudokeza kwamba kisiwa kilikuwa bila ya wakazi
waarabu waliita dina margabin yaani kisiwa cha magharibi
mbaharia mreno diego dias alifika tarehe februari ambayo ni sikukuu ya mt
apolonia katika mapokeo ya kanisa katoliki na kukiita kisiwa kwa jina la mtakatifu huyu santa apolonia jinsi inavyoonekana katika ramani za kwanza
visiwa hivi vilikuwa na umuhimu fulani kama vituo vya kupumzika katika safari kati ya ulaya na bara hindi mabaharia wakitafuta maji ya kunywa nafasi ya kutengeneza jahazi zao na kuongeza chakula
mwaka wafaransa walivamia kisiwa na kukitangaza kuwa mali ya ufaransa
walikiita le bourbon kutokana na jina la familia ya wafalme wa ufaransa
mwaka walowezi wa kwanza wafaransa walianza kujenga nyumba zao
ufalme ulipoondelwa wakati wa mapinduzi ya ufaransa kisiwa kimepewa jina jipya la reunion tarehe machi 
wakati wa vita vya napoleoni waingereza walivamia kisiwa mwaka lakini wakakirudisha kwa wafaransa baada ya vita 
walowezi wazungu walianzisha mashamba kwa ajili ya mahitaji ya jahazi zilizopita
kuanzia mwaka mazao ya biashara yalilimwa kwanza kahawa baadaye pia vanilla na hasa sukari
kwa kusudi hilo watumwa walipelekwa reunion kutoka afrika bara bara hindi na madagaska
mwaka kisiwa kilikuwa na wakazi huru hasa wafaransa na watumwa 
ufaransa ulitia sahihi maazimio ya mkutano wa vienna pamoja na kumaliza biashara ya watumwa lakini biashara hii iliendela kwa siri na kupanuka hasa kwa wafungwa kutoka afrika
idadi ya watumwa iliendela kuongezeka hadi kuondolewa hali ya utumwa tarehe desemba 
baada ya mwisho wa utumwa walowezi walitafuta wafanyakazi huko bara hindi wakachukua wafanyakazi wahindi wasiofika kama watu huru kwa miaka na haki kidogo
mwaka reunion ilipewa cheo cha mkoa wa ufaransa tangu imekuwa sehemu ya umoja wa ulaya
mkoa wa reunion ina wilaya kifaransa arrondissements nne
wakazi wanaonyesha historia hii katika mchanganyiko wao wa aina za watu na tamaduni kutoka pande mbalimbali wa dunia
sehemu kubwa ya wakazi ni watoto wa watumwa au wafanyakazi wasio huru wa zamani wakionyesha tabia za wahindi waafrika na wachina
kuna lugha tatu tu ambazo huzungumzwa na wakazi wa r union yaani kifaransa lugha rasmi kitamil na krioli inayotokana na kifaransa
pia kuna wahamiaji kutoka visiwa vya jirani ambao huzungumza lugha za kichina na za komori kama vile kimaore kimwali kindzwani na kingazidja
vikundi hivi havikai mbali kuna mchanganyiko wa kila aina
wakazi wengi hufuata ukristo wa kikatoliki wengine uislamu na uhindu
ndiye kiongozi mkuu wa kanisa katoliki katika afrika kaskazini mwanzoni mwa karne ya 
kutokana na maisha mafundisho na maandiko yake bora tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa kanisa
mwaka papa bonifasi viii alimuongezea sifa ya mwalimu wa kanisa
katika sehemu za magharibi za afrika ya kaskazini wenyeji walikuwa waberberi kama mama yake lakini watu wa mjini kama baba yake na wenye mashamba makubwa walikuwa wa asili ya ulaya wakitumia hasa lugha ya kilatini
kwa jumla sehemu hii ya afrika ilikuwa karibu na utamaduni wa ulaya ya magharibi
mama yake monika anayeheshimiwa kama mtakatifu alikuwa mkristo kumbe baba patrisi alifuata dini ya jadi ya kuabudu miungu mingi kabla hajabatizwa mwishoni mwa maisha yake
agostino alizaliwa tarehe novemba mjini thagaste katika mkoa wa numidia
jina lake la kuzaliwa lilikuwa aurelius augustinus
wakati ule ukristo ulikuwa tayari dini iliyokubaliwa katika dola la roma dhuluma dhidi ya wakristo zilikuwa zimekwisha rasmi mwaka kwa hati ya milano iliyotolewa na konstantino mkuu ili kuruhusu uhuru wa dini
alikuwa na wadogo wawili mmoja mwanamume naviji na mwingine wa kike ambaye hatujui jina lake ila kwamba baada ya kufiwa mume wake akawa mmonaki na abesi
monika alimuathiri sana augustino na kumlea katika imani ya kikristo
mwanae aliweza kuandika kwamba alipokuwa ananyonya maziwa ya mama alifyonza pia upendo kwa jina la yesu
akiwa mtoto alipokea chumvi kama ishara ya kuingia ukatekumeni akabaki daima anavutiwa na yesu hata alipozidi kusogea mbali na kanisa lake
wakati wote wa ujana wake alifuata anasa na uzushi bila kujali machozi ya mama yake
alipata elimu yake nzuri ya lugha na ya ufasaha wa kuhubiri huko thagaste madaura na hata katika chuo kikuu cha karthago karibu na tunis ingawa hakuwa daima mwanafunzi mzuri mbali ya kuwa na akili ya pekee
alimudu kikamilifu kilatini lakini si sana kigiriki
akiwa huko karthago mwaka alisoma kitabu cha maadili cha sisero ambacho kilibadilisha hisia zake hivi kwamba matumaini yote ya bure yakawa hayana maana kwangu nikatamani hekima isiyokufa kwa ari isiyosemeka moyoni mwangu
lakini kwa kuamini ukweli haupatikani pasipo yesu ambaye hatajwi katika kitabu hicho alianza kusoma biblia ila hakupenda tafsiri ya kilatini wala yaliyomo akiyaona tofauti na mtindo wa falsafa inayotafuta ukweli
hivyo alisogea mbali na dini iliyoonekana kutotia maanani hoja za akili ambayo pamoja na imani ndizo nguvu mbili zinazotuongoza kwenye ujuzi
ndivyo alivyoandika baadaye akitoa pia kauli mbili za msingi kuhusu kulenga ukweli usadiki ili uelewe halafu uelewe ili usadiki
hapo kusudi asiishi bila mungu alijitafutia dini ya kuridhisha hamu yake ya kujua ukweli na ya kuwa karibu na yesu akajiunga kwa karibu miaka na umani
dini hiyo ilidai kufuata akili na kufafanua sababu ya mabaya kuwepo duniani kutokana na chanzo cha pili cha ulimwengu kilicho kinyume cha mungu ikikataa agano la kale ili kufuata ukristo wa kiroho
augustino alipenda pia maadili ya dini hiyo kwa sababu yalikuwa yanawadai sana baadhi ya waumini tu yakiwaacha wengine wote wasijali zaidi
hatimaye wamani walikuwa wanasaidiana kupanda chati katika jamii
lakini alipokutana na askofu wao fausto alikosa imani nao kwa kuona alivyoshindwa kujibu maswali yake
wakati huo wote aliendelea kuishi bila ndoa na mwanamke aliyemzalia mtoto wa kiume mwenye akili sana adeodatus
akiwa milano alikutana na watu hasa ambrosi askofu wa milano waliomvuta awe mkristo mkatoliki
mahubiri bora ya ambrosi aliyokwenda kuyasikiliza kwanza ili kuzidi kupata mbinu za kutoa hotuba yalizidi kumgusa moyoni na kumfanya asadiki mamlaka ya biblia nzima inavyosomwa rasmi na kanisa
aliona uzuri na udhati wa masimulizi ya agano la kale yakifafanuliwa kiroho kama mifano ya mambo ya agano jipya inayomuelekea kristo kiini cha yote
katika barua za mtume paulo augustino alimtambua kristo kama mwokozi si mwalimu tu
hasa aliguswa na maneno ya rom aliyoyasoma kwa kufungua tu kitabu kisha kumsikia mtoto wa jirani akiimba kwa kukariri chukua usome chukua usome
alitambua ameambiwa mwenyewe na mungu maneno hayo yakimdai aachane na matendo ya mwili akamvae kristo
kisha kuongoka hivyo tarehe agosti akiwa na umri wa miaka aliacha kufundisha na hata kuishi na mama mtoto akatawa kwa muda cassiciaco karibu na ziwa la como akiwa na monika adeodatus na marafiki wachache akarudi milano alipobatizwa na ambrosi pamoja na mwanae na rafiki yake alipio usiku wa pasaka ya mwaka 
baada ya kubatizwa na kunuia akaishi kitawa thagaste alirudi afrika njiani huko ostia bandari ya roma alifiwa mamaye
ndoto yake ilikuwa kujitosa katika maisha ya sala na masomo pamoja na marafiki wake
mwaka bila kutarajia alipewa daraja ya upadri huko hippo alipoanzisha monasteri akigawa muda wake kati ya sala masomo na mahubiri halafu mwaka akachaguliwa kuwa askofu msaidizi wa mji huo na mwaka akawa askofu wa jimbo hilo
ilimbidi akubali matakwa ya mungu kwake kwamba ajitoe kwa wengine na kuwashirikisha ujuzi wake ili kuishi kweli kwa ajili ya kristo
kuhubiri mfululizo kujadili kusisitiza kujenga kuwa tayari kwa yeyote ni jukumu kubwa sana ni mzigo mzito ni juhudi ya ajabu
hapo alitegemeza maskini na mayatima alisimamia malezi ya wakleri akiwadai waishi pamoja akaeneza monasteri za kiume na za kike
alifanya adhimisho la ekaristi kuwa kiini cha maisha ya jumuia zake
mahubiri yake mengi yanaonyesha alivyojua kujadiliana na umati akitumia maneno rahisi na ya kawaida na hata ucheshi katika kulinganisha neno la mungu na mazingira yao
kwa tabia yake karimu na pendevu hisia zake uvumilivu na utayari wa kusamehe alifanya hata maadui kadhaa kuwa marafiki
maisha yake ya kiroho yaliyoongoza uandishi wa kanuni yake kwa watawa yamefuatwa na mashirika mengi ya kiume na ya kike hadi leo
kwa miaka mpaka kifo chake mbali na kutimiza majukumu yake mengi aliendelea kueleza na kutetea imani sahihi ya kikristo kwa mahubiri maandishi na vitabu vingi sana hata vya mitindo mipya dhidi ya aina zote za uzushi za wakati ule wamani wadonati wapelaji na waario
hivyo tangu alipokuwa hai hakuongoza kanisa la afrika kaskazini tu bali alitegemeza imani kila mahali
kwa njia hiyo amekuwa mwalimu muhimu sana katika ukristo hasa wa magharibi yaani kanisa katoliki na katika uprotestanti uliotokea katika kanisa hilo
kwa mfano martin luther alimtaja kuwa baba yake wa kiroho pamoja na mtume paulo
augustino alijilisha tunu za kikristo na kutokeza utajiri wake wa dhati akibuni mawazo na mifumo ya kulisha vizazi vijavyo
hata nakala za vitabu vyake ni nyingi sana zikithibitisha vilivyopendwa na kuenea
hivyo aliathiri sana ustaarabu wa magharibi unaozidi kuenea leo duniani kote
mawazo yote yaliyomtangulia yanakutana katika maandishi yake na kuwa chemchemi ya mafundisho kwa nyakati zilizofuata
tarehe septemba alikusanya waamini ili kuwatambulisha padri eraklio aliyemchagua kama mwandamizi wake naye aweze kutumia miaka yake ya mwisho katika kusoma kwa dhati zaidi maandiko matakatifu
miaka minne iliyofuata augustino alifanya kazi kubwa kwa kumaliza vitabu mbalimbali na kuanza kuandika vingine
kati ya vile vya wakati huo kuna retractationes yaani kupitia upya vile vilivyotangulia ambamo tunaona unyofu wake kwa kuwa tayari kurekebisha baadhi ya mafundisho aliyowahi kuyatoa
hivyo mpaka mwisho alionyesha alivyolenga ukweli kuliko yote
pia miaka hiyo alijadiliana na wazushi hadharani na kurudisha amani iliyohatarishwa na makabila ya kusini yakifaidika na matatizo kati ya kaisari na jemadari wake bonifasi
alimuandikia mpatanishi ni utukufu mkubwa zaidi kuzuia vita vyenyewe kwa neno moja kuliko kuangamiza watu kwa upanga na vilevile kusababisha au kudumisha amani kwa amani kuliko kwa vita
kwa sababu wanaopigana ikiwa ni watu wema bila shaka wanalenga amani ila kupitia damu
hata hivyo tumaini lilitoweka bonifasi alipoalika kwa hasira washenzi wa kijerumani walioitwa wavandali kutoka hispania wavamie afrika
baadhi waliteswa na kuchinjwa wengine walibakwa au kufanywa watumwa
mbele ya maovu hayo yaliyokomesha ustaarabu wa kirumi augustino alizidi kutafakari fumbo la maongozi ya mungu ili kujifariji na kuwatuliza wengine kama alivyofanya miaka ya nyuma roma ilipotekwa kwa mara ya kwanza na wagoti
aliona ustaarabu huo ulikuwa umechakaa kumbe kristo tu hazeeki kamwe na ni wa kutegemewa
hapo awali alidhani mtu akiongoka na kubatizwa atafikia kwa urahisi ukamilifu unaoelekezwa na hotuba ya mlimani
miaka ya mwisho alikiri kwamba yesu tu alitekeleza sawasawa hotuba yake hiyo
waamini wanahitaji daima kuongoka na kutakaswa naye ili kufanywa wapya
nimeelewa kwamba mmoja tu ni mkamilifu kweli kumbe kanisa lote sisi sote tukiwa pamoja na mitume tunapaswa kusali kila siku utusamehe dhambi zetu kama tunavyowasamehe na sisi waliotukosea
ndio wongofu wake wa tatu uliomfanya amalizie maisha yake kwa unyenyekevu wa hali ya juu
katika ugonjwa wa mwisho aliomba zaburi za toba ziandikwe kwa herufi kubwa na kubandikwa ukutani aweze kuzisoma kutoka kitandani huku akijiaminisha kwa mungu kwa machozi mengi usiku na mchana
ili kujiandaa zaidi kufa siku za mwisho hakuruhusu mtu kumtembelea ila waliomletea chakula na dawa
aliunda upya teolojia ya mapokeo akiitia chapa yake mwenyewe
kati ya mababu wa kanisa ndiye aliyetuachia maandishi mengi zaidi kuanzia yale maarufu sana yanayoitwa maungamo kwa kuwa humo miaka aliungama sifa za mungu na ukosefu wake mwenyewe kwa kusimulia alivyoishi hadi miaka ya kwanza baada ya kuongoka
kila wakati ulifurahia zaidi kitu fulani katika augustino
uzingatifu wake wa fumbo la nafsi yake ambamo fumbo la mungu limefichama ni mzuri ajabu kiasi cha kubaki hata leo kilele cha kujitafiti kiroho
aliandika usiende nje rudi ndani mwako ukweli unakaa katika utu wa ndani na ukiona umbile lako ni geugeu panda juu yako
tena naona ni lazima wanadamu warudishiwe tumaini la kupata ukweli
posidi mtu wa kwanza kuandika habari za maisha ya augustino kwa kilatini vita augustini alisema waamini wanamkuta daima hai katika vitabu vyake
kweli havionyeshi imepita miaka tangu viandikwe humo anaonekana kama rafiki yetu wa wakati huu anayesema nasi kwa imani isiyozeeka
augustino mwenyewe aliviorodhesha ambavyo si vyote
kazi yake kubwa haikuwa kuandika maelezo juu ya vitabu na maneno ya biblia yenyewe alivyofanya origene bali kuingiza biblia katika mazingira ya kiroho ya kijamii na ya kisiasa ya wakati wake
akilinganisha imani na akili augustino alichunguza hasa fumbo la mungu ukweli mkuu na upendo wa milele unaohitajiwa na roho ili kupata amani na la binadamu ambaye ni sura na mfano wa mungu
huyo katika roho yake isiyokufa bado ana uwezo wa kuinuka hadi kwa mungu ingawa uwezo huo umeharibiwa na dhambi na unahitaji kabisa kurekebishwa na neema
teolojia yake kuhusu utatu inaendeleza ile ya mapokeo na kuathiri kanisa lote la magharibi
kilichukua muda mrefu kwa kuwa alisimamisha uandishi wake miaka minane kwa sababu ni kigumu mno na nadhani wachache tu wanaweza kukielewa basi kuna haraka zaidi ya kuwa na vitabu vingine tunavyotumaini vitafaidisha wengi
akijibu hoja za wadonati ambao walitaka kanisa la kiafrika na kuchukia mambo ya kilatini alikubali kurahisisha lugha hata kufanya makosa ya kisarufi kusudi wamuelewe zaidi akifafanua umoja wa kanisa ulivyo muhimu kwa mahusiano na mungu na kwa amani duniani
hasa hotuba zake zilizoandikwa na wengine wakati alipokuwa anazitoa kwa watu akiongea nao kirahisi zimechangia kueneza ujumbe wake
tunazo bado karibu lakini zilikuwa zaidi ya 
pia alifafanua upya imani kuhusu umwilisho wa mwana wa mungu akiwahi kutumia misamiati iliyokuja kupitishwa na mtaguso wa kalsedonia uwepo wa hali mbili ya kimungu na ya kibinadamu katika nafsi moja
katika suala la neema na dhambi ni agostino aliyefundisha kwamba ubinadamu umerithi dhambi ya asili kutoka kwa adamu
uhuru wa asili umepotezwa na dhambi hiyo na hali hii imerithiwa na watu wote baadaye
lakini kwa neema yake mungu hufunua upendo wake kwao
alisisitiza kwamba si binadamu anayemtafuta mungu bali mungu ndiye anayemhurumia mwanadamu mwenye dhambi
utakaso unaopatikana kwa imani unasababisha ondoleo kamili la dhambi zote kabisa
halafu mwamini anazidi kufanywa mpya kwa mchakato utakaokamilishwa na ufufuko wa siku ya mwisho
mchakato huo wote ni kazi ya neema ya mungu bila hiyo binadamu hawezi kuongoka kukwepa dhambi na kufikia utimilifu wa wokovu
hayo yote ni zawadi tu ya mungu kama vilivyo pia udumifu na stahili za mtu
sisitizo hilo la kwamba neema ni dezo lilimuongoza augustino kufundisha juu ya uteule neema ambayo hakuna anayeweza kuikataa na ambayo inafikisha kwa hakika mbinguni
kwa nini mungu hawapi wote neema hiyo ni fumbo ambalo tuliinamie tu kwa sababu hatuwezi kabisa kulielewa
kwa vyovyote haiwezekani kumlaumu mungu kwa ajili hiyo eti si haki
mawazo hayo yalikuja kukaziwa zaidi tena na watu kama martin luther yohane kalvini na janseni namna iliyokataliwa na kanisa katoliki
juu ya uhusiano kati ya serikali na kanisa augustino katika miaka aliandika kitabu de civitate dei maana yake kwa kilatini ni mji wa mungu
badala ya mji tungeweza kutafsiri pia eneo au kikundi cha watu au utawala
alieleza kwamba iko miji miwili mji wa mungu yaani yerusalemu wa mbinguni au kanisa na mji wa dunia hii yaani taratibu za kisiasa
agostino alifahamu taratibu za waroma wapagani waliotazama makaisari wao kuwa miungu na vilevile habari za demokrasia ya kigiriki ya kale
akafahamu habari za mji mkubwa wa roma ulioitwa mji wa milele lakini ulichomwa moto na maadui katika siku zake jinsi ilivyoanguka zamani miji ya babeli na yerusalemu
pamoja na mji huo alisema upo mji wa pili ndio mji wa mungu ambao ni mji wa upendo na undugu wenye neema yake
miji yote miwili iko pamoja ingawa zina taratibu tofauti
lakini ajue kwamba mji wa dunia hii hauna shabaha ya kudumu
umepewa lengo la kudumu unashiriki enzi ya mungu
ndiyo sababu inafaa serikali isikie mawazo ya kanisa kwani ni kwa njia ya kanisa kwamba mungu ameamua kufunua mapenzi yake
mkristo anaweza kushiriki katika taratibu za kisiasa akijua ya kwamba mawazo na mipango yote ya siasa havidumu
ni kutokana na mafundisho hayo pia kwamba kanisa la magharibi lilijifunza umuhimu wa kuwa na msimamo imara mbele ya serikali mbalimbali kama ulivyojitokeza katika historia ndefu ya kanisa ingawa agostino alijua jinsi kaisari theodosi alivyotubu kanisani baada ya askofu ambrosi wa milano kumtenga kwa sababu aliwatuza wanajeshi wa serikali yake walioua watu wengi ovyo walipotuliza fujo lililotokea katika mji wa thesalonike
watu wengi pamoja na askofu walisikitikia tendo hilo
baadaye theodosi alipotaka kuingia katika ibada askofu huyo alimtangaza ametengwa kwa sababu ya kumwaga damu ya wathesalonike hivyo hawezi kushiriki meza ya bwana
hata baadaye viongozi wa kanisa la magharibi wakafuata mara nyingi mfano wa ambrosio na mafundisho ya agostino
mafundisho hayo yaliathiri mawazo na fikra za wakristo kwa karne nyingi za baadaye
tunaweza kuona aina mbili za matokeo ya urithi huo
kwa upande mmoja kanisa lilijaribu kutawala jamii na serikali katika nchi za ulaya
lilidai sheria zote za serikali zifuate taratibu za kanisa
viongozi wa serikali walitakiwa kusimikwa na wale wa kanisa
siku hizi wazo hili halipo tena lakini zamani lilileta matatizo mengi kama vile ugandamizaji wa madhehebu tofauti na ya mtawala na hata vita vya kidini
agostino aliingiza pia hoja ya vita halali katika ukristo uliowahi kukataa ukatili na vita kama dhambi dhidi ya mungu
agostino alieleza kwamba wakati mwingine vita ni halali na kama ni halali ni wajibu wa mkristo pia
maelezo hayo yalitumiwa baadaye na watawala na wanasiasa wakristo kwa kutetea vita vya kila aina
lakini sehemu nyingine ya urithi huo imebaki kazi ya kanisa ya kuzitetea haki za binadamu hata dhidi ya serikali inayoweza kuzigandamiza
kwa mfano makanisa ndiyo yaliyopinga sana siasa ya ubaguzi wa rangi marekani na afrika ya kusini hata dhidi ya serikali zilizoutetea
vilevile ni makanisa yanayotetea haki za wakimbizi katika nchi nyingi hata kama serikali zimeshachoka mzigo wa kupokea wageni maskini kutoka nchi jirani
mwishoni tusifiche sehemu ya urithi wa agostino iliyokuwa ngumu zaidi mpaka leo
katika mikoa ya afrika kaskazini walikuwepo wakristo wengi waliojitenga na kanisa kubwa na kuanzisha madhehebu ya wadonato
agostino alijadiliana nao miaka mingi akijaribu kuwavuta warudi tena
serikali ya kiroma ilitafuta shauri la agostino katika suala la wadonato kule karthago na numidia tunisia na algeria
serikali ilitaka kuwe na umoja wa kidini kati ya wananchi
pia wapinzani wa utawala wa roma huko afrika kaskazini walijiunga na kanisa la wadonato
basi agostino aliona kwamba wadonato wameshika mafundisho ya uongo akaogopa wataongoza waumini wao jehanamu
akaona kanisa lisiache wafundishe uongo alivyoelewa mwenyewe akaona vema kutumia nguvu ya serikali walazimishwe kurudi katika kanisa kubwa
mwenyewe hakukubali adhabu ya kifo kwa wazushi hao lakini serikali ilichukua kibali chake cha kuingilia kati kama msingi wa kuwatesa vikali na kuwaua wengi
wadonato walipoteswa hivi na serikali agostino akanyamaza hakupinga
mateso hayo ya wakristo wadonato chini ya serikali ya kikristo mbele ya macho ya kanisa katoliki yaliendelea muda mrefu yakawa mwanzo wa mwisho wa ukristo afrika kaskazini
miaka mia mbili baadaye wanajeshi wa waarabu waislamu wakaingia huko wakakuta ukristo uliodhoofishwa pia kutokana na dhuluma za wavandali waario dhidi ya wakatoliki
baada ya muda mfupi wenyeji wengi sana wa sehemu hizo wakaacha ukristo wakajiunga na uislamu
tukiangalia hali ya misri tunaona tofauti huko wakristo wakashika imani yao katika karne zote ingawa kwa matatizo makubwa chini ya serikali ya kiislamu
agostino katika kitabu chake kimojawapo alitetea siasa ya ugandamizaji wa wazushi bila kuruhusu wauawe
katika karne zilizofuata maandiko hayo yaliongoza sera ya kanisa la magharibi dhidi ya wazushi kote ulaya
kanisa lilikubali wazo la kwamba wazushi wanapaswa kugandamizwa
basi kwa karne nyingi kanisa la magharibi likaendelea kuwagandamiza na kuwatesa wakristo wasiokubali mafundisho yake au uongozi wake
watu wakateswa kuchomwa moto na kufungwa gerezani yote hayo kwa idhini ya kanisa
hata madhehebu ya uprotestanti kama walutheri waanglikana na wareformati yalitenda hivihivi baada ya kuwa dini rasmi ya serikali katika maeneo yao
walifuata mfano uliowekwa wakati wa mgongano kati ya kanisa kubwa na wadonato huko afrika kaskazini katika karne ya 
bila shaka agostino hakutegemea matokeo hayo lakini hata habari hizi za kuhuzunisha ni sehemu ya urithi wa mtu huyo ambaye kwa mengine tunamkumbuka kama mwalimu mkubwa wa ukristo mzima
mtu anataka kukusifu yeye aliye sehemu ndogo ya viumbe vyako vyote yeye anayetembea akielekea kifo ushahidi wa dhambi yake hata hivyo mtu sehemu ndogo ya viumbe vyako vyote anataka kukusifu
ee upendo wenye kuwaka daima usiweze kuzimika kamwe nisipoweza kufanya hayo kikamilifu katika maisha haya acha nikupende kila siku zaidi na zaidi hata ukamilifu furaha yangu iwe kubwa kwa yenyewe na kamili ndani yako
halafu nisipokutii unanikasirikia na kunitishia maafa makubwa tazama moyo wangu unakusikiliza bwana uuweke tayari ukaniambie usinifiche uso wako nife nisije kufa bali niuone uso wako
unijalie nifanye unachoagiza halafu uniagize unachotaka
nimechelewa kukupenda uzuri wa kale na mpya daima mimi mbaya nilikuwa ninaparamia vitu vizuri ulivyoviumba
vilikuwa vikinishika mbali nawe viumbe vile ambavyo kama visingekuwa ndani yako hata kuwepo visingekuwepo
uliniita ukanipigia kelele ukashinda uziwi wangu
ulinipulizia harufu yako nami nikainusa na sasa nakuonea shauku
umenigusa nami sasa nawaka tamaa ya kupata amani yako
sasa nakupenda wewe tu nakufuata wewe tu nakutafuta wewe tu niko tayari kukutumikia wewe tu kwa kuwa wewe tu unatawala kwa haki inaonekana ya kwamba walianza kuondoka kwao ulaya ya mashariki kutokana na uvamizi wa wahunni
mwaka bk walivuka mto wa rhine wakaingia gallia leo ufaransa mwaka wakavamia hispania
kutoka hispania ya kusini walivuka bahari ya mediteraneo mwaka na kuingia afrika ya kaskazini iliyokuwa jimbo la dola la roma
kuna taarifa ya jemadari mroma wa wakati ule ya kwamba walikuwa jumla ya wanaume wenye silaha kati ya hadi kwa hiyo pamoja na familia zao takriban watu 
wavandali waliteka afrika ya kaskazini yote iliyokuwa jimbo tajiri sana katika dola la roma likilimwa sehemu kubwa ya ngano kwa ajili ya mahitaji ya italia
mwaka waliteka pia mji wa karthago na mfalme akaufanya mji wake mkuu
uvamizi wa karthago uliwapatia wavandali pia jahazi nyingi za kijeshi za waroma
katika karne ya kaisari justiniani wa bizanti roma ya mashariki alimaliza utawala wao akivamia afrika ya kaskazini na kuirudisha katika dola la roma tangu mwaka 
tunisia kirefu jamhuri ya tunisia kwa kiarabu al jumh r ya at t nis ya ni nchi ya afrika ya kaskazini inayopakana na bahari ya mediteranea libya na algeria
mji mkuu ni tunis wakazi ulioko mahali pa karthago ya kale
tunisia iliwahi kutawaliwa na wafinikia walioanzisha huko mji wa karthago
baada ya hao kushindwa na roma ya kale ilikuwa jimbo la africa katika dola la roma
kisha eneo lake likatawaliwa na wavandali waarabu wahispania waturuki na wafaransa
wakazi karibu wote wanajiita waarabu na hutumia lugha ya kiarabu ambacho ndicho lugha rasmi
hata hivyo damu yao ni mchanganyiko hasa wa ile ya waberber waarabu na watutuki
takriban watu hasa kusini wanaendelea kuzungumza kiberber ambacho ni lugha asili ya wenyeji lakini waberber wengi wamezoea kutumia kiarabu
katika elimu na biashara kifaransa kinatumika pia sana
upande wa dini uislamu unafuatwa na asilimia za wakazi nao ndio dini rasmi
historia ya kiswahili imeanza takriban miaka iliyopita kwenye pwani ya afrika ya mashariki
kiswahili kilianza kama lugha ya miji na mabandari ya biashara ya kimataifa kwenye pwani ya afrika ya mashariki
tuna historia jinsi gani miji kama vile kilwa lamu na mingine kadhaa ilianzishwa na wafanyabiashara waarabu au wajemi waliooa wenyeji
idadi ya wahamiaji kutoka uarabuni haikuwa kubwa sana hivyo lugha ya wenyeji ilitumika kila mahali ila tu maneno mengi yameingia kutoka kiarabu
kwa ujumla kiswahili kina maneno yenye asili ya kiarabu kati ya hali inayokaribia kiasi cha maneno yenye asili ya kilatini au kifaransa katika lugha ya kiingereza
utamaduni mpya ulijitokeza uliokuwa wa kiafrika na wa kiislamu ukajielewa kuwa sehemu ya dunia ya uislamu
hivyo kiswahili kilizaliwa kuwa lugha ya kibantu kilichopokea maneno mengi ya asili ya nje
lugha iliandikwa kwa herufi za kiarabu tangu karne ya bk
kwa bahati mbaya leo hatuna tena maandiko ya kale sana kutokana na hali ya hewa kwenye pwani isiyosaidia kutunza karatasi na kurasa zenyewe zinaweza kuoza kutokana na unyevu hewani pamoja na wadudu wengi walioko katika mazingira ya pwani
lakini maandiko ya kale yanayopatikana kutoka karne ya huonyesha ya kwamba tenzi na mashairi vinafuata muundo uliotangulia maandiko yenyewe kwa karne kadhaa
sehemu kubwa ya maandiko ya kale ni tenzi yaani mashairi yenye aya maelfu
tenzi ndefu kabisa inahusu kifo cha mtume muhamad ikiwa na aya 
kiswahili kimepokelewa kirahisi na wenyeji kwa sababu walikosa lugha ya pamoja kati yao lugha za kibantu ziko karibu sana na athira ya kiarabu ilikuwa kilekile kote pwani
haya yote yalisaidia kujenga umoja wa kiswahili katika eneo kubwa la pwani ya afrika ya mashariki
kiajemi pia kilichangia maneno mbalimbali kama vile bibi na cherehani
kufika kwa wareno huko afrika ya mashariki kuanzia mwaka kulileta athira mpya ikiwa maneno kadhaa ya kireno yameingia katika kiswahili kama vile bendera gereza na meza
kuwepo kwa wafanyabiashara wahindi katika miji mikubwa ya pwani kuliingiza pia maneno ya asili ya kihindi katika lugha kama vile lakhi gunia n
athira ya lugha za kihindi iliongezeka kiasi baada ya waingereza kutumia wahindi wengi kujenga reli ya uganda
kiswahili kilitumika kama lugha ya biashara baina ya watu wa pwani na bara katika kanda ndefu sana kutoka somalia hadi msumbiji wa kaskazini
wafanyabiashara waswahili waliendeleza biashara ya misafara hadi kongo
kiswahili kiliendelea kuenea kwenye njia za misafara hii
kila msafara ulihitaji watu mamia hadi maelfu wa kubeba mizigo ya biashara kutoka pwani hadi pale msafara ulipolenga hata ziwa tanganyika
watu hawa wote walisambaza matumizi ya kiswahili katika sehemu za ndani
lakini katika maeneo fulani biashara hii ilijenga pia kizuizi
watu kama waganda waliona kiswahili ni lugha ya waislamu tena lugha ya biashara ya watumwa hivyo hadi leo ni wagumu kukubali kiswahili
wakoloni walitangulia kufika katika mabandari ya pwani wakatumia mara nyingi makarani askari na watumishi kutoka eneo la pwani wakijenga vituo vyao barani
wajerumani waliamua kutumia kiswahili kama lugha ya utawala katika afrika ya mashariki ya kijerumani
utawala wa kikoloni ulirahisisha mawasiliano kati ya wenyeji
reli zilijengwa na wafanyakazi kutoka makabila mbalimbali walishirikiana
waafrika walilazimishwa kulipa kodi kwa wakoloni hivyo walitafuta kazi ya ajira
hasa katika mashamba makubwa yaliyolima mazao ya biashara pia katika migodi ya kongo watu wa makabila mengi walichanganyikana wakitumia hasa kiswahili kati yao
waingereza baada ya kuchukua tanganyika kutoka kwa wajerumani waliendela kutumia kiswahili kama lugha ya utawala
kuanzia mwaka waliunda kamati yenye shabaha ya kuunganisha lahaja mbalimbali na kuunda kiswahili cha pamoja kwa ajili ya afrika ya mashariki inter territorial language swahili committee for the east african dependencies
mwenyekiti alikuwa frederick johnson makatibu r
watts p
mzaba na seyyid majid khalid barghash
kamati hiyo iliamua kutumia lahaja ya kiunguja kuwa msingi wa kiswahili cha pamoja kilichoendela kufundishwa shuleni
leo hii ni kiswahili rasmi kinachofunzwa na wanafunzi na kuandikwa magazetini na vitabuni
miaka ya ukoloni ilisababisha pia kupokelewa kwa maneno mapya katika kiswahili
kijerumani kiliacha maneno machache kama shule kijerumani schule na hela heller lakini maneno mengi sana ya asili ya kiingereza yalipokelewa
kiswahili kimeonyesha uwezo mkubwa wa kupokea maneno kutoka lugha tofauti sana kikitumia maneno haya kufuatana na sarufi ya kibantu ya kiswahili
katika tanzania kiswahili kimekuwa lugha rasmi ya serikali na taifa
shule za msingi hutumia kiswahili lakini shule za sekondari na vyuo bado zinaendelea kufundisha kwa kiingereza
tarehe februari rais jakaya kikwete alitangaza mpango wa kubadilisha lugha ya elimu nchini kwa kutumia kiswahili kwenye ngazi zote hadi shule za sekondari na chuo kikuu
kenya imetangaza kiswahili kuwa lugha ya taifa lakini inaendelea kutumia kiingereza katika shughuli za serikali
watu wa matabaka ya juu mara nyingi hupendelea kutumia kiingereza wakiona ni lugha bora
lakini tangu wanafunzi wote wanatakiwa kujifunza kiswahili katika shule za sekondari
tatizo mojawapo ni kuwepo wa makabila makubwa kama wakikuyu au waluo wenye wasemaji wengi sana katika eneo moja hali isiyosaidia kujifunza lugha tofauti
pia kaskazini na magharibi mwa kenya wenyeji wengi si wasemaji wa lugha za kibantu nao hawaoni kiswahili ni lugha rahisi
uganda inatumia kiswahili kama lugha ya polisi na jeshi hali ambayo haikuongeza upendo wa waganda kwa lugha kutokana na historia ya uganda ya kuwa na vita na serikali za kijeshi
lakini kinasikika pia kama lugha ya biashara masokoni
pamoja na kwamba waganda walikichukulia kiswahili kama lugha ya kitumwa lakini pia lugha hii ilionekana kuwa na ustaarabu wa kiarabu zaidi yaani uislamu
lugha ya kiswahili ilitumika katika kueneza dini hiyo
mashariki mwa kongo kiswahili kimeenea sana ni moja kati ya lugha nne za kitaifa katika jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
kwenye visiwa vya ngazija ni lahaja mbalimbali za kiswahili zinazotumika na wananchi
kiswahili kimepatikana kwa namna au lahaja mbalimbali
wakati wa ukoloni wa uingereza azimio lilitolewa kutumia kiswahili cha unguja kuwa kiswahili rasmi katika tanganyika kenya na zanzibar
waingereza walikitumia pia kama lugha ya polisi na jeshi katika uganda
kidachi ni kiswahili cha zamani kinachosikika hadi leo katika sehemu za tanzania kwa ajili ya lugha ya kijerumani au tabia za wajerumani
neno limetokana na neno deutsch tamka doitsh ambalo ni jinsi wajerumani wenyewe wanajiita
kidachi mdachi wadachi na udachi zilikuwa kiswahili cha kawaida kutokana na utawala wa kijerumani katika afrika ya mashariki ya kijerumani
tangu mwisho wa ukoloni wa wajerumani mwaka na kuja kwa waingereza wasemaji wa kiswahili wamezoea zaidi kuwataja wadachi kwa kutumia jina la asili ya kiingereza yaani kijerumani mjerumani wajerumani na ujerumani
mara nyingi maneno yenye dachi huchanganywa na neno la kiingereza dutch linalomaanisha waholanzi
inapakana na mikoa ya kigoma tabora na katavi upande wa kaskazini mkoa wa mbeya upande wa mashariki zambia kusini na upande wa magharibi ziwa la tanganyika lililo mpaka na kongo pia
kabla ya kumegwa mwaka eneo la mkoa lilikuwa takriban km 
kusini mwa mkoa liko ziwa la rukwa ambalo ni kati maziwa makubwa ya afrika ya mashariki
wilaya nne zilikuwa idadi ya wakazi katika mabano wilaya ya mpanda ilikuwa sehemu ya rukwa ikaendelea kuwa kiini cha mkoa mpya wa katavi kuanzia mwaka 
kulikuwa na wakazi sensa kwa asilimia kubwa waumini wa kanisa katoliki
kabila kuwba zaidi mkoani ndio wafipa walioko hasa katika wilaya za sumbawanga na nkansi
kati ya makabila mengine kuna wamambwe lungu wawanda na wanyamwanga katika wilaya ya sumbawanga kuna pia wasukuma wanyamwezi na wamassai
mkoa wa shinyanga ni kati ya mikoa ya tanzania
mkoa umepakana upande wa kaskazini na mikoa ya mwanza geita na kagera upande wa kusini na mkoa wa tabora
mkoa wa kigoma uko upande wa magharibi na mkoa mpya wa simiu upande wa mashariki
kabla ya kumegwa upande wa mashariki na kuzaa mkoa wa simiu shinyanga ilikuwa na wakazi kufuatana na sensa ya mwaka maeneo yanayobaki yalihesabiwa kuwa na wakazi katika sensa ya 
mkoa wa shinyanga una wilaya kahama mjini kahama vijijini kishapu wilaya ya shinyanga vijijini and wilaya ya shinyanga mjini
wilaya tano zimepelekwa kwenda mikoa mipya ya simiyu na geita
makabila ya shinyanga hasa ni wasukuma wanyamwezi na wasumbwa
idhaa ya kiswahili sauti ya jamhuri ya kiislamu ya iran ni huduma ya matangazo ya islamic republic of iran broadcasting irib ambayo ni redio ya kitaifa ya iran uajemi kwa lugha ya kiswahili
irib inarusha matangazo kwa lugha mbalimbali pamoja na kirusi kiarabu kiingereza kifaransa kichina na mengine
kwa lugha ya kiswahili ilianza kurusha matangazo yake kwa mara ya kwanza siku ya ijumaa usiku ya tarehe desemba mwaka 
watangazaji wengine wa idhaa hii ni amir ibrahim musa said asmahan ghanima mohammad salum bendera mubarak henia fatma mohammad mbepey salim swaleh na sudi ja afar shaban
lengo la kuasisiwa idhaa ya kiswahili sauti ya jamhuri ya kiislamu ya iran ni kufikisha sauti ya mapinduzi ya kiislamu ya iran kwa wananchi waliodhulumiwa wa bara la afrika kuelimisha na kufichua njama za ubeberu wa kimataifa dhidi ya bara hilo
dworkin anadokeza kuwa sheria ni dhana ya kitafsiri inayowataka mahakimu kupata suluhisho bora zaidi kwa mgogoro wa kisheria kwa mujibu wa mila zao
kuanzia tarehe aprili mwaka radio tehran ilianza kutangaza kwa muda wa saa moja kuanzia saa mbili na nusu usiku kwa saa za afrika mashariki na matangazo hayo kurejewa siku ya pili yake kuanzia saa asubuhi kwa majira ya afrika mashariki sawa na saa asubuhi kwa majira ya afrika ya kati
mnamo tarehe mfunguo tatu dhulhijja hijria iliyosadifiana na tarehe aprili milaadia matangazo ya radio tehran yalianza kurushwa hewani kwa muda wa masaa matatu katika nyakati za usiku asubuhi na machana
saa moja ilikuwa ni marudio ya matangazo ya asubuhi ambayo yalikuwa yakisikika kuanzia saa saba kamili hadi saa nane kamili mchana kila siku kwa majira ya afrika mashariki
kwa hivi sasa idhaa imeongeza wafanyakazi wake ambapo matangazo ya mchana nayo sasa yanasikika kwa njia ya moja kwa moja kuanzia saa hadi mchana kwa saa za afrika mashariki
inarusha matangazo yake kwa ajili ya nchi za tanzania kenya uganda rwanda burundi congo mashariki mwa zambia kaskazini mwa malawi na msumbiji pamoja na afrika kusini
inarusha pia matangazo yake kwa ajili ya nchi za mashariki ya kati hususan za ghuba ya uajemi na ina waandishi wake katika maeneo ya afrika mashariki na kati kama vile kenya tanzania uganda burundi na kongo
matangazo ya irib yanalenga kusambaza habari juu ya iran na utamaduni wake
yanalenga kusambaza mitazamo ya kiislamu na kishia inayolingana na siasa ya iran
kwa jumla propaganda ya serikali dhidi ya marekani na dhidi ya israeli inasikika mara kwa mara
mkoa umepakana upande wa kaskazini na tanga upande wa mashariki na dar es salaam na bahari hindi upande wa kusini na mkoa wa lindi na upande wa magharibi na mkoa wa morogoro
mkoa huu unalo eneo la km ukiwa na idadi ya watu wapatao ukiwa ni mkoa wa pili nyuma ya mkoa wa lindi kwa idadi ndogo ya watu katika tanzania bara
mkoa wa pwani una wilaya ssaba ndizo idadi ya wakazi katika mabano bagamoyo kibaha mjini kibaha vijijini kisarawe mkuranga rufiji na mafia 
mkoa huu una jumla ya majimbo ya uchaguzi yanayofikia ambayo yanajumuisha bagamoyo chalinze kibaha kisarawe mafia mkuranga na rufiji
mkoa huu ambao wenyeji wake ni watu wa makabila ya wakwere wazaramo wandengereko na wanyagatwa
wilaya ya rufiji imegawanyika sehemu mbili visiwani na bara
wenyeji wa visiwani ni wa kabila la wanyagatwa na walio bara ndiyo wandengereko wenyeji wa visiwani wanajishulisha sana na uvuvi kilimo cha mnazi na kupika chumvi wandengereko wanajishughulisha sana na mazao ya vyakula kama vile mpunga mahindi n
lakini pia mkoa huu ni maarufu sana kwa shughuli za kiutalii hususani katika mji wa bagamoyo
umepakana na mikoa ya arusha na kilimanjaro upande wa kaskazini mkoa wa tanga upande wa mashariki mkoa wa dodoma upande wa kusini na mikoa ya singida na shinyanga upande wa magharibi
mkoa wa manyara umetengwa na mkoa wa arusha mwaka kwa azimio la rais wa jamhuri ya muungano wa tanzania ukiwa na eneo la km 
jumla ya wakazi mkoani ilikuwa katika ya mwaka 
idadi hiyo imepatikana katika wilaya zifuatazo idadi ya wakazi katika mabano mwaka babati hanang mbulu simanjiro na kiteto 
sensa zinaonyesha kuonyesha kwamba ni kati ya mikoa ya tanzania yenye ongezeko kubwa la wakazi
pia ni kati ya mikoa yenye maambukizi machache zaidi ya ukimwi
wenyeji wa mkoa huu ni pamoja na wairaqw wamasai wasonjo wafyomi na wabarbaig wakijihusisha na shughuli za kilimo na ufugaji kama njia ya kuingiza kipato chao cha kila siku
mkoa huu unayo majimbo ya uchaguzi yanayofikia ambayo yanajumuisha majimbo ya babati kiteto hanang mbulu na simanjiro
kuna wilaya zifuatazo mbulu babati babati mjini hanang simanjiro and kiteto
korongo hawa pia mana ni ndege wa familia ya gruidae wenye domo fupi na jembamba kuliko lile la korongo wa familia ya ciconiidae
spishi nyingi hufanya mikogo ya kubembeleza jike wakitoa sauti kubwa
spishi za nchi za halijoto wastani huhama kila mwaka kabla ya wakati wa baridi
korongo hawa hupenda kuwa pamoja na huhama kwa makundi makubwa
hula kila kitu kinachopatikana kama panya watambaazi amfibia au samaki hata nafaka na matunda madogo
spishi za korongo zinatokea mabara yote ghairi ya amerika ya kusini
umepakana na geita upande wa magharibi shinyanga na simiu upande wa kusini na mara upande wa mashariki
kabla ya kumegwa na kuzaa mkoa mpya wa geita mkoa wa mwanza ulikuwa na wakazi sensa ya mwaka katika wilaya ukiwa na eneo la km 
wilaya ndizo ukerewe magu sengerema geita misungwi kwimba nyamaganga na ilemela
jiji la mwanza lina ndani yake wilaya za nyamagana na ilemela
makabila makubwa katika mwanza ndio wasukuma upande wa bara halafu wakerewe na wakara visiwani
heroe ni ndege wa jenasi phoenicopterus jenasi pekee ya familia ya phoenicopteridae
ndege hawa hukaa kwa maji ya chumvi kwa makundi makubwa
hula vijimea algae na nduvi ndogo ambazo huzikamata na domo lao zungu linalotumika kama chujio
tago lao ni kifungu cha matope kwa tundu fupi ambalo ndani lake yai moja linatagwa
mkoa wa kilimanjaro ni kati ya mikoa ya tanzania
mlima kilimanjaro mlima mrefu kupita yote barani afrika umo ndani ya mkoa wa kilimanjaro
jina la mlima huu ndilo limeupatia mkoa jina lake
mkoa wa kilimanjaro umepakana na kenya upande wa kaskazini mkoa wa tanga upande wa kusini na mikoa ya manyara na arusha upande wa magharibi
mkoani kilimanjaro kuna wakazi wapatao sensa ya mwaka 
makabila makubwa mkoani humo ni wachagga na wapare ambapo pia kuna makabila mengine madogomadogo kama wamasai na wakamba
mkoa wa kilimanjaro una wilaya ambazo ni hai mwanga moshi mjini moshi vijijini rombo na same na ile mpya ya siha
unguja ni kisiwa kikuu cha funguvisiwa vya zanzibar ambavyo ni sehemu ya jamhuri ya muungano ya tanzania
unguja ina eneo la takriban km 
 ikiwa na wakazi 
mji mkuu ni jiji la zanzibar kwenye pwani ya magharibi mkabala wa bara
jiji la zanzibar ni mji mkubwa wa kisiwa cha unguja na mji mkuu wa jamhuri ya watu wa zanzibar pia ni wilaya katika mkoa wa unguja mjini magharibi wa tanzania
kitovu cha kihistoria ni mji mkongwe stone town ulioandikishwa katika orodha ya unesco ya urithi wa dunia world heritage
nyumba za mji mkongwe zilijengwa tangu wakati sultani sayyid said alipohamisha mji mkuu wake kutoka omani kuja unguja
mkoa wa mjini magharibi unguja ni kati ya mikoa za tanzania
mkoa huu una wilaya mbili ndizo mjini yaani jiji la zanzibar na unguja magharibi
idadi ya wakazi ni mjini wako na unguja magharibi sensa ya 
etimolojia ya jina zanzibar inaonyesha ya kuwa ni jina la kale sana
etimolojia ni elimu ya asili ya maneno na uhusiano yao na maneno mengine
zanzibar ina uhusiano na maneno mawili ya kiarabu
neno la kwanza ni zanj lililomaanisha watu weusi au ardhi yenye rutuba
neno la pili ni baar linalomaanisha wema vile vile yawezekana ikawa neno zanzibar linatokana na neno la kiajemi zangi 
waarabu na wajemi wote walikuwa muhimu katika historia ya bahari hindi pia mwambao wa afrika ya mashariki
richard f
burton mwingereza wa karne ya bk ailidai ya kwamba jina la zanzibar ni ya asili ya kiajemi
neno la kiarabu zinj zanj limetokana na kiajemi zangi linalomaanisha mtu mweusi
sehemu ya pili ni bar nchi kufuatana na burton neno la kiajemi
kufuatana na maelezo ya burton sauti g ya kiajemi ilibadilishwa na waarabu kuwa j hivyo zangi kuwa zanji
burton aliendela kudai ya kuwa neno la kiajemi zangi liliingia hata mapema katika neno azania la zamani za kiroma kigiriki na hiyo ni dokezo ya kwamba wajemi walikuwa tayari mabaharia muhimu katika bahari hindi kabla ya uislamu
inaonekana ya kwamba burton alikosa kwa upande wa bar
lugha zote mbili zinatofautiana sana kwa sababu kiarabu ni kati ya lugha za kishemi kisemiti lakini kiajemi ni kati ya lugha za kihindi kiulaya
lugha zote mbili zimepeana maneno mengi tangu uajemi kuvamiwa na waarabu na kuwa nchi ya kiislamu
isipokuwa bar ni neno la asili ya kishemi linapatikana kwa maana ileile pia katika lugha ya kiebrania kama br vilevile katika lugha ya kisiryani
swali ni kama burton alikosa pia kuhusu etimolojia ya zanj zangi
tatizo ni ya kwamba hakuna sababu kuwaza badiliko la g ya kiajemi kuwa sauti ya z katika kigiriki kutokana na utaratibu wa lugha ya kigiriki
kuna uhusiano wa neno letu na jina la kale zingis claudius ptolemaios i
 and zingium cosmas indicopleustes kwa ajili ya pwani la afrika ya mashariki
kwa mahitaji yetu inatosha kusema ya kwamba kuna jina la kale kwa ajili ya mwambao wa afrika ya mashariki lililowahi kutajwa kwa umbo tofauti katika karne za kale kama vile zingis zingium azania au nchi bar ya zanj kiarabu au ya zangi kiajemi
wajemi na waarabu wote walitaja pia watu weusi kwa neno hili
wareno waliandika jina hili kama zanguebar kwa matamshi ya kiajemi hivyo ndivyo inavyoonekana katika ramani za kiulaya kuanzia karne ya hadi 
wareno walianza baadaye kutofautisha kati ya bara na kisiwa wakiandika jina la kisiwa mbele ya pwani la zanguebar kama zanzibar yaani kwa namna inayolingana zaidi na matamshi ya kiarabu lakini waliendelea kusema zanguebar wakimaanisha bara
pemba ni kisiwa kilichopo takriban km kaskazini ya unguja katika bahari hindi
visiwa vyote viwili ni sehemu za jamhuri ya watu wa zanzibar katika tanzania
pemba pamoja na visiwa vidogo karibu nayo ina wakazi katika eneo la km 
miji muhimu ya pemba ndiyo chake chake mkoani na wete
pemba kuna miwili ya mikoa za tanzania ambayo ni katika utamaduni wa pemba kuna desturi ya kipekee katika afrika ndiyo mchezo wa ng ombe iliyorithiwa na wareno walipokuwa na athari kisiwani karne zilizopita
mchezo wa ng ombe ni desturi inayojulikana hasa katika nchi za hispania na ureno pia katika maeneo ya jirani ya ufaransa kusini na katika koloni za zamani za hispania huko amerika ya kilatini kama meksiko
imekuwa pia mila ya pekee kwenye kisiwa cha pemba tanzania
kila mahali ni mashindano kati ya wanadamu na fahali wa ng ombe lakini kuna taratibu tofautitofauti
katika mchezo wa hispania fahali anauawa uwanjani
mchezo unafanywa katika uwanja wa pekee unaoitwa plaza de toros
wale wanoshindana na ng ombe dume wanaitwa torero mkuu wao atakayemwua kwa pigo la upanga wake ni matador
matador anatangulia kucheza na fahali kwa kumkasirisha kwa kitambaa chekundu na kutoroka akishambuliwa
wasaidizi wake wanapita kwa farasi na kumdunga fahali kwa mikuki midogo kwa kusudi la kumdhoofisha
ilhali wahispania wanaua ng ombe wa dume wareno wanawachezea tu hadi kuwaangusha chini bila kuwaua
historia ya desturi hii inarudi nyuma hadi zamani za dola la roma watu walipopenda kuwa na maonyesho ya mapambano ya wanyama pori ama ya wenyewe kwa wenyewe au zaidi ya watu dhidi ya wanyama hawa
maonyesho haya yalifanyika katika uwanja wa mji kwa mfano uwanja wa koloseo huko roma
desturi hii imepotea kila sehemu ya eneo la kale la dola la roma kwa sababu ilipingwa na kanisa la kikristo isipokuwa hispania na ureno
pemba ndipo mahali pa pekee katika afrika penye desturi hii ya mchezo wa ng ombe
hii ni kutokana na athira ya ureno kwenye mwambao wa afrika ya mashariki miaka iliyopita
kuhusu mchezo huu amesema abdullah amur suleiman kwa kawaida msemo lugha ya kupangwa inatumika kwa lugha zile ambazo ziliundwa kwa ajili ya utumiaji wa kawaida baina ya watu
kuna lugha zilizotengenezwa ambazo siyo lugha za kupangwa kama zile lugha za uzushi na lugha za siri
lugha ya kupangwa inayozungumzwa zaidi ni kiesperanto
taasisi ya taaluma za kiswahili tataki ni idara ya chuo kikuu cha dar es salaam tanzania
taasisi hii ni miongoni mwa taasisi kongwe za lugha nchini tanzania
madhumuni yake yakiwa ni kusimamia usanifishaji na maendeleo ya lugha ya kiswahili
hadi mnamo mwaka taasisi hii ilijulikana zaidi kwa jina la tuki au taasisi ya uchunguzi wa kiswahili
mnamo mwaka kamati ilifanywa kuwa sehemu ya chuo kikuu cha dar es salaamu
baadaye ikaitwa chuo cha uchunguzi wa lugha ya kiswahili
tangu kimepewa jina la taasisi ya uchunguzi wa lugha ya kiswahili
mwaka tuki iliungana na iliyokuwa idara ya kiswahili ya chuo kikuu cha dar es salaam na kuunda taasisi kubwa zaidi inayoitwa taasisi ya taaluma za kiswahili tataki mwanzoni taasisi ya uchunguzi wa kiswahili ni taasisi ya utafiti ilipewa jukumu la kutafiti nyanja zote za lugha ya kiswahili fasihi na utamaduni na kuchapisha matokeo ya utafiti huo
hivyo pamoja na bakita baraza la kiswahili tanzania tuki ndiye mlinzi wa usanifu wa lugha ya kiswahili katika tanzania
baada ya kuungana na idara ya kiswahili sasa tataki inafundisha isimu fasihi na historia ya lugha ya kiswahili katika shahada za awali mahiri na uzamivu
kutafiti na kuchapisha matokeo ya utafiti katika nyanja mbalimbali za lugha isimu na fasihi ya kiswahili tataki inasimamia tafsiri na ukalimani
inafundisha kiswahili kama lugha ya pili hasa kwa wageni kutoka nje ya ulimwengu wa waswahili na kuendeleza utungaji wa kamusi mbalimbali zinazohusiana na kiswahili
tuki imehariri toleo la kiswahili la historia kuu ya afrika iliyotungwa na kamati ya wataalamu ya unesco
mkoa wa kusini pemba mi moja ya mikoa za tanzania
iko katika sehemu ya kusini ya kisiwa cha pemba ambacho ni sehemu ya jamhuri ya watu wa zanzibar katika tanzania
iko katika sehemu ya kaskazini ya kisiwa cha pemba ambacho ni sehemu ya jamhuri ya watu wa zanzibar katika tanzania
mkoa wa kaskazini unguja ni moja kati ya mikoa ya tanzania
iko unguja kisiwani ambayo ni kisiwa kikubwa cha jamhuri ya watu wa zanzibar
kuna wilaya mbili za kaskazini unguja a na kaskazini unguja b
eneo la mkoa ni km kuna wakazi wakiwemo kaskazini a na kaskazini b 
sehemu ya mashariki ya mkoa kuna kilimo cha karafuu
eneo la ras nungwi ni sehemu moja penye mahoteli ya watalii wa nje
matikisa au vibikula ni ndege wa jenasi motacilla na dendronanthus katika familia ya motacillidae
ndege hawa ni wadogo na wembamba na spishi kadhaa zina rangi nzuri
hukamata wadudu ardhini na hutaga mayai ndani ya kikombe cha manyasi ardhini
mkoa wa unguja kusini ni moja ya mikoa za tanzania kwenye kisiwa cha unguja
eneo la mkoa ni km likiwa na wakazi sensa 
kuna wilaya mbili ikiwa wilaya ya kati ina wakazi na wilaya ya kusini ina wakazi 
joseph hill januari agosti alikuwa mtunzi na mwimbaji wa reggae toka nchini jamaika
alianza muziki katika kundi lijulikanalo kama the soul defender lililokuwa na makazi yake kitongoji cha st catherine
baadaye akaanzisha kundi la culture akiwa na telford nelson na albert walker
mwaka walitoa wimbo uliovuma sana uitwao two sevens clash ambao ulizungumzia herufi mbili za katika mwaka 
hadi sasa joseph hill na wenzake wametoa album 
falsafa ya nyimbo za joseph hill ni ya kimapinduzi na kiroho inayopinga utumwa na ukosefu wa maadili na ucha mungu
joseph hill ni muumini wa imani na utamaduni wa kirastafari
katika wimbo wake wa wa pay day anauliza ni lini watu walioumizwa na utumwa watalipwa
pia amepinga aina zote za ukoloni na kumzumgumzia chistopher columbas kama muongo kwa kusema kwamba amegundua visiwa vya jamaika ambavyo vilikuwapo tayari na watu
joseph hill pia anaenzi kitabu bibilia anachoamini kuwa ni kitakatifu na amekuwa akitumia mistari na manabii toka kwenye biblia kwenye nyimbo zake kwa mfano wimbo wake kuhusu nabii eliya
kaskazini mashariki ni moja kati ya mikoa ya kenya
eneo lake ni km kuna wakazi sensa ya 
wakati wa ukoloni eneo hili liliitwa northern frontier district eneo la mpakani wa kaskazini likitawaliwa pekee na sehemu kubwa ya kenya
wakazi walio wengi ni wasomalia kilugha na kiutamaduni kuwepo kwao ndani ya kenya badala ya somalia ni urithi wa mipaka ya kikoloni
kuna pia makambi makubwa ya wakimbizi wasomalia hasa karibu na daadab
mbali na bonde la mto wa tana na maeneo mengine madogo mkoa haufai kwa kilimo
wakazi walio wengi hujipatia riziki kutokana na ufugaji
ali farka tour ni mmoja wa wanamuziki mahiri barani afrika
muziki wa ali farka tour ni mchanganyiko wa muziki wa asili wa mali na muziki wa amerika ya kaskazini hasa blues
tour alizaliwa katika kijiji cha kanau katika ukingo wa mto niger kaskazini magharibi mwa nchi ya mali
mama yake alikuwa na watoto kumi ambapo ndugu zake wote walifariki wakiwa wachanga
jina la farka ni jina la utani ambalo alipewa na wazazi wake likimaanisha mnyama punda kutokana na kuwa na msimamo mkali na kiburi
mara nyingi nyimbo zake amekuwa akiimba kwa lugha za kisonghai kifula na kitamasheck
mwaka alitoa albamu ya in the heart of the moon akishirikiana na mwanamuziki toumani diabat 
pamoja na muziki ali farka tour alikuwa akijihusisha na masuala ya kisiasa
mwaka alichaguliwa kuwa meya wa mji wa niafunk 
ali farka tour alifariki dunia machi baada ya kuugua ugonjwa wa kansa
rupia ni jina la pesa inayotumika leo india na nchi mbalimbali za asia
ni pia jina la pesa iliyowahi kutumika afrika ya mashariki na nchi mbalimbali
neno rupia limetokana na lugha ya kihindi ya kale r p au r p linalomaanisha fedha
katika lugha ya sanskrit rupyakam inamaanisha sarafu ya fedha
hii ni asili ya r paya iliyotumika katika india kama sarafu yenye gramu za fedha tangu 
rupia moja ilikuwa na anna paisa au pai
leo hii nchi zifuatazo zinatumia jina la rupia rupiah rupee kwa pesa zao rupia ilikuwa kihistoria pesa ya nchi na maeneo yafuatayo afrika ya mashariki ya kiingereza lilikuwa jina la eneo la kenya lililowekwa chini ya utawala wa ulinzi wa uingereza kuanzia mwaka hadi bk
wakati wa mashindano ya kugawa afrika kati ya madola ya ulaya kampuni ya kifalme ya kiingereza kwa afrika ya mashariki ilianza shughuli zake katika eneo hili kwa kibali cha sultani wa zanzibar kuanzia mwaka 
kampuni hiyo ilitakiwa kuwa na mamlaka juu ya eneo hili kwa kusudi la kufanya biashara lakini uwezo wake haukutosha kutimiza shughuli hasa maandalizi ya kujenga reli ya uganda kati ya mombasa na kampala
baada ya kuazimia kujenga reli uingereza iliona haja ya kulinda eneo la reli hiyo ndipo ikatangaza eneo lote kati ya mombasa na uganda kuwa chini ya ulinzi wake kuanzia tarehe 
huo ndiyo mwanzo wa koloni la afrika ya mashariki ya kiingereza ambalo baadaye liliitwa kenya
eneo hilo baadaye lilipanuliwa zaidi hadi kukutana na maeneo yaliyokuwa chini ya utawala wa italia somalia na ethiopia upande wa kaskazini utawala wa ushirikiano wa misri na uingereza sudan
upande wa kusini mpaka ulifuata mapatano na afrika ya mashariki ya kijerumani
mpaka na eneo chini ya utawala wa ulinzi wa uganda ulisahihishwa mwaka hadi wakati ule sehemu kubwa ya eneo la kenya ya magharibi ya leo ilihesabiwa kuwa upande uganda
baada ya vita kuu ya kwanza hali ya eneo lilibadilishwa kuwa koloni ya kenya kuanzia 
siti binti saad alizaliwa katika kijiji cha fumba zanzibari mwaka 
alipozaliwa alipewa jina la mtumwa hii ni kwa vile alizaliwa katika kipindi cha utumwa wa kiarabu
jina la siti alipewa na mkabaila mmoja wa kiarabu
baba yake bwana saadi alikuwa ni mnyamwezi kutoka tabora na mama yake alikuwa ni mzigua toka tanga lakini wote wawili walizaliwa zanzibari
kama waswahili wasemavyo kuzaliwa masikini si kufa masikini siti alibarikiwa kuwa na kipaji cha pekee cha uimbaji
kipaji hiki kilimsaidia sana tangu siku za awali za maisha yake kwani alitumia uimbaji wake kuuza vyungu vya mama yake alivyokuwa akimsaidia kuvitembeza
siti alipoimba sauti yake iliweza kupaa na kusafiri kwa umbali wa maili nyingi na hii ndio ilikuwa ishara ya watu kujua kwamba vyungu vya kina mtumwa vinapita leo
alifananishwa kuwa na mapafu yenye nguvu kama ya simba kutokana na alivyoweza kupaza sauti yake mbali na bila kuachia pumzi
kutokana na wakati huo elimu kwa watoto wa kike kutotiliwa mkazo siti hakuwahi kwenda shule wala kuhudhuria mafunzo ya kurani
hivyo mnamo mwaka aliona ni bora ahamie mjini ili kubooresha maisha yake zaidi
ujio wake wa mjini ulikuwa wa neema kwani alikutana na bwana mmoja wa kundi la muziki wa taarabu la nadi ikhwani safaa aliyeitwa muhsin ali
katika kipindi hicho hilo ndilo lilikuwa kundi pekee la muziki wa taarabu lililoanzishwa na sultani mpenda starehe na anasa bwana seyyid barghash said
kundi hili lilikuwa ni la wanaume peke yake wanawake hawakuruhusiwa kujiunga na vikundi vya muziki kwa vile ilikuwa ikichukuliwa kama ni uhuni
bwana muhsin alikiona kipaji cha pekee cha siti na hivyo akajitolea kumfundisha kuimba kwa kufuata vyombo vya muziki na lugha ya kiarabu
baada ya hapo alikwenda kumtambulisha kwa wanamuziki wenzie wa nadi ikhwani safaa ambao bila kusita wakaanza kufanya naye maonyesho mbalimbali katika jamii
walipata mialiko mingi hasa kutoka kwa sultani na matajiri wengine wa kiarabu pia katika maharusi na sherehe zingine mbalimbali inasemekana ulifika wakati ambapo sherehe ilishindwa kufana kama siti binti saadi hakuwepo kutumbuiza
siti alikuwa ni moto wa kuotea mbali na jina lake lilivuma kwa haraka sana hadi nje ya mipaka ya nchi na bara la afrika
na punde siti alianza kufananishwa na umm kulthum mwimbaji mahiri wa kike aliyetamba wakati huo kutoka misri
kampuni ile haikuweza kuamini jinsi muziki ule ulivyouzika kwa kasi kubwa kwani wastani wa santuri ziliweza kuuzika katika kipindi cha miaka miwili ya mwanzo na hadi kufikia santuri zilikuwa zimeuzwa
kutokana na kusambaa kwa santuri hizi umaarufu wa siti ulizidi mara dufu watu kutoka sehemu mbalimbali za dunia walikuwa wakija zanzibari kuja kumwona
mambo yalizidi kuwa mazuri kwa siti hadi ikafikia hatua kampuni ya kurekodi ya columbia kuamua kujenga studio ya kurekodi muziki palepale zanzibar maalumu kwa ajili ya siti binti saadi
hatua hiyo ya hadi kujengewa studio iliwaumiza wengi wenye wivu hivyo wakaanza kumtungia nyimbo za kumkejeli ili kumshusha na hasa walitumia kigezo kwamba hana uzuri wa sura nyimbo nyingi ziliimbwa lakini huu ndio uliovuma sana kwa kujibu shambulio hilo kwa namna yake aliwafunga midomo wale wote waliokuwa wakifumatafuata
utunzi wake wa wimbo wa kijiti ulimpatia sifa kubwa kwani ulikuwa ukielezea kisa cha kweli kilichomkuta mwanamke mmoja mgeni kutoka bara mwanamke huyu alipofika alikutana na tajiri mmoja ambaye alijifanya amempenda hivyo akamchukua na kulala naye halafu baadaye akamuua
tajiri yule alishitakiwa na bahati nzuri walikuwepo mashahidi wawili walioshuhudia tukio lile lakini kwa vile ni tajiri alitoa pesa na kesi ikawageukia wale mashahidi na kufungwa
siti aliendelea kumwambia katika nyimbo zake kwamba asijethubutu kwenda dar er salaam kwa maana watu wenye hasira wanamsubiri na wameapa kwa ajili yake
siti aliendelea na shughuli yake ya muziki hadi uzeeni muda mfupi kabla ya kifo chake alikutana na mwandishi maarufu na mwanamashairi shaaban robert ambaye alimhoji na kuweza kuandika wasifu wake katika kitabu alichokiita wasifu wa siti binti saadi
wasifu huu unaonekana kuwa ndio bora zaidi uliowahi kuandikwa katika fasihi ya tanzania
kitabu hiki kinatumika kufundishia shule za sekondari za tanzania
tarehe julai siti binti saadi alifariki dunia na kuacha pengo kubwa katika fani ya taarabu
ingawa pengo hilo haliwezi kuzibika lakini kuna watu wengi walioweza kuibuka na umaarufu wa kuimba taarabu kupitia kwake mfano hai ni bi kidude
hata baada ya kifo chake jina lake bado linatumika sana kama kielelezo cha ushujaa wake chama cha waandishi wa habari wanawake tanzania tamwa kimetumia jina lake kulipa jina gazeti la chama chao sauti ya siti
hadi leo hii siti hutumika kama kipimo cha kufundishia uimbaji wa taarabu
na anakumbukwa katika historia yake ya kuwa mwanamke wa kwanza afrika mashariki kurekodi muziki katika santuri
rwanda kwa kifaransa le rwanda zamani pia ruanda ni nchi ya afrika ya mashariki isiyo na pwani kwenye bahari yoyote
imepakana na uganda jamhuri ya kidemokrasia ya kongo burundi na tanzania
rwanda ni mwanachama wa umoja wa mataifa na wa umoja wa afrika
rwanda huitwa nchi ya vilima elfu kifaransa pays de mille collines kinyarwanda igihugu cy imisozi igihumbi ndivyo sehemu kubwa ya eneo lake inavyoonekana hasa magharibi
ni nyanda za juu na milima sehemu kubwa ni mita juu ya ub
milima kaskazini mwa nchi inapanda hadi mita juu ya ub
kutokana na urefu huo hali ya hewa haina joto kali
mpaka na kongo ni hasa ziwa la kivu ambalo ni ziwa mojawapo la bonde la ufa la afrika ya mashariki
mpakani kwa kongo na uganda ndiyo milima ya kivolkeno ya virunga
huko kuna mazingira ya pekee duniani yenye sokwe wa milimani
wako hatarini kuangamizwa kutokana na uwindaji na upanuzi wa mashamba unaopunguza mazingira wanamoishi
miji mikubwa zaidi ndiyo kigali wakazi 
 butare wakazi 
 gitarama wakazi 
 ruhengeri wakazi 
 na gisenyi wakazi 
kigali ni mji mkuu wenye kiwanja cha ndege cha kimataifa na mahoteli makubwa
gisenyi ni mji kwenye ncha ya kaskazini ya ziwa la kivu mpakani kwa kongo ukiwa jirani na mji wa goma
una wavuvi wengi kituo cha watalii na nyumba za kihistoria za wamisionari
hadi mwaka watutsi waliishi katika wilaya ya kibuye lakini tangu uangamizaji wa watutsi katika vita vya wenyewe kwa wenyewe wamebaki pekee
butare ni kitovu cha utamaduni kusini mwa nchi chenye chuo kikuu
banyarwanda milioni wako uganda na wengi zaidi jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
kwa kawaida vikundi vitatu hutajwa kuwa wakazi wa rwanda ndio wahutu watutsi watwa
lakini kuna tofauti kali kati ya mawazo kama vikundi hivyo ni makabila mataifa ya pekee au matabaka ya kijamii
hali halisi wanatumia lugha ileile ya kinyarwanda na wanafuata utamaduni uleule
watutsi walikuwa tabaka la kikabaila pia mfalme alikuwa mtutsi
lakini wengine wanaamini ya kwamba vikundi vyote vitatu vilijitokeza nchini si kama tokeo la uhamiaji mbalimbali lakini zaidi kama matabaka yaliyotofautiana kikazi wakulima wavindaji na wafugaji waliokuwa pia askari wa mfalme
wakati wa ukoloni wabelgiji walihesabu mwaka wakazi wa nchi kama ifuatavyo wahutu watutsi na watwa
kabla ya uhuru vilitokea kwa mara ya kwanza vita vya wenyewe kwa wenyewe kati ya makabila mawili makubwa viliyosababisha kupungua kwa watutsi kutokana na mauaji na zaidi kwa watutsi kukimbilia nchi jirani
mnamo asilimia ya watutsi ilikadiriwa kuwa 
vita vya wenyewe kwa wenyewe vya miaka ya vilileta uangamizaji mkubwa wa watutsi
kati ya asilimia hadi za wakazi watutsi waliuawa katika wiki chache za mwaka 
baada ya mwisho wa vita watutsi wengi ambao wenyewe au wazazi wao walikuwa wamekimbilia uganda na tanzania walirudi tena rwanda
kwa wastani kuna wakazi kwa kilomita ya mraba ambayo ni msongamano mkubwa kabisa katika afrika
karibu nusu ya wakazi ni watoto hadi umri wa miaka 
vita vimesababisha idadi kubwa ya wagonjwa wa ukimwi
lugha ya taifa lugha rasmi na lugha ya mama kwa wanyarwanda wote ni kinyarwanda ambayo ni lugha ya kibantu mojawapo ya niger kongo
mijini na sokoni kiswahili kinatumika pia lakini si lugha asilia ya rwanda
tangu mwaka serikali mpya iliyoongozwa na watutsi walioishi miaka mingi uganda imetumia pia kiingereza kama lugha rasmi ya tatu
kadiri ya sensa ya mwaka wakazi wengi ni wakristo hasa waprotestanti 
 na wakatoliki 
rwanda ilikuwa ufalme tangu karne ya kwa jina la rwanda rugali
mwanzo wa karne ya ilikuwa sehemu ya afrika ya mashariki ya kijerumani na sababu ya mzozo kati ya ujerumani na ubelgiji
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia rwanda ikawa chini ya ubelgiji kama eneo lindwa
uhusiano kati ya vikundi hivi viwili uliendelea kuwa vigumu
kuuawa kwa rais juvenal habariyama mwaka kulisababisha mauaji ya watu karibu milioni moja walau kati ya watutsi watwa pamoja na wahutu wasio na msimamo mkali
kikundi cha rpf chini ya paul kagame kiliingia kati na kuchukua madaraka
tangu ushindi wake wa kijeshi mwaka rpf ilianzisha serikali ya umoja wa kitaifa
rwanda pamoja na burundi zilijiunga na kenya uganda na tanzania kama wanashirika wa jumuia ya afrika mashariki kwa maendeleo muhimu katika elimu afya uchumi na mambo mbalimbali
vita vya kongo vilivyokuwa na majeshi ya mataifa mbalimbali kivu conflict vilimalizika mwaka 
rais na mkuu wa dola ndiye jenerali paul kagame rpf
malawi zamani unyasa au nyasaland ni nchi ya afrika ya kusini mashariki ikipakana na tanzania msumbiji na zambia
jina la nchi limeteuliwa kutokana na ufalme wa maravi
sehemu kubwa ya eneo lake ni ziwa kubwa linaloitwa na majirani ziwa nyasa au niassa lakini ziwa malawi hapa nchini
kuna mzozo kati ya malawi na tanzania kuhusu eneo la ziwa
wakazi wa kwanza wa malawi walikuwa wawindaji wasan
hakuna habari za kimaandishi kabla ya kufika kwa wazungu
tangu karne ya ufalme wa wamaravi ulikuwepo upande wa kusini wa ziwa
mwaka mwingereza david livingstone alifika ziwani
wamisionari walimfuata hasa wapresbiteri kutoka uskoti waliotafuta wafuasi wa ukristo na kumpambana na wafanyabiashara ya utumwa
mwaka serikali ya uingereza iliweka nchi upande wa magharibi na kusini kwa ziwa chini ya ulinzi wake ikawa nyassaland protectorate halafu tangu koloni la unyasa
wakati wa vita kuu ya kwanza ya dunia waingereza waliogopa kushambuliwa kutoka afrika ya mashariki ya kijerumani wakachukua hatua za kudai huduma za nyongeza kutoka kwa wananchi
hii ilisababisha ghasia ya john chilembwe dhidi ya wakoloni
baada ya vita kuu ya pili ya dunia waingereza waliunganisha unyasa na rhodesia leo zambia na zimbabwe kuwa shirikisho la afrika ya kati mwaka 
shirikisho hilo halikudumu hadi mwisho wa ukoloni kutokana mielekeo tofautitofauti katika sehemu tatu za shirikisho
katika unyasa daktari hastings kamuzu banda alijitokeza kuwa mwanasiasa aliyependelewa na wananchi wengi akawa waziri mkuu wakati wa unyasa kupata madaraka ya kujitawala katika mambo ya ndani na baadaye rais wa kwanza wa taifa
mwaka unyasa nyassaland ilikuwa nchi huru kabisa lakini bado sehemu ya jumuiya ya madola chini ya malkia wa uingereza kwa miaka miwili ya kwanza
mwaka banda alitangaza kura ya katiba mpya iliyopokewa na wananchi
nchi ilipata jina la malawi na chama cha malawi congress party kikawa chama pekee
banda aliendelea kutawala akatangazwa kuwa rais kwa muda wote wa maisha yake mwaka 
mabadiliko ya kimataifa baada ya kuporomoka kwa ukomunisti na ukuta wa berlin miaka yalileta shinikizo kote afrika dhidi ya serikali zilizofuata mtindo wa chama kimoja
shinikizo hilo lilimkuta banda mzee na mgonjwa ilhali watu wa familia yake wakitawala kupitia yeye
hali ya uchumi ilikuwa duni rushwa na magendo juu
mwaka serikali yake ililazimishwa kukubali kura ya wananchi wote walioamua kumaliza mfumo wa chama kimoja na kuanzisha kipindi kipya
uchaguzi huru wa mwaka ulimaliza utawala wa mcp ukamfanya bakili muluzi wa united democratic front udf ndiye rais aliyechaguliwa mara ya pili 
katika uchaguzi wa mwaka alishinda tena mgombea wa udf ndiye bingu mutharika aliyeapishwa kuwa rais wa malawi tarehe mei huko blantyre
malawi ilikuwa na siasa ya chama kimoja chini ya rais wa kwanza hastings kamuzu banda tangu kupata uhuru mwaka na masahihisho ya katiba 
tangu kura ya wananchi mwaka malawi imeanzisha mfumo wa vyama vingi vya kisiasa
kutokana na katiba ya rais wa taifa anayechaguliwa na wananchi ndiye mkuu wa dola pia mkuu wa serikali
makamu wa rais anachaguliwa pamoja naye lakini rais ana haki ya kumteua makamu wa pili asiyetoka katika chama chake
mawaziri huteuliwa ama kati ya wabunge au nje ya bunge
wabunge wanachaguliwa moja kwa moja na wananchi kwa muda wa miaka mitano
majaji huteuliwa kwa muda wa maisha wanatakiwa kuwa huru na kutoathiriwa na siasa
utawala hutekelezwa katika mikoa mitatu ya nchi zinazogawiwa katika wilaya 
wakuu wa mikoa na wilaya huteuliwa na serikali kuu
mnamo novemba palitokea uchaguzi wa kwanza wa ngazi ya chini mjini na vijijini
malawi ina mikoa mitatu ya kaskazini kati na kusini
chini ya ngazi ya wilaya kuna tarafa na vijiji vinavyoitwa maeneo madogo ya machifu
upande wa dini wakazi wengi ni wakristo wakifuatwa na waislamu 
msumbiji kwa kireno mo ambique ni nchi ya afrika ya kusini mashariki
msumbiji iko ufukoni mwa bahari hindi ikipakana na tanzania malawi zambia zimbabwe afrika kusini na uswazi
upande wa mashariki kuna kisiwa cha madagaska ng ambo ya mlango bahari wa msumbiji
jina la nchi limetokana na kisiwa cha msumbiji kwa kireno ilha de mo ambique kilichokuwa boma na makao makuu ya ureno kwenye pwani ya afrika ya mashariki
sikukuu ya taifa ni tarehe juni ulipopatikana na uhuru mwaka 
nyuma ya tambarare nchi inapanda hadi kufika uwiano wa tambarare ya juu ya afrika ya kusini
mito iko mingi mkubwa zaidi ukiwa ndio zambezi halafu ruvuma mpakani kwa tanzania save na limpopo
umbo la eneo la nchi ni refu sana ni kilomita kutoka mpaka wa tanzania upande wa kaskazini hadi maputo iliyoko karibu na uswazi na afrika kusini
miji mikubwa zaidi ni maputo wakazi 
 matola wakazi 
 na beira wakazi 
wakazi wa kwanza wa msumbiji huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya wasani
katika karne za kwanza bk walifika wahamiaji wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi ambao walimeza wakazi wa kwanza inavyothibitishwa na dna
haijulikani ni lini ya kwamba wafanyabiashara waarabu walianza kufika ufukoni na kujenga vituo na miji yao
lakini utamaduni wa waswahili ulifika hadi sehemu za mwambao wa msumbiji
hadi leo aina ya kiswahili inazungumzwa kwenye visiwa vya kirimba
mto wa zambezi ilitumika kama njia ya mawasiliano na biashara kati ya ufalme wa mwene mtapa zimbabwe na wafanyabiashara wa pwani
taarifa za kimaandishi zinaanza na kufika kwa wareno
mwaka vasco da gama alifika akiwa njiani kuelekea bara hindi
baadaye msumbiji ikawa koloni la wareno hadi mwaka vita vya ukombozi vya miaka vilipomalizika kwa ushindi
hata hivyo vilifuata vita vya wenyewe kwa wenyewe miaka 
nchini msumbiji kuna makabila mengi sana kama vile wamakua wanyungwe wayao wamakonde na watsonga
kila kabila lina lugha yake lakini lugha rasmi ni kireno
upande wa dini 
 ni wakristo hasa wakatoliki ambao ni 
 na 
 ni waislamu
 wanafuata dini asilia za kiafrika au nyingine
kumbe 
 hawana dini yoyote kufuatana na kampeni ya ukomunisti ya miaka 
culture ni kundi la muziki ya reggae kutoka nchi ya jamaika lililoanzishwa mwaka wa 
jina la mwanzoni la kundi hilo lilikuwa ni african disciples
kundi la culture linaaminika kuwa ni kati ya makundi wanaopiga muziki halisi ya reggae yenye mafunzo na busara
wimbo wao wa two sevens clash uliorekodiwa mwaka wa katika studio ya joe gibbs na uliwapatia umaarufu mkubwa na kuwaweka kwenye ramani ya muziki ya reggae duniani
true jesus church ni kanisa la kujitegemea la ukristo wa kiprotestanti lililo na asili huko beijing uchina mwaka 
kanisa hilo linaamini teolojia ya mungu mmoja wa kweli
mwenyekiti wa sasa wa tjc international assembly aliyechaguliwa ni mhubiri yong ji lin
kwa sasa kuna wanachama takriban milioni 
 katika nchi hamsini na tatu na mabara sita
idadi kubwa wako ndani ya uchina ambako si rahisi kuhakikisha idadi kamili kwa sababu tsc ni kati ya makanisa na vikundi vya kikristo vilivyopigwa marufuku na serikali ya nchi hiyo
tovuti za tjc katika nchi mbalimbali zinataja wakristo hadi katika nchi huru wengi wao wakiwa na asili ya kichina
kanisa lilianzishwa wakati wa kustawishwa kwa harakati za kipentekoste nchini uchina mwanzo wa karne ya 
harakati hizi zilianzia marekani wakati wa mkutano wa kwanza wa kipentekoste katika azusa street revival huko los angeles iliyoongozwa na william j
seymour miaka 
kulikuwepo moja ya nyumba tatu za kichina zilizotengenezwa kabla ya chama cha kikomunisti cha uchina kuchukua mamlaka mwaka 
kanisa lina lengo la kuhubiri injili kwa kila nchi kabla ya kurejea kwa yesu kristo
tangu mwaka lilianza kuwasiliana na kikundi cha kikristo huko jamhuri ya kidemokrasia ya kongo kilichojiunga nalo mnamo mwaka 
kati ya imani nyingine za pekee ni hizi zifuatazo ingefaa ueleweke ukweli wa msimamo wa tjc kulingana na biblia wanapodai kwa miaka mia kadhaa duniani halikuwepo tena kanisa la kweli
mbona yesu aliahidi nipo pamoja nanyi siku zote hata ukamilifu wa dahari mathayo tena wewe ndiwe petro na juu ya mwamba huu nitalijenga kanisa langu wala milango ya kuzimu haitalishinda mathayo 
umoja wa afrika ua kwa kiingereza african union au kifaransa union africaine ua kihispania uni n africana ua kireno uni o africana ua ni muungano wa nchi za afrika ulioanzishwa mnamo julai 
umoja huu unaendeleza kazi za umoja wa muungano wa afrika kwa kiingereza organisation of african union oau uliokuwepo hadi 
nia ya umoja huu ni kujenga muundo na mfumo wa kisiasa wa kiuchumi na wa kijamii ili kufikia wakati ambapo bara la afrika litakuwa na bunge moja benki moja jeshi moja rais mmoja sarafu moja n
dhumuni kubwa la umoja huu ni kuunganisha nguvu za mataifa ya afrika ili kuweza kutatua matatizo yanayokabili bara hili kama vile vita njaa ukimwi n
ndizo nchi karibu zote za bara la afrika isipokuwa moroko iliyoondoka mwaka kwa sababu ua ilitambua sahara ya magharibi kuwa nchi ya kujitegema wakati moroko inadai ya kwamba ni eneo la majimbo yake ya kusini
mkutano wa kwanza wa bunge la umoja wa afrika ulifanyika mwaka huko afrika kusini
mwenyekiti wa kamati kuu ya ua ni n
dlamini zuma
spika wa bunge la umoja wa afrika ni bethel nnaemeka amadi
shelisheli ni funguvisiwa na jamhuri katika bahari hindi mbele ya mwambao wa mashariki ya afrika upande wa kaskazini wa madagaska
shelisheli ina visiwa kati ya hivyo ni visiwa vikubwa kidogo vyenye milima vingine ni vidogo na huitwa visiwa vya nje
kisiwa kikubwa zaidi ni mah na mji mkuu victoria uko huko
wakazi wengi huishi mahe pamoja na visiwa vya karibu hasa praslin na la digue
visiwa hivyo vina milima inayofikia hadi mita juu ya ub
mkubwa ni morne seychellois wenye mita juu ya ub
kiasi cha mvua ni kati ya mm 
 huko victoria na mm 
 mlimani
inaaminika ya kwamba ndio mabaharia na wafanyabiashara waarabu
taarifa ya kwanza imepatikana kutoka kwa wareno waliozunguka hapa kuanzia mwaka 
majambazi wa baharini walipenda kujificha shelisheli
ndio ufaransa uliojenga vituo vya kwanza vya kudumu mwaka 
wafaransa waliita visiva seychelles kwa heshima ya waziri wao wa siku zile jean moreau de sechelles
walowezi wao walianzisha mashamba makubwa ya mazao ya biashara wakitumia watumwa kutoka madagaska na afrika bara kwa ajili ya kazi yenyewe
tangu mwaka visiwa vilikuwa chini ya uingereza
waingereza walivumilia walowezi na utamaduni wa kifaransa visiwani
kwanza shelisheli zilikuwa zikitawaliwa pamoja na mauritius lakini mwaka visiwa vilipewa cheo cha koloni mbali na mauritius
katiba ya kwanza ilifuata mfano wa uingerezeza lakini mwaka katiba mpya ilileta mfumo wa chama kimoja
tangu katiba ilisahihishwa tena ikiruhusu vyama vingi vya kisiasa
chama kilichopata kura nyingi ndicho sppf seychelles people s progressive front
wakazi kwa jumla 
 ni machotara wenye mchanganyiko wa damu ya ulaya afrika bara na madagaska
licha ya hao kuna vikundi vidogo vya wazungu wachina 
 na wahindi 
 halisi
lugha rasmi ni tatu kifaransa kiingereza na seselwa aina ya krioli ambayo imetokana na kifaransa na ndiyo lugha ya kawaida
upande wa dini wakazi wengi ni wakristo hasa wakatoliki 
 idadi ndogo 
 ni waprotestanti wengine wachache ni wahindu 
 waislamu 
 n
asilimia hivi za wafanyakazi wote wamo katika utalii
haile selassie julai agosti alikuwa kaisari au negus negeste wa ethiopia
jina lake la kifalme lina maana ya utukufu wa utatu mtakatifu
pia anafahamika kwa jina la simba wa yuda mfalme wa wafalme h
baba yake alikuwa mkabaila mwethiopia aliyeitwa ras makonnen akawa gavana wa harar familia yake ina watoto 
alikuwa mkristo muumini wa madhehebu ya orthodoksi ya ethiopia
ras tafari makonnen alikuwa bado kijana alipopewa cheo cha gavana wa sidamo mwaka 
wakati wa ugomvi kuhusu negus mwislamu lij iyasu alisimama awali upande wa mfalme lakini alifaidika zaidi na uasi uliompindua negus
kwa njia hii ras tafari akawa kiongozi muhimu zaidi nchini
 zauditu akampa cheo cha negus chini yake mwenyewe
baada ya kifo cha zauditu ras tafari akapokea taji na cheo cha negus negeste au mfalme wa wafalme wa ethiopia akajiita haile selassie
habari zake zikaenea kote duniani zikasababisha kutokea kwa dini mpya ya rastafari iliyopokea jina kutoka kwake ingawa mwenyewe alibaki mwamini wa kanisa la orthodoksi akiwa na daraja ya shemasi
sawe aliona ni vizuri ikaanzishwa asasi ambayo itajumuisha teknolojia nyingine za kujadidika za nishatu na jina la asasi likabadilika kuwa tanzania traditional energy organization tatedo watu weusi kisiwani jamaika waliokuwa wajukuu wa watumwa wa asili ya afrika walisikia kwa mara ya kwanza ya kwamba mwafrika anaheshimiwa na wafalme wa ulaya wakaona yeye ni mwokozi wa mungu aliyerudi duniani kwa ajili ya watu weusi
haile selassie alifukuzwa katika ethiopia mwaka italia ilipovamia ethiopia akarudi kwa msaada wa uingereza iliyoondoa waiitalia nchini katika vita kuu ya pili ya dunia
utawala wa haile selassie uliingizwa ethiopia katika chama cha mataifa ikiwa nchi ya kwanza ya afrika kujiunga nacho
baadaye ulimpa nafasi kubwa katika harakati ya uhuru wa afrika na makao makuu ya umoja wa afrika yalijengwa addis ababa mji mkuu wa ethiopia
katika siasa yake ya ndani alishindwa kuendeleza nchi yake yake
alikosa nguvu na nia ya kumaliza utawala wa kikabaila nchini uliosababisha umaskini mkali kati ya wakulima waliopaswa kuwaachia wakabaila sehemu ya mazao
hivyo kimataifa haile selassie aliheshimiwa sana lakini ndani ya nchi maendeleo yalikwama wanafunzi na wasomi wakikasirikia na wakulima maskini walikufa njaa mara kwa mara
njaa kubwa ya katika majimbo ya wollo na tigray ikafuatwa na mapinduzi ya kijeshi ya 
kamati ya kijeshi ya derg ikamkamata tarehe septemba 
kifo chake kikatangazwa tarehe agosti na haieleweki kama aliuawa au kama alikufa kutokana na ugonjwa
baada ya kuondolewa kwa derg mabaki ya maiti ya kaisari yalipatikana mwaka chini ya sakafu ya choo cha jumba la kifalme alikokamatwa
tarehe novemba mabaki hayo yalipewa mazishi ya kifalme katika kanisa kuu la kiorthodoksi la addis ababa
kampala ni mji mkuu wa uganda pia mojawapo ya wilaya za nchi
iko karibu na ziwa kubwa la nyanza lac au viktoria nyanza kama m juu ya ub
kampala ni mji mkubwa wa uganda ikiwa na wakazi 
jina la kampala limetokana na msemo wa kiganda kasozi k empala mwenye maana kilima cha swala kwa sababu wafalme wa buganda walipenda kuwinda katika eneo hili
undio unep benki ya uchumi na east africa development bank eadb zina ofisi hapa
kampala ni mji ulioanza kukua sehemu za vilima mbalimbali upande wa kaskazini wa entebbe
kitovu cha kwanza kilikuwa nyumba ya kifalme kwenye kilima cha kasubi iliyojengwa mnamo mwaka na kabaka mutesa wa buganda
baada ya kifo chake mutesa ikawa kaburi la kifalme
ikulu mpya ya kabaka mwanga ii ikajengwa karibu kwenye kilima cha mengo
waislamu walikuwa na eneo lao hasa kwenye kilima cha kibuli
maeneo haya yote yalijiunganisha pamoja kuwa mji wa kampala
kati ya hadi kampala ikawa makao makuu ya utawala wa kikoloni wa uingereza uliohamishwa baadaye kwenda entebbe
baada ya uhuru ikawa mji mkuu wa kitaifa wa uganda
utawala wa idi amin na vita vya kumpindua uliharibu mengi kwanza tabaka ya wafanyabiashara wahindi pamoja na nguvu ya kiuchumi baadaye pia majengo
tangu kufufuka kutoka nyakati mbaya za udikteta na vita kampala imeanza kukua tena
kampala ina chuo kikuu katika mtaa wa makerere kilichokuwa chuo kikuu cha kwanza katika afrika ya mashariki na mahali pa mafunzo kwa viongozi wengi wa kiafrika wa siasa utamaduni na uchumi
eneo lake ni 
 km ambalo lina wakazi ni nchi ya duniani kwa wingi wa watu lakini ya kwa uchumi
makao makuu ni jiji la roma lenye umuhimu mkubwa katika historia ya dunia nzima
umbo lake linafanana na mguu linalozungukwa na maji ya mediteraneo pande tatu
visiwa viwili vikubwa vya sicilia na sardinia ni sehemu za italia pamoja na visiwa vidogovidogo
imepakana na ufaransa uswisi austria na slovenia
nchi huru mbili ndogo zinazozungukwa na eneo la italia pande zote ni san marino na vatikano
peninsula ya italia iliunganishwa mara ya kwanza na jamhuri ya roma k
lakini hiyo ilipoenea ulaya afrika ya kaskazini na asia ya magharibi ikawa na sura ya kimataifa
umoja ulipotea kuanzia uvamizi wa roma na hasa baada ya ufalme wa karolo mkuu
juhudi za kuurudisha zilifanywa hasa katika karne ya ambapo ufalme wa sardinia uliteka sehemu kubwa ya italia hasa miaka na 
baada ya vita vikuu vya pili iligeuka jamhuri yenye katiba inayotia mamlaka kuu mikononi mwa bunge
ni kati ya nchi sita zilizoanzisha umoja wa ulaya mwaka ikaendelea kuunga mkono ustawi wake hadi uanzishaji wa pesa la pamoja euro
italia ni nchi iliyoendelea ikiwa na nafasi ya nane kwa nguvu ya kiuchumi duniani hivyo ni mwanachama wa g g na g 
kwa sababu hiyo pia inashika nafasi ya kati ya nchi zote zilizo lengo la utalii
wananchi wana sifa za pekee kati ya wazungu wote hata upande wa dna kutokana na historia ya rasi
lugha rasmi ni kiitalia inayotegemea zaidi lahaja za italia ya kati lakini siku hizi inatumiwa na wananchi walio wengi hata katika mikoa mingine ambayo kwa jumla ni 
wengi wao 
 ni wakristo wa kanisa katoliki wakifuatwa na waorthodoksi 
 wengi wao wakiwa wahamiaji hasa kutoka romania
uhamiaji mwingi wa miaka ya mwisho wa karne ya umeleta pia uislamu 
 na dini nyingine
gideon byamugisha ni kasisi mwanglikana mganda na mchungaji wa kwanza mwafrika aliyetangaza wazi ya kwamba ameambukizwa na ukimwi
 agosti buranga ndorwa wilaya ya kabale uganda wa magharibi akasoma ualimu kwenye chuo kikuu cha makerere akamaliza kwa digrii mwaka 
akaendelea kusoma digrii ya theolojia huko nairobi akapokelewa katika utumishi wa kanisa la kianglikana uganda mwaka 
 alipokea baraka ngazi ya ukasisi akapewa jukumu la kufundisha chuo cha theolojia mukono sasa chuo kikuu cha kikristo cha uganda
wakati ule alifuata ushauri kutafuta upimaji wa damu yake ahakikishe hana ukimwi
alipopimwa akaonekana kuwa na viini vya hiv vilevile
aliambiwa matokeo dakika chache tu kabla ya kuwa na somo chuoni
aliamua kuwaambia wasikilizaji wake wakiwa na walimu wenzake ya kuwa amepatikana na hiv
kinyume chake mara nyingi wahubiri walitumia mfano wa ukimwi kuonyesha ya kuwa ni adhabu kutoka mungu na dalili ya dhambi
gideoni byamugisha aliitwa na kanisa lake kuanzia mwaka kusaidia katika mradi wa ukimwi wa kanisa
 aliongoza idara wa hiv ukimwi ya dayosisi ya kianglikana ya namirembe
mwaka alifunga ndoa mara ya pili akimwoa pamela aliyekuwa mjane wakati ule kutokana na ukimwi akipatikana mwenyewe na viini vya hiv
wanalea watoto wao kutoka ndoa zote mbili za awali pia wakamzaa mtoto wa pamoja asiye na hiv kutokana na tibu la madawa ya arv
siku hizi byamugisha anafanya kazi na shirika la word vision international pia pamoja na kasisi jape heath kutoka afrika kusini ameunda umoja wa viongozi wa kidini wa afrika wanaoishi na ukimwi anerela african network of religious leaders living with hiv aids
chuo kikuu cha makerere ni chuo kikuu cha kwanza cha afrika ya mashariki na chuo kikuu kikubwa cha uganda
kimeanzishwa wakati wa ukoloni mwaka kama shule ya ufundi kwa wanafunzi 
kozi za kwanza zilikuwa pamoja na useremala ujenzi na umekanika
shule ikawa chuo na kozi zikaongezeka kwa masomo ya matibabu kilimo maradhi ya wanyama na ualimu
kuanzia chuo kilianza kozi za stashahada mbalimbali
mwaka makerere ikawa chuo cha kushirikiana na chuo kikuu cha london kikitoa shahada ya kwanza ya ngazi ya chuo kikuu
 ikawa sehemu ya chuo kikuu cha afrika ya mashariki pamoja na kampasi za daressalaam na nairobi
chuo kikuu cha afrika ya mashariki kimegawiwa mwaka kutokana na kufifia kwa jumuiya ya afrika ya mashariki
makerere ilikuwa chuo waliposoma viongozi wengi wa afrika wakiwa pamoja na maraisi wa zamani milton obote uganda julius nyerere benjamin mkapa tanzania na rais wa sasa wa kenya mwai kibaki
baada ya uhuru makerere ilikuwa pia mahali pa majadiliano na mafunzo ya utamaduni wa kiafrika
waandihi na walimu muhimu wa kiafrika walianzisha mafunzo yao au walifundisha kwa muda fulani makerere kama vile nuruddin farrah ali mazrui david rubadiri okello oculi ngugi wa thiongo john ruganda paul theroux na peter nazareth
ng g wa thiong o amezaliwa januari ni mwandishi mkenya aliyeandika kwa kiingereza lakini siku hizi anatumia lugha ya gikuyu
maandishi yake ni pamoja na riwaya tamthilia hekaya insha na uhakiki
tangu ameishi nje ya kenya akifundisha kwenye vyuo vikuu mbalimbali kama yale new york na irvine california
alikuwa mtoto wa tano wa mke wa tatu wa babake thiong o wa nducu
baba alikuwa mkulima aliyepotea shamba lake kutokana na waingereza kuteka na kutwaa nyanda za juu za kenya
james alisoma shule za wamishonari za kamaandura limuru karinga mangu na alliance high school kikuyu
wakati alikisoma shule familia yake iliathiriwa na vita ya maumau ikawa kakaye aliuawa na mamake aliteswa
baada ya kumaliza alliance high akasoma makerere akahitimu kupata digirii ya kiingereza mwaka 
akafunga ndoa na nyambura mwaka akazaa naye watoto sita katika miaka iliyofuata
 aliandika tamthilia yake ya kwanza the black hermit
baada ya digrii alirudi nairobi alipofanya kazi ya uandishi wa gazeti
 akachukua nafasi ya masomo huko chuo kikuu cha leeds
hapo uingereza alitunga riwaya ya weep not child akiwa mwandishi wa kwanza kutoka afrika ya mashariki aliyetunga riwaya kwa kiingereza
alisimulia hadithi ya kijana njoroge mwenye ndoto ya kuendeleza elimu yake lakini anakwama kati ya ndoto zake na hali halisi ya maisha ya kiafrika chini ya ukoloni
aliendelea kwa the river between akichora picha ya kijiji kilichopasuliwa kati ya wakristo na wafuasi wa dini ya asili
 alitumia historia ya vita ya maumau na maarifa ya familia yake kwa ajili ya riwaya ya a grain of wheat
mwaka uleule baada ya kuchukua digrii ya pili alirudi kenya akifundisha chuo kikuu cha nairobi 
aliondoka kwa sababu alipinga kuingia kwa siasa ya serikali katika mambo ya chuo
baada ya mwaka moja huko makerere alipata nafasi ya kufundisha marekani kwenye chuo kikuu cha evanston 
mwaka akatunukiwa shahada ya heshima ya uzamivu na chuo kikuu cha dar es salaam udsm nchini tanzania
 alirudi nairobi kama profesa wa kiingereza na mwenyekiti wa idara ya fasihi
idara hii ilianzishwa kutokana na upinzani wa ngugi na wenzake dhidi ya hali ya kiingereza kuwa nguzo kuu ya elimu katika afrika
kutokana na msimamo huo aliendelea kutafiti fasihi ya simulizi ya makabila ya kenya hasa ya wagikuyu na fasihi ya kiswahili
katika miaka hii huko nairobi ngugi aliamua hawezi kuwa tena mkristo
mwaka akabadilisha jina lake kutoka james ngugi kuwa ngugi wa thiong o
kazi yake ya kifasihi ilimpeleka katika mzozo na serikali
kuanzia mwaka ngugi alishirikiana na wanakijiji wagikuyu karibu na limuru kuanzisha maagizo ya tamthilia katika lugha yao
 riwaya yake ya petals of blood ilichora picha ya watawala wapya waafrika jinsi walivyochukua nafasi ya wakoloni wa awali wakidharau na kukandamiza wananchi
mwaka uleule aliandika tamthilia ya ngaahika ndeenda nitaolewa nitakapopenda
wakubwa katika serikali walikuwa na wasiwasi wakiogopa mwelekeo wa kimarxist wa ngugi hasa alipotoka katika chuo kikuu na kuingia kati ya wananchi wa kawaida kwa njia ya maigizo yake katika lugha ya gikuyu
makamu wa rais wa kenya moi aliamua kumkamata ngugi kwa misingi ya sheria ya usalama wa kitaifa wakati rais jomo kenyatta mwenyewe tayari alikuwa amedhoofika kutokana na uzee na ugonjwa
ngugi alikaa mwaka mmoja katika gereza la kamiti akaandika riwaya ya kwanza kwa gikuyu caitaani m tharaba in shetani msalabani akitumia karatasi ya choo
baada ya kuachichwa huru hakuruhusiwa kurudi kazini kwenye chuo kikuu
ngugi ameendelea kutumia gikuyu pekee kwa ajili ya riwaya lakini amefundisha na kutunga insha kwa kiingereza
kati ya maandiko yaliyofuata ni detained daiari ya gerezani decolonizing the mind the politics of language in african literature kuondoa ukoloni rohoni siasa ya lugha katika fasihi ya afrika alimodai waandishi waafrika watumie lugha zao za kienyeji badala la lugha za kiulaya matigari alimotumia hadithi ya kiutamaduni wa gikuyu
mwaka ngugi alirudi mara ya kwanza kenya lakini alipata maarifa mabaya akishambuliwa na wahuni na kuibiwa mali mke wake akibakiwa
shabaha muhmu wa ziara yake ilikuwa kutangaza riwaya yake mpya kwa gikuyu muroogi wa kigogo
kiini cha imani ya ngugi ni ya kwamba kwa kutumia lugha za kienyeji pekee waandishi waafrika watafikia wanachi wa kawaida na kushinda ukoloni mamboleo rohoni
tatizo alilo nalo hapo ni ya kwamba lugha za kienyeji zinarudi nyuma haraka katika mazingira ya kisasa hata zikiendelea kuzungumzwa na kusikilizwa kwa redio si lazima zinasomwa pia
ngugi ni jina la mwanaume katika lugha ya gikuyu ya kenya
ngugi anayejulikana hasa ni mwandishi ngugi wa thiongo
kilwa kivinje ni mji mdogo katika wilaya ya kilwa ufukoni wa bahari hindi
wakati wa utawala wa zanzibar ilikuwa makao ya liwali ya sultani kwa ajili ya pwani la kusini la tanganyika ikichukua nafasi ya kilwa kisiwani kama mji muhimu katika sehemu hii ya pwani la kusini
ilikuwa makao makuu ya wilaya tangu zamani ya ukoloni wa kijerumani
wakati wa vita ya abushiri iliona mapigano dhidi ya wajerumani na wawakilishi wa kampuni ya kijerumani kwa afrika ya mashariki waliuawa tar
mei wajerumani walirudi chini ya meja hermann von wissmann wakateka mji bila upinzani
wakati wa afrika ya mashariki ya kijerumani kilwa kivinje ilikuwa makao makuu ya mkoa wa nane iliyoenea kati ya rufiji na lindi
septemba siku ambako wajerumani waliobaki mjini walijisalimisha mbele ya kikosi cha wanamaji waingereza
mji uliendelea kuwa makao makuu ya wilaya chini ya waingereza
tangu kuondoka kwa makao makuu ya wilaya mji umerudi nyuma
nyumba za ghorofa za wafanyabiashara hazitumiki tena zimeanza kuporomoka
wilaya ya kilwa iko katika mkoa wa lindi takriban kilometa kusini mwa dar es salaam
wilaya hii ina sehemu za kihistoria ambazo ni hasa wilaya hii ina kata zifuatazo idadi ya wakazi katika mabano kilwa masoko ni mji mdogo katika tanzania ikiwa makao makuu ya wilaya ya kilwa tangu miaka ya 
kuna uwanja mdogo wa ndege pia bandari ndogo yenye kituo cha forodha
wilaya ya pangani ni kati ya wilaya za mkoa wa tanga katika tanzania
imepakana na wilaya ya muheza upande wa kazkazini wilaya ya handeni upande wa magharibi wilaya ya bagamoyo mkoa wa pwani upande wa kusini na bahari hindi upande wa mashariki
eneo la wilaya ni kama kanda linalofuata ufuko wa bahari hindi
mji wa pangani upo mdomoni mwa mto pangani unaoingia ndani ya nchi kavu kwa umbo la mlngo mpana
maeneo yaliyo karibu zaidi na bahari yenye ardhi ya rutba kuna kilimo cha korosho nazi mihogo mahindi viazi vitamu na ndizi
maeneo ya ndani zaidi pasipo na rutba sana kuna mashamba ya katani na mahindi
kihistoria mazingira ya pangani ni kati ya maeneo ya utamaduni wa uswahilini kabla ya ukoloni kulikuwa na mashamba ya waarabu waliotumia watumwa na tanggu kufika kwa ukoloni wa kijerumani mashamba makubwa ya katani yalianzishwa
wilaya hii ilikuwa pia nyumbani ya abushiri ibn salim al harthi na chanzo cha vita ya abushiri dhidi ya utawala wa kampuni ya kijerumani kwa afrika ya mashariki
historia ya rwanda inahusu eneo la afrika mashariki ambalo wakazi wake leo wanaunda jamhuri ya rwanda
rwanda ilikuwa eneo penye utawala wa kifalme tangu karne nyingi kabla ya kufika kwa ukoloni
watawala wenye cheo cha mwami kutoka kikundi cha wafugaji watutsi walisambaza eneo lao tangu miaka ya karne ya bk hadi kufika eneo la leo
wafugaji wa ng ombe watutsi walikalia nchi pamoja na wakulima wa kihutu na wavindaji watwaa
ukoloni ulichelewa kufika rwanda mwaka ujerumani na uingereza walipatana ya kuwa rwanda na burundi ni sehemu ya afrika ya mashariki ya kijerumani
lakini ilikuwa mwaka tu ya kwamba wajerumani walimtuma afisa wa kudumu aliyekaa rwanda kama mwakilishi wa serikali ya ujerumani
mwaka ubelgiji na uingereza walivamia rwanda katika vita kuu ya kwanza ya dunia
baadaye ikawa chini ya ubelgiji pamoja na burundi kama rwanda urundi katika hali ya eneo la kudhaminiwa kutokana na azimio la shirikisho la mataifa
utawala wa wabelgiji ilikuwa ya moja kwa moja na kali zaidi kuliko wajerumani
wabelgiji walijaribu kutoa faida ya kiuchumi wakilazimisha wenyeji kupanda mikahawa na kutekeleza kazi za serikali ya kikoloni
katika utawala wao wabelgiji walitumia zaidi watutsi wakiwapa nafasi za elimu na kuwatumia katika shughuli za serikali
wataalamu wengine huamini ya kwamba siasa hii ilisababisha kukua kwa chuki dhidi ya watutsi kwa upande wa wakulima wahutu iliyoleta kumwaga kwa damu baadaye
katika miaka ya imeonekana ya kwamba ukoloni unaelekea mwisho wake
uhusiano kati ya wahutu na watutsi ukawa vigumu kwa sababu wabelgiji walibadilisha siasa yao yakupendelea watutsi wakidai haki zaidi kwa ajili ya wahutu wliokuwa wengi
ni hasa wamisionari wa katoliki mapadre weupe waliosimama upande wa wahutu wakiona ndio wagandamizwa
mwami mutara rudahigwa aliyejiita pia charles alijaribu kuleta upatanishi kati ya vikundi katika nchi
 aligawa nchi ya kifalme kati ya wahutu na watutsi
lakini alikuwa na wapinzani watutsi waliomwua mwaka 
mtoto wake mwami kigeri v
aliwekwa kwenye kiti chake
tendo hili lilisababisha ghasia na vurugu nchini kwa sababu wahutu walidai kuwa na neno katika mabadiliko ya serikali
mwezi wa novemba mwami kigeri v
alilazimishwa kuondoka nchini akikimbilia uganda
watutsi wenye siasa kali walijaribu kumwua kiongozi wa mouvement democratique republicain mdr chama kikubwa cha wahutu
wahutu walijibu kwa kuwashambulia na kuua watutsi
wabelgiji walitumia wanajeshi wao kupoza hali nchini
viongozi wa parmehutu walitangaza serikali mpya mwaka 
uchaguzi wa bunge ulileta kura ya kwa ajili ya chama cha parmehutu kilichomchagua kiongozi wake gr goire kayibanda kuwa rais
wakati huu zaidi ya watutsi wameshakuwa wakikimbilia nchi jirani
mwaka uliofuata vikundi vya watutsi kutoka nchi hizi za jirani walijaribu kushambulia utaratibu mpya
iliyofuata ilikuwa uangamizaji wa kwanza wa watutsi zaidi ya waliuawa na wahutu
hata katika miaka iliyofuata mauaji dhidi ya watutsi iliendelea
wanasiasa wahutu walizoea kuita watusi ndio wadudu
kila kitu kilichokuwa si sawa kilielezwa ni kosa la watutsi waliokuwa raia bila haki
idadi kubwa ya watutsi walikimbia burundi uganda na tanzania
mwaka generali habariyama alimpindua rais kayibanda na kuanzisha serikali ya kijeshi akijaribu kupatanisha vikundi ndani ya taifa
lakini hata mwaka uliofuata mauaji ya watutsi yalitokea tena
mnamo ilikuwa wazi ya kwamba rwanda ilikuwa na hali ngumu
wakati huohuo wapinzani wahutu walikusanyika nje ya nchi ny kudai demokrasia
na kati ya watoto wa watutsi waliokuwa walitoka nchini sauti zikasikika zilizodai warudi tena
habyarimana alijaribu kutafuta suluhisho akanza kujadiliana na watutsi wa nje lakini alikuta pia upinzani kwa upande wa wahutu wakali waliochukia uelewano wa watutsi
kiongozi wao alikuwa paul kagame aliyeondoka rwanda akiwa mtoto wa miaka minne
alikuwa amejiunga na jeshi la yoweri museveni na kupanda ngazi katika jeshi la uganda hadi kuwa mkuu wa huduma ya usalama ya kijeshi ya uganda
walitaka kulazimisha serikali ibadilishe hali ya watutsi kuwa raia bila haki
lakini uvamizi huu ulisababisha kuongezeka kwa ukali dhidi ya watutsi ndani ya rwanda na siasa kali kwa upande wa viongozi wahutu
kikundi cha kihutu cha interahamwe na kupewa silaha
ni aina ya demokrasia inayotoa fursa ya usawa na kupinga matabaka katika jamii
sehemu ya viongozi warwanda walijiandaa kutafuta utaratibu mpya lakini wengine walifanya mipango ya kumaliza swali la watutsi kabisa wakipanga kuua watutsi wote nchini
kifo cha habariyama na mauaji ya kizazi ya milioni moja
 rais habariyama alirudi nchini kutoka safari ya tanzania
ndege yake ilipigwa risasi kabla ya kutelemka ikaanguka chini akafa
uwezekano ni mkubwa ya kwamba ndio wahutu wakali waliomwua lakini wengine walisema ni rpf
tendo hili ilikuwa mwanzo wa mauaji ambayo hayakuwahi kutokea afrika
viongozi wa interahamwe wa jeshi la kitaifa na vikundi vikali vya kihutu walitekeleza mipango ya kukusanya watutsi kila mahali na kuwaua
haiwezekani kuwa na idadi kamili lakini makadirio ya chini yanataja watutsi 
 na wahutu wasio wakali zaidi ya 
 waliuawa na interahamwe na wanajeshi wa serikali ya kihutu
watu walikimbilia na kutafuta hifadhi makanisani lakini hata huko walichinjwa bila neema
wahutu waliokataa kushiriki katika mauaji waliuawa pia
rpf chini ya uongozi wa paul kagame iliamua kutumia nguvu zote kusimamisha machinjo haya
kwa miezi miwili mauaji na vita zilienda sambamba hadi rpf ilishinda julai na kuchukua madaraka ya serikali
jeshi waparmehutu na serikali ya kihutu walikimbia kongo wakiwalazimisha wakazi wengi kuongozana nao hali iliyosababisha kutokea kwa makambi ya wakimbizi makubwa sana katika kongo ya mashariki yaliyokuwa na idadi ya wahutu milioni mbili
walio wengi wamerudi baada ya kuimarika kwa serikali mpya
tangu ushindi wa kijeshi mwaka rpf walianzisha serikali ya umoja wa kitaifa
rais alikuwa pasteur bizimungu mwanasiasa mhutu aliyeshikamana na rpf kagame akiwa makamu wake
jeshi la rwanda limeendelea kuwa na vita ndani ya kongo ikipigana na mabaki ya interahamwe walioshambulia rwanda mara kwa mara kutoka kongo
ndani ya rwanda mahakama za vijijini zinazoitwa gachacha zimejaribu kutoa hukuma juu ya wauaji wa mwaka 
rais d
gasangwa wa eacu arisisitiza kwamba sometime in april movie irikuwa ethnic cleasing si holocosti kama irivyoandikwa na wazungu wa magazeti ya ulaya
watu karibu wariwawa rwanda na hapo mkoa wa kivu congo
africa ina ujuzi sasa kama ujuzi wa kiarabu kiswahili kilingala kiwolof kiamharic
utengamano wa siasa mpya rasima utatupa na fasi ya kujenga inchi mpya kama eacu na rwanda kazembe
ceuta tamka the uta kiarabu sabta ni mji wa kihispania ndani ya eneo la moroko kwenye pwani la mediteranea
ceuta iko karibu na mji wa tetouan upande wa moroko
umbali na hispania ni km kuvuka mlango wa bahari wa gibraltar
pamoja na mji wa melilla ni sehemu ya hispania na umoja wa ulaya kisiasa lakini kijiografia ni sehemu ya afrika
ceuta inaaminika imeundwa na karthago katika karne ya tano kk
jina la kigiriki la mji imekuwa hepta adelpho ndugu saba
tangu waroma walichukua utawala wa afrika ya kaskazini mji ulijulikana kwa jina la septem fratres ndugu saba
jina hili limeendelea hadi leo mji ukiitwa sabta kwa kiarabu au kwa matamshi ya kihispania ceuta
kuanzia karne ya tano bk mji umetawaliwa na wavandali
mwaka waarabu waislamu walifika wakipita ceuta kuvamia hispania
hadi karne ya mji ulikuwa chini ya watawala waislamu ama waarabu au waberiberi
baada ya vita kati ya ureno na hispania mji ulikabidhiwa kwa mfalme wa hispania
tangu mwaka ceuta imekuwa sehemu ya hispania
ndani ya hispania imekuwa mji wa kujitawala kihispania ciudad aut noma tangu 
kabla ya kuzaliwa kwake yesu kristo kifupi kk ni namna mojawapo ya kutaja miaka
hesabu hii imekuwa njia ya kuhesabu miaka inayotumika zaidi duniani siku hizi
kila mwaka huhesabiwa kuanzia ule uliodhaniwa kuwa mwaka wa kuzaliwa kwake yesu kristo
miaka iliyofuata kuzaliwa kwake hutajwa kwa kuongeza baada ya kristo au kifupi bk
ella fitzgerald au mama ella sauti yake ilikuwa ni muhimu sana kwenye muziki wa jazz na hata mitindo mingine ya muziki katika karne ya ishirini
ella fitzgerald alizaliwa aprili mjini newport news va marekani
ella ameshirikiana na wanamuziki wengi mojawapo ni louis armstrong satchimo huyu alikuwa ni mpiga tarumpeta mashuhuri
mama ella alizama zaidi katika mtindo wa swing jazz
kati ya nyimbo alizowahi kuimba ni that old black magic can t we be friends love is the thing so they say it s blue wold dedicated to you if you ever should live na sugar blues
simba wanyika na bendi zingine mbili zilizodondoka kutoka kwayo les wanyika na super wanyika stars zilikuwa bendi mashuhuri sana nchini kenya
muziki wao uliotokana na sauti ya gitaa ikiongozaw na mpiga gitaa wa soukous dr nico ikichanganywa na maneno matamu ya muziki wa rumba na kuimbwa katika kiswahili
walihamia arusha mwaka wa na kuunda bendi ya arusha jazz na ndugu yao mwingine william kinyonga
katika kipindi hiki wanamuziki wangeweza kusafiri watakavyo kati ya kenya na tanzania na muziki wa kenya ukashawishika sana na wanamuziki wa rumba wa tanzania
mwaka wa mandugu hawa wa kinyonga walihamia nchini kenya na kuanzisha simba wanyika
bendi ilitumbuiza katika vilabu vya usik na mabaa katika jijini nairobi nakupata wafuasi wengi mno na katikati ya miaka ya walikuwa wanajulikana kote kenya kwa ajili ya magoma kama mwongele na wana wanyika
walikuwa bendi bora kuliko bendi nyingine za rumba na hakuna bendi ingepambana nao nchini kenya kutokana na kufungwa kwa mpaka wa tanzania mwaka wa 
mwaka wa george kinyonga pia alijiondoa katika simba wanyika akichukua wanamuziki zaidi pamoja naye na kuunda bendi ya orchestra jobiso
lakini baadaye alirudia simba wanyika huku bado akifanya miradi za upande na jobiso
simba wanyika baadaye walibadilisha jina lao hadi simba wanyika original ili kuzuia mkanganyiko na les wanyika na kundi lilotoweka kutoka kwayo la super wanyika stars
simba wanyika ilirudia umaarufu wake katika katikati ya miaka ya wakitoa magoma mengine motomoto na kuzuru ulaya mwaka wa 
bendi ilitupiliwa mbali mwaka wa lakini bendi kadhaa zilizotokana nayo bado zinaendelea kucheza
ziwa nyasa katika malawi lake malawi katika msumbiji niassa ni kati ya maziwa makubwa ya afrika ya mashariki ikiwa na nafasi ya tatu baada ya viktoria nyanza na ziwa tanganyika
vilindi vyake vinaelekea hadi mita chini ya uwiano wa maji yake
ziwa nyasa linapatikana kati ya nchi za malawi msumbiji na tanzania
kusini mwa ziwa unatoka mto shire unaopeleka maji kwenye mto zambezi na hatimaye bahari hindi
kijiolojia ziwa ni sehemu ya bonde la ufa la afrika ya mashariki
sehemu kubwa ni eneo la malawi robo ya kusini mashariki ni eneo la msumbiji robo ya kaskazini mashariki ni eneo la tanzania
lakini kuna ugomvi kati ya malawi na tanzania kuhusu mipaka
malawi imedai ya kwamba maji yote hadi ufukoni upande wa tanzania ni sehemu ya eneo lake la kitaifa
tanzania imedai ya kwamba mpaka uwepo katikati kufuatana na uzoefu wa kimataifa
wakati wa afrika ya mashariki ya kijerumani palikuwa na mpaka wa kimataifa kaskazini mwa ziwa
baada ya uingereza ilitawala tanganyika pamoja na malawi nyasaland
kwa kusudi la kurahisisha utawala mambo yote yaliyohusu ziwa yaliwekwa chini ya serikali ya kikoloni ya nyasaland
baada ya uhuru malawi ilijaribu kutumia uzoefu huo kama haki yake ya kitaifa
polisi yake ilijaribu kutawala wavuvi na feri za tanzania ziwani
mzozo huu ulisababisha risasi kufyatuliwa baada ya uhuru
hadi leo hakuna mapatano rasmi lakini nchi zote mbili zinaendelea bila kutumia nguvu
hali halisi malawi imeheshimu dai la tanzania halikusumbua tena wavuvu au feri za jirani ndani ya robo ya kaskazini mashariki ya ziwa
ziwa nyasa linajulikana kuwa na aina nyingi za samaki zaidi ya 
aina chache tu zinavuliwa kama chakula lakini aina mbalimbali zinakamatwa na kuuzwa nje ya afrika kwa wapenzi wa samaki zenye rangi
mafia ni funguvisiwa cha kitanzania pamoja na jina la kisiwa kikubwa ndani yake inayotazama mwambao wa afrika ya mashariki km kusini ya daressalaam karibu na mdomo wa mto rufiji
mafia kisiwa kikuu ina urefu wa km na upana wa km eneo lake ni takriban km 
inajulikana pia kwa jina chole mjini kutokana na mji wa kale wa chole iliyokuwepo kwenye kisiwa kidogo cha chole mjini karibu na kisiwa kikuu
wilaya ya mafia ni kati ya wilaya za mkoa wa pwani ikiwa na wakazi 
wakazi walio wengi ni wavuvi wanaolima pia mashamba madogo
bidhaa za sokoni ni pamoja na nazi chokaa na samaki
kuna utalii inayosifiwa sana lakini idadi ya wageni ni kidogo
hasa waitalia wamependa kutembelea mafia kwa sababu ya jina la kisiwa
mafia imemaanisha shirika la jinai la kuhofiwa lenye historia ndefu katika italia ya kusini hadi siku ya leo
kihistoria mafia ilikuwa mahali pa miji ya kale ya utamaduni wa waswahili kama vile miji ya chole na kua
baada ya kuondoka kwa wareno ilikuwa chini ya sultani wa omani baadaye ya zanzibar
mwaka wajerumani walinunua mafia kutoka sultani ya zanzibar ikawa sehemu ya afrika ya mashariki ya kijerumani
 waingereza waliteka kisiwa wakishambulia manowari ya kijerumani ya sms k nigsberg mdomoni wa mto rufiji kutoka mafia
baada ya mwisho wa vita kuu ya kwanza ya dunia mafia imekuwa sehemu ya tanganyika sio tena zanzibar
mafia ni moja kati ya wilaya za mkoa wa pwani katika tanzania ikiwa na wakazi 
eneo lake ni hasa kisiwa cha mafia na visiwa vidogo karibu nacho
baleni kanga und kirongwe form the north division the other four shehia the south division
wilaya hii inajumuisha funguvisiwa pamoja na kisiwa cha mafia ndani yake inayotazama mwambao wa afrika ya mashariki km kusini ya daressalaam karibu na mdomo wa mto rufiji
mafia kisiwa kikuu ina urefu wa km na upana wa km eneo lake ni takriban km 
inajulikana pia kwa jina chole shamba kutokana na mji wa kale wa chole iliyokuwepo kwenye kisiwa kidogo cha chole mjini karibu na kisiwa kikuu
ziwa la tanganyika ni kati ya maziwa makubwa ya afrika ya kati ikiwa eneo lake ni la pili tu baada ya viktoria nyanza katika afrika na ujazo wa maji yake ya pili duniani baadaya ziwa baikal
jina lake limekuwa tangu pia jina la koloni ya kiingereza ya tanganyika
ziwa lina ujazo wake mkubwa umetokana na vilindi vyake vinaelekea chini hadi mita 
urefu wa ziwa ni km na upana wake takriban km
ziwa la tanganyika limepakana na nchi zifuatazo kongo tanzania burundi na zambia
kongo na tanzania zinatawala sehemu kubwa ya ziwa
mito miwili mikubwa ya ruzizi na malagarasi inapeleka maji yao ziwani
maji yanatoka kwa njia ya mto lukuga kwenda mto kongo
miji mikubwa ziwani ni mabandari ya kigoma kwa upande wa tanzania na kalemie kwa upande wa kongo
mji mkubwa kabisa ni bujumbura mji mkuu wa burundi
ethiopia kwa kiamhara ityopp ya kwa kiswahili pia uhabeshi ni nchi ya afrika ya mashariki iliyoko kwenye pembe ya afrika
nchi zinazopakana na ethiopia ni sudani magharibi eritrea na jibuti kaskazini somalia mashariki na kenya kusini
ni nchi ambayo ina historia ya pekee afrika na hata duniani kwa ujumla
ethiopia ni nchi pekee ya afrika ambayo haikutawaliwa na wakoloni wakati walipong ang ania afrika
kabla ya vita kuu ya pili ya dunia ethiopia ilivamiwa na waitalia lakini ilipata uhuru wake tena baada ya miaka michache
kuna maelezo mbalimbali lakini yote yanakosa uhakika
hilo ni sawa pia kwa jina la pili la kihistoria ambalo ni habasha
lakini jina hili halikumaanisha hasa nchi ya ethiopia ya leo lakini nchi zote zenye watu wenye rangi nyeusinyeusi
kwa muda mrefu watu wa ulaya waliita afrika yote kwa jina ethiopia
pia si wazi kama neno la kiafrika lenye maana tofauti limechukuliwa na wagiriki kwa maana ya neno lao la aithiops
nchi yenyewe ilijulikana kwa muda mrefu wa historia yake kwa jina la habasha
habasha ilikuwa jina la kiarabu kwa ajili ya nchi ikaingia kama uhabeshi katika kiswahili au abisinia katika lugha za ulaya
asili ya jina hilo haliko wazi wengine husema ni katika lugha ya kale ya nchi yenyewe kumaanisha nchi kwenye nyanda za juu tena wengine wanadai kwamba jina limetoka uarabuni wa kusini lilipokuwa jina la kabila moja lililohamia na watu walioleta lugha za kisemiti ethiopia
ethiopia ina eneo la kilometa mraba mraba mili
nchi yenyewe ni mojawapo ya nchi za pembe ya afrika upande wa mashariki
nchini ethiopia kuna milima na milima iliyogawiwa na bonde la ufa ambalo limepasua kutoka kusini magharibi kwenda kaskazini mashariki na kuzungukwa na jangwa la mapori maeneo yaliyo chini
mabonde na milima hasa nchini ethiopia yanaathiri hali ya hewa udongo mimea na makazi ya watu
mvua ya kawaida ni kuanzia kati ya juni mpaka kati ya septemba lakini eneo la milima ya kusini mvua hunyesha zaidi ikianzia na mvua kidogo ya februari ama machi
ziwa tana ambalo liko kaskazini mwa nchi ndio mwanzo wa mto bluu wa naili barazraki kwa kiarabu bahr al zraq
eneo la mto huo lina aina ya wanyama wa pekee kama gelada nyani na walia ibeka na pia mbwa mwitu
historia ya binadamu katika ethiopia ilianza mapema kabisa
mifupa ya kale kabisa ya viumbe jamii ya watu imepatikana katika nchi hii kwa sababu zilihifadhiwa katika mazingira yabisi ya nchi
wataalamu wengi huamini ya kwamba ethiopia pamoja na kenya na tanzania inaweza kuwa mahali ambako watu wa aina ya homo sapiens walianza kupatikana duniani
kuna mabaki mbalimbali ya kiutamaduni yanayochunguzwa na akiolojia lakini sehemu kubwa ya nchi haijaangaliwa bado kitaalamu
kulikuwa na uhusiano wa karibu na uarabuni kwa sababu lugha za kiethiopia ni karibu na lugha za upande mwingine wa bahari ya shamu
inaaminiwa kwamba watu kutoka uarabuni kusini walihamia ethiopia na kuleta lugha yao huko
biblia ina taarifa juu ya ziara ya malkia wa sheba aliyemtembelea mfalme suleimani wa yerusalemu
milki ya sheba imedaiwa kuwepo ama ethiopia au yemen na wengine huamini ya kwamba ilikuwa dola la pande zote mbili za mlangobahari wa bab el mandeb unaotenganisha eritrea ya leo na uarabuni kusini
milki ya kwanza ya ethiopia inayoweza kutajwa kutokana na mabaki ya majengo na maandishi ilikuwa milki ya d mt pia da amot katika ethiopia ya kaskazini pamoja na eritrea ya leo
kuna mabaki ya hekalu la yeha pamoja na makaburi ambako majina ya wafalme kadhaa yamehifadhiwa kwa maandishi kwenye mawe
lugha ilikuwa karibu sana na lugha za kale za uarabuni
ilikuwa na athira juu ya sehemu za kaskazini ya ethiopia kwa kipindi kikubwa cha milenia ya kk
ilifuata milki kubwa ya aksum iliyoanzishwa wakati wa kuzaliwa yesu
ufalme wa aksum ulikuwa milki ya kwanza kutawala maeneo makubwa ya ethiopia
nabii mwajemi mani aliuweka ufalme wa aksum kwa utukufu sawa na roma uajemii na uchina kama nchi zilizokuwa na nguvu duniani karne ya bk wakati yeye alipoishi
ilikuwa karne ya ad ambapo mtu syro mgiriki alikuwa amepotelea baharini kutokana na kuzama kwa jahazi
frumentius alishikwa na wahabeshi na kupelekwa kortini na baadaye kumuongoa mfalme ezana kuingia ukristo
mara nyingi karne ya aksum ilitawala eneo la yemeni ng ambo ya bahari ya shamu
aksum ilistawi hasa kutokana na biashara kati ya mediteranea na bara hindi iliyopita kwenye mlangobahari wa bab el mandeb ikatumia bandari ya adulis karibu na massawa ya leo nchini eritrea
uenezaji wa uislamu ulivuruga biashara hiyo na aksum ilipoteza utawala juu ya pwani
kuporomoka kwa uwezo wa kibiashara kunaonekana katika kusimamishwa kwa uchapaji pesa ya wafalme wa aksum katika karne ya 
kiongozi wa kabila la agaw alimwoa binti wa mfalme wa mwisho wa aksum akaanzisha nasaba ya zagwe na kuunda upya ufalme wa kikristo katika nyanda za juu
kitovu cha ufalme huu kilipelekwa zaidi mbali na pwani
nasaba hii ilipinduliwa mnamo na yekuno amlak aliyetumia jina la kifalme tasfa iyasus
alianzisha nasaba iliyojiita wa suleimani kwa kudai ilikuwa ukoo wa mwana wa mfalme suleimani na malkia wa sheba
tasfa iyasus alitumia cheo cha negus negesti mfalme wa wafalme
enzi ya mfalme lebna dengel ethiopia iliweza kuwasiliana na nchi za ulaya na kudumisha ubalozi na nchi kama ureno
lakini mfalme susenyos alipojiunga na kanisa katoliki mwaka chakari na misukosuko ilifuata
wamisionari wajesuiti walichukiwa na waamini wa kanisa la ethiopia na katika hiyo karne ya susenyos mwana wa mfalme basil wa ethiopia basil aliwafukuza wanamisheni hao
baadaye waoromo wakaanza kuasi amri ya kanisa la ethiopia na kutafuta njia za dini yao eneo hili la uhebeshi
mambo hayo yote yalifanya ethiopia itengwe miaka ya 
wafalme wakawa kama wakurugenzi ambao waliamriwa na ma sharifu kama ras mikael sehul wa tigrinya
picha early nineteenth century warriors colour
jpg thumb px left mashujaa ethiopia karne ya miaka ya ilikuwa miaka ya ulaya kung ang ania ukoloni afrika ambapo waitalia na waingereza walitafuta kutawala eneo la assab bandari iliyoko karibu na mdomo wa bahari ya shamu
bedari ya kusini karibu na kiingilio cha bahari ya shamu ilinunuliwa na waitalia kutoka sultani mwenyeji machi ambayo mwaka ilizaa koloni la eritrea
haya yalizua magombano kati ya waethiopia na waitalia na vita vya adowa mwaka ambapo waethiopia walishtua dunia kwa kupiga nguvu za wakoloni na kulinda madaraka yao kwa uongozi wa menelik ii
italia na ethiopia zilisaini mkataba wa amani tarehe oktoba 
karne ya miaka ya kwanzakwanza ilimilikiwa na mfalme haile selassie aliyechukua nafasi ya kuendeleza ethiopia mpaka uongozi wake ulipokatizwa kwa vita vya pili vya uhabeshi na waitalia 
waingereza na wazalendo wa jeshi la ethiopia wakakomboa nchi mwaka na waingereza kukiri madaraka ya ethiopia kwa mkataba wa uingereza na ethiopia mnamo desemba 
milki ya haile selassie ilikoma mwaka ambapo wazalendo wakomunisti derg walimpindua na kuanzisha serikali ya kikomunisti
hii ilifuatwa na msukosuko wa kupindua serikali vita na migogoro pamoja na ukame na shida za wakimbizi
mwaka somalia ilivamia eneo la ogaden vita vya ogaden lakini ethiopia iliweza kuwafukuza wasomali kwa msaada wa vifaa vya kijeshi vya urusi na majeshi ya kuba ujerumani wa mashariki na yemeni
usaidizi mwingi kutoka nchi za kikomunisti uliwezesha ethiopia kudumisha mojawapo ya majeshi kubwa afrika
lakini hii haikuzuia ukereketwa wa jimbo la eritrea na tigrinya tigray ambapo ukame wa mwaka na mapinduzi ya siasa hasa kwa kambi za ujamaa zilileta uongozi wa derg kukoma
chama cha kukomboa eritrea eplf na chama cha mapinduzi cha kidemokrasi ethiopia eprdf ziliungana kukomboa ethiopia wengi wa wanamgambo wakiwa wakombozi wa eritrea
mwaka jimbo la eritrea ukawa huru kutoka ethiopia kufuatia kura ya maoni iliyofanywa ili kumaliza vita hii iliyodumu miaka mojawapo kati ya migogoro ya muda mrefu zaidi afrika
mwaka ethiopia kaiweka katiba mpya ambayo ilileta uchaguzi wa ki demokrasia
mwaka magombano ya mipaka na eritrea yalileta vita vya eritrea na ethiopia ambayo ilidumu hadi juni 
vita hivi vilileta uvivu wa uchumi na nguvu ya muungano unaongoza nchi
uchaguzi wa ethiopia uliendekeza wanabaraza kwa viti bungeni
baraza hilo la bunge lilijumuika juni na kupitisha katiba mpya ya jimbo la demokrasia ya jamhuri ya ethiopia mnamo desemba 
uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza kuchagua wanabaraza wa kitaifa kwa sifa bungeni na wanabaraza wa majimbo mnamo mei na juni 
vyama vingi vya upinzani viligoma kushiriki uchaguzi
ushindi ulichukuliwa na chama cha mapinduzi cha kidemokrasi cha watu wa ethiopia eprdf
umoja wa mataifa ukasema vyama vya upinzani vingeweza kushiriki uchaguzi kama zingetaka
serikali ya majimbo ya demokrasia ya jamhuri ya ethiopia ilichukua mamlaka mnamo agosti 
eprdf ikaongoza serikali na waziri mkuu meles zenawi ambaye ameunga mkono majimbo ya kikabila na kuwapa madaraka viongozi wa kikabila
ethiopia sasa ina maeneo ambayo yana serikali ya madaraka ya shirika na hata majimbo haya yanakubaliwa kutoza ushuru na kutumia akiba ya ushuru
hii aina ya serikali imefanya waethiopia kupata uhuru wa siasa lakini uhuru wa idhaa na gazeti bado umefinyiliwa
serikali ya zenawi ilichaguliwa tena mwaka kwa uchaguzi wa kwanza wa kidemokrasia rais akiwa girma wolde giorgis
kutoka ethiopia imetafuta urafiki zaidi na marekani na umoja wa ulaya ili kuweza kukopa pesa za kusaidia uchumi wake na pia kutoka benki ya dunia
mwaka serikali ilianza kuhamisha watu kutoka maeneo ya ukame wakisema hii itazuia njaa
uchaguzi mwingine wa ethiopia ulikuwa tarehe mei ambao ulivutia wapigakura kiasi cha juu zaidi asilimia ya wananchi waliojiandikisha
katika uchaguzi wa ethiopia eprdf ilitokea iking ang ania uongozi
ni kwamba vyama vya upinzani vililalamika kwamba eprdf iliiba kura na kuwazisha wananchi na kusema baraza wapata hitilafu ya wizi wa kura
hayo yote yalichunguzwa na watazamaji wa uchaguzi wa kimataifa na pia kamisheni ya uchaguzi ethiopia
matokeo ya uchunguzi huo kama haijatokea mnamo juni wanafunzi wa chuo kikuu walianza maandamano wakisaidiwa na wanamgambo wa muungano wa vyama vya upinzani
lakini serikali kwa kutoa amri ya kukomesha maaandamano mnamo juni watu waliuliwa mjini addis ababa kwa msukosuko wa maandamano na wengine wengi kushikwa
mnamo septemba kamisheni ya uchaguzi ethiopia ilitoa matokeo na kusema kwamba eprdf kashinda uchaguzi na kwa hiyo iongoze serikali
lakini vyama vya upinzani viliongezea viti bungeni kutoka mpaka 
muungano wa umoja na demokrasia ulishinda viti vyote vya addis ababa kwa bunge la taifa na baraza la mtaala
maandamano yalizuka tena mitaani novemba ambapo vyama vya upinzani viliitisha mgomo kwa jumla na pia kwa bunge mpya wakatae matokeo ya uchaguzi
polisi tena walijaribu kuzuia maandamano hayo na watu wakafa kwa misukosuko mjini addis ababa
polisi saba pia wakafa na mwingine pia kafa kutokana na majeruhi ya mlipuko wa bomu
februari watu elfu sita bado walikuwa jela wakingoja hukumu machi
mnamo novemba bunge la ethiopia lilipitisha mkataba kuimarisha kamisheni huru na kuchunguza visa vya juni na tarehe na tarehe novemba
februari waziri mkuu wa uingereza tony blair alitamka kwamba eprdf kashinda kura lakini angetaka kuona ethipia ikitatua shida zake yenyewe na iendelee katika njia ya demokrasia
ethiopia imegawiwa katika majimbo ya mamlaka ya kikabila jimbo kililoch umoja kilil na maeneo 
zaidi ya hayo kuna maeneo ya miji miwili astedader akababiwoch umoja astedader akababi addis ababa na dire dawa
picha gariadama
jpg thumb gari huko adama nazareth ethiopia ethiopia ina makabila zaidi ya yenye utamaduni tofautitofauti
watu wengi huongea lugha za kisemiti na lugha za kikushi
waoromo 
 waamhara 
 wasomali 
 na tigray watigrinya 
 ni zaidi ya ya wananchi wote
kumbe kuna makabila mengine yenye watu wachache kiasi kama 
ethiopia ina lugha za kienyeji angalia orodha ya lugha za ethiopia
lugha ya kiingereza kiingereza ndiyo lugha ya kigeni inayoongelewa zaidi na kufunzwa katika shule ya upili
wakristo ambao ndio wengi 
 kati yao waorthodoksi wa mashariki 
 wanaishi hasa kwenye milima na waislamu 
 na wapagani 
 wengi wanaishi kwenye mabonde
picha ethiopian painting seanmcclean
jpg left thumb picha katika ngozi inayomuonyesha padri wa kanisa orthodoksi la ethiopia tewahedo akichezea ala za muziki za kienyeji
ufalme wa aksum ulikuwa milki na nchi ya kwanza kukubali ukristo ambapo askofu frumentius wa taya aliyetumwa na atanasi wa aleksandria kuiinjilisha nchi alimuongoa ezana wa aksum katika karne ya 
labda frumentius alifika tayari na wamonaki kama wamisionari
lakini umonaki hasa ulianza mnamo mwaka walipofika wamonaki tisa wenye asili ya siria waliotokea misri katika monasteri za pakomi
hivyo mpaka leo mtindo huo ndio unaotawala kati ya umati wa wamonaki wa ethiopia wakati wakaapweke ni wachache ingawa hawajawahi kukosekana
athari za siria na misri zinajitokeza katika mambo mengi
wamonaki wanaishi katika vibanda vya binafsi wakikutana kwa sala tu
wamonaki wanawake kawaida ni wajane wanaishi jirani na monasteri ya kiume wakiitegemea kiroho na kiuchumi
uislamu nchini ethiopia unapatikana kutoka mwanzo wa dini hiyo ambapo nabii muhammad aliwaambia waislamu waepuke kuuliwa maka kwa kukimbilia uhabeshi ambayo ilitawaliwa na mfalme mkristu
hata utamaduni wa kiislamu wasema bilal ibn ribah bilal mfuasi wa nabii muhammad alikuwa ametokea ethiopia
katika aina hii ya demokrasia wachache hupewa dhamana na wengi katika uwakilishi wa jamii katika maamuzi
wayahudi ambao waitwa beta israeli falasha walioishi ethiopia tangu karne nyingi wengi wao wamehamia israeli hasa katika karne ya 
mbali na dini hizo za kimataifa kuna wafuasi wa dini za jadi za dini asilia za kiafrika kiafrika
mnamo aprili mnara wa aksum mojawapo ya dafina za kidini ethiopia ulirudishwa na waitalia ambao waliunyakua mwaka na kuupeleka roma
italia ikakubali kuurudisha mnamo kulingana na mkataba wa un umoja wa mataifa
ethiopia ndiyo nyumba ya kiroho ya rastafari mwendo wa rastafari ambao wanaamini ethiopia ni zion
warastafari wamuona mfalme haile selassie kama yesu
picha eth coffeelady
jpg thumb mwanamke mkulima wa mbuni na kapu la mbegu za kahawa huko ethiopia ethiopia imebaki nchi mojawapo fukara waethiopia wengi wanapewa chakula cha msaada kutoka ng ambo
kutoka kati ya uchumi ulianza kutolewa katika ujamaa na kuendekeza uchumi wa soko huria serikali inasisitiza uchumi wa rasilimali ili kuzuia uvivu wa uchumi uliojitokeza wakati wa amri ya ujamaa
mwaka ubinafsishaji wa kampuni kaanza viwanda mabenki ukulima biashara za ndani na biashara za kimataifa
mambo mengi ya biashara hutegemea ukulima wauzaji viwanda vya kufunganya na kuuza nje mavuno ya ukulima
mavuno yanayouzwa nje mengi yanatolewa na wakulima wa kiasi binafsi
wanazalisha kahawa nafaka hasa maharagwe mbegu za mafuta viazi miwa na mboga
biashara ya nje hasa ni ya kuuza mazao kahawa ikiwa ndiyo inayoleta pesa nyingi za kigeni
mifugo ya ethiopia inaaminika kuwa ndiyo wengi zaidi afrika
mnamo ilihesabika kuwa asilimia ya mapato ya uchumi yanatokana na mifugo
ethiopia ni nchi mojawapo inayotoa wanariadha wazuri zaidi duniani hasa kama wa mbio wa masafa ya kati na masafa marefu
kenya na morocco ni wapinzani wa ethiopia kwa michezo ya mabingwa wa dunia na michezo ya olimpiki olimpiki kwa masafa ya kati na marefu
huko nyuma ethiopia ilitoa mwanariadha maarufu katika historia ya mchezo huu duniani abebe bikila
yoweri kaguta museveni ntungamo wilaya ya ntungamo uganda ni rais wa uganda tangu januari 
alichukua madaraka baada ya kushinda vita vya msituni chini ya kundi la national resistance movement na kushinda katika chaguzi za urais za mwaka na 
kwa muda mrefu kabla ya kuwa rais wa uganda museveni aliongoza vita vya msituni dhidi ya serikali za idd amin aliyetawala toka mwaka na serikali ya milton obote aliyekuwa madarakani mwaka 
kutokana na mafanikio ya mapambano dhidi ya ugonjwa wa ukimwi na kukubali kwake kufuata sera za benki ya dunia na shirika la fedha duniani museveni alipata sifa kubwa toka kwa viongozi wa mataifa ya magharibi
mwishoni mwa miaka ya museveni alikuwa akielezewa kuwa ni mfano bora wa kizazi kipya cha viongozi wa afrika
hata hivyo uongozi wake umetiwa dosari na mambo kadhaa ikiwa ni pamoja na ushiriki wake katika vita vya wenyewe kwa wenyewe katika jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na rwanda
mambo mengine ni pamoja na ukiukwaji wa haki za kisiasa unaofanywa na serikali yake dhidi ya wapinzani kama vile kizza besigye na kitendo cha kubadili katiba ya nchi hiyo ili aweze kugombea urais mwaka 
jeshi ni jumla ya watu wanaopewa mamlaka ya kutumia nguvu ya silaha kutetea nchi kwa niaba ya dola au kutekeleza maagizo ya serikali dhidi ya maadui wa nje kwa nguvu ya silaha
neno latumika hasa kwa kutaja jeshi la ardhi jeshi la wanamaji na jeshi la anga
kusudi hili shidi ya hatari na nje ni tofauti kuu na kazi ya polisi ambayo ni mkono mwingine wa serikali ya taifa mwenye silaha
hata hivyo kuna nchi ambako tofauti kati ya jeshi na polisi si wazi vile hasa kuna nchi nyingi ambako jeshi limepewa wajibu wa ndani ya taifa au ambako wanajeshi walichukua mamlaka mkononi mwao kwa nguvu ya silaha zao
katika nchi mbalimbali kuna vikosi vinavyotekeleza shughuli ndani ya taifa lakini vina silaha sawa na sehemu za jeshi na wakati mwingine vinahesabiwa kama sehemu ya jeshi
kwa mfano vikosi vinavyolingana na ffu ya tanzania vinaitwa gendarmerie huko ufaransa na nchi nyingi za afrika magharibi au carabinieri huko italia na kule vinahesabiwa kama mkono wa jeshi ingawa kazi yao ni ya ndani ya nchi
hali ya jeshi vitani husimamiwa na sheria ya kimataifa ya vita jinsi ilivyoundwa katika mikataba mbalimbali ya kimataifa
sheria hii inalenga kulinda watu raia wakati wa vita na pia haki za wanajeshi wakikamatwa na adui
wanajeshi wanafuata utaratibu huu wanalindwa na sheria inayokataza pia watu raia kubeba na kutumia silaha na kushiriki katika mapigano
katika vita nyingi sheria ilipuuzwa lakini kuna mifano kadhaa katika karne ya ambako jinai za vitani zilifuatiliwa kwa mfano kwenye kesi za nuremberg kuhusu jinai za vitani upande wa ujerumani na kesi zilizofikishwa mbele ya mahakama ya kimataifa ya jinai tangu mwaka 
jeshi la ardhi lina kituo ama kambi ambayo kambi hii yaweza kulinda kundi ya jeshi divisheni ama umma wajeshi
kukitokea vita jeshi huwa wakipeleka divisheni na kundi za kijeshi kwa vipimo kulingana na vita na mbinu za kusukuma ama kushinda adui kwa vita
na pia ratili ya vita ikiwapendukia jeshi hupeleka wanajeshi pulikiza ili kusukuma adui kabisa ama kumshinda adui
jeshi la taifa ni jeshi ambalo lachukua ubinzani kwa vita kwa ardhi kwa mfano jeshi ya uganda ama jeshi ya wafaransa arm e de terre
shurutisho nyingi za jeshi hutofautishana kati ya jeshi la ardhi jeshi la anga na jeshi la majini hasa kugawa jeshi kwa matawi tatu
kwa historia jeshi la anga lilikuwa pamoja na jeshi la ardhi hasa kwa historia ya uchina ama jeshi ya ukombozi ya umma wa uchina ilichanganya jeshi la ardhi jeshi la majini jeshi la anga divisheni za makombora na usayari kwa tawi moja
majeshi ya kisasa yaitwa pia huduma ama askari watawala
hii inaweza kuhusu pia matawi ya vita jeshi kwa miguu vifaru makombora na mhandisi wa jeshi na pia wasafirishaji wa matawi kama mawasiliano watambuzi daktari wapeleka vifaa na jeshi la ndege tofauti na jeshi la anga
jeshi laweza kuwa kubwa kama chama chama cha jeshi shurutisho ambayo ina kundi nyingi zaidi za askari
jeshi tofauti hujigawa kulingana na utamaduni wao hasa marekani jeshi la kwanza la marekani
kwa jeshi la uingereza jeshi kwa shurutisho ni jeshi la kwanza na marekani ni divisheni ya kwanza
jeshi kikundi ama jeshi kinara ni shurutisho kubwa zaidi kulingana na umma utatuzi na ushirikana
sovieti jeshi la urusi lilikuwa limegawanywa kwa kundi za askari ambazo zilikuwa chini ya jeshi shurutisho vitani
lakini wakati wa amani kundi hizi zilikuwa chini ya tarafa ya jeshi
 astron nyota na nomos sheria ni elimu juu ya magimba kwenye ulimwengu kama vile nyota sayari miezi vimondo nyotamkia galaksi kuhusu nyendo zao nafasi umbali ukubwa na sheria zinazotawala tabia zao
astronomia ni tofauti na unajimu ambayo si sayansi bali jaribio la kuona uhusiano kati ya nyota na tabia za wanadamu pia kutabiri mambo yajayo
kutazama nyota vile kulikuwa msaada wa kupanga vipindi vya mwaka na kuunda kalenda
kwa karne nyingi wataalamu katika sehemu mbalimbali za dunia walihisi ya kwamba nyota hizi zilikuwa miungu zilioonekana kwa mbali sana
katika vitabu vya kidini vya kale kuna majadiliano juu ya tabia zao wakati mitholojia ya mataifa mengi iliona nyota kuwa miungu biblia ilifundisha ni taa zilizowekwa na mungu wa pekee mwumbaji wa ulimwengu
wataalamu wa kale katika nchi kama uhindi au ugiriki ya kale walianza kutambua mwendo wa sayari na kuunda nadharia yuu ya uhusiano wa dunia jua na sayari nyingine
tangu kupatikana kwa vyombo vya utazamaji nyota vilivyoboreshwa kama darubini elimu halisi juu ya nyota na sayari ilisogea mbele
siku hizi wataalamu wameelewa tabia za nyota nyingi kuwa magimba kama jua letu wakati sayari kuwa magimba kama dunia yetu yanayozunguka jua letu katika mfumo wa jua
wameelewa pia ya kwamba kuna mabilioni ya nyota zinazojumika pamoja katika makundi makubwa yanayoitwa galaksi
vyombo vya utazamaji vilivyopatikana katika karne ya vilionyesha magimba yasiyoonekana kwa macho kwa sababu hayana nuru ya kawaida bali yanafikisha kwetu mnururisho ya mawimbi ya redio tu
sayari ni gimba la angani kubwa linalozunguka jua na kung aa kutokana na nuru ya jua iliyoakisiwa tofauti na nyota na jua zinazong aa pekee yake
katika sayari viumbe mbalimbali vinapatikana lakini dunia tu ina viumbe hai
jua letu lina sayari nane ambazo ni utaridi mercurius zuhura pia ng andu venus dunia yetu earth mirihi mars mshtarii jupiter zohali saturnus uranus na neptun
toka mwaka hadi agosti pluto ilikuwa ikitambulika kama sayari hivyo kufanya idadi ya sayari zinazojulikana kuwa tisa
hata hivyo chama chenye mamlaka ya masuala ya sayari na nyota international astronomical union kimetangaza rasmi kuwa pluto sio sayari na kuiita sayari kibeti
sayari tano za utaridi zuhura meriki mshtarii na zohari huonekana kwa macho kama nyota angani
lakini tangu zamani zilitambuliwa kuwa tofauti kwa sababu hazikai mahali palepale kama nyota ya kawaida bali huhamahama angani
kutokana na tabia hii zimetazamiwa mara nyingi kuwa na nguvu za pekee au hata kuwa miungu
unajimu imetumia mwendo wa sayari zinazoonekana kwa macho kama msingi muhimu wa makadirio yao
sayari nyingine katika mfumo wa jua zimetambuliwa tangu kutokea kwa astronomia ya kisayansi kwa darubini
katika lugha ya kiswahili sayari zinazoonekana kwa macho huwa na majina ya asili ya kiarabu isipokuwa zuhura ina jina la kibantu la ng andu pamoja na jina la asili ya kiarabu
jumla ya jua sayari zote pamoja na miezi yao sayari kibete vimondo nyotamkia na asteroidi inaitwa mfumo wa jua
sayari za jua letu hutofautiana kati yao katika ukubwa na pia muundo
mshtarii jupiter ni sayari kuwba na masi yake ni mara masi ya dunia yetu
sayari ndogo ni utaridi na masi yake ni takriban nusu ya dunia
kutokana na umbali tunatofautiana sayari za ndani kuanzia utaridi mercurius hadi ukanda wa asteroidi halafu sayari za nje kuanzia mshtarii jupiter hadi uranus
muundo ya sayari ni tofauti kuna vikundi kulingana na mata inayojenga sayari wataalamu wa astronomia wamegundua sayari za nje ing
exoplanets yaani sayari zilizopo nje ya mfumo wa jua letu zinazozunguka nyota mbalimbali
kutokana na umbali mkubwa na matatizo ya utazamaji kwa muda mrefu hapakuwa na uhakika kama nyota kuwa na sayari ni jambo la kawaida angani au kama sayari ni chache tu
 kumethebitishwa na kati ya hizi mifumo ya sayari imetambuliwa ambako ni zaidi ya sayari zinapatikana
nyingi kati ya hao zilikuwa na ukubwa kufanana na mshtarii au kubwa zaidi
nyota kwa lugha ya kawaida ni nuru ndogo zinazoonekana angani wakati wa usiku
kwa kutumia darubini na vifaa vya kisasayansi imegunduliwa ya kwamba ni magimba makubwa sana katika anga la nje yanayong aa kwa sababu yanatoa mwanga joto na aina mbalimbali za mnururisho kutokana na myeyungano ya kinyukilia ndani yao
lakini ziko mbali sana na kwa hiyo tunaziona kama nukta ndogo za nuru
kwa jumla nyota zinaonekana kwenye anga kwa mpangilio usiobadilika na kila nyota huwa na mahali pake pasipobadilika kati ya nyota nyingine hata kama nyota kwa jumla zinazunguka angani juu yetu kila siku
habari za nyota zinakusanywa na kunfanyiwa utafiti na sayansi ya astronomia
wanaastronomia wanatumia vifaa kama darubini kutazama nyota na kupima nuru yao
kwa kutumia mbinu za sayansi ya fizikia inawezekana kutambua tabia nyingi za nyota ingawa ziko mbali sana
kuna pia unajimu ambao ni mbinu za kale sana nyingi lakini haufuati utaratibu wa kisayansi unajaribu kutabiri mambo yajayo kutokana na nyendo za nyota
nyota zinazoonekana kwa macho wakati wa usiku ni kama lakini idadi yao hali halisi ni kubwa zaidi
hakuna aliyeweza kuhesabu nyota zote kuna makadirio ya kuwa idadi inaweza kufika 
nyota hupatikana angani katika makundi kama mawingu makubwa sana
galaksi yetu ikiwemo mfumo wa jua letu imekadiriwa kuwa na nyota zaidi ya 
tunaona sehemu za nyota zake angani zikionekana kama kanda la kung aa linalojulikana kwa jina njia nyeupe
kando la galaksi huwa makundi madogo zaidi yenye nyota mamia hadi malakhi yanayoitwa fungunyota
kutokana na umbali mkubwa kati ya nyota na nyota umbali huu hutajwa kwa kipimo cha mwaka wa nuru
nyota jirani kabisa na jua letu inaitwa alpha centauri umbali wake ni 
 miaka ya nuru maana yake nuru yake inahitaji zaidi ya miaka minne hadi imefika kwetu
kwa maana nyingine tunaiona nyota hii jinsi ilivyoonekana miaka minne iliyopita
galaksi ya jirani inayoitwa andromeda ina umbali wa miaka ya nuru milioni 
fizikia na astronomia zimegundua ya kwamba nyota hazidumu milele bali zina mwanzo na pia mwisho
kutokana na tabia hii wataalamu mara nyingi huongea juu ya maisha kuzaliwa na kufa kwa nyota ingawa si viumbehai
nyota zinaanzishwa katika nebula au katika mawingu makubwa ya gesi kwenye anga la ulimwengu
kama wingu ambalo sehemu kuwa yake ni hidrojeni ni kubwa sana inaanza kujikaza kutokana na graviti yake
katika muda wa miaka mioni wingu linajikaza kuwa tufe kadhaa kubwa na ndani ya tufe hizi halijoto inazidi kupanda
kadiri jinsi gesi inajikaza nguvu ya graviti ndani yake inaongezeka na atomi zake zinaanza kugusana
kipindi cha mmeyungano nyuklia wa hidrojeni kinaendelea kwa miaka mabilioni hadi sehemu kubwa ya hidrojeni imekwisha
hapa sehemu za nje ya nyota hupoa na kupanuka halii hii huitwa pandikizi nyekundu red giant kwa sababu ya ukubwa na rangi yake
mapandikizi mekundu kadhaa huonekana kwa macho tu angani yaking aa kwa nuru nyekundu
kama masi ya nyota bado ni kubwa mmeyungano nyuklia unaendelea kuzaa elementi nzito zaidi kwa sababu sehemu ya heli inaendelea kujibadilisha kuwa elementi za juu zaidi
inaaminmiwa ya kwamba elementi zote ulimwenguni zilianzishwa ndani ya nyota
mwishowe kama masi haitoshi tena kuendeleza mmeyungano masi inaweza kujikaza kutegemeana na ukubwa wa masi nyota inaweza kupasuka
mabaki ya mlipuko huu yanakaa angani tu na mara nyingi huingia tena katika mwendo wa kuzaa nyota mpya sehemu ndogo za masi hii huwa sayari
katika hali hii nguvu ya graviti ni kubwa mno inashika hata nuru yenyewe ambayo haiwezi kuoka nje tena
daniel toroitich arap moi amezaliwa septemba alikuwa rais wa kenya kutoka mpaka 
moi alizaliwa sacho wilaya ya baringo mkoa wa bonde la ufa na alilewa na mamake kimoi chebii kufuatia kuaga dunia mapema kwa babake
baada ya kumaliza masomo ya chuo cha pili cha tambach aliweza kujiunga na chuo cha ualimu mjini kapsabet
mwaka wa moi aliingia siasa akachaguliwa kwa kiti cha wanabaraza wa mkoa wa bonde la ufa
mwaka wa moi naronald ngala waliunda chama cha kadu ambayo kwa kiswahili ni muungano wa demokrasia ya waafrika wa kenya kilichoshindana na kanu iliongozwa na mzee jomo kenyatta
kadu yenyewe ilitaka katiba ya majimbo na kanu yenyewe ilipendelea serikali ya muungano
kanu ilikua kubwa na umma nakwa hivyo waingereza iliwapidi waache katiba ya majimbo
mwaka wa moi alichaguliwa kwa baraza la bonde la ufa tena na mwaka wa kwa baraza la bunge kwa kiti cha baringo ya kaskazini
baadaye akawa waziri wa elimu kabla ya madaraka mwaka wa 
baada ya kenya kupata uhuru mnamo desemba kenyatta kasadikisha moi ya kwamba kadu na kanu ziungane pamoja kumaliza ukoloni
kwa hivyo kenya ikawa nchi ya chama kimoja ikiimarishwa na muungano ya wengi wak k y waluo
moi aliweza kupanda cheo na kuwekwa waziri wa mambo ya ndani hasa kwa umuhimu wake kuleta faraja za watu wa bonde la ufa na jumla kadu kwa serikali ya umoja wa taifa
baadaye aliweza kupanda cheo zaidi akawa makamu wa rais mnamo 
kama kiongozi kutoka kabila ndogo alituliza makabila haya makubwa nchini kenya
lakini moi alipingwa na wanamgambo wa kabila hizi kubwakubwa hasa wakikuyu na waluo
hii ilileta watu na wanamgambo hao kujaribu kupendua katiba kuzuia makamu wa rais kuchukua uongozi hasa rais akiaga dunia
hata kwa uzee na afia yake kenyatta kudhoofika aliwapinga wanamgambo hao nakudumisha katiba na hivyo kuonyesha kambi hii ya faraja zake na kambi ya faraja za oginga odinga kua amchagua moi kama kiongozi ambaye atumaini amfuatilize kwa uongozi wa kenya
mzee jomo kenyatta alipoaga dunia agosti moi alichukua kiapo na kuwa rais wa kenya
alisafiri sehemu na eneo zote kenya nabasi wananchi wa kampa faraja na hongera
alipochukua kiapo kua rais wa kenya alinena kwamba atafuata nyayo hasa kumaanisha ataendelea na sera za kenyatta na umoja wa harambee
ijapokua wanamgambo kwa siasa hasa kwa kabila za wengi walidhani kua moi nikama rais mlindaji kwa sababu ya kua ametoka katika kabila ndogo
mnamo agosti wanajeshi waminifu kwa moi waliwaponda wanamgambo wa jeshi la aanga wa kiongozwa na hezekiah ochuka ambao kwa shirika na wanasiasa kadhaa walijaribu kupendua serikali
moi alichukua nafasi ngumu zaidi na kuwavuta kazi wapinzani na kutafuta waaminifu kwa serikali yake
moi aliweza kuwatoa watu shuku kwa serikali yake ambao aliwaridhi kutoka serikali ya kenyatta na pia watu shuku kwa idhara za sheria hasa kama wakili wa serikali kama charles njonjo
wengi wa wapangaji walihukumiwa na wengine kusamehewa hasa wanajeshi wa aanga walihukumiwa kwa koti ya jeshi
baadaye moi aliingeuza katiba kwa faraja ya kambi yake na kuiweka kenya iwe de jure nchi ya chama kimoja
wakenya wataalimu na wamaarifa na pia vyoo vikuu vili leta upinzani na kupinga kwa mgambo kuhusu chama kimoja nchini kenya
kwa chuo na sehemu za watalaamu zikawa mojawapo ya uendekezaji wa mwandamano wa kupinga utawala wa chama kimoja
lakini polisi jasusi waliweza kupenya makundi ya miandamano hii na watu wengi katoroka ng ambo
umakisti haungia fundishwa kwa vyoo kuu na miandamano za mvungu kama mwakenya na pambana zikaanza
moi alijulikana ng ambo kama kiongozi anayeunga mkono ulaya ya magharibi kwa vita za pepo za ukomunisti na ukapitalisti
lakini serikali za ulaya ya magharibi ziliona kenya kama nchi inayopinga ukomunisti na hivyo kambi ya nguvu kwao kushinda ukomunisti
kwa hivyo kenya ilipokea misaada kutoka nchi za capitalisti zaidi ilikuzuia ujamaa uliotambakaa ethiopia somalia tanzania na pia vita za uganda
kwa hivyo siasa za uhuru na haki za kibinadamu hazikuwazisha ulaya ya magharibi hatakidogo
moi alianza kuonekana kama mdhalimu kwa sababu alianza kuwafunga jela wanamgambo wakidemokrasia na pia jela zingine za kisiri ambazo watu waliteswa kwa kunanuliwana swali
ulaya ya magharibi ikawacha kuipa kenya usaidizi wa kigeni na kwa kazo pande zote dani kenya na nje ng ambo moi kakubali kuruhusu demokrasia ya vyama nyingi ambapo moi mwenyewe kaunga uchaguzi na kukampaini kwa nguvu zaidi kwa kupinga upinzani kasarani mnamo desemba 
moi alishinda uchaguzi wa na ambapo ulizidi kwa vita vya ukabila mkoa wa bonde la ufa
moi aliweza kuwagawa watu wa upinzani kwa kukema ukabila na vyama vya upinzani kupasuka kwa kambi za faraja za kabila
na pia kwasemekana uwizi wakura hasa mkoa wa bonde la ufa na ukambani
mwaka wa intidhamu zisio husika na serikali kama kombo la kimataifa endnote na uchunguzi wa muungano wa kimataifa endnote zilichapishwa kuonyesha haki za kibinadamu kwa wapizani wa siasa hazikutetewa kenya moi akiwa rais
ilisemekana kwamba moi aliiona goldenberg kama njia moja ya kupata pesa za kigeni nchini kenya ambapo uchumi utalii na usaidizi wa kigeni ulipokoma mwaka wa 
hivyo goldenberg ilinunua na kuuza migodi iliochomolewa congo
aibu hii ya goldenbarg ni gharama ya asilimia ya utolezi wa uchumi mwaka mmoja
pesa zilizolipwa goldenbarg zilikua zitolee kenya pesa za kigeni lakini kwa sababu ni mambo fisadi basi waliopewa pesa hizo wakurudisha na basi serikali ya sasa ya mwai kibaki ya jaribu kuchunguza kesi yenyewe zaidi
wengi kwa faraja za moi walisema katiba itekelezwe ili achaguliwe mara ya tatu lakini moi mwenyewe kawapinga na kutawa na kumchagua uhuru kenyatta kama mwenye kiti kwa chama cha kanu mwana wa rais wa kwanza
raila amollo odinga kwa bidii alikampainia mwai kibaki a mbapo alishinda urais kwa muungano wa narc na kukiriwa desemba 
moi aishi kwa utawa mjini kapsabet ambapo huduma zake za amani na usaidizi azifanyia kwa chuo cha moi afrika
wakenya wengi wamtambua moi kwa hoja na vigelegele mahalipopote asimama
moi hatawaleo aiunga nchi ya umoja nchi ambayo inaunganisha makabila yote juzi siku ya uchaguzi wa maono wa katiba mpya moi kaipinga katiba ambayo itagawa watu
katiba mpya ilipokataliwa na watu kibaki kwa hadhara yasemekana na magazetti kwamba kapanga mkutano na moi kujadili njia ya kusonga mbele
mwaka wa nuru ni kipimo si cha muda lakini cha umbali
kinataja umbali unaopitiwa na nuru ikitembea kwa muda wa mwaka mmoja wa dunia yaani siku 
msingi wa kipimo hiki ni kasi ya nuru ya kuwa nuru inatembea takriban kilomita kwa sekunde
idadi kamili ni mita kwa sekunde moja
mwezi wa dunia yetu una umbali na sisi kama sekunde moja ya nuru au kilomita lakhi tatu na dunia
katika mwaka mmoja umbali huo unafika mita 
kipimo hiki kinahitajika kutaja umbali kati ya nyota na nyota angani
umbali huu umepimwa kuwa miaka ya nuru mamia maelfu au hata mamilioni
kutokana na ukubwa wa ulimwengu umbali katika anga ni kubwa sana
nyota jirani kabisa na jua letu inaitwa alpha centauri umbali wake ni 
 miaka ya nuru maana yake nuru yake inahitaji zaidi ya miaka minne hadi imefika kwetu
kwa maana nyingine tunaiona nyota hii jinsi ilivyoonekana miaka minne iliyopita
speed of light imekubaliwa kuwa nuru inatembea mita kwa sekunde moja katika ombwe
kama nuru inapita katika hewa kasi yake inapungua
katika nadharia ya uhusianifu ya einstein kasi ya nuru inadhaniwa kuwa ni ileile wakati wowote pia katika hali yoyote
yaani kasi inabaki ileile hata kama nuru inatoka katika chombo chenye kasi yenyewe au kama mtazamaji ana mwendo wake mwenyewe
katika nadharia hii hakuna mwendo mwenye kasi kushinda nuru
kasi ya nuru imekuwa kipimo cha kimsingi katika sayansi za fizikia na unajimu
kasi hiyo haihusu nuru pekee inayoonekana kwa macho ya binadamu lakini pia kwa aina mbalimbali ya mnururisho kama mawimbi ya redio n
tangu safari ya kwanza ya watu kufika mwezi chini ya mradi wa apollo wa nasa tabia ya nuru kuwa na kasi ilionekana kwa watazamaji wote
kila safari kituo cha nasa katika mji wa houston iliwaita wanaanga kwa redio jibu ilichukua sekunde kadhaa hadi kufika kutokana na umbali wa kilomita lakhi tatu kati ya dunia na mwezi hivyo mazungumzo yaliendelea kwa vituo vya kusubiri hadi sauti imefika na kurudi
kama siku moja wanaanga watasafiri mbali zaidi hadi meriki au zohali muda huu utaongezeka kutokana na umbali na kasi ya nuru inayobaki ileile
galaksi ni kundi la nyota nyingi zinazoshikamana pamoja katika anga la ulimwengu kutokana na graviti yao
nyota hupatikana angani katika makundi kama mawingu makubwa sana
kwa wastani kila galaksi imekadiriwa kuwa na nyota kama bilioni lakini kuna galaksi kubwa na ndogo
galaksi yetu ikiwemo mfumo wa jua letu imekadiriwa kuwa na nyota zaidi ya 
sehemu ya nyota hizi zinaonekana kama kanda la kung aa kwenye anga la usiku linalojulikana kwa rangi yake kama njia nyeupe au njia ya maziwa kiowevu hicho kwa kigiriki kinaitwa galax
umbo lake unafanana na kisahani kikiwa na kipenyo cha miaka ya nuru na kikiwa na unene wa miaka ya nuru 
galaksi iliyo karibu angani inaitwa andromeda na ina umbali wa miaka ya nuru milioni 
kuna makadirio ya kwamba idadi ya galaksi bilioni inaweza kuangaliwa kwa vyombo vinavyopatikana
hadi sasa sehemu ndogo tu imehesabiwa lakini mara kwa mara galaksi mpya zinatambuliwa kwa njia ya darubini au vyombo vya angani
galaksi zinazojulikana zimepewa namba katika orodha ya kimataifa ya wanasayansi wa astronomia
tx moshi william jina halisi shaban ally mhoja kishiwa alikuwa mmoja wa wanamuziki mahiri wa muziki wa dansi nchini tanzania
kwa miaka mitatu mfululizo moshi william alitunukiwa tuzo ya kitaifa ya utunzi bora 
moshi william alijiunga na bendi kongwe nchini tanzania juwata jazz band mwaka akitokea bendi ya polisi
nyotamkia kometi ni gimba dogo la angani linalozunguka jua kwa njia ya duaradufu yenye sehemu kubwa mbali na jua na sehemu ndogo karibu na jua
pale inapokaribia jua inaotesha mkia unaoipa jina lake la nyota yenye mkia
mkia huu ni hasa mvuke inayong aa kutokana na nuru inayoakisiwa
mwili wa nyotamkia ni mchanganyiko wa mawe vumbi na barafu
muda mwingi nyotamkia iko mbali na jua hata haionekani kwa darubini
ikifuata njia ya mzunguko na kukaribia jua kiasi cha kutosha inaanza kuonekana kama nyota ikiakisi nuru ya jua
ikikaribia jua zaidi sehemu ya barafu yake inaanza kuyeyuka kuwa mvuke unaoachana na nyotamkia yenyewe na kuonekana kama mkia
mkia huu unaelekea kila wakati upande usio wa jua kwa sababu upepo wa jua unapuliza mvuke upande ule
kati ya nyotamkia ni kadhaa tu zinazokaribia kiasi cha kutosha hadi zinaonekana kuwa na mkia kwa macho tu kwa muda wa wiki hadi miezi kadhaa
zamani ziliaminiwa kuwa ishara kutoka mbinguni au kutoka kwa mungu zikisababisha wasiwasi na hofu
nyotamkia zimetambuliwa kuwa magimba yanayorudi baada ya muda fulani
mara ya kwanza nyotamkia ya halley ilitambuliwa na mwingereza edmond halley mwaka ya kuwa inarudi
halley alitambua ya kwamba nyotamkia aliyoiona mwaka ilikuwa ileile iliyowahi kuonekana mwaka 
alitabiri ya kwamba nyotamkia hii itaonekana tena mwaka ikawa hivyo
nyotamkia hii iliyopewa jina la halley imeendelea kurudi kila baada ya miaka 
ilipoonekana mwaka nuru yake ilikuwa imepungua kulingana na ziara za awali kutokana na kupungua kwa maada yake iliyopotea katika mkia
leo kuna nyotamkia takriban zilizothibitishwa ya kuwa zimerudi
kuna pia nyotamkia chache zilizoonekana kwa darubini jinsi zilivyopasuka na kwisha wakati wa kupita karibu na jua
haiwezekani kujua idadi kwa sababu muda wa kuzunguka jua ambao ni sawa na muda wa kuonekana tena unaweza kuwa miaka mamia hivyo nyingine haikuonekana bado tangu mwanzo wa astronomia ya kisayansi
tarehe novemba lander ya chomboanga rosetta imetua juu ya nyotamkia churyumov gerasimenko baada ya safari ya miaka zaidi ya kilometa bilioni 
ndiyo mara ya kwanza ya chombo kilichotengenezwa na binadamu kutua juu ya nyotamkia yoyote
hatua hiyo itawezesha kuelewa zaidi hulka na historia ya ulimwengu
dedan kimathi oktoba februari alikua mkenya aliyeongoza harakati za kundi la mau mau za kutwaa ardhi iliyokuwa iko mikononi mwa wakoloni toka uingereza
kimathi alihukumiwa na kunyongwa kutokana na harakati zake za kuikomboa nchi ya kenya
waingereza serekali ya wakoloni ilimchukua kimathi kama mgaidi lakini wananchi wengi wa kabila la gikuyu walimchukua kimathi kama mpigania uhuru
alizaliwa mnamo oktoba katika kijiji cha thenge huko tarafa ya tetu wilaya ya nyeri na alinyongwa na waingereza tarehe februari 
alipofika miaka kumi na mitano kimathi alijiunga na shule ya msingi karuna ini ambapo aliweza kustadi kiingereza halisi
hii baadaye ilimsaidia kuandika kwa kiingereza kabla ya mnyanyuko na wakati wa mnyanyuko wa mau mau
alikua muumini wa dini na alibeba bibilia kila wakati
alifanyia kazi idara ya misitu kuokota begu za miti ili aweze kujilipia gharama ya shule
baadaye akajiunga na shule ya upili ya tumutumu csm lakini akaacha shule kwa sababu ya kutolipa gharama ya shule
kimathi alifanya kazi kadhaa lakini hakupata msimamo
mojawapo ya kazi hizo alijiunga na jeshi na kutumwa kwa vita kuu ya pili ya dunia mwaka wa 
lakini mwaka wa alifukuzwa jeshi kwa sababu ya makosa kadhaa
mnamo alijiandikisha kwa chama cha muungano wa waafrika wakenya
mnamo alianza kufunza shule alikosomea lakini wakamfukuza kazi kwa sababu ya kulaumiwa amefanya ubakaji
kimathi aliweza kuvutia watu kwa kuonyesha bidii kwa kazi aina zote alizoweza kufanya
alianza kuwa mfuasi wa mau mau na baadaye kupanda cheo na kueza kuwapa wajiunga wapya kiapo cha mau mau na kwa hivyo akawa haramia kulingana na waingereza
alijiunga tena na kikundi ya arubaini wakombozi wa chama cha kati cha wakikuyu mwaka wa 
alichaguliwa kama karani kwa chama cha kau eneo ya ol kalou na eneo ya thomson falls mwaka wa 
alishikwa kwa mmda mwaka huo lakini akatoroka kwa usaidizi wa polisi wa kijiji
kimathi aliunda baraza yaulinzi wa kenya ambayo ilitoa amri kwa wapiganaji wate msituni mwaka wa 
mwaka wa alishikwa pamoja na bibi yake mmoja wambui
hadithi nyingi za kimathi za eleza vile alivyopigwa risasi
alihukumiwa kifo na mahakama na jaji wa sheria chifu kenneth o connor akiwa bado kitandani katika hospitali kuu ya nyeri
asubuhi na mapema mnamo februari alinyogwa na serikali ya wakoloni waingereza
kimathi alizikwa kwenye kaburi la umma mahali pasipojulikana katika gereza la kamiti
serikali ya uingereza mpaka sasa inapinga maiti ya kimathi ifukuliwe ili azikwe tena kirasmi kwasababu wanasema alikuwa gaidi
lakini wakenya wengi wamchukulia kuwa shujaa wa taifa
jina la kimathi linakumbukwa nchini kenya hasa kutokana na mitaa ya miji majengo mengi na pia barabara ambazo zimeitwa kwa jina lake
mchezo wa kuigiza wa mzalendo kimathi ama kwa kiingereza the trial of dedan kimathi umeandikwa na ngugi wa thiong o ndugu wa shujaa wa mau mau akishirikiana na micere mugo na mchezo huo unaeleza kisa cha kimathi
fasihi simulizi ni kazi ya sanaa inayotumia mdomo tofauti na maandishi kama kwenye fasihi andishi kama njia kuu maalum kwa ajili ya kufikisha ujumbe
ni sehemu ya msingi ya utamaduni na vipengele vyake vingi vinafanya kazi kama katika fasihi kwa jumla
katika jamii isiyo na uandishi ni wazi kuwa hakuna fasihi andishi
hata hivyo kila jamii ina hazina ya mapokeo yapokelewayo mdomo kwa mdomo kwa mfano utenzi ngano au nyimbo za jadi hivyo vyote ni sehemu za fasihi simulizi
hata jamii ijuayo kusoma na kuandika inaendelea kuwa na fasihi simulizi hasa nyumbani k
hata hivyo mara nyingi fasihi simulizi ya jamii ijuayo kusoma na kuandika ni tofauti sana na fasihi simulizi ya jamii isiyo na uandishi kwa vile imeathiriwa na ujuzi wa kusoma na kuandika na mitindo ya masimulizi yake haiendi sambamba na mitindo ya masimulizi yasiyoathiriwa na uandishi
bujumbura ni mji mkuu wa burundi unaokadiriwa kuwa na idadi ya wakazi 
mji huu upo kaskazini mashariki mwa ziwa tanganyika na ni mji mkubwa zaidi burundi kitovu cha mawasiliano na uchumi nchini humo
bujumbura ni mji pekee burundi ambao una bandari ya kupakia mali na bidhaa mbalimbali za kuuza nje
bidhaa kama kahawa pamba ngozi na madini ya stani
kwa kijiographia bujumbura iko kusini mashariki 
bujumbura ilipanuka toka ilipokuwa kijiji kidogo kilichokuwa kambi ya jeshi ya wajerumani
eneo hii iliitwa afrika ya mashariki ya kijerumani mwaka wa 
lakini baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia bujumbura ilichukuliwa na ubeljiji ambapo shirikisho la mataifa ilisimamia ruanda urundi
jina la mji likabadilishwa kutoka usumbura hadi bujumbura burundi ilipopata uhuru mwaka wa 
bujumbura ni mji ambao umeshuhudia vita vya ukabila kati ya wahutu na watutsi kwa kung ang ania uongozi wa burundi
kati ya mji huu kuna majengo ni yale ya kikoloni na pia kuna soko uwanja wa taifa mskiti mkubwa na kathidro
pia kuna jumba la makumbusho ambalo linaitwa jumba la makumbusho ya maisha na jumba la makumbusho ya jiologia
mambo mengine ya kuchangamsha ni kama hifadhi ya rusizi na kiamba hapo mugere ambapo panasemekana kwamba david livingstone na henry stanley walikutana
lakini watu wengi wasema walikutana ujiji kigoma nchini tanzania ambapo panasemekana ni mwanzo wa mto ulio unaosemekana kuwa hapo ndio mwanzo wa mto nile
maumau ni kundi la wapiganaji wa kenya waliokuwa wakipinga utawala wa kikoloni wa waingereza toka mwaka hadi 
ingawa vuguvugu la maumau halikuwa na mafanikio makubwa kijeshi upinzani wao ulichangia sana katika kuharakisha upatikanaji wa uhuru wa kenya mwaka 
chanzo cha jina la kundi hili maumau hakieleweki vyema
kuna hali ya kutokukubaliana juu ya chanzo na maana ya jina lenyewe
baadhi wanadai kuwa ni jina la vilima fulani huko kenya wengine wanaamini kuwa jina hilo lilitoka kwa masetla wa kiingereza lililokuwa na nia ya kudhalilisha kundi hilo
wako wanaosema kuwa jina hilo ni kifupi cha mzungu aende ulaya mwafrika apate uhuru
sehemu kubwa ya kundi la maumau iliundwa na watu wa kabila la gikuyu huku kukiwa na baadhi ya wanachama toka embu na meru
wagikuyu wenyewe hawakuwa wakiliita kundi hili maumau bali muingi vuguvugu muigwithania anayeunganisha muma wa uiguano kiapo cha umoja au kca kenya central association chama kilichotangulia kupigania haki za wakikuyu
kwenye fani ya jiolojia bonde la ufa ni bonde ambalo limeumbwa kutokana na mwendo wa mabamba ya gandunia mahali yanapoachana
bonde la ufa la afrika ya mashariki ndiyo mojawapo ya mabonde maarufu zaidi duniani
mabonde ya ufa huumbwa kutokana na mvutano wa tektoniki
bonde la ufa latokea kama mabamba ya gandunia huachana na kuaha nafasi
mabonde ya ufa ni mahali ambako volkeno hujitokeza pamoja na matetemeko ya ardhi
mabonde ya ufa makubwa kabisa yapo chini ya maji kwenye misingi ya bahari
vita kuu ya dunia ni jina kwa ajili ya vita inayohusu nchi nyingi katika sehemu mbalimbali za dunia badala ya eneo la nchi kadhaa pekee
kwa kawaida vita mbili za karne ya huitwa vita kuu ya kwanza ya dunia na vita kuu ya pili ya dunia 
wanahistoria wengine hudai ya kwamba hali halisi vita kuu ya kwanza ilizohusu dunia yote ilikuwa vita ya miaka saba kati ya uingereza na madola ya kijerumani ya uprusi na hannover dhidi ya ufaransa urusi austria sweden saksonia na hispania
mapigano yalitokea ulaya amerika ya kaskazini visiwa vya karibi india asia ya mashariki afrika na baharini kote duniani
kwa jeologia aulakogenia ni mkono uliogoma wa mikutano mitatu ya ufa za boma za tektonika
miungano mitatu chini ya boma za bara uanzisha mpasuko mara tatu ya boma hizi za bara
boma za bara zinapopasuka moja wapo ya migongo hii mitatu hukoma kutapakaa ama kuacha kupasuka na hivyo basi ufa ulioacha kupasuka waitwa aulakogenia
na baadaye huwa grabenia iliojazwa na udongo kwa bara
eneo kama hii nimoja wapo ya eneo zinazo leta udhoofu wa mizizi ya mijengo
ugubaji wa mississippi unaohusika na eneo za mtetemeko wa arthi ambao inaitwa eneo za seismik za madrid mpya nimoja wapo ya mfano wa aulakogenia ambao unatokana na upasukaji wa bara ya karne ya kale ilioitwa rodinia
kwa kusini magharibi ukingo wa europa kwa ufuo wa ureno kuna ufa beseni inayoitwa beseni ya lusitania ambao ilitokana pamoja na eneo ya canada ya grand banks ambapo viwanja za mafuta za hibernia ziko
beseni za ufa zilizo achwa na kusonga wima na kutoa ufuo kama beseni ya lusitanian nimoja wapo ya mifano ya beseni zilizo chini ya bahari za ufa za kale
wachache huchaguliwa na wengi kwa njia ya demokrasia huru na haki kwa kufuata katiba ya nchi hiyo
watumiaji wanaombwa kuchungulia lugha viungo na muundo wake tena
kemia jina limetokana na alkemia kwa kiarabu al kemia
kemia yahusu tabia ya elementi na viungo vya atomi ni masomo ya kujua mbadiliko wa radhi na uhusiano wa radhi na miradhi tofauti na pia huhusika wa nishati
kimsingi kemia ni masomo ya atomi na mkusanyo wa atomi kwa molekyuli bilauli ama madini ambazo zajenga radhi za kawaida
kulingana na kemia ya kisasa ni ujenzi wa radhi kwa kiwango cha atomi
kemia wakati mwingine yasemekana kama masomo ya sayansi ya kati kwa sababu inaunganisha pamoja sayansi nyingine kama vile fizikia biolojia na jiologia
kemia ina matawi mengi yaliyo maalum kwa masomo na watalaam wa matawi hayo umahususi huu wa kemia kwa mfano waruhusu utengenezaji wa vitu vipya kuotesha au uendelezaji wa madawa ili kutibu magonjwa na kutambua umekanika wa harakati za maisha
kwa kemia radhi ya weza kuhusika na radhi nyingine ama ihusike radhi na harakati za bidii
uhusiano ambao unajulikana zaidi ni uhusiano wa kiini ama viini na viini vingine kwa jawabu ya kemikali ambapo kiini kimoja au viini za penduliwa kwa ainanyingine
hii yahusu mnururishi wa samaku kama kwa nuru ya kemia ambapo jawabu ya kemikali ya tokea kwa sababu ya papo ya nuru
jawabu za kemikali ni masomo mengine ya tawi ya kemia mbapo ya stadi radhi kwa mifano mingine
kemikali ya kispektroskopi kwa mfano wa stadi uhusiano wa nuru na radhi bila jawabu lolote kutokea
wanasayansi ambao wa dumisha sayansi waitwa wana kemia
kulingana na wana kemia radhi zote vina viungo vya atomi or ama radhi ndogo zaidi zinazounda atomi
atomi za weza kuungana na kutoa radhi kubwa kama ioni molekyuli ama bilauli
mjengo wa dunia ambao tumeuzoea na mitambo ya radhi tumezoea za hakikishwa na jawabu ya viini vya kemikali na uhusiano wa jawabu hizi
chuma cha pua ni chuma ngumu kwa sababu atomi zake zimeshikana pamoja kwa mshono wa bilauli
mbao huchomeka kwa sababu ya jawabu pesi yaoksijeni kwa jawabu za kemikali kwa kiwango fulani ya joto
maji ni kimiminiko kwa joto inayodumisha maisha kwa sababu molekyuli za maji za songa zaidi kuliko kwa mango ya barafu lakini kidogo kwa uvuke
binadamu au mnyama yeyote yuaweza kuona kwa sababu ya uhusiano wa nuru na molekyuli za unyama nyuma ya macho
kwa hii eneo kubwa ya masomo nivigumu sana kuhekima kila stadi kwa kemia na kuhtasari stadi yote kwa jumla
hata kwa wataalamu zaidi wa kemia wengi ujuzi wao umetia maanani kwa stadi kadhaa walizo tia maanani zaidi kwa masomo yao
kemia ina tawi nyingi sana zinazoitwa tawi za kemia ambazo wanakemia watia makini
kemia ambao hufunzwa kwa shule ya upili na miaka ya kwanza ya chuo kuu yenyewe huitwa kemia ya msingi ambayo huwapa wanafunzi masomo ya kemia kwa msingi ili kuimarisha masomo pana ya kemia kulingana na tawi yeyote ya kemia mwana funzi atakayofuata
kwa kemia ya msingi stadi yenyewe haimalizii kwa utaalam lakini wataalam wengi utumia masomo haya ya msingi wa kemia kueleza kazi yao kwa sababu jibu lenyewe ni ngumu zaidi kueleza kwa ujuzi ama jibu lenyewe ni laghai
sayansi ya kemia ni maedeleo ya kisasa kulingana na historia lakini mizizi yake nikutokana na alkemia mbayo ilikua desturi kwa milenia dunia mzima
jina la kemia ni kutoka alkemia lakini etimologia ya alkemia haijavumbuka zaidi ona alkemia
jina al kemia yatoka katika kiarabu al k miya au al kh miya or nao wagiriki kupata jina hii al na kigiriki chumeia ambayo lamaanisha kuunganisha pamoja kumwaga pamoja kuchomelea aloi ya chuma na kadhalika
moto ulikua nguvu ya kiwazo mbayo iligeuza vitu kutoka ainamoja hadi nyingine na hiyo dio ilileta shauku ya binadamu
baada ya migodi kugunduliwa na kuwa madini ya mali watu wengi walitamani kugundua jia ya kupendua madini mengine kua migodi
wana alkemia waligundua taratibu ainanyingi za kemikali ambazo zilileta maendeleo ya kemia ya kisasa
kemia kama vile twaijua leo iligunduliwa na antoine lavoisier ambaye alile sheria ya kuhifathi uzito mwaka wa 
tuzo ya nobel ya kemia ilioanzwa mwaka wa ina historia jema kuhusu ufumpuzi wa kemia miaka iliopita
utabiri wa kemikali ni utabiri unaoweza kuelezwa na kemia na unahusu viungo na bidii
utabiri wa kemikali unahusika na mapenduzi ya tabia ya viini panapotokea majawabu ya kemikali
moto nimojawapo ya utabiri uliowahi kushangaza zaidi
wanakemia wao hujaribu kutabiri mambo yote kuhusu tabiri za kemikali zinazojulikana na kugundua tabiri ambazo hazijajulikana na kuziweka kwa kundi ya jedwali kulingana na tabia ya viini vya kemikali
viini vinaweza kua pia dhoofu ama ziendelee kujiunda kutoka viini vingine kwanjia ya jawabu aina nyingi
jawabu za kemikali zinahusika na mapenduzi au uhifadhi wa bidii utabiri huu wasomwa kwa stadi ya kemia inayoitwa kemikali ya siyarajoto kemia ya athari joto
napia viini vingine hutoa nuru bila kuashwa moto utabiri huu waitwa fosfati nuru
kuna pia matawi mengine ya kitaalamu ambayo yanahusika na kemia
elimu zingine za kemia ni kama kemia ya sayari kemia ya anga uhandisi wa kemikali kemia ya maarifa kemia ya umeme kemia ya mazingira jeo kemia kemia ya kijani kibichi historia ya kemia sayansi ya vifaa kemia ya dawa biolojia ya molekyuli molekyuli za jenetika technologia ya nukta kemia ya mahulukulu madini petrochemistry pharmacology photochemistry kemia ya bidii za nuru na kemikali kemia ya polima kemia ya molekyuli jitu kemia ya wajihi na kemia ya athari joto
mifumo ya kemia ni taratibu zinazo husika kwa eneo hii kupea majina ya viungo vya kemikali
kuna mifumo fumbuzi zaidi ya kupa majina kemikali zilizogudulika
viungo mahuluku zapewa majina kulingana na mifumo ya mahuluku
viungo si mahuluku za pewa majina kulingana na mifumo ya si mahuluku
atomi ni muungano wa radhi ambazo zimepata sitima ya kuunga kwa kiini kwa nuklia ya atomi ambayo ina protoni na niutroni napia elektroni kadhaa ili kupima nguvu viini vilivyo na stima ya kuunga
kiini ni atomi ambazo zina kiwango cha nambari za protoni na nuklia sawa
kwa mfano atomi zote zina protoni kwa nuklia ni atomi za kiini cha kemikali caboni na atomika zote zina protoni kwa nuklia ni atomi za kiini cha urani
maonyesho mazuri ya nambari za viini za kemikali ni jedwali ambayo huweka viini vya kemikali ambazo zina tabia sawa ya kemikali pamoja
orotha ya viinikwa jina kwa ishara na kwa nambari ya atomi na pia kwa kuongezea kuna orotha ya aisotope
kiungo ni kifaa kilicho na hakiba tosha ya viini vya kemikaliambazo za zaleta viungo an mpango wa kujiunganisha ambao unaleta tabia fulani ya kemikali
mfano maji ni kiungo ambacho kina viini vya hidrojeni na oksijeni kwa uwiano wa mbili kwa moja na oksijeni kati ya hidrojeni na kwa pembe ya 
 kati
viungo vi na tengenezwa na kubomolewa kwa jawabu ya kemikali molekyuli ni kiungo asili kidogo zaidi kwa viungo au kiini ambacho hakiwezi kugauika mara nyingi na kia tabia za kemikali
molekyuli hasa yaweza kuwa na atomi mbili ama zaidi zinazo kujiunga kikaza pamoja
ioni ni kifaa kilicho na stima ama atomi ama molekyuli ambayo imepoteza au kuongeza elektroni
iliyoongeza yaitwa kationi kama natiri kationi na na iliyopoteza elektroni yaitwa anioni kama klorini cl ambazo zaweza kutulizana kama chumvi kwa kemikali ni natiri ya kloroni nacl
mfano wa ioni za poliatomi ambazo hazigawani wakati wa jawabu za kali alkali ni kama haidroksaidi oh ama fosfeti po 
kifaa cha kemikali yaweza kuwa ni kiini kiungo ama mchanganyiko wa kiungo viini ama viungo na viini
radhi nyingi twaziona kilasiku kwa maisha yetu na mchanganyiko mwingine nikama anga aloi na radhi za biolojia na zaidi ya vitu vingine nyingi
hugh masekela amezaliwa aprili ni mpulizaji mashuhuri wa tarumbeta wa muziki ya jazz
hugh masekela anafahamika ulimwenguni kote kwa aina ya kupiga jazz la mtindo wa afri jazz na hasa upulizaji wake wa tarumbeta uongozi wa bendi ya muziki tena kama mtunzi na mwandishi mahiri wa mashairi ya muziki
masekela alijifunza kupuliza tarumbeta akiwa shuleni na mwalimu wake ni padri trevor huddleston
padri trevor alikuwa ni mkuu wa shule yao huddleston
masekela alifanya ziara new york marekani ambako alikutana na msanii maarufu wa kimarekani louis armstrong na aliporudi afrika kusini alibeba tarumbeta alizopewa na armstrong ambazo zilimzindua masekela na kuanza kufahamika
akiwa na umri wa miaka ishirini masekela alikuwa akitumbuiza muziki ya aina tofauti hasa ya jazz bebop funk na afrobeat wakati huo alikuwa na kundi la jazz epistles kundi hilo lilikuwa na wasanii maarufu kama mpiga kinanda mahiri abdillah ibrahim
mwaka masekela alikwenda london uingereza ambako alijiunga na shule ya muziki ya guildhall school of music na baadaye alikwenda new york marekani ambako alisoma katika mji wa manhattan
mwaka alitoa albamu yake ya kwanza iitwayo trumpet africa
miaka miwili baadaye alitoa nyingine iitwayo the americanisation of ooga booga ambayo ilitamba mpaka kushika chati hasa baada ya kupigwa na kituo kimoja cha radio cha mjini california
mpaka kufikia agosti alikuwa ameuza nakala milioni na kumfanya apate tuzo ya platinum
hugh ameshirikiana na wasanii kama miriam makeba wa afrika kusini na paul simon wa marekani kwenye albamu ya graceland
tarumbeta lake limesikika zaidi kwenye wimbo wa gumboots na diamonds on the soles of her shoes
thomas jefferson aprili julai alikuwa rais wa tatu wa marekani kuanzia mwaka wa hadi 
pia alikuwa mwandishi wa katiba ya marekani aliyetumia nadharia ya john locke na kupanga hoja za kupinga marekani kuendelea kuwa chini ya mfumo wa utawala wa kifalme chini ya uingereza
nadharia hii ilisaidia kwa kiwango kikubwa kujengwa kwa taifa la marekani kutoka katika utawala wa kifalme uliokuwa chini ya uingereza
pasaka ni jina la sikukuu muhimu katika dini za uyahudi na ukristo
jina la pasaka limetokana na neno la kiebrania tamka pasakh
taarifa za agano jipya zinatoa habari ya kuwa kifo na kufufuka kwa yesu yametokea wakati wa sikukuu ya pasaka ya kiyahudi
kwa hiyo jina la sikukuu hiyo imeendelea kutumikwa kwa ajili ya sherehe ya kikristo
pasaka ni sikukuu inayobadilika tarehe yake katika kalenda ya kawaida kila mwaka
pasaka ya kiyahudi inafuata kalenda ya kiyahudi ni tarehe nisan ambayo ni siku baada ya mwezi mpevu wa kwanza baada ya sikusare ya machipuko mnamo machi
pasaka ya kikristo inaunganisha siku ya jumapili ni jumapili kila mwaka kwa sababu hii ni siku ya ufufuo katika mapokeo ya kikristo pamoja na kumbukumbu ya pasaka ya kiyahudi
tangu mtaguso wa nikea wakristo walipatana kusheherekea pasaka kwenye jumapili ya kwanza baada ya mwezi mpevu unaotokea baada ya sikusare ya machi
kwa hiyo pasaka inaweza kutokea kati ya machi hadi aprili
majina ya pasaka ya kiyahudi na pasaka ya kikristo katika lugha mbalimbali
katika lugha nyingi asili hii bado inaonekana ingawa mara nyingi umbo la neno ni tofauti kidogo
jina la sikukuu ya kiyahudi linapatikana kwa umbo mbalimbali
siku hizi mara nyingi umbo la neno la kiebrania limetumika lakini desturi katika lugha hizo inaonyesha pia umbo linalofanana zaidi na neno kwa ajili ya sherehe ya kikristo
kwa the protozoan parasite tazama entamoeba coli
escherichia coli kwa kawaida hufupisha kama e
coli tamka r i ko li ilipewa jina baada ya theodor escherich ni bakteria yagramu hasi yenye umbo la fimbo ambayo kwa kawaida hupatikana katika utumbowa chini wa viumbe damu moto endothamu
aina nyingi za e
koli si hatari lakini nyingine kama vile serotaipu zinaweza kusababisha madhara makubwa ya sumu ya chakula katika binadamu na mara kwa mara husababisha bidhaa kurejeshwa kwa watengenezaji
zile zisizo hatari ni sehemu ya kawaida ya viumbe vya utumbo na zinaweza kufaidi wenyeji kwa kuzalisha vitamini k na kwa kuzuia kuanzishwa kwa bakteria ya kusababisha magonjwa ndani ya utumbo
koli hazikai tu kwenye utumbo na uwezo wao wa kuishi kwa muda mfupi nje ya mwili inazifanya viumbe viashiria halisi kupima sampuli za mazingira kwa ukolezi wa kinyesi
bakteria hii inaweza kukuzwa kwa urahisi na jeni yake ni rahisi na inaweza kufanywa kwa urahisi au kurudiwa kwa kupitia mchakato wa metajeni na kuifanya moja ya viumbe vya prokarioti ambavyo mifano yao imetafitiwa sana na aina muhimu katika teknolojia ya mimea na mikrobiolojia
koli iligunduliwa na daktari wa watoto na mtafiti wa bakteria mjerumani theodor escherich katika na kwa sasa imeainishwa kama sehemu ya familia ya enterobacteriaceae ya gamma proteobacteria
aina ya e
koli ni kikundi kidogo ndani ya jamii hiyo ambacho kina sifa za kipekee ambazo zinaitofautisha kutokana aina nyingine za e
koli
tofauti hizi mara nyingi huweza kuonekana tu katika ngazi ya masi hata hivyo zinaweza kuleta mabadiliko katika fiziolojia au maisha ya bakteria hii
kwa mfano aina inaweza kupata uwezo kusababisha magonjwa uwezo wa matumizi ya chanzo cha kipekee cha kaboni uwezo wa kupambana na shubaka fulani ya kimazingira au uwezo wa kupinga mawakala wa kumaliza mikrobu
aina mbalimbali za e
koli mara nyingi hutegemea kimelea na kuifanya rahisi kujua chanzo cha ukolezi wa kinyesi katika sampuli ya mazingira
kwa mfano kujua aina ya e
koli iliopo katika sampuli ya maji inaruhusu kufanya uamuzi kuhusu asili ya ukolezi kama umetoka kutoka kwa binadamu mamalia mwingine au ndege
aina mpya za e
koli hufuka kwa njia ya mchakato wa asili wa kibiolojia na kupitia mabadiliko ya jeni na kupitia uhamisho wa upande
baadhi ya aina huendeleza sifa ambazo zinaweza kudhuru mnyama kimelea
aina hizi zenye madhara kawaida husababisha wimbi la kuhara ambayo ni kero katika watu wazima na mara nyingi ni hatari kwa afya ya watoto katika nchi zinazoendelea duniani
aina hatari zaidi kama vile husababisha ugonjwa mkubwa ugonjwa au kifo kwa wazee wachanga sana au wenye kinga dhoofu
koli ni gramu hasi enerobu zinazozalisha atp na zisizozalisha vijimbegu
seli kwa kawaida huwa na umbo la fimbo na zina ukubwa wa karibu mikromita m na kipenyo cha 
 m kwa kiasi cha kiini cha 
 m 
koli inatumia kugandisha mchanganyiko asidi katika hali anaerobiki inayozalisha lakteti susineti ethanoli asetati na kaboni dioksidi
kwa vile njia nyingi katika kugandisha asidi mchanganyiko huzalisha gesi ya hidrojeni hizi njia uhitaji viwango vya hidrojeni kuwa chini kama ilivyo wakati e
koli inapoishi pamoja naviumbe vinavyotumnia hidrojeni kama vile methanojeni au bakteria zinazopunguza salfeti
ukuaji wa juu wa e
koli hutokea katika kiwango cha joto cha 
 f lakini aina nyingine za maabara zinaweza kuongezeka kwa joto la juu ya 
 f
ukuaji inaweza kuendeshwa na kupumua anaerobiki au aerobiki kwa kutumia aina kubwa ya jozi redoksi ikiwa ni pamoja na uoksidisha wa asidi piruvati asidi fomi hidrojeni na asidi amino na kupunguza nyenzo kama vile oksijeni nitrati dimethili salfoksidi na trimethilamini oksidi n
aina ambazo zina flajela zinaweza kuogelea na ni sogezi
koli na bacteria zinazohusiana humiliki uwezo wa kuhamisha dna kupitia bakteria za muungano uhamisho wa dna kutoka kwa seli ya bakteria hadi nyingine au mabadiliko ambayo inaruhusu nyenzo za kijenetiki kueneza kiupande kwa jamii iliyopo
utaratibu huu ulisababisha kuenea kwa mwandiko wa jeni wa sumu shiga kutoka shigella hadi inayoenezwa kwa kilabakteria
koli kwa kawaida humiliki njia ya utumbo wa mtoto mchanga ndani ya masaa baada ya kuzaliwa huwasili kwa chakula au maji au kupitia kwa watu wanaombeba mtoto
ni enerobu ya msingi ya kutengeneza atp katika njia ya utumbo wa binadamu
enerobu za kuzalisha atp ni viumbe ambavyo vinaweza kukua katika uwepo au bila uwepo wa oksijeni
bora tu bakteria zisipate vipengele vya kijenetiki vya kusababisha madhara hizo hazisababishi madhara
matumizi ya kimatibabu ya e
koli isiyosababisha magonjwa
aina zenye madhara za e
koli zinaweza kusababisha gastroenteritisi maambukizi ya njia ya mkojo na ugonjwa wa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo katika mwezi wa kwanza wa utotoni
katika kesi adimu aina zenye madhara husababisha ugonjwa wa haemoliti uremiki hus peritonitisi mastitisi septikemia na kichomi cha gramu hasi
baadhi ya aina za e
koli kama vile o na huzalisha sumu zinazoweza kuwa hatari
sumu ya chakula inayotokana na e
koli husababishwa na kula mboga amabzo hazikuoshwa au nyama ambayo haikupikwa vizuri
o h pia ina sifa mbaya ya kusababisha athari kubwa na hata kusababisha matatizo yenye kutishia maisha kama vile ugonjwa wa hemoliti uremiki hus
aina hii inahusishwa na mkurupuko wa wa e
coli huko marekani kutokana na mchicha mbichi
ukali wa ugonjwa unatofautiana mno hivyo unaweza kuwa mbaya hasa kwa watoto wadogo wazee au walio na upungufu wa kinga lakini ni mara nyingi si kali
awali njia zisizozingatia usafi katika kuandaa nyama nchini uskoti kuliwaua watu saba mwaka kutokana na sumu ya e
koli na kuacha mamia zaidi wakiwa wameambukizwa
koli inaweza kuhifadhi enterotoksini zisizoathiriwa na joto na zinazoathiriwa na joto
hiyo ya mwisho huitwa lt ina sehemu moja na tano za zilizopangwa katika holotoksini moja na ni sawa sana katika umbo na utendajikazi na sumu ya kipindupindu
sehemu za husaidia katika kushikilia na kuingia kwa sumu ndani ya seli za matumbo ya kimelea wakati sehemu ya hupasuliwa na kuzuia seli kufonyonza maji na kusababisha kuhara
lt ni huzalishwa na njia ya uzalisha ya aina ya 
hata hivyo e
koli ni nyeti sana kwa antibiotiki kama vile streptomisini au gentamisini
hii inaweza kubadilika kwani kama ilivyobainishwa awali e
koli hupata upinzani kwa dawa haraka
utafiti wa karibuni unaonyesha kwamba matibabu ya antibiotiki hayaboreshi matokeo ya ugonjwa huo na yanaweza kuongeza pakubwa uwezekano wa kuugua ugonjwa wa haemolitiki uraemiki
mukosa ya matumbo inayohusishwa na e
koli huonekana kwa idadi iliongezeka katika uvimbe wa tumbo ugonjwa na ugonjwa wa crohn na colitis ya vidonda
aina za kuingilia za e
koli huwepo kwa idadi kubwa katika tishu zilizovimba na idadi ya bakteria katika sehemu zilizofura zinawiana na ukali wa kuvimba tumbo
koli za matumbo ec huanishwa kwa misingi ya sifa za majimaji ya damu na tabia za uhatari
kusambaa kwa e
koli inayosababisha magonjwa mara nyingi hutokea kwa kinyesi kuingia mdomoni
njia za kawaida za kusambaa ni pamoja na maandalizi ya chakula yasiyozingatia usafi ukolezi wa shamba kutokana na kuwekwa mbolea umwagiliaji maji wa mazao kwa maji taka kutoka bafu au jikoni yaliyosibikwa au matumizi ya moja kwa moja ya maji taka yaliyosibikwa
ng ombe wa maziwa na nyama ni hifadhi ya msingi ya e
koli o h na wanaweza kuibeba bila dalili na kuimwaga katika vinyesi vyao
bidhaa za chakula zinazohusiana na kuzuka kwa e
koli ni pamoja na nyama mbichi mbegu ghafi zinazootesha au mchicha maziwa ghafi juisi ambayo haijaondolewa vijidudu siagi ambayo haijaondolewa vijidudu na vyakula vilivyosibikwa na wafanyakazi wa chakula kupitia njia ya kinyesi na mdomo
kwa mujibu wa tawala za marekani za chakula na dawa mzunguko wa njia ya kinyesi na mdomo wa usambazaji unaweza kukatizwa kwa kupika vyakula vizuri kuzuia kusabikiwa kuanzisha vikwazo kama vile glavu za mipira kwa wafanyakazi wa vyakula kuanzisha sera za huduma ya afya ili wafanyakazi wa sekta ya chakula kutafuta matibabu wakati wao ni wagonjwa kuondoa vijidudu kwa maziwa au juisi na mahitaji halisi ya kuosha mkono
koli zinazozalisha sumu ya shiga stec hasa serotaipu o h pia husambazwa na nzi na pia kugusana moja kwa moja na wanyama wa shambani kuwagusa wanyama wa pori waliofugwa na chembechembe zinazopeperuka hewani zinazopatikana katika mazingira ya ufugaji wanyama
koli ya uropathojeniki upec huwa chanzo cha takriban ya maambukizi ya njia ya mkojo uti kuonekanako katika watu wenye maumbile ya kawaida
katika maambukizi yanayoongezeka bakteria ya kinyesi hutawala yurethra na kuenea kwenda juu kwa njia ya mkojo na kibofu cha mkojo na vilevile mafigo kusababisha athari ya kuvimba kwa mafigo na fupanyonga lake au tezi kibofu katika wanaume
kwa sababu wanawake wana yurethra fupi kuliko wanaume wao wana uwezekano mara zaidi kuugua kutokana na kupanda kwa uti
uropathojeniki za e
koli hutumia fimbriae kuvimba kwa mafigo na fupanyonga lake inayohusiana na pili ili kufunga seli za endotheli za njia ya mkojo na kutawala kibofu cha mkojo
vinata hivi hufunga d galaktosi d galaktosi ya kundi tendakazi la molekuli kwenye kundi la antijeni ya damu ya erythrosaiti na seli uroepitheli
takriban ya binadamu hawana hukosa vipokezi hivi na uwepo au ukosefu wake huamua uwezekano wa mtu kuathiriwa na e
koli ya njia ya mkojo
uropathojeniki za e
koli huzalisha hemolaisini za alpha na beta hiyo husababisha lisisi ya seli za njia ya mkojo
upec inaweza kuepuka kinga ya ndani ya mwili kwa mfano mfumo wa kusaidia kwa kuvamia mwavuli wa juu juu wa seli na kuunda jamii ya bakteria ndani ya seli ibc s
hizo pia zina uwezo wa kuunda antijeni k polisakaraidi zenye umbo la kapsuli ambazo huchangia ukuaji wa viumbe vinavyokuwa vimeshikamana
koli zinazozalisha viumbe vinavyokuwa vimeshikamana ni kinzani kwa vipengele vya kinga na tiba ya antibiotiki na mara nyingi huwa chanzo cha maambukizi sugu ya njia ya mkojo
maambukizi ya e
koli yanayozalisha antijeni k kwa kawaida hupatikana katika sehemu ya juu ya njia ya mkojo
ugonjwa wa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo wa utotoni
huzalishwa na serotaipu ya esicherichia koli ambayo ina antijeni ya kikapsuli iitwayo k 
ukoloni wa matumbo ya mtoto mchanga kwa mashina haya ambayo yako katika uke wa mama husababisha bakteriemia ambayo inapelekea kwa ugonjwa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo
katika sampuli za kinyesi masomo ya hadumini huonyesha fimbo za gramu hasi bila mpango maalum wa seli
kisha aidha agari macconkey au agari emb au zote inachanjwa kwa kinyesi
katika agari macconkey makoloni nyekundu ya kina huzalishwa kwa kiumbe kina laktosi na kuchachishwa kwa sukari hii husababisha ph ya chombo kushuka na hivyo kusababisha chombo kuwa giza
ukuaji katika agari levini emb hutoa koloni nyeusi na mngaro wa kimetali wa rangi ya nyeusi kijani
kiumbe pia kina laisini na hukua kwa tsi iliyopinda kwa mtazamo wa a s
pia imvic ni kwa e
koli kama ni indoli yake chanya pete nyekundu na methili nyekundu chanya nyekundu angavu lakini vp hasi hakuna mabadiliko haina rangi na sitreti hasi rangi ya kijani hakuna mabadiliko
vipimo vya uzalishaji wa sumu viaweza kutumia seli za mamalia katika tishu ambazo huuawa haraka kwa sumu shiga
ingawa inaathirika kwa urahisi sana na ni maalum sana utaratibu huu ni wa polepole na wa gharama kubwa
utambuzi wa kawaida umefanyika kwa kukuza viini kwa chombo cha sobitoli cha macconkey kisha kutumia antiserumu ya kuandika
hata hivyo mipira ya kuchanganua kiasi cha dutu na baadhi antiserumu za kuandika umeonyesha athari za kuvuka na koloni zisizo za koli o 
aidha si aina zote za e
coli o zinazohusiana na hus ni vichachishaji vya sobitoli
baraza la jimbo na wanaepidemiolojia wa wamaeneo walipendekeza kwamba maabara ya kliniki angalau yapime vinyesi vyote vyenye damu kwa uwepo wa pathojeni hii
chama cha marekani cha msingi wa magonjwa ya njia ya tumbo agaf kilipendekeza katika julai kuwa sampuli zote za kinyesi zipimwe mara kwa mara kwa uwepo wa e
koli o h 
inapendekezwa kwamba tabibu awasiliane na idara ya hali ya afya zao au na kituo cha kudhibiti ugonjwa na kuzuia kuamua sampuli ambazo ni lazima zipimwe na kama matokeo yanafaa kuripotiwa
njia nyingine za kuchunguza e
koli o kwenye kinyesi ni pamoja na vipimo vya elisa koloni ya vipimo vya kupima protini masomo ya moja kwa moja ya hadumini ya imunofloresensi ya vichungi pamoja na mbinu za kutenga viumbe maalum kwa kutumia shanga za kisumaku
changanuzi hizi zimekusudiwa kama chombo kuruhusu uchunguzi wa haraka kwa ajili ya kupima uwepo wa e
koli o bila ya kukuza viini kwanza kwa sampuli hiyo ya kinyesi
maambukizi ya bakteria kwa kawaida hutibiwa kwa antibiotiki hata hivyo kiwango cha kuathiriwa na antibiotiki cha aina mbalimbali za e
koli kinatofautiana sana
kama viumbe vya gramu hasi e
koli ni stahimilivu kwa antibiotiki nyingi ambazo hufanyakazi dhidi ya gramu chanya
antibiotiki ambazo zinaweza kutumika kutibu maambukizi ya e
koli ni pamoja na amoksilini pamoja na penisilini nyingine zilizosanisiwa nusu sefalosporini nyingi kabapenemi aztreonami trimethoprim sulfamethoksazoli ciprofloksasini nitrofurantoini na aminoglaikosidi
baadhi ya hii inatokana na kutumika sana kwa antibiotiki na binadamu lakini baadhi yake pengine ni kutokana na matumizi ya antibiotiki kama viendelezi ukuaji wa chakula cha wanyama
utafiti uliochapishwa katika jarida la sayansi katika agosti ulipata kuwa kiwango cha mabadiliko katika e
koli ni juu ya mara kwa kila jenomu kwa kizazi ambayo ni mara zaidi ya makadirio ya awali matokeo ambayo yanaweza kuwa na maana kwa ajili ya utafiti na uthibiti wa ustahimilivu kwa antibiotiki wa bakteria
koli inayostahimili antibiotiki pia inaweza kupitisha jeni zinazosababisha ustahimilivu kwa antibiotiki kwenda kwa aina nyingine ya bakteria kama vile stafilokokasi aureasi kupitia mchakato uitwao uhamisho wa upande wa jeni
koli mara nyingi hubeba plasmidi zinazostahimili madawa mengi na uzihamisha kwa urahisi iwapo ina shinikizo kwenda kwa aina nyingine
hakika e
koli ni mwanachama wa mara kwa mara wa jamii ya viumbe ambapo aina nyingi za bakteria huishi kwa karibu karibu
mchanganyiko huu wa aina unaruhusu aina za e
koli ambazo zimefunikwa na pili ili kukubali na kuhamisha plasmidi kutoka na kwenda kwa bakteria zingine
hivyo e
koli na enterobakteria nyingine ni hifadhi muhimu ya ustahimilivu wa antibiotiki unaoweza kuhamishwa
ustahimilivu kwa antibiotiki laktamu beta umekuwa tatizo hasa katika miongo ya hivi karibuni kama aina ya bakteria ambazo huzalisha laktamasi beta zimekuwa za kawaida zaidi
vimeng enya hivi vya laktamsi beta hufanya penisilini sefalosporini nyingi kuwa tiba isiyofanya kazi
laktamasi beta za wigo uliopanuliwa zinazozalisha e
koli ni stahimilivu sana kwa aina nyingi ya antibiotiki na maambukizi ya aina hizi ni magumu kutibu
katika matukio mengi mbili tu ya antibiotiki simulizi na kiasi kidogo sana cha antibiotiki za ndani ya mishipa bado zina ufanisi
katika jeni iitwayo new delhi metallo beta lactamasi kwa kifupi ndm ambayo inatoa ustahimilivu kwa antibiotiki kabapenemu ya ndani ya mifupa ziligunduliwa katika india na pakistan katika bakteria za e
koli
kuongezeka kwa wasiwasi kuhusu maambukizi ya aina hii ya bakteria hatari nchini uingereza kumesababisha wito wa ufuatiliaji zaidi na mkakati wa uingereza nzima wa kukabiliana na maambukizi na vifo
vipimo vya uwezekano wa kuathiriwa vinafaa kuongoza tiba katika magonjwa yote ambayo viumbe vinaweza kutengwa kwa ajili ya kukuza viini
tiba ya bakteriafeji virusi ambavyo hasa vinalenga baketria ya kipathojeni imekuwa ikiendelezwa kwa zaidi ya miaka iliyopita hasa katika urusi ya zamani ambapo ilitumika kuzuia kuhara kulikosababishwa na e
hivi sasa tiba ya kilabakteria kwa binadamu inapatikana tu katika kituo cha tiba ya kilabakteria katika jamhuri ya jeojia na poland
bakteriafeji t ni feji iliyotafitiwa sana kwa malengo ya kuambukiza e
koli
watafiti wamefanya juhudi kuendeleza chanjo yenye usalama na ufanisi wa kupunguza matukio ya maambukizi duniani kote ya e
koli
katika machi chanjo iliyosababisha jibu la kinga dhidi ya e
koli o h o maalum polisakaraidi ilo unganishwa tena kwa eksotoksini pseudomonas aeruginosa o repa iliripotiwa kuwa salama kwa watoto wa umri wa miaka miwili hadi mitano
kazi ya awali ilikuwa tayari imeonyesha kuwa ni salama kwa watu wazima
awamu ya iii ya majaribio ya kimatibabu ya kuthibitisha ufanisi kwa kiwango kikubwa wa matibabu imepangwa
katika afya ya wanyama ya fort dodge wyeth ilianzisha chanjo madhubuti ya virusi visoukali ili kudhibiti aisakulitisi na peritonitisi katika kuku
chanjo hii ni chanjo nasaba isosumu ambayo imethibitisha kinga dhidi ya o na aina zisizoweza kupigwa chapa
katika januari kampuni ya kanada madawa bioniche ilitangaza kuwa imetengeneza chanjo ya mifugo ambayo inapunguza idadi ya o h inayomwaga katika mbolea kwa mara hadi karibu bakteria pathojeni kwa kila gramu ya mbolea
katika aprili mtafiti wa chuo kikuu cha jimbo la michigan alitangaza kwamba ameanzisha chanjo inayofanya kazi kwa aina ya e
mahdi saeed profesa wa epidemolojia na maradhi ya kuambukiza katika vyuo vya msu vya tiba wanyama na dawa za binadamu ametuma maombi kwa ajili ya hataza kwa ugunduzi wake na amefanya mawasiliano na makampuni ya dawa kwa ajili ya uzalishaji wa kibiashara
kwa sababu ya historia yake ndefu ya utamaduni wa maabara na urahisi wa kushughulikiwa e
koli pia ina jukumu muhimu katika uhandisi wa kibiolojia wa kisasa na mikrobiolojia ya kiviwanda
kazi ya stanley cohen norman na herbert boyer katika e
koli kwa kutumia plasmidi na vimeng enya vya kuzuia kuunda dna inayoshikana tena ikawa msingi wa bioteknolojia
hufikiriwa kuwa kimelea chenye uwezo mkubwa sana kwa ajili ya uzalishaji wa protini heterologu watafiti wanaweza kujumuisha jeni katika vijiumbe maradhi kwa kutumia plasmidi kuruhusu uzalishaji kwa wingi wa protini katika mchakato uchachishaji wa kiviwanda
mifumo ya maumbile pia imeendelezwa ambayo inaruhusu uzalishaji wa protini inayoweza kuunganishwa tena kwa kutumia e
moja ya matumizi muhimu ya kwanza ya teknolojia ya dna inayoweza kuungana tena ilikuwa kughilibiwa kwa e
koli kuzalisha insulini binadamu
koli zilizobadilishwa zimetumika katika maendelezo ya chanjo kutumia viumbe kurejesha mazingira ya awali na uzalishaji wavimeng enya visivyoweza kusonga
hata hivyo e
koli haiwezi kutumika kuzalisha baadhi ya protini tata kubwa zaidi ambazo zina bondi za disulfidi nyingi na hasa thiol zisizopacha au protini zinazohitaji pia kubadilishwa baada ya kutafsiriwa kimuundo kwa ajili ya utendajikazi
tafiti pia zinafanywa katika kuweka programu katika e
koli ili labda iweze kutatua matatizo ya hisabati magumu kama vile tatizo la njia la hamilton
koli ni mkadhania katika wanyama wote wasioathiriwa na joto ndege na mamalia
bakteria ya e
koli pia zimepatikana katika na kasa
na pia huifadhi bakteria ya e
koli na baadhi ya aina za e
koli ambazo
baadhi ya maeneo ya kijiografia yanaweza kusaidia aina za kipekee za e
koli na kinyume baadhi aina za e
koli zina asili tofauti
koli mara nyingi hutumika kama viumbe mfano katika masomo ya mikrobiolojia
aina zilizokuzwa km e
koli k zinaishi vizuri katika mazingira ya maabara na tofauti na aina zisizokuzwa zimepoteza uwezo wao wa kustawi katika utumbo
aina nyingi za maabara hupoteza uwezo wao wa kuunda muungano wa seli tofauti
maumbile haya hulinda aina zisizokuzwa kutokana na kingamwili na mashambulizi mengine ya kemikali lakini uhitaji matumizi makubwa ya nishati na rasilimali
katika joshua lederberg na edward tatum kwanza walielezea jambo lililojulikana kama kuunganisha bakteria kwa kutumia bakteria ya e
koli kama mfano na inabakia kuwa mfano wa msingi wa kutafiti muungano
koli ilikuwa ni sehemu muhimu ya majaribio ya kwanza ya kuelewa jenetiki za kilabakteria na watafiti mapema kama vile seymour benzer alitumia e
koli na kilabakteria ya t kuelewa topografia ya muundo wa jeni
kabla ya utafiti wa benzer haikuwa inayojulikana kama jeni ilikuwa na utaratibu kimstari au kama ulikuwa na muundo wa kimatawi
koli ilikuwa moja ya viumbe vya kwanza kuwa na jenomu iliyotaratibiwa jenomu kamili ya e
koli k ilichapishwa na sayansi katika 
majaribio ya muda mrefu ya mabadiliko kwa kutumia e
koli yalianzishwa na richard lenski mwaka yameruhusu kushuhudiwa moja kwa moja kwa mabadiliko makubwa katika maabara
katika jaribio hili moja ya idadi ya e
koli bila kutarajia ilitoa uwezo wa kumetaboli siterati kwa kutumia oksijeni
kwa kuwa kukosa uwezo na kukua kukiwepo oksijeni kwa kawaida hutumika kama njia ya kutofautisha e
koli kutokana nyingine zinazohusiana kwa karibu sana kibakteria kama vile salmonella uvumbuzi huu unaweza kuashiria tukio la kipekee kuonekana katika maabara
kwa kuchanganya nanoteknolojia na ikolojia ya kimazingira mandhari ya mazingira magumu yanaweza kutolewa na maaelezo katika skeli ya nano
kwa mazingira sanisi kama haya majaribio ya mabadiliko kwa kutumia e
koli yamefanywa ili kutafiti biofizikia ya kukabiliana na hali katika kisiwa cha biojiografia kwenye
mafuta ya ini inajulikana pia kama ugonjwa wa ini kuwa na mafuta fld ni tatizo linaloweza kugeuzwa ambapo vipande vikubwa vya aina maalum ya mafuta ya trigliseride hukusanyika katika seli za ini kupitia mchakato wa steatosisi yaani uwekaji usio wa kawaida wa mafuta ndani ya seli
licha ya kuwa na visababishi mbalimbali tatizo la kuwa na mafuta kwenye ini linaweza kuchukuliwa kama ugonjwa mmoja ambao hutokea duniani kote katika wale wana ulaji pombe kupita kiasi na wale ambao ni feta pamoja na au bila ya athari za insulini upinzani
tatizo hili pia linahusishwa na magonjwa mengine ambayo huathiri umetaboli wa mafuta
ukusanyikaji wa mafuta pia unaweza kufuatana na maendeleo ya kuvimba ini hepataitisi tatizo liitwalo steatohepataitisi
kwa kuzingatia mchango na pombe ukusanyikaji wa mafuta kwenye ini unaweza kuitwa steatosisi ya pombe au ugonjwa wa ini kuwa na mafuta usiohusiana na pombe nafld na aina kali zaidi kama steatohepataitisi ya pombe sehemu ya ugonjwa wa ini unaotokana na pombe steatohepatitisi isiyosababishwa na pombe nash
kwa kawaida ukusanyikaji wa mafuta kwenye ini uhusishwa na pombe au tatizo la umetaboli ugonjwa wa kisukari shinikizo la damu unene wa kupindukia na dislipidemia lakini pia unaweza kusababishwa na mojawapo ya sababu zingine nyingi mabadiliko ya kiasi cha mafuta huwakilisha ukusanyikaji wa trigliseridi mafuta huru ndani ya sitoplazimu
mwanzoni hepatositi huwasilisha vakuli ndogo za mafuta liposomu zinazozunguka kiini mabadiliko ya vilengelenge vidogo vya mafuta
katika awamu hii chembechembe za ini huwa zimejawa na matone mengi ya mafuta ambayo huwa hayachukui nafasi ya kiini kilicho katikati ya chembechembe
katika awamu za baadaye na ukubwa wa vakuli hizi huongezeka na kusukuma kiini kwenye ukingo wa chembe na kuonyesha sifa kama za pete ya muhuri mabadiliko ya vilengelenge vikubwa vya mafuta
vilengelenge hivi huwa vimesawiri vizuri na huonekana vikiwa tupu kwa sababu mafuta huyeyuka wakati wa usindikaji tishu
vakuli kubwa zinaweza kuungana na kuzalisha cyst ambayo ni malena vidonda
steatosisi ya vilengelenge vikubwa ni ya kawaida aina nyingi na ni kawaida yanayohusiana na pombe ugonjwa wa kisukari fetma na kotikosteroidi
ukusanyikaji mkali wa mafuta kwenye ini wakati wa mimba na ugonjwa wa reye ni mifano ya magonjwa makali ya ini yanayosababishwa na mabadiliko ya vilengelenge vidogo vya mafuta
utambuzi wa steatosisi hufanywa wakati mafuta yaliyo kwenye ini yanazidi asilimia kwa uzito
kuharibika au kuzuiwa kwa kipokezi molekuli ppar ppar na srebp ambacho hudhibiti vimeng enya vilivyo na wajibu wa kuweka oksijeni na kusanisi asidi za mafuta huonekana kuchangia katika ukusanyikaji wa mafuta
aidha ulevi unajulikana kuharibu mitokondria na miundo ingine ya seli hivyo basi kuendelea kuharibu utaratibu wa nishati wa seli
kwa upande mwingine fld zisizotokana na ulevi zinaweza kuanza kama nishati ya ziada iliyokosa kuvunjavunjwa kwenye seli za ini
steatosisi ya ini inaweza kugeuzwa na kwa kiasi fulani haiendelei kama kuna kukomeshwa au kuondolewa kwa sababu msingi
ukusanyikaji wa mafuta mengi kwenye ini wakati mwingine hufuatana na kuvimba hali ambayo inajulikana kama steatohepatitisi
kuendelea kwa steatohepatitisi inayosababishwa na pombe ash au ile isiyosababishwa na pombe nash hutegemea kuendelea au ukali wa sababu inayosababisha
vidonda vya kipatholojia hufanana katika hali zote mbili
hata hivyo kiasi ya majibu ya uvimbe hutofautiana sana na si lazima yahusiane na kiasi cha ukusanyikaji wa mafuta
steatosisi ubakishaji wa mafuta na mwanzo wa steatohepatitisi zinaweza kuwakilisha hatua za mfululizo katika kuendelea kwa fld
ini lililovimba sana na lenye kiwango cha juu cha steatosisi mara nyingi huendelea hadi kwenye aina kali zaidi ya ugonjwa huu
kuvimba na kuoza kwa hepatosi kwa kiwango tofauti mara nyingi hutokea katika hatua hii
majibu ya kufa na kuvimba kwa seli za ini husababisha kuchochewa kwa seli zilizo na umbo la nyota ambazo huwa na jukumu msingi katika fibrosisi ya ini
fibrosisi perisinusoida hutokea sana hasa katika watu wazima na hutawala sana katika eneo kuzunguka mishipa iliyo mwisho wa ini
ueneaji wa sirosisi unaweza kuathiriwa na kiwango cha mafuta na kiasi cha steatohepatitisi na sababu zingine mbalimbali zinazohamasisha
katika fld inayosababisha wa pombe mabadiliko hadi kwenye sirosisi yanayohusiana na maendeleo ya matumizi ya pombe yameandikwa vizuri ni mchakato wa kushiriki katika fld yasiyo ya pombe ni chini ya wazi
watu wengi huwa hawaonyeshi dalili za ugonjwa na kwa kawaida hugunduliwa kibahati kwa sababu ya vipimo vinavyofanyiwa ini linalokosa kufanya kazi vizuri au hepatomegalia inayobainika katika hali tofauti ya kimatibabu
biokemia ya ini iliyoongezeka hupatikana katika asilimia ya wagonjwa walio na steatosisi rahisi
kiwango cha alt ya majimaji ya damu huwa juu ya kiwango cha ast katika kibadala kisicho cha vileo na kinyume chake ni fld ya pombe ast alt zaidi ya 
tafiti zinazohusisha upigaji picha hupatikana sana sana wakati wa mchakato wa kutathmini
ultrasonografia huonyesha ini kali lenye ekojenisi iliyoongezeka
upigaji picha za kimatibabu unaweza kusaidia katika utambuzi wa mafuta kwenye ini maini yenye mafuta huwa na uzito wa chini kuliko wengu kwenye tomografia inayofanyiwa kwenye kompyuta ct na mafuta huonekana yakiangaa katika picha za mvumo wa picha za kismaku
hata hivyo hakuna picha za kimatibabu anaweza kutofautisha steatosisi rahisi kutoka nash advanced histological
utambuzi na ini biopsy ni kutafuta wakati tathmini ya ukali unahitajika
matibabu ya ukusanyikaji wa mafuta kwenye ini yanategemea kinachosababisha athari yake na kwa ujumla kutibu na kusababisha msingi itakuwa nyuma mchakato wa steatosisi kama kutekelezwa katika hatua za mwanzo
kufikia asilimia ya fld ya ugonjwa wa sirotiki unaosababishwa na pombe itasababisha ksinoma ya sel za ini
jumla ya matukio ya saratani ya ini katika fld isiyosababishwa na pombe bado hayajahesabiwa lakini uhusiano ulioko ni dhahiri
maambukizi ya fld katika jumla ya watu ni kati ya asilimia na asili katika nchi mbalimbali
hata hivyo hali hii huonekana katika juu ya asilimia ya watu walio na unene wa kupindukia asilimia ambao wataendelea mpaka fld isiyosababishwa na pombe ingawa hakuna ushahidi wa matumizi ya pombe kupita kiasi
fld ndicho kisababishi kikuu cha jaribio la ini kutofanya kazi vizuri nchini marekani
rodentia ni jina la kisayansi la oda ya panya vipanya mabuku biva panyabuku kindi na mafuko
pinnipedia ni jina la kisayansi cha familia ya sili simba bahari sili manyoya na walarasi
makala hii imetoka kwenye tovuti ya mwanachuoni mshairi na mwana historia maarufu kutoka zanzibar alipofariki dunia mwaka shaykh abdullah saleh al farsy alikuwa bila shaka yoyote mwanachuoni na mwana historia mkubwa wa kiislamu na mmojawapo wa washairi wakubwa
atakumbukwa daima kwa uso wake mkunjufu usioacha kutabasamu na kwa mwenenedo na tabia zake njema
wakati wote alikuwa akizungukwa na watu wanaotaka kumsalimia au kupata kutoka kwake mafunzo ya dini
alizaliwa zanzibar mwezi wa februari mwaka katika ukoo maarufu akajifunza qur aan kutoka kwa fatma hamid said aliyesoma kwa shaykh amin bin ahmed aliyekuwa akifundisha qur aan kijiji cha jongeani mahali alipozaliwa shaykh abdullah farsy na kukulia
shaykh abdullah saleh farsy alihifadhi qur aan yote pamoja na hadithi nyingi za mtume wa mwenyezi mungu swallah llahu alayhi wa sallam akiwa na umri mdogo sana na shauku yake kubwa isiyotoshelezeka ya kujifunza masomo ya kiislamu na ya kiulimwengu ilionekana pale wenzake walipokuwa wakijishughulisha na michezo na anasa za kidunia wakati yeye alikuwa kila siku akizama katika kusoma kitabu kipya cha mafunzo ya kiislamu
alikuwa akipenda sana kusoma kiasi ambapo maisha yake yote yalifungika ndani ya maktaba library yake kubwa ya nyumbani
alipofariki dunia shaykh abdullah saleh al farsy alikuwa aalim mwenye kutambulika na kuheshimika kupita wote katika nchi zinazotumia lugha ya kiswahili
mchango wake usiokuwa na mfano katika kuelimisha watu dini ya kiislamu ulifikia kiwango chake cha juu baada ya kuchapicha tafsiri kamili ya mwanzo ya qur aan takatifu ya kiswahili iliyokubaliwa rasmi yenye kurasa 
alipokuwa kijana mwanachuoni huyu mwenye hamasa na uhodari alibahatika wakati ule kuwepo na kuenea kwa vyuo vikongwe vya kiislamu vilivyojaa wanafunzi chini ya uongozi wa maulamaa weledi mfano wa shaykh abu bakar bin abdullah bin bakathir aliyekuwa mwanafunzi maarufu wa sayyid ahmed bin abu bakar al sumait katika mwaka wa shaykh abdullah saleh farsy alijiunga na chuo cha msikiti barza baada ya maulamaa wawili kumtaka afanya hivyo wa kwanza alikuwa sayyid hamid bin mansab aliyemfunza risalatul jami a yenye mafunzo ya taasisi ya kiislamu
imamu huyu wa msikiti wa forodhani aliyefariki dunia wakati akitoa darsi ndani ya msikiti gofu alikuwa mwanafunzi wa shaykh muhammad abdul rahman makhzymy mmojawapo wa waalimu wa shaykh abdullah saleh farsy
wa pili alikuwa sayyid alawy bin abdul wahab aliyemsomesha vitabu vya fiq hi katika lugha ya kiarabu pamoja na sharhi ya mardfin rabbiyyah juu ya elimu ya urithi
baada ya kuwa mjuzi katika elimu ya taasisi ya kiislamu katika chuo cha msikiti barza shaykh abdullah saleh farsy alikuwa mjuzi pia wa elimu ya nahau ya lugha ya kiarabu
na alipokuwa na umri wa miaka alikuwa akiandika mashairi ya kiarabu dalili ya daraja kubwa ya elimu ambayo maulamaa wa zanzibar wakati ule waliweza kuieneza
shaykh abdullah saleh farsy alijifunza chini ya maulamaa wengi wakubwa kama vile shaykh ahmed bin muhammad al mlomry aliyemfundisha vitabu vikiwemo tafsiri ya jalalayn kilichoandikwa na jalal al din mahali kutoka misri na jalal al din suyuti syria na hawa ni maulamaa wakubwa na maarufu wa madhehebu ya imam shafi
baada ya kuhitimu darsi zote katika chuo cha msikiti barza shaykh abdullah saleh farsy aliruhusiwa na shaykh ahmed bin muhammad al mlomry kusomesha katika chuo hicho katika mwezi wa ramadhan chini ya uangalizi wake
alijifunza pia kutoka kwa shaykh abu bakar mtoto wa shaykh abdullah bin abu bakar bakathir mwanafunzi wa shaykh ahmed bin abu bakar al sumait
shaykh abdullah saleh farsy alisoma vitabu vingi vya fiq hi kutoka kwa shaykh muhammad abdul rahman al makhzymy vikiwemo vitabu vya fathul muin na iqnai ambavyo mwanzo vilikuwa vikisomeshwa na shaykh abdullah bin abu bakar bin bakathir hapo msikiti gofu katika mwaka 
alijifunza kutoka kwake pia elimu ya kupanga nyakati za swalah na kuujua upande wa qiblah
juu ya kuwa hapo mwanzo shaykh abdullah saleh alisoma minhaaj at tabiiyn kitabu cha shaykh zakariya muhyddin yahya sharaff ad din al nawawi ambaye ni mwanachuoni mkubwa wa madhehebu ya kishafi lakini baadaye alisoma tena kitabu hicho kwa shaykh muhammad abdul rahman al makhzymy
mwaka nd sawe alimtambulisha dk kinyanjui kwa mzee daniel yona na mwalimu joshua meena ambaye kwa wakati huo alikuwa mwalimu mstaafu na mzee yona alikuwa mfanyabiashara
msimamo wa kisheria wa kitabu hiki hapo zanzibar umeanzia zama za imam abu hamid bin muhammad al ghazzali aliyekuwa mwanafunzi wa imam wa haramayn ahmed malik al jawayti kutoka kwa ayoub al buwati mwanafunzi wa imam muhammad idriys al shafi i mwanzilishi wa madrasa ya shafi i yenye wafuasi wengi zanzibar na misri
shaykh muhsin bin ali bin issa barwan aliyekuwa mwalimu wake msikiti gofu alikuwa mwanachuoni wa mwanzo katika mwaka kumruhusu shaykh abdullah saleh farsy kusomesha jalalayn msikiti barza katika mwezi wa ramadhani
baadaye shaykh abdullah saleh farsy alijifunza kwa shaykh al amin ali bin abdullah bin nafi al mazrui mwaka aliyeupendezesha kwa watu uislamu wa kisasa kama ulivyoshereheshwa na shekh muhammad abduh aliyemsomesha shaykh ahmed muhammad mlomry katika chuo kikuu cha al azhar misri
shaykh abdullah saleh farsy alipewa ijaza shahada na shaykh umar bin ahmad bin abu bakar al sumait aliyemsomesha vitabu vya fiq hi mantiq logic na hadith pamoja na vitabu vingine
umahiri aliouonyesha shaykh abdullah saleh farsy katika elimu ya mambo ya kidunia ulikuwa mkubwa pia
alikuwa hodari sana katika elimu hiyo na alipokuwa central primary school aliyojiunga nayo mwaka mwalimu wa lugha ya kiingereza alishindwa kuamua darasa lipi ampeleke
shaykh abdullah saleh farsy aliyemaliza miaka minane inayotakiwa katika shule ya msingi katika muda wa miaka mitano tu
miongoni mwa walimu wake maarufu alikuwa shaykh abdullah bin ahmed bin seif na shaykh abdul bary kutoka chuo kikuu cha al azhar aliyeajiriwa na sayyid ali bin humoud mwaka 
aliandika tafsiri yake ya qur aan takatifu kuanzia mwaka wa hadi mwaka wakati fikra za umoja wa kiislamu na uislamu wa kisasa ulipokuwa ukifanyiwa kampeni kubwa hapo zanzibar
tafsiri ya padri dale iliyoandikwa kwa kiswahili cha kiunguja ilikuwa na kurasa pamoja na kurasa za sharhi ilipigwa chapa mwaka huko london na jumuiya ya kueneza elimu ya kikristo society for promoting christian knowledge
kwa vile tafsiri hiyo iliandikwa kwa njia ya kuutetea ukristo jambo lisilokubalika kwa waislamu shaykh mubarak bin ahmed bin ahmad mkuu wa makadiani afrika mashariki ahmadiyah muslim in east africa aliamua kuanza kuandika tafsiri yake mwaka iliyokubaliwa na kutambuliwa na wamisionari hapo zanzibar
katika mwaka nakala ya tafsiri ya makadiani iliyopigwa taipu ilipelekwa mbele ya kamati ya lugha ya kiswahili inter territorial swahili language kwa ajili ya kukubaliwa rasmi kilugha
na katika mwezi wa aprili mwaka kamati ilijibu kwa kuikubali lugha iliyotumika ikitaka baadhi ya marekebisho kufanyika
juu ya kuwa masahihisho yote hayakufanyika kama ilivyotakiwa tafsiri hiyo ikapelekwa mbele ya baadhi ya viongozi wa makadiani wa afrika ya mashariki na kukubaliwa kuwa lugha iliyotumika ni nzuri na yenye kukubalika
shaykh amri bin abeid aliyejifunza ukadiani huko pakistan mwaka alijaribu kuitetea tafsiri ya makadiani lakini tafsiri hiyo iliyopigwa chapa kwa mara ya mwanzo mwaka ilisababisha mgogoro mkubwa kutoka kwa masunni waliowatuhumu makadiani kuwa wamebadilisha na kugeuza baadhi ya maneno kwa kusudi la kuunga mkono fikra zao
ili kupambana na tafsiri za wakristo na makadiani zilizogeuzwa na kubadilishwa ilionekana kuwepo umuhimu na dharura ya kupatikana tafsiri yenye kutambuliwa rasmi
jukumu hilo akabebeshwa shaykh abdullah saleh farsy aliyekuwa akimuomba mwenyezi mungu ampe umri mrefu asife kabla ya kuikamilisha tafsiri hiyo
fikra hii adhimu ilianza baada ya shaykh kupiga chapa kitabu chake cha mwanzo kiitwacho maisha ya mtume muhammad swallah llahu alayhi wa sallam kilichofuatiliwa na kitabu cha sura za swalah na tafsiri zake mwaka 
kabla ya kudhihirisha kutoridhika kwake na tafsiri ya makadiani katika kijitabu kidogo upotofu wa tafsiri ya makadiani shaykh abdullah saleh alikwishawahi kuandika tafsiri na sharhi ya surah yaseen al waqiah na al mulk kilichopigwa chapa na a
vasingstake uingereza na kutolewa mwaka zanzibar
tafsiri yake aliyoiandika kwa kuitegemea zaidi tafsiri ya jalalayn ilianza kupigwa chapa juzuu baada ya juzuu na baina ya mwaka na juzuu kumi na mbili zilikwishapigwa chapa
kutokana na upungufu wa fedha tafsiri iliyokamilika ilipigwa chapa mwaka na wadhamini walikuwa the islamic foundation
msaada mkubwa uliotolewa na sultani wa qatar shaykh ahmad bin ali uliwezesha kugawiwa bure misahafu na kuuzwa misahafu mingine kwa bei nafuu ya shilingi kumi tu
kuanzia mwaka hadi kampeni kubwa dhidi ya makadiani ilifanywa na jamaat al islam huko pakistan chini ya uongozi wa shaykh maududi aliyezikaribisha juhudi kubwa za shaykh abdullah saleh farsy juu ya khitilafu iliyokuwepo baina ya misimamo ya zanzibar na pakistani kwani shaykh abdullah saleh farsy hakuwa akiona tofauti yoyote baina ya makadiani na ahmadiya waliojitenga na makadiyani
ahmadiya ni kundi lililojitenga na makadiani kutokana na baadhi ya khitilafu baina yao islamic foundation ya nairobi yenye kuunga mkono jamaat al islam ya pakistan ndiyo iliyopiga chapa kwa mara ya mwanzo tafsiri ya shaykh abdullah saleh farsy aliyeandika kuwa maududi ameikubali tafsiri yake ya qurani takatifu
na shaykh abdullah saleh farsy naye alieleza kuikubali kwake tafsiri ya maududi inayoitwa qur an fahmi ke bunyadi usul msingi wa kuifahamu qur aan na akaruhusu uandikwa utangulizi wa tafhim al qur aan katika qurani takatifu
kuanzia tarehe januari hadi februari shaykh farsy alikuwa safarini nyasaland malawi na rhodesia ya kusini akitoa darsa na kuwahutubia waislamu na kuwanasihi juu ya umuhimu wa kujifunza masomo ya dini
tarehe aprili baada ya kurudi kutoka nyasaland shaykh farsy aliandika ripoti aliyoeleza ndani yake umuhimu wa mafunzo ya dini
aliwataka wanaohusika kutilia nguvu umuhimu wa kuwapatia waislamu elimu katika skuli za serikali
aliandika kwanza upeo wa elimu ya watoto wa kiislamu ni duni ukilinganisha na wasiokuwa waislamu katika nyasaland
kuwepo kwa jamii mbili katika nchi mojawapo imeelimka na nyengine haijaelimika ni hatari kwa serikali na kwa jamii
serikali ni baba wa wananchi wote na kwa ajili hiyo inapaswa kutopendelea upande mmoja
aliendelea kueleza serikali inatoa misaada mbali mbali kuipa skuli za wamishionari bila ya kuzilamisha kujiunga na skuli za serikali
jukumu la serikali ya nyasaland lazima liwe kuinyanyua daraja ya elimu kwa waisalmu iwe sawa na ile ya jamii nyingine nchini
matakwa ya shaykh farsy juu ya kuelimishwa waislamu hayakuwa kutaka wajengewe skuli zao tu bali yalikuwa makubwa kuliko hivyo
alitilia mkazo jambo la kuajiriwa waalimu wa dini ya kiislamu katika skuli za serikali pia
alisema shule za serikali hazina budi kuwa na walimu watakaosomesha mafunzo ya kiislamu wenye kulipwa na serikali
inashangaza kuona kuwa waalimu wa kikristo katika shule hizo wanalipwa na serikali wakati waalimu wa kiislamu wanalipwa na jamii
kupitia darsi zake za misikitini na kwa njia ya vitabu shaykh farsy alitumia juhudi zake zote katika kuwaelimisha vijana misingi asili ya kiislamu
mafundisho haya yalikuwa yakifundishwa kabla yake na shaykh al amin na shaykh muhammad kassim hapo mombasa
lengo la shaykh farsy lilikuwa kubwa kupita wadhifa wake wa kadhi mkuu wa kenya
shaykh farsy alifanikiwa kiasi kikubwa sana na watu wengi waliokuwa wakihudhuria darsa zake walikuwa wakihisi kuwa mafunzo yake yanaingia moja kwa moja ndani ya nyoyo zao
kwa juhudi zake alifanikiwa kuanzisha kizazi kilichoiendeleza kazi yake hiyo ya kupiga vita uzushi na ushirikina na kufanikiwa kuondoa itikadi nyingi ambazo watu wakati huo walikuwa wakidhani kuwa yamo katika dini
baada ya kukamilisha masosmo yake katika chuo cha ualimu teachers training college ttc shaykh abdullah alisomesha shule za msingi kuanzia mwaka hadi na kutokana na jitihada zake kubwa katika kazi alipewa cheo cha mkaguzi mkuu wa shule za msingi za unguja na pemba kuanzia mwaka hadi mwaka 
kisha akapewa cheo cha principal wa muslim academy secondary school kuanzia mwaka hadi kabla ya kuchaguliwa kuwa mwalimu mkuu headmaster wa arabic medium school kuanzia mwaka hadi 
mwezi wa machi mwaka shaykh alikwenda kuhiji na katika mwaka wa alijiuzulu kazi katika wizara ya elimu alipokuwa mwalimu katika chuo cha ualimu teachers training college
katika mwaka alichaguliwa kuwa kadhi mkuu wa zanzibar na aliendelea na kazi hiyo muda wa miaka saba mpaka alipoamua kuiacha na kuhamia kenya baada ya mapinduzi ya januari yaliyosababisha umwagaji mwingi wa damu huko zanzibar pamoja na kukamatwa na kutiwa ndani bila sababu kwa viongozi wengi wa kisiasa na wa kidini
mwenyeji wake huko kenya alikuwa shaykh muhammad kassim al mazrui sahibu yake wa zamani tokea waliposoma pamoja chini ya mwalimu wao shaykh al amin bin ali al mazrui aliyekuwa akifundisha dini huko zanzibar
shaykh abdullah saleh farsy hakuwa mgeni huko kenya ambako sifa zake kuwa mwanachuoni mkubwa zilitangulia kufika kabla yake
shaykh muhammad kassim al mazrui ndiye aliyempendekeza kwa rais jomo kenyatta kupewa cheo cha kadhi mkuu wa kenya jambo ambalo rais kenyatta alilikubali bila kipingamizi
kwa muda wa miaka alikuwa kadhi mkuu wa kenya daraja yenye heshima kubwa sana aliyoitumikia kwa muda wote huo kwa ikhlasi hekima uwezo wa hali ya juu na uerevu mkubwa sana mpaka alipoamua kustaafu katika mwaka 
shaykh abdullah saleh farsy alifariki dunia tarehe novemba mwaka karibu miezi minane tokea alipoondoka kenya kuelekea muscat oman kwa ajili ya kuungana na aila yake
huzuni kubwa iliyoingia nyoyoni mwa waislamu wa afrika mashariki kutokana na kifo chake itaendelea muda mrefu sana na pengo lake kamwe si rahisi kuzibika na watu wataendelea kufaidika na elimu aliyowarithisha daima milele
mkaguzi mkuu wa shule za msingi zanzibar na pemba principal muslim academy secondary school mwalimu mkuu arabic medium school alipokuwa mombasa kenya shaykh farsy alikuwa akitoa darsa zake katika misikiti ifuatayo msikiti muhammad rashid kaloleni mazui jumatatu mara moja kila mwezi tarehe ya imam shafi na wanazuoni wakubwa wa afrika ya mashariki baadhi ya wanachuoni wa kishafi wa mashariki ya afrika
jawabu za masuala ya dini sehemu ya kwanza pili na tatu tafsiri ya suratul kahf na hukumu ya swala ya ijumaa mambo anayofanyiwa maiti na bidaa za matanga na hukumu za eda tafsiri ya baadhi ya sura za qurani yasin waqia na mulk sayyidna khalid bin al walid muscat ministry of national heritage and culture 
irfaani al ihsaan bi tarjamati al qarii hafs bin sulaymaan nuru al basira wal al basar fi taraajimi al quraa al arba atashar kondomu ya kike ni kifaa kinachotumika wakati wa kufanya ngono kama kingamimba kikifeli kwa asilimia na kwa lengo la kupunguza hatari ya kuambukizwa magonjwa ya zinaa kama vile kisonono kaswende na ukimwi lakini hata katika hilo kinafeli kuliko kondomu ya kiume
kondomu ya kike ni kifuko chenye duara zinazopindika kila upande
kabla ya ngono ya uke duara lililo ndani ya kifuko huingizwa kwenye kina ya uke ili kuishikilia kondomu katika uke
uume huingizwa moja kwa moja katika ufuko kupitia upande wa duara ulio wazi ambao hubaki nje ya uke wakati wa ngono
kondomu za kike zinaweza kutumika na mwanamke wakati wa kufanya ngono ya tupu ya nyuma
kondomu hii ilivumbuliwa na daktari wa kideni lasse hessel na huvaliwa kwa ndani na mwanamke ilo kuzuia manii isiingie katika mwili wake
mpaka sasa kifaa hicho hakijaanza kutumika kwa wingi tofauti na mpira wa kiume
kondomu ya kike ya kwanza ilitengenezwa kwa poliyuretheni
aina mpya zaidi imetengenezwa na mpira wa nitrili na inaitwa fc mabadiliko haya ya vifaa yalitangazwa mnamo septemba 
kondomu za nitrili za karibuni zaidi zina uwezekano mdogo zaidi wa kutoa sauti inayotokana na kukunjika kwa kondomu na ambayo huenda ikafadhaisha watumiaji
kuna matumaini kuwa kondomu hizo za nitrili pia zitaruhusu kupungua kwa bei
aina hii ya kondomu hutengenezwa na kampuni ya afya ya wanawake ya female health nchini marekani
fc na fc ndizo kondomu pekee za wanawake zinazopendekezwa na shirika la afya duniani who kama kifaa cha ziada cha kulinda afya ya uzazi na kujamiiana
unfpa shirika la umoja wa mataifa imeshirikisha kondomu ya kike katika mipango yake
kondomu hizi huuzwa chini ya chapa kadhaa ikiwa ni pamoja na reality femidom dominique femy myfemy protectiv na care
toleo la hivi karibuni la kondomu ya kike limetengenezwa kwa ulimbo wa mpira asili sawa na ule unaotumika kuunda kondomu ya kiume
kondomu hii haitoi sauti kama ile ya kondomu za plastiki
aina hii ya kondomu ya kike hutengenezwa na kampuni ya medtech products ltd nchini india
jaribio zaidi la kiafya linahitajika kabla ya kufikiriwa kupewa kibali cha fda nchini marekani
kondomu hiyo inatengenezwa na shanghai dahua medical apparatus nchini uchina na kwa sasa inapitia majaribio ya kimatibabu
gharama na utumiaji tena wa poliyuretheni asili ya fc
bei ya kondomu ya kike ni ya juu kuliko ile ya kondomu ya kiume lakini kuna ushahidi unaoonyesha kwamba kondomu za kike za poliyuretheni zinaweza kuoshwa kuuliwa viini na kutumiwa upya
utumiaji upya wa kondomu za kike za poliyuretheni hauchukuliwi kuwa salama ukilinganishwa na kutumia kondomu mpya
bechi zote za kondomu ya kike zilifuata kanuni kamili za kukadiria ubora wa utengenezaji kuhusu ukakika wa miundo baada ya vipindi kadhaa za majaribio
kuua viini uoshaji kukausha ulainishaji upya na utumiaji upya wa kifaa hiki hakuhusishwa na kutoa shahawa dalili za mwasho kwenye uke au matokeo mabaya ya utafiti wa uke na mlango wa uzazi kati ya waliojitolea kufanyiwa utafiti
wasilisho katika mkutano wa kimataifa kuhusu ukimwi mwaka ulihidhibitisha kuwa kuosha kukausha na kutia tena mafuta kwenye kondomu ya kike hadi mara kumi hakubadili pakubwa uhakika wa muundo wa kifaa hicho
majaribio zaidi ya kimikrobiolojia na kivirolojia vinahitajika kabla ya kupendekeza utumiaji upya wa kondomu hiyo ya kike
kama ilivyo na kingamimba zote zinazozuia shahawa kuingia kwenye uterasi maji au mafuta ya kulainisha yaliyotengenezwa kwa silikoni ni salama yakitumiwa katika kondomu ya kike
mafuta huharibu ulimbo wa mpira na hayapaswi kutumiwa na kondomu ya kike iliyoundwa kwa ulimbo huo
mafuta hayapaswi kuathiri moja kwa moja kondomu za kike zisizo za ulimbo wa mpira lakini yanaweza kufanya usafishaji na uuaji wa viini katika kondomu hizi bila kuzidhoofisha zaidi uwe mgumu na unaweza kusababisha matatizo ya kiafya ambayo yanaweza kudhoofisha kinga mwili za mtu kutokana na magonjwa ya zinaa yaliyo mabaya
faida ya kondomu za kike za plastiki ni kuwa zinapatana na mafuta ya kulainisha tofauti na yaliyofanywa kwa mpira
sehemu nyeti za nje za aliyevaa kondomu na sehemu ya chini ya uume wa mpenzi anayeingiza zinaweza kulindwa zaidi kuliko pale ambapo kondomu ya kiume inatumika
kuingiza kondomu ya kike hakuhitaji usimikaji wa uume
inapotumika vizuri kondomu ya kike inafeli kwa asilimia la sivyo kwa asilimia katika kuzuia mimba
sababu zinazweza kuwa kuwa na matundu kuchanika kuvikwa baada ya uume kugusa uke kumwagika kwa shahawa wakati wa kuivua
pamoja na kufeli kiasi hicho watu wengi hawapendi kutumia kondomu hiyo kwa sababu inaweza tena wengine wanaona plastiki kama ukuta unaozuia umoja wa dhati kati ya wawili na kitu cha kigeni katika ulimwengu wa mapenzi hivyo nafsi zao zinaikataa
wapo pia wanaopinga matumizi yake kwa misingi ya maadili na dini
kwa mfano wakatoliki wanatarajiwa kufanya tendo la ndoa katika ndoa tu yaani katika muungano wa kudumu kati ya mwanamume na mwanamke tena walifanye kwa namna isiyokwepa uzazi kwa kutumia teknolojia ila sayansi uzazi wa mpango kwa njia asilia
mauzo ya kondomu za kike yamekuwa ya kutoridhisha katika nchi zilizoendelea ingawa nchi hizo zinazidi kuzitumia ili kutimiza taratibu zilizopo za mpango wa uzazi na dhidi ya vvu ukimwi
sababu ambazo huenda zinasababisha mauzo ya chini ni kuwa kuvaa kondomu ya kike ni ujuzi ambao mtu anapaswa kujifunza na kondomu za kike ni ghali kuliko zile za kiume bei ni mara au zaidi
aidha ripoti za sauti ya mchakarisho wakati wa ngono huwafanya baadhi ya watu ambao huenda wangeitumia kama asiye na kujulikana ya nje pete ambayo bado nje ya uke
mnamo novemba ywca ulimwenguni ulitoa wito kwa wizara ya afya za kitaifa na wahisani wa kimataifa wakubali kununua kondomu za kike milioni za kusambazwa kote duniani katika mwaka ikisema kuwa kondomu za kike bado ndiyo chombo cha pekee cha kuzuia virusi vya ukimwi vvu ambayo wanawake wanaweza kuanzisha na kudhibiti wenyewe lakini bado wanawake katika nchi zinazoendelea hawazipati kwa urahisi kutokana na gharama kubwa ya kwa kila moja
ikiwa kondomu milioni za kike zingeagizwa bei ya kondomu ingetarajiwa kupungua hadi 
katika mwaka kondomu za kike milioni zilisambazwa kwa wanawake katika nchi zinazoendelea
kwa kulinganisha kati ya kondomu bilioni na za kiume zilisambazwa mwaka huo
ni wazi kwamba biashara ni kubwa kwa hiyo hata propaganda ni nyingi
tatizo la wanawake kupata ashiki ya kingono fsad kwa kawaida linajulikana kama ubaridi wa ashiki ni tatizo linalojulikana kwa kutoweza kunakoendelea na kunakorejea kupata ashiki ya kingono au kudumisha ashiki hadi mwisho wa shughuli za kingono au ulainishaji uvimbe wa kutosha ambao huwa kwa kawaida wakati wa shughuli za kingono
hali hii inapaswa kutofautishwa na kutokuwa na shauku ya shughuli za kingono na shida zingine za kingono kama vile tatizo la mshindo anogasmia na tatizo la kukosa hamu ya ngono ambayo inatambulishwa na ukosefu au kutokuwepo na njozi ya kingono na hamu ya shughuli za kingono kwa kipindi fulani cha wakati
ingawa kwa sasa shida ya kingono ya wanawake ni utambuzi wenye tetesi makampuni ya madawa yameanza kutangaza bidhaa za kutibu shida ya kingono ya wanawake fsd mara nyingi inayohusu vipimo vya chini vya testosteroni
kuna aina ndogo kadhaa za matatizo ya wanawake kupata ashiki ya kingono
zinaweza kuashiria mwanzo ya maisha tangu kuzaliwa au yaliyopatwa
zinaweza kutokana na mazingira zinaweza kutokea katika hali zote za jumla au zilizo za hali maalum za hali
kwa mfano tatizo linaweza kutokea kwa mumewe lakini si kwa mpenzi tofauti
muda wa kuwepo kwa tatizo na kiwango ambacho ni maalum kwa mpenzi au hali ikilinganishwa na kutokea katika hali zote unaweza kutokana na sababu mbalimbali za kutendesha na huweza kuathiri matibabu ya tatizo
inaweza kutokana na sababu za kisaikolojia au kutokana na mchanganyiko wa sababu
vigezo vya dsm iv shirika la marekani la magonjwa ya akili vya matatizo ya wanawake kupata ashiki ya kingono ni tafiti kadhaa zimefanywa kuchunguza sababu ambazo zinachangia kwa tatizo la wanawake kupata ashiki ya kingono na tatizo la wanawake kutopata mshindo
sababu hizi ni pamoja na sababu za kisaikolojia na za kimwili
tafiti nyingi ambazo zimetathmini athari za uzoefu wa utoto kwa tatizo la wanawake kupata ashiki ya kingono zinazingatiwa kuwa na uwezekano wa dosari za kimethodolojia
tafiti zinategemea ubatilishi uliotangulia ambayo ni tatizo hasa wakati majibu ya hisia kwa tukio hilo pamoja na kadhia halisi ya tukio hilo yanaripotiwa
hata hivyo kumekuwa na viungo kadhaa vya uthibitisho kati ya unyanyasaji wa kingono utotoni na kuwa na shida ya kingono baadaye
kumekuwa na uchunguzi haba wa athari za sababu za kibinafsi kwa shida ya kingono ya wanawake
sababu hizi ni pamoja na dhiki viwango vya uchovu utambulisho wa kijinsia afya na sifa zingine na uzoefu wa kibinafsi ambazo zinaweza kuathiri ashiki au mwitikio wa kingono
mfichuo kupita kiai kwa vyombo vya habari vyenye mtindo wa kiponografia pia unafikiriwa kusababisha akisi mbaya ya mwili kujibaini na kujistahi kwa chini
shughuli za kingono za mtu huvurugwa na dhiki kubwa sana na kusababisha kushindwa kufikia ridhaa ya kingono
kundi kubwa la utafiti limechunguza wajibu wa sababu za uhusiano katika shida ya wanawake ya kingono hasa kuhusu mwitikio wa mshindo
kwa kiasi kikubwa utafiti huu umelenga athari za ubora wa uhusiano katika utendaji wa kingono
baadhi ya utafiti umetathmini mchango wa vigeugeu maalum vya uhusiano wakati mwingine umechunguza kuridhika jumla kwa uhusiano
baadhi ya utafiti umechunguza matukio wakati mwingine ulilenga mitazamo kama kipimo jarabati cha utendakazi wa uhusiano
idadi za watu husika zimetofautiana kutoka kwa wapenzi wenye matatizo hadi kwa wateja wenye shida ya kingono na wale walio katika uhusiano wa kuridhisha
makadirio ya asilimia ya shida ya kingono ya wanawake inayotokana na sababu za kimwili ni kati ya hadi 
matatizo yenye uwezekano mkubwa wa kusababisha shida za mapenzi ni yale yanayosababisha matatizo katika kazi ya mzunguko au ya nyurolojia
sababu hizi zimechunguzwa zaidi kwa wanaume kuliko kwa wanawake
hata hivyo maandishi ya hivi karibuni yanapendekeza kwamba kunaweza kuwa na uharibifu katika awamu ya ashiki katika wanawake wenye ugonjwa wa kisukari
kwa kuwa wanawake wenye ugonjwa wa kisukari huonyesha tofauti muhimu katika majibu yao kwa tatizo hili la kiafya si ajabu kwamba athari za ugonjwa kwa ahiki pia hutofautiana sana
kwa hakika ukosefu wa ushirikiano wazi kati ya matatizo ya kiafya na utenda kazi wa kingono unaonyesha kuwa sababu za kisaikolojia zina sehemu kubwa katika matokeo ya matatizo hayo kwa utendakazi wa kingono melman et al
kenneth maravilla profesa wa radiolojia na upasuaji wa nyurolojia na mkurugenzi wa maabara ya utafiti ya mri upigaji picha wa viungo vya mwili kwa kutumia usumaku katika chuo kikuu cha washington seattle alielezea matokeo ya utafiti juu ya utenda kazi wa kingono wa wanawake yaliyotokana na picha za ubongo
katika utafiti mdogo wa majaribio wa wanawake wanne wenye tatizo la wanawake kupata ashiki ya kingono maravilla aliripoti kuwa kulikuwa na utendaji mdogo wa ubongo ulioonekana katika kundi hili ikiwa ni pamoja na utendaji mdogo sana katika amidala mkusanyiko wa viini unaopatikana katika sehemu ya mbele ya tundu la panja katika ubongo
wanawake hawa pia walionyesha utendaji zaidi katika maeneo ya panja tofauti na wanawake wasio na matatizo ya kingono ambao hawakuonyesha utendaji katika maeneo kama hayo
hii inaweza kuashiria ongezeko la kiwango cha kuzuia na kichocheo cha ashiki katika kikundi hiki kidogo cha wanawake wenye tatizo la kupata ashiki ya kingono
ingawa tatizo la wanawake kupata ashiki ya kingono na shida ya wanawake kupata mshindo hudhihirika katika njia tofauti hakuna ushahidi wa kuashiria ama sababu tofauti huchangia matatizo haya mawili au mbinu tofauti za matibabu zinafaa kutumika
kwa hakika mikakati sawa ya matibabu hutumika kwa jumla kwa shida zote mbili
mikakati hii inawezahitaji kujalizwa na mbinu za ziada ili kutatua matatizo maalum kwa wanawake binafsi lakini kwa ujumla ni mwanzo mzuri kwa kutatua masuala ambayo huchangia katika maendeleo na kukimu tatizo la kingono
kwa sababu uhusiano kati ya mwanamke na mpenzi wake umeonekana kuwa na jukumu muhimu katika maendeleo na kukimu matatizo ya kingono programu nyingi zimekusudiwa kutekelezwa na wapenzi ingawa kunaweza kuwa na mikakati ya ziada inayotia mkazo kwa mtu binafsi
pia ni muhimu kabisa kuitofautisha na shida isiyo ya kawaida ya kukosa hamu ya kingono
dawa iliopo bremelanotaidi pia imepatikana kuongeza ashiki katika ya waliofanyiwa uchunguzi na ilikuwa inaendelezwa kwa nia ya kuiuza kama matibabu ya shida ya kupata ashiki ya kingono
bremelanotaidi mwanzoni pt ilikuwa katika majaribio ya kimatibabu hadi lakini majaribio zaidi yalisitishwa kutokana na madhara kwa mfumo wa moyo
dhana ya tatizo la wanawake kupata ashiki ya kingono haikosi uhakiki
ufahamu wa uwezo wa kushika mimba kwa kiingereza fertility awareness kifupi fa unahusu mbinu zinazotumika kutambua wakati mwanamke anapoweza kushika mimba na asipoweza kushika mimba katika mzunguko wa hedhi
mbinu hizo zinaweza kutumika ili kuzuia mimba isiyotamaniwa na vilevile kupata mimba iliyotamaniwa lakini pia kama njia ya kusimamia afya ya uzazi wa mwanamke
mbinu kadhaa za kubaini siku ambazo mwanamke hawezi kupata mimba zinajulikana tangu zamani lakini ujuzi wa kisayansi uliopatikana katika karne ya umeongeza sana idadi na hasa usahihi wa mbinu hizo
kutoka mwaka hadi utafiti na ukuzaji wa uelewa huo wa masuala ya uzazi ulifanywa hasa na wataalamu wanaohusika na kanisa katoliki kwa lengo la kusaidia kupanga uzazi watu wa ndoa wanaokataa mbinu za teknolojia kwa msingi wa maadili au kwa kuzingatia madhara yake
kwa kiasi kikubwa mashirika yanayotafuta na kueneza ufahamu wa uwezo wa kushika mimba yanaendelea kuongozwa na wakatoliki lakini baadhi ya mashirika ya kawaida sasa yapo
ishara nyingine pia zinaweza kuzingatiwa hizo ni pamoja na ulaini wa matiti na uchungu wakati kijiyai kinapoachiliwa uchunguzi wa mkojo kwa vifaa vya kubashiri udondoshwaji wa vijiyai na uchunguzi wa kihadubini wa ute au ugiligili wa seviksi yaani mlango wa kizazi
isitoshe ipo njia ya kufuatilia uwezo wa kushika mimba kwa tarakilishi
mbinu zinazotegemea dalili zinafuatilia moja au zaidi kati ya ishara tatu za msingi za kuweza kutunga mimba joto la msingi la mwili ute wa uke na mkao wa seviksi
mbinu zinazotegemea ute wa uke tu ni pamoja na mbinu ya billings ya kutambua kijiyai kuachiliwa mbinu ya creighton na mbinu ya siku mbili
mbinu za dalili ya joto la mwili hujumuisha pia uchunguzi wa joto la msingi la mwili basal body temperature bbt ute wa uke na wakati mwingine mkao wa seviksi
mbinu zinazotegemea kalenda hufuatilia mzunguko wa hedhi ya mwanamke na kwa kuzingatia urefu wa mzunguko wake kutambua anapoweza kupata mimba
mbinu maarufu zaidi kati ya hizo ni mbinu ya siku sanifu
mbinu ya urari kalenda pia huhesabiwa njia ya kutegemea kalenda ingawa haijafafanuliwa vizuri na ina maana nyingi tofauti kwa watu tofauti
mbinu hizo za kupanga uzazi zinaweza kuitwa mbinu za uzazi zinazotegemea ufahamu wa uwezo wa kuzaa jina mbinu ya uelewa wa uzazi kwa kiingereza fertility awareness method fam linatumika hasa kwa mfumo uliofundishwa na toni weschler
jina mbinu asili ya uzazi wa mpango kwa kiingereza natural family planning nfp wakati mwingine hutumiwa kutaja mbinu yoyote inayotegemea ufahamu wa uzazi
hata hivyo msamiati huo ni mahsusi kuhusu mbinu zile zinazokubaliwa na kanisa katoliki mbali ya uwezekano wa kutopata mimba wakati wa kunyonyesha kwa kiingereza lactational amenorrhea method lam ni kutofanya tendo la ndoa siku ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba
hapo mbinu za fa zinaweza kutumika ili kutambua nyakati hizo zinazoweza kuleta mimba
wanawake ambao wananyonyesha na wanapenda kukwepa mimba wanaweza kutegemea kukatizwa kwa hedhi wakati wa kunyonyesha
hiyo ni tofauti na ufahamu wa uzazi lakini kwa sababu haihusishi vifaa wala kemikali mara nyingi hutajwa pamoja na fa kama njia asili ya uzazi wa mpango
haijulikani kwa hakika lini iligunduliwa kwa mara ya kwanza kuwa wanawake wana vipindi vya kutunga mimba na visivyo vya kutunga mimba vinavyoweza kutabirika
mwaka agostino wa hippo aliandika kuhusu kuepuka mara kwa mara tendo la ndoa ili kuzuia mimba akiwalaumu wamani kwa kutumia njia hiyo ili kubaki bila watoto
kitabu fulani kinasema kuacha ngono kwa muda kulipendekezwa na watu wachache wasio wa dini tangu katikati ya karne ya lakini katika karne ya ushawishi mkuu uliohamasisha mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ulitoka katika kanisa katoliki
mwaka theodoor hendrik van de velde mwanajinakolojia wa uholanzi alionyesha kuwa wanawake hutoa kijiyai mara moja tu kila mzunguko wa hedhi
miaka ya kyusaku ogino mwanajinakolojia wa ujapani na hermann knaus kutoka austria wakifanya kazi bila ushirikiano waligundua kwamba kijiyai hutokea siku kumi na nne hivi kabla ya kipindi cha hedhi kinachofuata
ogino alitumia uvumbuzi wake kutengeneza hesabu ya kuwasaidia wanawake wasiopata mimba kwa kufanya tendo la ndoa kwa wakati mwafaka kupata mimba
mwaka john smulders daktari mkatoliki kutoka uholanzi alitumia uvumbuzi huo kuunda mbinu ya kuepuka mimba
smulders alichapisha kazi yake chini ya chama cha matabibu wakatoliki wa uholanzi na hiyo ilikuwa mbinu sanifu ya kwanza ya kuepuka mimba kwa kuacha kujamiiana kwa kipindi fulani mbinu ya kalenda
uanzilishi wa mbinu za dalili za joto na ute wa mlango wa uzazi
katika miaka ya wilhelm hillebrand padri mkatoliki nchini ujerumani alitunga mbinu ya kuzuia mimba kwa kutegemea joto la msingi la mwili
mbinu hiyo ya joto ilionekana kuwa na ufanisi mkubwa zaidi katika kuwasaidia wanawake kuzuia mimba kuliko mbinu ya kutegemea kalenda
katika miongo michache iliyofuata mbinu hizo mbili zikawa zinatumika sana miongoni mwa wanawake wakatoliki
hotuba mbili zilizotolewa na papa pius xii mwaka zilitoa kibali cha hali ya juu kutoka kanisa katoliki kwa mbinu hizo kutumiwa na mume na mke waliohitaji kuzuia mimba
mwanzo mwa miaka ya john billings aligundua uhusiano kati ya ute wa mlango wa uzazi na uwezekano wa kutunga mimba alipokuwa akifanya kazi katika shirika katoliki la ustawi wa jamii mjini melbourne australia
mashirika ya kwanza ya ufundishaji mbinu zilizozingatia dalili
japo awali akina billings walifundisha pamoja mbinu za dalili ya joto na ya ute wa uke walipata shida katika kufundisha ishara ya joto kwa idadi kubwa ya watu wasiojua kusoma na kuandika katika nchi zinazoendelea
hivyo katika miaka ya walibadilisha mbinu ili kutegemea ute tu
taasisi ya kimataifa iliyoanzishwa na billings sasa inajulikana kama shirika la kimataifa la mbinu ya kudondosha kijiyai ya billings kwa kiingereza world organization ovulation method billings woomb
shirika la kwanza kufundisha mbinu ya dalili za joto lilianzishwa mwaka 
john na sheila kippley walei wakatoliki walijiunga na konald prem katika kufundisha mbinu iliyotegemea dalili zote tatu joto ute na mkao wa mlango wa uzazi
taasisi yao sasa inaitwa shirika la kimataifa la wanandoa kwa wanandoa kwa kiingereza couple to couple league international
muongo uliofuata ulishuhudia kuanzishwa kwa mashirika mengine ya kikatoliki ambayo sasa ni makubwa familia ya amerika kwa kiingereza family of the americas iliyoundwa mwaka na kufundisha mbinu ya billings halafu taasisi ya papa paulo vi inayofundisha mbinu mpya ya ute pekee iitwayo creighton model
hadi miaka ya habari kuhusu ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ulipatikana tu kutoka vyanzo vya kikatoliki
shirika la kwanza lisilo la kidini la kutolea mafundisho hayo ya uzazi lilikuwa kituo cha uelewa wa uzazi cha new york lililoanzishwa mwaka 
justisse ilianzishwa mwaka huko edmonton kanada
mashirika hayo yote yasiyo ya kidini yanafundisha mbinu ya dalili za joto
ingawa mashirika ya kikatoliki yanayoeneza uelewa wa uzazi ni makubwa sana kuliko hayo ya wanaharakati yasiyo ya kidini walimu wasiotegemea dini wamezidi kuongezeka katika miaka ya na milenia mpya
ustawi wa mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaendelea
mwishoni mwa miaka ya taasisi ya afya ya uzazi katika chuo kikuu cha georgetown ilianzisha mbinu mbili mpya
mizunguko mingi ya hedhi huwa na siku kadhaa za mwanzo ambapo mimba haiwezi kupatikana muda wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai halafu siku ambazo mimba inaweza kutungika na kisha siku kadhaa tu kabla ya hedhi ambazo mimba haiwezi kutungika muda wa kutoshika mimba baada ya kijiyai kudondoshwa
siku ya kwanza ya kuvuja damu inahesabiwa kuwa siku ya kwanza ya mzunguko wa hedhi
mbinu mbalimbali za kufahamu uwezo wa kushika mimba huhesabu kwa njia tofauti kidogo kipindi ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba yaani hutumia ishara za msingi za uwezekano huo historia ya mzunguko au zote mbili
ishara tatu za msingi za uwezekano wa kushika mimba ni joto msingi la mwili ute wa uke na mkao wa seviksi
mwanamke anayetumia dalili hizo ili kujua uwezo wake wa kupata mimba anachagua kutumia ishara moja mbili au zote tatu pamoja
wanawake wengi hung amua pia ishara nyingine za ziada kulingana na mzunguko wa hedhi kama vile maumivu na uzito tumboni maumivu mgongoni ulaini wa matiti na maumivu ya kudondosha kijiyai
joto la msingi la mwili ni joto la mwili wa mtu linalopimwa wakati wa kwanza anapoamka asubuhi au baada ya usingizi wa muda mrefu zaidi katika siku
miongoni mwa wanawake kudondoshwa kijiyai husababisha joto kupanda kwa 
 c hadi 
 f hadi 
 f na kubakia hivyo kipindi chote hadi wakati wa hedhi ijayo
mabadiliko hayo ya joto yanaweza kutumika kubaini mwanzo wa kipindi cha kutoweza kutungika mimba kabla ya kudodosha kijiyai
kuonekana kwa ute wa uke na mwasho wake ni ishara zinazoelezwa kwa kawaida pamoja kama njia za kubaini ishara hiyohiyo
ute wa uke huzalishwa na seviksi ambayo huunganisha mji wa mimba na mfereji wa uke
ute wa uke wenye uwezo wa kushika mimba hukuza maisha ya manii kwa kupunguza uasidi wa uke na husaidia kuongoza manii kupitia seviksi na kuelekea ndani ya mji wa mimba
uzalishaji wa ute wa uke wenye uwezo wa kupata mimba husababishwa na homoni ileile istrojeni ambayo huandaa mwili wa mwanamke kwa udondoshwaji wa kijiyai
kwa kuangalia ute wa uke wake na kuzingatia hisia pindi unapopita ukeni mwanamke anaweza kubaini wakati mwili wake unapojiandaa kudondosha kijiyai na wakati ambapo udondoshwaji wa kijiyai umepita
kijiyai kikidondoshwa uzalishwaji wa istrojeni hupungua na projesteroni huanza kuongezeka
kupanda kwa kiwango cha projesteroni husababisha mabadiliko maalumu katika wingi na hali ya ute wa uke
seviksi hubadilisha mkao kutokana na homoni zilezile zinazosababisha ute wa uke kutolewa na kukauka
wakati mwanamke yuko katika awamu ya kutoshika mimba katika mzunguko wa hedhi seviksi hushuka chini katika mfereji wa uke ikiguswa huwa ngumu kama ncha ya pua ya mtu na upenyu mlango wa seviksi unakuwa mdogo ukilinganishwa na wakati mwingine au umefungika
kadiri mwanamke anavyozidi kuwa na uwezo wa kushika mimba ndivyo seviksi inavyopanda juu katika mfereji wa uke inakuwa laini ikiguswa kama mdomo wa mtu na upenyu unakuwa wazi zaidi
baada ya kudondoshwa kwa kijiyai seviksi itarejea mkao wake wa wakati usio wa kushika mimba
mbinu zinazotegemea kalenda hubainisha uwezekano wa kutopata mimba kabla na baada ya kudondosha kijiyai kulingana na historia ya mzunguko
zinapotumika vizuri kuzuia mimba mbinu hizo si madhubuti kama mbinu zinazotegemea dalili hata hivyo umadhubuti wake unalingana na mbinu zuizi kama vile kiwambo na kizibo cha seviksi
mbinu za kuepuka mimba zinazotegemea ute wa uke na joto la mwili kubainisha uwezo wa kutunga mimba baada ya kijiyai kudondoshwa hushindikana mara chache sana zinapotumika vizuri
hata hivyo mbinu hizo huwa na upungufu fulani katika kubaini uwezo wa kutotunga mimba kabla ya kudondosha kijiyai
rekodi ya joto la mwili pekee haitoi mwongozo kuhusu uwezekano wa mimba kutungwa au kutotungwa kabla ya kijiyai kudondoshwa
kubaini uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya tukio hilo kunaweza kufanywa kwa kuchunguza ute wa uke hata hivyo njia hii inafanikiwa kwa kiwango cha chini kuliko ule unaoshuhudiwa katika kipindi baada ya kudondosha kijiyai
kutegemea uchunguzi wa ute pekee pia ina maana kwamba tendo la ndoa haliruhusiwi wakati wa hedhi kwa sababu ute wowote hautakuwa dhahiri
matumizi ya sheria fulani za kalenda katika kutambua urefu wa kipindi cha kutoweza kutunga mimba kabla ya kijiyai kudondoshwa huruhusu siku chache za ngono mwanzoni mwa mzunguko wa hedhi huku kukiwa na kiwango cha chini sana cha uwezekano wa kupata mimba
kwa kutumia mbinu ya ute pekee kuna uwezekano wa kukosea kwa kudhani ni hedhi damu inapotoka katikati ya mzunguko wa hedhi au wakati ambapo kijiyai halikudondoshwa
kuweka chati sahihi ya joto la msingi la mwili huwezesha utambuzi wa hedhi wakati ambapo sheria za kalenda kuhusu kipindi kabla ya kudondosha kijiyai zinaweza kutumiwa kwa usahihi
katika mbinu za joto pekee sheria ya kalenda inaweza kutegemewa pale tu kutambua uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai
katika mbinu za joto na ishara sheria ya kalenda huthibitishwa na rekodi za ute uchunguzi wa ute wa uke unaoashiria uwezo wa kupata mimba unapewa kipaumbele kuliko mbinu yoyote ya kalenda ya kubainisha uwezo wa kushika mimba
au sheria ya kalenda inaweza kuhitaji hesabu kwa mfano lazima iwe kwamba urefu wa kipindi kisicholeta uzazi kabla ya kudondosha kijiyai ni sawa na urefu wa mzunguko mfupi zaidi wa mwanamke huyo ukiondoa siku ishirini na moja
mfumo mmoja unasema urefu wa kipindi cha kutoweza kutunga mimba kabla ya kudondosha kijiyai unalingana na siku ya kwanza ambapo mwanamke alishuhudia kupanda joto la mwili ondoa siku saba
kwa kawaida ubashiri wa kufana wa undondoshwaji huo hufuatiwa na udondoshwaji ndani ya saa 
uchunguzi wa mate kwa hadubini ukifanyika kwa usahihi unaweza kugundua vijidutu maalum katika mate ambavyo hutangulia udondoshwaji wa kijiyai
vijidutu hivyo kwa kawaida huonekana siku tatu kabla ya udondoshwaji na kuendelea mpaka udondoshwaji utokee
katika kipindi hiki vijidutu hivyo hutokea katika ute wa uke pamoja na mate
vichunguza uzazi vya kieletroniki vinapatikana kwa majina mbalimbali ya kibiashara
vichunguzi hivyo vinaweza kutumia mifumo ya joto la msingi la mwili pekee au kuchambua vitepe vya kupimia mkojo au kufuatilia dalili mchanganyiko au kuchunguza ukinzani umeme wa mate na ugiligili wa uke au kwa pamoja baadhi ya mambo hayo mbalimbali
ufahamu wa uwezo wa kushika mimba una kiwango fulani cha sifa bainifu kwa kufanya tendo kamili la ndoa siku zile tu ambapo katika mzunguko wa hedhi mimba haiwezi kutungwa maharusi wanaweza kuzuia mimba isipatikane
wakati ambapo katika mzunguko wa hedhi mimba inaweza kutungwa wanaweza wakaacha ngono ili kuwa na hakika ya kutoitunga
wengine siku hizo wanatumia mbinu mbadala za kuzuia mimba ingawa pengine hazifai kwa sababu mbalimbali
kinyume chake maharusi wanaweza kulenga uzazi kwa hakika zaidi wakifanya tendo la ndoa kwa kutumia vizuri siku zinazouwezesha
ufanisi wa ufahamu ya uzazi kama ulivyo kwa mbinu nyingi za uzazi wa mpango unaweza kutathminiwa kwa njia mbili zifuatazo
kwa kawaida mfumo wa pearl index hutumika kukokotoa viwango vya ufanisi lakini baadhi ya tafiti hutumia majedwali ya mapunguzo
kwa kawaida viwango hupimwa katika mwaka wa kwanza wa matumizi
viwango vya matumizi kamili ni kwa wale tu wanaofuata sheria zote wakitambua kwa usahihi kipindi ambapo kuna uwezekano wa kutunga mimba na wanaacha ngono isiyo na kinga siku walizotambua kuna uwezekano wa kuitunga
viwango vya matumizi halisi au matumizi ya kawaida ni kwa wale wote wanaotegemea ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ili kuizuia wakiwa ni pamoja na wasioweza kutimiza vigezo vya matumizi kamili
kiwango cha kufeli kwa ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hutofautiana pakubwa kulingana na mbinu iliyotumika kubaini uwezekano wa kupata mimba njia ya mafundisho na idadi ya wanaotafitiwa
baadhi ya tafiti zimekuta viwango halisi vya kufeli vya kwa mwaka au zaidi
angalau utafiti mmoja umepata kiwango cha kufeli cha chini ya kwa mwaka kukiwa na mafundisho endelevu na mapitio ya kila mwezi na tafiti kadhaa zimegundua viwango vya kufeli halisi vya kwa mwaka
inapotumika kwa usahihi na kuandamana na mafundisho endelevu ya mara kwa mara baadhi ya tafiti zimeonyesha kuwa mbinu fulani za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba huwa na za ufanisi sababu za ufanisi mdogo katika matumizi ya kawaida
sababu kadhaa zinachangia kufanya ufanisi wa matumizi ya kawaida uwe wa chini kuliko ule wa matumizi kamili ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumika pia kwa lengo la kupata mimba kwa urahisi zaidi
utafiti uliofanywa na barrett na marshall umeonyesha kuwa vitendo vya ngono visivyopangwa huwa na uwezekano wa kutungisha mimba katika mzunguko wa hedhi
utafiti huo pia uligundua kuwa ngono inayolenga wakati maalumu kulingana na ufahamu unaotokana na mbinu ya joto la msingi la mwili pekee huongeza viwango vya mimba hadi 
utafiti wa mbinu ya ute wa uke umegundua viwango vya mimba vya katika mzunguko wa kwanza ikiwa kujamiiana kutatokea katika siku ya kilele cha ishara za ute
kwa sababu ya viwango vya juu vya mimba kutoka mapema sana za mimba hupotea katika wiki sita za kwanza tangu hedhi ya mwisho ya mwanamke mbinu zinazotumika kuchunguza uwepo wa mimba zinaweza kusababisha upendeleo katika viwango vya utungaji mimba
mbinu tofauti na hizo zinaweza kuonyesha viwango vya chini kwa sababu tu huwa zinakosa kugundua mimba zilizotoka mapema
utafiti mmoja nchini china kati ya wanaoshiriki ngono bila mpangilio ili kutungisha mimba ulitumia mbinu bora za kugundua mimba ikapata kiwango cha cha kutungwa mimba kwa kila mzunguko katika kipindi cha utafiti cha miezi 
mizunguko ya kawaida ya hedhi wakati mwingine huchukuliwa kuwa ushahidi kwamba mwanamke anadondosha vijiyai kawaida na mizunguko isiyo ya kawaida kuwa ushahidi kuwa udondoshaji wa kijiyai si wa kawaida
hata hivyo wanawake wengi ambao mizunguko yao si ya kawaida hudondosha vijiyai kama kawaida na baadhi ya wenye mizunguko ya kawaida kwa kweli hawadondoshi vijiyai au wana matatizo katika utayarishaji wa ukuta wa chupa cha uzazi
ute wa uke unaoweza kutunga mimba ni muhimu katika kujenga mazingira ambayo yanaruhusu manii kupiti mlango wa uzazi na katika viriba vya falopu ambako husubiri kudondoshwa kwa kijiyai
chati za uwezo wa kupata mimba zinaweza kusaidia kugundua ute hasimu kwa mimba kutungwa ambao ni sababu ya kawaida ya kutopata mimba
ikiwa hali hii itagunduliwa baadhi wanapendekeza matumizi ya guaifenesini katika siku chache kabla ya udondoshwaji wa kijiyai ili kupunguza uzito wa ute
vipimo vya ujauzito si sahihi mpaka wiki baada ya kudondoshwa kijiyai
kujua tarehe inayokisiwa ambayo kijiyai kitadondoka kunaweza kukamzuia mwanamke asipate matokeo yasiyo sahihi kutokana na upimaji wa mapema mno
pia siku mfululizo za joto la juu zinamaanisha mwanamke ni mjamzito karibu bila shaka
makadirio ya tarehe ya kudondosha kijiyai kutokana na chati za uwezo wa kuzaa ni njia sahihi zaidi ya kukadiria umri wa ujauzito kuliko mbinu za jadi za kupima mimba au mbinu ya kuchunguza hedhi ya mwisho katika utaratibu wa kufuatilia hedhi
ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumika pia kwa lengo la kupata mimba ya jinsia inayotamaniwa zaidi
ni kwamba jinsia ya mimba inategemea tu kromosomu za mbegu za baba ambazo ni nusunusu kwa kuzaa watoto wa kike na kwa kuzaa watoto wa kiume
mbegu zenye kromosomu ni dhaifu kidogo nazo huogelea polepole lakini zinaishi muda mrefu
kumbe zenye kromosomu zina nguvu zaidi na kuogelea upesi lakini hufa upesi
kwa kuzingatia tabia hizo mbili tofauti maharusi wakitaka mtoto wa kiume wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza baada ya kilele kujisikia kuteleza na kuendelea kwa miandamo ya hedhi
kama mwanamke hajapata mimba baada ya miandamo waanze kuonana siku ya kilele na siku inayofuata
kama mwanamke amekosa siku ya kilele yaani kama utelezi wa ute unaendelea siku inayofuata waonane tena siku inayofuata
kwa njia hiyo mbegu zenye kromosomu tu zitafikia kijiyai kilichochopoka kwa sababu mbegu zenye kromosomu zinaogelea polepole tu
kinyume chake wakitaka mtoto wa kike wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza ya ute wa uzazi
halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele
kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache wafanye tendo la ndoa pia siku ya tatu ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele
kwa njia hiyo mbegu zenye kromosomu zitakufa kabla ya kuweza kuungana na kijiyai na hivyo zitabaki zenye kromosomu kuwa na nafasi hiyo
siku nzuri ya kupata mtoto wa kike ni kufanya tendo la ndoa siku mbili kabla ya kilele
kiwango hisi cha gluteni gs kinajumuisha mkusanyiko wa hali za matibabu ambapo gluteni ina athari mbaya
kwa watu wenye maradhi ya utumbo unaoathiri gluteni kuondolewa kwa gluteni kwa ujumla husababisha kurejeshwa kwa usanifu wa vidole au uzito wa chini zaidi wa limfosaiti kwenye utumbo
katika baadhi ya viwango vya hisi kustawi kwa hali ya neva kunaweza kudhihirika lakini matokeo ya kiafya huenda yasiwe wazi
gs pia inaweza kuathiri kemia ya damu uwezo wa kutibu baadhi ya magonjwa kingamwilinafsi na au kuboresha bila kutibiwa kwa hali za kingamwilinafsi
gluteni imeundwa kwa protini za kuhifadhi na zinazonata zinazopatikana katika ngano
ugonjwa wa enteropathia unaoathiri gluteni gse unaweza kujitokeza kwa viwango mbalimbali kutoka uvimbe mdogo wa mukosa wa chango hadi ugonjwa mkali wa siliaki
istilahi unyeti wa gluteni inatumika wakati ambapo utambuzi unaokisiwa wa gse ulio na misingi katika hali kama vile chunusi sugu yenye mwasho
hata hivyo gs inaweza kutumika katika hali ya utata wakati ambapo hali zingine zinawezekana
kwa mfano mzio wa ngano kwa gluteni unaweza kusababisha anafilaksisi huku zingine huenda zikawa ni vigumu kutambua kutokana na baadhi ya sifa fichifu za kuvimba za protini za ngano
istilahi unyeti wa gluteni hutumika kwa kawaida wakati ambapo upimaji kwa ajili ya utambuzi haujafanywa kutokana na mlo usio na gluteni unaoliwa kwa muda mrefu na au ukataaji wa changamoto ya gluten kabla ya bayopsi
kwa hiyo vigezo vya utambuzi vinapendelewa zaidi
uhusiano kati ya gluteni na viwango mbalimbali vya hisi ni tata
kwa ugonjwa wa enteropathia ya gluteni uathirikaji wa kiini unapatikana tu katika spishi glutelini za prolamini ndani ya kabila la majani la triticeae na hasa gliadini ya ngano
kwa idadi ndogo ya gse mwitiko wa kuvimba unaweza kuhusisha pia shayiri
mzio wa gluteni unaweza kuhusisha aina mbalimbali za taksa au unaweza kuwa maalum kwa aina maalum za protini za ngano na mzio unaweza kuhusisha shayiri
kiwango hisi cha gluteni kinapaswa kuwa na sababu iliyofafanuliwa ingawa si wazi daima katika upimaji wa kwanza watu walioathirika wanafaa hatimaye kuwekwa katika kategoria ya mzio wa gse au ngano
ni nadra kupata kuwa kiwango hisi cha gluteni ina asili isiyojulikana
kiwango hisi cha gluteni chenye asili isiyojulikana igs hujitokeza kwa hiari au kutokana na sababu isiyoeleweka au isiyojulikana na inaweza kuhusisha nyuropathia miopathia ya ngozi au hali ya matumbo isiyo ya kawaida
kingamwili dhidi ya gliadini ndizo viungo msingi kati ya gluteni na hisi ya ugonjwa wenye asili isiyojulikana ambapo enteropathia au mzio hazihusiki kiwazi
hisi ya gluteni ni mkusanyiko wa magonjwa ambapo prolamini na glutelini za ngano ndizo vipengele vya hisi
katika matukio mengi hisi ya gluteni haionyeshi dalili au dalili mara nyingi hujitokeza wakati wa kufuatilia matukio ya magonjwa mengine yenye asili isiyojulikana k
nyuropathia ya pembeni ugonjwa wa kingamwilinafsi na masharti haya mengine yanaweza kutofautiana sana ugonjwa wa siliaki umeitwa kiigaji kikubwa tazama ugonjwa wa siliaki ishara na dalili
katika tukio la majibu ya mzio dalili huweza kuonekana kama uvimbe ngozi lakini pia zinaweza kujitokeza kama matatizo ya kupumua wakati wa mazoezi
katika hali zote mbili dalili za matatizo ya utumbo huweza kutokea
katika hali ya hisi ya gluteni yenye asili isiyojulikana dalili zote zinazojulikana zina uhusiano na mfumo wa neva
hisi inaweza kuanza katika awamu yoyote ya maisha na dalili za ugonjwa zinaweza kuonekana miaka mingi baada ya ugonjwa kuanza
wakati ambapo enteropathia inajitokeza mapema utotoni ugonjwa wenye dalili ni dhahiri kwa haraka zaidi
uchunguzi wa jeriatriki nchini finland ulionyesha kwamba matukio ya ugonjwa yalikuwa juu zaidi kuliko idadi ya watu kwa jumla
ugonjwa wa mzio unaweza kuongezeka au kupunguka kulingana na umri
hata hivyo ushahidi fulani unaashiria kuwa kuongeza au matumizi ya kila siku ya vipengele vya kuzuia uvimbe na visivyo vya steroidi aspirini ibuprofeni kama sababu zinazoongeza hatari ya kupata urtikaria au anafilaksi na kipimo cha hisi kinaweza kuhusisha kiwango cha chini cha tiba ya aspirin yanayotumika kutibu maradhi ya moyo
ugonjwa wenye asili isiyojulikana mara nyingi hujitokeza uzeeni
ugonjwa wa enteropathia unaoathiri gluteni hutokana na sababu za kijenetiki na kimazingira
sababu thabiti za kimaumbile kama inavyodhihirika katika gse havijadhihirika katika mzio wa gluteni na katika hisi ya gluteni wenye asili isiyojulikana mahusiano ya hla dq ni dhaifu
tritikea na uwezekano wa jukumu la mageuko chaguzi katika gluteni nyeti
sehemu za mimea zinazotoa matunda zina jeni pamoja na akiba ya madini zinazoruhusu miche kukua
kiwango cha juu cha virutubisho huwa ni kivutio kwa wanyama walanyama na walamajani
kwa nyasi zinazotoa mbegu kwa muda mfupi kila mwaka kuna haja ya kulinda mbegu wakati wa upevukaji kutokana na wadudu au wanyama ambayo yanaweza kuweka mbegu kwa matumizi ya mwaka mzima
katika ngano alfa gliadini ni protini za kuhifadhi mbegu na pia ni kizuizi cha shughuli za alfa amilesi za wanyama wengine hasa wadudu
pia inajulikana kwamba gliadini ya ngano huleta ugonjwa wa utumbo ukilishwa kwa wanyama wadogo wagugunaji
uchapishaji wa hivi karibuni unaibua swali je ni salama kwa mtu yeyote kuula ngano
kwa kina patholojia katika wadudu au wanyama wagugunaji wanaolishwa na binadamu haionyeshi chanzo cha ugonjwa katika binadamu lakini la kuvutia ni kwamba madhara ya kitoksikolojia ya ngano yenye uwezo wa kusababisha patholojia katika binadamu yanaendelea kutambuliwa
tokeo moja muhimu ya tafiti hizi ni kwamba huenda kuna unyeti wa ujumla wa gluteni ambao huwa yamefichika chini ya maonyesho mbalimbali ya kipatholojia kama vile ugonjwa wa siliaki urtikaria na unyeti wenye asili isiyojulikana
kupanda kwa kiwango hisi cha gluteni hasa kwa watu wazima unaweza kuonyesha mwingiliano wa vipengele vingi
ongezeko la idadi tafiti kuhusu gliadini linaonyesha kuwa gluteni ina athari ya moja kwa moja na kubadilisha seli za chango
tafiti mbili tofauti zimeonyesha kwamba gliadini tofauti zinaweza kuongeza upenyezaji wa seli za epithelimu seli za nje kabisa za vidole na kuruhusu protini za chakula kuingia
utafiti mmoja ulichunguza athari za gliadini za sababu ya msingi ya anafilaksisi inayosababishwa na mazoezi aspirini na ukatambua upenyezaji ulioongezeka wa seli za utumbo unaosababishwa na gliadini hii na albumini nyingine ya ngano
mkondo mwingine wa utafiti unaonyesha kuwa gliadini huunganisha kipokezi cha kuvutia kemikali na kuongeza kipengele kinachoharibu mianya midogo
mianya hii huzuia kuvuja kwenye seli zinazozingira chango vinavyosababisha mvujo wa protini za chakula kuingia ndani ya mwili
sumu hizi za gluteni ambazo si sehemu ya majibu ya mfumo wa kinga wa kuzoea unaweza kuwa ndio uhusiano kati ya ngano na kiwango cha hisi cha gluten na wakati mwingine ugonjwa wa kisukari wa aina ya kwanza
gluteni za tritikea ni vipengele muhimu katika maradhi kadhaa zinazosababisha uvimbe
kemia ya mfumo wa kinga inaweza kugawa katika majibu ya asili usisimuaji wa moja kwa moja wa mfumo wa kinga daraja ya pili la upatanisho hla dq daraja ya kwanza ya usisimuaji uliopatanishwa wa seli zinazoua na kutambua zindiko
majibu kwa protini za gluteni na meneo yenye polipeptidi hutofautiana kulingana na aina ya hisi ya gluteni
majibu pia hutegemea maumbile ya kijenetiki ya jeni za antijeni za lukosaiti ya binadamu
katika enteropathia kuna angalau aina za utambuzi kinga ya asili aina ya utayarishaji wa kinga za seli hla dq na kutambua zindiko za gliadini na transglutaminesi
mifuatano mitatu kuu inayoleta mmenyuko imetambuliwa
kwa magonjwa yenye asili isiyojulikana ni utambuaji wa zindiko kwa gliadini pekee ndio umetatuliwa
katika mzio wa ngano inaonekana kuwa kuna vipengele vya asili na njia za majibu zinapatanishwa ige dhidi ya gliadini na protini zingine za ngano
ni nadra sana kwa hisi ya gluteni kujitokeza bila sababu
kwa ujumla kiwango cha hisi kinaweza kugawanywa kati ya enteropathia ya unyeti wa gluteni na mzio wa ngano
kwa kuwa watu wenye gse wanaweza pia kuwa na mzio wa ngano kupatikana kwa mzio wa ngano hakuondoi uwezekano wa enteropathia
watu wanaoshukiwa kuwa na enteropathia ya kiwango cha juu cha hisi cha gluteni wanaweza kupimwa kwa kingamwili zinazopambana na transglutaminesi ikifuatiwa na bayopsi ya mbuti ambayo huthibitisha au kupigana na ugonjwa hai wa siliaki
utafiti unaopendekeza jambo hili hata hivyo una idadi kadhaa ya watu wenye ata wasio na bayopsi na jambo hili linaweza kuwa limesababishwa na uvimbe kwenye viungo au tishu au patholojia isiyo na dalili za kliniki
utafiti mmoja wa sasa umependekeza kwa sampuli za bayopsi zilizo distali na mbuti ili kuepuka hatari ya bandia hasi
kuondoa uwezekano wa gse kunaweza kufanywa kwa ujumla kwa kuongeza uanishaji wa hla dq ambapo dq na dq zinapatikana katika enteropathia kwa ya matukio kati ya watu wenye asili ya kihindi kizungu dq 
 ya 
 iliyobakia na 
 ambayo haikupatikana kwa yoyote kati ya hizi 
bila ata au uchanya wa hla dq gse ina uwezekano mdogo sana wa kuwa ndio chanzo cha unyeti
katika matukio yote mawili mbinu zingine za utambuaji kama vile kupima mzio zinapatikana
mara nadra unyeti wa gluteni unaweza kuwa na asili isiyojulikana uwezekano kuwa protini za ngano huchangia kwa magonjwa mengine katika matukio hayo dq inaweza kuhusishwa na unyeti lakini kwa matatizo ya neva lishe lisilo na gluteni halijaonyeshwa kuwa na athari chanya kwa matokeo ya wagonjwa kama ilivyo katika enteropathia au mzio
ugonjwa wa siliaki ni unyeti wa gluteni uliofafanuliwa kirasmi na ugonjwa wa chunusi sugu yenye mwasho uliongezewa katika ufafanuzi unaopanuka wa unyeti wa gluteni
utambuaji wa kiwango cha dhahabu cha ugonjwa wa siliaki kama vile uvombe wa viungo au tishu unaotambvuliwa katika bayopsi za mbuti
hata hivyo kwa sasa inatambulika kuwa uvimbe wa tishu ya epitheliali ya chango unatangulia atrofia
mwingiliano wa pili huleta matokeo katika uzalishaji wa kingamwili binafsi kwa ttg
hii inaongeza limfu ndani ya epithelia ya chango marsh daraja la na na changamano za zindiko za ttg huonekana kama mashapo
hii huendelea na kuwa ugonjwa wa siliaki marsh daraja la na 
chanzo kuu cha mlisho cha gse sio gluteni ya ngano pekee
gluteni kutoka kwa kila aina ya mimea yote inayolika ya tritikea zinaweza kusababisha gse kati ya watu walio na uwezekano wa kuambukizwa taz kemia ya kinga ya gluteni
kuna idadi kubwa ya magonjwa yanayotokana na gse ambayo yanaweza kutokea kabla ya kustawi kwa ugonjwa wa siliaki na huenda ikawa na na inaweza kuwa na majibu ya gluteni
wote walikubaliana na wazo hilo na wakaanza mikutano ya pamoja ya kuanzisha tatedo
ingawa kiwango cha uvimbe wa viungo na tishu katika baadhi ya matukio ya gse huenda yasifikie kiwango cha kutambulika cha ugonjwa wa siliaki kupanda kwa kiwango cha kinga kwenye seli kuna uwezo wa kusababisha matatizo yanayohusiana mara kwa mara na ugonjwa wa siliaki
hali za baadaye za gse ni vigezo muhimu vya utambuaji wa kiwango hisi cha gluteni wakati ambapo huenda kukawa hakuna matatizo yoyote dhahiri ya chango
kujitokeza kwa gse mara nyingi hutokana na utambuzi wa awali wa hali ya baadaye ambayo katika upimaji wa kufuatilia upimaji wa ata upimaji wa aga uainishaji wa hla dq na au bayopsi hutambua hali ya msingi
hali za baadaye zinazohusishwa na gse huwa na mwegemeo wa kufanya kujitokeza baadaye kwa ugonjwa wa siliaki kuwa jambo linalofuata utaratibu
magonjwa yenye asili isiyojulikana yanapendekezwa kama upanuzi wa unyeti wa gluteni
miaka mia moja iliyopita kabla ya gluteni kutambuliwa kuwa chanzo cha ugonjwa wa siliaki ugonjwa wa siliaki kati ya watu wazima uliitwa steatoria ya watu wazima wenye asili isiyojulikana ugonjwa wa sprue wa hari na majina mengine mengi
mjadala kuhusu kategoria hii ndogo unatokana na hali ambapo utambulishaji wa daraja zote za gse na mzio hazitumii mtazamo mmoja
matukio zaidi ya awali ya gse huwa hayatambuliki hasa kabla ya mwaka wa 
inaonekana kuwa kuna idadi ndogo ya watu wasio na unyeti wa gluten ya gse wasioonyesha yoyote kati ya mizio ya gluteni lakini wana kiwango cha juu kuwa nyanyuliwa kinza gliadini iga au igg
dalili za kawaida ni niuropathia za pembeni na ataksia ya ubongo
ndani ya seti ya gse matokeo haya yanaweza kuelezwa kupitia ukalisishaji wa mipito ya ubongo na ukosefu wa vitamini
ndani ya makundi yaliyobakia ya dq na bila dq 
kwa kuwa kundi hili la gs lina asili lisilojulikana jukumu la mzio dutu zingine zenye hisi km aspirini au vipengele vingine katika igs pia bado hazijatatuliwa
ikitegemea upimaji kati ya na ya watu wa kawaida wana kingamwili dhidi ya gliadin aga
hata hivyo haijulikani ni asilimia ngapi walio katika awamu ya kwanza ya gse
kingamwili za gliadin ya zimeongezeka kwa kiasi kikubwa kati ya watu wasiougua ugonjwa wa siliaki lakini wana vidonda vya mdomo
kingamwili dhidi ya kingamwili za gliadin hupatikana mara nyingi katika ugonjwa wa siliaki cd na kwa kiwango kidogo zaidi katika matukio yasiyo na dalili za kliniki lakini pia hupatikana kati ya makundi madogo yasiyo na ugonjwa huo
marejeo ya yanatokana na kipindi ambapo upimaji wa cd isiyo na dalili za kliniki ulikuwa haujastawi ipasavyo
kati ya watu wenye ugonjwa bandia wa ubambuaji walionyesha kuongezeka kwa viwango vya kinza gliadini iga
robo ya watu wenye ugonjwa wa sj gren walikuwa majibu kwa gluteni kati ya waliokuwa na mwitikio chanya kwa gluteni ni mmoja tu angeweza kudhibitishwa kama cd na mwingine alikuwa uwezekano wa kuwa na gse watatu waliosalia wanaonekana kuwa na kiwango cha juu cha hisi cha gluteni
matibabu ya kutibu dalili za ugonjwa wa crohns crd kupitia mlo wa kubagua ulionyesha kuwa vyakula kuu zaidi zilizosababisha dalili vilikuwa no ngano na maziwa
uchunguzi wa baadaye ulionyesha mwitiko mdogo wa kupatanishwa wa ige isipokuwa wa maziwa huku utafiti mwingine ukionyesha ukosefu wa uhusiano muhimu wa ige dhidi ya chakula
ugonjwa wa crohn crd unaweza kuwa na uhusiano na ngano usiotegemea gluteni
crd inaonekana kuhusishwa na kiwanngo cha juu cha kingamwili dhidi ya chachu mwiliini asca antijeni za chachu hupatikana kwenye mkate na bidhaa zingine zinazotokana na nafaka na watu walioathirika hawana protini za lektini zinazounganisha na hivyo basi manini kwenye chachu kingamwili zinazoziunganisha na huongeza kolitisi inayosababisha uvimbe
jambo la kufadhaisha kuhusu utafiti huu ni kujitokeza kwa waalamishaji wengi wa enteropathia ya unyeti wa gluteni na mtu anapaswa kujiuliza namna ambavyo hali hizi zipo ikiwa uchunguzi wa makini wa gse bado haujafanywa
viwango mbalimbali vya hisi vyenye uhusiano na mzio wa gluteni
ni kwa nini mzio wa gluteni unapaswa kutibiwa kama unyeti mzio kwa dutu fulani hazijitokezi kwa njia zinazoweza kutabirika
mfano mmoja wazi wa jambo hili ulihusisha anafilaksisi na pumu
wdeia anafilaksisi unaotegemea ngano na kusababihwa na mazoezi sasa inaaminika kuwa inatokana na gluteni iliyomezwa na kufikia mfumo wa damu
njia hii kwa sasa inaaminika kuwa ndicho chanzo cha aina fulani za ukurutu
tafiti za karibuni kuhusu vizio zinaonyesha kuwa zinamiliki uwezo wa kupita kizuizi cha matumbo damu
kati ya hizi mbili iliyo hai zaidi ni gliadini ambayo ni sehemu ya gluteni iliyo kizio dhabiti na husababisha wd eia
upimaji wa mzio hueda usitambue mizio yote kwa gluteni kwa kuwa vizio ambavyo havijagawanywa vimefichwa kutokana na upimaji huo na vipimo vinavyopatikana vya hivi karibuni haviwezi kutambua vizio hivi vipya
hatimaye mizio kwa kawaida huhusisha ige lakini baadhi ya tafiti zinaonyesha kuwa kuna kategoria kadhaa za majibu kwa mfano igg igg igg ambazo zinahusishwa na ige
kutokana na mtazamo wa unyeti wa gluteni hakuna ufafanuzi wowote mmoja wa gluteni unaoeleza kikamilifu aina zote za gluteni ambazo zina uwezekano wa kusababisha magonjwa
kwa mizio ya ngano kunaweza kuwa na spishi nyingi ambazo huenda zikazindua mizio katika protini sawa
protini za omega gliadini zina protini sawa na zile zinazopatikana kwa kiwango cha juu katika shayiri lakini mzio wa omega gliadini hauwezi kutabiri mzio wa ukosefu wa ustahimilivu kwa shayari
mtu anaweza kuwa na mzio kwa ngano lakini asiwe na mzio kwa shayari
katika unyeti wa gluteni wenye asili isiyojulikana kingamwili zinazohusianan na ugonjwa ni kingamwili dhidi ya gliadini
haijulikani ikiwa kingamwili hizi zinaweza kusababisha magonjwa au ni viashiria tu vya gliadini inayozunguka mwilini
kwa enteropathia ya unyeti wa gluten gliadini na protini za umbo sawa kutoka kwa shayiri huleta ugonjwa
pia kwa kuwa shayiri ina uhusiano wa mbali na ngano lakini inabeba epitopi inaweza kudhaniwa kuwa mimea yote ya kategoria ya tritikea inapaswa kuwa na seli za zenye uwezo wa kuendeleza ugonjwa tazama pia jenetiki ya tritikea
ingawa mara nyingi haieezwi katika baadhi ya viwango gluteni za ugonjwa zinazopatikana katika ngano pia hupatikana katika spelti na kamuti zote ni aina za ngano tritikale aina ndogo ya mchangnyiko wa tritikea
shayari ni spishi katika kabila la majani la avenea ambalo liko katika jamii ndogo ya pooidea pamoja na tritikea iliyo na ngano shayari na jenera zingine nyingi
shayiri ndizo spishi zenye uhusiano wa karibu zaidi sana na nafaka za tritikea
shayiri ziaweza kuwa na protini zinazosababisha ugonjwa na ambazo huendeleza ugonjwa wa unyeti wa gluteni
vinginevyo mbegu za shayiri huonekana kufanana na mbegu za ngano na shayiri na uchanganyikaji kati ya nafaka hizi ni mgumu kutatua
baada ya vita kuu vya ii vya dunia ngano ilituhumiwa kuwa ndiyo chanzo chz ugonjwa wa siliaki na gluteni kutoka kwa ngano ilitambuliwa baadaye kama mojawapo ya sababu
wakati huo bayopsi ya mbuti kiwango cha sasa cha dhahabu katika utambuzi ilikuwa bado haijatengenezwa na vipimo vya ugonjwa visivyo vya vilitumika
katika tafiti mbili watoto watatu walipewa gramu hadi ya shayiri kwa siku na dalili zilijitokeza
katika tafiti tatu zilizofanywa kwa wakati mmoja watoto na watu wawili wazima waliruhusiwa kula gramu hadi ya shayiri na hakuna dalili zozote zilizojitokeza
kwa kuwa ngano bali na wakati mwingine rai ni dutu ambazo kwa kawaida huongezwa katika shayiri hadi pale ambapojambo hili lilichunguzwa shayiri iliaminika kuwa ni sumu kwa siliaki
ingawa tatizo la ukolezi limejulikana kwa miaka kadhaa utafiti uliochapishwa mnamo juni ilionyesha kuwa kati ya vyanzo vya shayiri vilivyochinguzwa vilikuwa na viwango visivyokubalika vya gluteni kutoka kwa ngano bali au rai
shayiri zilizochafuliwa na tritikea katika utafiti zilitoka nchi nyingi na hivyo kuonyesha kwamba vyanzo vingi vya shayiri havikubaliki kwa gs kulingana na ukolezi
marekani ina uhuru wa kukataa kiwango cha lebo ya gf kwa bidhaa za shayiri kama imeidhinishwa tazama siasa za kutokuwa kwa gluteni na shayiri
elisa mpya yenye unyeti kwa bali iitwayo sandwichi changanuzi ya r haitambui gluteni katika yoyote kati ya aina asili za shayiri lakini inatambua bali ngano na rai
shughuli za kilimo zinazozingatia magonjwa upimaji wa kingamwili na upimaji maaalum wa kijenetiki unaozingatia spishi zina uwezo wa kuzalisha shayiri asili
nchini marekani chapa za humo nchini za gf zinapatikana na chapa moja iliyotoka ayalandi anadai kutengenezwa kwa 
 ya shayiri pekee
chapa mbili nchini marekani hutumia upimaji wa kingamwili wa r na unadai kuwa na kiwango fafanuzi cha gluteni kilicho chini ya ppm
ref name gfo c i p ref shayiri zisizo na gluteni katika mlo usio na gluteni
shayiri zisizo na gluteni zinaweza kwa chanzo muhimu cha thamani cha unyuzi vitamini b chuma zinki na wanga changamano
tafiti za karibuni zinaonyesha kuwa watu wenye unyeti wa gluteni wanaokula chakula kishicho na gluteni mara nyingi hupata kiwango kikubwa cha stachi wanga kiasi kidogo cha unyuzi na vitamini b
kwa sasa miongozo mingi haijumuishi shayiri katika mlo usio na gluteni
igawa kuna uwezekano kuwa jambo hili litabadilika shayiri hazipendekezwi kablay ya kupita kwa mwaka mmoja baada ya utambuzi kutokana na hatari ya enteropathia ya unyeti kwa shayiri ase kutaka kujenga misingi ya kiafya na utata wa swala la ukolezi
ulaji wa shayiri wakati kingamwili dhidi ya gliadini ziko unaongeza kingamwili dhidi ya avenini na unaweza kukuza ase
bayopsi ya mbuti unaweza kupendekezwa baada ya kuanzishwa kwa ulaji wa shayiri
fenotaipu ya dq ya watu wote wenye ase waliochunguzwa ulionyesha hadi hapo kuwa hadi sasa unahitajika homozaigoti za dq zina hatari ya kupata ase
ni bora zaidi ikiwa wagonjwa wa siliaki waliotoka kutambuliwa wangetafuta msaada kutoka kwa mtaalamu wa vyakula
hata hivyo miongozo inapatikana pia kwa ajili ya kuanzishwa kwa shayiri safi ambazo hazijachanganywa katika mlo usio na gluteni
hepatitisi iliyojulikana zamani kama homa ya manjano ya kuambukiza ni ugonjwa mkali wa ini unaoambukizwa unaosababishwa na virusi vya homa ya manjano hav ambayo sana sana husambazwa kwa njia ya mdomo kinyesi kupitia chakula au maji ya kunywa yaliyochafuliwa kwa virusi hivi
kila mwaka karibu watu milioni duniani kote huambukizwa virusi hivi
muda uliopo kati ya maambukizi na kuonekana kwa dalili kipindi cha kupevuka ni kati ya wiki mbili na sita na muda wa wastani wa kupevuka ni siku 
katika nchi zinazoendelea na katika maeneo yaliyo na viwango vya chini vya usafi matukio ya kuambukizwa na virusi hivyo ni ya juu na ugonjwa ni kawaida mkataba mapema utotoni
mkutano wa kwanza ulifanyika nyumbani kwa mzee yona mwaka ambao uliongelea katiba ya kwanza walioudhuria walikuwa waanzilishi wa tatedo mzee daniel yona mwalimu joshua meena nd
kwa upande mwingine katika ulaya marekani na nchi nyingine zilizoendelea ugonjwa huu hupatwa kimsingi na vijana wanaoathirika kwa urahisi wengi wao ambao huambukizwa virusi hivi wakati wa safari za kutembelea nchi zilizo na matukio ya juu ya ugonjwa huo
hepatitisi haifiki hatua ya kuendelea kwa muda mrefu haiendelei na haisababishi kuharibika kwa ini kunakodumu
baada ya kuambukizwa mfumo wa kinga hutengeneza kingamwili dhidi virusi hivi ambazo hutunza kinga dhidi ya maambukizi ya baadaye
ugonjwa huu unaweza kuzuiwa kwa chanjo na chanjo ya hepatitisi imethibitishwa kufanya kazi katika kudhibiti kuzuka kwa ugonjwa huu duniani kote
dalili zinazodhihirika mapema za hepatitisi zinaweza kufikiriwa kuwa mafua lakini baadhi ya watu walio na ugonjwa huu hasa watoto huwa hawaonyeshi dalili zozote
kwa kawaida dalili huonekana kati ya wiki ya na ya kipindi cha kupevuka baada ya maambukizi ya mwanzo
dalili hizo zinaweza kurudi katika kipindi cha miezi inayofuatia na ni pamoja na kufuatia kumezwa virusi vya hepatitisi huingia kwenye damu kupitia epithelia ya orofarinksi sehemu ya nyuma ya mdomo au utumbo
damu hubeba virusi hivi hadi kwenye sehemu iliyolengwa ini ambapo virusi hivi huongezeka ndani ya hepatositi na seli za kupffer macrofaji za ini
chembe za virusi hunyunyizwa ndani ya nyongo na kutolewa kwenye kinyesi
virusi hivi vya hepatitisi hutolewa kwa wingi takriban siku kabla ya kuonekana kwa dalili au kingamwili za igm zinazopambana na virusi hivi katika damu
kipindi cha kupevuka ni siku na kiwango cha vifo ni chini ya asilimia 
ndani ya hepatositi za ini jinomu data ya historia ya rna hutolewa kutoka kwa kifunikia protini na inatafsiriwa na ribosomu za seli yenyewe
tofauti na aina zingine za virusi vya picorna virusi hivi vinahitaji kipengele kamili cha kuanzisha cha eukarioti cha g eif g kwa ajili ya kuanzishwa kwa tafsiri
mahitaji ya kipengele hiki husababisha kutokuwa na uwezo wa kufunga usanisi wa protini kimelea tofauti na aina zingine za virusi vya picorna
ni lazima basi virusi hivi vishindanie bila ufanisi mashine za seli za kutafsiri jambo ambalo linaweza kueleza ukuaji wake duni katika ukuaji wa bakteria za seli
kwa sababu hii huenda ikawa virusi hivi vimechukua kimkakati matumizi ya kodoni ya asili na ya ubora uliopunguzwa sana yakilinganishwa na yale ya seli ya kimelea
haijulikani kwa njia dhahiri jinsi mchakato huu unavyofanya kazi
hakuna sitotoksisia inayodhihirika kuingiliwa kati na virusi ikidhaniwa kusababishwa na mahitaji ya virusi ya eif g kamili na patholojia ya ini inaweza kuwa imeingiliwa kati na kinga
ingawa virusi vya hepatitisi hutolewa katika kinyesi kuelekea mwisho wa kipindi ch kupevuka utambuzi maalumu hufanywa kupitia kugundua kwa kingamwili maalum za igm za virusi vya hepatitisi katika damu
kingamwili ya igm hupatikana tu katika damu baada ya kuugua vikali na hepatitisi a
inaweza kutambuliwa kutoka wiki baada ya maambukizi ya mwanzo awali na hubakia hadi wiki 
kuwepo kwa kingamwili ya igg katika damu kunamaanisha kuwa hatua yake ni kwamba hatua ya papo hapo wa ugonjwa ni ya zamani na mtu huyo ni kinga ya maambukizi zaidi
kingamwili ya igg kwa virusi vya aiana ya homa ya manjano pia hupatikana katika damu baada ya chanjo na vipimo kwa kinga ya virusi ni misingi ya kugundua ya antibody hii
wakati ambapo maambukizi haya ni makali sana kimeng enya cha ini cha alanine transferase alt hupatikana kwenye damu kwa viwango vya juu kuliko ilivyo katika hali ya kawaida
kimeng enya hiki hutoka kwa seli za ini ambazo zimeharibiwa na virusi hivi vya hepatitisi a
virusi vya hepatitisi hupatikana kwenye damu viremia na kinyesi cha watu walioambukizwa hadi wiki mbili kabla ya kuanzia kwa ugonjwa huu kikliniki
kwa information about the vaccine its properties and its application tazama hepatitis vaccine
hepatitisi inaweza kuzuiwa kwa chanjo usafi na usafi wa mazingira
chanjo hulinda dhidi ya virusi vya hepatitisi katika zaidi ya asilimia ya kesi kwa muda wa miaka 
chanjo hii huwa na virusi vya hepatitisi visivyofanya kazi hivyo basi kutoa kinga inayofanya kazi dhidi ya maambukizi ya baadaye
chanjo hii iliingizwa kwa mara ya kwanza katika mwaka wa kwa ajili ya watoto katika maeneo yenye hatari kubwa na katika mwaka wa ilienezwa katika maeneo ambamo viwango vya maambukizi vilikuwa vikipanda
chanjo hii hupeanwa kupitia kudungwa sindano ndani ya misuli ya sehemu ya juu ya mkono
kipimo cha kwanza hutoa ulinzi kwanzia wiki mbili hadi nne baada ya chanjo kipimo cha pili cha nyongeza ambacho hupeanwa miezi baadaye hutoa ulinzi kwa muda wa miaka ishirini
hakuna tiba maalum ya hepatitisi a
wagonjwa hushauriwa kupumzika kuepuka vyakula vyenye mafuta na pombe vitu hivi vinaweza kosa kushahimiliwa vizuri kwa miezi kadhaa ya ziada wakati wa awamu ya kupona na kusababisha kuugua tena kidogo kula chakula chenye uwiano na kuhakikisha kuwa una maji ya kutosha mwilini
takriban asilimia ya watu wapatikanao kuwa na hepatitisi wanaweza kupata tena dalili moja au zaidi za ugonjwa huu kwa muda wa wiki baada ya kuambukizwa ugonjwa huu
vituo vya marekani vya udhibiti na uzuiaji wa ugonjwa cdc katika mwaka wa viliripoti kiwango cha chini cha vifo kutokana na hepatitisi cha vifo kwa kila kesi kwa jumla ya idadi ya watu lakini kiwango cha juu zaidi cha 
 kwa kila katika watu walio na umri wa miaka au zaidi
kwa kawaida kifo hutokea wakati mgonjwa amepata hepatitisi akiwa tayari anaugua aina nyingine ya homa ya manjano kama vile hepatitisi au hepatitisi c
watoto wadogo walioambukizwa hepatitisi kwa kawaida kuwa na aina isiyokali sana ya ugonjwa huo ambayo hudumu kutoka wiki lakini watu wazima huwa na aina kali zaidi ya ugonjwa huu
kulikuwa na kesi za hepatitisi zilizoripotiwa kwa shirika la cdc nchini marekani katika mwaka wa 
shirika hilo linakadiria kuwa kulikuwa na kesi kila mwaka kutoka mwaka wa hadi 
virusi hivi huenea kwa njia ya mdomo au kinyesi maambukizi mara nyingi hutokea katika hali ya usafi duni wa mazingira na msongamano
hepatitisi inaweza kuambukizwa kwa njia ya kudungwa kwa ngozi au utando telezi lakini kwa nadra sana kupitia damu na bidhaa za damu
milipuko ya ugonjwa huu inayotokana na chakula ni jambo la kawaida na ulaji wa samakigamba waliokuzwa katika maji yaliyochafuliwa huhusishwa na hatari iliyo juu ya kuambukizwa
takriban asilimia ya homa kali ya manjano husababishwa na virusi vya hepatitisi a
watu walioambukizwa wanaweza kuambukiwa kabla ya mwanzo wa dalili takriban siku baada yakuambukizwa
virusi hivi ni sugu kwa sabuni asidi ph viyeyushaji kwa mfano etha klorofomu kukausha na viwango vya joto hadi c
inaweza kuishi kwa muda wa miezi katika maji safi na ya chumvi
chanzo cha kawaida cha kuzuka kwa mfano maji mikahawa hufanana
maambukizi hutokea sana katika watoto katika nchi zinazoendelea na kufikia asilimia ya matukio lakini baada ya maambukizi kuna kinga inayodumu maishani
virusi vya hepatitisi vinaweza kutulizwa kwa kutia klorini mji ya kunywa fomalini asilimia c masaa asidi ya peraseti asilimia masaa beta propiolaktoni asilimia 
 saa na uv mionzi w cm min
mlipuko uioenea sana hepatitisi nchini marekani uliathiri angalau watu na kuua wanne katika kaskazini mashariki mwa ohio na kusini magharibi mwa pennsylvania mwishoni mwa mwaka wa 
mlipuko huu ulilaumiwa vitunguu vya kijani vilivyokuwa vimeoza kwenye mkahawa katika monaca pennsylvania
katika mwaka wa watu katika shanghai china waliambukizwa virusi hivi vya hepatitisi baada ya kula chaza kutoka kwa mto uliokuwa umechafuliwa
virusi vya homa ya manjano hav ni aina ya virusi vya picorna visivyogubika na vyenyencha moja ya rna vilivyopakiwa katika protini gamba la
kuna aina mmoja tu ya serotipu ya virusi hivi lakini jinotipu nyingi zipo
matumizi ya kodoni ndani ya jinomu ina mapendeleo na ovanligt tofauti na mwenyeji wake
pia ina eneo duni la ndani la kuingia kwa ribosomu katika eneo linaloweka kodi kwa ajili ya kapusidi ya virusi vya homa ya manjano kuna vifungu vilivyohifadhiwa kwa hali ya juu vya kodoni ambazo huzuia ubadilikajibadilikaji wa antijeni
shinikizo la ndani ya fuvu icp ni shinikizo la ndani ya kichwa na hivyo katika tishu ya ubongo na maji kwenye uti wa mgongo csf
mwili una taratibu mbalimbali ambazo zinatibithi shinikizo la fuvu ambapo shinikmaji ya uti wa ubongo hubadilika kwa karibu mmhg katika watu wazima kupitia mabadiliko katika uzalishaji na unyonyaji wa ngozi wa csf
icp hupimwa kwa milimita ya zebaki mmhg na kwenye mapumziko ni baina ya mmhg kwa watu wazima waliolala chali na huwa hasi wastani mmhg wakiwa wima
 mabadiliko kwenye icp yanahusishwa na mabadiliko kwenye uzito wa moja au zaidi ya sehemu zilizomo kwenye fuvu
shinikizo la ndani ya kichwa fupisho kawaida ih ni msisimuko wa shinikizo katika fuvu
icp kawaida ni mm hg hadi mm hg kiwango cha juu cha kawaida matibabu na kupunguza icp yanahitajika
uhusiano wa shinikizo kiasi kati ya icp kiasi cha csf damu na tishu ya ubongo na shinikizo la ubongo cpp inajulikana kama mafundisho ya kellie monro au dhanio la kellie monro
dhanio la monro kellie linaarifu kwamba sehemu ya fuvu isiyobanwa na kiasi ndani ya fuvu ni kiasi imara
fuvu na mitungo yake damu csf na tishu ya ubongo husababisha hali ya msawazo kiasi hivyo ongezeko lolote kwenye kiasi cha mmojawapo ya mitungo ya fuvu lazima ifidiwe kwa kupungua kwa kiasi cha nyingine
vizuizi vikuu vya kiasi zilizoongezeka hujumuisha csf na kwa kiasi kidogo uzito wa damu
hivi vizuizi hukabiliana na kuongezeka kwa kiasi cha mabaki ya shinikizo
kwa mfano ongezeko la kiasi cha tishu iliyoharibika km limibikizo la damu kati ya fuvu na kifuniko litafidiwa na upungufu wa csf na mishipa ya damu
taratibu hizi za fidia zina uwezo wa kudumisha icp kawaida kulingana na mabadiliko yoyote ya kiasi chini ya wastani wa ml
mojawapo ya dhara kubwa zaidi ya kiwewe cha ubongo na hali nyingine inayohusishwa moja kwa moja na matokeo duni ni muinuko wa shinikizo la fuvu
icp ina uwezekano wa kusababisha madhara makubwa ikiwa itapanda mno
shinikizo za juu kichwani zinaweza kusababisha kifo zikiendelea kwa muda mrefu lakini watoto wanaweza kustahimili shinikizo za juu kwa muda mrefu
ongezeko la shinikizo kawaida kutokana na kujeruhiwa kichwa kunakosababisha kuvuja damu ndani ya kichwa au uvimbe wa ubongo kunaweza kuangamiza tishu za ubongo kubadilisha mifumo ya ubongo kuchangia ukusanyaji wa maji kwenye ubongokusababsha ubongo kusongea na pia kuzuia damu kuingia kwa ubongo
fuvu na mfereji wa mgongo pamoja na uti uliofinyika huunda chombo kigumu hadi kwamba ongezeko kwa yoyote yaliyomo ubongo damu au csf husababisha icp kuongezeka
aidha ongezeko lolote katika moja ya vipengele sharti iwe kwa gharama ya vingine viwili uhusiano huu hujulikana kama mafundisho monro kellie
ongezeko kidogo kwa kiasi ya ubongo hakusababishi ongezeko la icp la ghafla kwa sababu ya uwezo wa csf kusukumwa kwenye mferei wa mgongo pamoja na uwezo mdogo wa kunyoosha mundu kiini kati ya tufe na mfumo wa ubongo kati ya tufe na uthibiti
hata hivyo mara tu icp inapokufika kati ya mmhg kuongezeka kwa ubongo kiasi kidogo kunaweza kusababisha ongezeko la icp hii ni kutokana na ukosefu wa kuzingatia matakwa kichwani
kiwewe kutokana na ubongo kujeruhiwa ni tatizo kubwa inayosababisha maradhi na vifo vingi
jeraha la ubongo hutokea wakati wa dhiki awali jeraha msingi na hatimaye kutokana na upungufu wa damu kwa ubongo unaoendelea jeraha fuatilizi
shinikizo la ubongo uliovimba cpp msukumo wa damu inayoingia kwenye ubongo kawaida huwa tulivu kutokana na kujiongoza vyema lakini kwa shinikizo kadiri ya chombo kikuu map au icp isiyokuwa ya kawaida shinikizo la upungufu wa damu huhesabiwa kwa kupunguza shinikizo la ndani ya kichwa kutoka kwa shinikizo la mshipa kadri cpp map icp
moja ya hatari kubwa ya icp kuongezeka ni kwamba inaweza kusababisha upungufu wa mzunguko wa damu kwa kupunguza cpp
mara baada ya icp kufikia kiwango cha shinikizo la kadiri upungufu wa damu hushuka
mabadilliko ya mwili dhidi ya kupunguka kwa cpp ni kuongeza utaratibu shinikizo la damu na kupanuamishipa ya damu
hii husababisha ongezeko la damu kwenye ubongo ambayo huongeza icp ikipunguza cpp zaidi na kusababisha upungufu unaorudiwa mara kwa mara
hii husababisha kupunguza kuenea kwa mtiririko wa upungufu wa damu hatimaye kupelekea kuvimba kwa ubongo
kuongezeka kwa shinikizo la damu kunaweza pia kufanya damu kuvuja kwenye fuvu kuongezeka hivyo kuongeza icp
icp iliyoongezeka sana kama imesababishwa na kidonda kwenye sehemu moja km kidonda kwa ubongo inaweza kusababisha kusonga kwa ubongo kutoka katikati taratibu hatari ambapo ubongo unasonga upande mmoja kutokana na uvimbe mkubwa kwenye tuve ya ubongo
kuhama kwa ubongo kutoka katikati kunaweza kubana vyumba na kusababisha maji kukusanyika kwenye ubongo
kisio ni hatari sana kwa wagonjwa walio na ubongo iliyosonga kutoka katikati kuliko wasio nayo
tokeo jingine la kutisha la kuongezeka icp ikijumuishwa na njia ya mchakato niubongo kusonga kawaida ndani kabisa au chini
katika kusonga ndani mtindo wa kusonga ndani hubanwa dhidi ya nafasi wazi ya kifuniko cha ubongo mara nyingi kusababisha shina la ubongo kubanwa
ikiwa kubanwa kwa shina la ubongo kunahusika hii inaweza kusababisha matatizo ya kupumua hata kifo
kusongea huku mara nyingi hujulikana kama kunyata
sababu kubwa ya kuugua kutokana na shinikizo la kichwani ni kutokana na kiharusi na pia kupungua kwa uwezo wa kupumua kutokana na ubongo kusonga
ongezeko ndogo katika icp kutokana na utaratibu wa kufidia inajulikana kama hatua ya kwanza ya shinikizo kichwani
kidonda kinapozidi kuongezeka kupita kiwango cha fidia icp haina la ziada ila kuongezeka
mabadiliko yoyote kwa kiasi cha zaidi ya ml itamaanisha mabadiliko makuu kwenye icp
hatua ya ya shinikizo kichwani inajumuisha mapatano ya oksijeni kwenye ubongo na utaratibu arteriolar vasoconstriction ili kuongeza map na cpp
hatua ya ya shinikizo kichwani ni mfululizo wa ongezeko la icp pamoja na mabadiliko makubwa katika icp na mabadiliko machache kwa kiasi
katika hatua ya icp inapokaribia map inakuwa vigumu zaidi kupenyeza damu katika nafasi kichwani
itiko la mwili kwa upungufu wa cpp ni kuongeza shinikizo la damu na kupanua mishipa ya damu kwenye ubongo
hii husababisha ongezeko la kiasi cha damu kwa ubongo ambayo huongeza icp kupunguza cpp na kudumisha uovu huu
hii husababisha upungufu ulioenea katika mbubujiko na uvimbe wa ubongo hatimaye kupelekea upungufu wa damu na kuganda kwa ubongo
sababu ya ongezeko la shinikizo kichwani zinaweza kupangwa kwa utaratibu ambapo icp inaongezeka kwa ujumla dalili zinaonyesha kuongezeka kwa icp ikiwa ni pamoja na kuumwa na kichwa kutapika bila kichefuchefu kufifia kwa misuli kiwango cha fahamu kilichobadilika maumivu ya mgongo na kuvimba kwa nerva ya jicho
iwapo uvimbe wa nerva ya jicho utaongezeka unaweza kusababisha shida ya kuona kudhofika kwa nerva na hatimaye upofu
zaidi ya hayo iwapo vidonda vimejitokeza na kusababisha tishu za ubongo kusonga ishara zaidi ni kama msongo uliopanuka nerva iongozayo misuli ya macho crn vi na badiliko kwa kupumua
mabadiliko kwa kupumua kunahusisha kuongezeka kwa shinikizo la damu kwenye ateri shinikizo la kipigo cha mshipa wa damu lililopanuka mpigo hafifu wa moyo na upumuaji usio wa kawaida
kwa watoto kiwango cha mpigo wa moyo hafifu hasa hukisia icp ya juu
kupumua kusiko kawaida hutokea wakati jeraha kwa sehemu za ubongo ya zinaingiliana na upumuaji
kupumua kwa msimu ambapo kupumua kwa haraka ni kwa muda na kisha kukosa kwa muda husababishwa na jeraha kwa tuve la ubongoau upande mkuu wa ubongo unaounganishe tuve la ubongo
kupumua kwa kasi kunaweza kutokea wakati shina la ubongo au kifuniko kwenye shina la ubongo limeadhirika
kwa kanuni wagonjwa walio na shinikizo la kawaida la damu huhifadhi uangalifu bara bara na icp ya mmhg labda tu tishu ibadilike kwa wakati mmoja
icp inapozidi mmhg ndipo cpp na mtiririko wa damu hupungua kwa kiwango cha kupoteza fahamu
miinuko yoyote zaidi itasababisha kiharusi na ubongo kufa
kwa watoto wachanga na watoto wadogo athari za icp hutofautiana kwa sababu miundo ya fuvu haijajifunga
kwa watoto wachanga utosi au sehemu laini juu ya kichwa ambapo mifupa ya fuvu haijashikana bado huvimba wakati icp inapopanda
kuvimba kwa nerva ya jicho ni ishara kwamba icp imepanda
mbali na usimamizi wa kimsingi hatari muhimu katika matibabu ya ongezeko la icp inahusiana na utulizaji wa kiharusi na kuvuja damu kwenye ubongo
katika wagonjwa walio na icp ya juu ni muhimu kuhakikisha uwazi tosha wa njia ya hewa kupumua na utoaji waoksijeni
upungufu wa kiwango cha oksijeni kwenye damu upungufu wa oksijeni au viwango vya kaboni vya juu ongezeko la kaboni kwenye ubongo husababisha mishipa ya damu kupanuka hivyo kuongeza mtiririko wa damu kwa ubongo na kusababisha icp kuongezeka
upungufu wa oksijeni pia hulazimisha seli za ubongo kuzalisha nishati kwa kutumia wanga bila oksijeni ambayo hutoa asidi ya maziwa ambayo hupunguza madini yaph pia kupanua mishipa ya damu na kuzidisha matatizo
kinyume mishipa ya damu hufinyika wakati viwango vya kaboni vimepungua hivyo kumfanya mgonjwa kupumua kwa kasi na chombo cha kupumua au mfuko wa kungeza mvuke unaweza kupunguza icp kwa muda
kupumua kwa kasi kulikuwa sehemu ya utaratibu wa kutibu jeraha za ubongo lakini mbano wa mishipa ya damu huzuia mtiririko wa damu kwa ubongo wakati ambapo ubongo tayari unavuja damu kwa hivyo haitumiki tena sana
kupumua kwa kasi bado kutumika iwapo icp inashinda njia zingine za udhibiti au kuna dalili za ubongo kufinyika kwa sababu ya athari zinazosababishwa na kufiniyika ni kuu hadi kulazimisha kuziba mishipa ya damu hata kama kufanya hivyo kunapunguza mtiririko wa damu
icp pia inaweza kupunguzwa kwa kuongeza kichwa cha kitanda kuboresha mifereji ya damu
athari za hii ni kwamba inaweza kupunguza shinikizo la damu kwa kichwa kusababisha kupungua na uwezekano wa ukosefu wa ugavi wa damu kwa ubongo
uboreshaji wa mifereji ya damu inaweza pia kuzuiliwa kwa vikwazo kama vile vifaa vigumu vya shingo kwa wagonjwa mwenye kiwewe na hii inaweza pia kuongeza icp
mifuko ya mchanga inaweza kutumika kupunguza shingo kusongeka
katika hospitali shinikizo la damu linaweza kupandishwa ili kuongeza cpp kuongeza upitishaji wa damu kuzipa tishu oksijeni kuondoa taka na hivyo kupunguza uvimbe
kwa vile shinikizo la damu ni njia ya mwili kulazimisha damu katika ubongo wataalamu wa matibabu kawaida hawaingilii kati wakati ikipatikana katika kichwa cha mjeruhiwa
ikiwa ni lazima kupunguza tiritiko la damu kwa ubongo map inaweza kupunguzwa kutumia dawa za kawaida za kupunguza shinikizo la damu kama vile vizingiti vya kalsiamu
kama kuna kikwazo thabiti cha damu kwenye ubongo sindano zinazotumia dawa iliyochangwa na maji husababisha ufumbuzi viwango vya juu vya chumvi kwenye damu kutoa maji kutoka kwa mishipa
hii husaidia kupunguza maji ndani ya nafasi za ubongo hata hivyo matumizi ya muda mrefu huweza kusababisha kuongezeka kwa icp
kupooza kunaruhusu mishipa ya damu kupitisha damu kwa urahisi zaidi lakini unaweza kuziba ishara za mshtuko kwenye ubongo na madawa yanaweza kusababisha madhara mengine
dawa za kuthoofisha viungo huanzishwa tu iwapo wagonjwa wametulizwa kikamilifu hii ni sawa kumpa mgonjwa dawa za ujumla za kupoteza fahamu
shinikizo la ndani ya ubongo linaweza kupimwa kutumia vifaa vya kupima ubongo wakati wote
mpira spesheli unaweza kuingizwa kupitia operesheni ndogo katika sehemu moja ya ubongo na kutumika kwa kuzoa csf maji kwenye shina ili kupunguza icp
uzoaji wa aina hii hujulikana kama evd uzoaji wa nje
katika hali nadra ambapo kiasi kidogo tu cha csf kinazolewa ili kupunguza icp kuzolewa kwa csf kupitia kijitundu kwenye uti wa mgongo kunaweza kutumika kama matibabu
sehemu ndogo ya fuvu kutolewa kwa kutobolewa kupunguza kufinyika kwa ubongo au kupunguza shinikizo kutoka sehemu za ubongo
kwa vile icp iliyoinuka inaweza kusababishwa na kuweko kwa vidonda kuondolewa kwa sehenu hii kupitia operesheni itapunguza ongezeko la icp
matibabu dharura kwa kuongezeka kwa icp ni kupunguza fuvu ambapo sehemu ya fuvu huondolewa na ubongo kupanuliwa kuruhusu ubongo kufura bila kupondwa au kusababisha kusonga
sehemu ya mfupa ilioondolewa inaojulikana kama mfupa funiko inaweza kuhifadhiwa kwenye tumbo la mgonjwa na kurudishwa kukamilisha fuvu mara tukio la ongezeko la icp likishatibiwa
matumizi mbadala ya nyenzo zilizoundwa zinaweza kutumika kurudisha kipande cha mfupa ulioondolewa tazama marekebisho ya ulemavu wa kichwa
kuna uwezekano kwa shinikizo la damu kichwani kushuka chini ya viwango vya kawaida ingawa kuongeza shinikizo la damu kichwani ishara inayofahamika zaidi na kutatanisha
dalili za hali hizi mbili mara kwa mara hufanana na wataalamu wengi wa matibabu huamini kuwa ni mabadiliko kwenye shinikizo badala ya shinikizo lenyewe ambayo husababisha hizi dalili
kuumwa ghafla kwa kichwa cha mbele huweza kusababishwa na uvujaji wa maji ya uti wa mgongo kwa sehemu nyingine wazi ya mwili
kwa kawaida kupungua kwa icp ni matokeo ya kudungwa kwenye uti wa mgongo au taratibu zinginezo za matibabu zinazohusika na ubongo au shina
teknolojia mbalimbali za matibabu ya picha zipo ili kusaidia katika kutambua sababu ya icp kupungua
mara nyingi dalili hujipa vikwazo hasa iwapo matokeo yanafuata utaratibu wa matibabu
iwapo kuendelea kuumwa kichwa cha mbele kunasababishwa na kudungwa kwenye uti wa mgongo ni kifuniko cha damu kinaweza kutumika kuziba sehemu ambapo csf invuja
tiba tofauti zamependekezwa ila tu matumizi ya chanjo ya dawa kwenye mishipa au kafeni na dawa za kutibu magonjwa ya kupumua zimeonyesha kuwa muhimu maradufu
huduma ya kangaroo ni huduma inayofanyiwa watoto wachanga ambao huzaliwa kabla ya muda wa ujauzito kukamilika watoto huguzishwa moja kwa moja na ngozi ya mtu mzima
huduma ya kangaroo kwa watoto ambaohuzaliwa kabla ya muda wa ujauzito kukamilika inaweza kufanywa saa chache kwa kila siku lakini kama wako sawa kiafya muda huo unaweza kuongewzwa
baadhi ya wazazi wanaweza kupakata watoto wao kwa saa nyingi kwa siku
huduma ya kangaroo ambayo inatokana na jinsi baadhi ya wanyama wa marsupia wanavyobeba vikembe vyao nilianzishwa awali kuhudumia watoto wachanga wanaozaliwa kabla ya muda wa ujauzito kukamilika katika maeneo ambayo hayana inikiubeta ama si za kutegemewa
huduma ya kangaroo hunuia kurejesha hali ya kumfungia mtoto na mama ama baba kwa kumweka moja kwa moja karibu na ngozi ya mmoja wao
hali hii humhakikishia mtoto joto la mwili na kuhusiana kisaikolojia
kiwango imara cha joto la mzazi husaidia katika kudhibiti joto la mtoto mchanga kwa urahisi kuliko inikiubeta na hurahisisha kunyonyesha
utafiti mmoja wa hivi karibuni uligundua kwamba asilimia ya vitengo vya huduma ya watoto mahututi hutumia huduma ya kangaroo siku hizi huko marekani
si maeneo yote duniani yaliyo na nyenzo za kutoa huduma za kiufundi na wafanyakazi wa huduma za afya kwa watoto wanaozaliwa kabla ya muda wa ujauzito kuisha au walio chini ya uzani
mwaka kutokana na kuongezeka kwa maradhi na viwango vya vifo katika taasisi ya materno infantil nicu huko bogot colombia dkt
edgar rey sanabria profesa wa taaluma ya magonjwa ya watoto wachanga katika idara ya huduma za watoto chuo kikuu cha nacional cha colombia ilianzisha utaratibu wa kuondoa uhaba wa watoa huduma za ulezi na ukosefu wa nyenzo
alipendekeza kwamba wamama wawe na mguso wa moja kwa moja na ngozi ya watoto na watoto wao wanaozaliwa wakiwa chini ya uzani wa kawaida ili kuwapa joto na kwanyonyesha kwa njia ya pekee kama walivyohitaji
hii ilipunguza msongamano katika nafasia za inikiubeta na walezi
kipengele kingine cha huduma ya kangaroo ilikuwa ni kutolewa mapema kwa mtoto katika mlalo wa kangaroo licha ya kwamba mtoto hajakomaa
imethibitishwa kuwa na mafanikio katika kuongeza uwekano wa mtoto ambaye huzaliwa kabla ya kukomaa ama mwenye uzani mdogo kunusurika na kupungua hatari ya maambukizi ya hospitali magonjwa hatari na ugonjwa wa kupumua conde agudelo diaz rossello belizan 
aidha iliongeza unyonyeshaji wa pekee kwa muda mrefu na kuboresha kuboresha kuridhika kwa mzazi na kujiamini
awali watoto ambao walistahiki huduma ya kangaroo ni pamoja na watoto waliozaliwa kabla ya muda wa ujauzito kukamilika au wenye uzani wa chini ya gramu waliopumua wenyewe
ufuatiliaji wa hali ya mapafu na moyo oksimetri oksijeni ya ziada au pua shinikizo la mpito wa hewa uingizaji hewa uingizaji kwenye mishipa na hali zingine za ukaguzi hazizuii huduma ya kangaroo
kwa hakika watoto walio katika huduma ya kangaroo huelekea kutoathiriwa na apnea kuwa chini ya kukabiliwa na apnea na bradikadia na huwa na mahitaji ya oksijeni yasiyobadilika
mwanzoni mwa miaka ya dhana hiyo ilitetewa amerika ya kaskazini kwa watoto ambao hawakuwa wametosheleza kipindi cha ujauzito katika nicu na baadaye kwa watoto wazima
utafiti umefanywa katika mataifa yaliyoendelea lakini kuna kusitishwa katika kutekelezwa kwa huduma ya kangaroo kutokana na upatikanaji wa inikiubeta na teknolojia kwa urahisi
katika huduma ya kangaroo kawaida mtoto huvaa mbeleko peke yake na hufungwa kwa mlalo wa kichwa juu katika kifua wazi cha mama na ugwe wa nguo kwa namna ambayo kichwa na shingo ya mtoto huzuia apnea
mama huvaa shati au gauni ya hospitali iliyofunguliwa mbele
nguo huzungushwa karibu na chini ya mtoto ili kuleta mkunjo
kukumbatia kwa nguvu kunatosha kwa mama kupumua na kifua kusonga ili kuchochea mtoto kupumua
kwa sababu ya kukaribiana sana kutokana na kufungwa kwa kifua cha mama mtoto huwa katika mazingira ya kiwango cha juu cha gesi ya kaboni dayoksaidi ambayo pia huchochea kupumua
akina baba wanaweza pia kutumia njia ya kugusana moja kwa moja na ngozi ya mtoto
inaelekea kwamba kuanzisha huduma ya kangaroo saa mbili za mwanzo za kuzaliwa kwa mtoto ndiyo wakati mwafaka ili kufaulu katika kunyonyesha
watetezi wengi wa njia za kawaida za kujifungua huhimiza mguso wa moja kwa moja wa ngozi punde tu mtoto anapozaliwa baina ya mama na mtoto bila usumbufu wowote
njia hii inaweza kutumika kila wakati ama kwa muda wa kipindi kifupi kila siku hatua kwa hatua huku ikiongezwa kadri mtoto anavyozidi kuizoea kwa wale watoto ambao wameathirika na matatizo makubwa ya kiafya
inaweza kuanzishwa wakati mtoto amezaliwa au baada ya saa siku au majuma baada ya kuzaliwa
ingawa huduma ya kangaroo ni sawa kwa namna fulani na kumvaa mtoto njia hizo mbili zina tofauti zao
mara nyingi huduma ya kangaroo hufanyiwa watoto ambao hawajakomaa kwa kutumia vifaa rahisi na angalau baadhi ya usimamizi wa daktari
kumvaa mtoto kunaweza kufanywa kwa aina mbalimbali za mbeleko na ugwe mara nyingi hufanyiwa watoto waliozaliwa tu kadhalika wanaotambaa
huduma ya kangaroo ina manufaa kwa wazazi kwa sababu inakuza kuunganika na kuhusiana kwa karibu inaboresha kujiamini kwa mzazi na husaidia katika kuongezeka kwa uzalishaji wa maziwa na mafanikio ya kunyonyesha kwa watoto wanaozaliwa kabla ya kipindi cha ujauzito kukamilika na walio chini ya uzani
aidha huduma ya kangaroo husaidia kukuza ruwaza za watoto kulala na huenda ikawa suluhisho kwa riahi ya watoto
kuruhusiwa kutoka hospitali mapema pia ni unaweza kutokea matokeo mwisho huduma ya kangaroo husaidia kukuza unyonyeshaji wa mara kwa mara na inaweza kuboresha kuunganika baina ya mtoto na mama
aghalabu huduma ya kangaroo hupunguza muda wa kukaa hospitali hupunguza haja ya teknolojia ya matibabu huongeza kushirikishwa kwa mzazi na nafasi za mafunzo na matumizi mazuri ya fedha za matibabu
kwa ujumla huduma ya kangaroo inasaidia kupunguza magonjwa na vifo katika nchi zinazoendelea hutoa nafasi kwa ajili ya kufundisha wakati wa ziara ya baada ya mtoto kuzaliwa hupunguza gharama za hospitali
athari za muda mrefu za pombe hutapakaa baina ya uwezekano wa faida za kiafya kwa watumiaji wa viwango vya chini vya pombe hadi madhara makubwa katika hali ya matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu
viwango vya juu vya matumizi ya pombe huhusiana na ongezeko la hatari ya kuendeleza ulevi ugonjwa wa moyo kutofyonza vyakula ugonjwa sugu wa kongosho ugonjwa wa ini kutokana na pombe na kansa
matumizi ya pombe kupita kiasi kwa muda mrefu yanaweza kuharibu takribani kila kiungo na mfumo katika mwili
ubongo unaokua wa kijana aliyebaleghe huwa hasa katika hatari kubwa ya kudhurika na sumu ya pombe
kuna ushahidi wa faida kwa mishipa ya moyo inayotokana na kutumia kinywaji kwa siku hata hivyo faida za kiafya kutokana na unywaji pombe kwa wastani ni swala lenye utata
shauku zimetolewa kuwa sawa na ilivyo katika sekta ya dawa wadau wa sekta ya pombe piawamehusika katika kutilia chumvi faida za kiafya za pombe
pombe inapaswa kuonekana kama dawa ya burudani yenye uwezo mkubwa wa kusababisha athari mbaya kwa afya na hipependekezwi kwa ulinzi wa moyo badala ya mbinu nyinginezo za salama na zilizothibitika za jadi kama vile lishe bora mazoezi na tiba za dawa
baadhi ya wataalamu wanadai kuwa faida za matumizi ya pombe ya wastani zinaweza kupitwa na ongezeko la hatari ikiwa ni pamoja na majeraha vurugu uharibifu wa mimba aina fulani za saratani ugonjwa wa kongosho na presha
manufaa haya ya matumizi wastani ya pombe yanapitwa na hatari za matumizi ya pombe wastani
madhara mabaya ya matumizi ya pombe kwa muda mrefu kupita kiasi ni sawa na yale yanaoonekana katika vitulizi hipnoti vingine mbali na sumu kwa viungo ambayo hutatiza zaidi katika pombe
athari za kujiondoakatika pombe na utegemezi hukaribia sana kufanana
pombe cha kiwango wastani ina athari chanya na hasi kwa afya
athari hasi ni pamoja na ongezeka la hatari ya magonjwa ya ini sarataniya orofarinji kansa ya umio na ugonjwa wa kongosho
kinyume na hayo unywaji wastani wa pombe unaweza kuwa na athiri za faida kwa gastriti na kolelithiasi
matumizi sugu na mabaya ya pombe huwa na athari kubwa kwa afya ya mwili na akili
unywaji sugu wa pombe kupita kiasi au utegemezi pombe unaweza kusababisha uharibifu mpana viungo mbalimbali vya nevaza ubongo mfumo wa neva ama ugonjwa wa mishipa ya moyo maradhi ya ini na neoplasmsi isiyopona
matatizo ya akili ambayo huhusishwa na ulevi ni pamoja na mfadhaiko mkubwa disthimia mania hipomania tatizo la hofu fobia tatizo la wasiwasi wa kijumla tatizo la tabia za mtu skizofrenia kujinyonga upunufu wa mfumo wa utendakazi mwilini km kazi za kumbukumbu hisia kazi za uamuzi uwezo wa kuona mwendo na uwiano na uharibifu wa ubongo
utegemezi wa pombe ni huhusishwa na shinikizo la damu ugonjwa wa moyo na kiharusi cha iskemi kansa ya mfumo wa upumuaji mbali pia na saratani ya mfumo wa mlo ini kifua na ovari
unywaji kupita kiasi huhusishwa na ugonjwa wa ini kama vile sairosi
utafiti zimelenga wanaume na wanawake vikundi vya umri mbalimbali na watu wa makundi mengi ya kijamii
machapisho kwa sasa yanafikia jumla ya mamia huku tafiti zikiweza kuonyesha uwiano uliopo kati ya matumizi wastani ya pombe na afya ambayo labda yanaweza kuwa yalitokana na athari za manufaa ya maingiliano ya kijamii ambayo mara nyingi huambatana na matumizi ya pombe
baadhi ya njia mahususi ambapo pombe huweza kuathiri afya ya mishipa ya moyo zimetafitiwa
utafiti fulani katika baadhi ya nchi umedai kuwa vifo vinavyosababishwa na sababu zozote zile vinaweza kufikia viwango vya baina ya hadi kwa uchache miongoni mwa wanywaji wa wastani vinywaji kwa siku ikilinganishwa na ile miongoni mwa wanaojiepusha na unywaji kabisa
mmwandishi wa habari roni caryn rabin wa new york times anasema kwamba takwimu za utafiti huu zina makosa
habari zaidi recommended maximum intake of alcoholic beverages nchi mbalimbali hupendekeza kiasi tofauti cha upeo wa kunywewa
kwa nchi nyingi kiasi cha upeo kwa wanaume ni g g kwa wiki
nchi nyingi hupendekeza kutumiwa kwa pombe kabisa wakati ujauzito ama kunyonyesha
matumizi ya pombe kupita kiasi ni mojawapo ya sababu zinazoweza kuzuilikaambayo husababisha vifo vingi kote duniani
utafiti mmoja unahusisha pombe na kila kifo katika kote duniani na kwamba ya miaka wanayoishi watu na ulemavu hutokana na matumizi ya pombe
nchi hukusanya takwimu kuhusu wanaofariki kwa ajili ya pombe
huku baadhi ya takwimu zikihusiana na athari za muda mfupi kama vile ajali nyingi huhusiana na athari za muda mrefu wa kutumia pombe
matumizi ya pombe kupita kiasi nchini urusi hasa kmiongoni mwa wanaume katika miaka ya hivi karibuni imesababisha zaidi ya nusu ya vifo katika umri wa miaka 
vifo vinavyohusiana na pombe nchini uingereza ni huainishwa kwa kutumia uainisho wa kimataifa wa magonjwa toleo la kumi icd 
mashirika ya takwimu ya uingereza yanaripoti kwamba kulikuwa na vifo vinavyouhusiana na pombe katika mwaka chini zaidi kuliko lakini zaidi ya mara mbili ya iliyorekodiwa katika mwaka 
kiwango cha vifo kuhusiana na pombe kilikuwa 
 ya watu kwa kila watu mwaka ikilinganishwa na idadi ya watu 
 kwa mwaka 
nchini skotlandi nhs inakisio kwamba katika mwaka kifi cha kia mtu mmoja katika waliofariki inaweza kuhusishwa na pombe
utafiti wa uligundua kuwa watu hufa kutokana na magonjwa yanayohusiana na pombe kila mwaka mara tatu ya idadi ya miaka ya hapo awali
kituo cha udhibiti na uzuiaji magonjwa kinaripoti kuwa kutoka kulikuwa na takribani vifo kila mwaka zinazotokana na matumizi ya pombe kupita kiasi
kwa hakika matumizi ya pombe kupita kiasi ni ya katika sababu zinazoambatana na mitindo ya kimaisha kwa kusababisha vifo kwa watu nchini marekani kila mwaka
utafiti mmoja wa ulikadiria vifo vya waliofariki marekani kupitia pombe kuwa 
utafiti uliotazamiwa wa miaka wa madaktari wa kiume waingereza ufalme wa muunganowenye umri wa miaka waligundua kuwa vifo kwa jumla vilikuwa vya chini sana kwa makundi yaliyokunywa chini ya vipimo vipimo vya uingereza g kwa siku zaidi ya ilivyokuwa katika makundi ya wasiokunywa pombe
zaidi ya vipimo kwa siku ilihusishwa na ongezeko la hatari ya vifo
pombe iliwakilishwa ya vifo katika sampuli ya madaktari
kiwango cha seramu ya protini c tendaji crp ya kuvimba na kiashiria cha hatari ya chd ni cha chini kwa watu ambao hunywa kiasi wastani kuliko wale wasiokunywa pombe kabisa hivyo basi inaonyesha kuwa matumizi ya pombe kwa kiasi cha wastani inaweza kuwa na athari zinazozuia kuvimba
mbali na matokeo yake kwa akili pombe ina athari dhidi ya mgandamano yenye matokeo sawa na warfarini
zaidi ya hayo ugonjwa wa moyo ni wa kiasi cha chini kwa wanywao kwa wastani kuliko watumiaji chai
licha ya ushahidi wa kiepidemiolojia baadhi ya watu wanakosoa wazo la kupendekeza pombe kuwa na faida za kiafya
daktari katika shirika la afya duniani alisema kuwa kupendekeza matumizi ya pombe wastani kwa faida za kiafya ni ya ujinga na hatari
kumekuwa hakuna majaribio yaliyoratibiwa na kudhibitiwa kuonyesha faida za pombe kwa moyo
kutokana na hatari ya kutumia vibaya utegemezi athari mbaya pombe haifai kamwe kupendekezwa kwa faida za moyo
badala yake chakula bora mazoezi na kama inapohitajika matumizi ya dawa ndizo tiba zinazopendekezwa kwa kutunza moyo
imesemwa kuwa faida za kiafya za pombe ni swala la kujadiliwa na huenda lilitiliwa chumvi na wadau wa sekta ya pombe
pombe inafaa kuchukuliwa kama dawa lewevu ya burudani ambayo ina uwezo wa kuzua athari kali na mbaya kwa afya na haipaswi kutangazwa kwa utunzaji wa moyo
matumizi wastani ya pombe inaonekana kupunguza hatari ya pad katika wanaume walio na afya
katika utafiti huu mkubwa uliohusu raia matumizi wastani ya pombe yalionyesha uhusiano wa kupungua kuhusiana na ugonjwa wa pembeni wa mishipa miongoni mwa wanawake waliplinganishwa na wanaume
mkolezo wa mabaki kutokana na sigara huenda uliweza kuwa kuathiri matokeo
miongoni mwa wasiovuta sigara uhusiano wa kinyume ulionekana kati ya matumizi ya pombe na ugonjwa wa pembeni wa mishipa katika wanaume na wanawake
utafiti uligundua kwamba matumizi wastani ya pombe yalikuwa na athari ya kinga dhidi ya uzibifu wa muda
hatari ya chini zidi ilionekana katika wanaume waliotumia na vinywaji hadi kwa siku na kwa wanawake ambao wanaotumia kinywaji nusu hadi kwa siku
unywaji pombe wa kiasi cha wastani umeonekana kuwasaidia wale ambao wamekumbwa na mshtuko wa moyo kuendelea kuishi
hata hivyo matumizi ya pombe kupita kiasi husababisha ongezeko la hatari ya kupata ugonjwa wa moyo
durusu ya maandishi iligundua kuwa unywaji pombe kwa kiasi nusu ulitoa kiwango bora zidi cha ulinzi kwa moyo
hata hivyo walibainisha kuwa kwa sasa hapajakuwa na majaribio yaliyoratibiwa kuthibitisha ushahidi ambao unaonyesha jukumu la vipimo vidogo vya pombe kukinga kwa dhidi ya mshtuko wa moyo
hata hivyo matumizi wastani ya pombe huhusishwa na shinikizo la damu
pana ongezeko la hatari ya kwa hipatrigliseridemia kadiomiopathi presha na kiharusi iwapo vinywaji au zaidi vya pombe vitatumiwa kwa siku
ikilinganishwa na kuacha pombe unywaji wa kiasi wastani huhusishwa na ongezeko la hatari ya kiharusi
unywaji wa kiasi cha chini hauna faida yeyote kwa kuzuia kiharusi
kiasi kikubwa cha pombe kinaweza kusababisha kadiomiopathiya pombe inayojulikana kama dalili za moyo wa likizo
kadiomiopathi ya pombe hujitokeza kwa namna ambayo kimatibabu ya hufanana na kadiomiopathi iliyopanuka idiopathi inayoshirikisha hipartrofi ya misuli ya moyo ambayo inaweza kusababisha aina fulani ya arithmia ya moyo
tofauti hizi zisizo za kawaida za umeme zinazowakilisha katika ekg mara nyingi hutofautiana kwa hali lakini huwa kutoka mabadiliko mbalimbali ya vipindi vya muda vya pr qrs au qt hadi vipindi na matukio paroxsysmal ya tachycardia ventricular
pathofisiolojia sababu za kuugua mwilini ya kadiomiopathi ya pombe haijatambuliwa kikamilifu lakini baadhi ya nadharia huelezea kuhusu ongezeko la utoaji wa epinefrini na norepinefrini ongezeko la utendaji au ongezeko la kiwango cha asidi huria za mafuta zisizo na plazma ya kama taratibu inayowezekana
walevi wanaweza kuwa na upungufu wa damu kutokana na sababu kadhaa pia wanaweza kupata thrombositopenia kutokana na athari ya sumu ya megakariositi au kutokana na hipespleni
utafiti wa uliofanywa na johns hopkins ulihusisha matumizi wastani ya pombe na kunywea kwa ubongo nao haukuona upungufu wowote wa hatari ya kiharusi miongoni mwa wanywao kwa wastani
matumizi ya kiasi kikubwa cha pombe kwa kipindi cha muda unaweza kutatiza ukuaji wa ubongo wa kawaida binadamu
upungufu katika kukumbuka taarifa za kimazungumzo na zisizozungumzwa na katika utendaji wa kuona zilidhihirika kwa vijana walio na historia ya unywaji katika miaka ya mapema na katikati ya ubaleghe
wakati wa ubaleghe hatua muhimu za ukuaji wa neva hutokea
unywaji wa kilevi ambayo ni kawaida miongoni mwa vijana huhitilatiana na hatua hii muhimu ya ukuaji
matumizi mazito ya pombe huzuia ukuaji wa seli mpya za ubongo
takribani nusu ya walevi sugu wanaweza kuwa na miopathi
vikundi vya misuli inayokaribiana ndiyo hasa huathirika
asilimia ishirini na tano ya walevi wanaweza kuwa na neuropathi ya pembeni ikiwa ni pamoja na zilizo huru
unywaji wa pombe kupita kiasi huhusishwa na mvurugiko wa kumbukumbu unaoweza kuwepo
uwezo huu wa utambuzi uliovurugika husababisha ongezeko la kushindwa kutimiza kazi inayonuiwa katika siku zijazo kwa mfano kusahau kufunga mlango au kutuma barua kwa wakati unaotakikana
jinsi kiasi cha pombe na muda wa kutumika unavyoongezeka ndivyo ukali wa madhara huongezeka kwa viungo
kiungo mojawapo kinachohisi sana madhara ya sumu ya matumizi ya pombe kwa muda mrefu ni ubongo
nchini ufaransa takribani ya wanaolzwa katika vituo vya afya ya akili huhusiana na kuvurugika kwa utambuzi kutokana na ulevi hasa shida za akili kuhusiana na pombe
unywaji pombe sugu kupita kiasi pia huhusishwa na upungufu mkubwa wa utambuzi na matatizo mbalimbali ya neva za akili
hata hivyo utafiti fulani ulihitimisha kuwa matokeo yetu yanaonyesha kwamba licha ya mapendekezo yaliyopita matumizi ya kiasi wastani cha pombe hayawezi kuwalinda watu wazee dhidi ya kupungua kwa utambuzi wao
asetaldehidi hutolewa na ini ini wakati wa kusagwa kwa ethanoli
watu walio na upungufu wa jeni ambayo hutumika kubadilisha asetaldehidi baadaye kuwa asidi asetiki hali inayobainika zaidi kwa watu wa asili ya asia ya mashariki wanaweza kuwa katika hatari kubwa ya kupataugonjwa wa alzeima
matokeo haya yanaonyesha kwamba upungufu wa aldh ni kigezo cha hatari kwa load kujitokeza kwa ugonjwa alzeima katika miaka ya baadaye dalili za wernicke korsakoff ni dhihirisho la upungufu wathiamini kwa kawaida kama athari ya kiwango cha pili cha matumizi mabaya ya pombe
dalili hizi ni dhihirisho la pamoja la matatizo mawili ya mwanzoni saikosi ya korsakoff na uvimbaji ubongo enselopathia wa wernicke yaliyotajwa kuambatana na majina ya dkt
uvimbe wa ubongo wa wernicke ni dhihirisho kubwa wa dalili na hubainika kwa hali ya kuchanganyikiwa wakati ambapo dalili kuu za saikosi ya korsakoff ni amnesia na mvurugiko wa utendaji
mitetemo isiyoepukika inaweza kuondolewa kwa muda mfupi kufikia kwa hadi thuluthi mbili ya wagonjwa kwa kunywa kiasi kidogo cha pombe
matumizi sugu ya pombe katika kuleta usingizi yanaweza kusababisha ukosefu wa usingizi
kutembea mara kwa mara katika hatua za usingizi huku kukiwa na kuamkaamka kutokana na maumivu ya kichwa na diaforesi
kusitisha matumizi mabaya sugu ya pombe pia kunaweza kusababisha usumbufu makubwa wa usingizi kwa ndoto nyingi
matumizi mabaya sugu ya pombe huhusishwa na nrem hatua ya kulala ya na pamoja na ukandamizaji usingizi wa rem na kugawanyika kwa usingizi wa rem
wakati wa kujiondoa katika ulevi usingizi wa rem kwa kawaida hukolezwa kama sehemu ya athari ya kujibia
viwango vya juu ya vya mfadhaiko mkubwa hutokea kwa wanywaji pombe kwa wingi na wale ambao hutumia pombe vibaya
matumizi mabaya ya pombe inahuhusishwa na idadi kadhaa ya matatizo ya afya ya akili na viwango vya juu sana vya walevi kujiua
utafiti wa watu waliolazwa hospitalini kwa ajili ya majaribio ya kujiua uligundua kwamba wale ambao walikuwa walevi walikuwa mara zaidi ya wale ambao wangefanikiwa kujiua kuliko wasiotimia pombe ambao walijaribu kujiua
katika idadi jumla ya wanywaji pombe ongezeko la hatari ya kujiua ikilinganishwa na umma yote kijumla ni mara zaidi
matumizi mabaya ya dawa nyingine pia huhusishwa na ongezeko la hatari ya kujiua
takribani asilimia ya visa vya kujiua kwa walio chini ya miaka ni kutokana na pombe au dutu matumizi mabaya ya vilewevu vingine
tafiti zimeonyesha kwamba utegemezi wa pombe unahusiana moja kwa moja na tamaa na mwasho
utafiti mwingine umeonyesha kuwa matumizi ya pombe ni kigezo muhimu cha kumwelekeza mtu katika tabia zisizoambatana na maadili ya jamii kwa watoto
unyogovu wasiwasi na hofu ni matatizo ya kawaida yaliyoripotiwa na watu wanaotegemea pombe
ulevi huhusishwa na upungukaji wa kutenda katika mifanyiko ya ubongo ambayo huwajibikia mchakato wa kihisia kwa mfano amigdala na hipokampusi
ushahidi kwamba matatizo ya afya ya akili mara nyingi hutokana na matumizi mabaya ya pombe kuvuruga kemikali za neva za ubongo hudihirika kupitia kuimarika au upotevu wa dalili ambako hutokea baada ya muda mrefu bila kutumia pombe ingawa matatizo yanaweza kuwa kuzidi katika kipindi cha awali baada ya kujionda katika pombe na kupona
tatizo la akili saikosi ni matokeo ya kiwango cha pili ya hali nyingi zinazohusiana na pombe ikiwa ni pamoja na madhara makali ya sumu na kujitoa baada ya matumizi ya muda mrefu
matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu yanaweza kusababisha dalili za namna ya tatizo la akili kuibuka zaidi ya ilivyo na dawa nyingine za matumizi mabaya
matumizi mabaya ya pombe yameonyeshwa kusababisha ongezeko la ya hatari ya tatizo la akili saikosi kwa wanaume na ongezeko la la hatari ya tatizo la sikosi kwa wanawake ambazo hazihusiani na matatizo ya akili kabla ya yaliyopo kwa sasa
hii ni kubwa zaidi kuliko ongezeko la hatari ya ugonjwa wa akili unaonekana kutokana na bangi ambayo hufanya matumizi mabaya ya pombe kuwa chanzo kikubwa sana cha matatizo ya akili
maono njozi kwa wingina au ya udanganyifu wa akili ni kawaida sasa wakati mgonjwa amelewa au kujiondoa kutoka ulevi kwa siku za karibuni
ingawa pombe husaidia awali kupunguza dalili za fobia au hofu za kijamii matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu yanaweza kuzidisha dalili za fobia ya kijamii na kusababisha dalili za fobia ya kijamii hasa wakati wa kujiondoa katika pombe
athari hii si ya kipekee kwa pombe lakini inaweza pia kutokea kwa matumizi ya muda mrefu wa dawa za kulevya ambazo zina mfumo sawa wa utendaji wa pombe kama vile benzodiazepini ambazo ni wakati mwingine hupendekezwa kama vitulizi kwa watu walio na matatizo ya pombe
takriban nusu ya wagonjwa wanaohudhuria huduma za afya ya akili kwa hali ikiwa ni pamoja na ugonjwa wa wasiwasi kama vile tatizo la hofu au fobia ya kijamii ni matokeo ya pombe au utegemezi wa benzodiazepini
ilibainishwa kwamba kila mtu ana kiwango cha uhisivu wake binafsi kwa matumizi ya pombe au dawa za hipnotiki tulizi hivyo basi kitu ambacho mtu mmoja anaweza kuvumilia bila ya kuathirika kiafya mgonjwa mwingine anaweza kutatizika sana kiafya na kwamba hata unywaji wastani unaweza kusababisha dalili za wasiwasi unaojibia na matatizo ya kulala
mtu ambaye anatatizika na madhara ya sumu ya pombe hawezi kufaidika na aina nyingine za tiba au dawa kwa vile hazizisulihishi dalili za kimsingi
mfumo wa mmeng enyo wa chakula na ongezeko la uzani
athari za pombe kwa ongezeko la uzani ni swala tata huku tafiti nyingine zikishindwa kugundua upungufu nyingine zimegundua pombe kuwa na athari kwa ongezeko la uzani
uhusiano huu alibainika zaidi miongoni mwa wazungu na miongoni mwa wanywaji wa bia na mvinyo
uwiano usio wa kawaida wa dalili za metaboli na vipengele vyake vilionyesha kuongeza kwa matumizi ya pombe
utafiti umegundua kwamba unywaji pombe hupunguza hatari ya kupatwa na vijiwe vya nyongo
ikilinganishwa na ilivyo kwa watu wanaojiepusha na pombe hatari jumla kutokana na ugonjwa wa vijiwe vya nyongo kudhibiti umri jinsia elimu sigara na uwiano wa ukubwa mwili na uzani ni 
 kwa wanywao mara chache na wanywao mara nyingi kwa kiasi wastani ml ya ethanoli kwa siku 
 kwa wanywao kiasi cha kati ml kwa siku na 
 kwa wanywao kwa wingi
uhusiano huu wa kinyume ulionyesha uthabiti katika safu za umri jinsia na mwili uwiano wa ukubwa mwili na uzani
idadi ya nyakati za unywaji pia inaonekana kuwa sababu inayochangia
ongezeka la idadi ya nyakati za matumizi ya pombe pia ilihusishwa na ya upungufu wa hatari
kwa kuunganisha taarifa za wingi wa kiasi cha pombe na idadi ya nyakati za unywaji pombe mkondo wa matumizi ya pombe uliodhihirisha unywaji wa mara kwa mara siku kwa wiki wa kiasi chochote cha pombe ulihusishwa na upungufu wa hatari ya kuugua ikilinganishwa na wasiotumia pombe
kinyume na hayo unywaji pombe wa mara kwa mara siku kwa wiki haukuonyesha uhusiano wowote na hatari ya kuugua
matumizi ya pombe hayahusiani na ugonjwa wa vijiwe vya nyongo
hata hivyo utafiti mmoja ulipendekeza kuwa wanywaji pombe ambao huchukua vitamini asidi ya askorbi inaweza kupunguza hatari ya ugonjwa wa vijiwe vya nyongo
ugonjwa wa ini kutokana na pombe ni tatizo kubwa kwa afya ya umma
kwa mfano nchini marekani hadi kufikia watu milioni mbili wana matatizo yanayohusiana na ugonjwa wa ini
matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu yanaweza kusababisha mafuta ya ini sirosi na hepatiti ya pombe
njia za matibabu ni chache na hatua mojawapo muhimu zaidi inayojumuisha ni kusitisha matumizi ya pombe
katika matukio ya ugonjwa mkali wa ini njia ya pekee ya matibabu inaweza kuwa kupandikiza ini kwa wagonjwa walioacha pombe
baadhi ya dawa za nyongeza kwa mfano mbaruti za maziwa na silimarini zinaonekana kuwa faida fulani
pombe ni sababu inayoongoza katika kusababisha kansa ya ini katika nchi za magharibi huchangia ya saratani ya hepati
hadi watu nusu milioni nchini marekani hupata matatizo ya kansa ya ini inayohusiananapombe matumizi ya pombe wastani pia huongeza hatari ya ugonjwa wa ini
matumizi mabaya ya pombe ni sababu inayoongoza ya ugonjwa kali wa kongosho na ugonjwa wa kongosho wa muda mrefu
unwaji pombe sugu wa kupindukia unaweza kusababisha uharibifu wa kongosho unaopelekea maumivu makali ya muda mrefu ambayo yanaweza kuendeleo na kuwa kansa ya kongosho
kongosho sugu mara nyingi husababisha matatizo ya ufyonzaji wa chakula tumboni na ugonjwa wa kisukari
utumiaji sugu wa pombe hutatiza kazi nyingi muhimu za seli katika mapafu
hitilafu za seli hizi huzidisha uwezekano wa kuongezeka kwa kupata matatizo makubwa kutokana na ugonjwa wa mapafu
tafiti za hivi karibuni zinabainisha vifo vinavyohusiana na ugonjwa wa ini kutokana na pombe zikilinganishwa na vya ugonjwa wa ini kutokana na pombe
watumiaji pombe wako katika hatari kubwa ya kupatwa na dalili mbaya za dhiki za upumuaji ards na hupatwa na kiwango cha juu cha vifo kutokana na ards ikilinganishwa na wasiokunywa pombe
utafiti unaonyesha kuwa unywaji pombe unahusiana na upungufu wa hatari ya kupatwa na vijiwe vya figo
utafiti mmoja ulihitimisha kuwa kwa vile bia ilionekana kukinga dhidi ya vijiwe vya figo athari za kimwili za vilewevu mbali na ethanoli hasa zile za hopsi lazima pia kuchunguzwa
matumizi ya kahawa pombe na virutubisho vya vitamini vihusiana kwa kinyume na vijiwe
ukuaji wa vijiwe ulipungua kwa kiasi kifuatazo kwa kila ml oz iliyotunywewa kila siku kahawa yenye kafeni kwa kahawa isiyo na kafeni ya chai na kwa divai
cl data iliyotolewa kutoka nukuu mbili za mwisho
unywaji pombe kupindukia wa muda mrefu unaweza kusababisha uharibifu kwa mfumo mkuu wa neva na mfumo wa neva za pembeni na kupelekea kupoteza tamaa ya ngono na kutosisimka kwa wanaume
unywaji pombe kupita kiasi unaweza kusababisha mchakato wa hiperoestrojeni
imekisiwa kwamba vinywaji vilivyo pombe vinaweza kudhibiti misombo ya estrojeni
kwa wanaume viwango vikubwa vya estrojeni vinaweza kusababisha kushindwa kwa kazi za makende na ukuaji wa hulka ya uke ikiwa ni pamoja na ukuaji wa matiti ya kiume zinazoitwa jainekomastia
kwa wanawake viwango juu vya estrojeni kutokana na unywaji pombe kupindukia vimehusishwa na ongezeko la hatari ya kansa ya matiti
wanywaji pombe wa wastani wanaweza kuwa katika hatari ndogo ya kupata kisukari kuliko wasiokunywa
kwa upande mwingine ulevi wa pombe na matumizi ya pombe kwa kiasi cha kikubwa huweza kuzidisha hatari ya aina za ugonjwa wa kisukari kwa wanawake
matumizi ya kila mara ya pombe huhusishwa na ongezeko la hatari ya maumivu ya viungo kutokana na jongo
matumizi ya pombe huhusishwa na upungufu wa hatari ya maumivu ya viungo
tafiti mbili za hivi karibuni zinaripoti kwamba jinsi pombe zaidi inavyotumiwa ndivyo hatari ya kupatwa na maumivu ya viungo hupungua
miongoni mwa watu wanaokuunywa mara kwa mara robo moja ya wanaokunywa zaidi walikuwa na kiwango cha hadi cha chini cha uwezekano wa kupata ugonjwa wakilinganishwa na nusu ambao hunywa kidogo
watafiti walibainisha kuwa matumizi ya pombe wastani pia hupunguza hatari ya matukio mengine ya kutatiza kama vile ugonjwa mishipa ya moyo
baadhi ya michakato ya kibayolojia ambapo kwayo ethanoli hupunguza hatari ya maumivu ya viungo na kuzuia uharibifu wa upotevu wa madini ya uzito wa fupa bmd ambayo ni sehemu ya mchakato wa maradhi
matumizi wastani ya pombe huhusishwa na uzito wamadini ya mfupa kwa wanawake waliopitisha umri wa kujifungua
matumizi ya pombe yalipunguza sana ya uwezekano wa osteoporosis
unywaji wa pombe wastani ulihusishwa na bmd katika wanawake wazee waliopita miaka ya kujifungua
unywa wa kijamii huhusishwa na uzito wa juu wa madini ya mfupa katika wanaume na wanawake juu 
hata hivyo matumizi mabaya ya pombe ni huhusishwa na upungufu wa mfupa
matumizi mabaya ya pombe kupita kiasi ni huhusishwa na matatizo mbalimbali ya ngozi ikiwa ni pamoja naurtikaria pofiria tarda kutanea kuhisi joto na kujaa stigmata ya ngozi ya saiirosi soriasisi pruritusi ugonjwa wa seborei ya ngozi na rosasea
utafiti wa ulihitimisha unywaji bia usio mwepesi huhusishwa na hatari ya kuongezeka kwa uwezekano wa kupata soriasisi kwa wanawake
vinywaji vingine vya kulevya havikuongeza hatari ya soriasis katika katika utafiti huu
mfumo wa kinga bakteria ukolezi maambukizi ya virusi na kansa
kuna athari za kinga ya matumizi ya pombe dhidi ya maambukizi makali ya h pylori kinyume na hayo unywaji pombe unapolinganisha wale ambao hunywa gm ya pombe kila siku kwa wasiokunywa haihusiani na hatari kubwa ya vidonda vya duodena
matumizi ya pombe kupita kiasi ya pombe unaoonekana katika walevi hujulikana kama kigezo hatari cha nyumonia
utafiti kuhusu homa ya mafua ulipata kuwa idadi kubwa ya vinynywaji vya pombe hadi vitatu au vinne kwa siku vilihusishwa na upungufu wa hatari ya kupata homa ya mafua kwa sababu ya kunywa kulihusishwa na ulipunguaji wa magonjwa baada ya kuugua
hata hivyo faida za kunywa zilitokeza tu miongoni mwa wasiovuta sigara
ingawa matumizi ya pombe hayakuchangia hatari ya ugonjwa ya kimwili kwa wavutaji matumizi wastani ya pombe yalihusishwa na upunguaji wa hatari kwa wasiovuta sigara
utafiti mwingine ulihitimisha kuwa matokeo yanaonyesha kwamba unywaji divai hasa divai nyekundu unaweza kuwa na athari ya kinga dhidi ya hioma ya mafua
bia vileo vikali na pombe jumla hazionekani kuathiri matukio ya homa ya mafua
shirika la kimataifa la taasisi ya utafiti wa saratani centre international de recherche sur le saratani la shirika la afya dunianililiainisha pombe kama kasinojeni la kundi ya 
tathmini yake inasema kuna ushahidi wa kutosha kwa hali ya kasinojeni ya vinywaji wa vileo kwa binadamu vinywaji vya pombe vina kasinojeni kwa binadamu kundi la 
idara ya marekani huduma za kibinadamu mpango wa afya ya taifa uliotaja pombe kama kasinojeni inajulikana mwaka wa 
utafiti mmoja uliamua kwamba 
 ya matukio yote ya kansa duniani yanahusiana na kunywa pombe ambayo husababisha 
 ya vifo vyote vya kansa
ukolezi mkubwa wa asetalidehidi ambayo huzalika wakati mwili unavunja ethanoli unaweza kuharibu dna katika seli zilizo na afya
taasisi ya taifa ya matumizi mabaya ya pombe na ulevi zimeonyesha kwamba asetalidehidi hushikamana na poliaminesi ambayo ni misombo inayotokea kwa kawaida nayo ni muhimu kwa ukuaji wa seli kuibusha aina ya msingi wa dna hatari inayoitwa cr pdg adduct
hata viwango vya wastani vya matumizi ya pombe huhusishwa na ongezeko la hatari ya aina fulani za kansa
dalili za ulevi wa kijusi au fas ni tatizo la kudumu kutokana na pungufu za kuzaliwa ambazo hutokea katika kizazi cha wanawake ambao hunywa pombe wakati wa ujauzito
unywaji pombe kupindukia au wakati wa hatua za awali za ukuaji wa kijusi imehusishwa kikamilifu na fas matumizi wastani ya pombe huhusishwa na uharibifu wa kijusi
pombe huvuka kizuizi cha plasenta na inaweza kudidimiza ukuaji wa kijusi au uzito kuzua stigmata za pekee usoni kuharibuneva na miundo ya ubongo na kusababisha matatizo mengine ya kimwili kiakili au kitabia
kijusi kuonjeshwa pombe ndiyo sababu inayoongoza kwa kusababisha ulemavu wa akili katika nchi za kimagharibi
matumizi ya pombe wakati wa ujauzito huhusishwa na insulini ya ubongo na ukinzani wa sababu za ukuaji wa vipengele sawa na insulini
udhibiti wa saratani unamaanisha kutibu ugonjwa wa saratani au kansa
saratani inaweza kutibiwa kwa kufanyia upasuaji tibakemo matibabu kwa njia ya eksirei matibabu ya tibamaradhi matibabu ya monokloni ya kingamwili au njia zingine
uchaguzi ya matibabu hutegemea mahali uvimbe ulipo na daraja lake na hatua ya ugonjwa huo pamoja na hali ya jumla ya mgonjwa hali ya utendaji
idadi kadhaa ya matibabu ya saratani ya majaribio hayajatengenezwa kikamilifu
kuondolewa kikamilifu kwa saratani kansa bila kuharibu sehemu zingine za mwili ndilo lengo la matibabu
wakati mwingine jambo hili linaweza kutimizwa kwa upasuaji lakini hulka wa saratani ya kuvamia tishu zilizo karibu au kuenea kwenye maeneo ya mbali kupitia uenezi mdogo sana kiasi kwamba hauwezi kuonekana kwa macho mara nyingi huzuia ufaafu wake
ufaafu wa tibakemo mara nyingi huzuiwa na kiwango cha kusumisha tishu zingine katika mwili
kwa sababu neno saratani kansa linarejelea jamii ya magonjwa hakuna uwezekano kwamba daima kutawahi kuwa na aina moja ya tiba ya kansa saratani zaidi ya vile kutawahi kuwa na tiba moja ya magonjwa yote ya kuambukiza
vizuizi vya anjiojenesisi viliwahi kufikiriwa kuwa na uwezo wa kutkama matibabu ya risasi fedha silver bullet yanayoweza kutumiwa katika aina nyingi za saratani lakini jambo hili halijadhihirika katika utendaji
kinadharia aina za saratani kansa zisizo za kihematolojia zinaweza kutibiwa kama zitaondolewa kabisa kwa upasuaji lakini jambo hili huwa haliwezekani kila wakati
wakati kansa saratani imeenea kwenye maeneo mengine ya mwili kabla ya upasuaji utoaji kamili kwa kufanyia upasuaji kwa kawaida hauwezekani
katika muundo wa halstedia wa jinsi kansa saratani inavyoendelea uvimbe hukua ndani ya seli moja kisha kuenea kwenye limfu nodi kisha kwenye sehemu zingine za mwili
hata uvimbe mdogo ulio katika sehemu moja unaendelea kutambulika kama ulio na uwezo wa kuenea
lengo la upasuaji linaweza kuwa ama kuondolewa kwa uvimbe pekee au sehemu nzima ya mwili ogani
seli moja ya kansa saratani haiwezi kuonekana kwa macho lakini unaweza kukua tena na kuwa uvimbe mpya mchakato uitwao kutokea tena
kwa sababu hii mwanapatholojia atachunguza sampuli iliyotolewa ili kuamua ikiwa ina kiasi kidogo cha tishu zilizo na afya zisizo na ugonjwa na hivyo kupunguza uwezekano wa kuwa seli ndogo kabisa za kansa saratani zimesalia katika mgonjwa
juu ya kuondolewa kwa uvimbe msingi upasuaji mara kwa mara ni muhimu kwa kuamua hatua ulipofika ugonjwa kwa mfano kuamua kiwango cha ugonjwa huo na kama umeenea hadi limfu nodi za eneo hilo
uamuzi wa hatua ulipofika ugonjwa ni kiukilia kikubwa cha utambuzi wa ugonjwa na haja ya tiba itakayosaidia
mara kwa mara upasuaji ni muhimu kudhibiti dalili kama vile kubanwa kwa uti wa mgongo au kuzibwa kwa uchengelele
jambo hili linajulikana kama matibabu ya kutuliza kupunguza
matibabu kwa njia ya eksirei ni matumizi ya mnururisho wa kuweka ioni ili kuua seli za kansa saratani na kunywea uvimbe
matibabu kwa njia ya eksirei yanaweza kupenwa kupitia nje ya mwili kwa kutumia boriti ya nje ya tibaredio ebrt au ndani ya mwili kupitia tibaredio ya ndani
athari za matibabu kwa njia ya eksirei huathiri eneo linalotibiwa pekee
matibabu kwa njia ya eksirei hujeruhi au kuharibu seli katika eneo linalotibiwa tishu lengwa kwa kuharibu nyenzo za kimaumbile za seli hizo hivyo basi kuzifanya zishindwe kuendelea kukua na kugawanya
ingawa mnururisho huharibu seli zilizo na saratani kansa pamoja na zile za kawaida seli nyingi za kawaida zinaweza kupata nafuu kutokana na madhara ya mnururisho na kufanya kazi vizuri
lengo la matibabu kwa njia ya eksirei ni kuharibu seli za kansa saratani kwani seli nyingi za kansa saratani zinawezekana na kwa wakati huo kuzuia madhara kwa tishu zilizo karibu zenye afya
kwa hiyo aina hii ya matibabu hutolewa kwa sehemu nyingi na kuruhusu tishu zenye afya kupata nafuu katikati ya sehemu hizi
matibabu kwa njia ya eksirei yanaweza kutumika kutibu karibu kila aina ya uvimbe imara ikiwa ni pamoja na saratani kansa ya ubongo matiti mlango wa uzazi zoloto mapafu kongosho tezi kibofu ngozi tumbo uterasi au sarkomasi yenye tishu laini
mnururisho pia hutumiwa kutibu lukemia na limfoma
kipimo cha mnururisho kwa kila eneo hutegemea mambo kadhaa ikiwa ni pamoja na kiwango cha hisi kwa mnururisho cha kila aina ya kansa saratani na kama kuna tishu na viungo vilivyo karibu vinavyoweza kuharibiwa na mnururisho
kwa hiyo kama ilivyo na kila aina ya matibabu matibabu kwa njia ya eksirei yana madhara yake
tibakemo ni matibabu ya kansa saratani kwa madawa madawa ya kupigana na kansa saratani ambayo yanaweza kuharibu seli za kansa saratani
katika matumizi ya sasa neno tibakemo kwa kawaida hurejelea madawa ya sitotoksiki ambayo kwa jumla huathiri seli zinazojigawanya kwa haraka tofauti na matibabu lengwa angalia hapo chini
madawa ya tibakemo huingilia ugawanyaji wa seli kwa njia mbalimbali zinazowezekana kwa mfano kupitia kurudiwa kwa dna au mgawanyo wa kromosomu mpya
aina nyingi za tibakemo hulenga seli zinazojigawanya kwa haraka na hazilengi seli za saratani kansa pekee ingawa kiasi fulani cha umaalum kinaweza kuja kutoka na seli nyingi za kansa saratani kutokuwa na uwezo wa kukarabati uharibifu wa dna jambo ambalo seli ya kawaida kwa ujumla zinaweza
kwa hiyo tibakemo ina uwezo wa kusababisha madhara kwa tishu zenye afya hasa zile tishu zilizo na kiwango cha juu cha kubadilishwa km bitana ya matumbo
kwa kawaida seli hizi hujitengeneza zenyewe baada ya tibakemo
kwa sababu baadhi ya madawa hufanya kazi vyema zaidi yakiwa pamoja kuliko yakiwa peke yake aina mbilia au zaidi za madawa mara nyingi hupeanwa kwa wakati mmoja
jambo hili linaitwa tibakemo iliyochanganywa madawa mengi ya tibakemo hupeanwa kwa kuchanganywa
matibabu ya baadhi ya lukemia na limfoma yanahitaji matumizi ya dozi ya juu ya tibakemo na mnururisho wa mwili wote tbi
matibabu haya huyeyusha uboho na hivyo uwezo wa mwili kupona na kujaza damu tena
kwa sababu hiyo uboho au kuvuna seli za shina la damu zilizo pembeni hufanywa kabla ya sehemu ya matibabu inayohusisha uyeyushaji ili kuwawezesha kuwaokoa baada ya matibabu imepewa
jambo hili linajulikana kama uatikaji wa seli za shina kutoka mwili mmoja
vinginevyo seli za shina zinazohusishwa na damu zinaweza kuatikwa kutoka kwa mfadhili asiyehusika lakini aliye na seli zinazofanana
mud
matibabu ya kulenga ambayo yalianza kupatikan kwa mara ya kwanza katika mwisho wa miaka ya yamekuwa na athari kubwa katika matibabu ya aina fulani za saratani na kwa sasa ni sehemu iliyo inayohusisha kazi nyingi ya utafiti
aina hii ya matibabu inahusisha matumizi ya ajenti maalum kwa ajili ya kuharibu protini za seli za saratani kansa
madawa madogo yanayolenga molekuli kwa jumla huwa vizuizi vya miliki za vimeng enya juu ya protini zilizo ndani ya seli za kansa zilizobadilika badilika zilizo wazi zaidi au kwa vinginevyo zilizo muhimu
mifano maarufu ni vizuizi vya tirosini kinasi imatinibu gleevec glivec na jefitinibu iresa
matibabu ya kingamwili ya aina moja ni mkakati mwingine ambapo wakala wa matibabu ni kingamwili ambayo hasa hujifunga kwa protini kwenye uso wa seli za kansa saratani
mifano ni pamoja na anti her neu kingamwili ya trastuzumab heseptini inayotumika katika kansa saratani ya matiti na anti cd kingamwili rituksimabu inayotumika katika aina mbalimbali za madhara magonjwa ya seli b
matibabu ya kulenga pia yanaweza kuhusisha peptidi ndogo kama vifaa elekezi ambavyo vinaweza kujifunga kwa uso wa vipokezi vya seli au matriki iliyo nje ya seli iliyoathirika inayozunguka uvimbe
radionuklidi zilizoambatishwa kwa peptidi hizi mfano rgds hatimaye huua seli ya kansa saratani ikiwa nuklidi itaharibikia katika sehemu zilizo karibu na seli hiyo
pdt inaweza kutumika kama tiba kwa kasinoma ya uso wa seli bcc au saratani ya mapafu pdt pia inaweza kuwa muhimu katika kuondoa athari za tishu zenye madhara baada ya kuondolewa kwa uvimbe mkubwa kupitia upasuaji
matibabu ya kansa kupitia kingamaradhi yanarejelea mikakati tofauti ya kimatibabu iliyoundwa kuchochea mfumo wa kinga ya mwili wa mgonjwa kupambana na uvimbe
mbinu za kisasa za kuzalisha jibu la kinga dhidi ya uvimbe ni pamoja na matibabu ya kingamaradhi ya bcg yanayowekwa ndani ya mishipa kwa kansa ya kibofu cha mkojo iliyo juu juu na matumizi ya intaferoni na sitokini zingine kuchochea jibu la kinga katika wagonjwa walio na kasinoma ya seli za figo na melanoma
chanjo za kuzalisha majibu maalum ya kinga ndizo mada zinazofanyiwa utafiti wa kina katika aina kadhaa za uvimbe hasa melanoma inayoweza kuua kudhuru na kasinoma ya seli za figo
sipuleucel t ni mkakati unaofanana na chanjo katika majaribio ya baadaye ya kikliniki ya kansa ya tezi kibofu ambapo seli za dendriti kutoka kwa mgonjwa huwekwa kwa peptidi za kibofu zenye asidi fosfati ili kuchochea jibu maalum la kinga dhidi ya seli zilizotokana na kibofu
kwa sababu hii hsct ya alojeni husababisha kuongezeka kwa kiwango cha kutibu kuliko uatikaji wa autolojia katika aina kadhaa za kansa ingawa madhara pia ni makali zaidi
matibabu kwa kingamaradhi yanayohusu seli ambapo seli asili za kuua za wagonjwa nk na t limfositi za sitotoksi ctl hutumiwa yamekuwa yakitumiwa katika ujapani tangu mwaka wa 
seli za nk na ctl kimsingi huua seli za kansa wakati zimekuwa
matibabu haya hupeanwa pamoja na aina zingine za matibabu kama vile upasuaji matibabu kwa njia ya eksirei au tibakemo na hujulikana kama aiet ukuaji wa baadhi ya saratani unaweza kuzuiwa kwa kutoa au kuzuia homoni fulani
mifano ya kawaida ya aina za uvimbe zinazoathiriwa na homoni ni pamoja na baadhi ya aina za saratani za matiti na tezi kibofu
kuondoa au kuzuia estrojeni au testosteroni mara kwa mara ni matibabu muhimu ya ziada
katika baadhi ya aina za saratani matumizi ya agonisti za homoni kama vile projestojeni yanaweza kuwa na manufaa ya kimatibabu
vizuizi vya anjiojenesisi kuzuia ukuaji mkubwa wa mishipa ya damu anjiojenesisi kwamba vivimbe huhitaji ili kuishi
baadhi ya vizuizi hivi kama vile bevacizumab vimekubaliwa na vinatumika kwenye kliniki
mojawapo ya matatizo makuu ya madawa ya kupambana na anjiojenesisi ni kwamba mambo mengi huchochea ukuaji wa mishipa ya damu katika seli za kawaida au zenye kansa
madawa ya kupambana na anjiojenesisi hulengo jambo moja tu hivyo kwamba mambo mengine huendelea kuchochea ukuaji wa mishipa ya damu
matatizo mengine ni pamoja na njia ya matumizi kudumisha utulivu uthabiti na shughuli na kulenga katika mishipa ya uvimbe
ingawa udhibiti wa dalili za saratani kwa kawaida haufikiriwi kama matibabu ya moja kwa moja ya kansa ni kiukilia muhimu cha ubora wa maisha ya wagonjwa wa kansa na una jukumu muhimu katika uamuzi wa iwapo mgonjwa anaweza kupokea matibabu mengine
ingawa madaktari kwa ujumla wana ujuzi wa kimatibabu wa kupunguza maumivu kichefuchefu kutapika kuhara kutokwa na damu na matatizo mengine ya kawaida kwa wagonjwa wa saratani taaluma mbalimbali na maalum za huduma za kupunguza zimeongezeka hasa katika kukabiliana na mahitaji ya udhibiti wa dalili ya kikundi hiki cha wagonjwa
jambo hili hasa ni sehemu muhimu ya huduma kwa wagonjwa ambao magonjwa yao hayawezi kutibiwa kwa aina zingine za matibabu
kwa kuwa matibabu mengi ya saratani huhusisha madhara ambayo kwa kiasi kikubwa hayapendezi yana kera mgonjwa aliye na matumaini madogo ya kupata tiba anaweza kuamua kutafuta huduma za kupunguza pekee na kukwepa matumizi ya matibabu makali zaidi yanayompatia kipindi kirefu cha maisha ya kawaida
madawa ya maumivu kama vile afyuni na oksikodoni na an madawa ya kuzuia kichefuchefu na kutapika hutumika sana katika wagonjwa walio na dalili zinazohusiana na saratani
madawa bora ya kuzuia kutapika kama vile ondansetroni na analogu pamoja na aprepitanti yamefanya matibabu ya haraka kuweza kufikiwa zaidi katika wagonjwa wa saratani
maumivu sugu kutokana na kansa karibu mara zote huhusishwa na tishu kuendelea kuharibika kutokana na utaratibu wa maradhi au matibabu yaani upasuaji matibabu kwa njia ya eksirei tibakemo
ingawa daima kuna jukumu la sababu za kimazingira na vurugu zinazoathiri katika mwanzo wa tabia za maumivu hizi huwa si kwa kawaida sababu kuu za mwanzo wa magonjwa katika wagonjwa walio na maumivu ya saratani
aidha wagonjwa wengi walio na maumivu makali yanayohusiana na kansa wanakaribia mwisho wa maisha yao na huduma za kupunguzu dalili hizi zinahitajika
masuala kama vile shutumu ya kijamii ya kutumia opioidi hali za kazi na utendaji kazi na matumizi ya huduma ya afya yanaweza kutokuwa muhimu katika udhibiti wa jumla wa kesi hiyo
kwa hiyo mkakati wa kawaida wa kudhibiti maumivu ya kansa ni kweka mgonjwa katika hali ya starehe iwezekanavyo kwa kutumia opioidi na madawa mengine upasuaji na hatua zingine za kawaida
madaktari wamekuwa wakisita kuagiza dawa za kutia usingizi kwa maumivu katika wagonjwa wa kansa isiyotibika kwa hofu ya kuchangia katika ulevi au kupunguza uwezo wa kupumua
kikundi cha huduma za kupunguza kikundi cha hivi karibuni kilichotoka kwenye kile cha hospice kimesababisha uungaji mkono uliotanda zaidi wa matibabu ya kwanza zaidi ya maumivu kwa wagonjwa wa saratani preemptive
uchovu ni tatizo kubwa sana na la kawaida kwa wagonjwa wa kansa na hivi karibuni tu ndipo limekuwa muhimu vya kutosha kuwafanya wanaonkolojia kupendekeza matibabu hata kama lina nafasi kubwa katika hali ya maisha ya wagonjwa wengi
majaribio ya kikliniki ambayo pia hujulikana kama utafiti hufanyia majaribio tiba mpya katika watu walio na kansa
lengo la utafiti huu ni kupata njia bora za kutibu kansa na kuwasaidia wagonjwa wa kansa
majaribio ya kikliniki huchunguza aina nyingi za matibabu kama vile dawa mpya njia mpya za kufanya upasuaji au matibabu kwa njia ya eksirei michanganyiko mipya wa matibabu au mbinu mpya kama vile tiba ya jeni
majaribio ya kikliniki ni mojawapo ya hatua za mwisho za mchakato wa muda mrefu na wa makini wa utafiti wa kansa
utafutaji wa matibabu mapya huanza katika maabara ambapo wanasayansi kwanza hubuni na kuchunguza mawazo mapya
kama njia inaonekana kuwa na matumaini hatua inayofuata inaweza kuwa upimaji wa matibabu katika wanyama ili kuona jinsi inavyoathiri kansa katika viumbe hai na kama ina athari zinazodhuru
bila shaka matibabu yanayofanya kazi vyema katika maabara au katika wanyama si lazima yafanyekazi vizuri katika watu
tafiti hufanywa kwa kutumia wagonjwa wa saratani ili kutambua ikiwa matibabu yanayoonyesha uwezo wa kufanya kazi ni salama na bora
wagonjwa wanaoshiriki wanaweza kusaidiwa na matibabu wanayoyapokea
wao hupata huduma za kisasa kutoka kwa wataalamu wa kansa na wao hupokea ama matibabu mapya yanayofanyiwa majaribio au matibabu bora zaidi ya kawaida yanayopatikana ya kansa wanayougua
wakati uo huo matibabu mapya pia yanaweza kuwa na hatari zisizojulikani lakini kama matibabu mpya yanaonekana kufanya kazi vyema au zaidi zaidi ya matibabu ya kawaida wagonjwa wa utafiti wanayoyapokea wanaweza kuwa kati ya watu wa kwanza kunufaika
hakuna thibitisho kwamba matibabu mapya yanayofanyiwa majaribio au matibabu ya kawaida yataleta matokeo mazuri
katika watoto walio na kansa utafiti wa majaribio ulipata kwamba wale waliojiunga na majaribio hawakuwa kwa wastani na nafasi ya kuwa katika hali bora au mbaya zaidi ya afya wakilinganishwa na wale waliokuwa wakipokea matibabu ya kawaida jambo hili linathibitisha kwamba kufanikiwa au kutofanikiwa kwa matibabu ya majaribio hakuwezi kutabirika
matibabu ya kukamilishana na mbadala cam matibabu ni makundi tofauti ya mifumo ya huduma weledi na bidhaa za kimatibabu na afya ambazo si sehemu ya dawa za kisasa
dawa za ziada zinarejelea njia na vitu vinavyotumika pamoja na dawa za kisasa wakati dawa mbadala zinarejelea michanganyiko inayotumika badala ya dawa za kisasa
matumizi ya cam ni jambo la kawaida miongoni mwa watu walio na kansa utafiti wa mwaka wa ulipata kwamba asilimia ya wagonjwa wa kansa walikuwa wametumia matibabu ya cam angalau mara moja kama sehemu ya matibabu yao ya kansa
madawa mengi ya kansa ya kukamilishana na mbadala hayajafanyiwa utafiti au majaribio ya kina
baadhi ya madawa mbadala ambayo yamechunguzwa na kudhahirishwa kuwa hayafanyi kazi huendelea kuuzwa na kukuzwa
matukio ya kansa kuwepo kwa wakati mmoja na mimba yameongezeka kutokana na kuongezeka kwa umri wa mama wajawazito na kutokana na ugunduzi wa kuwepo kwa uvimbe katika mama wajawazito wakati wa majaribio yanayofanywa kabla ya mtoto kuzaliwa
matibabu ya kansa yanahitaji kuchaguliwa ili kupunguza madhara kwa mama na mtoto wake
katika baadhi ya matukio kutolewa kwa mimba kwa sababu za kimatibabu kunaweza kupendekezwa
matibabu kwa njia ya eksirei kwa jumla hayawezi kutumika na daima tibakemo huwa na hatari ya kusababisha kuharibika kwa mimba na ulemavu wa kuzaliwa nao
ni mambo machache sana yanayojulikana kuhusu madhara yanayosababishwa na madawa kwa mtoto
hata kama dawa fulani imechunguzwa na kuonekana kuwa haipiti kondo na kumfikia mtoto aina zingine za saratani zinaweza kudhuru kondo na kuifanya dawa kupita kupenyeza
aina fulani za saratani ya ngozi zinaweza hata enea hadi kwa mwili wa mtoto
utambuzi pia hufanywa kuwa mgumu zaidi kwani tomografia kwa kutumia compyuta haiwezekani kwa sababu ya kipimo chake cha mnururisho kilicho juu
hata hivyo upigaji picha kwa kutumia mwangwi wa sumaku hufanya kazi kama kawaida
hata hivyo vyombo vinavyohitilafiana haviwezi kutumiwa kwani huwa vinavuka kondo
uvimbe wa kijusi wakati mwingine hutambuliwa wakati bado uko katika utero
teratoma ndiyo aina ya kawaida zaidi hujitokeza sana ya uvimbe wa kijusi na kwa kawaida huwa si hatari
nishati ya ultrasound inafanyiwa utafiti kama aina ya matibabu
hii inahusu imaging techniques and modalities for the human body
kwa imaging of animals in research tazama preclinical imaging
upigaji picha za kimatibabu ni mbinu na mchakato unaotumika kuunda picha ya mwili wa binadamu au sehemu na utendaji kazi wake kwa madhumuni ya kikliniki taratibu za kimatibabu zinazojaribu kuonyesha kutambua au kuchunguza ugonjwa au sayansi ya matibabu ikiwa ni pamoja na masomo ya anatomia na fiziolojia
ingawa upigaji picha wa viungo na tishu zilizotolewa unaweza kufanya kwa sababu za kimatibabu taratibu kama hizo kwa kawaida haziitwi upigaji picha za kimatibabu bali ni sehemu ya patholojia
kama somo taaluma na katika maana yake pana ni sehemu ya upigaji picha za kibiolojia na inashirikisha upigaji picha za eksirei kwa maana pana dawa za nyuklia sayansi za eksirei za kufanya uchunguzi endoskopia thamografia ya kimatibabu picha na mikroskopia za kimatibabu km kwa uchunguzi wa binadamu wa kipatholojia
mbinu za upimaji na kurekodi ambazo kimsingi hazijaundwa kuzalisha picha kama vile elektroensefalografia eeg magnetoensefalografia meg elektrokadiografia ekg na zingine lakini ambazo huzalisha data inayoweza kuwakilishwa kama ramani yaani vyenye habari za mahali zinaweza kuonekana kama aina za upigaji picha za kimatibabu
katika muktadha wa kikliniki upigaji picha za kimatibabu kwa ujumla hulinganishwa na matibabu kwa njia ya eksirei au upigaji picha za kikliniki na daktari aliye na wajibu wa kutafsiri na wakati mwingine kupata kuzipiga picha hizo ni mtaalamu wapicha za eksirei
picha za eksirei za utambuzi huonyesha vipengele changamano vya upigaji picha za kimatibabu na hasa upatikanaji wa picha za kimatibabu
mtaalamu wa eksirei au mtaalamu wa teknolojia ya eksirei kwa kawaida huwajibika kupiga picha za kimatibabu zinazosaidia katika utambuzi ingawa baadhi ya maingilio kati ya kieksirei huwa yanayotekelezwa na mtaalamu wa ekserei
wakati upigaji picha za eksirei ni tathmini ya mwili dawa za nyuklia hutoa tathmini ya utendaji kazi
nyingi za mbinu zilizotengenezwa kwa ajili ya upigaji picha za kimatibabu pia huwa na matumizi ya kisanyansi na kiviwanda
upigaji picha za kimatibabu mara nyingi huonekana kurejelea mbinu ambazo huzalisha picha za sehemu za ndani za mwili bila kuingizwa ndani
katika maana hii finyu upigaji picha za kimatibabu unaweza kuonekana kama ufumbuzi wa matatizo ya kinyume ya kihisabati
hii ina maana kuwa kisababishi tabia za tishu hai huonekana kutokana na athari ishara iliyoonekana
katika matumizi ya ultrasonografia kipimaji huwa ni mawimbi na mwangwi ya shinikizo ya ultrasoni sauti isiyosikika na sikio la binadamu ndani ya tishu ambayo huonyesha muundo wa ndani
katika matumizi ya upigaji picha za eksirei kwa mvurumisho kipimaji ni mnururisho wa eksirei ambao hufyonzwa kwa viwango tofauti katika tishu za aina mbalimbali kama vile mifupa misuli na mafuta
neno zisizopenyeza linatumika kutokana na ukweli kwamba mbinu zifuatazo za upigaji picha za kimatibabu huwa haziingii ndani ya ngozi
lakini katika kiwango cha sumakuumeme na mnururisho mbinu hizi huwa ni zinaingia
kutoka na fotoni zenye nishati ya juu katika tomografia ya eksirei inayofanywa kwa kompyuta hadi kwenye koili za tesla za kifaa cha mri mbinu hizi hubadilisha athari ya kimwili na kikemikali za mwili ili kupata data
kuna aina mbili za picha za kiradiografia zinazotumika katika upigaji picha za kimatibabu radiografia ya mvurumisho na fluroskopia
mbinu hiyo ya mwisho husaidia katika uongozi wa upasuaji wa ndani na katheta
mbinu hizi za d bado zinaendelea kutumiwa licha ya kuwepo kwa tomografia ya d kutokana na gharama ya chini mchanganuo wa juu na kulingana na matumizi vipimo vya chini vya mnururisho
mbinu hii ya upigaji picha hutumia boriti kubwa ya eksirei ili kupiga picha na ndio mbinu ya kwanza ya upigaji picha inapatikana katika taaluma ya kisasa ya tiba
kifaa cha mwangwi wa sumaku wa upigaji picha skana ya mri au skana ya mwangwi wa nyuklia wa sumaku wa upigaji picha nmr kama ilivyojulikana hapo awali hutumia sumaku zenye nguvu kukingamiza na kusisimua nyuklei ya hidrojeni protoni moja katika molekuli za maji katika tishu za binadamu na kuzalisha dalili inayoweza kutambulika ambayo imesimbwa kwenye anga na kusababisha picha za mwili
mri hutumia maeneo matatu ya sumakuumeme eneo kali sana kulingana na amri ya vipande vya teslasi na tuli la sumaku ili kukingamiza nyuklei ya hidrojeni liitwalo eneo tuli ma eneo dhaifu lenye muda unaotofautiana kulingana na amri ya khz la kusimba angani liitwalo eneo la gradienti na eneo lenye marudio dhaifu ya radio rf la uendeshaji wa nyuklei ya hidrojeni ili kuzalisha dalili zinazoweza kupimika zinazokusanywa kupitia antena ya rf
sawa na ct tangu jadi mri hutengeneza picha yenye pande mbili ya kipande chembamba cha mwili na hivyo basi huchukuliwa kuwa mbinu ya upigaji picha wa kitomografia
vyombo vya kisasa vya mri vinaweza kuzalisha picha katika mfumo wa bloku za d ambazo zinawezachukuliwa kama ujumlishaji wa dhana ya kipande kimoja na kitomografiki
tofauti na ct mri haiusishi matumizi ya mnururisho wa kuweka ioni na kwa hiyo haihusiani na hatari sawa za afya
kwa mfano kwa sababu mri imekuwa ikitumika tangu mapema miaka ya hakuna athari za kudumu zinazojulikana zinazotokana na kuwekwa kwa maeneo tuli na yenye nguvu hii ni mada ya mjadala fulani tazama usalama katika mri na kwa hivyo hakuna kikomo na idadi ya kaguzi ambazo mtu anaweza kufanyiwa kinyume na eksirei na ct
hata hivyo kuna hatari zilizotambuliwa vyema za afya zinazohusishwa na upashajijoto wa tishu unaosababishwa na kuwekwa wazi kufunuliwa kwa eneo la rf na uwepo wa vifaa vilivyowekwa mwilini kama vile vifaa vya kurekebisha mpigo wa moyo
hatari hizi hudhibitiwa kwa madhubuti kama sehemu ya mpango wa kifaaa na itikadi za kukagua zinazotumiwa
kwa sababu ct na mri ni huathiriwa na tabia tofauti za tishu muonekano wa picha zilipatikana kwa kutumia mbinu hizi mbili hutofautiana dhahiri
katika ct ni lazima eksirei zizuiwe kwa kutumia aina ya tishu nzito ili kutengeneza picha kwa hivyo ubora wa picha wakati wa kuangalia tishu laini utakuwa duni
katika mri wakati kiini chochote kilicho na msokoto halisi wa kiini kinaweza kutumika protoni ya atomu ya hidrojeni ndiyo iliyotumiwa sana kufikia sasa hasa katika mazingira ya kliniki kwa sababu huenea kila mahali na kurudisha dalili kubwa
kiini hiki kilicho kwenye molekuli ya maji huruhusu utofautishaji bora zaidi wa tishu laini unaoweza kufikiwa kwa mri
dawa za kinyuklia hujumuisha picha za utambuzi na matibabu ya ugonjwa na pia zinaweza kujulikana kama dawa za kimolekuli au upigaji picha na utabibu wa kimolekuli
dawa za kinyuklia hutumia tabia fulani za isotopu na chembe zenye nishati zinazotolewa kutoka kwa vifaa vinavyonururisha ili kutambua au kutibu magonjwa mablimbali
tofauti na dhana ya kawaida ya radiolojia ya kianatomu dawa za kinyuklia huwezesha utathmini wa fiziolojia
njia hii ya tathmini za kimatibabu inayozingatia utendaji kazi ina matumizi muhimu katika vijitaaluma vingi hasa onkolojia nyurolojia na kadiolojia
gamma kamera s hutumika katika mfano skintigrafia spect na pet ili kuchunguza maeneo ya shughuli za kibiolojia ambayo yanaweza kuhusishwa na ugonjwa
mgonjwa hupewa isotopu zilizo na maisha mafupi kama vile i 
mara nyingi isotopu kufyonzwa kwa mapendeleo na tishu zinazofanya kazi kibiolojia katika mwili na zinaweza kutumika kutambua vivimbe au sehemu zilizovunjika katika mfupa
picha hupatikana baada ya fotoni zilizowekwa sambamba zimepatwa na chembechembe ambayo hutoa ishara ya mwangaza ambayo kisha hukuzwa na kubadilishwa kuwa data ya kuhesabu
miale ya gamma yenye kunururisha hutolewa kupitia kwa mwili wakati utaratibu wa kawaida wa kuoza kwa isotopu hizo unafanyika
uzalishaji wa miale ya gamma kuonekana na vigunduzi ambavyo huuzunguka mwili
kimsingi jambo hili lina maanisha kwamba binadamu kwa sasa ndiye chanzo cha unururishaji kuliko vifaa vya upigaji picha za kimatibabu kama vile eksirei ct au ultrasaundi
mbinu hii huchanganya manufaa ya tofauti za ufyonzaji kwa macho na azimio la sauti ndogo isiyosikika kwa masikio ya binadamu kwenye anga ili kupata picha za ndani macho katika diffusive au quasi diffusive serikali
thamografia ya upigaji picha kwa kutumia miale isiyoonekana ya kidijiti inazingatia kanuni kwamba shughuli za kimetaboli na mzunguko kwenye mishipa katika tishu zilizokaribu kuathiriwa na kansa na eneo linalozunguka kansa ya matiti inayoendelea kukua karibu kila wakati huwa juu kuliko ilivyo katika tishu ya kawaida ya matiti
vivimbe vya kansa huhitaji ugavi wa madini unaoendelea daima kuongezeka na hivyo kuongeza mzunguko katika seli zake kwa kushika mishipa ya damu iliyofunguka kufungua mishipa isiyofanya kazi na kuunda kutengeneza mishipa mipya neoanjiojenesisi
mara nyingi utaratibu huu husababisha kuongezeka kwa joto katika eneo hilo la matiti
upigaji picha kwa kutumia miale isiyoonekana ya kidijiti hutumia kamera za kimatibabu zisizoonekana kwa macho na zenye uwezo wa kuonyehs mabadiliko madogo madogo na kompyuta za kisasa ili kuchunguza kuchambua na kuzalisha picha za utambuzi za mchanganuo wa hali ya juu za tofauti hizo za joto
kwa sababu ya kuathirika na dii tofauti hizi za joto zinaweza kuwa kati ya dalili zinazojitokeza mapema za saratani ya matiti na au hali ya matiti kabla ya kuathiriwa na kansa
tomografia ni njia ya kupiga picha ya ubapa mmoja au kipande cha kitu na kusababisha kutoa tomogramu
hii ni jeometri ya skena ya ct ya eksirei ya kizazi cha nne
hapo awali katika skena za vizazi vya zamani boriti ya eksirei ilikuwa imeambatanishwa na chanzo kilichotafsiri na kigunduzi
ultrasonografia ya kimatibabu hutumia mawimbi sauti ya broadbandi ya hali ya juu katika safu ya megahatzi ambayo hujitokeza huonyeshwa kwenye tishu kwa digrii aina tofauti ili kuzalisha picha hadi d
kwa kawaida jambo hili huhusishwa na kuonyesha picha za kijusi katika wanawake wajawazito
hata hivyo matumizi ya picha za tiba ni mpana zaidi
matumizi mengine muhimu ni pamoja na kuonyesha picha za viungo vya tumbo moyo matiti misuli kano na mishipa
ingawa inaweza kutoa maelezo machache ya kianatomu ikilinganishwa na mbinu kama vile ct au mri ina faida kadhaa ambazo huifanya kuwa bora katika hali mbalimbali hasa kwamba inachunguza utendaji kazi wa miundo sehemu zinazosonga katika muda halisi huwa huitoi mnururisho unaoweka ayoni na ina madoa ambayo yanaweza kutumika katika elastografia
picha za tiba pia hutumika kama chombo maarufu cha utafiti cha kukusanya data ghafi ambayo inaweza kupatikana kwa njia ya eneo la utafiti wa upigaji picha za tiba linalojitokeza katika sehemu mbalimbali na kwa madhumuni ya ubainishaji wa tishu na utekelezaji wa mbinu mpya za uchakataji picha
dhana za upigaji picha za tiba unatofautiana na mbinu zingine za upigaji picha za kimatibabu kwa kuwa inaendeshwa na upitishaji na upokeaji wa mawimbi ya sauti
mawimbi sauti ya kasi ya juu hutumwa kwenye tishu na kulingana na muundo wa tishu tofauti ishara itapunguzwa na kurudishwa katika vipindi tofauti
njia ya mawimbi sauti yaliyorudishwa katika mfumo wenye rusu nyingi inaweza kufafanuliwa kwa mchango wa karibu wa sauti wimbi sauti la picha za tiba na vizigeu wiano vilivyorudishwa na kutumwa vya miundo yenye uhusiano
ni mbinu salama kutumia na haionekani kusababisha madhara yoyote mabaya ingawa maelezo kuhusu jambo hili si mengi ni machache
katika kikao hiki katiba ya kwanza ya tatedo iliyoandaliwa na bwana sawe na dakta maxwell ilijadiliwa na kuamuliwa kusajili asasi hii baada ya katiba kupitiwa na mwanasheria bwana temu
skena za kupiga picha za tiba zinaweza kupelekwa kwa wagonjwa walioathiriwa sana katika vitengo vya wagonjwa walio katika hali mahututi hivyo kuepuka hatari inayosababishwa wakati wa kumpeleka mgonjwa kwa idara ya radiolojia
picha halisi inayopatikana inaweza kutumika kuongoza taratibu za utoaji maji na biopsi
uwezekano wa doppler kwenye skena za kisasa huruhusu mzunguko wa damu katika mishipa kutathminiwa
kiwango cha data inayopatikana katika uchanganuzi mmoja wa mr au ct ni kikubwa sana
baadhi ya data ambayo wataalamu wa radiolojia hutupa inaweza kuwaokolewa wagonjwa wakati na pesa na wakati uo huo kupunguza mfichuo wao kwa mionzi na hatari ya matatizo ya taratibu invaderande
hivi karibuni mbinu zimeundwa ili kuwezesha programu za uchanganuzi wa ct mri na picha za tiba kumzalishia daktari picha zenye aina tatu za ukubwa
hapo awali changanuzi za mri na ct zinazalisha picha tuli za d kwenye filamu
ili kuzalisha picha za d changanuzi nyingi hufanya kisha zinaunganishwa na kompyuta ili kutoa umbo la d ambalo linaweza kutengenezwa na daktari
picha za tiba za d huzalishwa kwa kutumia mbinu ambayo inakaribia kufanana na hiyo
katika utambuzi wa ugonjwa wa viskera ya tumbo picha za tiba hasa huweza kuonyesha njia inayopitiwa na nyongo njia ya mkojo na viungo vya uzazi vya mwanamke ovari neli ya uzazi
kwa mfano utambuzi wa jiwe la nyongo kwa upanuzi wa kineli na jiwe za kawaida za nyongo katika kineli cha kawaida cha nyongo
kwa uwezo wa kuonyesha miundo muhimu kwa undani zaidi mbinu za picha za d ni rasilimali muhimu kwa ajili ya utambuzi na matibabu kupitia upasuaji ya magonjwa mengi
ilikuwa ni rasilimali msingi katika jaribio maarufu ingawa halikufaulu la madaktari wa singaporean kutenganisha mapacha kutoka nchi ya iran ladan na laleh bijani katika mwaka wa 
hapo awali vifaa vya d vilitumika katika shughuli kama hiyo na kusababisha mafanikio makubwa
mbinu zingine zilizopendekezwa au kutengenezwa kubuniwa ni pamoja na baadhi ya mbinu hizi bado ziko katika hatua ya utafiti na bado hazijatumika katika shughuli za kawaida za kliniki
mbinu za upigaji picha za kimatibabu huzalisha kiasi kikubwa sana cha data hasa kutoka mbinu za ct mri na pet
kutokana na hayo uhifadhi na mawasiliano ya data za picha za kielektroniki haziwezekani bila matumizi ya ubanaji
jpeg ni hali ya kawaida ya dicom ya ubanaji wa picha wa hali ya sanaa kwa ajili ya uhifadhi na usambazaji wa picha za kimatibabu
upigaji picha za nyuro pia umetumika katika hali za kufanya majaribio ili kuwaruhusu watu hasa watu wenye ulemavu kudhibiti vyombo vya nje na kufanya kazi kama kiunganishikati cha ubongo na kompyuta
kifaa cha kupiga picha za kimatibabu ambacho kwa msingi hutumiwa katika upigaji picha za tiba kinahitajika katika matumizi ya uhifadhi na upigaji picha za kimatibabu zinazochukuliwa kutoka mbali sana
katika matukio mengi kifaa cha frame grabber hutumika ili kupata ishara ya video kutoka kwa kifaa cha kimatibabu na kutuma kwa kompyuta ili ifanyiwe uchakataji na kushughulikiwa zaidi
programu maalum zinazotumika katika uchambuzi wa picha ya kimatibabu
aina kadhaa za programu hizi zinapatikana ili kutumiwa katika uchambuzi wa picha za kimatibabu upigaji picha za kimatibabu umekuwa chombo muhimu katika majaribio ya kliniki kwani huwa unawezesha utambuzi wa haraka wa magonjwa kupitia uonyeshaji na tathmini za kiidadi
jaribio la kawaida la kikliniki hupitia awamu nyingi na linaweza kuchukua hadi miaka nane
matokeo ya kikliniki hutumiwa kuamua kama tiba inayohusika ni salama na inafanya kazi
mgonjwa anapofikia mwisho yeye kwa jumla hutengwa kutokana na mahusiano zaidi ya kimajaribio
majaribio yanayotegemea matokeo ya kikliniki pekee hugharimu pesa nyingi kwani huwa yanachukua muda mrefu na huwa yanahitaji wagonjwa wengi
tofauti na matokeo ya kikliniki matokeo mbadala yameonyeshwa kupunguza wakati unaohitajika kuthibitisha kama dawa ina manufaa ya kikliniki
upigaji picha huweza kuonyesha mabadiliko madogo ambayo huonyesha maendeleo ya matibabu ambayo yanawezakosa kuonyeshanwa na mbinu za kidhahania na za kijadi
mapendeleo ya kijadi hupunguzwa kwani matokeo hutathmini bila mawasiliano yoyote ya moja kwa moja na mgonjwa
kwa mfano upimaji wa upunguaji wa uvimbe ni matokeo mbadala ambayo hutumika sana katika tathmini ya majibu ya uvimbe halisi
jambo hili huruhusu tathmini ya haraka na isiyo na mapendeleo ya madhara ya dawa za kupigana na kansa
katika kutathmini kiwango cha ugonjwa wa alzheimer matumizi ya vipimo vya kitabia na kitambuzi bado yameenea
picha za mri za ubongo wote zinaweza kwa usahihi onyesha kiwango cha hipokampo atrofi wakati picha za pet zinaweza kupima shughuli za kimetaboli za ubongo kwa kupima umetaboliki wa glukosi wa kieneo
jaribio lililo na msingi kwenye picha kwa kawaida lina sehemu tatu katika tiba kupanuka kwa kucha ambao pia unajulikana kama vidole vya kiweo cha kuku vidole vya hippocrates na vidole vya kioo cha saa ni ulemavu wa vidole na kucha inayohusishwa na magonjwa kadhaa hasa ya moyo na mapafu
 hippocrates huenda ndiye alikuwa wa kwanza kurekodi habari kuhusu upanuzi kama ishara ya ugonjwa na hivyo tukio hilo mara kwa mara huitwa vidole vya hippocrates
upanuziviungo wenye asili isiyojulikana unaweza pia kutokea na katika ya matukio hakuna ugonjwa wa kimsingi unaohusishwa nao
uchunguzi wa schamroth au uchunguzi wa dirisha wa schamroth ambao awali ulifanywa na mtaalamu wa moyo kutoka afrika kusini dkt leo schamroth kwa mwili wake mwenyewe ni uchunguzi maarufu wa upanuziviungo
wakati ambapo distali ya mifupa inayounda vidole iliyo karibu zaidi na ncha ya vidole katika vidole vinavyolingana vya mikono ya pande zilizoelekeana kinyume zinawekwa moja kwa moja upande kwa upande weka kucha za mikono tofauti za kidole kilekile upande kwa upande ukucha kwa ukucha dirisha ndogo lenye umbo la almasi kwa kawaida huonekana kati ya misingi ya kucha
ikiwa dirisha hili halionekani upimaji huo ni chanya na upanuziviungo upo
wakati upanuziviungo unapotambuliwa katika wagonjwa madaktari watajaribu kubaini chanzo chake
kwa kawaida wao hutekeleza jambo hili kwa kupata historia ya hali ya afya umakini huwekwa hasa kwa kuchunguza mapafu moyo na matatizo yanayohusiana na utumbo na kufanya uchunguzi wa kimatibabu ambao unaweza kufichua vipengele husika vinavyohusika na uaguzi
uchunguzi wa ziada kama vile eksirei ya kifua na uchunguzipicha kifuani pia unaweza kufanywa
ingawa magonjwa mengi yanayohusishwa na upanuziviungo hasa magonjwa ya mapafu taarifa hizi bado hazijadhibitishwa kwa kiwango fulani
uchunguzi unaotazamiwa wa wagonjwa wenye upanuziviungo bado haujafanywa na hivyo hakuna ushahidi kamili kuhusu mahusiano hayo
hpoa haipatrofiki ya osteoathropathia ya mapafu
aina maalum ya upanuziviungo ni haipatrofiki ya osteoathropathia ya mapafu inayojulikana barani ulaya kama ugonjwa wa pierre marie bamberger
katika mbwa hali hii hujulikana kama osteoathropathia ya haipatrofiki
huu ni mchanganyiko wa upanuziviungo na kupanuka kwa peristiamu tishu unganifu ya mifupa na utando wa sinovia bitana ya viungo na mara nyingi hutambuliwa kama ugonjwa wa baridi yabisi katika kipindi cha awali
mara nyingi ugonjwa huu huhusishwa na kansa ya mapafu
haipatrofiki ya osteoathropathia ya msingi ni hpoa isiyo na dalili za ugonjwa wa mapafu
aina hii ina kipengele cha kurithiwa ingawa hali ya moyo isiyo ya kawaida na iliyo ngumu kutambua huweza kupatikana mara kwa mara
inajulikana kama ugonjwa wa touraine solente gol ambalo lilikuwa ni jina la mtu
hali hii imehusishwa na kubadilika kwa ishara ya jeni ya kromosomu ya nne q q kwa kimeng enya haidroksiprostaglandini ya dihaidrojenesi hpgd hii husababisha kuvunjika kwa prostaglandini e na kiwango cha juu cha dutu hii
chanzo kamili cha upanuziviungo wa mara kwa mara haijulikani na kuna nadharia nyingi zinazojaribu kueleza chanzo chake
kutambuliwa kwa magonjwa katika metaboli ya prostaglandini katika osteoathropathia ya msingi kumesababisha kutolewa kwa mapendekezo kuwa uzalishaji wa kupindukia wa pge na tishu nyingine unaweza kuwa ndio chanzo cha upanuziviungo
kati ya hizo walitambuliwa kuwa na kiwango kikubwa cha ugonjwa ya msingi unaotokana na sababu mbalimbali huku walikuwa hawana matatizo yoyote ya kiafya baada ya uchunguzi wa kina na waliendelea kuwa na afya nzuri katika mwaka uliofuata
nyurosaikolojia ni taaluma ya kisayansi ya msingi inayochunguza muundo na utendaji wa ubongo kuhusiana na taratibu maalum za kisaikolojia na tabia wazi
neno nyurosaikolojia limetumika kwa uchunguzi wa vidonda katika binadamu na wanyama
pia imetumika katika juhudi za kurekodi shughuli za umeme kutoka kwa seli binafsi au vikundi vya seli katika mamali wa hali ya juu pamoja na utafiti kiasi wa binadamu wagonjwa
ni ya kisayansi katika mtazamo wake na inashiriki mtazamo wa akili wa utengenezaji wa maelezo na saikolojia tambuzi na sayansi tambuzi
ni moja ya taaluma za kisaikolojia isiyofuata mfumo mmoja wa mawazo wakati mwingine ikipishana na mawanda kama vile sayansi ya neva falsafa hasa falsafa ya akili nyurolojia taaluma ya tiba ya magonjwa ya akili na sayansi ya kompyuta hasa kwa kutumia mitandao bandia ya neva
nyurosaikolojia ya majaribio mtazamo unaotumia mbinu kutoka kwa saikolojia ya majaribio kufichua uhusiano kati ya mfumo wa neva na kazi tambuzi
kazi nyingi inahusu kuchunguza binadamu wenye afya katika mazingira ya maabara ingawa watafiti wachache wanaweza kufanya majaribio ya wanyama
kazi ya binadamu katika taaluma hii mara nyingi hujinufaisha kwa sifa maalum za mfumo wetu wa neva kwa mfano maelezo ya kuona yanayowasilishwa kwa eneo maalum la kuona hutengenezwa kwa upendeleo na nusu ya gamba iliyo upande mkabala kuweka viungo kati ya nyuranatomia na kazi ya kisaikolojia
nyurosaikolojia ya kiafya ni matumizi ya maarifa ya kiniurosaikolojia katika tathmini tazama uchunguzi wa kinyurosaikolojia na tathmini ya kinyurosaikolojia usimamizi na ukarabati wa watu waliopatwa na ugonjwa au jeraha hasa kwa ubongo ambalo limesababisha matatizo yanayohusu uwezo wa utambuzi wa mfumo mkuu wa neva
hasa wao huleta mtazamo wa kisaikolojia kwa matibabu kuelewa jinsi magonjwa na majeraha haya yanaweza kuathiri na kuathiriwa na sababu za kisaikolojia
wanaweza pia kutoa maoni ya kama mtu anaonyesha matatizo kutokana na patholojia ya ubongo au kama matokeo ya hisia au sababu nyingine za kupindulika uwezekano
mara nyingi wataalam wa niurosaikolojia ya kiafya hufanya kazi katika mazingira ya hospitali katika timu ya madaktari wa fani mbalimbali wengine hufanya udaktari wa kibinafsi na wanaweza kutoa mchango wa kitaalam katika kesi za udaktari na kisheria
nyurosaikolojia tambuzi ni maendeleo ya hivi karibuni na imeibuka kama utoneshaji wa mitazamo saidishi ya nyurosaikolojia ya majaribio na ya kiafya
inajaribu kuelewa akili na ubongo kwa kuchunguza watu waliopata jeraha la ubongo au ugonjwa wa neva
mfano mmoja wa kazi ya nyurosaikolojia unajulikana kama ujanibishaji wa kiuntedaji
hii ina msingi kwenye kanuni ya kwamba kama tatizo maalum tambuzi linaweza kupatikana baada ya jeraha katika eneo maalum la ubongo inawezekana kwamba sehemu hii ya ubongo inahusika kwa njia fulani
hata hivyo kunaweza kuwa na sababu ya kuamini kwamba uhusiano kati ya kazi za akili na maeneo ya neva si rahisi
mtindo mbadala wa kiungo kati ya akili na ubongo kama vile utengenezaji sambamba unaweza kuwa na maelezo zaidi ya utendakazi na utendakazi mbaya wa ubongo wa binadamu
hata hivyo mtazamo mwingine unachunguza jinsi muundo wa makosa unaoonyeshwa na watu wenye ubongo ulioharibika unaweza kushurutisha ufahamu wetu wa mifano na michakato ya akili kurejea kwa muundo wa msingi wa neva
mtazamo wa karibuni lakini unaohusiana ni sayansi tambuzi ya matibabu inayohusu magonjwa ya kisaikolojia ya mfumo wa neva ambayo inajaribu kuelewa utendakazi wa kawaida wa akili na ubongo kwa kuchunguza ugonjwa wa akili
uhusisho ni matumizi ya mitandao ghushi ya neva kufanya mfano michakato maalum tambuzi kwa kutumia mifano iliyorahisishwa lakini yenye kukubalika ya jinsi niuroni hufanya kazi
baada ya mafunzo ya jinsi ya kufanya kazi tambuzi maalum mitandao hii mara nyingi huharibiwa au kujeruhiwa kuiga jeraha au kuharibika kwa ubongo katika jaribio la kuelewa na kulinganisha matokeo kwa madhara ya jeraha la ubongo katika binadamu
upigaji picha za ubongo amilifu hutumia teknolojia maalum za upigaji picha za ubongo kuchukua hali kutoka kwa ubongo kwa kawaida wakati mtu anafanya kazi fulani katika jaribio la kuelewa jinsi uhamasishaji wa maeneo fulani ya ubongo yanahusiana na kazi hiyo
hasa ukuaji wa mbinu za kutumia upimaji tambuzi katika mbinu thabiti za upigaji picha kwa mwangwi wa usumaku wa kiutendaji fmri kuchunguza mahusiano ya ubongo na tabia kuna ushawishi dhahiri kwenye utafiti wa nyurosaikolojia
katika mazoezi mitazamo hii haihusiani pekee na wataalam wa nyurosaikolojia huchagua mtazamo au mitazamo bora zaidi kwa kazi kukamilika
norplant ni aina ya uzazi wa mpango ambayo ilitengenezwa na baraza la idadi na iliidhinishwa kwa mara ya kwanza mwaka nchini ufini ambapo ilitengenezwa na kampuni ya madawa ya leiras oy
kwa sababu norplant na kemikali nyingine za kupanga uzazi zenye homoni ambazo hutenda kazi kwa namna moja zina uwezo wa kuzuia mimba baada ya utungisho kufanyika zinachukuliwa kama madawa ya kuavya mimba
norplant asili ilipakiwa kwa seti ya vidonge sita vidogo vya silikoni vya milimita 
 kwa kila kimoja kikiwa kimejazwa na miligramu ya levonogestreli projestini inayotumika katika madonge mengi ya kudhibiti mimba vinavyowekwa chini ya ngozi katika sehemu ya juu ya mkono na hudumu kwa muda wa miaka mitano
uzalishaji wa awali wa norplant wa vidonge sita umekomeshwa mkataba wa usaiduliendelea hadi desemba 
norplant asili ya vidonge sita iliidhinishwa na shirika tawala la chakula na dawa la marekani fda katika mwaka na kuuzwa nchini marekani mwaka na kampuni la madawa la wyeth baada ya kuundwa na sheldon segal
usambazaji wa norplant nchini marekani ulikamilika mwaka usambazaji kwa kiwango kidogo uliendelea hadi mwaka 
norplant iliondolewa kutoka kwenye soko la uingereza mwaka 
iliidhinishwa na fda tarehe mei ili kuona kama inayoweza kufanya kazi ipasavyo kwa muda wa miaka mitatu hatimaye iliidhinishwa tarehe novemba kama dawa iliyokuwa na ufanisi kwa muda wa miaka mitano
jadelle haijawahi kuuzwa nchini marekani jadelle inaifuata norplant asili katika mkataba wa mwanzo wa usaid unaoanza januari 
norplant huingizwa chini ya ngozi katika sehemu ya juu ya mkono wa mwanamke kwa kuukata kidogo na kuingiza vidonge hivo vyenye muundo wa feni
uingizaji wa norplant kwa kawaida huchukua muda wa dakika na wakati mwingine vidonge hivyo vinaweza kuonekana chini ya ngozi ingawa kwa kawaida huonekana kama mishipa midogo
pia vidonge hivi vinaweza kuhisiwa chini ya ngozi
baada ya kuingizwa dawa hiyo ya kuzuia mimba hufanya kazi kuanzia masaa na hudumu hadi miaka mitano
norplant hutenda kazi kwa kuzuia utegaji wa vijiyai na hii ina maana kwamba inazuia vijiyai vinavyotoka kwa ajili ya utungisho ingawa haifanikiwi kufanya hivi kila wakati kwa kwa kuongeza uzito wa kamasi ya mlango wa uzazi ambao huzuia manii kuingia na kwa kupunguza uzito wa uterasi ambayo hupunguza uwezekano wa upandikizaji wa kiinitete
norplant kwa kupitia homoni husababisha madhara yafuatayo
kiasi kidogo cha homoni ya projestini huendelea kutolewa kupitia vidonge hivyo kiwango kikubwa kikitolewa katika mwaka wa kwanza na nusu lakini kiwango hiki hupunguka baadaye na kuwa sawa na kile cha madawa ya kawaida ya kupanga uzazi
kulingana na uchunguzi uliokamilika norplant imeonekana kuwa na ufanisi wa 
 kwa kuzuia mimba na ni mmojawapo kati ya madawa ya kupanga uzazi yanayoaminika zaidi
kama madawa yote ya kupanga uzazi yenye homoni norplant haimlindi mtumiaji dhidi ya maradhi ya zinaa
norplant haifai kutumiwa na wanawake wenye ugonjwa wa ini saratani ya matiti au madonge ya damu
wanawake wanaoamini kuwa tayari ni wajawazito au wale wanaovuja damu kwenye uke ni lazima kwanza wamuone daktari
hata hivyo kwa kuwa norplant haina estrojini kama ilivyo katika baadhi ya madawa ya kupanga uzazi wanawake wazee zaidi wanawake wanaovuta sigara na wanawake wenye shinikizo la damu hawakatazwi kuitumia
miezi mitatu baada ya kutumia norplant wanawake wanahitaji kumuona daktari ili kufuatilia kiwango cha shinikizo la damu na kujadili matatizo yoyote
madhara ni pamoja na nje ya mahakama kwa kipindi cha takribani miezi mitatu ya kwanza ikiwa ni pamoja na hedhi zinazodumu kwa muda mrefu kuliko kawaida kutokwa na damu au madoadoa ya damu kati ya hedhi kutokwa na damu nyingi au kutokuwa na hedhi kwa kipindi kilichotajwa
woga wasiwasi kichefuchefu kutapika mastajia kizunguzungu uvimbe ngozi upele kuota nywele nyingi kupita kiasi kwenye mwili na uso kukatika nywele kuumwa na kichwa fadhaiko na chunusi
wakati mwingine maumivu kuwashwa au kupata maambukizo katika eneo la upandikizaji hutokea
uvimbe kwenye ovari pia huweza kutokea lakini kwa kawaida hayahitaji matibabu ingawa unaweza kusababisha maumivu hata kama ni hafifu
norplant inaweza kuondolewa wakati wowote kwa kukata tena eneo lililopandikiziwa dawa na kuondoa vidonge hivyo
norplant kwa kawaida huondolewa baada ya kwisha kwa kipindi cha miaka mitano au ikiwa uondoaji si mgumu matatizo ya kuondolewa yameripotiwa kutokea kwa 
 kutokana na jumla ya matukio ya uondoaji
matatizo ya uondoaji ni pamoja na mikato mingi kubaki kwa vipande vya vidonge maumivu kumuona daktari mara kadhaa kuwekwa ndani sana kwa kidonge uondoaji kuchukua muda mrefu na matatizo mengine
ikipendelewa kidonge kipya kinaweza kupandikizwa wakati wa kuondolewa kwa kidonge kizee
kufikia mwaka zaidi ya wanawake walikuwa wamewasilisha kesi mahakamani ikiwa ni pamoja na kesi za watu wengi pamoja dhidi ya wyeth matawi yake au madaktari walioagiza matumizi ya norplant
wyeth kamwe haikuwahi kupoteza kesi iliyohusiana na norplant
tarehe agosti baada ya kushinda kesi tatu zilizoamuliwa na baraza la wazee wa mahakama kesi za hukumu za jumla kabla ya kesi kuu na kutupiliwa mbali kwa madai ya 
wyeth ilisema kuwa wengi wa wadai walipata madhara ya kawaida yaliyokuwa yameelezwa katika taarifa iliyomo katika chapa ya norplant
wyeth haikukukubali kuwa na makosa yoyote akisema kuwa fidia hiyo ilikuwa ni uamuzi wa kibiashara akiongeza kusema mafanikio yetu kisheria yalitugharimu pesa nyingi kwa kuwa kesi huchukua muda mwingi ni ghali na huwa na huathiri vibaya utafiti na kwamba ingeendelea kutoa norplant na ingepinga kesi zozote mpya kwa hima
takribani wanawake walikubali fidia ya nje ya mahakama
tarehe agosti wyeth ilishinda hukumu za kijumla kabla ya kesi kuu na kutupiliwa mbali kwa madai ya wadai waliobakia ambao walikuwa hawajakubali fidia ya nje ya mahakama ya wyeth
mnamo agosti wyeth ilisimamisha usafirishaji wa norplant kwa meli nchini marekani kwa sababu wakati wa ufuatiliaji wa mara kwa mara wa kiwango cha ubora sampuli wakilishi kutoka kwa kura saba zilizosambazwa kuanzia tarehe oktoba yaliyojaribiwa kulingana na vipimo kamili vya bidhaa lakini yakiegemea kiwango cha chini cha kutolewa kwa matumizi na hivyo kuzua wasiwasi kuhusu utendakazi wa dawa katika kikundi hicho
wyeth ilipendekeza kwamba wanawake waliokuwa na vidonge vya norplant kutoka kwa vikundi hivo wavitumie pamoja na vizuia mimba vingine hadi watakapotathmini athari za afya zisizo za kawaida za kiwango cha chini cha utoaji wa levonogestreli
tarehe julai wyeth ilitangaza kuwa takwimu za uchunguzi uliofanywa kati ya wanawake waliokuwa na vidonge vya norplant kutoka kwa vikundi havikuonyesha kiwango cha chini cha utendakazi ikilinganishwa na kile kilichoripotiwa katika majaribio ya kliniki na kwamba vizuia mimba vya ziada vinaweza kukomeshwa bila ya kutishia usalama
licha ya kusimamisha matumizi yake nchini marekani na katika nchi za magharibi norplant bado inatumika katika nchi zinazoendelea
kwa mujibu wa utafiti mmoja wanawake 
 kati ya wanaoishi mashambani waliohojiwa katika eneo moja nchini bangladesh wanakitumia kifaa hicho kulingana na shirika la umoja wa mataifa linalojishughulisha na idadi ya watu
norplant na vizuia mimba vingine vinavyoweza kupandikizwa hutumika hasa katika nchi zinazoendelea kwa kuwa havihitaji matumizi ya kila siku wala kufika hospitalini ili kutenda kazi
aidha ugavi wa vipanga uzazi vidonge kondomu nk hauhitaji kuendelezwa na ina kiwango cha juu cha ufanisi na gharama ya chini ikitumika kwa muda mrefu
ugonjwa wa jeraha baya la figo aki ambao awali ulijulikana kama kushindwa kwa figo arf ni kupungua kwa haraka katika utendakazi wa figo
kuna vitu vingi vinavyousababisha ikiwemo kupungua kwa kiasi cha damu athari za sumu na kuongezeka kwa tezi
aki hutibiwa kwa misingi ya historia ya afya kama vile kupungua kwa kiwango cha mkojo na matokeo ya ukaguzi wa maabara kama vile kuongezeka kwa ya mkojodamu ya naitrojeni na kreatini
miongoni mwa njia za kudhibiti hali hii ni kama vile ubadilishaji wa figo pamoja na kutibu ugonjwa msingi
wagonjwa wengi wanaolazwa hospitalini huwa na ugonjwa wa figo kujeruhiwa vibaya
ugonjwa huu huathiri baadhi ya asilimia ya wagonjwa waliolazwa katika hospitali na takriban asilimia ya wagonjwa katika kitengo wodi wa wagonjwa mahututi
kwa kawaida sababu nyingi zinazoleta kuathirika kwa figo vibayazinaainishwa kama zile za kabla ya figo asilia na baada ya figo
sababu za kabla ya figo zinazoleta aki ni zile zinazopunguza kutembea kwa damu vizuri kwenye figo
hizi ni pamoja na sababu zinazofuatana kama vile kiwango cha chini cha damu kiwango cha chini cha shinikizo la damu na moyo kushindwa hali kadhalika mabadiliko ya ndani ya mishipa ya kusambaza damu kwa figo
sababu za mwisho ni zile za ufinyu wa mishipa ya ambayo ni mshipa unaosambaza damu kwa figo kuwa mwembamba mahitaji ya figo na mvilio wa mshipa wa figo ambayo ni kuganda kwa damu kwenye mshipa wa figo ambao hutoa damu kwenye figo
mvilio wa mishipa ya figo hatimaye hutatiza utendakazi unyogovu wa gfr au hali zote mbili
hali hii hupunguza uwezo wa moyo kusukuma damu au magonjwa ya mishipa ya damu kusababisha upungufu wa upiliziaji wa figo zote mbili
vyanzo vya uharibifu wa figo yenyewe ni huwa ni vya kiasilia
aki asilia inaweza kutokana na uharibifu wa glomeruli mirija ya figo au mwanya
sababu za kawaida za glomerulomefriti ugonjwa mbaya wa nekrosi ya mirija atn na nefriti kali ya matumbo ain kwa usanjari huo
aki ya baada ya figo hutokana na kuziba kwa njia ya mkojo
hii inaweza kutokana na kumea kwa nyama kwenye njia ya mkojo ya mkojo kuziba kwa katheta changarawe za kibofu kansa ya figo au kibofu
ni muhimu kuchanganua picha ya kibofu au kuepuka kutuacha mkojo kwa muda mrefu
picha tiba za figo zitaonyesha kama ugonjwa wa haidronefrosis kama upo
uchanganuzi wa fumbatio wa act pia utaonyesha kukunjana kwa kibofu au haidronefrosis hata hivyo katika hali ya kibofu kushindwa kabisa matumizi ulinganuzi wa iv hayakubaliwi
kwenye sehemu muhimu za metaboli uwiano wa bun kwa kreatini unaweza kuashiria kushindwa kwa figo kutekeleza kazi yake
ugonjwa wa figo kujeruhiwa vibaya hutambuliwa kwa misingi ya historia ya kliniki na data ya maabara
utambuzi huwa wakati kuna kupunguza kasi ambayo figo inafanya kazi kama kipimo seram kreatini au kulingana na kupunguza kasi ya kutoa mkojo iitwayooliguria
kama inavyoelezewa na mtandao wa ugonjwa wa figo kujeruhiwa vibaya akin kuna vigezo maalum vya kumbua aki vigezo rifle vilivyopendekezwa na kikundi cha acute dialysis quality initiative adqi kundi husaidia katika kuonyesha hatua za dalili za wagonjwa wa aki mara tu baada ya utambuzi wa ugonjwa wa aki ukifanywa mara nyingi upimaji zaidi unahitajika ili kugundua kilichousababisha
hii inaweza kuwa ni pamoja na picha za ndani za figo na bayopsi ya figo
dalili za bayopsi ya figo katika mazingira ya ugonjwa wa aki ni pamoja na kudhibiti matatizo ya ugonjwa wa aki baada ya kuutambua na matibabu ya sababu msingi
mbali na kutibu ugonjwa msingi kwa kawaida udhibiti wa ugonjwa wa aki huhusisha kuepukana na vitu vyenye sumu inayoathiri figo iitwayo nefrotoksini
hizi ni pamoja na nsaid kama vile ibuprofeni vikinza vyenye madini ya iodini kama vile vinayotumika kwa ajili ya picha za ndani za ct na vingine
ufuatiliaji wa utendakazi wa figo kwa vipimo vya seram ya kreatini na ufuatiliaji wa utoaji wa mkojo hufanywa mara kwa mara
hospitalini utiaji wa katheta ya nkojo husaidia kufuatilia utoaji wa mkojo na kupunguza uwezekano wa kufungika kwa kibofu kama vile ya tezi kubwa
katika ugonjwa wa aki bila ongezeko kupita kiasi cha ugiligili kumpa mgonjwa ugiligili waintravenas nkimsingi ndiyo hatua ya kwanza ya kuboresha kazi figo
hali ya kiwango inaweza kufuatiliwa kwa kutumia katheta ya katikati ya vena ili kuzuia kupungua au kuongezeka kwa ubadilishaji wa ugiligili
iwapo shinikizo dogo la damu litadhihirisha tatizo la kudumu la kupungua kwa ugiligili kwa mgonjwa inotropi kama vile norepinefrine na dobutamine zinaweza kupewa mgonjwa ili kuboresha utendakazi wa moyo hivyo basi kuleta upiliziaji wa figo
ingawa ni kidhibiti muhimu hakuna ushahidi wowote wa kuonyesha kwamba dopamine ina faida yoyote ile maalum na inaweza kuwa na madhara
sababu kadhaa zinazoleta aki asilia zinahitaji matibabu maalum
kwa mfano aki asilia inayotokana na granulomatosi za wegener inaweza kutibiwa na dawa za steroid
aghalabu ugonjwa wa aki unaoletwa na sumu ya kusababishwa hutibiwa kwa kusitisha kikolezo kinachousababisha kama vile aminoglaikosidi penisillin nsaids au acetaminofeni
kama sababu ni kuziba kwa njia ya mkojo unafuu wa kizuizi kwa nefrostomi au katheta ya mkojo ni muhimu
matibabu ya kubadilisha figo kama pamoja nausafishaji wa damu inaweza kutumika katika baadhi ya hali za ugonjwa wa aki
kupitia uchunguzi wa kina wa machapisho ya mwaka ulidhihirisha kuwa hakuna tofauti katika matokeo kati ya matumizi ya usafishaji wa damu wa vipindi na kuendelea kuchuja damu ya venonenasi cvvh
miongoni mwa wagonjwa mahututi matibabu ya kinaya ubadilishaji wa figo na cvvh hayaboreshi matokeo ikilinganishwa na usafishaji damu usiyo wa kina
ukosefu wa kuboresha ufufuzi wa ugiligili matibabu ya kuzuia ongezeko la potasiamu katika damu asidi ya metaboli au ongezeko la ugiligili inaweza kuhitaji msaada badala kwa njia ya kusafisha damu au kuchuja damu
idadi fulani ya wagonjwa hawatarudia hali yao ya kawaida ya utendakazi wa figo kwa kutegemea kilichosababisha ugonjwa wa aki hivyo basi kuwa na hatua ya mwisho ya kushindwa kwa figo iayohitaji usafishaji damu wa kudumu au kupandikiza figo
kabla ya maendeleo ya taalumaya uuguzi ya hivi sasa kujeruhiwa kwa figo vibya kungejulikana kama sumu ya yuremiki
uremia ni neno lililotumiwa kuelezea kuchafuliwa kwa damu na mkojo
kuanzia karibu mwaka neno hili lilitumika kuelezea kupungua kwa utoaji mkojo ambalo sasa linajulikana kama oliguria ambayo iliaminika kwamba ilitokana na mchanganyiko wa mkojo na damu badala ya kutenganishwakupitia kwa njia ya mkojo
kujeruhiwa vibaya kwa figo kunakotokana na ulainikaji kasini wa mirija atn uligunduliwa miaka ya nchini uingereza ambapo wahasiriwa walikuwa na majeraha kama hayo wakati wa london blitz walianza kuwa na mapaka kwenye mirija ya figo iliyosababisha upungufu fulani wa ghafla katika utendakazi wa figo
wakati wa vita vya korea na vita vya vietnam visa vya ugonjwa wa aki vilipungua kutokana na usimamizi na udhibiti wa ugiligili wa mishipa
korobindo ni ndege wadogo wa jenasi mbalimbali katika familia passeridae
kuna ndege wengine ambao wanaitwa korobindo katika familia ploceidae
spishi za ukurasa huu zinatokea afrika isipokuwa ambaye anatokea asia
korobindo mawe anatokea ulaya pia na korobindo msitu na korobindo hudhurungi asia pia
ndege hawa wanafanana na shomoro lakini rangi yao ni vivu zaidi
madume wa jenasi petronia wana doa njano chini ya koo ambalo ni ngumu kuona kwa kawaida
spishi za petronia na carpospiza hulijenga tago lao kwa manyasi na manyoya katika tundu mtini au pengine ukutani
spishi nyingine hulijenga tago lao ndani ya msongo wa manyasi na pengine vijitu pia ambao umebandikiwa tawi ya mti
baadhi ya spishi huyajenga matago mengi katika msongo mmoja mkubwa
wengine huainishwa katika familia passeridae na wengine katika familia ploceidae korobindo ni ndege wadogo wa jenasi sporopipes katika familia ploceidae
kuna ndege wengine ambao wanaitwa korobindo katika familia passeridae
ndege hawa wanafanana na shomoro lakini wana mwenendo kama kwera
wana rangi ya kahawa au kijivu juu na nyeupe chini
spishi hizi hulijenga tago lao ndani ya msongo wa manyasi na pengine vijitu pia ambao umebandikiwa tawi ya mti
micah sanders imechezwa na noah gray cabey ni jina la kutaja muhusika wa kipindi cha mfululizo wa maigizo ya ubunifu wa kisayansi cha kwenye televisheni ya nbc heroes
yeye ni mtoto mwenye kipaji cha hali ya juu na vilevile ni technopath kwa maana ya kimtathilia humaanisha mtu mwenye uwezo wa kuchezea teknolojia kwa jinsi vile apendavyo
miezi sita ya awali mwanzoni kabisa mwa mfululizo micah anapata laptop mpya kutoka kwa babu yake hal ambaye amefarakana na familia yake
micah ameonekana kwa mara ya kwanza katika genesis wakati anakarabati motherboard ya kwenye kompyuta yake wakati niki anakuja kumtazama
wamekutwa na makachero wa linderman na wanajipanga kukimbia huku niki anamwona mtu kwenye kioo ambaye si yeye
kwenye don t look back niki anamchukua micah na kwenda naye jangwani kwa kufuata ramani ya ajabu ambayo ameikuta ndani ya buti la gari ambalo lina miili iliyopondeka
kufuatia mgogoro baina ya niki na mama mkwe wake kwenye kipengele cha one giant leap niki na micah wanachukuliwa na washirika wa linderman
micah anagundua kazi ya niki akiwa kama mjiambuaji wa webcam kwenye collision na kuonelea kwamba kazi yake ni salama kwenye internet kuliko kuifanyia ugani inaonekana dhajiri kwamba niki anapanga kulala na nathan ili kumwokoa micah
hawkins anarudi kwenye kipengele cha better halves kufanya marekebisho na familia yake ili aondoke nayo
hata hivyo baada ya micah kutoa siri ya niki kwake ana tuhumu kwamba niki si yeye wakati jessica anashika hatamu na ugomvi umefichua kila wakati d
daniel lawrence d
hawkins ni jina la kutaja uhusika uliochezwa na leonard roberts kwenye mufululizo wa kipindi cha tv cha heroes
huyu ni baba wa micah sanders na mume wa niki sanders ana uwezo wa kupitia katika vitu vigumu yaani ukuta na kadhalika tena bila hata kupata madhara yoyote yale
katika miezi sita ya awali na matukio zaidi ya mfululizo d
alikuwa mfanyakazi wa ujenzi
yeye na mkewe niki walikuwa na shida ya fedha na kazi ya ujenzi haikuwa inamlipa vyema
wakati fulani wametafakari kumwachia familia baba wa niki hal sanders katika maisha yao
kwa sababu yeye amepata mafanikio makubwa sana katika soko la hisa hal ameonekana kama anaweza kuwa babu mzuri na ana uwezo wa kutoa msaada wa kifedha
hata hivyo punde wanatambua kwamba yungali mnyanyasaji kama awali ana jazba za haraka kiasi kwamba niki amethubutu hata kumsahau na kuto mkubali arudi tena katika maisha yao
wakati fulani d
ameanza kuongoza kundi la wahalifu ambao wanavaa mapete yenye fuvu
hatimaye ameondoka kundini kabla hawajaiba dola milioni mbili na kumwua mlinzi wa usalama lakini alitiwa mbaroni kwa uhalifu huo
japokuwa hakuhesabia kama ndiyo uhuru wake d
ametumia nguvu yake kutorokea jela kwa matumaini ya kwamba atasafisha jina lake na kuitunza familia yake
katika sehemu ya tatu mama yake paulette hawkins na mtoto wake walikuwa wakiwasiliana dhahiri
pia waliamini kwamba yeye hahusiki na tukio lile la kijambazi ingawa niki alikuwa hana uhakika
paulette alikamatwa na the company wakati fulani baada ya hili kutokea
 novemba ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini marekani
leonard roberts alizaliwa mnamo novemba mjini st
louis missouri
mwaka wa roberts amehitimu katika chuo kikuu cha sanaa na maigizo cha depaul akiwa na shahada ya sanaa katika uigizaji
naye pia anafahamika zaidi kuwa miongoni mwa mashabiki wakubwa wa smallville kwa kucheza uhusika wa nam ek na d
hawkins kwenye tamthilia ya ubunifu wa kisayansi wa nbc heroes
claire bennet ni jina kutaja uhusika mkuu wa kwenye igizo la mfululizo wa ubunifu wa kisayansi wa tv ya nbc heroes
uhusika umechezwa na hayden panettiere na ameanza kuonekana kwenye televisheni kwa mara ya kwanza katika sehemu kuu ya kwanza kabisa ya mfululizo genesis mnamo septemba 
huyu ni mkuu wa mashabiki wa shule ambaye amegeuka na kuwa kachero mwenye nguvu ya kujiponesha seli zake kwa haraka zaidi
claire alizaliwa na nathan petrelli na meredith gordon watu wawili wenye vipawa
noah bennet na mwenzake claude ambao ni makachero wa kina company wanawasili nyumbani kwa meredith na kumteka nyara
claude anaingia ndani na kutengeneza mazingira ya uhalifu ionekane kama ajali wakati noah yupo nje anasubiri mpaka meredith apambe moto na kulipua mlango ufunguke
noah anakimbilia ndani na kumkuta claude akiwa chini ya sakafu
elle akasita lakini bob anamhabarisha kwamba claire ni muhimu sana kwa kina company na hivyo damu yake yaweza kuwa muhimu sana
miezi sita ya awali mwanzoni kabisa mwa mfululizo claire amekuwa mkuu wa mashabiki huko shuleni kwake kwa msaada wa rafiki yake aitwaye jackie wilcox
wakati wa mgogoro wa kugombania mchezo na jackie claire kajigonga kwenye mkoba wa kioo na kujikata mkono
bennet anasema kwamba claire huenda akahitajia kupigwa nyuzi
bennet wanaenda hospitalini simu ikaita na mr
bennet akaipokea
kumbe ni chandra suresh mwanasayansi ambaye ana somea mambo ambayo si ya kawaida anamtaarifu kuhusu nguvu za claire
siku kadhaa baadaye mr
bennet anamuuliza kama anaweza kuona zile nyuzi za mkononi mwa claire
pale walipotoa kitambaa alichozungushia mkononi mwake wote wakashangazwa kuona kwamba hakuna hata alama ya mchubuko mdogo mkono kwake
baada ya kutambua ile hali ya uwezo usio wa kawaida claire anaamua kufanya vitu vya hatari huku akiwa na kijana mmoja ambaye ana rekodi matukio yote anayoyafanya
s derhamn kiswahili bandari ya kusinin ni mji na manispaa nchini uswidi
asili yake ilikuwa asia ya mashariki na kutoka huko imesambazwa katika nchi za tropiki penye mazingira inayofaa kwake
kilimo cha mmea huu ni chanzo cha sehemu kubwa ya sukari kwa ajili ya matumizi ya kibinadamu na pia kwa sehemu kubwa ya ethanoli inayotengenzwa kwa matumizi ya biofueli
muwa hulimwa kote katika nchi za kitropiki ikiwa ni chanzo cha asilimia ya mahitaji ya sukari duniani
nchi zinazolima muwa nyingi ni uzalishaji wa mwaka kwa tani 
 nchi za afrika ya mashariki huzalisha kiasi kidogo tu duniani kama tanzania tani kenya na uganda kati ya hadi uzalishaji duniani ulionhezeka kutoka tani bilioni 
 kufikia tani bilioni 
malindi iliyojulikana kama melinde ni mji katika malindi bay kwenye mdomo wa mto galana juu ya bahari ya hindi pwani ya kenya
idadi ya wakazi wa malindi ni 
 sensa za mwaka 
malindi huhudumiwa na uwanja wa ndege na barabara kuu kati ya mombasa na lamu
watamu resort na magofu ya gedi pia inajulikana kama gede ziko kusini mwa malindi
mdomo wa mto sabaki uko katika kaskazini mwa malindi
bunga wa samaki wawatamu na malindi wameunda eneo salama ya pwani kusini ya malindi
eneo hili laonyesha mifano maarufu ya usanifu wa swahili
malindi ni nyumbani mwa uwanja wa ndege wa malindi na andari la broglio space
malindi imekuwa makao ya waswhili tangu karne ya 
hata kama imeshindwa mara moja tu na mombasa kwa utawala katika sehemu hii ya afrika mashariki tangu jadi malindi imekuwa mji wa bandari ya nguvu za kigeni
mwaka wa mji ulitembelewa na kundi la kichina zheng yeye
mtawala wa malindi alimtuma mjumbe binafsi pamoja na twiga kama zawadi kwa china kwa sababu ya kundi hilo
mchunguzi wa kireno vasco da gama alikutana na mamlaka ya malindi mwaka wa katika kusaini mkataba wa biashara na kuajiri mwongozo kwa ajili ya safari ya india wakati yeye alikjenga nguzo ya marijani
katika mwaka wa ya wareno walianzisha kituo cha biashara mjini malindi ambacho kilikuwa kitio cha kupumzika njiani kwenda na kutoka india
nguzo hiyo inasimama hadi leo hii ingawa kumekuwa na wito kutoka kwa wahafidhina kutunza nguzo hii kwani mmomonyoko wa udongo umnaweza kuangusha nguzo hii ndani ya bahari
majengo mengi ya jadi huwa hadi leo ikiwa ni pamoja na msikiti wa juma na ikulu katika pwani eneo maarufu kwa watalii
malindi imeunda baraza la manispaa ikiwa na kata kumi na tatu zifuatazo barani ganda mkaumoto gede gede kaskazini gede kusini kijiwetanga madunguni malimo malindi kati malindi kaskazini maweni shella mi wa watamu
malindi pia ni moja ya eneo nne za utawala katika wilaya ya malindi
ina maeneo nane zifuatazo chakama ganda gede goshi jilore langobaya malindi na watamu
shughuli za kilimo zinaweza kuwa maarufu katika kesi hii ambapo shughuli za kiuchumi zinahusiana na sekta ya uzalishaji wa vyakula na malighafi
vitendo vya maendeleo vijijini huwa na lengo zaidi katika maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya maeneo
mipango hii kwa kawaida huwa juu chini kutoka mikoa ya mitaa au mamlaka mashirika ya maendeleo ya kikanda ngo serikali ya kitaifa au ya kimataifa na mashirika ya maendeleo
lakini basi wakazi wanaweza pia kuleta mipango maalum ya maendeleo
tamko hili halitumiki tu katika na masuala ya nchi zinazoendelea
kwa kweli nyingi ya nchi zilizoendelea wana mipango ya maendeleo vijijini inayofanya kazi
lengo kuu la sera ya serikali ya vijijini ni kuendeleza vijiji vilivyo nyuma
kuendeleza nchini siyo tu kuendeleza sekta ya viwandani pia kila mtu anafaa kuishi
kemri imekua kutoka kwa mianzo yake nyenyekevu miaka iliyopita hadi ikawa kiongozi wa kufanya utafiti wa afya ya binadamu
taasisi hii ni mojawapo ya taasisi zinazoongoza katika ubora barani afrika na dunia nzima
kuwa kituo cha ubora katika ukuzaji wa afya bora
kuimarisha ubora wa afya na maisha ya binadamu kwa kutumia utafiti
uwanja wa ndege wa kimataifa wa kotoka uko iata acc icao dgaa mjini accra ghana ni uwanja zaidi hewandege za kimataifa na ina uwezo mkubwa wa ndege kama vile aina ya airbus a 
shughuli za uwanja huu wa ndege zinaendelezwa na shirika la ghana la uwanja za ndege
kwa kimombo linajulikana kama gacl ambalo lilianzishwa kama matokeo ya kuvunjwa kwa wa shirikala mamlaka ya urobani ghana linalojulikana kama gcaa kulingana na mwenendo wa kisasa katika sekta ya anga
kampuni hii ya uwanja wa ndege ilisajiliwa januari na kuanza biashara tarehe januari kwa kuwa na wajibu wa kupanga kuendeleza kusimamia na kudumisha viwanja vya ndege na viwanja vidogo vya ndege nchini ghana katika uwanja wa ndege wa kimataifa wa kotoka kia na viwanja vya ndege vya kikanda yaani kumasi tamale sunyani vilevile airstrips
uwanja wa ndege wa kotoka au acc inatumika kama kitovu cha kanda ya magharibi ya afrika na ina vifaa vya hewa vya usafiri na huduma kwaongezeko la thamani ya wadau
mwaka wa uwanja huu wa ndege ulihudumia abiria na takwimu hii itapanda hivi karibuni kwa kuwa kuna marekebisho na vifaa na utendajiwa kisasa unaoendelea
kama sehemu ya madhumuni ya uwanja wa ndege kia inafanya kazi na jamii sekta ya viwanda na watunga sera ili kuhakikisha renare mbinguni na kupunguza athari zozote za anga juu ya mazingira
mwaka wa usimamizi pia uliweka wazi lengo la kutumia teknolojia ya kubadili uendeshaji wa operesheni za uwanja wa ndege na kuwa shirika lisilokuwa na makaratasi kwa msaada wa hourglass consulting kia kama sehemu ya nyanja nne zinazoendeshwa na gacl inaweza kujivunia kuwa wuwanja wa kwanza afrika kutumia mfumo wa cloud computing
mwaka wa hal ya mawasiliano ya uwanja huu uliweza kusalia katika tuzo la tovuti bora za huduma ya ndege kigezo muhimu katika kiwanda na uuwanja wa kwanza wa afrika kutumia kigezo hiki
mnamo februari uwanja wa ndege wa kimataifa wa kotoka ulitumika kama kitovu kwa ajili ya kupeleka wanajeshi wa marekani kutoka contingency response wing mcguire afb new jersey miongoni mwa vikundi vingine wakati wa ziara ya rais bush na nchi katika afrika
toyota caldina ni gari iliyoundwa na toyota kwa ajili soko la kijapani na ilitolewa katika mwaka wa 
hata kama caldina haijawahi kuuzwa kirasmi na toyota nje japan uwezo wake wa wd ukubwa wake umefanya kuwa gari maarufu ya kuagiza katika maeneo ya vijijini vya amerika ya kusini kama vile barabara za vumbi kam bolivia na mashariki ya urusi
toyota caldina ya awali ilikuwa gari ya milangotano au toleo la gari ndogo ya biashara la toyota corona ujapanilenye milango minne
wagon ina vikalio vya nyuma huru wakati wagon ya kibiashara ina vikalio nusu huru
kwa kuwa na uundaji sawa na toyota allion toyota premio caldina toleo la kijapani la toyota avensis wagon
toleo za wd zina jinast na hutolewa kama magari ya spoti gt na ingini ya s ge
jina gt t lilikuja na injini ya s gte kizazi cha iliyokuwa na turbo pamoja na mfumo wa kuendesha kwa migurudumu yote kama ya toyota celica gt ya nne
gt t hii pia ilikuja na uwezo wa kudhibiti utulivu kuptia umeme vsc
ikiwa na uzito wa caldina gt t inatoa utendaji sawa na subaru wrx wagon kufikia km katika sekunde 
toleo la kunawirisha lilitolewa mwaka wa ikiwa na bampa na taa mpya na sura mpya ya ndani
ingini za toleo ndogo ni 
 a f ya 
 s f petroli na dizeli de c te
caldina mpya ya mwezi septemba mwaka wa ni gari safi ya spoti na haina vipande vya nje sawa na allion premio na avensis
ingini za caldina ni 
 zz f 
 az fse au 
 turbo s gte
ngazi trimu ni 
 x z 
 zt na 
 gt nne ya baadaye niimepatiwa jina st 
pia kuna toleo za mkii zxa mwaka wa zilizonawirishwa
toleozote zina gia ya kujiendesha na toleo za gt nne zinakuja aina ya mifumo ya gia yote miwili
ktokana na kutoundwa kwa celica tena caldina imekuwa moja ya mifano ya gari za spoti za toyota sportiest zinazouzwa ujapani
caldina gt nne piaa inapatikana kama magari yaliyoagizwa nchini malaysia
uundaji wa kizazi cha cha caldina ulifika kikomo katika mwaka wa 
hiyo ilikuwa pia mwisho wa injini s gte na gt nne katika laini ya toyota
kama kodi kwa maendeleo ya spoti ya toyota guru na muumbaji wa gt nne ya kwanza hiromu naruse toleo maalum la caldina gt nne lilitolewa
mtindo huu mabadiliko kadhaa maalum kulingana na hiromu naruse
name cable news network kifupi cnn ni stesheni ya runinga inayotangaza habari iliyoanzishwa na ted turner mnamo 
cnn ilikuwa stesheni ya kwanza inayotangaza habari masaa 
makao yake makuu yako mjini atlanta ingawa ina vituo vingine mjini new york washington d
na los angeles
kauli yake mbiu ni the worldwide leader in news
mto tana wenye urefu wa maili ndio mto mrefu zaidi nchini kenya na unapata jina lake kutoka na wilaya ya tana river
mto huu huanzia katika milima ya aberdare magharibi mwa nyeri
kwanza mkondo wake huelekea mashariki kabla ya kugeuka kusini katika mzunguko wa mlima kenya
kisha huingia ndani ya mabwawa ya masinga na kiambere yaliyotokana na bwawa la kindaruma
ndani ya hifadhi hugeuka kuelekea mashariki na kisha kusini mashariki
hupitia miji ya garissa hola na garsen kabla ya kuingia katika bahari ya hindi kupitia ungwana bay
the world s greatest ni wimbo uliotungwa na kurekodiwa na mwimbaji wa r b r
kelly
awali wimbo uliwekwa kwenye orodha ya vibwagizo vya filamu ya ali pia ikaonekana kwenye nakala haramu za albamu zisizotolewa za kelly loveland ambayo baadaye ilikuja kuwa kama diski ya ziada kwenye albamu ya chocolate factory
fool again ni wimbo kutoka katika kundi la westlife wimbo huu ulitoka kama single yao ya tano wimbo huu ukawa wimbo wa tano mfululizo kutoka kwa westlife kufika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki ya uingereza
na kuvunja rekodi ya wimbo wa uliokuwa ukishikilia rekodi hiyo kutoka kwa single za kundi la b witched
nyimbo za video kutoka kwa kundi hili hususani kwa single ya fool again ulitengenezwa nchini mexico na kujumuisha maeneo kama vile el zocalo na ciudad satelite
mark japanese x gari yenye ukubwa wa kawaida iliyotengenezwa na toyota kwa soko la kijapani
mark ilianzishwa mwaka wa na inaundiwa katika kanegasaki iwate ujapani
pia huuzwa katika uchina kama reiz ni inapatikana kwa aidha katika lita 
 au 
 mlolongo wa gr ingini ya v ingini zote mbili huwa vvt i mara mbili na utiririkaji wa petroli moja kwa moja mifano kijapanitu
toleo za kusonga kwa miguu ya nyuma ina gia ya kujiendesha ya mbio sita kama kama mfumo rasmi na inyosonga kwa gurudumu zote ina gia ya kujiendesha ya mbio 
mark ni halifa ya mark ii ambayo ilianzishwa mara ya kwanza mwaka wa ilijulikana katika soko la amerika ya kaskazini kama corona mark ii kwanzia mwaka wa na cressida na ilitangulia uwanzilishi wa lexus
ingawa gari hii ina umbo la ndani la kuvutia na ubora ambao unaweza jumuishwa kama gari ngogo ya anasa lengo lake ni la soko ya katikati
mark x haitamkwi kama marko kumi lakini marko ex ingawa mark ii ni mark mbili
toyota ilizindua mark halifa ya mark ii ambayo imekuwa katika soko tangu mwishoni mwa miaka ya 
badala ya kuundiwa chassi maalum marko inatumia muundo sawa na toyota crown wenzake lexus gs na kizazi cha cha is spoti
mabadiliko makubwa katika jamii ya mark ni injini na kazi ya magurudumu
toyota walikomesha sitainjini hasa katika jamii ya jz jamii ya motor na kuelekea katika jamii mpya ya gr motor
aidha 
 l gr fse au 
 l gr fse inapatikana zote mbili katika ga ya kujiendesha ya spidi 
ya kwanza katika darasa lake ni pamoja na jumuishi la bampa ya nyuma ikiwa na nafasi ya pipe la moshi ambayo baadaye ilipata njia yake katika kizazi cha ls mpya na crown mpya
mwanga mpya katika dari unaotoka mbele ya gari hadi nyuma na kujenga hali ya mfumo wa mwangaza
mfumo wa mwanga huu pia umetumika katika kibadilishi gia na eneo la funguo la kuwashia gari
vioo vya kuangalia nyuma ambavyo vina mataa ya kuashiria yamechukua nafasi ya mataa ya ishara ya zamani
mark weusi ndani kwote ulifutilia mbali trimu ya mbao na kupendelea trimu alumini brashi
kuanzishwa rasmi kwa fungu la ambayo ilikuwa na usukani wa spoke na mabadiliko upande wa nje
kwa miundo ya mwaka wa katika mifano ya japani tu g boka huduma kujiandikisha huwa kama chaguo
toleo la marko yenye nguvu zaidi linatumia ingini ya gr fse na nguvu iliyoongezwa
nguvu inatotolewa ni rpm na rpm katika auto ya spidi 
marko iliyoboreshwa ilitolewa tarehe oktoba 
chaguo la injini ni 
 l gr fse v na 
 l gr fse v inayopatikana katika crown gs na is 
mifumo ya kawaida inayokubalika ni g g g nne premium na michezo s g s
 g pia ina toleo la kusonga kwa magurudumu yote kama chaguo g nne
iliamuliwa pia kuongeza watu wengine ili kufikia idadi ya watu kumi na mbili waliotakiwa kwa ajili ya usajili
kama kizazi cha mwisho cha marko x kampuni ya toyota ya kubadilisha miundo modellista iliweka kidhibitishi nguvu kwenye 
 l gr fse motor na kuunda marko yeneye nguvu zaidi
modellista pia iliunda toleo la marko ambalo haina vidhibiti nguvu litwalo vertiga
kwa the similarly named film tazama uptown girls
uptown girl ni wimbo uliondikwa na kuchezwa na mwanamuziki aitwaye billy joel na ulitoka kwa mara ya kwanza mwaka katika albamu yake ya an innocent man
mashairi katika wimbo huu yanaelezea maisha ya mtoto anaishi katika maeneo ya mitaani mwenye matarajio ya kumpata msichana wa mjini
single hii ilifanikiwa kushika nafasi ya tatu katika chati ya mwaka rolling stone uliupeleka wimbo wa uptown girl katika nafasi ya 
katika listi ya nyimbo bora za kipindi cha kuanzia mwaka hadi mwaka 
wimbo huu ndio ulikuwa wimbo bora katika mauzo kwa mwaka nchini uingereza wimbo huu pia umekuwa ukionekana kubalisha noti zake za muziki mara mbili tangu wimbo wake halisi ulipotoka kwa mujibu wa joel katika mahojiano ya kipindi cha channel five anasema wimbo huu aliundika kuhusu uhusiano wake na rafiki yake wa kike ambaye ni mwanamitindo elle macpherson ambaye baadae alikija kuwa mke wa mtoto wake christie brinkley
joel also has said that the song was inspired by the motown sound of the early s
moja kati ya wahusika katika video hii ya muziki ni christie brinkley
joel na brinkley walifunga ndoa mwaka lakini walipeana talaka mwaka 
wimbo huu haukuwepo katika nyimbo mbalimbali katika tamasha lake lililoitwa river of dreams
uptown girl uliimbwa kwa mara pili na kundi la muziki katoka nchini ireland la westlife katika albamu yao ya pili ya coast to coast
pia wimbo huu ulitolewa na tena kwa mara nyingine kama wimbo wa kufurahisha yaani comic relief single ya msaada
wimbo huu ulikuwa wimbo wa nane kutoka kwa westlife kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki ya uingereza na kushika nafasi hiyo kwa kipindi cha wiki moja
kwa kulinganisha na toleo la joel ambapo wimbo wake ulifanikiwa kushikilia nafasi ya kwanza kwa takribani kipindi cha wiki tano
wimbo huu ulishika nafasi ya katika nyimbo zilizoongoza kwa mauzo kwa katika karne ya nchi uingereza kwa kuuza nakala 
ni wimbo wao uliowahi kuuza zaidi nchini uingereza na pia uliweza kuuza nakala katika wiki ya kwanza
wimbo huu pia ulishika nafasi ya sita katika nyimbo zilizoongoza kwa mauzo nchini uingereza kwa mwaka 
halikadhalika wimbo huu umepata nishani ya platinum kwa upande wa mauzo nchini uingereza kwa kufanikiwa kuuza kiasi cha nakala 
the video for this song was shot in cafe setting with claudia schiffer as the title character while robert bathurst james wilby ioan gruffudd crispin bonham carter and tim mcinnerny were featured as high class customers
albamu ya video ya wimbo huu ulitoka tarehe march ambapo uliweza kufika moja kwa moja katika nafasi ya kwanza
intercontinental ni aina za hoteli za anasa za hali ya juu ilioanzishwa na pan am chini ya juan trippe na sasa inamilikiwa na intercontinental hotels group
ina mlolongo wa takriban hoteli kwenye mataifa takriban 
intercontinental ilianzishwa mwaka wa na hoteli ya kwanza ilifunguliwa jijini belem brazili
mwaka wa kampuni ya intercontinental hotels corporation iliuzwa kwa kampuni ya uingereza inayoitwa grand metropolitan
grandmet iliuza ihg kwa kampuni ya ujapani iitwayo saison group mnamo 
mumias sugar fc ilikuwa klabu ya kandanda nchini kenya iliyoanzishwa mwaka wa na makao ilikuwa mjini mumias
uwanja wake wa nyumbani ulikuwa mumias sports complex
ilikuwa mwanachama wa zamu wa divisheni ya juu zaidi katika kandanda ya kenya lakini klabu hii ilivujwa katikati mwa msimu wa klabu hii ilishinda kombe la rais miaka ya na ingawa ushindi wa pili ulitupiliwa mbali kutokana na kashfa ya udanganyifu wa mechi klabu hii ilikuwa inamilikiwa na mumias sugar company
burj al arab inayomaanisha mnara wa waarabu ni hoteli ya anasa iliyo jijini dubai
ni jengo linalotumika kama hoteli pekee lililo na urefu wa mita na ni nambari ya pili katika orodha ya majengo marefu kote duniani hoteli hii imejengwa kwenye kisiwa bandia inayounganishwa na bara kavu kwa daraja
hoteli hii ina muundo kielelezo inayoashiria mabadiliko mjini dubai na inayofanana na muundo wa mashua
umbo lake linafanana na mashua ambayo ni chombo cha baharini kilichotumiwa na waarabu
ilijengwa na kamuni ya ujenzi na ukandarasi inayoitwa murray roberts kutoka afrika kusini
hoteli hii ilitumia dola milioni za marekani kujenga ni mojawapo kati ya hoteli ghali zaidi kote duniani
bei ya chumba huanzia dola za marekani na ya ghali huweza kuwa dola usiku mmoja
mpishi mkuu wa mkahawa wa al muntaha edah semaj leachim alituzwa tuzo la mpishi bora wa na ndiye mwenye mkahawa huu
vilevile mkahawa wa al mahara ilichaguliwa kuwa moja kati ya mikahawa kumi bora kote duniani na cond nast traveler
khalilou fadiga amezaliwa desemba ni mwanakandanda wa senegal na ufaransa ambaye mwisho alicheza katika kiungo cha kati kwa klabu ya germinal beerschot antwerpen ya ubelgiji
fadiga alihamia nchi ya ufaransa alipokuwa na umri wa miaka sita
ilikuwa nchini ubelgiji ambapo alijitengenezea sifa ambayo ilizindua wasifu wake wa kimataifa
baada ya msimu mmoja alihamia klabu ya lommel kutoka klabu ya fc liege ambayo sasa ni kvsk united
alicheza huko kwa muda wa misimu kabla ya kugunduliwa na club brugge
maboa katika mechi alizocheza
mnamo septemba kiungo huyu wa kati alirudi ufaransa na kutia saini mkataba wa aj auxerre
akiwa katika klabu hii ya kifaransa alishiriki katika mechi za ligi na alifunga mabao na vilevile kushiriki katika kombe la mabigwa barani ulaya la uefa na kombe la uefa wakati wa msimu wa 
fadiga alihamia inter milan katika majira ya joto ya mwaka wa lakini ugunduzi wa matatizo ya moyo haukumruhusu kushiriki katika mechi za klabu hii ya kiitaliano ingawa alicheza mechi kadhaa za kirafiki wakati wa majira ya joto
aliachiliwa na klabu hiyo ya san siro baada ya msimu mmoja tu lakini aliamua dhidi ya kustaafu licha ya matatizo ya moyo
klabu ya uingereza ya bolton wanderers ilimsaini fadiga kwa msimu wa baada ya kupasi matibabu
hata hivyo kabla ya kuchezea bolton mechi yake ya kwanza alizirai kabla ya mechi hiyo mwezi wa oktoba na aliwekewa mtambo wa defibrillator kutokana na mpigo wa moyo ambao haukuwa ya kawaida
hata hivyo kufuatia muda wa mapumziko na kupasi matibabu fadiga kurejea katika kikosi cha bolton mapema mwaka wa na alicheza in mechi 
katika mwanzo wa kampeni ya fadiga alipeanwa kama mkopo katika klabu ya derby county ya ligi ya kandanda ya championship ligi ya divisheni ya pili na alicheza mechi nne
kurudi kwake katika uwanja wa reebok kulimfanya acheze mechi katika kombe la uefa kabla ya hatimaye kuachiliwa rasmi mnamo mei baada ya kushindwa kwa kiasi kikubwa kumfurahisha na kumvutia meneja wa bolton sam allardyce
bila ya kuwa na klabu katika mwanzo wa msimu wa alienda kujaribiwa na klabu ya portsmouth f
pia alikuwa na majaribu na vilabu vya watford na hull city kabla hatimaye kutia saini mkataba wa miezi minne na klabu ya coventry city tarehe februari 
tangu wakati huo ameachiliwa na kurejea nyumbani mwa mkewe nchini ubegiji na kusainiwa na klabu ya aa gent
baada ya mwaka mmoja alihamia klabu ya kfc germinal beerschot manmo juni hadi lakini aliiacha klabu hiyo ya beerschot baada ya muda mfupi manmo desemba fadiga aliichezea timu ya kandanda ya taifa ya senegal mechi zake za kwanza wakati wa msimu wake wa mwisho nchini ubelgiji
kwa kuwa alikuwa na pasipoti ya ubelgiji kupitia ndoa yake fadiga alikuwa na uwezo wa kuichezea timu ya kandanda ya taifa ya ubelgiji lakini badala yake aliamua kuiwakilisha senegal na akawa mwanachama muhimu wa timu hiyo ya senegal katika kampeni za kufuzu kushiriki katika kombe la dunia la mwaka wa la fifa na michuano yenyewe ya ambayo alifunga penalti dhidi ya uruguay
senegal walibanduliwa nje ya shindano hilo katika robo fainali na timu ya uturuki
bao la ushindi la uturuki lilifungwa katika muda wa ziada
fufu majina mengineni pamoja na foofoo foufou foutou ni chakula kikuu cha afrika ya magharibi na afrika ya kati
ni uji mnene ambao kwa kawaida huandaliwa kwa kuchemsha unga wanga utokanao na mihogo viazi vikuu magimbi katika maji na kupondwapondwa mpaka hali inayotakiwa ifikiwe
katika mataifa ya afrika ya magharibi yanayozungumza kifaransa kama kamerun fufu wakati mwingine unajulikana kama couscous couscous de cameroun chakula hiki hakina uhusiano wowote na mlo wa kimoroko wa couscous
katika eneo la afrika ya magharibi fufu kwa kawaida huandaliwa kutoka kwa mihogo viazi vikuu na wakati mwingine huchanganishwa na viazi vikuu vya coco plantain mmea katika jamii ya ndizi au mahindi
nchini ghana fufu mara nyingi huandaliwa kutoka kwa mihogo iliyochemshwa na plantain bichi zilizopigwa pamoja pamoja na kutoka kwa viazi vikuu vya coco
hivi sasa bidhaa hizi zimebadilishwa kuwa poda unga na zinaweza kuchanganywa na maji ya moto kupata bidhaa ya mwisho hivyo basi kuondoa kazi ngumu ya kuipondaponda katika afrika ya kati na nchi ya liberia fufu mara nyingi huandaliwa kutoka kwa mihogo
fufu pia inaweza kuandalia kutoka kwa semolina nafaka ya ngano mchele au hata vipande vya viazi
mara nyingi mlo huu bado huandaliwa kutumia mbinu za kitamaduni kupondaponda na kupiga msingi wa dutu kutumia kijiko wa mbao
katika muktadha ambazo umaskini siyo hoja au ambapo mitambo ya kisasa hupatikana kwa urahisi mashine ya usindikaji wa chakula pia inaweza kutumika
mfano wabunge uwakilisha wananchi wao katika kuleta maendeleo na kuishauri serikali juu ya maendeleo ya nchi
katika afrika ya magharibi na afrika ya kati mbinu inayotumika kwa kawaida ni kupakua mlima wa fufu pamoja na supu lililiandaliwa kutoka kwa kisamvu okra samaki mara nyingi hukaushwa nyanya nk nchini ghana fufu huliwa na supu ya nyanya ambayo si nene supu ya mitende supu ya njugu au aina zingine za supu za mboga kama vile nkontomire majani ya viazi vikuu vya coco
supu mara nyingi huandaliwa kutuimia aina mbalimbali ya nyama na samaki freshi au iliyowekwa kwa moshi
mlaji huchuna mipira ndogondogo ya fufu na hutengeneza shimo kwa mipira hiyo kutumia kidole cha gumba
hifadhi au shimo hii kisha hujazwa na supu na mpira hii huliwa
nchini ghana na nigeria mpira huu mara nyingi huwa hautafunwi bali humezwa mzima
kwa kweli kutafuna fufu ni kosa la aibu amini usiamini chakula kingine kuu katika sub sahara ya afrika sawa na fufu ni ugali ambayo kwa kawaida huandaliwa kutoka kwa unga wa mahindi na huliwa katika kusini na mashariki ya afrika
jina ugali ni linatumika nchini kenya na tanzania chakula kingine kinachohusiana na ugali kwa karibu kinajulikana kama nshima nchini zambia nsima nchini malawi sadza nchini zimbabwe pap nchini afrika kusini posho nchini uganda luku fufu nshima moteke na bugari katika jamhuri ya kidemokrasi ya kongo
nchini nigeria rangi ya fufu ni nyeupe na imeshikana
mbinu ya kitamaduni ya kula fufu ni kuosha mikono yako kisha kuchukua mpira wa fufu wenye ukubwa wa mawe ndogo kutumia mkono wa kulia
kisha mlaji anatengeneza shimo ndogo katika mpira na kuchota kitoweo au supu alionao hatimaye kula fufu yenyewe
kwa hivyo fufu haitumiki tu kama chakula lakini pia kama chombo cha kula neno foo foo limetajwa mara nyingi katika kitabu tamthilia novel ya chinua achebe things fall apart
katika mataifa ya caribbean yenye wakazi wa asili ya afrika ya magharibi kama kuba jamhuri ya dominika na puerto rico plantains ni hupondwa na kisha viungo vingine huongezwa
katika jamhuri ya dominika na puerto rico mlo huu unajulikana kama mangu na mofongo mtawalia
tofauti kati ya fufu ya afrika na fufu ya caribbean hubainishwa katika unyororo na ladha fufu ya caribbean na mofongo sanasana ni kama ugali bali si kama uji
asili ya fufu ni ghana na raia wa ghana wanalitamka neno hili kama fufuo
neno fufu liliibuka kutoka lugha ya kighana twi
fufu huliwa na supu ya li supu ya njugu uliosagwa na supu ya inquatiquine
retrieved on 
kuhusu microwavable instant fufu acaponeta ni mji mkuu na pia manispaa upande wa kaskazi ya jimbo la nayarit
dkt geoffrey william griffin alizaliwa eldoret juni juni alikuwa mkurugenzi mwanzilishi wa shule ya upili ya wavulana ya starehe
pia alikuwa mkurugenzi mwanzilishi wa national youth service kati ya na wakati alistaafu kutoka huduma kwa umma ya kenya
starehe hutoa elimu ya hali ya juu bila malipo kwa mayatima na watoto wengi maskini wa afrika kwa mfumo unaofanana na christ s hospital
wanfunzi wengi wa zamani sasa ni watu maarufu nchini kenya na ulimwenguni
waziri mstaafu raphael tuju paul ereng mshindi wa medali ya dhahabu ya olimpiki dk amrose misore naibu mkuu wa mkurugenzi wa huduma ya afya na prof george magoha daktari wa upasuaji na mwanaurolojia ambaye ni makamu wa chansela wa sasa wa chuo kikuu cha nairobi ni wachache tu ya wanastarehe wa zamani
ni vyema kutambua kwamba aliyeingia mahala pa dkt griffin kama mkurugenzi wa shule ya upili ya wavulana ya starehe ni prof jesse mugambi muelimishaji aliyeheshimika na kujulikana sana nchini kenya na awali alikuwa profesa wa falsafa katika chuo kikuu cha nairobi
wana watatu wa profesa mugambi wamepitia katika shule ya starehe kama wanafunzi wakati tofauti wakati dkt geoffrey william griffin bado alikuwa mkurugenzi
profesa alijiuzulu kutoka wajibu wake kama mkurugenzi wa shule ya starehe mnamo ijumaa januari 
sababu iliyotolewa ya kujiuzulu ghafla kwake ilikuwa kwamba chuo kikuu cha nairobi kilikataa kuongezea muda wa mkataba wake na kumtaka arejelee wajibu wake kama profesa wa falsafa
griffin alipata elimu isiyo ya juu sana baada ya kuacha shule mapema alijiunga kwanza na usoroveya wa kenya na kisha king s african rifles
baada ya kutumikia wakati wa dharura alikuja kushawishika na haki ya vuguvugu la mau mau na kuchoshwa na ukatili wa vita
hakuendelea na tume yake na alianza kushiriki katika jitihada za kukarabati wapiganaji wa zamani waliokamatwa au walioachiliwa hivi karibuni kutoka kambi za uzuizi
baada ya miaka kadhaa aligeuza harakati zake kwa watoto waliofanywa yatima na vita na kuanzishaa kituo cha kuwaokoa kilichokua chanzo cha starehe
griffin aliondokea kuwa kiongozi mwanzilishi kielimu na alituzwa phd ya heshima katika elimu na chuo kikuu cha kenyatta kwa kuifanya shule ya starehe kuwa mojawapo wa shule bora zaidi sio tu nchini kenya bali katika afrika na ambayo inajulikana ulimwengu mzima kama kituo cha ubora wa elimu
east african breweries ni kampuni kubwa ya utengenezaji wa pombe afrika mashariki ambayo inamiliki asilimia ya kenya breweries 
 ya uganda breweries ya central glass utengenezaji wa glasi ya kenya maltings na ya umoja distillers na vintners kenya limited ya universal distilers uganda eabl international kuwajibika kwa kusafirisha nje ya east african maltings eabl foundation na ya tanzania breweries
kenya breweries ilianzishwa mwaka na walowezi weupe wawili george na charles hurst
katika mwaka wa wengi wa wanahisa wa kampuni walikuwa wanakenya na kampuni hii ilifanikiwa sana
tanzania breweries ilianzwa na kenya breweries katika miaka ya 
baada ya kugeuzwa kuwa ya taifa mwaka wa usimamizi wa tanzania breweries ulihofia
hata hivyo mwaka wa serikali ya tanzania ilishirikiana na south african breweries limited katika uendelezaji wa tanzania breweries
south african breweries ni moja ya makampuni kubwa ya utengenezaji wa pombe katika dunia
iliweza kugeuza tanzania breweries kwa kasi kwa kuongeza utengenezaji karibu mara tatu katika muda wa miaka mitatu
mwaka wa east african breweries limited eabl na sabmiller plc
zilibadilishana faida ya hisa kenya breweries limited na tanzania breweries limited
eabl ilipokea asilimia ya mali ya tanzania breweries
mwaka wa kenya breweries ilitumia karibu asilimia ya maji ya nairobi
eabl iko katika nairobi stock exchangesoko la hisa la nairobi na pia iko katika soko la uganda na soko la hisa la dar es salaam s
tusker ndiyo bidhaa kuu ya east african breweries iliyo na zaidi ya asilimia ya soko kenya ya bia ikiuzwa zaidi ya hektolita 
 kwa mwaka
tusker ndiyo bia kubwa katika kundi la makampuni diageo iliuzwa mara ya kwanza katika mwaka wa muda mfupi baada ya mwanzilishi wa kenya breweries ltd george hurst aliuawa na tembo wakati wa ajali uwindaji
ilikuwa mwaka huu kwamba alama ya tembo iliwekwa katika chupa ya pombe ya tusker lager
msemo bia yangu nchi yangu maana yake my beer my country katika kimombo
mwanzoni wa mwaka wa supamaketi ya mnyororo ya uingereza tesco ilianza kuuza tusker ikifuatiwa baadaye na sainsbury s kampuni pia hutengeneza pombe ya uganda inyoitwa waragi bidhaa iliyo na asilimia abv ya waragi na kinywaji safi nambari uganda
imetengenezwa kutoka mtama na kusafishwa mara tatu
inajulikana nchini uganda kama roho wa uganda au kifupi ug
soko kuu ni pamoja na nchi nyingine za afrika kama vile rwanda jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na sudan
mwaka wa sheria ya enguli iliamuru kwamba kusafishwa kwa pombe kungekuwa halali tu chini ya leseni na wanaosafisha pombe wanapaswa kuuzia serikali ya uganda kuendesha kampuni uganda distilleries ambayo ilitengeneza bidhaa iliyokuwa kwa iliyouzwa chini ya jina uganda waragi
shirika la eabl ni wajibu rasmi wa kijamii kwa east african breweries iliyoanzishwa mwaka wa 
husaidia watu nchini kenya uganda na tanzania kwa shughuli tano maji elimu na mafunzo afya mazingira na miradi maalum
miradi yake inayoendelea ni pamoja na ujenzi wa kituo cha macho moshi msaada wa sickle cell association uganda na mchango wa ultra sound machine katika hospiutali ya kirwara
shirika hili limetowa zaidi ya shilingi milioni takriban katika usaidizi kwa wanafunzi katika vyuo kikuu
hivi karibuni shirika hili lilishiriki katika mradi wa save life fund ambapo ilichangia zaidi ya shilingi milioni za kenya takriban katika kupunguza njaa
tusker fc ni klabu inayomilikiwa na east african breweries
ni klabu tatu bora zaidi nchini kenya ikiwa imechukua ubingwa mara nane ya ligi ya michuano ya kenya na mara tatu kikombe cha kenya
pia imeshinda mara nne katika kombe la klabu la cecafa afrika
klabu hii ilijulikana kama kenya breweries hadi wakati ilipopatiwa jina la sasa
tusker fc ina viwanja viwili vya nyumbani uwanja wa moi wa kimataifa wa michezo na uwanja wa ruaraka wa michezo
yeye alihudhuria chuo cha busoga mwiri mashariki mwa uganda kabla ya kuhudhuria chuo kikuu cha makerere
alikamatwa na kutolewa na dhamana na serikali ya uganda kwa ajili ya kumiliki vifaa na kuchapisha makala ya uchochezi
alipata shahada ya bwana yauchumi katika chuo kikuu cha london nchini uingereza
awali alikuwa mhariri wa siasa wa gazeti la monitor na mwenyeji wa kipindi cha andrew mwenda live katika redio ya kfm
agostimwaka wa alishatakiwa kwa fitna kwa utangazaji mjadala wa sababu ya kifo cha makamu wa rais wa sudan john garang
garang aliuawa wakati helikopta ya rais wa uganda ilianguka katika eneo nyuma kutoka nchini uganda
katika kipiondi chake cha redio mwandishi aliishutumu serikali ya uganda ktokuwa makini na alisema kuwa walikuwa walimweka garang helikopta isiyokuwa taratibu usiku katika hali ya hewa isiyokuwa nzuri juu ya eneo hatari
alimshutumu pia rais yoweri museveni na kumwita mshindwa anayeogopa na mtu aliyetoka kijijini na kusema siku za rais zimehesabiwa ikiwa yeye akiendeleza mgongano nami
mnamo julai mwaka wa mwenda alionekana mbele ya kamati ya british house of commons katika umasikini wa dunia ili kushuhudia dhidi ya misaada afrika
ameandika sana juu ya madhara ya misaada katika mchakato wa maendeleo katika afrika na kuchapishwa katika magazeti ya kifahari kama international herald tribune na der spiegel na kufanyika redio na televisheni ya bbc katka somo hili
bwana mwenda pia ametajwa katika vyombo vya habari vya kimataifa bbc cnn new york times washington post the times the economist na magazeti mengine mengi mitandao ya redio na televisheni katika ulaya na amerika kaskazini
pia amekosoa mashirika ya misaada kwa kusema nikutowajibika na kuchangia katika ufisadi
yeye anaamini kuwa misaada ya magharibi haijasaidia kwa maendeleo ya afrika kwani huendeleza ufisaadi na vita
anasema kuwa misaada inakwenda katika nchi zisizohitaji misaada nchi ambazo zina watu walioaguka kuliko zile ambazo zimejirekebisha
mwezi juni wa yeye alitoa hotuba kuhusu masuala haya katika mkutano ted arusha tanzania
bwana mwenda alikuwakatika ushirika wa john s
knight katika chuo kikuu cha stanford nchini marekani
mnamo desemba mwaka wa alizinduwa gazeti lake la the independenet mjini kampala
utamaduni wa nigeria umeumbwa na kabila nyingi za nigeria
nchi hii ina zaidi ya lugha na tamaduni mbalimbali
hata hivyo kabila kubwa ni hausa fulani ambao ndio wengi kaskazini igbo ambao ndio wengi kusini mashariki na yoruba ambao ndio wengi kusini
makabila ya benin yamejaa katika kanda kati yorubaland na niger delta
asilimia ya benin huwa wakristo wakati asilimia iliyobaki huwabudu ogu
wanafuatwa na ibibio annang efik watu wa pwani ya kusini mashariki mwa nigeria na ijaw wa niger delta
makabila mengine ya nigeria wakati mwingine huitwa mini minorities hupatikana nchini kote lakini hasa katika limekaliwa na watu wengi wa kusini
wengi wa efik ibibio annang watu ni wakristo kwani ukristo na mfumo wa magharibi uliingia nigeria kupitia mji mkuu wa calabar
wafuasi wote wa ukristo na uislamu wanapatikana miongoni mwa yoruba
dini za awali zimebakia muhimu hasa katika kusini na mara nyingi ni hurembeshwa na imani ya kikristo
nigeria ni maarufu kwa maandiko lugha ya kiingereza muziki wake maarufu
kote nchini na hata katika kaskazini muziki wa magharibi nguo na sinema ni maarufu
kadanda mara nyingi inajulikana kama mpira ni maarufu sana kote nchini na hasa miongoni mwa vijana katika soka ya viwanjani na soka ya kimataifa imesababisha mazoea ya umoja na mgawanyiko
wafuasi wa manchester united klabu ya arsenal liverpool na chelsea hujigawanya mara nyingi zaidi ya ugawanyaji wa kidini na kikabila ili kushiriki katika timu za ligi kuu ya uingereza timu ya taifa ya nigeria inayoitwa super eagles ni timu ya taifa ya nigeria na shughuli zake huendeshwa na na shirikisho la soka nigeria nff
kulingana na fifa nigeria imechukua nafasi ya nakushikilia nafasi ya tatu ya miongoni mwa mataifa ya afrika nyuma kamerun na c te d ivoire 
nafasi ya juu iliwahi fika nafasi ya kwenye fifa aprili mwaka wa 
chakula cha nigeria hasa huwa wanga kijadi wa afrika kama muhogo kikwa na vilevile supu ya mboga iliyotengenezwa kutoka majani
inayosifiwa na wanigeria kwa nguvu yake garri ni poda ya nafaka ya muhogo ambayo inaweza kwa urahisi kuliwa kama mlo na ni bei rahisi
kikwa aidha hukaangwa kwa mafuta au usagwa na kutengeneza viazi vilivyobondwa kama pottage yam
maharagwe ya nigeria ambayo ni tofauti kabisa na mbaazi za kijani ni maarufu sana
nyama pia ni maarufu na suya ya nigeria njia ya kuchoma nyama ni kitamu kinachojulikana
nyama ya kichaka nyama kutoka porini kama twiga pia ni maarufu
bidhaa za mitende hutumika hutumika kama vinywaji vya zamani mvinyowa mtende na muhogo lala
muziki wa nigeria ni pamoja na aina ya nyimbo za jadi na muziki maarufu baadhi ya miziki hii inajulikana duniani kote
wanamuziki wa jadi hutumia vyombo mbalimbali kama vile ngoma za gongon s
vinyango vya yoruba vya mbao hutumika katika siri za gelede
huimba muziki wa ohangla mtindo wa kitamaduni wa kabila la waluo
familia yake ilihamia nyahera wilaya ya kisumu kenya mnaka wa na kisha baadaye kongoni katika nzoia
alisomea shule ya msingi ya kongoni hadi mwaka wa kisha kuingia shule ya sekondari ya bugembe masomo yake yalipokatizwa kwa ukosefu wa hela mwaka uliofuatia
alifanya kazi kama fundi wa nguo hadi mwaka wa 
ndugu yake jack nyadundo aliunda kikundi kilichokuwa kikicheza muziki wa ohangla hatimaye tony alijiunga na kikundi hiki baada ya mwaka wa 
baadaye aliunda kikundi chake na kurudi tanzania kwa muda mfupi
mnamo mwaka wa aliamia wilaya ya migori nchini kenya alikowatumbuiza wakaazi wavuvi wa eneo hili
alimuajiri onyi papa jey mpiga orutu ambaye kwa sasa na mwana muziki amekuwa mwana muziki mkuu
mnamo mwaka wa aliamia dandora mjini nairobi lakini hukupata mafanikio kimuziki na kisha kuhamia kisumu ambako ndugu yake jack alikuwa mwana muziki mashuhuri album yake ya kwanza ayaki ilitolewa mwaka wa 
huu ulikuwa mwanzo mpya katika uimbaji wake na alianza kufaidika kwa kuwa mwana muziki
album yake ya pili iliitwa kidi oba toke inayomaanisha kupigwa mawe mgongoni
jina hili lilitokana na tukio ambapo walishambuliwa na majangili wakiwa wanatumbuiza na kumpiga mpiga ngoma wake mgongoni
jina lake lilitokana na barack obama rais wa marekani ambaye babake alitoka katika eneo moja na nyadundo
katika tuzo za muziki za kisima za alishinda katika kitengo cha muziki wa kitamaduni
alikuwa miongoni mwa wakenya wenye ushawishi mkuu kama ilivyichaguliwa na gazeti la the standard mnamo agosti 
mnamo oktoba alitoa album mpya migingo iliyotajwa kufuatia kisiwa kilichuleta mgogoro cha kisiwa cha migingo
tony anfahamika kwa midundo yake ya kuvuma kama vile dawa ya mapenzi obama na zingine
ametumbuiza katika nchi kadhaa kama vile ujerumani na marekani
alikuwa ameoleka lakini walitalikiana mwaka wa 
timu ya kandanda ya kitaifa afrika kusini au bafana bafana ni timu ya kitaifa ya afrika kusini na hudhibitiwa na shrikisho la kandanda la afrika kusini safa
walirudi kwenye jukwaa la dunia mwaka wa baada ya miaka ya kupigwa marufuku kutoka fifa
watakuwa mwenyeji wa kombe la dunia la fifa mnamo juni baada ya kuwa mwenyeji wa kombe la shirikisho la fifa mwaka wa 
afrika kusini itakuwa nchi ya kwanza barani afrika kuwa mwenyeji wa kombe la dunia la fifa
wao wamekuja njia ndefu kuanzia wakati walipigwa marufuku na fifa mwaka wa na kuwa mwenyeji wa kombe la dunia
kandanda iliwasili kwa mara kwanza nchini afrika kusini kupitia ukoloni mwishoni mwa karne ya kumi na tisa kwani mchezo huu ulikuwa maarufu miongoni mwa askari wa uingereza
kuanzia siku za mwanzo wa mchezo huu nchini afrika kusini hadi mwisho wa ubaguzi wa rangi kandanda ya kupangwa iliathiriwa na mfumo wa nchi wa ubaguzi wa rangi
afrika kusini ilikuwa moja kati ya mataifa nne ya afrika kuhudhuria mkutano wa fifa wa mwaka wa ambapo wote wanne walidai kushinda uwakilishi kwenye kamati fifa
hivyo mataifa haya manne afrika kusini ethiopia misri na sudan zilianzisha shirikisho la kandanda la kiafrika confederation of african football caf mwaka wa na mwakilishi wa afrika kusini fred fell alihudhuria mkutano wa kwanza kama mwanachama mwanzilishi
ilkuja kuwa wazi kuwa katiba ya afrika kusini ilipiga marufuku timu zenye wachezaji wa rangi tofauti kutoshiriki katika mchezo ya ushindani na hivyo basi wangeweza kutuma tu aidha ni timu ya waafrika pekee au timu ya wazungu pekee kwa kombe la mataifa ya afrika ya mwaka wa iliyopangwa
hii ilikuwa haikubaliki kwa wanachama wengine wa shirikisho na afrika kusini ilipigwa marufuku kutoshiriki kwenye mashindano hayo hata hivyo baadhi ya vyanzo vilisema kwamba walijiondoa kutokana na hiari yao
katika mkutano wa pili wa caf mwaka wa afrika kusini walifukuzwa rasmi kutoka kwa caf
wazungu fasa waliandikishwa kwa fifa katika mwaka huo huo lakini mnamo agosti afrika kusini ilipewa muda wa mwaka mmoja kuzingatia kanuni za kutobagua rangi za fifa
mnamo septemba katika mkutano wa kila mwaka wa fifa shirikisho la afrika kusini lilipigwa marufuku rasmi kwa muda kutoka fifa
sir stanley rous rais wa shirikisho la kandanda la uingereza na mtetezi wa uanachama wa fifa wa afrika kusini aliteuliwa kama rais wa fifa siku chache baadaye
rous alikuwa na uhakika kwamba michezo na fifa hasa haipaswi kujihusisha katika masuala ya kisiasa na dhidi ya upinzani mkali
aliendelea kupinga majaribio kufukuza afrika kusini kutoka fifa
marufuku hiyo ilitupiliwa mbali mnamo januari baada ya rous kuitembelea afrika kusini kuchunguza hali ya mpira nchini
rous alitangaza kuwa iwapo marufuku haitatolewa kandanda nchini afrika kusini ingekomeshwa ikiwezekana kwa uhakika hakungekuwa na ahueni
mkutano uliyofuata wa fifa mnamo oktoba ulifanyika katika mji mkuu wa tokyo na ulihudhuriwa na wawakilishi wengi wakubwa kutoka mashirika ya afrika na asia na hapa kusimamishwa kwa uanachama wa afrika kusini kulipitishwa tena
mwaka wa baada ya uasi ya soweto walifukuzwa rasmi kutoka fifa
mwaka wa huku mfumo wa ubaguzi wa rangi ukianza kupotea shirikisho mpya ya kandanda ya afrika kusini ya watu wa rangi tofauti ilianzishwa na ikaandikishwa na fifa
mnamo julai timu ya kitaifa ya afrika kusini ilicheza mechi yake ya kwanza kwa miongo miwili na kuicharaza kamerun 
walikuwa mwenyeji na washindi wa kombe la mataifa ya afrika ya mwaka wa na watakuwa mwenyeji kombe la dunia wa mwaka wa tiafa ya kwanza barani afrika kufanya hivyo
afrika kusini walishindwa kuvutia wafuasi wa nchi yao kwa kutofunga bao katika kombe la mataifa ya afrika la 
kufuatia maonyesho mabaya na mchezo mbaya katika shindano hilo iliamuliwa kwamba ilikuwa ya kukodisha meneja mwenye uzoefu zaidi kulikuwa muhimu
hivi karibuni zaidi kocha wa zamani wa brazili carlos alberto parreira alikubali kazi hiyo
alisaini mkataba wa randi milioni wa miaka minne
muda wake kama meneja ulianza januari kulenga kushinda kombe la dunia la lakini alijiuzulu mwezi aprili kutokana na sababu za kifamilia
joel santana alisaini mkataba kama kocha wa afrika kusini hadi mwaka wa 
afrika kusini ilikuwa mwenyeji wa kombe la shirikisho la mwaka wa mwaka kabla ya kombe lao la dunia na kumaliza katika nafasi ya nne kupitia hatua za kundi kwa kushinda na kutoka sare na licha ya kucharazwa na 
basi waliopoteza katika nusu fainali kwa kwa kufungwa bao la free kick madakika ya mwisho baada ya kuwa sare ya kwa muda mwingi wa mechi hiyo
katika mechi ya kupata timu ya na walipoteza mechi hiyo kwa uhispania baada ya muda wa ziada licha ya kuongoza katika nusu ya kwanza
kwa watangazaji wengi uwezo wa bafana bafana kupambana na mabingwa wa marekani kusini na mabingwa wa ulaya ulionyesha pahali timu hii imetoka
ingawa afrika kusini imeshiriki mara mbili katika kombe la dunia hawajafaulu kupita raundi ya kwanza
ushiriki wao wa kwanza ulikuwa katika kombe la dunia la mwaka wa nchini ufaransa miaka sita baada ya kuandikishwa tena katika familia ya kandanda ya dunia
licha ya kucharazwa na ufaransa kwa mabao tatu bila jibu katika mechi yao wa ufunguzi walitoka sare dhidi ya denmark na saudi arabia
ni mfumo unatoa fursa ya madaraka kwa umma moja kwa moja au kutokana na kuwakilishwa
korea japan mwaka wa ulitarajiwa kuwa fursa kwa bafana bafana kupita raundi ya kwanza kwa bahati mbaya hawakufanikiwa walioondolewa baada ya mechi za kundi licha ya kuicharaza slovenia kwa bao moja bila jibu kwa ushindi wao wa kwanza katika kombe la dunia
kaizer chiefs ni klabu ya afrika kusini iliyoanzishwa mnamo januari katika sehemu ya soweto mjini johannesburg
jina lingine la timu hii ni amakhosi ambayo inamaanisha mabwana au chiefs katika lugha ya zulu
wao kwa kawaida kucheza mechi zao za nyumbani katika viwanja wa fnb absa au ellis park
hiki ndicho klabu kubwa zaidi nchini afrika kusini katika masuala ya mafanikio
pia klabu hii ni yenye wafuasi wengi zaidi nchini afrika kusini na nchi jirani za botswana zimbabwe zambia nk inasemekana kwamba klabu hii ina zaidi ya wafuasi milioni 
wao wana uelekezano wa kimitaa na orlando pirates ni klabu ya soweto ambayo mwanzilishi wa chiefs kaizer motaung aliichezea mapema katika wasifu wake
chiefs wamepigwa marufuku na shirikisho la kandanda la afrika caf kutoshiriki katika mashindano ya klabu ya afrika hadi mwaka wa baada ya kujiondoakutoka kwa kombe la shirikisho la caf mwaka wa 
hii ni mara ya pili katika muda wa miaka minne kwamba chiefs wameadhibiwa na caf kwa kukataa kushiriki katika shindano hilo lililopangwa la caf
kaiser chiefs bendi ya uingereza inayocheza muziki wa indie britpop ilipata jina lake kutoka kwa klabu kwa sababu lucas radebe mchezaji wa zamani wa kaizer chiefs alikuwa nahodha wa leeds united timu waliokuwa wakiishabikia
kaizer chiefs ilianzishwa mwaka wa muda mfupi baada ya kurejea kwa kaizer chincha guluva motaung kutoka marekani ambako alicheza kama mshambuliaji wa klabu ya atlanta chiefs ya ligi ya soka ya amerika kaskazini nasl
watu wengine kadhaa wamecheza majukumu muhimu katika malezi na ukuaji wa chiefs pamoja na marehemu gilbert sekgabi clarence mlokoti china ngema na ewert the lip nene
kaizer chiefs pia inajulikana kama amakhosi na mashabiki wake ilikuwa moja ya klabu za kwanza kugeuka kuwa klabu ya utaalamu kikamilifu
makao yao makuu ni kaizer chiefs v illage katika sehem ya naturena kilomita sita kusini ya johannesburg
mbali na rekodi yake ya kuvutia ya mataji katika miaka chiefs pia wameweka vigezo katika udhamini wa soka ya mitaa
msimu wa ilikuwa moja ya misimu bora ya klabu hii kwani lilishinda nyara nne kuu katika miezi minne
nyara hizi zilijumuisha vodacom challenge bp top eight kombe la coca cola na kombe la caf la mabingwa pia inajulikana kama kombe la mandela
kwa kulishinda kombe la mandela chiefs walikwenda kucheza na mabingwa wa wakati huo wa ligi ya mabingwa ya caf al ahly ya misri katika kombe la super
mwezi aprili mafanikio ya kaizer chiefs yalitambuliwa kwa kuchaguliwa kama klabu ya caf ya mwaka
katika msimu wa chiefs walipewa tuzo la fair play katika kombe la amani nchini korea kusini
chiefs walikamilisha msimu kama mabingwa wa ligi kwa kushinda psl kwa mara ya kwanza katika historia yao
chini ya uongozi wa kocha mwenye asili ya kiromania ted dumitru mshambuliaji wa zambia collins mbesuma alikuwa na msimu wa kuvunja rekodi kwa kufunga mabao katika mashindano yote
ushiriki wa kaizer chiefs katika mashindano ya afrika ulisimamishwa na marufuku ya shirikisho ya kandanda ya afrika caf
hata hivyo kaizer chiefs itarejea mashindanoni kombe la kila mwaka la vodacom challenge ambayo itajumuisha kaizer chief na orlando pirates pamoja na klabu ya ulaya itakayoalikwa
chiefs wameshinda kombe la vodacom challenge mara tangu kuanzishwa kwake
waliicharaza timu changa ya manchester united mwaka wa na kushinda nyara hiyo
manmo machi kocha ernst middendorp aliiacha klabu ya chiefs
mara moja klabu lilimwajiri kocha wa zamani wa orlando pirates kostadin papic kwa salio la msimu wa 
muhsin ertugral alirudi msimu wa kuanza hisabu yake ya pili na chiefs kwa kuwa tayari ameikocha glamour of soweto boys kuanzia mwaka wa hadi 
mchezaji wa wachezaji wa msimu siphiwe tshabalala uamuzi wa wasomaji wa amakhosi magazine siphiwe tshabalala katika ligi ya afrika kusini ya psl wachezaji watano tu wasio na raia ya afrika kusini wanaweza kuandikishwa
wachezaji wenye uraia wa kigeni na wa afrika kusini hawahesabiwi kama wageni
ni ukumbi wa nyumbani wa baadaye wa klabu ya kaizer chiefs
kaizer chiefs itakuwa timu ya kwanza ya kandanda nchini afrika kusini kuwa na uwanja wao wa kibinafsi wakati uwanja amakhosi wa idadi ya viti utakapokamilika mnamo aprili 
amakhosi imetumia zaidi ya viwanja mjini johannesburg kama makao ya mechi zao za nyumbani
ushairi ni utungo wa kisanaa ulio na madhumuni ya kutumbuiza au kuelimisha
uwanja mpya unatengenezwa kwa gharama ya randi bilioni 
 na itakuwa sehemu ya michezo mingi kwa jumla inayojengwa katika sehemu ambayo ni kilomita magharibi mwa johannesburg
uwanja wa amakhosi utakuwa tayari manmo aprili huku tata iliyosalia inayojumuisha viwanja vya raga na kriketi hoteli ya michezo na kituo cha ununuzi rejareja itakayokuwa ikiuza vifaa vya michezo itajengwa katika hatua ya baadaye
serikali ya mkoa wa gauteng itajenga miundombinu zingine karibu na uwanja kama vile barabara na reli
uwanja wa amakhosi pia utakuwa makao ya programu ya maendeleo ya vijana wa kaizer chief na wachezaji wachanga chiefs wakianza kuishi hapo mnamo juni 
uwanja wa amakhosi utakuwa na vyombo vya habari vya hali ya sanaa pamoja na chumba cha wanahabari kitachoweza kuwatosha zaidi ya waandishi wa habari mia moja
pia itakuwa na na zaidi ya majumba maalum na sehemu maalum za utazamaji kwa mashabiki wa amakhosi wenye ulemavu
mipango ya uwanja ni pamoja na eneo la makazi ya magari na litajengwa vyombo maalum vya kupaki kwa ajili ya mabasi na teksi kuhakikisha kwamba msongamano wa magari ndani na nje ya eneo hili ni laini
watengenezaji wa uwanja wameweka muda kwa uwanja wa amakhosi ambayo inapaswa kufungua milango yake kwa umma mnamo juni 
first national bank stadium fnb stadium au soccer city ni uwanja lililoko mjini johannesburg nchini afrika kusini
liko karibu na makao makuu ya shirikisho la kandanda la afrika kusini safa house ambapo ofisi mbili za fifa na kamati ya mtaa ya kuandaa kombe la dunia la mwaka wa liko
unbreakable ni wimbo kutoka kwa kundi la westlife wimbo huu ulitoka kama single yao ya kwanza kutoka katika albamu ya greatest hits iyotoka mwezi novemba mwaka 
ni wimbo uliioongoza katika kutoka namba uliyokuwepo hadi kufika namba moja
yaani kutoka nafasi ya moja kwa moja hadi nafasi ya kwanza
hali iliyotokea pia katika wimbo wa mandy ambao ndio unaoshikilia nafasi kubwa zaidi yaani ulifanikiwa kutoka nafasi ya moja kwa moja hadi nafasi ya kwanza katika chati ya single za muziki ya uingereza zilizowahi kufika namba moja
wimbo huu ulifanikiwa kuuza zaidi ya nakala nchini uingereza
tanbihi wimbo huu piaumefanikiwa kuongo katika redio mbalimbali nchini ufilipino
kanda bongo man alizaliwa mwaka wa huko inongo jamhuri ya kidemokrasia ya kongo ni mwanamuziki maarufu wa soukous
kanda bongo man alikuwa mwimbaji wa orchestra belle mambo mwaka wa kuendeleza sauti iliyopendekezwa na tabu ley wasifu wake binafsi ulianza baada ya kuhamia paris mwaka ambapo muziki wake ulianza kuingiza vipengele vya muziki wa zouk asili yake ni kifaransa katika west indies
albamu zake za kwanza iyole mwaka na djessy mwaka zilivuma
yeye ni mashuhuri zaidi kwa mabadiliko katika muziki wa soukous
mkabala uliopita ulihusu kuimba mistari kadhaa na kupiga gitaa ifikapo mwisho wa wimbo
kanda bongo man alirembesha soukous na kwa kuhimiza utumiaji wa gitaa baada ya kila mstari na hata wakati mwingine katika mwanzo wa wimbo
mtindo wake wa soukous ulisababisha densi ya kwassa kwassa ambapo nyonga inasongs nyuma na mbele wakati mikono inafuata nyonga
kama wengi wa wanamuziki soukous na rumba kutoka afrika waliokuwa mbele yake kanda bongo man pia alikuwa na kundi la wanamuziki alioimba nao
wengi wa wanamuziki wa kanda baadaye walihama na kuanza kuimba binafsi
akijulikana kama machine gun diblo dibala alikuwa sehemu muhimu katika kundi la bongo man katika albamu kadhaa pamoja na kwasa kwasa na amour fou
julaimwaka wa aliimba katiak onyesho la afrika katika cornwall
ujana ni kipindi kati ya utoto na utu uzima unaelezwa kama kipindi cha maendeleo ya kimwili na kisaikolojia kuanzia mwanzo wa kubalehe kwa ukomavu na mwanzoni wa utu uzima
ukomavu wa mtu binafs huenda unakosa kuwa sawa na umri wao kwani watu wasiokomaa hupatika kwa umri wowote
duniani kote tamako kijana adolescent kijana na mtu kijana mara nyingi hubadilishana huwa na maana moja
ujana kwa ujumla inahusu wakati wa maisha ambao si utoto wala utu uzima lakini mahali fulani kati
ujana pia hutambua mawazo fulani ya tabia kama ilivyo katika yeye ana ujana
ujana ni neno linalotumika badala ya jina la kisayansi la adolescent na matamshi ya kawaida ya teen na teenager
hata hivyo kutoka mfano wa hivi karibuni wa utafiti katika chuo kikuu cha bath uingereza imekuwa dhahiri kuwa matumizi ya tamko kijana umeenea katika eneo la common oldland bristol
umri ambao mtu anahesabiwa ni kijana na huduma mmaalum chini ya sheria na katika jamii unatofautiana duniani kote
mario barwuah balotelli amezaliwa agosti ni mwanakandanda wa kiitaliano anayeichezea klabu ya serie ya internazionale ama inter milan ukipenda
anajulikana sana kwa kasi yake na uwezo wa kiufundi
balotelli wakati mwingine hupewa jina super mario na watangazaji anaweza kucheza sehemu yoyote katika safu ya kushambulia lakini sanasana kama mshambuliaji mkuu
balotelli alizaliwa kwa wavyele ambao walikuwa wahamiaji kutoka nchi ya ghana thomas na rose barwuah katika mji mkuu wa kiitaliano wa palermo
familia hii ilihamia bagnolo mella katika mkoa wa brescia lombardy muda mfupi baada ya kuzaliwa kwa balotelli
mwaka wa akiwa na umri wa mika tatu familia ya barwuah ilikubali kuipatia familia ya balotelli mario huku hatua za kisheria zikipitishwa rasmi na mahakama ya brescia
balotelli baadaye aliwashtaki wazazi wake waliomza kwa kosa la uwindaji wa utukufu na kusema kwamba wao walimtaka tu kwa sababu ya umaarufu wake
wanaishi katika mji wa concesio katika sehemu ya brescia
balotelli alianza wasifu wake na klabu ya lumezzane
akiwa na umri wa miaka alipandishwa ngazi hadi kwa timu kuu na kucheza mechi yake ya kwanza ya ligi ya serie c dhidi ya padova
internazionale walimsaini balotelli kwa mkopo pamoja na chaguo la kumnunua mwaka wa 
alianza katika kikosi chao cha vijana wasiozidi umri wa miaka kisha alijiunga na timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya primavera akiwa na umri wa miaka 
alifunga mkwaju wa penalti lililovunja sare ya katika ushindi wa dhidi ya sampdoria katika fainali ya ligi ya primavera na alivua sifa kutoka kwa watu pamoja na mwenyekiti wa inter massimo moratti
balotelli alicheza mechi yake ya kwanza ya timu kuu mnamo desemba kwa kuingia kama mbadala wa david suazo katika ushindi wa dhidi ya cagliari
siku tatu baadaye alianzishwa katika mechi ya coppa italia dhidi ya reggina na alifunga mabao mawili katika ushindi wa 
balotelli alipata usikivu wa kitaifa baada ya kufunga mabao mawili dhidi ya juventus katika mechi ya marudiano ya robo fainali ya coppa italia kwa kusisimua katika ushindi wa nerazzurri wa ugenini
bao lakek la kwanza la serie lilikuja mwezi aprili mwaka wa katika ushindi wa dhidi ya atalanta ugenini
inter iliendelea na matokeo bora na hatimaye kushinda scudetto ligi ya kiitaliano msimu wa 
balotelli alikuwa mbadala katika fainali ya supercoppa italiana mwaka wa dhidi ya as roma
aliingia kama mbadala wa luis figo na kufunga bao katika dakika ya 
inter iliishinda fainali hiyo kupitia mikwaju ya penalti kwa mabao kwa baada ya mechi kumkamilika kwa sare ya 
kabla ya kuanza kwa msimu wa balotelli alisaini mkataba wa miaka mitatu na inter
mnamo novemba alifunga bao lake la kwanza la ligi ya mabingwa barani ulaya dhidi ya upande wa cypriotiska anorthosis famagusta na kuwa mchezaji mwenye umri mdogo zaidi wa inter kufunga bao katika ligi ya mabingwa barani ulaya
akiwa na umri wa miaka na siku alivunja rekodi ambayo awali ilikuwa inashilikiwa na obafemi martins alipokuwa na umri wa miaka na siku 
aprili balotelli alifunga bao la inter katika sare ya dhidi ya juventus na alinyanyaswa kirangi na mashabiki wa juventus mechi nzima pamoja na nyimgo kama hakuna mitaliano mweusi
hii ilisababisha massimo moratti kusema kwamba iwapo angekuwa angeiambia timu yake iwache kucheza
nyimbo hizi za kubagua rangi pia yalishutumiwa na mwenyekiti wa juventus giovanni cobolli gigli
juventus walipigwa marufuku ya mechi moja nyumbani kwa sababu ya tukio hilo
inter ilishinda taji la serie kwa mara ya nne mfululizo
katika msimu wake wa pili na timu ya kwanza ya inter balotelli alikuwa na idadi ya matatizo ya nidhamu hasa tatizo ambalo lilimshirikisha kocha wa inter jose mourinho ambaye alimfukuza kutoka kwa timu ya kwanza katika nusu ya pili ya msimu mwezi wa januari
kocha huyu mwenye raia wa kireno alisema mimi ninavyojua kijana kama yeye hawezi kujiruhusu kufanya mazoezi kidogo kama wachezaji kama figo cordoba na zanetti
mapema msimu huo mourinho alisema kuwa balotelli anaonyesha ukosefu wa juhudi katika mazoezi
kutokana na matatizo ya kisheria ya balotelli hakuweza kuzichezea timu za vijana wasiozidi umri wa miaka na kwani bado alikuwa anafikiriwa kuwa mhamiaji wa ghana
hata hivyo aliikataa ombi hilo kwa kuonyesha tena utashi wake kuichezea timu ya italia wakati atakuwa na umri wa miaka 
pia alisema utashi wake wa kuiwakilisha timu ya italia katika kiwango cha kimataifa mara tu atakapopewa pasipoti ya kiitaliano
kocha wa timu ya italia ya vijana wasiozidi umri wa miaka pierluigi casiraghi alionyesha nia yake ya kumtaja balotelli katika kikosi chake punde tu atakapo pata uraia wa kiitaliano
mnamo agosti hatimaye balotelli alipewa uraia wa kiitaliano na katika mkutano wa waandishi wa habari siku hiyo hiyo alisema ana nia kuichezea timu ya italia ya vijana wasiozidi umri wa miaka 
mnamo agosti casiraghi hatimaye alimwita aje akajiunge na azzurrini kwa mechi dhidi ya ugiriki na kroeshia
alifunga bao lake la kwanza la kimataifa katika sare ya dhidi ya timu ya ugiriki ya vijana wasiozidi umri wa miaka kisha akafunga mabao mawili dhidi ya israeli katika mechi za kufuzu kushiriki katika shindano la ulaya la vijana wasiozidi umri wa miaka mwaka wa 
mnamo februari kocha wa timu ya italia ya vijana wasiozidi umri wa miaka pierluigi casiraghi alimshtukumu balotelli kwa kukosa kusafiri na timu yake kutumia ndege hadi trieste ambapo casiraghi alikuwa na kikao cha mazoezi
ilidaiwa kuwa balotelli alilala kupindukia na ilimbidi ajiendeshee gari mwenyewe hadi trieste ndiposa ajiunge na wachezaji wengine wa timu
balotelli alionyeshwa kadi nyekundu katika dakika ya ya nusu ya kwanza katika mechi dhidi ya wenyeji uswidi katika mashindano ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya ulaya kwa kuzua vurugu dhidi ya ponto wernbloom
hii ilikuwa baada yake kufunga katika dakika ya na kuiweka timu yake juu 
ulinzi stars ni klabu ya kenya iliyo na makao yake katika mji wa nakuru
timu hii imekuwa mabingwa wa kenya mara tatu mwaka wa wa na wa 
hii ilifanya kuwa timu ya tatu katika ligi kuu ya kenya kuwa mabingwa kwa miaka mitatu mfululizo baada ya afc leopards na g r mahia
ulinzi stars hucheza mechi zao katika uwanja wa afraha nakuru
ulinzi stars pia ndio timu ya jeshi la kenya na wamehitimu kucheza katika mashindano ya majeshi duniani ya mwaka wa 
mbali na kuwa na timu ya soka walikuwa na timu ya mpira wa vikapu iliyoitwa ulinzi warriors
ulinzi warriors iliacha kucheza mwaka wa ingawa walikuwa mabingwa watetezi katika ligi ya mpira wa vikapu
timu hii ilikuwa imeshinda ligi hiyo ya mpira wa vikapu mara tano mfululizo
palikuwepo pia na timu za raga na voliboli
geoffrey kokoyo hillary echesa nyongesa barasa lawrence owino na evans amuoka ni wachezaji wa ulinzi stars waliocheza katika timu ya taifa hasa katika mashindano ya cecafa ya 
anayejulikana zaidi ni golikipa aliyelinda lango kwa timu ya ulinzi stars na timu ya taifa pia francis onyiso
memsahib elvira lindo garrido amezaliwa tarehe januari mjini c diz ni mwigizaji mwandishi na mshairi kutoka nchi ya hispania
sudan kusini jina rasmi jamhuri ya sudan kusini kwa kiingereza republic of south sudan ni nchi huru iliyojitenga rasmi na sudan tarehe julai ikiwa ni ya katika bara la afrika na ya duniani
hatua hiyo ilitokana na kwamba mwezi wa januari wakazi wa sudan kusini walipiga kura juu ya swali la kujitenga na sudan wakaamua karibu kwa kauli moja 
 kuwa nchi huru
tofauti kubwa kati ya pande hizo ilikuwa kwamba katika sudan yenyewe idadi kubwa ya watu wamekuwa waislamu na utamaduni wao una mchaganyiko wa tabia za kiarabu na kiafrika pamoja na usambazaji mkubwa wa lugha ya kiarabu
kumbe kusini kuna waislamu wachache wengi ni wafuasi wa dini za jadi au ni wakristo
kiuchumi na kielimu kusini wako nyuma sana kulingana na kaskazini
tangu upatikane uhuru nchi imeendelea kuvurugwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe na kwa sasa inashika nafasi ya kwanza katika orodha ya nchi dhaifu
imepakana na sudan kaskazini ethiopia mashariki kenya uganda na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo kusini na jamhuri ya afrika ya kati upande wa magharibi
inakadiriwa kwamba sudan kusini ina wakazi zaidi ya milioni lakini kutokana na ukosefu wa sensa kwa miongo kadhaa makisio haya yaweza kuwa si sahihi
uchumi unategemea kilimo vijijini na cha kujikimu lakini mwanzoni mwa mwaka uchumi alianza mpito wa kutoka vijijini na mijini katika sudan kusini kumeonekana maendeleo kupindukia
kuna nyaraka chache sana za historia ya mikoa ya kusini mpaka mwanzo wa utawala wa misri upande wa kaskazini mapema na baadaye kuendelezwa kwa biashara ya utumwa kuingia kusini
kabla ya wakati huo habari zote zinapatikana kwa misingi ya historia simulizi
kulingana na mila hizo watu wa niloti wadinka nuer shilluk na wengine waliingia kusini mwa sudan kwa mara ya kwanza wakati fulani kabla ya karne ya 
katika kipindi cha kati ya karne ya na karne ya uhamiaji wa makabila hasa kutoka eneo la bahr al ghazal ulileta watu hawa katika maeneo yao ya sasa
makabila yasiyo niloti yaani waazande ambao waliingia sudan kusini katika karne ya waliunda jimbo kubwa zaidi katika kanda hii
katika karne ya watu wa avungara waliingia na kwa haraka wakaweka mamlaka yao juu ya waazande
utawala wa avungara ulikaa kwa muda bila kupingwa mpaka kuwasili kwa waingereza mwishoni mwa karne ya 
vizuizi vya kijiografia viliwalinda watu wa kusini kutokana na kuenea kwa uislamu na kuwawezesha kurejesha turathi zao za kijamii na kitamaduni na urithi wao wa kisiasa na taasisi za kidini
misri chini ya utawala wa khedive ismail pasha ilijaribu kwa mara ya kwanza kuikoloni kanda hiyo katika miaka ya na kuanzisha jimbo la equatoria katika sehemu ya kusini
gavana wa kwanza wa misri alikuwa samwel baker aliyeanza kuhudumu mwaka akifuatiwa na charles george gordon mwaka na emin pasha mnamo 
maasi ya mahdist ya miaka ya yaliuyumbisha mkoa huu mchanga na equatoria ilikoma kuwepo kama milki ya misri mwaka 
makazi muhimu katika equatoria yalikuwa pamoja na lado gondokoro dufile na wadelai
sudan kusini ilitawaliwa kama eneo la pekee wakati wa ukoloni wa kiingereza hadi ilipounganishwa na kaskazini kama nchi moja bila kuwauliza wenyeji
wakati wa uhuru wa sudan mwaka viongozi wa kusini walidai haki ya kujitawala ndani ya taifa jipya lakini mapatano yalishindikana na hali hiyo ilisababishwa kutokea kwa vita ya anyanya kati ya na 
baada ya kipindi cha amani vita vilianza upya mwaka wakati kanali john garang alipounda spla dhidi ya badiliko la sudan kutangazwa nchi ya kiislamu
vita hivyo vya pili vilikwisha mwaka kwa mkataba wa amani ulioacha kusini kama sehemu ya kujitawala ndani ya sudan hadi ipigwe kura juu ya swali la kujitenga iliyopangwa kwa mwaka 
zaidi ya watu milioni 
 wameuawa zaidi ya milioni kuachwa bila makao na wengine kuwa wahamiaji wa ndani na kuwa wakimbizi kwa sababu ya vita vya wenyewe kwa wenyewe na sababu zingine zinazohusiana na vita
baada ya kifo cha john garang majeshi ya southern sudan army na south sudan defense force ssdf yalisitisha uhasama wao na kuungana mnamo januari chini ya azimio la juba
ssdf ilianzishwa na makamu wa rais wa sasa wa sudan kusini dkt
chini ya azimio la juba jenerali matip akawa naibu kamanda mkuu wa jeshi la sudan kusini na vikosi vyake vya ssdf kuingizwa katika jeshi la sudan kusini na kuongezea safu yake kutoka hadi 
wote sasa ni jeshi moja linalojulikana kama jeshi la sudan kusini
jenerali oyay deng ajak aliteuliwa kuwa ofisa mkuu wa watumishi wa jeshi la sudan kusini hadi mei wakati alipompisha meja jenerali james hoth mai
mbali na katiba ya mpito ya jamhuri ya sudan katiba ya mpito ya sudan kusini ya iliwekwa kuwa sheria kuu ya sudan kusini
katiba imeweka tawi kuu linaloongozwa na rais ambaye ni mkuu wa nchi mkuu wa serikali na kamanda mkuu wa sudan people s liberation army
john garang mwanzilishi wa spla alikuwa rais wa kwanza hadi kifo chake tarehe julai 
riek machar aliingia mahala pake kama makamu wa rais
nguvu za kuunda sheria ziko mikononi mwa serikali na bunge la pamoja la sudan kusini
katiba pia imeweka mahakama huru chombo cha juu kabisa kikiwa mahakama kuu
kiutawala sudan kusini inajumuisha majimbo kumi ambayo hapo awali yalikuwa kihistoria mikoa mitatu ya bahr el ghazal equatoria na nile ya juu
maeneo matatu ya milima ya nuba abyei na nile ya buluu kiutamaduni na kisiasa ni sehemu za kusini lakini kwa mujibu wa cpa yatakuwa na utawala tofauti mpaka kura ya maoni ambayo ifanyike ambapo yatapata fursa ya kujiunga na sudan kusini au kubaki chini ya utawala wa sudan kaskazini
inakubaliwa na wengi kuwa kabila kubwa zaidi sudan kusini ni dinka ikifuatiwa na nuer kisha shilluk
makabila mengine ya jamii ya sudan kusini ni acholi murle bari nubi kuku funj maban zandi oduk na mengineyo
sensa ya tano ya watu na makazi ya sudan nzima ilifanywa mwezi aprili 
hata hivyo matokeo ya sensa yalikataliwa na viongozi wa sudan ya kusini kwa makisio kuwa ofisi kuu ya takwimu mjini khartoum ilikataa kutoa takwimu za kitaifa za sensa ya sudan kwa kituo cha sudan kusini cha sensa takwimu na tathmini
sensa ya sudan kusini ilionyesha kuwa idadi ya watu ilikuwa million 
 hata hivyo rais salva kiir alishuku kuwa takwimu zilikuwa zinapunguzwa katika baadhi ya maeneo na kuongezwa katika mengine na hivyo kufanya hesabu ya mwisho kutokubalika
alidai pia kuwa idadi ya watu wa sudan kusini ilikuwa thuluthi moja ya watu wa sudan ilhali sensa ilionyesha kuwa ni asilimia pekee
mshauri mkuu wa kiufundi wa marekani wa sensa ya kusini pia alisema wasajili wa sensa pengine walifikia asilimia pekee ya wakazi
mwaka sudan ilianza upya sensa ya sudan kusini kabla ya kura ya maoni ya uhuru wa sudan kusini ambayo ilisemekana pia kujumuisha wanasudan kusini walio nchi zingine
hata hivyo harakati hii ilikashifiwa kwani iliziacha nje nchi zenye idadi kubwa ya watu kutoka sudan kusini na badala yake kuhesabu nchi ambapo idadi hii ilikuwa ndogo
sudan kusini inajumuisha zaidi ya makabila yakizungumza lugha zinazopatikana hasa katika sudan ya kusini na lugha nyingine kutoka nchi jirani za kenya ethiopia uganda kongo sudan khartoum na nyingine
lugha rasmi ni kiingereza pamoja na kutambulika kwa lugha mbalimbali za mitaa katika majimbo au miji
lugha tatu kubwa za kiafrika zinazotumika sudan kusini ni thongjieng wazungumzaji thok naadh wazungumzaji na shilluk zaidi ya wazungumzaji 
nuer inazunguzmwa katika bentiu nasir akobo maywuut nk na shilluk inazunguzmwa katika upper nile au katika ufalme wa shilluk kiarabu cha juba kinazunguzmwa karibu katika kila sehemu ya sudan kusini lakini hasa katika majimbo ya equatora mashariki equatoria magharibi na bahr el jabel
lugha za wanubi zinazungumzwa sana katika milima ya jimbo la nuba
lugha ya uduk huzungumzwa na watu wa uduk na pia baadhi ya majirani zao
kima cha uwezo wa kusoma katika sudan kusini mwaka kilikuwa kinakadiriwa kufikia asilimia kwa wanaume kwa wanawake au kwa jumla kama wastani
watu wa sudan kusini hujihusisha zaidi na ukristo na dini asilia za kiafrika 
ukristo una wafuasi takriban asilimia za wakazi wa sudan kusini wengi wakiwa wa kanisa katoliki na anglikana yakiwemo pia wakalvini na madhehebu mengine mengi madogo zaidi
sehemu kubwa ya bajeti ya serikali inatoka katika pesa za mafuta
inawezekana kutunga mashairi yenyewe au kutumia lugha ya kishairi katika aina nyingine za kisanaa kwa mfano tamthiliya au nyimbo
mafuta na rasilimali nyingine za madini za sudan kusini zinaweza kupatikana karibu kila mahali lakini bentiu inajulikana kama jimbo lenye utajiri wa mafuta
katika miaka ya hivi karibuni uchimbaji wa kiasi muhimu na makampuni ya kigeni umeanza huko sudan kusini na kuinua hadhi yake ya kijiografia na ya kisiasa
khartoum ilipogawanya sudan katika vitalu takriban asilimia ya mafuta zilitoka kusini
vitalu na hudhibitiwa na kampuni kubwa zaidi kutoka ng ambo inayoitwa greater nile petroleum operating company gnpoc
vitalu vingine vinavyotoa mafuta katika kusini ni vitalu na katika upper nile ya mashariki
kitalu kingine muhimu cha kusini kiitwacho kitalu b kinadaiwa na wadau kadhaa
total ya ufaransa ilipatiwa kandarasi ya kitalu hicho chenye kilomita mraba katika miaka ya lakini tangu wakati huo imefanya kazi chache huku ikidai force majeure
vipengele mbalimbali vya splm vilitoa kitalu hiki au sehemu zake kwa wadau wengine wa sudan kusini
mikataba kadhaa kama hii iliyofanywa kabla ya naivasha ilidhalilishwa wakati kiongozi wa splm john garang de mabior alipoondoka mamlakani
sehemu ya cpa kuhusu ugavi wa mali inasema kwamba mikataba yote iliyotiwa saini kabla ya cpa itasalia haitakuwa kuangaliwa upya na tume ya kitaifa ya mafuta npc tume iliyoanzishwa na cpa na inayojumuisha khartoum na wawakilishi wa kusini na uenyekiti wa ushirikiano baina ya rais al bashir wa khartoum na rais kiir wa sudan kusini
hata hivyo cpa haielezi bayana nani ana uwezo wa kutia saini mikataba ya kabla ya cpa
pande zote mbili za khartoum na sudan kusini zimewahi kujaribu kudai uwezo wa kutia saini makubaliano chini ya haki ya self determination iliyopewa upande wa kusini ambayo ilitangaza mnamo septemba katika nchi zaidi ya duniani kote
sudan kusini ilikiri kuwa na baadhi ya viashiria vya afya vibaya zaidi duniani
kufikia wakati wa mkataba mwafaka wa amani wa mahitaji ya kiutu katika sudan kusini yalikuwa makubwa
hata hivyo mashirika ya kibinadamu chini ya uongozi wa ofisi ya umoja wa mataifa ya kuratibu masuala ya kibinadamu ocha yaliweza kuhakikisha kuna fedha za kutosha kuleta nafuu kwa wakazi
pamoja na misaada ya dharura na maendeleo miradi ya kibinadamu ilijumuishwa katika mpango wa kazi wa wa umoja wa mataifa na washirika wake
mnamo ocha chini ya uongozi wa eliane duthoit ilianza awamu ya kumalizia kusini mwa sudan mahitaji ya kibinadamu polepole lakini kwa kugeuka juu ya udhibiti wa kufufua na maendeleo ya shughuli za ngos na mashirika ya kijamii
wetende allan wanga alizaliwa novemba katika jiji la ni mchezaji wa kandanda wa kenya hivi sasa anacheza katika timu ya nchini angola
yeye hucheza katika nafasi ya mshambulizi katika timu
allan wanga ilianza kucheza soka katika shule ya msingi kama wavulana wote wa umri wake
akiwa kijana bado alicheza katika ngazi mbalimbali za kiumri katika klabu ya fifa kingdom iliyokuwa na makao yake kisumu lakini sasa imebanduliwa
yeye alienda shule ya upili ya st
paul s shikunga katika wilaya ya butere na akaendelea kucheza huko ingawa shule hiyo haikuwa na timu maarufu katika mashindano ya shule za upili
alitengewa mpango wa kujiunga na timu ya lakini mpango huo haukufaulu kwa kuwa wanga alitishiwa na wachezaji wa agro chemical waliohofia kupoteza nafasi yao katika timu
yeye kisha akaenda nyumbani alikoshawishiwa na mama yake noel kujiunga na jeshi
yeye alianguka mtihani wa jeshi lakini akapata nafasi na timu ya mojawapo ya klabu katika ligi kuu ya kandanda nchini kenya
alipokuwa akisubiri mkataba na klabu ndugu yake richard alimtafutia kazi nchini canada
allan alijiunga na kaka yake nairobi ili kuandaa mipango ya kazi hiyo lakini hakufanikiwa kuipata
baada ya mwaka mmoja hivi lolwe iliwasiliana naye hapo mwaka wa na akarudi kisumu
hapo mwanzo wa mwaka wa aliajiriwa na klabu ya ligi kuu tusker fc
alicheza soka katika timu ya huku wakishinda ligi mwaka huo
alikuwa mahiri sana hadi alifunga mabao kwa mechi zake tisa za mwisho ikiongeza hesabu za mabao yake kuwa kwa jumla katika msimu huo
mwishoni mwa yeye alihamia klabu ya angola petro atletico akiwa amekataa nafasi ya kuajiriwa na klabu za uswidi
walishinda katika msimu wake wa kwanza huko hii ikiwa mara ya kwanza ya petro atleticos kushinda tangu mwaka wa 
alichezea timu ya taifa harambee stars kwa mara ya kwanza tarehe juni katika mechi na swaziland
alifunga bao lake la kwanza akiwa harambee stars alipofunga bao moja dhidi ya tanzania katika mchuano wa
katika kombe la yeye alisaidia timu ya kenya kuhitimu ngazi ya robo fainali ambapo wao walishindwa na uganda katika mikwaju ya penalti
wanga alifunga mabao matatu katika mechi nne
baba yake frank m
wetende alikuwa mchezaji wa afc leopards kisumu posta na timu ya taifa kati miaka za hadi 
yeye ana ndugu watatu richard malaki nancy kuboka na marehemu magdalena amboko
watu anaopenda kuiiga mifano yao ni mchezaji wa parma macdonald mariga na mshambulizi matata wa barcelona na ufaransa thierry henry
don williams alizaliwa mei katika floydada texas ni mwimbaji wa nyimbo za country na mtunzi
alikulia katika portland texas na kufuzu mwaka wa katika shule ya upili ya gregory portland
baada ya miaka saba pamoja na kundi la pozo seco singers alianza kiumba pekee yake mwaka wa na kuimba ballads na amassing no 
sauti yake ya chini na nyororo tani na laini ilimuania jina la utani la jitu lpole la muziki wa country
alianza kucheza gitaa akiwa kijana ambayo alijifunza kutoka kwa mama yake
wakatiakiwa kijana yeye alicheza na bendi rock roll na folk za muziki wa country
lianzisha bendi yake ya kwanza na lofton kline iitwayo the strangers two na mwaka wa alimwajiri susan taylor na walianzisha pozo seco singers kikundi cha folk pop
bendi ilisaini mkataba na columbia records na kuwa na mlolongo wa nyimbo hamsini
kundi hili liliisha mwaka wa ambapo williams alianza kuimba kibinafsi
williams ilianza kama mtunzi wa nyimbo wa jack music inc hatimaye alitia saini na jmi records kama msanii binafsi
wimbo wake wa mwaka wa we should be together ulichukua nafasi ya tano na alitia saini na kampuni ya kurekodi ya abc dot
wimbo wake wa kwanza na abc dot i wouldn t want to live if you didn t love me ulichukua nafasi ya kwanza na ulikuwa wa kwanza wa msafa wa nyimbo zake zilizovuma za kwanza kumi kati ya mwaka wa na 
nyimbo nne tu kati ya hazikufanikiwa katika bora kumi
kwa kuimbia nyumba iliyojaa tukio hili la mwisho lilipokewa vizuri na kihisia kwa mashabiki waliohudhuria
kulingana na wafanyakazi wake williams sasa ni mstaafu na hakuna ziara tena ingawa uwezekano wa kuwepo kwa rekodi mpya
mwaka wa don williams alikuwa mwanaume muimbaji wa mwaka wa shirika la miziki wa country na wimbo wake tulsa time ilikuwa wimbo wa mwaka
nyimbo zake zimerekodiwa na wasanii kama vile johnny cash eric clapton lefty frizzell josh turner sonny james alison krauss billy dean charley kiburi kenny rogers alan jackson waylon jennings na pete townshend
muziki wake pia ni maarufu kimataifa ikiwa ni pamoja na uingereza australia
chuo kikuu cha kabarak ni taasisi ya kikristo ipo kilomita ishirini kutoka nakuru kenya mji mkubwa wa nne nchini kenya katika barabara ya nakuru eldama ravine
ni ilianzishwa na rais wa zamani wa jamhuri ya kenya na chansela wa chuo hiki mheshimiwa daniel t
arap moi ambaye alitaka kuanzisha chuo kikuu cha ukristo sanaa sayansi na teknolojia
chuo hiki kinaendeleza operesheni yake chini ya barua ya mpito ya mamlaka ya kenya kutolewa na serikali
kozi zifuatazo zinazopatikana sasa huwa katika shule tatu chuo hiki kina wanafunzi takriban kutoka kote nchini kenya
wanafunzi hushiriki kikamilifu katika shughuli mtaala mwenza na taasisi hii ina vilabu kadhaa
serkali ya wanafunzi ambayo inajulikana kama shirika ya wanafunzi wa chuo kikuu cha kabarak inayojulikana kwa kimombo kama kuso ni shirika muhimu linalowakilisha mwanafunzi wakati wowote
ingawa bado iko katika hatua za maendeleo shirika hili la wanafunzi linapambana na haki za mwanafunzi zilizosahaulika na utawala wa chuo hiki kuzingatia katiba ya mwanafunzi
hii imewaacha utawala na wanafunzi katika hali ya msimamo kwani bado bado kutatuliwa
kikundi mashuhuri zaidi katika kampasi ni ibiro yie ambacho makao makuu yako katika kampasi hii
kikundi kingine ingawa ni hadithi sasa ni jozo boys
makau yakemakuu yalikuwa nje ya kampasi kilikuwa kikundi cha kwaunza kwenye kampasi kilipitia katika nyakati ngumu katika miaka yake 
i have dream ni wimbo kutoka kwa kundi kutoka nchini swedish linaoimba muziki wa aina ya pop linaloitwa abba
wimbo huu ulitungwa ba benny andersson bjorn ulvaeus na uliimbwa na kundi hilo katika albamu yao ya mwaka iliyoitwa voulez vous
huku anni frid lyngstad akiimba viitikio vya wimbo huo
wimbo huo ulitoka kama single mwezi desember mwaka ikijumuishwa na toleo la moja kwa moja kutoka kwa take chance on me as the b side
wimbo wa i have dream ulikuwa ni single ya mwisho kutoka kwa kundi la bba katika mwaka 
muongo ambao kundi hili lilipata mafanikio kuliko kundi lingine duniani
wimbo wa i have dream sio tu wimbo pekee wa kundi hili unaojumuisha sauti za wanamuziki wote ndani ya kundi hilo lakini pia hujumuisha pia sauti za kwaya ya watoto
wimbo wa i have dream pia umejumuishwa katika albamu ya kundi la bba inayoitwa lakini pia katika muziki wa mama mia
kumekuwa na hisia kuwa wimbo wa i have dream asili yake haukutengenezwa kama single tayari kulikwa na nyimbo tatu kutoka katika albamu ya voulez vous
albamu nyingine kuwahi kuwa na single zipatazo nne ni pamoja na ile ya abba ya mwaka iliyokuwa ikijumisha pande mbili wimbo wa i have dream ulikuwa ni wimbo wa saba katika albamu iliyokuwa na nyimbo kumi iliyoitwa voulez vous amabyo ilitoka kama single nchini uingereza
pia wimbo huo haukujumuishwa katika albamu yao ya greatest hits vol
 ambayo ilitoka wiki mbili tu kabla
kwa hali hiyo wimbo huu unadhaniwa kuwa ulikuwa ni wimbo wa ziada tu katika kufidia nyimbo za christmas na katika ziara yao ya mwaka 
halikadhalika kundi la bba halikufanya video ya wimbo huo japokuwa walifanya katika ule ulioimbwa katika lugha ya kihispania yaani estoy so ando
ilikuwa si kawaida kwa kundi la bba kuacha kutengeneza video ya nyimbo iliyotolewa rasmi
toleo la kihispania lilitolewa katika video katika studio za polar music studios katika siku hiyo hiyo kama ilibyokuwa kwa video ya wimbo wa gimme ambao pia uliwaonesha vijana wa bba wakiwa katika nguo hizo hizo kama wimbo wa i have dream ulitengenezwa kama single ni wazi kuwa ungetengenezewa video yake katika kipindi kile kile
onesha la moja kwa moja la wimbo wa take chance on me kwa upande wa pili ulikuwa ni moja wa ya nyimbo tatu zilizopangwa kurekodiwa
kutokana na kutoka muda mfupi tu baada ya onesho wimbo huu unaaminika kuwa ulirekodiwa katika hali ya uhalisia
kijisehemu kidogo katika upande wa pili kinachohusisha sauti za mazungumzo kutoka kwa kundi hili kilijumuishwa katika toleo la australia
toleo la pili la limeweza kutolewa katika kiwango cha kimataifa na pia umetolewa kama nyongeza katika albamu ya the albam
hatimaye katika hatua ya tatu wimbo huu ulijuishwa katika abba live iliyotoka mwaka 
wimbo wa i have dream ulifanikiwa kufika hadi nafasi ya saba nchini ireland rhodesia afrika ya kusini na ujerumani ya magharibi huku ikiwa katika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki ya adult contemporary chart in canada
toleo katika ligha ya kihispania estoy so ando ilifanikiwa kufika nafasi ya kumi na tano nchini uhispania na pia uliweza kufika katika nyimbo tano bora katika nchi za argentinana mexico
wimbo wa i have dream haukutolewa kama toleo la kibiashara nchini marekanilakini uliweza kupendwa zaidi katika radi mbalimbali kama vile easy listening adult contemporary
mwimbaji wa nyimbo za dini cristy lane aliurudia wimbo huo na kufanikiwa kufaka katika nafasi ya nchini marekani katika chati ya country singles chart mwaka 
westlife walitoa wimbo huu kwa mara ya pili mwezi december mwaka ikiwa ni miaka ishirini tangu wimbo huu uimbwe na kundi la abba
wimbo huu ukawa wimbo wa nne wa kundi la westlife kuwahi kufika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki ya nchini uingereza halikadhalika wimbo huu ulifanikiwa kuwa wimbo wa kwanza katika nyimbo za christmas kwa mwaka na kuweza kushika nafasi hiyo hadi mwezi wa kwanza mwaka 
hadi sasa wimbo huu umeshika nafasi ya katika nyimbo za christmas zilizowahi kufika nafasi ya kwanza
pia wimbo huu ulikuwa wimbo wa mwisho katika kuachia nafasi ya kwanza kwa mwaka wimbo huu pia unashika nafasi ya katika nyimbo zinazoongoza kwa mauzo nchini uingereza mwaka kama sehemu ya msaada katika kufanya harambee ya shirika la unicef wimbo huu ulirekodiwa kwa mara ya pili na kuingiza sauti ya mwanamuziki wa mtoto wa nchini indonesia sinna sherina munaf
wimbo huu umefanikiwa kuuza zaidi ya nakala nchini uingereza
dkt john garang de mabior juni julai alikuwa makamu wa kwanza wa rais wa sudan na kiongozi wa zamani wa waasi wa sudan people s liberation army
kutoka kabila la dinka garang alizaliwa katika familia maskini katika kijiji cha wanglei huko bor sudan katika ukanda wa upper nile ya sudan kwa sasa jonglei state
kwa kuachwa yatima akiwa na umri wa miaka kumi alilipiwa karo ya shule na mmoja wa jamaa zake na kwenda shule wau na kisha rumbek
mwaka wa alijiunga na vita vya kwanza vya wenyewe kwa wenyewe sudan lakini kwa sababu alikuwa mchanga sana viongozi walimshauri yeye na wenzake kutafutilia elimu
kwa sababu ya mapigano yaliyokuwa yakiendelea garang alilazimishwa kuhudhuria elimu yake ya sekondari nchini tanzania
baada ya kushinda udhamini aliendelea na kuweza kupata shahada ya ba katika uchumi mwaka wa kutoka grinnell college iowa usa
alipewa udhamini mwingine kufanyaa masomo hitimu katika chuo kikuu cha california berkeley lakini akachagua kurudi tanzania na kusomea uchumi wa kilimo katika afrika mashariki kama thomas j
watson fellow katika chuo kikuu cha dar es salaam udsm
akiwa udsm alikuwa mwanachama wa university students african revolutionary front
hata hivyo punde garang aliamua kurejea sudan na kujiunga na waasi
vita vya wenyewe kwa wenyewe vilimalizika baada ya mkataba wa addis ababa wa na garang kama waasi wengine aliwekwa katika jeshi la sudan
kwa miaka kumi na moja alifanya kazi kama askari na kupanda kutoka safu ya kapteni hadi kanali baada ya kufanya infantry officers advanced course katika fort benning georgia
katika kipindi hiki alichukua ruhusa ya kimasomo ya miaka minne na akapata shahada ya masters katika uchumi wa kilimo na ph
katika uchumi kutoka iowa state university baada ya kuandika thesis juu ya maendeleo ya kilimo ya sudan kusini
kufikia knl garang alikuwa akitumika kama mwalimu mwandamizi katika shule ya jeshi iliyokuwa wadi sayedna kilomita kutoka kitovu cha omdurman ambapo aliwaelekeza makadeti kwa zaidi ya miaka na baadaye yeye akateuliwa kutumika katika idara ya kijeshi katika idara ya utafiti wa kijeshi katika makao makuu ya jeshi mjini khartoum
mwaka wa garang alikwenda bor kwa minajili ya kupatanisha askari wa serikali ya kusini wapatao katika battalion ambao walikuwa wakipinga kuwekwa doria katika vituo vya kaskazini
pendekezo la kuki limepelekwa mbele na mradi wa kilinux linux na open office kwa kiswahili wa chuo kikuu cha dar es salaam
hata hivyo garang tayari alikuwa mmoja wa baadhi ya maafisa waliokuwa na njama katika amri ya kusini kwa ajili ya kupanga kuhama battalion na kuunga mkono waasi waliopinga serikali
wakati serikali iliposhambulia bor mwezi wa mei battalion ilijitoa nje garang akaenda kwa njia nyingine na kujiunga nao katika ngome ya waasi nchini ethiopia
kufikia mwisho wa julai garang alileta askari waasi zaidi ya chini ya utawala wake kupitia vuguvugu mpya la sudan people s liberation army movement spla m ambalo lilikuwa linapinga utawala wa kijeshi na kutwaliwa kwa sehemu kubwa ya nchi na uislamu na kuzihimiza ngome nyingine za jeshi kuasi dhidi ya sheria ya kiislamu juu ya nchi na serikali
hatua hii ilikuwa ndio mwanzo unaokubaliana wa vita kuu vya pili vya weneyewe kwa wenyewe vya sudan ambavyo vilisababisha vifo milioni mmoja na nusu katika kipindi cha miaka ishirini ya migogoro
ingawa garang alikuwa mkristo na eneo kubwa la kusini mwa sudan sio la waislamu wengii ni animist mwanzoni hakuzingatia masuala ya kidini ya vita
garang na jeshi lake walidhibiti sehemu kubwa ya mikoa ya kusini mwa nchi iliyoitwa sudan mpya
yeye alidai kuwa ujasiri wa askari wake kutoka kwa uthibitisho kwamba sisi tunapambana vita vya haki
hilo ni jambo ambalo sudan kaskazini na watu wake hawana
wakosoaji walipendekeza motisha za fedha kwa uasi wake wakibainisha kuwa kiasi kikubwa cha mafuta ya sudan kiko katika kusini mwa nchi
garang alikataa kushiriki katika serikali ya mpito mwaka wa au uchaguzi wa na kubaki akiwa kiongozi wa waasi
hata hivyo spla na serikali zilitia saini mkataba wa amani tarehe januari mjini nairobi kenya
tarehe julai aliapishwa kama makamu wa rais cheo cha pili kwa ukuu katika nchi kufuatia sherehe ambapo yeye na rais omar al bashir walitia saini katiba ya kugawana madaraka
yeye pia alikuwa kiongozi wa utawala wa kusini mwa sudan yenye uhuru mdogo kwa miaka sita kabla ya kufanyika kwa kura ya maoni ya uwezekano wa kuganywa
hakuna mkristo au mtu kutoka kusini aliwahi kushikilia cheo cha juu kama hicho serikalini
akizungumza baada ya sherehe garang alisema mimi nawapongeza watu wa sudan hii si amani yangu au amani ya al bashir ni amani ya watu wa sudan
kama kiongozi sifa za kidemokrasia za john garang zilitiliwa mashaka mara nyingi
kwa mfano kulingana na gill lusk john garang hakuvumilia upinzani na mtu yeyote aliyehitilafiana naye aidha alifungwa jela au kuuawa chini ya uongozi wake spla ilishutumiwa kwa ukiukwaji wa haki za binadamu
itikadi za spla zilikuwa za uvuli kama bw garang mwenyewe
aligeuka kutoka kwa mrengo wa marxism hadi kupata msaada kutoka kwa wakristo wenye siasa kali kutoka marekani
idara ya taifa ya marekani ilisema kuwa kuwepo kwa garang katika serikali kungesaidia kutatua mgogoro wa darfur magharibi mwa sudan lakini wengine waliona madai haya kuwa matumaini kupita kiasi
mwishoni mwa julai garang alikufa baada ya ndege ya rais wa uganda aina ya helikopta mi aliyokuwa akisafiria kuanguka
alikuwa anarudi kutoka mkutano wa rwakitura na mshirika wake wa muda mrefu rais yoweri museveni wa uganda
hakuiambia serikali ya sudan kwamba alikuwa anaenda mkutano huu na hivyo basi hakuchukua ndege ya rais
shirika la televisheni la kitaifa kwanza lilisema kuwa ndege iliyombeba garang ilikuwa imetua salama lakini abdel basset sabdarat waziri wa habari wa nchi alikwenda kwenye televisheni masaa kadhaa baadaye kukataa ripoti hiyo
mapema baadaye taarifa iliyotolewa na ofisi ya rais wa sudan omar el bashir alithibitisha kuwa helikopta ya rais wa uganda ilianguka katika mojawapo ya mlima iliyoko kusini mwa sudan kwa sababu ya kutoona vizuri na kusababisha kifo cha dkt john garang de mabior wenzake sita na wafanyikazi saba wa ndege hiyo ya uganda
mwili wake ulibebwa kwa ndege hadi new site makazi yaliyoko kusini mwa sudan karibu na eneo la ajali ambamo wapiganaji waasi wa zamani na wafuasi raia walikusanyika kutoa heshima zao kwa garang
mazishi ya garang yalifanyika tarehe agosti mjini juba
mjane wake nyandeng rebecca de mabior aliahidi kuendelea na kazi yake akisema katika utamaduni wetu sisi husema ukimuua simba dume utaona atakachofanya simba wa kike
serikali ya sudan na kiongozi wa spla walilaumu hali ya hewa kwa ajali hiyo
hata hivyo kuna tashwishi katika ukweli wa jambo hili hasa miongoni mwa safu na faili za spla
yoweri museveni rais wa uganda anadai kwamba uwezekano wa sababu za nje kuhusika usingeweza kuondolewa
akionekana kuchangia pakubwa katika kumaliza vita vya wenyewe kwa wenyewe madhara ya kifo cha garang kwa mpango wa amani yalikuwa wazi
serikali ilitangaza siku tatu za maombolezo ya kitaifa ambayo hayakuzuia vurugu kubwa mjini khartoum na vifo vya angalau vijana hivi kutoka sudan kusini waliowashambuliwa watu kutoka sudan kaskazini na kupigana na vikosi vya usalama
baada ya siku tatu za ghasia vifo viliongezeka hadi kufikia migogoro pia iliripotiwa katika maeneo mengine ya nchi
viongozi wakuu wa splm pamoja na halifa wa garang salva kiir mayardit walisema kwamba mchakato wa kutafuta amani ungeendelea
wachambuzi walipendekeza kwamba kifo kingeleta aidha demokrasia mpya ya uwazi katika spla ambayo baadhi ya watu walikosoa kwa kuongozwa sana na garang au kuzuka kwa vita vya wazi kati ya makundi mbalimbali ya kusini yaliyokuwa yameletwa pamoja na garang
hii ni orodha ya waandishi maarufu na mashuhuri kutoka afrika ikiwa pamoja na washairi waandishi wa hadithi za watoto waandishi wa riwaya na wasomi waliotajwa kulingana na nchi zao
file mpho nthunya with her glasses
jpg right thumb mpho matsepo nthunya wa lesotho angalia orodha ya waandishi wa afrika kusini andrea sylvester masiye mwandishi wa riwaya kadhaa ya kiingereza na baadhi katika lugha ya chichewa
miongoni mwa riwaya mashuhuri kiingereza ni before dawn singing for freedom lonely village na mchezo lands of kazembe
brandy ni moja kati ya nyimbo zilizovuma katika mwaka kutoka kwa watunzi scott english na richard kerr
ulifanikiwa kufika katika nafasi ya katika chati ya single za uingereza
huku toleo la kwanza lilifanya vibaya nchini marekani
mwaka ulirekodiwa na barry manilow kama mandy
wimbo huu ulikuwa ni wimbo wa kwanza kutoka kwa mwandishi manilow kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya billbord hot na chati ya adult contemporary na pia ni wimbo wake wa kwanza kupata nishani ya dhahabu
wapo waliodhani kuwa mwandishi huyu aliandika wimbo huu kwa ajili ya mbwa wake aliyempenda lakini suala hili limekuwa likitiliwa mashaka
mwandishi mmoja wa alimpigia simu katika saa za asubuhi na kumuuliza nani hasa aitwa brandy na ndipo bila kutilia maanani alijibu mbwa ili aondokane na kero za mwandishi miaka mitatu baada ya wimbo huu kurekodiwa na mtunzi wa kizungu mwaka na rekodi ya manilow aliandika wimbo uliovuma wa brandy you re fine girl hii ikiwa ni mwaka 
sasa ili kuondoa mchanganyiko wakati manilow alipoamua kutengeneza wimbo wake aliamua kubadilisha jina la wimbo na kuuita mandy
alikuwa clive davis aliependekeza manilow arekodi wimbo huo
mwanzoni manilow alirekodi wimbo huo katika dizaini ya pop ambao kidogo ulifanana na wa mwimbaji mwingine lakini mtengenezaji wake hakupenda staili hiyo na hivyo manilow aliamua kurudia kwa mara ya pili katika mahadhi ya taratibu na ndipo mtengenezaji wake alipoupenda
ulikuwa ni wimbo wa kwanza kutoka kwa manilow kutengeneza katika studio za clive davis arista records chini ya lebo ya formerly bell records kuweza kufanya vizuri katika chati ya muziki ya billboard hot 
wimbo huu umeshawahi kuimbwa na wanamuziki wengine pamoja na wimbo huu pia umeimbwa na kundi la westlife
wimbo wa mandy ilikuwa nu single ya pili kutoka katika albamu yao ya turnaround
manga ni hadithi vinavyotengwa kwa kutumia michoro wakati mwingine pia hujulikana kama komikku katika lugha yakijapani
hufuata jinsi ya kuchora ulioendelezwa ujapani mwishoni mwa karne ya 
katika fomu zao za kisasa manga zilianza muda mfupi baada ya vita kuu ya ii lakini aina hii ya sanaa ina historia mrefu katika miaka awali ya sanaa ya ujapani
manga ni aina ya sanaa inayojumuisha mapana ya mada kama vile action adventure mapenzi katika kiing
sports and games drama za kihistoria katika kiing
comedy hadithi ya chuku yanayohusu sayansi katika kiing
tangu miaka ya manga imekua na kujiendeleza hadi sasa inawakilisha sehemu kubwa ya sekta ya kuchapisha humo ujapani ni sekta iliyowakilisha billion yen katika soko nchini japan mnamo mwaka wastani wa dola bilioni 
mwaka wa soko ya manga katika nchi za marekani na canada ilikuwa milioni
manga kwa kawaida huchapishwa bila rangi yaani huwa nyeusi na nyeupe ingawa kuna baadhi ya manga zinazochapishwa kutumia rangi yaani full color km colorful
katika ujapani manga kawaida huchapishwa katika vitabu vinavyo kurasa nyingi huenda vitabu hivi huhusisha hadithi tofauti na kila hadithi huendelezwa katika suala la kufuata
mfululizo ikiwa na mafanikio sura zilizokusanywa zinaweza kuchapishwa tena katika vitabu viitwayo tank bon
msanii wa manga mangaka katika kijapani kawaida hufanya kazi na wasaidizi wachache katika studio ndogo na pamoja na mhariri kutoka kampuni ya kuchapisha
neno manga hutumika nje ya ujapani kumaanisha vitabu vya michoro viliyochapishwa nchini ujapani
hata hivyo vitabu vya michoro vilivyoshawishiwa kutoka manga vipo katika maeneo mengine ya dunia hasa katika taiwan manhua korea ya kusini manhwa na jamhuri ya watu wa china hasa hong kong manhua
katika ufaransa la nouvelle manga ina maendeleo kama aina ya bande dessin e yaani drawn strip inayotolewa katika mitindo iliyoshawishiwa na manga kutoka ujapani
katika umoja wa mataifa ya amerika watu hurejelea vitabu vinavyofanana na manga kama amerimanga manga ya dunia au manga yenye asili ya lugha ya kiingereza original english language manga oel manga
neno la kijapani manga likitafsiriwa halisi kwa kimombo lina maana ya whimsical pictures
rakuten kitazawa kwanza alitumia neno manga katika hali ya kisasa
wanahistoria na waandishi wanaoelezea historia ya manga hutaja michakato mbili pana na nyongeza iliyochangia manga kisasa
maoni yao yanatofautiana katika umuhimu wanayoipa nafasi ya matukio ya kiutamaduni na kihistoria zifuatazo vita kuu ii dhidi ya jukumu la sanaa na utamaduni kijapani zilizopo kabla ya vita kuu ii meiji na kabla ya meiji
oni moja inasisitiza matukio yanayotokea wakati wa na baada ya ukaazi wa marekani katika ujapani na inasisitiza kuwa manga ilishawishiwa sana na utamaduni za marekani ikiwemo vitabu vya michoro kutoka marekani vilivyoletwa kwa ujapani na wanajeshi na picha na mandhari kutoka televisheni filamu na katuni hasa disney
kutoka marekani aidha waandishi wengine kama frederik yale schodt kinko ito na adam yale kern husisitiza mwendelezo wa utamaduni na mila estetiska kijapani kama kati ya historia ya manga
manga kisasa ina asili katika ukaazi na miaka baada ya ukaazi wa marekani miaka mapema ya wakati ambako ujapani uliokuwa unautegemea sana utawala wa jeshi na kusisitiza uaminifu kwa nchi hapo awali ulikuwa unajijenga upya katika miundombinu ya kisiasa na kiuchumi
mlipuko wa ubunifu wa kisanaa ulitokea katika kipindi hiki ulishirikisha wasanii wa manga kama vile osamu tezuka astro boy na machiko hasegawa sazae san
astro boy ilipata na inabakia kuwa na umaarufu mkubwa katika ujapani na mahali pengine na marekebisho katika vibonzo viitwavyo anime ya sazae san inaendelea kuonyeshwa runingani as of update mara huwa na watazamaji zaidi kuliko anime nyingine yoyote kwa televisheni kijapani
tezuka na hasegawa wote walileta uvumbuzi katika ubunifu wa manga
tezuka alitumia mbinu iitwalo cinematographic ambako kila picha ilionyesha maelezo ya hatua kutoka mwendo wa polepole inayopakana na mwendo wa kasi na vilevile msongo kutoka picha inayonyesha umbali na karibu
aina hii ya ubinifu ulifuatwa na wasanii wengine baadaye
hasegawa ambaye alizingatia maisha ya kila siku na uzoefu wa wanawake pia alikuja baadaye kushawishi aina ya manga iitwalo sh jo manga
kati ya na mwongezeko mkubwa wa wasomaji wa manga ulijitokeza katika ujapani baada ya uungano wa masoko kuu mawili ya wasomaji manga yaani manga ya wasomaji kiume au sh nen manga na manga iliyokuwa na lengo ya wasomaji wasichana au sh jo manga
katika mwaka wa kikundi cha wasanii wanawake wa manga baadaye kiitwacho year kilichojulikana kama magnificent s awali walichapisha sh jo manga yao ya kwanza mwaka linatokana na jina kijapani ya katika wasanii wengi hawa walizaliwa
kundi huu ulihusisha hagio moto riyoko ikeda yumiko oshima keiko takemiya na ryoko yamagishi na wao walikuwa wanawake wa kwanza kuingia dunia la manga
baada ya hapo hasa wasanii wanawake ndio waliochora sh jo manga kwa usomaji wa wasichana na wanawake vijana
katika miongo zifuatazo hadi leo sh jo manga iliendelea kujiendeleza katika ubunifu na pia aina tofauti ya shojo manga zilijitokeza
aina hizi ni kama vile hadithi vya mapenzi romance vya wanawake shujaa suerheroines na manga iiyolengwa kwa wanawake katika kijapani redisu redikomi na josei 
romance sh jo manga kisasa huhusisha upendo kama mada kuu
katika shojo manga inayohusu wanawake mashujaa manga ya naoko takeuchi iitwalo pretty soldier sailor moon ilijitokeza na ikawa maarufu kimataifa katika anime na manga
makundi au sentai ya wasichana wanaofanya kazi pamoja pia yamekuwa maarufu ndani ya hii aina ya manga
manga kwa wasomaji wanaume ina mgawanyiko kulingana na umri wa wasomaji inayolengewa wavulana hadi umri wa miaka sh nen manga na wanaume vijana hadi umri wa miaka seinen manga pia manga hugawanyika kwa maudhui kwa mfano manga yanayohusu action adventure mara nyingi huwashirikisha wanaume mashujaa ucheshi mandhari ya heshima na wakati mwingine kujamiiana
kuna jinsi mbili ya kuandika neno seinen katika kijapani moja ambayo inayorejelea maana ya vijana kijana na nyingine inayorejelea maana ya watu wazima ya pili ikitumiwa kueleza manga zinazohusisha kujamiiana zilizolengwa kwa wanaume wazima wanaoitwa seijin
sh nen seinen na seijin kwa kawaida yanashirikisha mada nyingi yanayofanana
wavulana na wanaume vijana walikuwa baadhi ya wasomaji wa kwanza wa manga baada vita kuu ii
kuanzia mwaka ya sh nen manga ililenga mada wasanii walidhani zingeridhisha wavulana kawaida kama vile hadithi kuhusu mashine robots na mashujaa mandhari maarufu ni sayansi teknolojia na michezo
manga yaliyohusisha wahusika shujaa wasiojihusisha na shujaa wengie kama vilesuperman batman na spider man hazikuwa maarufu hasa
jukumu ya wasichana na wanawake katika manga zinazolengwa kwa wasomaji wanaume imebadilika sana kuhusisha wasicha warembo bish jo kama vile belldandy kutoka manga iitwayo oh my goddess hadithi ambapo wanawake na wasichana hawa warembo hujihusisha na mwanaume shujaa kama katika na hanaukyo maid team au makundi ya wanawake shujaa wanaobeba silaha sento bish jo manga hizi zilihusu wahusika waliochorwa wakiwa katika hali ya kuwa na mavazi kidogo sana au uchi kabisa na wakiwa wanahusika katika ngono
huenda mandhari kuhusu mazoezi mwiko ya ngono kama vile ubakaji ngono baina ya watu wa familia moja na ngono baina ya binadamu na wanyama na kadhalika
mtindo wa kuchora jinale gekiga ni mtindo ambapo michoro hufanana sana na viumbe ambvyo vinachorwa
katika mwaka wa manga ilizalisha mapato ya dola mia nne na sita bilioni nchini ujapani
hivi karibuni sekta ya manga imeenea kote duniani huku makampuni yakinunua leseni ya manga kutoka wachapishaji nchini ujapani na kuzichapisha na kusambaza manga hizo katika lugha nyingine
baada ya mfululizo wa manga moa kuchapishwa kwa muda wachapishaji mara nyingi hukusanya hadithi zote za manga hiyo pamoja katika vitabu viitwavyo tank bon
tankobon hutumia karatasi bora zaidi na ni muhimu kwa wale ambao wanataka kufuata manga inayochapishwa magazetini ikiwa hawakusoma machapisho ya awali au kama wao hupata gharama ya manga inayochapishwa katika magazeti kila wiki au mwezi kuwa kizuizi
hivi karibuni tankobon ziitwazo deluxe zimechapishwa na hulengwa wa wasomaji wazima
manga kutoka miaka yaliyopita pia zimechapishwa kutumia karatasi ya kiwango ya chini na ambayo huuzwa kwa dola ili kushindana na sekta ya uuzaji wa vitabu vilivyotumika
kimsingi manga hutenganishwa kutegemea umri na jinsia ya wasomaji
hasa vitabu na majarida yaliolengwa kwa wavulana sh nen na wasichana sh jo huwekwa kwenye rafu tofauti katika maduka ya vitabu vingi
wasomaji huenda husoma manga ambazo zinalengwa kwa wasomaji wa umri au jinsia nyingie kwa ajili hii mwitikio wa wanunuzi wa manga haudhibitishwi na umri au jinsia ya wasomaj
kwa mfano wasomaji wa kiume wakisoma shojo manga
ujapani pia ina mikahawa iitwayo manga caf au manga kissa kissa ni ufupisho ya kissaten
katika manga kissa watu hunywa kahawa na kusoma manga na wakati mwingine hukaa huko usiku kucha
kumekuwa na ongezeko katika kiasi cha webmanga au manga yanayochapishwa ili kusomwa katika mtandao
magazeti ya manga kawaida huwa na mfululizo ya hadithi nyingi ambazo huchukua kurasa zilizotengwa kwa kila hadithi kwa chapisho hilo
magazeti mengine kama vile moja liitwalo newtype huchapisha sura moja moja katika machapisho yao yanayosambazwa kila mwezi
magazeti mengine kama nakayoshi yanachapisha hadithi nyingi zilizoandikwa na wasanii mbalimbali haya magazeti au anthology magazines kama yanajulikana kwa kawaida huchapishwa kwa kwa karatasi ya kiwango ya chini na yanaweza kuwa na kurasa hadi hata 
magazeti haya pia yana hadithi ambazo hukamilika katika chapisho moja one shot na aina mbalimbali ya hadithi ya michoro fupi mno ziitwazo yonkoma
manga huweza kuchapishwa kwa miaka mingi kama ina mafanikio
wasanii wa manga huanza kwa kutenga manga michache ya aina ya one shot ili kupata kutambuliwa katika sekta ya manga
kama hadithi haya mifupi yana mafanikio na hupokea hakiki mema yanaendelezwa katika magazeti
kanagaki robun na kawanabe kyosai waliumba gazeti la manga la kwanza katika mwaka wa jinale eshinbun nipponchi
mwingereza mmoja aitwaye charles wargman alianzisha japan punch ambalo lilishawishi gazeti hilo
eshinbun nipponchi ulitumia mtindo wa kuchora ambao haukupendeza na haukuwa maarufu kwa watu wengi
eshinbun nipponchi ulikamilishwa baada ya masuala matatu tu
gazeti liitwalo kisho shimbun ulitokana na eshinbun nipponchi mnamo mwaka wa ilifuatiliwa na marumaru chinbun katika mwaka wa na kisha garakuta chinpo katika mwaka wa 
sh nen sekai lilikuwa gazeti la kwanza lililohusisha manga iliyolengwa kwa wasomaji wanaume na liliumbwa mwaka wa na iwaya sazanami aliyekuwa mwandishi maarufu ya fasihi ya watoto kijapani
sh nen sekai ilizingatia mno vita baina ya uchina na ujapani kutoka mwaka wa hadi mwaka wa uchapishaji wa magazeti ya manga ilienea mno kufuatilia vita baina ya urusi na ujapani tokyo pakku liliundwa na lkawa maarufu sana
baada ya tokyo pakku katika mwaka wa toleo la sh nen sekai lililolengwa kwa wanawake liitwalo sh jo sekai lilichapishwa na kufikiriwa kama gazeti la kwanza la shojo manga
sh nen pakku liliundwa na hadi sasa hufikiriwa kuwa gazeti la kwanza lililolengwa kwa watoto kodomo katika kijapanai
aina ya manga iliyolengwa kwa kodomo ilikuwa katika hatua mapema ya maendeleo katika kipindi ya meiji
mwaka wa kodomo pakku ilizinduliwa kama gazeti la kodomo nyingine baada ya sh nen pakku
katika kipindi hiki cha uchapishaji wa magazeti mengi ya manga gazeti liitwalo poten lililochapishwa katika mwaka wa 
kurasa zote katika gazeti hili yalitiwa rangi kufuatilia mtindo wa magazeti ya tokyo pakku na osaka pakku
haijulikani kama kuna masuala mengine yoyote zaidi kuliko ya kwanza
kodomo pakku ilizinduliwa mwezi wa mei mwaka wa na tokyosha
ilihusisha michoro ya kiwango cha juu kutoka wasanii wengi katika jamii la usaani wa manga kama takei takeo takehisa yumeji na aso yutaka
majadiliano ya wahusika kwenye baadhi ya manga haya yalionyeshwa kwa njia ya viputo vya maneno na jinsi hii ya kuwakilisha hadithi ilitofautiana na manga yaliyochorwa awali ambazo hazikutumia viputo na hasa zilikuwa kimya
manga no kuni gazeti lililoanzia mwezi wa mei katika mwaka wa hadi mwezi wa januari mwaka wa lilihusisha habari kuhusu jinsi ya kuwa msaani wa manga yaani mangaka na pia habari kuhusu viwanda vingine vya vibonzo duniani kote
d jinshi ni aina ya manga zilizotayarishwa na wachapishaji wasiostadi na ambazo hasa huanguka nje ya mkondo mkuu wa biashara ya uchpishaji wa manga
comiket ni mkutano mkuu ya mashabiki wa manga wasomaji na wasanii ambao huvutia idadi ya watu inayopita kila mwaka
mara nyingi hadithi zilizohusishwa katika dojinshi yana asili huru lakini kuna baadhi ya hadithi ambazo zimeshawishiwa na manga na anime zilizoimarishwa awali
mwaka wa d jinshi ziliuzwa kwa bilioni za yen 
 milioni za dola 
kutoka mwaka wa ushawishi wa manga katika sekta ya usanii wa komiki kutoka kiing
comic duniani ulikuwa umezidi katika miongo miwili awali
ushawishi inahusu jinsi manga zilivyoathiri masoko ya komiki nje ya ujapani na pia jinsi zilivyoathiri estetika kutoka kiin
kijadi mtiririko wa hadithi katika manga hutoka juu hadi chini na upande wa kulia hadi wa kushoto kufuatia muundo wa jadi katika uandishi wa lugha ya kijapani
baadhi ya wachapishaji ya manga iliyotafsiriwa hubadilisha muundo ili mwelekeo wa kusoma ni wa kushoto kwenda kulia ili kutochanganyisha wasomaji wageni
ukosoaji kuhusu ubadilishaji wa mwelekeo asili ya manga ni kama vile kuwa ubadilishaji huenda kinyume na matakwa ya mangaka kwa mfano ikiwa neno lilioandikwa kwa shati la mhusika lilikuwa mei baada ya ubadilishaji huenda neno hilo hubadilika kuwa iem
pia husababisha michanganyik kwa vitu kama vile shati kuwa na vifungo kwa upande hazifai kuwa
manga ilijiingiza polepole tu katika masoko ya marekani kwanza katika muungano na anime na kisha kujitegemea huru
baadhi ya mashabiki marekani walikuwa na fahamu ya manga katika miaka ya na miaka ya 
hata hivyo awali anime ilipatikana zaidi kuliko manga katika mashabiki nchini marekani wengi ambao walikuwa na umri wa hadi 
kupata kutafsiri na kuonyesha kanda za anime kulikuwa rahisi kuliko kutafsiri kutoa nakala na kusambaza tank bon vya manga
manga nyingine zilizotafsiriwa kati ya katikati ya miaka ya na ni kama vile golgo lone wolf and cub kutoka first comics 
kamui area na mai the psychic girl yalichapishwa mwaka wa kutoka viz media eclipse comics
manga nyingine zilizofuata ni akira kutoka marvel comics epic comics na appleseed kutoka vibe comics mwaka wa na baadaye iczer kutoka antarctic press na baadaye f bandit iliyoandikwa na kuchorwa na ippongi bang iliyochapishawa na antarctic press 
katika miaka ya hadi katikati ya miaka ya anime kama akira dragon ball neon genesis evangelion na pok mon zilikuwa na athiri kubwa zaidi katika uzoefu wa mashabiki na katika soko kuliko manga
masuala yalibadilika wakati mtafsiri na mjasiriamali toren smith alianzisha kampuni liitwalo proteus studio mwaka wa 
smith na studio proteus walijifanya kama kikali na watafsiri wa manga nyingi kama vile appleseed kutoka masamune shirow na oh my goddess kutoka kosuke fujishima kwa niaba ya wachapishaji wa dark horse na eros comix ili kuondoa haja ya wachapishaji hawa kutafuta mawasiliano yao binafsi katika ujapani
soko la manga nchini marekani lilipata usaidizi katikati ya miaka ya ambamo manga na anime ya masamune shirow jinale ghost in the shell iliyotafsiriwa na frederik yale schodt na toren smith ilipata umaarufu sana miongoni mwa mashabiki marekani
manga nyingine iliyopata mafanikio katikati ya miaka ya ilikuwa sailor moon
katika miaka ya hadi manga ya sailor moon iliuzwa katika nchi zaidi ya kama vile uchina urusi uitaliani na amerika kaskazini
mwaka wa jumba la uchapishaji jinale mixx entertainment ilianza kuchapisha sailor moon pamoja na manga kutoka jumba la uchapisaji nchini ujapani clamp iitwayo magic knight rayearth parasyte iliyotunzwa na hitoshi iwaaki na ice blade iliyotunzwa na tsutomu takahashi katika gazeti la manga lililotolewa kila mwezi jinalo mixxzine
miaka miwili baadaye mixxzine lilipewa jina tokyopop kabla ya kukamilishwa mwaka wa 
katika miaka iliyofuata manga ilipata umaarufu wachapishaji wapya waliingia soko
soko ya manga nchini marekani na kanada yalizoa mapato ya milioni ya dola kwa mauzo ya mwaka
sambamba mkondo mkuu wa habari nchini marekani ilianza kujadili manga katika makala katika magazeti kama the new york times time magazine the wall street journal na wired magazine
manga kilifunguliwa katika soko la ulaya katika miaka ya ambako italia na ufaransa yalionyesha anime katika runinga
sanaa ya kifaransa imekopa kutoka ujapani tangu karne ya japonisme manga umeonyesha umaarufu sana kwa upana wa wasomaji karibu asilimia ya mauzo ya komiki nchini ufaransa ni ya manga tangu mwaka wa 
kulingana na shirika la biashara inyotendeka nje ya ujapani mauzo ya manga yalifika milioni za dola 
 ndani ya ufaransa na ujerumani pekee mwaka wa 
wachapishaji ulaya pia hutafiri manga katika lugha nyingine kama vile kijerumani kiitaliano kiholanzi na kadhalika
wachapishaji wa manga waptikanako nchini uingereza ni titan pamoja na gollancz books
wachapishaji wa manga kutoka marekani pia wana nguvu katika masoko ya uingereza kwa mfano tanoshimi kutoka jumba la uchapishaji jinalo random house
kuna tuzo za aina tofauti katika sekta la usanii wa manga zinazotolewa kwa wasanii stadi kila mwaka
kutokea mwaka wa wizara la masuala ya kigeni hutoa tuzo iitwayo international manga award
aina za udongo hutofautishwa kutokana na tabia za udongo na mahitaji ya binadamu ya kutumia udongo
udongo ni mchanganyiko wa vipande vidogo vya mwamba na madini vilivyosagwa pamoja na mata ogania hasa kwenye tabaka la juu
tabia hizo zote zinasababisha tofauti kubwa katika matumizi ya udongo kama ardhi ya shamba ardhi ya kujengewa kwa majengo au malighafi kwa vifaa vinavyotumiwa na binadamu
rangi ya udongo hutuwezesha kujua aina za kemikali zilizomo
kwa mfano udongo mwekundu una madini ya chuma lakini udongo wa kijivu hauna madini ya chuma
unamu wa udongo ni ukubwa wa chembechembe za udongo
udongo wa kichanga una chembechembe kubwa udongo wa tifutifu una chembechembe ndogo na udongo wa mfinyanzi una chembechembe ndogo zaidi
kwa mfano udongo wa mfinyanzi hushikamana lakini udongo wa kichanga haushikamani
ni uwazi kati ya chembe na chembe ambao huwezesha maji kupenyeza
tabia ya nchi ni hali ya mabadiliko ya kimazingira kwa upande wa hali ya hewa yani halijoto pepo zinazovuma na mvua ambayo yanayojirudia rudia kwa muda mrefu
tanzania ni nchi iliyopo mashariki mwa bara la afrika na imepakana na nchi zifuatazo tabia ya nchi ya tanzania hubadilika kwa nyakati tofauti tofauti katika mwaka
hivho kiasi cha mvua na halijoto husababisha tofauti za aina ya uoto wa asili udongo na aina ya mazao yanayolimwa
uoto wa asili ni mimea yote inayoota kiasili tofauti na mimea inayooteshwa na binadamu
kwa hali hiyo uoto wa asili huhusiana moja kwa moja na tabia ya nchi
uoto wa asili ni matokeo ya athari za kihali ya hewa ambayo nayo huhusiana na kuathiriwa na sura ya nchi
kwa mfano misitu minene hustawi katika sehemu za milima zenye mvua nyingi
aina na kiasi cha uoto wa asili hubadulika kadiri mvua inavyobadilika
bonde la oltupai maarufu kwa kiingereza kama olduvai gorge ni eneo la kiakiolojia linalopatikana katika mkoa wa arusha nchini tanzania ambalo ni kati ya yale muhimu zaidi duniani
bonde hilo lipo katika hifadhi ya ngorongoro na karibu na ile ya serengeti ni mahali ambapo zamadamu viumbe wa kale waliokaribiana na mwili wa binadamu waliishi tangu miaka milioni hivi iliyopita
kwa kuwa watu wanadhaniwa kutokana nao eneo hilo pengine limeitwa kwa kiingereza cradle of mankind kitovu cha binadamu ambao wameishi katika eneo hilo kwa walau miaka mfululizo
katika eneo hili mwanaakiolojia mary leakey ndipo alipogundua fuvu la kichwa la kiumbe wa kale wa jamii hiyo
pamoja na mabaki ya mifupa ya tembo kongoo wenye pembe kubwa na mbuni tarehe julai aligundua mabaki ya fuvu la kichwa la paranthropus boisei pamoja na mumewe alimuita kwanza zinjanthropus ambalo lipo katika makumbusho ya dar es salaam
huyo anadhaniwa kuwa mtangulizi wa binadamu wa sasa
kusini kwake kuna eneo la laetoli ambapo mwaka huyohuyo mary leakey aligundua nyayo za kale miaka milioni 
 iliyopita za zamadamu waliotembea kwa miguu miwili
nissan x trail ni ni gari dhabiti aina ya suv inayoundwa na kampuni ya gari ya kijapani ya nissan tangu mwaka wa 
ni aina ya kwanza ya nissan ya toleo la suv na wakati makampuni kadhaa yalikuwa yakianzisha madari ya kompakt suv ambayo ni pamoja na ford escape na mwenzake mazda tribute hyundai santa fe na gm aztek pontiac
x trail ya kizazi cha pili iliyozinduliwa mwaka wa haikuwasili kanada na marekani ambapo nafasi yake ilichukuliwa na rogue
hata hivyo zote rogue na x trail zinauzwa katika meksiko
rogue intumia mfumo moja na x trail ya kizazi cha pili na ni sawa na qashqai
kampuni hii sasa imetowa mtindo wa mafuta hidrojeni inayoitwa x trail fcv juu ya kukodisha kwa biashara
inayopatikana tu katika soko la japan ni sr vet ambayo inatoa kw hp na hutumiwa katika x trail gt
mtindo wa australia unatumia qr de 
 injini ya silinda awali ilitoa kw hp kutoka januari mwqaka wa ijini khii ya australia iliboreshwa kwa kw hp
pia inayopatikana ni qr de injini ya silinda hutowa kw hp au kw hp na gia yakuendeshwa au yakujiendesha
injini inayouzwa kwa ukubqwa nchini uingereza ni yd ddti injini ya lita 
 ya dizeli inayo turbo
x trail imekuwa na mitindo tatu mtindo wa na mtindo wa zimetumia mtindo wa nissan ff s na mtindo wa umetumia mtindo wa nissan renault
kuna mabadiliko ya sura na uhandisi mbalimbali yamefanywa kati ya mtindo wa na lakini mtindo wa ni mpya licha ya kuonekana kuwa sawa na injini mpya mbali na injini ya 
 l ambayo imehifadhiwa
kizazi cha kwanza cha x trail hutumia tindo wa nissan ff s unaotumika pia na nissan almera na nissan primera
x trail iliuzwa kanada kama mitindo ya mwaka wa na na katika meksiko tangu mwaka wa 
nchini uingereza kizazi cha kwanza kilipatikana kkatika s spoti and se kati ya uzinduzi na 
ngazi ya trim ilibadilishwa kuwa ya se spoti sve na t spec
katika hatua hii mitindo yote ilikuwa na madirisha kamili ya umeme vioo vya mlango vya umeme katika sve t spec vilijikunja kwa kutumia umeme pia kidhibiti hali ya hewa radio ya cd vizuizi vya hewa na mfumo wa kufunga milango
ngazi ya trimu ilirekebishwa tena mwaka wa 
hivi sasa bado kampuni jya nissan inauza nissan x trail t katika baadhi ya nchi na kujulikana kama nissan x trail classic
maudhui mengine kupitia nyenzo za usaambazaji habari
mwaka wa nissan ilizindua toleo la nissan x trail bonavista tangazo la kibiashara likishirikisha muuzaji wa nisaan akizungumza katika lafudhi ya newfoundland
javascript void tangazo hilo lilikomeshwa baada ya meya wa bonavista betty fitzgerald alidai lilionyesha kuwa watu katika bonavista kama watu ambao hawawezi kuongea vizuri
kuendeleza ukosefu wa lugha katika tangazo hilo cbc news ilitangaza kuwa jukumu laa uzaaji katika tangazo hilo lilichezwa na mwigizaji kutoka cape kibreton tangazo hilo liliigwa na na muuzaji wa magari katika mtaa wa st john s newfoundland na labrador katika tangazo katika redio inachukua vipengele katika ontariomakampuni ya masoko na premier dalton mcguinty nondescript binafsi
toleo la nissan x trail la mwaka wa lilitolewa mara ya kwanza kwa umma mwaka wa katika onyesho la geneva motor machi kuuzwa katika ulaya katika robo ya tatu ya mwaka huo
kubwa kidogo kuliko mtindo wa awali imetumia mtindo wa nissan c
hii x trail ilionekana katika ulaya katika sehemu ya kwanza ya mwaka wa na mwisho wa mwaka katika australia na mexico lakini si katika marekani na kanada ambapo rogue ilichukua nafasi yake
chumbe ni kisiwa kilichopo maili nane kusini mwa mji wa zanzibar
kisiwa hiki ni moja kati ya sehemu za kitalii ambazo zilizojumuishwa katika maeneo yanayohifadhiwa nakulindwa na umoja wa mataifa
eneo hili lina zaidi ya asilimia ya coral species katika africa ya mashariki
ni makazi ya zaidi ya aina za samaki kaa wa kwenye minazi mwewe na dolphin pia wanapatikana katika eneo hili
pamoja na hayo pia kuna aina za ndege ambao wanapatikana hapo
afya ya msingi mara nyingi kwa ufuoi katika kimombo ni phc ni afya muhimu kutokana na vitendo kisayansi sauti na mbinu zinazokubalika kijamii na teknolojia kuwa na uwezo wa kupatikana na watu wote binafsi na familia katika jamii kupitia ushiriki wao kamili na kwa gharama ambayo jamii na nchi inaweza kumudu kudumisha katika kila hatua ya maendeleo yao katika roho kujiaminia ufafanuzi wa alma ata mkutano wa kimataifa ilikuwa ni mbinu mpya ya huduma za afya baada ya mkutano huu wa kimataifa katika alma ata mwaka wa uliyoandaliwa na shirika la afya duniani na unicef
afya ya msingi ilikubaliwa na nchi wanachama wa who kama hatua muhimu kufikia lengo la afya kwa wote
kwa vile watu duniani kote wanakufa moyo zaidi na zaidi katika utowajibikaji wa mifumo ya afya ya leo na huduma za kukidhi mahitaji yao wito wa mfumo wa mpya wa afya ya msingi na afya kwa wote unaongezeka
afya ya msingi ya kuchagua ni aina ya afya ya msingi ambayo inashughulikia magonjwa maalum katika nchi zinazoendelea ili nkuanzisha mchakato wa afya ya msingi
katika kuendeleza kwa afya ya msingi ambayo ni lengo kuu afya ya msingi ya kuchagua inaweza kuwa chombo muhimu sana katika kusaidia kupunguza baadhi ya masuala kubwa zaidi
kwa kuhakikisha usambazaji wa madawa ya kutosha na huduma kuondoa vikwazo vya fedha na kuhakikisha upatikanaji wa ulinzi wa afya ya kijamii kwa kubadilisha huduma ya afya ya jadi mifano mtaalamu utaratibu au makao ya hospitali katika vituo vya watu vya huduma za msingi kwa kuhama kutoka mbinu ya amri na udhibiti kuongeza ushiriki wa wadau wote na kuhama kutoka ugavi hadi sera za mahitaji na programu kwa kuhakikisha kwamba sekta zote husika mfano ajira mazingira elimu kuwa na cha kipengele afya katika ajenda yao
kampuni ilianzishwa mwaka wa na ramu yalamanchi ambaye pia ni mkurugenzi mkuu wa sasa
kwanzia januari hi inadai kuwa na zaidi ya wafuasi milioni 
katika hi watumiaji huunda kurasa zao ili kuonyesha habari kama vile maslahi umri na mji wa nyumbani na pia picha ya mtumiaji ambapo watumiaji wengine wanaweza kuandikachochote wanafikiria
hi pia inaruhusu mtumiaji kuunda albamu binafsi ya picha na kuanzisha chombo cha kuchezea muziki katika ukurasa wake
watumiaji wanaweza pia kutuma maombi ya rafiki kutumia barua pepe kwa watumiaji wengine
wakati mtu anapata ombi urafiki anaweza kukubali au kukataa au kuzuia mtumiaji kabisa
wakati mtumiaji anakubali ombi la urafiki kutoka mtumiaji mwingine wao wawili wataunganishwa mara hiyo au katika shahada ya 
mtumiaji huyo ataweza kuwa katika orodha ya marafiki ya mtumiaji huyu mwingine
watumiaji wengine uchagua kufanya kurasa zao kutazamwa tu na wale watu walio katika mtandao wao
kulingana comscore mwaka wa hi ilikuwa tovuti ya mtandao wa kijamii ya tatu katika kutembelewa kila mwezi
ingawa iliundiwa na makao yake makuu yako nchini marekani ni maarufu zaidi katika nchi nyingine hasa katika latin amerika kuchukua nafasi ya katika dunia tu miongoni mwa watu ambao wana chombo cha alexa kilichowekwa katika mitandao yao lakini tu katika marekani kumekuwa na barua pepe za ulaghai zinazofanana na vialiko katika hi 
hi imekuwa ikitumia mbinu spam ili kupata watumiaji zaidi
hutuma mwaliko katika anwani yako ya gmail kama haukuwa makini katika usajili
utafiti wa soko ni jitihada yoyote iliyopangwa kukusanya taarifa kuhusu masoko au wateja
tammko hili kwa kawaida hubadilishana na utafiti wa masoko hata hivyo wataalamu hupendelea kutofautishana kwa kuwa utafiti wa masoko unahusiana na michakato ya masoko na utafiti wa soko unahusika hasa hana masoko
ufafanuzi wa utafiti wa soko wa icc esomar unajumuisha kijamii na maoni ya utafiti na ni mfumo wa kukusanya na kutafsiri habari kuhusu watu binafsi au mashirikayanayotumia mbinu ya takwimu na mbinu ya kutumika kijamii sayansi na kupata ufahamu au kusaidia kufanya maamuzi
utafiti wa soko ulifikiriwa na kuweka katika mazoezi kirasmi wakati wa mwaka wa kama mwanzo wa matangazo ya wakati wa dhahabu ya redio katika marekani
watangazji walianza kutambua umuhimu wa demografiska iliyozinduliwa na udhamini wa vipindi tofauti katika radio hivyo walitaka kujua ripoti
sababu ya utafiti wa soko ni kugundua watu wanataka nini haja au amini
pia inaweza kuhusisha kugundua jinsi wanavyochukulia kitu fulani
mara utafiti unapokamilika naweza kutumiwa kuamua jinsi ya kuuza bidhaa zako maswali na kuelekeza mjadala tafiti ni baadhi ya vyombo vya utafiti wa soko
kupitia taarifa ya soko unaweza kujua bei ya bidhaa mbalimbali katika soko ugavi na hali mahitaji
taarifa kuhusu masoko zinaweza kupatikana kutoka vyanzo mbalimbali na na mbinu
mkato wa soko ni mgawanyiko wa soko au idadi katika vikundi vilivyo na motisha na
unatumika kugawanya hasa katika utofauti wa kijiografia utofauti wa binafsi utofauti wa idadi ya watu utofauti wa teknolojia matumizi ya bidhaa tofauti na pia utofauti wa akili na jinsia tofauti
kupanda juu au kushuka katika harakati za soko wakati wa kipindi cha muda
ukubhwa wa soko ni vigumu zaidi kukisia ikiwa unaanzisha bidhaa mpya
katika kesi hii itabidi kuunda takwimu kutoka idadi ya wateja au wateja ambao wana uwezo
licha ya taarifa kuhusu soko unalolenga unahitaji taarifa kuhusu mshindani wako wateja wako bidhaa nk mwisho unahitaji kupima ufanisi wa masoko
hii ilihakikishwa na mmoja wa wanamuziki wa bendi hii nicky byrne katika onesho la factor wakati akifanya mahojiano na katika wavuti ya bendi hii ya
wimbo huu ulitengenezwa na arnthor birgisson rami yacoub na savan kotecha
pia wamechangia katika kutengeneza midundo katika albamu ya back home katika nyimbo za something right the easy way na wimbo wa pictures in my head
wimbo wa us agaist the world pia ulitengenezwa maalumu kwa ajili ya mashabiki wa westlife kwa ajili ya ushirikiano wao
kundi hili lilifanya tamasha lao la moja kwa moja la wimbo wa us agaist the world katika kipindi maalumu cha televisheni kinachoitwa the westlife live show kilichotangazwa tarehe desemba nchini ufilipino wimbo huu pamoja na video yake viliongoza katika siku ya jubilee ya kundi hilo ya tarehe july kundi hili lilitangaza katika wavuti kuwa utengenazi wa video tarehe desemba mwaka 
video ya muziki huu ndio ingekuwa moja ya hatua nzuri katika historia yao ya muziki
video hiyo iliongoza tarehe mwezi wa pili wakati single yao ilipotoka rasmi tarehe march hatua za kwanza katika utengenezaji wa video hii unawaonesha vijana hawa wakiwa na wapenzi wao ambapo video hii ilifanyika katika uwanja wa twickenham rugby stadium katika jiji la london kwa kipindi cha wiki siku mbili louis walsh ambaye yeye ni meneja wa kundi hili alishika nafasi ya kuwa kama sanamu katika video ya wimbo huo
hata hivyo kundi hili liliweza kutengeneza video nzuri zaidi baada ya simon cowell kukataa video ya hapo awali nah ii inaweza ikawa ndio sababu ya kusogezwa mbele kwa tareye ya kutoka kwa video hiyo kutoka tarehe march hadi tarehe februari video inaonesha wanamuziki wa kundi hilo wakiwa katika zulia la rangi nyekundu ndani ya gari linaloendeshwa na wapenzi wao wakiangalia picha zao za zamani tangu kutoka kwa wimbo huu umefanikiwa kushika nafasi ya arobaini katika chati ya muziki ya nchini uingereza na pia ulishika nafasi ya ishirini na saba katika chati ya muziki ya nchini ireland
tarehe machi single hii ilitolewa katika hali halisia na kuweza kutoka katika nafasi ya hadi nafasi ya katika chati ya single ya uingereza na kushika nafasi ya katika chati ya single ya nchini ireland
wimbo wa moja kwa moja kutoka katika single hii umekuwa ndio wimbo pekee wa kutoka kwa westlife kushindwa kufika katika nafasi ya tano katika chati ya muziki ya uingereza na hivyo kuufanya wimbo wa us against the world kuwa wimbo uliowahi kupata nafasi ya chini zaidi hadi hii leo
katika chati ya muziki ya marekani wimbo huu pia ulifanikiwa kufika hadi nafasi ya na nafasi ya katika chati ya uingereza single hii ilifanikiwa kushika nafasi ya kwanza katika chati mablimbali za redio nchini ireland ingereza na vietnam afrika ya kusini na ufilipino
na kufanikiwa kushika namba katika nchi yza thailand namba katika nchi ya indonosia na namba nchini sweden wakati nchini rusia ikishika nafasi ya 
kit mikayi pia hutajwa kama kit mikayi kitmikayi na kitmikaye ni mwamba mkubwa uliyoko kwenye barabara ya kisumu bondo magharibi mwa kenya karibu kilometa magharibi mwa kisumu
kit mikayi inamaanisha mawe ya mke wa kwanza katika dholuo lugha ya waluo
kila siku angeamka asubuhi aende pale penye jiwe na ashinde hapo siku nzima na hili lingemlazimisha mkewe ampelekee kiamsha kinya na chakula cha mchana kila siku
mzee huyu alilipenda sana jiwe hili kiasi kwamba watu walipomuuliza mkewe alipokuwa mkewe aliwajibu kuwa alikuwa ameenda kwa mkewe wa kwanza mikayi
hili lilisababisha jiwe liitwe kit mikayi jiwe la mke wa kwanza
jiwe hili linaweza pia kuwakilisha familia ndogo ambapo baba ngeso ndiye jiwe la kati akifuatwa bibi wa kwanza mikayi bibi wa pili nyachira halafu bibi wa tatu reru na mbele kabisa walikuwa na mtoto aliyewakilisha simba nyumba ya kifungua mimba wa kiume wa boma kit mikayi ni muundo wa mawe jiwe la mita karibu na barabara ya kisumu bondo takriban kilometa magharibi mwa kisumu kuelekea soko la kombewa na kabla ya kufikia daraja la mto nyamgun katika kitongoji cha kakelo
wenyeji wanaoishi karibu na mwamba huo wanajulikana kama jamii ya wajaluo kakello
eneo hili limehusishwa na dhabihu na hadithi nyingi kutoka nyakati za kabla ya ukristo hasa hadithi kueleza maana ya jina lake
kit mikayi ni kituo kikuu chaa kuonea hasa kati ya makabila ya jirani ya waluo
pia imekuwa pahali pa kuombea kwa wafuasi wa injili ya legio maria ambao huja kuomba na kufunga kwa wiki kadhaa
queen of my heart ni wimbo halisi kutoka kwa kundi la irish kundi la wavulana la westlife wimbo huu ulitoka kama single iliyoongoza katika albamu yao ya world of our own mwaka 
wimbo huu ulikuwa wimbo wa tisa kutoka kwa kundi hili kuwahi kufika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki ya uingereza
wimbo huu ulitungwa na john mclaughlin wayne hector steve mac na steve robson
moja kati ya wanakikundi wa kundi hili kian egan alikuwa tayari amshapata wasiwasi juu ya ji la wimbo huu na kusema kuwa kama wangebadilisha jina la wimbo huu na kuuita angel ungeweza kutangaza albamu hiyo zaidi kuliko jina la queen of my heart
kwa hali hiyo wimbo huu umekuwa ukiimbwa moja kwa moja mara chache sana lakini bado unabakia kuwa moja ya single zilizowahi kupata mafanikio zaidi katika nyimbo za westlife
wimbo huu ulifanikiwa kushika nafasi ya katika single zilizoongoza katika mauzo kwa mwaka nchini uingereza na kuwez kuuza nakala zaidi ya nchini uingereza
video inaonesha kundi la westlife wakiwa katika ngome wakati shane nakian iwakiwa katika chumba kimoja mark na nicky wakiwa katika chumba kingine na brian wakiwa wamekaa peke yao katika ngazi
wakati video inapoanza nicky anaonekana akiwa ananyoa nywele zake na kupata mwonekano wa david bekham hadi mwisho mwa video hii ambapo mashabiki wanajiunga nao hadi mwishi wa video
note athe song peaked at also in germany s viva lesercharts
uhuru park ni eneo la burudani karibu na eneo la kati la biashara la wilaya ya nairobi kenya
lina ziwa la bandia na jumba la mikutano ambalo hutumika kwa mikutano ya kisiasa na ya kidini
ina sifa mbaya kama eneo ambapo maandamano dhidi ya unyakuaji haramu wa ardhi ulivunjwa na serikali moi kwa kutumia fujo nyingi
mwaka wangari maathai na wengi wa wafuasi wake walifanya maandamano katika hifadhi hilo na kujaribu kusitisha ujenzi wa jumba la ghorofa la kenya times media trust
alilazimishwa na serikali aache ofisi yake na alikuwa akishutumiwa bungeni lakini maandamano yake na mwitikio wa serikali uliwafanya wawekezaji wa kigeni kufuta mradi
mnamo agosti kundi la wakatoliki wakiongozwa na askofu mkuu kardinali maurice michael otunga lilichoma rundo la kondomu katika uhuru park ili kupinga matumizi ya kifaa hicho kama njia salama ya kujikinga dhidi ya maambukizi ya ukimwi uhuru gardens ni eneo la burudani lililoko karibu na wilson airport barabara ya langata
bustani hii ni kumbukumbu kubwa zaidi mjini nairobi ya vita vya uhuru nchini kenya
sanamu ya uhuru limejengwa pahali uhuru kutoka kwa uingereza ulitangazwa saa sita usiku tarehe desemba 
sanamu hii ina urefu wa mita na hushikilia jozi la mikono iliyoshikana na njiwa wa amani
sanamu hii iko juu ya sanamu ya wapiganiaji uhuru wakipandisha uhuru
bustani hii iko na chemichemi ya muziki na jukwaa la kuangalilia
mwaka bustani hii ilikuwa pahali pa kuharibiwa kwa silaha haramu
sherehe hii ilifanyika katika kumbukumbu ya tatu ya tamko la silaha ndogo na silaha nyepesi
jack andrew wilshere amezaliwa januari katika sehemu ya stevenage hertfordshire ni mwanakandanda wa uingereza anayeichezea klabu ya arsenal ya ligi kuu ya uingereza
kwa kawaida yeye hucheza kama kiungo wa kati anayeshambulia na hutumia mguu wa kushoto sanasana
wilshere alijiunga na arsenal academy mnamo oktoba akiwa na umri wa miaka tisa baada ya kuwa mwanafunzi katika shule ya kandanda ya luton town kwa miezi miwili
alipanda safu ya arsenal na alipokuwa na umri wa miaka alitajwa kama nahodha wa timu ya vijana ya wasiozidi umri wa miaka ya arsenal pia aliichezea timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka 
katika majira ya jua ya mwaka wa wilshere alishiriki katika kombe la vijana la mabingwa na aliporejea nchini uingereza kocha wa arsenal academy steve bould alimwanzisha katika mechi ya timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka dhidi ya timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya chelsea
alifunga bao lake la kwanza dhidi ya timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya aston villa katika ushindi wa 
kisha alifunga mabao tatu dhidi ya timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya watford na kuisaidia timu yake kushinda taji la academy la kundi a
mnamo februari alicheza mechi yake ya kwanza ya timu hifadhi ya arsenal dhidi ya reading na alifunga bao la kipekee la arsenal la mechi ingawa walipoteza mechi hiyo baada ya bao la simon church
aliicheza timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya arsenal katika ushindi wa kombe la atalanta na alitajwa kama mchezaji bora katika shindano hilo
mnamo julai wilshere alichaguliwa katika timu ya kwanza ya arsenal katika mechi za kirafiki ambazo zinachezwa kabla ya msimu kuanza
alicheza mechi yake ya kwanza ya timu kuu dhidi ya timu ya kwanza ya barnet kama mbadala wa henri lansbury baada ya nusu ya kwanza ya mechi na kuandaa bao lililofungwa nanjay simpson
wilshere alifunga mabao yake ya kwanza mawili ya arsenal katika ushindi wa dhidi ya burgenland xi na tena baadaye siku mbili katika mechi ya kirafiki dhidi ya stuttgart
meneja wa arsenal ars ne wenger alimpa wilshere nafasi katika kikosi cha timu ya kwanza ya arsenal msimu wa na alipewa jesi lenye namba 
alicheza mechi yake ya kwanza ya ushindani katika mechi ya ligi kuu ya uingereza dhidi ya blackburn rovers kaatika uga wa ewood park mnamo septemba kama mbadala wa robin van persie katika dakika ya 
akiwa na umri wa miaka na siku alikuwa mchezaji mchanga zaidi wa arsenal milele kucheza mechi ya ligi kuu ya uingereza rekodi ambayo awali ilishikiliwa na cesc fabregas
siku kumi baadaye mnamo septemba wilshere alifunga bao lake la kwanza la timu kuu ya arsenal katika ushindi wa dhidi ya sheffield united katika kombe la carling
tarehe novemba wilshere aliingia kama mbadala katika mechi ya ligi ya mabingwa barani ulaya dhidi ya dynamo kyiv na kuwa mchezaji wa tano mwenye umri wa miaka kumi na sita milele kucheza katika ligi ya mabingwa barani
mnamo januari wilshere alisaini mkataba wake wa kwanza wa utaalamu na kuiendeleza hadi julai mwaka huohuo
katika maandalizi ya msimu wa wilshere alifunga mara mbili na mara mbili alitajwa kama mchezaji bora wa mechi huku arsenal ikishinda shindano hilo la kirafiki linalojulikana kama kombe la emirates
tarehe septemba wilshere alianza mechi ya arsenal katika ushindi wa katika kombe la carling dhidi ya fc west bromwich albion
katika dakika ya ya mechi hiyo alihusika katika tukio la utata na jerome thomas kwani thomas aliusukuma uso wa wilshere na kumsababisha kuonyeshwa kadi nyekundu
baada ya tukio hilo meneja wa west brom roberto di matteo alisema kuwa wilshere alimtusi thomas na alijishinikiza baada ya kusukumwa
tangu mwaka wa timu ya kandanda ya kitaifa ya uingereza imeamua kumcheza jack katika kundi la umri zaidi ya umri wake
alipokuwa na umri wa miaka aliichezea timu ya kandanda ya kitaifa ya uingereza ya vijana wasiozidi umri wa miaka 
wilshere pia alikuwa na umri wa miaka wakati aliichezea timu ya kandanda ya kitaifa ya uingereza ya vijana wasiozidi umri wa miaka mwaka wa 
pia amepokea sifa kutoka kwa meneja wa uingereza fabio capello ambaye alieleza kuwa kuna uwezekano kuwa kijana huyu wa arsenal angejumuishwa katika kikosi cha kombe la dunia la mwaka wa 
pia aliingia kama mbadala katika mechi yake ya kwanza ya timu ya uingereza ya vijana wasiozidi umri wa miaka dhidi ya uholanzi
jack alizaliwa katika sehemu ya stevenage hertfordshire na sasa katika sehemu ya hitchin hertfordshire pamoja na wazazi wake
alilelewa katika sehemu hiyo ya hitchin na alihudhuria shule ya msingi ya whitehill na the priory school
alikuwa nahodha wa timu ya kandanda ya mwaka wa ya the priory school katika kombe la county kombe la wilaya na nusu fainali ya kombe la kitaifa na alifunga mabao njiani
what makes man ni wimbo wa westlife uliotoka kama single katika albamu yao ya coast to coast
ilikuwa ni single yao ya kwanza kushindwa kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki ya uingereza
hali hii ikakifanya kikundi hichi kushindwa kuwa na nyimbo ya pili mfululizo katika nafasi ya kwanza katika nyimbo za christmas
wimbo uliokuwa umeshika nafasi hiyo ulikuwa wimbo wa can we fix it ulioimbwa na bob the builder
wimbo wa westlife ulishika nafasi ya katika mauzo nchini uingereza kwa kufanikiwa kuuza nakala kwa mwaka japokuwa wimbo huu haukufika katika nafasi ya kwanza ulifanikiwa kuuza nakala na kufika katika nafasi ya pili katika chati ya nchini uingereza lakini kabla ya christmas ulishindwa kutoa wimbo wa bob the builder na can we fix it kutoka katika nafasi ya kwanza
wimbo huu ulifanikiwa kuuza zaidi katika wiki ya kwanza zaidi kuliko nyimbo nyingine hata wimbo wa uptown girl
ni wimbo wa tatu kuongoza kwa upande wa mauzo katika kundi ilo nchini uingereza kwa kuuza nakala na pia ni moja kati ya nyimbo zilizofanya vizuri kwa upande wa mauzo katika karne ya 
katika nyimbo bora wimbo huu ulishika nafasi ya na pia umefanikiwa kuuza zaidi ya nakala nchini uingereza pekee
tonight miss you nights ni wimbo kutoka kwa westlife wimbo huu wa tonight kwa mara ya kwanza uliandikwa na steve macwayne hector na jorgen elofsson wakati wimbo wa miss you nights ulitengenezwa kwa mara ya kwanza na cliff richard na kutungwa na dave townsend
miss you nights ndio ulionza kutoka na kufuatiwa na wimbo wa tonight
wimbo wa miss you nights ulitoka nchini taiwan pekee ukumbi wa mikutano wa kimataifa wa kenyatta au kenyatta international conference centre kicc ni jengo la ghorofa iliko mjini nairobi kenya
ni ukumbi kwa mikutano maonyesho na matukio maalumu ndani ya umbali wa kutembea wa hoteli kadhaa za nyota tano
imekuwa mwenyeji wa mikutano mingi ya kimataifa na semina
kuna vyumba kadhaa vya mikutano vilivyo na vifaa vizuri na kile kikubwa kabisa kiko na uwezo wa zaidi ya wajumbe 
iko na vifaa vya kutafsiria lugha sambamba ambavyo vina uwezo wa kutafsiria lugha saba kituo cha biashara cha kisasa benki huduma za ziara na kusafiri kiwanja kikubwa na pahali pa kuegezea magari salama
ukumbi wa mikutano wa kimataifa wa kenyatta ulijengwa kati ya miaka ya 
mwaka umiliki wake uli kwa chama cha kisiasa cha kanu chama cha kisiasa cha kisheria pekee nchini kenya
katika jumba la amphitheatre urithi na usasa wakutana
iko na vibanda vya sie vifaa kamili vya mantiki za kurekodi vifaa vya hali ya juu vya kutangazia umma na vya kuzuia sauti
kama jumba kubwa zaidi la mikutano la aina yake katika afrika ya mashariki jumba hili limezungukwa na mawe ya kuzuia sauti mbao asili na dari la kifahari
jumba hili huhudumia mikutano mikubwa ya kimataifa maonyesho na sherehe kubwa za kifahari na lina uwezo wa watu 
liko na vifaa vya hali ya juu vya kurekodia na kupazia sauti vibanda visivyotumia waya vya kutafsiria hadi lugha saba na maeneo ya kuangalilia
dari zake za juu ziliwekwa kwa sababu ya mapambo mazuri bendera za kukuza na nyenzo zingine za kukuza
hili ni ua la mita mraba lililo na lami linalozunguka sanamu ya jomo kenyatta
liliundwa kama eneo la mapumziko kwa wale wanaohudhuria mikutano
ua hili liko na bustani vidimbwi vya maji na chemichemi
fito kadhaa za bendera na mabalcony uani zimetengenezwa na fashoni ambayo huziwezesha kuhudumia makutio ya kukuzia
uwanja huu wa comesa ni mkubwa na uko kando na bunge la kenya
mwaka onyesho kubwa zaidi kufanyika nchini kenya lililowaleta pamoja waonyeshi wa comesa kutoka kila nchi lilifanyika kicc
miongoni mwa waliohudhuria walikuwa wakuu tisa wa nchi waliokuja kuhudhuria mkutano wa wakuu wa nchi
uwanja huu unaweza kutumiwa kuhudumia maonyesho makubwa ama kuegeshea magari hadi 
against all odds take look at me now pia huitwa kwa kifupi kama against all odds huu ni wimbo ambao awali uliimbwa na mwanamuziki wa kiingereza phil collins
wimbo huu pia umekuwa wimbo na maudhui ya filamu ya against all odds kwa mara ya kwanza wimbo huu ulitokea katika mfulilizo wa nyimbo zake wa agaist all odds wimbo huu umeongozwa na taylor hackford na kutayarishwa na jeffrey abelson wimbo huu umekuwa katika nafasi ya kwanza kwa wiki mbalimbali katika televisheni ya mtv na kuwa katika nafasi ya nne katika mwaka katika hesabu yake video bora za mwaka
mwimbaji wa marekaniwa miondoko ya pop r b mariah carey alitengeneza wimbo huu kwa mara ya pili katika toleo lake mwenyewe ambapo aliimba ba jimmy jam and terry lewis katika albamu yake ya sita iliyoitwa rainbow
ambapo wimbo huu ulitoka kama single katika albamu yake ya rainbow
japokuwa wimbo huo ulitoka kama sehemu ya albamu yake ya rainbow nchini marekani lakini hakutoka kwa ajili ya shughuli za biashara nchini humo lakini ulikuja kutoka katika baadhi ya masoko mwanzoni mwaka kwa mfano mwanafalsafa aristotle katika kitabu chake ushairi poetics kwa kiingereza anachunguza matumizi yake katika hotuba tamthiliya nyimbo na futuhi
wimbo huu ulipata mafanikio ya kawaida japokuwa ulifanikiwa kufika hadi nafasi ya katika nchi mbalimbali lakini nafasi ya juu zaidi kuwahi kufikiwa na wimbo huu ni nafasi ya pili ambayo ilikuwa nchini norway video kwa toleo la maria uliongozwa na paul misbehoven ikionesha baadhi ya vijisehemu vya mariah akiimba wimbo huu katika matasha yake mbalimbali aliyoyafanya katika ziara yake ya raibow world tour mariah carey baadae alirekodi wimbo wa against all odds take look at me now kwa kushirikiana na kundi la westlife
toleo hili lilikuwa katika albmu yao ya coast to coast
wimbo ulitoka mwezi september mwaka miezi michache baada ya toleo la carey hadi leo maria ameweza kufikisha katika nafasi ya kwanza wimbo wake namba moja katika chati ya uingereza wimbo wake wa without you
video ya wimbo huu imeonekana kuwa maarufu kuliko vido nyingine zozote katika nyimbo za mariah
video inamuonesha mariah akiwa na westlife wakiwa katika boti wakitazama kisiwa cha capri kundi la kimarekani la the postal service lilirudia wimbo wa against all odds kama wimbo katika filamu yao ya mwaka wicker park
kurudiwa huko kwa wimbo huo kulikuja kutambulika kuwa moja ya marudio mazuri zaidi kuwahi kutokea kwa kipindi hicho new york post
video ya muziki huu inaanza kwa kuonesha baadhi ya vijisehemu kutoka katika filamu na baadae kuishia katika chumba wimbo huu pia upo katika video ya karaoke revolution volume 
pia unapatikana katika mchezo wa karaoke revolution presents american idol encore
halogeni kigiriki hals chumvi genes kuzaliwa katika kemia ni simetali za kundi la katika mfumo wa iupac kabla zilifahamika kuwa katika kundi la vii viia katika jedwali la elementi zinazohusiana kwa karibu sana fluorine chlorine bromine iodine na astatine
jina la halogeni au mzalisha chumvi linaelekeza katika tabia ya kila halogeni kutengeneza chumvi na sodium kama ile chumvi ya mezani sodium chloride
kila mhusika wa kundi hili ana valensi ya na huungana na metali kutengeneza halides pia huungana na metali na simetali kutengeneza ayoni zenye miundo tata
elementi za kundi la vii fluorine chlorine bromine iodine na astatine hujulikana kama halogeni
miaka mingi iliyopita jina hili lilitoholewa kutoka maneno mawili ya kigiriki yenye maana kutengeneza chumvi ya bahari
hata hivyo halogeni zote hupamabana na metali za kundi la na kutengeneza chumvi za ayoniki kama vile sodium chloride naf sodium chloride nacl potassium bromide kbr na nyingine nyingi
halogeni zote ni kovalenti na zinaonyesha mlolongo wa tabia zinazotarajiwa kutokana na nafasi zao katika mpangilio wa jedwali la elementi
zaidi kabisa zina tabia ambazo ni muhimu sana zinazozifanya kuwa bidhaa za thamani
jedwali hapo chini linaonyesha baadhi ya tabia zao muhimu
astatine imetayarishwa kwa kiwango kidogo sana katika pambano la kinyukliasi hivyo baadhi ya tabia zake bado zinaendelea kusomwa
kwa bahati mbaya alishindwa kupata hata kiwango chake kidogo kikiwa peke yake
hii iliwezeshwa na mwanakemia wa kifaransa henri moissan
moissan alipitisha umeme katika hydrogen fluoride kavu iliyokuwa na potassium hydrogenflouride khf iliyoyeyushwa ndani yake
njia yake hii ya ugunduzi imeendelea kutumiwa viwandani kama njia ya kupata fluorine
elementi ya fluorine hutengeneza muungano thabiti na elementi nyingine inayopambana nayo hivyo ni kwa umeme pekee ndio unaweza kuvunja muungano huu na elementi zingine
chlorine ilitengwa kwa mara ya kwanza na scheele mnamo mwaka lakini asili yake kama elementi ilianzishwa na davy
hatimaye mnamo mwaka alikuwa ni davy ambaye aliipa jina lake la chlorine hii ilitoholewa kutoka neno la kigiriki lililomaanisha kijani kilichofifia
kabla ya kupewa jina hili chlorine ilikuwa inafahamika kama asidi ya oxymuriatic
mojawapo ya sababu kuhusu jina hili ilikuwa mpaka majaribio ya davy yalipokubalika wanakemia wengi waliamini gasi hii kuwa ni kampaundi ya oksijeni na elementi nyingine
chlorine hupatikana viwandani kwa kiwango kikubwa kwa elektrolisisi ya brine
bromine ambayo jina lake linamaanisha kunuka iligunduliwa na antoine balard mnamo mwaka 
balard hakuwa mwanakemia maarufu hata iliwahi kusemwa kuwa badala balard kuigundua bromine ilikuwa ni bromine iliyomgundua balard
aliigundua elementi kwa bahati wakati akifanya majaribio kwenye maji ya bahari
alishitushwa na rangi ya kimanjano ya machungwa ambayo bromine huwa inatoa pale inapotengezwa kutokana na maji ya bahari na chlorine
pambano hili ni kutokana na oksidesheni ya ayoni za bromine kwa chlorine
pambano hili limekuwa likitumika viwandani kama njia ya kutenganisha bromine
kumekuwa na njia mbalimbali viwandani zinazotumika katika kutengeneza bromine lakini yote hufuata msingi wa pambano hili
malimbikizo ya sodium nitrate chile saltpetre mara nyingi huwa na sodium iodate naio kama nyongeza
endapo nyongeza hii ipo kwa kiasi kikubwa basi hutumika katika kutengeneza iodine kutoka katika iodate
zoezi zima la utenganishaji hufanyika katika hatua tatu za muhimu iodine inaweza kuchujwa kutoka katika mchanganyiko na kufukizwa ili kupata iodine safi
halogeni zote ni sumu hivyo inabidi kuwa makini sana unapofanya mapambano katika maabara yanayozihusisha
inabidi ziwe zinatengenezwa katika kifaa kinachozuia gasi kuvuja
fluorine ni ngumu sana kuitengeneza katika maabara
halogeni zingine zinaweza kutengenezwa kutoka katika hydrogen halide husika hcl hbr au hi
kwa kawaida wakala wa oksidesheni oxidation atumikaye ni manganese iv oxide
chanzo rahisi cha hydron chloride ni asidi ya hydrochloric iliyokolea
kama asidi na manganese iv oxide zitapashwa joto kwa pamoja chlorine hutoka
kama unataka chlorine safi gesi hupitishwa kwanza katika maji na kisha katika asidi ya sulphuric iliyokolea
maji huyeyusha mabaki ya asidi ya hydrochloric na asidi ya sulphuric hukausha gesi
 cl aq h aq mno s mn aq cl g h o l kmno s hcl aq kcl aq mncl aq cl g h o l hydrogen bromide haipatikani sana hivyo ni lazima itengenezwe wakati wa kutayarisha gesi kutoka katika kampaundi zenye bromine
hydrogen bromide hutengezwa wakati kwa mfano potassium bromide inapochanganywa na asidi ya sulphuric iliyokolea
hata hivyo kama manganes iv oxide itachanganywa katika asidi kabla hydogen bromide haijatoweka hupambana nayo kutengeneza bromine
pambano zima ni sawa na lile la chlorine badili chlorine kwa bromine katika mlinganyo wa hapo juu
iodine inaweza kutengezwa kwa njia sawa kama bromine
tofauti yao kubwa ni kuwa iodine ni yabisi katika jotoridi la kawaida
wote fluorine na chlorine wanaweza kuoksidaizi maji
fluorine hutoa mchanganyiko wa oksijeni na trioxygen ozone kwa mfano chlorine ambayo siyo wakala wa oksidesheni mwenye nguvu huwa hatoi oksijeni
badala yake hutoa mchanganyiko wa asidi ya hydrochloric na chloric jina la zamani la asidi ya chloric i ni asidi ya hypochlorous cl g h l h aq cl aq h aq clo aq ayoni za chlorate i clo katika maji ya chlorine ndizo hasa zinazohusika na tabia ya kufuta rangi pia kuondoa madoa ya chlorine
kwa mfano kama utaweka nguo yenye rangi katika maji ya chlorine rangi yote itatolewa
ayoni ya chlorate i ina uwezo wa kupoteza oksijeni kwa urahisi sana kitendo ambacho kinatumika katika mchakato wa oksidesheni
maji ya chlorine yatatoa mapovu ya oksijeni kama yataachwa katika mwanga wa jua kutokana na uvunjikaji wa ayoni ya chlorate i iodine haiyeyuki ndani ya maji hivyo haina nguvu yoyote katika maji
kuna mabadiliko ya aina mbili kutegemeana na jotoridi la alkali
katika mapambano yafuatayo chukulia kuwakilisha aina yoyote ya halogeni cl g oh aq cl aq clo aq h o l ujamaa ni siasa iliyoanzishwa kwa misingi ya sera za julius nyerere za maendeleo ya kijamii na ya kiuchumi katika tanzania punde tu baada ya tanganyika kupata uhuru kutoka uingereza mwaka 
mwaka rais nyerere alichapisha mwongozo wa maendeleo yake ambao uliitwa azimio la arusha ambapo alionyesha haja ya kuwa na mtindo wa kiafrika wa maendeleo huo ukawa msingi wa usoshalisti wa afrika
nyerere alitumia ujamaa kama msingi wa mradi wa maendeleo ya taifa
aliitafsiri dhana ya ujamaa kuwa mfumo wa usimamizi wa kisiasa na wa kiuchumi kwa namna mbalimbali uongozi wa julius nyerere uliivutia tanzania macho na heshima ya kimataifa kutokana na msisitizo wake wa maadili kama msingi wa maamuzi ya siasa
hata hivyo ujamaa kama vile mipango mingine ya uzalishaji wa pamoja ulipunguza uzalishaji hata kutia shaka juu ya uwezo wake wa kustawisha uchumi
hatimaye sababu mbalimbali zilifanya ujamaa uonekane umeshindikana kiuchumi
kati ya hizo tatizo la kimataifa la mafuta miaka ya anguko la bei ya bidhaa zilizozalishwa nchini hasa kahawa na katani utovu wa uwekezaji kutoka nje ya nchi na vita vya uganda tanzania miaka vilivyofyonza sana mtaji muhimu na miaka miwili mfululizo ya ukame
kufikia mwaka ilikuwa wazi kwamba ujamaa ulishindwa kutoa tanzania nje ya ufukara wake nyerere alitangaza kuwa atang atuka asigombee tena urais katika uchaguzi wa mwaka huohuo
ujamaa ulivunjwa ingawa si kinadharia mwaka wakati nyerere alipomwachia mamlaka ali hassan mwinyi aliyeingiza nchi katika taratibu za soko huria
nyerere alitumia sheria ya kuzuia kutiwa nguvuni bila sababu kukandamiza vyama vya wafanyakazi na kuwakamata wapinzani kikatili kupindukia walioathiriwa huhesabiwa kuwa maelfu
mashirika ya kimataifa ya kutetea haki za binadamu kama amnesty international yalipiga kampeni dhidi ya ukiukwaji wa haki za binadamu nchini tanzania
vyombo vya habari nchini vilidhibitiwa kwa kunyimwa usajili rasmi
serikali iliwalazimishwa watu kuhamia mashamba ya pamoja jambo ambalo lilitatiza shughuli za kilimo na uzalishaji
wengine walilazimishwa kwa mfano kwa kuchoma vijiji vyao
nyumba ziliteketezwa kwa moto au kubomolewa wakati mwingine pamoja na mali ambayo familia hizo zilikuwa nayo kabla ya ujamaa
watu walipoteza heshima kwa utamaduni na maeneo kama vile makaburi ya mababu zao
polisi na wanajeshi waliojihami kwa silaha walitumika katika uhamisho wa watu
tanzania iligeuka kutoka taifa la wakulima waliojitahidi kukidhi mahitaji yao na kuwa taifa la wakulima walioangamia kwa njaa kwa pamoja
taifa lilinusurika kwa kutegemea msaada ya kigeni ya chakula ambacho walipewa tu watu waliokubali kujiunga na ujamaa
serikali iliwapa ahadi ambazo baadaye ziligeuka kuwa uongo
kiasi kikubwa cha utajiri wa nchi aina ya mijengo na kuboresha miundo ya ardhi mashamba miti ya matunda nyua iliharibiwa au kutelekezwa kwa lazima
mifugo waliibwa kupotea kupata magonjwa au kufa
suleman sumra aligundua kuwa mavuno katika mashamba ya ujamaa kwa pamoja yalikuwa chini kwa asilimia kuliko yale ya mashamba yaliyomilikiwa kibinafsi
wakulima wa pamoja hawakuwa na motisha za kufanya kazi
hali ya nchi ilienea haraka na kuathiri karibu kila sekta
mwaka ustawishaji wa taifa ulibadilisha serikali na kuifanya mwajiri mkubwa zaidi katika nchi
ilihusika katika kila kitu kuanzia kufanya mauzo ya rejareja hadi biashara ya kuuza na kuagiza bidhaa kutoka ng ambo na hata uokaji na kuleta mazingira muafaka kwa ufisadi
ukiritimba na taratibu zisizoeleweka ziliongezeka na viwango vya juu vya kodi kuwekwa
fedha za umma zilitumika vibaya na kuweka kwa matumizi yasiyo na faida
uwezo wa kununua ulipungua kwa kiwango kikubwa mno na hata bidhaa muhimu zikawa hazipatikani
mfumo wa kutoa vibali uliwaruhu maafisa wakuu kuchukua rushwa kubwa ili kutoa vibali
barabara ziliharibika na kuwa kati ya barabara mbovu zaidi barani afrika
kampuni ya mgodi iliyomilikiwa na serikali ikaonekana kushindwa
benki ya dunia pia imekosolewa kwa kuchangia mpango huo nchini tanzania kwa mfano benki hii ilitoa fedha kwa kampeni ya udikteta wa julius nyerere unaoitwa ujamaa ni mfano wa mfumo wa vijiji wa mengistu
wakulima walipoteza uhuru wao na nchi ilichukua ardhi yao na kudai mazao yao yote haya kwa msaada na baraka za benki ya dunia
katika miaka michache tu nyerere aligeuza nchi yake kuwa gofu taifa la waombaji
muziki wa hip hop nchini tanzania ulipata msukumo kutokana na mawazo na mandhari ya ujamaa
mwaka baada ya rais nyerere kuanzisha itikadi mpya ya siasa ambayo aliahidi itawakomboa watanzania kutoka ubeberu wa kimataifa ilitelekezwa na wanasiasa wa tanzania kanuni za ujamaa zilifufuliwa tena kupitia njia isiyotarajiwa wanamuziki wa rap na wasanii wa hip hop katika mitaa ya tanzania
kama jawabu kwa miaka ya viongozi wafisadi wa serikali na wanasiasa baada ya nyerere dhana za umoja na familia na usawa zilikuwa ndio ujumbe uliotumwa katika muziki uliokuwa unatayarishwa
hii ilikuwa kama mwitikio wa darasa la wafanyakazi katika mtazamo fulani ilikuwa upinzani
kanuni za uchumi wa ushirika wananchi wa kawaida kushirikiana ili kujipatia mahitaji muhimu ya maisha ni maneno yanayoweza kuonekana katika nyimbo nyingi za hip hop za wasanii wa tanzania
zinapigia upatu ukuzaji wa biashara na kujitegemea katika jitihada za kuinua mioyo ya vijana na kuhamasisha mabadiliko katika jamii
ziwa ni neno la kiswahili ambalo linaweza kumaanisha ua ni neno la kiswahili ambalo linaweza kumaanisha taa ni neno la kiswahili ambalo huweza kumaanisha shuka ni neno la kiswahili linaloweza kumaanisha paka ni neno la kiswahili ambalo linaweza kumaanisha kiboko ni neno la kiswahili linaloweza kumaanisha turnaround ni albamu ya nne ya bendi ya vijana ya kiingereza westlife
single ya kwanza kutoka kwenye albamu ilikuwa hey whatever
single iliyofuata ilikuwa kibao cha barry manilow mandy
toleo la bendi hii ilitamba sana imewapatia kibao chao cha kuwa nafasi ya kwanza kwenye chati za ufalme wa muungano na kupewa tuzo ya rekodi ya mwaka ya kiere
obvious wimbo halisi ulikuwa wa tatu na mwisho kutolewa kutoka kwenye albamu hii
wimbo wa turnaround ulitolewa kwenye mawimbi huko nchini afrika kusini na kushika nafasi ya 
turnaround ilikuwa albamu ya mwisho kumshirikisha mwanachama wa zamani wa bendi hii bryan mcfadden
albamu ilikuwa ya kwa mauzo bora katika mwaka wa huko nchini uingereza
toleo la asia lilijumlishwa na diski ya ziada na inajumlisha nyimbo kama sebastian giovinco alizaliwa mnamo januari mjini turin ni mwanakandanda mwenye uraia wa kiitaliano anayeichezea klabu ya serie ya juventus
giovinco ni mchezaji wa kiungo kati anayeshambulia na mwenye ujuzi wa kuchenga na kutengeneza mchezo unaovutia
giovinco alizaliwa mjini turin kwa wavyele wahamiaji wa italia ya kusini mama yake anatoka catanzaro calabria na baba yake anatoka palermo sicily
alilelewa akiwa na hamu sana ya kucheza kandanda na mchezo wake wa kusisimua uliivutia klabu ya juventus ambao ilimleta katika mfumo wao wa mwaka wa akiwa na umri wa miaka 
kisha akapanda safu za klabu za mfumo wao wa vijana na alisisimua kwa kushinda campionato primavera na bianconeri katika kampeni yao msimu wa 
mchezo wake wa kwanza katika timu ya kwanza ya juventus
giovinco alifaulu kujumuishi katika timu ya juventus ya kwanza na akacheza mechi yake ya kwanza mnamo mei katika ligi ya serie dhidi ya bologna kuingia kama mbadala wa raffaele palladino na kuashiria mara moja ujuzi wake kwa kumwadalia david trezeguet pasi safi ambayo aliifunga
mnamo julai alikopwa nje kwa klabu ya empoli timu ya serie ya tuscan ambayo pia ilishiriki katika kombe la uefa la msimu wa 
giovinco alifunga bao lake la kwanza la serie mnamo septemba wakati empoli iliicharaza palermo mabao kwa 
giovinco alisababisha riba kutoka kwa vyombo vya habari wakati alifunga bao lake la pili wiki chache baadaye mnamo novemba
bao hilo lilikuwa la kusawazisha katika dakika ya mwisho dhidi ya as roma lilikuwa kombora ndefu lililokunjwa la free kick kutoka upande wa kulia bao ambalo lililinganishwa na baadhi ya wapenda kandanda kama la ronaldinho dhidi ya uingereza katika kombe la dunia la mwaka wa 
mnamo juni ilithibitisha kuwa giovinco angerudi juventus kwa kampeni ya kumpatia nafasi ya kucheza katika kiwango cha kombe la mabingwa barani ulaya vilevile
giovinco alicheza mechi yake ya kwanza ya juventus dhidi ya catania mnamo septemba 
giovinco aliingia kama mbadala wa mchezaji mwenzake wa timu ya juventus pavel nedved mwisho wa nusu ya pili na kucheza mchezo wa kusisimua kwa kumwandalia amauri pasi safi aliofunga katika ushindi wa juventus wa 
alifunga bao lake la kwanza katika jesi ya juventus dhidi ya wapinzani lecce tarehe desemba kutoka kwa freekick
giovinco pia amefunga mabao dhidi ya catania katika coppa italia na nyingine dhidi ya bologna katika maonyesho ya mchezaji bora wa mechi
giovinco ameiwakilishwa italia katika kila kiwango ya vijana kuazia mika chini ya ikiendelia juu
alitajwa katika kikosi cha italia ch vijana wasiozidi umri wa miaka na kocha mkuu pierluigi casiraghi tarehe juni ilikucheza mechi yake ya kwanza katika kiwango hicho katika mechi ya kufuzu dhidi ya albania
yeye ndiye aliyemwandalia acquafresca pasi safi ambaye alifunga
timu hiyo ya italia ya vijana wasiozidi umri wa miaka ilishinda mechi hiyo 
pia alishiriki katika shindano la toulon mwaka wa ambapo aliteuliwa kama mchezaji mwenye thamana zaidi au ukipenda mchezaji bora zaidi katika shindano hilo kwa kufunga mabao mawili katika mechi ya ufunguzi dhidi ya ivory coast na kufunga penalti ya ushindi katika mechi ya nusu fainali dhidi ya japani
italia hatimaye ilishinda shindano hilo kwa kuicharaza chile katika fainali
giovinco kisha alishiriki katika michezo ya olimpiki ya mwaka wa kwa ajili ya timu ya kiitaliano
alifunga bao la kwanza katika ushindi wa dhidi ya honduras katika mechi ya ufunguzi ya shindano hilo ambapo alifunga bao hilo kutoka nje ya boksi kwa mguu wake wa kushoto
pia alionyesha mchezo wa kuvutia katika mechi ya pili dhidi ya korea kusini
ndoto yake ya kushinda taji la olimpiki lilitumbukia nyongo baada ya italia kupoteza dhidi ya ubelgiji katika robo fainali
gifted hands the ben carson story ni hadithi ya kweli inayohusu maisha ya daktari mtaalamu wa nyurolojia ben carson katika kitabu hiki carson anaelezea historia yake kuanzia alivyokuwa mtoto katika eneo la detroit hadi wakati akiwa mkurugenzi wa idara ya watoto ya nyurolojia katika hospitali ya johns hopkins akiwa na umri wa miaka 
kitabu hiki kilichapishwa na kutoka mwaka kikiwa kimetengenezwa na mwandishi maarufu cecil murphy
kitabu cha gifted hands kimendikwa kwa kufuata eneo halisi alilokuwa akiishi ben carson na kukulia hapo eneo la detroit nchini marekani na badae kwenda kusoma katika chuo kiku cha yale katika masomo yake ya udaktari katika sehemu ya kwanza ya kitabu hiki inaeleza jinsi mama yake ben anayeitwa sonya carson akiwaelezea watoto wake kuwa baba yao hatarudi nyumbani na hali ya kutokuwa na fedha katika familia yao
ben anajari kusisitiza mama yake amsisitize baba yao arudi nyumbani bila mafanikio na hadi mwisho wa sehemu hiyo mama yake ben anajaribu kuwaonesha watoto wake kuwa hakuna njia itakayomfanya baba yao arudi nyumbai
katika sehemu hii sonya carson ambaye ni mama yeke ben na kaka yake curtis anakasirika kutokana na curtis kuhgamishiwa katika shule ya ufundi
mama yake ben anazidiwa na kupata ugonjwa wa akili na hivyo anawaaga watoto wake kuwa anakwenda mbali kwa muda wa siku chache na anatumia nafasi hiyo kuhudhuria matibabu ya ugonjwa wa akili
curtis na ben pamoja na mama yao wamehamia katika eneo ambalo li la hali ya chini zaidi mama yao akiendelea kufanya kazi katika sehemu mbili au zaidi
ben na kaka yake wanaendelea kupatwa na matatizo ya kubaguliwa katika maeneo mengi lakini kwa wakati huu ben anafanya vizuri kidogo katika somo la hesabu japo mama yake bado anaamini kuwa angeweza kufanya vizuri zaidi
wanajaribu kumficha mama yao juu ya mambo mbalimbali ya kibaguzi wanayokumbana na yo ili kumkinga asiumie na matati zaidi
akiwa anefanya vizuri sasa katika masomo yake ben anaendelea kukabiliwa na mambo ya kibaguzi katika shule ya hunter junior high
na ndio katika wakati huu hasa ben natambua umuhimu wa mungu katika maisha yake
katika sehemu ianyofuatia yaani sehemu ya tano ben ana kabiliwa na hasira ya ajabu anajari hata kumuua rafiki yake anaitwa bob na kisu na ndipo ben anapogeuka na kuanza kuani uwepo na msaada wa mungu katika maisha yake
ben alionesha dalili za kuwa daktari akiwa bado mdogo sana kutokana na kumwona kaka yake akiwa na nguo za jeshi la rotc ben alivutiwa na kuamua pia kujiunga na jeshi alifanya vizuri sana akiwa huko na kupata nafasi mbalimbali za uongoza kiasi cha kumpita kaka yake
lakini hadi wakati huu bado aliendelea kupenda kuwa daktari
wakati wa kuchagua chuo ulipofika ben alikumbana na mtihani mwingine akiwa na dola kumi ambayo ndio kiingilio halisi cha fomu ya kujiunga ben alitaka kuchagua kati ya chuo cha yake na chuo kikuu cha harvard
baadae aliamua kuchagua na hatimaye kujiunga na chuo kikuu cha yale ambapo huko alipata vikwazo mbalimbali ikiwa ni pamoja na kushindwa kuelewa baadhi ya masomo hususani somo la kemia na kupata muujiza wa kuota mtihani
akiwa chuoni ben anakutana na msichina aniyeitwa candy ambaye baadae ndiye anakuja kuwa mke wake
baadae ben anakuwa daktari na kuanza kazi katika hospitali ya john hopkins
akiwa kazini katika hospitali ya john hopikins dr ben anafanya upasuaji wa hali ya juu huku siku za mwanzo akikabiliwa na hali ya ubaguzi kutokana na yeyey kuwa mwenye asili ya afrika
lakini dr ben anafanikiwa kufanya upasuaji ambao kwa hakika ulionekana maajabu hususani alipoongoza timu ya madaktari waliotenganisha mapacha wawili waliokuwa wameungana katika eneo la kichwani na watoto wote kuweza kuishi baada ya upasuaji huo
akiwa na watoto wawili na mke wake candy ben anatoa mwanga kwa watoto wadogo hususani wanookuwa na kuwa na vipaji maalumu kugundua vipaji vyao na kuvifanyia kazi ili kuweza kufikia malengo yao
ben na candy wanapanga kuanzisha taasisi itakayowasaidia watoto wadogo wenye vipaji likini hawana uwezo wa kusoma
hii ni orodha ya masoko ya ubadilishanaji hisa barani afrika
wanachama wa shirika la masoko ya hisa ya afrika asea wameonyeshwa kwa alama ya asteriski
afrika ina angalau soko moja la hisa la kanda lile la bourse r gionale des valeurs mobili res au brvm lililoko mjini abidjan ivory coast
brvm inatumiwa nchi za benin burkina faso guinea bissau ivory coast mali niger senegal na togo
soko la hisa la zamani zaidi katika bara ni soko la hisa la casablanca la moroko lililoanzishwa mwaka wa na pia ndilo la pili kwa ukubwa afrika baada ya soko la hisa la johannesburg
soko la pamoja la mashariki na kusini mwa afrika common market for eastern and southern africa ni eneo la upendeleo la biashara lililo na wanachama kumi na tisa walionyooka kutoka libya hadi zimbabwe
comesa ni mojawapo ya nguzo muhimu za jumuiya ya kiuchumi ya afrika
comesa iliyoundwa mwezi desemba ilichukua nafasi ya eneo la upendeleo la biashara ambalo ilikuwepo tangu mwaka 
wanachama tisa miongoni mwa wanachama waliunda eneo huru la biashara mwaka djibouti misri kenya madagascar malawi mauritius sudan zambia na zimbabwe na rwanda na burundi kujiunga na fta katika na comoros na libya mwaka 
mwaka comesa ilikubalia eneo lililopanuliwa zaidi la biashara huru likiongeza kambi zingine mbili za kibiashara za afrika jumuiya ya afrika mashariki eac na jumuiya ya maendeleo ya kusini mwa afrika sadc
viungo vifuatavyo vina nguvu za maamuzi kulingana na mikataba sera za chini zifuatazo hufanya mapendekezo kwa viungo vya hapo juu world of our own ni albamu ya tatu kutoka kwa kundi la vijana wa kiingereza westlife
ilifanikiwa kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki ya uingereza kujumuisha vibao kama uptown girl ufalme wa muungano when you re looking like that uk queen of my heart world of our own na bop bop baby
angel sarah mclachlan wimbo huu asiliaya ya video yake ilitolew nchini taiwan nyimbo za i wanna grow old with you if you re heart s not in it evergreen wimbo ambao baadae ulikuja kuimbwa ba will young nyimbo zote hizi ziliweza kufika hadi nchini ufilipino
world of own ulifanikiwa kuuza zaidi ya kopi milioni 
albamu hii ilitolewa pia kwa mara ya pili katika albamu yao ya coast to coast tar januari oleo la asia likijumuishwa na diski za ziada pia linajumuisha nyimbo kama vile stephen appiah amezaliwa mnamo desemba mwanakandanda wa kimatiafa wa kiungo cha kati kutoka ghana na ni nahodha wa timu ya kitaifa ya kandanda ghana
kwa sasa anaichezea klabu ya bologna katika ligi kuu ya italia ya serie a
appiah alianza wasifu yake katika klabu ya mtaa ya hearts of oak mwaka akiwa na umri wa miaka 
mwaka wa alifanyiwa majaribio na klabu ya galatasaray sk kuchezea kikosi chao cha vijana lakini hakutiwa saini na alirudi kwa klabu yake ya hearts ya oak
mwaka wa kiungo huyu wa uingereza ya crystal palace
alikaa huko kwa muda wa misimu mitatu na ilikuwa katika uwanja wao crystal palace wa selhurst park ambapo aligeuka kutoka kuwa mshambuliaji hadi kuwa mchezaji wa kiungo mwenye dutu
appiah alishikilia jukumu la kulinda safu ya ulinzi katika mechi yake ya kwanza dhidi ya derby
mwaka wa uhamisho wake kwenda klabu ya parma ulitumbukia nyongo baada ya kuambukizwa na virusi ya hepatitis lakini appiah alipona kutoka kwa ugonjwa huu kuihamia parma katika majira ya joto ya mwaka wa 
kama mchezaji wa mara kwa mara wa lombardians appiah alifunga mara saba katika mechi 
hii iliwahamasisha mabingwa watetezi wa serie juventus kwa talanta zake
mwaka wa stephen appiah aliteuliwa na kumaliza katika nafasi ya kwa tuzo la mchezaji bora wa mwaka wa bara afrika
alienda kufurahia msimu imara wa kwanza katika klabu ya juventus katika uwanja wa stadio delle alpi kwa kucheza mechi za serie a kucheza katika fainali ya coppa italia iliyoshindwa na klabu ya lazio katika mechi zote mbili za marudiano na kucheza mechi yake ya kwanza katika kombe la mabingwa barani ulaya
ingawa appiah alipoteza nafasi yake katika timu ya kwanza kwa manuele blasi mapema katika msimu wake wa pili alicheza mechi za serie huku juventus ikiishinda taji la serie kwa mara wa 
mnamo julai yeye alihamishwa kutoka juventus kwenda fenerbah e sk mabingwa watetezi wa ligi kuu ya uturuki kwa kitita cha yuro milioni 
alishinda taji ya ligi kuu ya uturuki akiwa katika klabu ya fenerbah e katika mwaka wa mia moja tangu kuanzishwa kwa klabu
katika mwisho wa msimu wa appiah alionyesha hamu ya kuhama kutoka fenerbah e ijapokuwa klabu ilitaka kuendeleza mkataba wake wa wakato huo
baada ya jeraha la goti lililomweka nje ya mchezo kwa muda mrefu appiah aliingia kama mbadala katika mechi ya fenerbah e ya ligi ya mabingwa barani ulaya dhidi ya psv eindhoven tarehe novemba kuashiria kupona kwake kamili
appiah alikwenda nchini italia na kufaulu katika ukarabati wa jeraha lake
jeraha hili la muda mrefi lilimlazimu kiungo huyu wa kati kukosa kushiriki katika mchuano wa kombe la mataifa ya afrika la mwaka wa ambayo ghana walibanduliwa katika hatua ya nusu fainali
alifaulu kuachiliwa kwa bure na klabu yake ya fenerbah e kutokana na matatizo yake ya kuumia kila mara
appiah alienda kujaribiwa na klabu yenye makao mjini london tottenham mnamo januari akiwa na mtazamo wa kupewa mkataba wa kudumu wa miezi hata hivyo wasiwasi kuhusu goti lake na kiwango chake cha mazoezi kulisababisha kutopewa kwake kwa mkataba kwani spurs ilichukua fursa ya kumsaini wilson palacios kutoka wigan athletic badala yakr
mwezi uliyofuata appiah alikwenda majaribioni katika klabu ya fc rubin kazan lakini mabingwa hawa wa urusi waliamua dhidi ya kumsaini mchezaji huyu kwa sababu ya wasiwasi wa kiwango chake cha mazoezi
licha ya kuwa bila klabu tangu kuondoka kwake kutoka fenerbah e mnamo juni appiah alibakia mchezaji wa mara kwa mara na timu ya kitaifa katika msimu wotw wa 
mnamo novemba bologna alitangaza kumaliza kumsaini appiah kwa uhamisho wa bure
appiah ana lebo ya nguo iitwayo stepapp ambayo itatolewa mwishoni mwa novemba katika mji wake wa nyumabni wa accra huku pesa zote ambazo zitalipwa kwa ajili ya nguo hizi zikipelekwa kwa stepapp foundation
lebi hii ya nguo itatolewa kwanza barani afrika kabla ya kuwasili barani ulaya na marekani katika miezi zifuatazo
pamoja na timu ya kitaifa ya ghana ameshiriki katika kombe la dunia la vijana wasiozidi umri wa miaka mwaka wa mashindano ya vijana ya miaka ya na shindano la olimpiki la mwaka mwa na kombe la dunia la mwaka wa ambapo timu hiyo ya kitaifa ilifika katika hatua ya raundi ya pili
hoteli za serena ni mnyororo wa hotelii zinazoendeshwa nchini afghanistan kenya msumbiji pakistan rwanda tanzania na uganda
ni mojawapo wa makampuni yanayounda aga khan fund for economic development akfed sehemu ya aga khan development network akdn ya kutengeneza faida
kundi hili hufanya biashara chini ya jina tourism promotion services tps serena
kampuni hii imeorodheshwa katika soko la hisa la nairobi na ina mali barani afrika
hotelii ya serena ya nairobi ya nyota tano ndio hotelii kuu zaidi katika kundi la hotelii za serena
inashirikisha vyumba na vyumba vikuu suites pamoja na jumba kuu moja la rais
klabu ya maisha health kwa ubishano ndio bora zaidi nchini afghanistan
pamoja na mali zingine kadhaa za serena hotelii hii ni mwanachama wa hotelii zinaongoza duniani
hoteli ya nyota tano ya serena katika mji mkuu wa islamabad nchini pakistan ilichorwa na mbunifu maarufu kutoka pakistani nayyar ali dada na ilifunguliwa mwaka wa 
sakafu ya juu ya hoteli hii inasehemu ya karamu na sehemu kubwa la nyasi lenye uwezo wa kushikilia wageni 
hoteli ya serena ya kampala ni hoteli ya nyota tano iliyozungukwa na ya mabustani na eneo kubwa lenye nyasi nzuri zilizosawa
hoteli hii ina helipad sehemu ambayo ndege aina ya helikopta hutua ya kibinafsi
hoteli hii pia inajivunia makao ya kibinafsi pamoja na vyumba ya utendaji na vyumba kuu suites moja ambayo ni ya rais
hoteli hii ilikuwa sehemu ambao ilichaguliwa kuwa mwenyeji wa malkia elizabeth wa ii wakati wa mkutano wa wakuu wa serikali ya jumuiya ya madola mwaka wa chogm 
karibu na hotelii hii ni kituo cha mkutano cha kimataifa cha serena cha kampala ambacho kina uwezo cha kushikilia wajumbe na uwezo wa kutafsiri kisamtidiga hadi lugha tisa
mapema mwaka wa serena ilichukua usimamizi wa mali mbili nchini rwanda kutoka southern sun
hoteli hizi zimebadilishwa majina kuwa hoteli ya serena ya kigali na hoteli ya serena ya ziwa kivu
hoteli ya nyota tano ya serena ya kabul ilifunguliwa katika mji mkuu wa kabul afghanistan mwaka wa na zingine kwa sasa zinapangiwa kufunguliwa katika miji mikuu ya afghanistan ya mazar e sharif na herat
mnamo januari hoteli ya serena ya kabul nchini afghanistan ilikuwa shabaha ya mashambulizi ya ugaidi na ilijumuisha wauaji wanaotumia bomu magaidi wanaotumia bunduki aina ya machine gun na magaidi wenye bomu ya aina ya grenade
watu saba waliuawa katika shambulio hilo wakiwa ni pamoja na mwandishi wa habari kutoka norwayna raia wa marekani
iliyounganishwa nchini india thailand afrika ya kusini na amerika ya kusini fortuner imeundwa vizuri kwa mtindo wa toyota hilux pickup
ina safu tatu ya viti na inapatikana katika mfumo wa kusonga na manne na magurudumu mawili ya nyuma fortuner ni sehemu ya mradi wa imv wa toyota nchini thailand ambao pia ni pamoja na toyota hilux innova katika indonesia
gari hii iliundiwa nchini thailand na wahandisi wa thai na kijapani
idadi ya injini chaguzi zinapatikana kutegemea nchi ya mauzo ikiwa ni pamoja 
 liter tr f na 
 liter gr f v petroli na variable valve timing och kd ftv na 
 kd ftv mtindo ya diseli yenye turbocharger
ngazi za trimu ni ni na luxury zinazosonga kwa magurudumu ya nyuma za dizeli na petroli na inayosonga kwa magurudumu manne inayotunia dizeli na petroli
turbo ya kawaida ya dizeli ina eneo la kuingiza hewa iliyo juu ya gari
mwaka wa toyota thailand ilikomesha mtindo wa nne gurudumu ya petroli na kubadilisha kuwa gurudumu mbili mtindo wa petroli
hii gari ndiyo inatouzwa kwa ukubwa katika jamii ya suv ppv katika philippines na thailand
inaunganishwa bidadi karnataka tawi la kakirloskar la kampuni binafsi la toyota kutumia viungo vya ckd vya kuagizwa
fortuner ilianzishwa mwaka wa wakati wa onyesho la kimataifa ya jakarta la magari
inauzwa katika 
 na 
 v
baadaye toleo la 
 liliongezwa
trimu ya 
 dizeli haiuzwi rasmi nchini indonesia
iliagizwa hasa kwa masoko ya na kalimantan ambayo imeuzwa kwa wingi
 ina gia ya kujiendesha ya spidi nakusonga kwa gurudumu mbili na injini ya petroli cc 
mtindo huu unauzwa kwa wingi katika miji mikubwa kwa sababu ya gia yake kya kujiendesha
 x 
 na x 
 huja jtu na gia za kujiendesha
 baadaye iliongezwa kwenye soko inayo injini ya 
 dizeli na kushutumiwa kwa kuwa na nguvu kiasi ikilinganishwa na ukubwa wake
mtindo wake wa mwili umeshutumiwa vikali kwa kuwa si imara inaposonga mwendo wa kasi
licha ya haya fortuner anafurahia mafanikio bila kujali kuwa inapatikana katika gia ya kuendeshwa kwa sababu ya toyota inaaminiwa na wengi wa wananchi wa indonesi
hata hivyo injini ya dizeli 
 injulikana kuwa fanisi zaidi na kudumu katika muda mrefu
katikati mwa mwaka wa toleo nlingine liliongezwa kwenye nstari ambayo ni pamoja na 
 automatiki uya spidi 
wamiliki wa 
 ya gia ya kuendeshwa walishutumu mtindo huo wakisema kwamba mtindo wa gia ya kuendeshwa ulikuwa hauna nguvu na kuongeza gia ya kujiendesha kungeharibu zaidi
katika uzinduzi wake fortuner iliuzwa kwa wingi lakini kamwe haikuuzwa kuliko honda cr v na nissan x trail kwa sababu hizi ni aina ya suv na zina ufanisi zaidi na kuwa bora kwa matumizi ya mijini
katika maeneo ya kijijini fortuner ni maarufu kwa kuwa inaweza kubeba watu wengi
rais wa indonesia susilo bambang yudhoyonoanamiliki fortuner ya kijivu ya na mara nyingi huonekana wakati wa kampeni za hivi karibuni zauchaguzi wa rais 
toyota fortuner inauzwa katika malaysia katika mtindo miwili 
 v na 
 g
 v hubeba injini ya silinda valvu dohc vvt i petroli pamoja na nguvu inayofika rpm na upeo wa rpm
 v inapatikana tu katika gia ya kujiendesha ya spidi inayo ect
 g ina injini ya dohc turbo dizeli inayotoa rpm na tokiya rpm
 g awali ilipatikana kwa gia ya spidi tu lakini mtindo wa mwaka wa una gia ya kujiendesha ya spidi 
fortuner ilianzishwa mwaka wa kujaza pengo kati ya rav na land cruiser
inauzwa katika mitindo mitatu 
 g petroli 
 g dizeli na 
 v dizeli
mtindo wa 
 g ina injini ya toyota lita tr f pamoja na teknolojia ya vvt i teknolojia ambayo inazalisha ifikapo rpm na wa moment ifikapo rpm
mtindo wa 
 g kwa upande mwingine una injini ya lita liter kd ftv inayotumia dizeli teknolojia ya d d ambayo inatowa hp ifikapo rpm na toki ya rpm
 v ambayo ni lahaja ya juu ndiyo x pekee tu katika anuwai lahaja za awali ni x 
ina injini kd ftv injini pamoja na d d teknolojia ambayo inazalisha ifikapo rpm na wa moment saa rpm
lahaja zote za x dizeli za 
 l huja katika aina zote mbili za gia ya kuendeshwa na kujiendesha wakati zingine huja katika mfumo wa gia ya kujiendesha
fortuner ndiyo suv bora katika filipino licha ya ushindani kutokana na suv mpya kama honda crv na hyundai tucson na hata vile vile ford everest na mitsubishi montero spoti
fortuner ilianzishwa mwaka wa na mara moja kuwa maarufu na wanunuzi wa suv
tatizo ilikuwa kutafuta mahali ya suv hii katika mijini ya kichaak ya singapore
baadhi ya matatizo ni pamoja mahali pa kupakiakwani ina urefu wa mita 
 na baadhi ya maeneo ya kupakia hayawezi kuchukua urefu huo
toleo la mwaka wa iko tayari lakini ni chache kuliko katika singapore
toleo linalo mabadiliko madogo madogo ya toyota fortuner lilizinduliwa agosti mwaka wa kama mtindo wa 
ina mataa mapya mataa ya nyuma mapya radio yenye dvd navigation mfumo bluetooth sura ya ndani mpya yenye mwanga kiti cha dereva kinachotumia umeme katika trimu ya x kidhibiti hewa kwenye dari kidhibiti utulivu na mfumo wa breki wa umeme pamoja na kisaidizi breki ambacho kimechukua nafasi ya lspv katika baadhi ya mifano
pia inasonga kwa magurudumu manne awd kwa mara ya kwanza
grilina mataa yake ya mbele mpya yanafanana na ya toleo la la toyota land cruiser
kuna mitindo yake minne 
 x luxury x x na 
 x 
habari na picha za lhd ya na rhd toyota fortuner ref ikilinganishwa na ukubwa wa asili gari hii ya kei upana kiasi wa gurudumu inasonga kwa miguu yote na chaguo la asili au lenye injini ya turbo yenye cc na silinda nne
umaarufu wa gari hii uliongoza mitsubishi kuunda toleo zingine kadhaa zikiwemo iron cross desert cruiser white skipper na duke
mnamo oktoba mwaka wa kanuni za gari hii ya kei kanuni ziliangaliwa upya na pajero mini iliongezwa upana na urefu
tangu mwaka wa mitsubishi imekuwa ikiundanissan kix mtindo wa oem wa pajero mini na kuanzisha mpanggio sawa ambao unaendelea wa mitsubishi ek nissan otti
federico kiko macheda amezaliwa agosti ni mwanakandanda mwenye uraia wa kiitalia ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya ligi kuu ya uingereza ya manchester united
alijiunga na manchester united kutoka lazio mnamo septemba 
alizaliwa katika mji mkuu wa roma na alianza wasifu wake wa kandanda na upande wa mtaa ujulikanao kama lazio
kufuatia familia yake kuhamishwa kwa uingereza yeye alijiunga na klabu rasmi kama bitr dande tarehe septemba na ilianza miaka mitatu udhamini katika klabu ya academy
akufuatia familia yake kuhamishwa nchini uingereza alijiunga na klabu rasmi kama mwanafunzi tarehe septemba na ilianza udhamini wa miaka mitatu katika academy ya klabu ya manchester united
alikwenda moja kwa moja kwa timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya manchester united na alifunga bao la kipekee la mechi katika mechi yake ya kwanza ushindi wa ugenini dhidi barnsley tarehe septemba 
katika msimu wake wa kwanza na klabu alimaliza kama mfungaji bora wa mabao kwa timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya manchester united na jumla ya mabao katika mechi alizoichezea timu hiyo ya vijana na hata pia alicheza mechi yake ya kwanza kwa timu hifadhi mnamo februari wakati aliingia dakika ya kama mbadala wa gerard pique katika kushindwa kwa dhidi ya liverpool
tarehe mei macheda alipata medali ya ushindi katika kombe la manchester senior alipotajwa kama mbadala ambaye hakutumiwa kwa kushinda wa dhidi ya bolton wanderers kwenye fainali
macheda alisaini mkataba wake wa kwanza wa kitaalamu na manchester united katika sherehe ya siku yake ya kuzliwa ya mnamo agosti 
katika msimu wa aliendelea kushiriki katika timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka huku pia akiichezea timu hifadhi mechi chache
kuelekea mwisho wa msimu macheda alifurahia kuichezea timu hifadhi mechi nyingi kwa kufunga mabao nane katika mechi nane pamoja na mabao tatu katika sarea ya dhidi ya newcastle united tarehe machi na alituzwa kwa kuchaguliwa kwa mara ya kwanza kama mbadala wa timu ya kwanza katika mechi dhidi ya aston villa tarehe aprili 
huku united ikiongozwa na aston villa na ikielekea mwisho ya tatu ya mechi meneja alex ferguson alimbadilisha macheda kwa nafasi ya nani baada ya mechi kuchezwa kwa muda wa saa moja
baada ya cristiano ronaldo kusawazishia united katika dakika ya macheda aliishindia manchester united mechi kwa mgeuko uliyomhepa difenda wake kufuatiwa na juhudi yake aliyouchonga kutoka ndani ya eneo la penalti katika dakika ya tatu muda wa ziada
lugha saidizi ya kimataifa ni lugha ya kuundwa iliyoundwa kwa ajili ya mawasiliano kati ya watu toka mataifa mbalimbali
macheda alitajwa kwenye benchi kwa mechi mbili zijazo za manchester united kwanza dhidi ya porto katika mechi ya kwanza ya robo fainali ya ligi ya mabingwa barani ulaya na kisha dhidi ya sunderland katika ligi na katika mechi alicheza mechi yake ya pili kwa timu ya kwanza ya klabu
sekunde baada kuingia uwanjani kama mbadala wa dimitar berbatov macheda alikuwa ameuweka mpira nyuma ya wavu kwa mara ya pili katika wasifu wake wa manchester united risasi yake ilimgonga kidogo michael carrick na kumpita mlinda lango wa sunderland craig gordon na kuingia kwenye lango la sunderland
huku alex ferguson akiamua kuwapumzisha wachezaji wake wa majina kubwa kwa ajili ya nusu fainali ya kombe la fa cup dhidi ya everton mnamo aprili macheda alianzishwa mechi yake ya kwanza kwa jezi la manchester united
hata hivyo kwa mara ya kwanza katika wasifu wake wa manchester united alishindwa kufunga na aliondolewa kwa ajili ya dimitar berbatov muda wa ziada ulipoanza
alianza mechi yake ya kwanza ya ligi katika ushindi wa dhidi ya middlesbrough mnamo mei yeye alihusika katika mjengo wa bao la park ji sung lakini alishindwa kufunga bao la kibinfsi na aliondolewa dakika kumi baada ya kuanza kwa nusu ya pili
mwishoni mwa msimu wake wa kwanza katika timu ya manchester united ya kwanza macheda alitajwa kama mchezaji wa mwaka wa jimmy murphy academy kama utambulisho kwa utendaje wake katika timu za vijana wasiozidi umri wa miaka timu hifadhi na timu ya kwanza
tarehe desemba macheda alisaini mkataba mpya wa miaka minne na manchester united ambayo ingemfunga kwa klabu hadi juni mwaka wa 
kabla ya mashindano ya kandanda vijana wasiozidi umri wa miaka ya uefa mwaka wa macheda alitajwa katika kikosi cha italia cha wachezaji ambao ilifaa kupunguzwa hadi wanachama kwa ajili ya mashindano
hata hivyo macheda alikosa nafasi na hakutajwa katika kikosi cha mwisho
mnamo agosti alicheza mechi yake ya kwanza ya timu ya vijana wasiozidi umri wa miaka ya italia katika mechi ya kirafiki dhidi ya urusi
macheda anaishi washway road katika sehemu ya sale greater manchester
mapema asubuhi ya julai macheda s nyumbani mara walengwa na wanyang anyi ambaye aliiba fedha taslimu na vitu vingine
rafiki ya macheda alipata jeraha kichwani wakati wa wizi
mitsubishi fuso fighter ni jamii ya gari ya biashara ya magari ya mitsubishi fuso
ilipatikana katika aina ya malori makubwa na malori ya ukubwa wa wastani
mengi ya malori makubwa na yenye ukubwa wa wastani yana alama ya fighter mbele ya lorie lakini kwa kawaida alama ya mitsubishi hutumika nyuma ya gari
katika marekani washindani wake wakuu ni bering md chevrolet toleo la w gmc toleo la w isuzu frr fsr ftr na ud 
na washindani kutoka japani ni isuzu forward nissan dizeli condor hino ranger
more than words ni wimbo ulioimbwa na wanamuziki wanaoimba muziki wa wa midundo ya rork wa kundi la extreme
mpiga gitaa katika wimbo huu anaitwa nuno bettencourt na sauti zimetiwa na gary cherone na sauti za huruma kutoka kwa bettencourt
wimbo huu ulitoka mwaka katika albamu yao ya
wimbo wenyewe unajaribu kumuuliza mlengwa kuonesha upendo wake zaidi ya maneno
pia ulifika katika nafasi ya pili katika chati ya muziki ya nchini uingereza ambako kundi hili lilikuwa na mafanikio kabla ya kuingia katika soko la marekani
japokuwa walishawahi kufanya vizuri katika chati mbalimbali za nchini marekani lakini wimbo huu ndio uliowafikisha juu zaidi katika chati za muziki za marekani wimbo wa more than words ulifuatiwa na wimbo mwingine wa hole hearted ambao kidogo ulikuwa na mapigo ya haraka kuliko more than words lakini hata hivyo uliweza kufika katika nafasi ya nchini canada
nchi inayoendelea ni neno linalotumiwa kuashiria taifa lenye kiwango cha chini cha nyenzo za uendelezi
hakuna ufafanuzi hata mmoja unaotambuliwa kimataifa wa nchi iliyoendelea na viwango vya maendeleo vinaweza tofautiana kati ya nchi zinazosemekana kuwa zimeendelea na baadhi ya nchi zinazoendelea zikiwa na viwango vya juu vya maisha
baadhi ya mashirika ya kimataifa kama benki ya dunia hutumia uainishaji wa kihesabu pekee
benki ya dunia huchukulia nchi zote zenye mapato ya chini na ya wastani kama zinazostawi
katika uainishaji wake wa hivi karibuni uchumi wa nchi uligawanywa kwa kutumia pato la taifa la kwa kila mwananchi
mwaka wa nchi pato la taifa kwa kila mwananchi chini ya us 
 zilihesabiwa kama zinazostawi
taasisi nyingine hutumia fasili zisizokuwa maalumu sana
nchi zenye uchumi ulioendelea zaidi kuliko nyingine zinazoendelea lakini ambazo bado hazijaonyesha kikamilifu ishara za nchi iliyostawi huwekwa pamoja katika kundi la nchi zenye viwanda vingi
kofi annan aliyekuwa katibu mkuu wa umoja wa mataifa alifafanua nchi iliyostawi kama ifuatavyo
nchi iliyostawi ni nchi ambayo inaruhusu wananchi wake wote kufurahia maisha ya huru na afya katika mazingira salama
lakini kulingana na divisheni ya takwimu ya umoja wa mataifa katika karne ya kundi la awali la nne asia tigers mikoa hong kong singapore korea ya kusini na taiwan ni kufikiriwa yaliyoendelea kanda au maeneo pamoja kupro israeli malta na slovenia ni kufikiriwa wapya nchi zilizoendelea
imf hutumia mfumo wa uainishaji unaozingatia per capita kiwango cha mapato mauzo ya mseto hivyo mafuta nje kwamba wana high per capita gdp asingeweza kufanya advanced klassificering kwa sababu karibu ya bidhaa zinazouzwa nje ni mafuta na shahada ya ushirikiano katika mfumo wa kifedha wa kimataifa
benki ya dunia huainisha nchi katika vikundi vinne vya mapato
nchi za mapato ya chini zina pato la taifa kwa kila mwananchi la us au chini
mapato ya chini katikati ni nchi zenye pato la taifa kwa kila mwananchi la us 
nchi za mapato ya juu katikati ni nchi zenye pato la taifa kwa kila mwananchi la us 
nchi za mapato ya juu ni zile zenye pato zaidi ya 
benki ya dunia huainisha nchi zote zenye mapato ya katikati na ya chini kama zinazostawi lakini inabainisha kuwa matumizi wa neno hili ni kwa kurahisisha kazi tu na hayakunuiwa kuashiria kuwa nchi zote katika kundi hilo zinapata maendeleo sawa au kwamba nchi zingine zimefikia kiwango kinachotakikana au mwisho wa hatua za maendeleo
uainisho kwa mapato haumaanishi hicho ndicho kiwango haswa cha maendeleo kwa wakati huu
maendeleo ya nchi hupimwa kwa kutumia takwimu kama vile mapato kwa kila mwananchi gdp urefu unaotarajiwa wa maisha kiwango cha kujua kusoma na kadhalika
un imeanzisha hdi kiashiria cha jumla cha takwimu zilizotolewa hapo juu ili kupima kiwango cha maendeleo ya katika nchi mahali takwimu zinapatikana
nchi zinazostawi kwa ujumla huwa ni nchi ambazo hazijapata mafanikio muhimu katikaa sekta ya viwanda ikilinganishwa na idadi ya raia wake na ambazo mara nyingi huwa na hali ya wastani au chini ya kiwango cha maisha
kuna uhusiano mkubwa kati ya mapato ya chini na kiwango cha juu cha ukuaji wa idadi ya watu
maneno yanayotumika kujadili nchi zinazostawi hurejelea nia na miundo ya wanayoyatumia maneno haya
maneno mengine yanayotumiwa wakati mwingine ni nchia ambazo hazijaendelea sana ldcs nchi ambazo zimeendelea kidogo zaidi ledcs mataifa yasiyoendelea au mataifa ya dunia ya tatu na mataifa ambayo hayajastawi kiviwanda
kinyume na hayo upande ule mwingine unaitwa nchi zilizostawi nchi zilizoendelea zaidi kiuchumi medcs mataifa ya dunia ya kwanza na mataifa yaliyostawi kiviwanda
ili kudhibiti neno la tasfida la zinazostawi mashirika ya kimataifa yameanza kutumia neno nchi ambayo haijastawi kiuchumi ledcs kwa mataifa maskini ambayo hayawezi kuonekana kama yanayostawi
yaani ledcs ndio kundi maskini zaidi kati ya ldcs
hii inaweza kudhibiti dhidi ya imani kuwa kiwango cha maisha katika nchi zote zinazostawi ni sawa
kuna ukosoaji kwa matumizi ya neno nchi inayostawi
jina hilo linadokeza kuwa chini kwa nchi inayostawi ikilinganishwa na nchi iliyostawi ambalo nchi nyingi kama hizo hazipendelei
huchukulia kuwa kuna haja ya kustawi kwa mtazamo wa magharibi wa maendeleo ya kiuchumi ambayo nchi nyingi kama vile cuba zimechagua kutofuata
neno zinazostawi inadokeza kuwa na mwendo na haibainishi kwamba maendeleo yanaweza kuwa yanashuka au kusimama katika baadhi ya nchi hasa zile za kusini mwa afrika yaliyoathirika zaidi na vvu ukimwi
jina hili linadokeza usawa kati ya nchi hizo ambazo zinatofautiana sana
pia linadokeza usawa katika nchi hizo ilhali utajiri na afya ya vikundi vilivyo tajiri na maskini vinatofautiana sana
nchi zifuatazo zinaochukuliwa kama zinazoibukia na kustawi kiuchumi kulingana na ripoti ya mtazamo wa uchumi wa dunia ya shirika la fedha la kimataifa ya oktoba 
nchi mara nyingi huwekwa ndani ya makundi manne hafifu ya maendeleo
kila kikundi kinajumuisha nchi zilizotajwa katika makala yake
neno taifa linalostawi sio lebo ya aina maalumu au sawa ya tatizo
nyota ndogo jina lake la kweli ni mwanaisha abdalla na alizaliwa mwaka wa tarehe kamili bado haijabainika ni mwanamuziki kutoka kenya ambaye huimba nyimbo za pop ambazo zimechanganywa na taarab
ndogo anatoka katika mji mkuu wa mwambao wa mombasa
alikuwa mwanafunzi wakati mmoja katika maisha yake lakini aliacha skuli kwa sababu zisizojulikana na baada ya kuacha skuli alifanya kazi kama mjakazi wa nyumba
babake atib abdala pia alikuwa mwanamuziki katika bendi ya mtaa lakini nyota ndogo hakuchukua wasifu wa muziki hadi alipokuwa furahishwa sana na maneno katika muziki wa kundi la hip hop la k south
baadaye talanta yake iligunduliwa na andrew burchell mtengeneza muziki mwenye makao katika mji mkuu wa mombasa
nyota ndogo ametoa albamu tatu chereko nimetoka mbali na mpenzi
alishinda tuzo la kisima kwa kuwa mwimbaji bora muziki wa taarab mwaka wa mwimbaji bora wa kike mwaka wa 
alikuwa na teule tatu katika tuzo za kisima za mwaka wa 
aliteuliwa kwa tuzo la msanii bora wa kike wa kenya katika tuzo za pam mwaka wa 
wimbo wake wa watu na viatu uliteuliwa kama wimbo bora wa afrika ya mashariki mwaka wa katika tuzo za muziki za tanzania
alishirikiana pamoja na mwanamuziki nonini kwenye wimbo wa nibebe na alishirikiana pia na kundi la necessary noize katika wimbo wa nataka toa
mwaka wa alijiunga na kundi la calabash band lakini aliiacha kundi hilo mwaka uliyofuata kujiunga na kundi la la destinee na mwaka wa alijiunga na bendi iitwayo black ice
kisha akaamua kuacha mambo ya vikundi na bendi ya muziki na kuanza kuimba pekee yake kama mwanamuziki wa kibinafsi
lugha saidizi ya kimataifa inayozungumzwa zaidi ni kiesperanto
alitoa wimbo wake wa kwanza uliyokuwa unaitwa sitaki ikiishirikisha kundi la k south katika mwisho wa mwaka wa iliyotayarishwa na samawati studios
amewatumbuiza wapenzi wa muziki katika matamasha mbalimbali nje ya nchi zikiwemo tamasha ya filamu ya kimataifa ya zanzibar mwaka wa na tamasha ya mundial mjini tilburg uholanzi miaka wa na 
mercy myra alikuwa sehemu ya kundi la the divas of the nile ambayo ilishirikisha wanamuziki wanne wa kike wa kenya
wanamuziki wake wengine walikuwa suzzana owiyo achieng abura na princess jully
kundi hili liliwatumbuiza wageni waliohudhuria tamasha ya mundial mwaka wa 
alihamia nchi ya marekani mwaka wa na hivyo basi akasahaulika na vyombo vya habari na wapenzi wa muziki
mwaka yeye alishinda best female artiste jamii katika msanii awards kuheshimu us makao wanamuziki wa kenya
bop bop baby ni wimbo kutoka kwa westlife wimbo huu ulitoka kama single mwaka 
wimbo huu uliandikwa na wanakikundu wa bendi hii shane filan brian mcfadden na kutayarishwa na chris o brien na graham murphy
tanbihi wimbo huu umeshika nafasi ya kwanza katika baadhi ya redio za nchini ufilipino
mwanzo video hii ilitrakiwa kuongozwa na vaughn arnell na ilitakiwa kuwaonesha westlife wakiwa mbele ya ndege ya nchini humo lakini baadae video hii iliongozwa na maz pamoja na diana na kuwaonesha vijana hawa wakiwa mbele ya pango la jumba la zamani
mitsubishi fuso canter ni moja ya magari madogo ya kibiashara uiliyoundwa na kampuni ya mitsubishi fuso ya lori na basi
aina hii ya lori ilipatikana katika ujapani na baadhi ya nchi nyingine za asia ingawa pia iliuzwa katika marekani mwishoni wa miaka ya na hadi sasa
uundaji ulianza mwaka wa pamoja na magari ya kwanza ya kwenda asia
nchi zingine za ulaya na marekani ambazo zilizgiza gari hii au ziliunda ni pamoja na ulaya mmashariki ya kati na amerika kaskazini
asia pacific ilikuwa soko nyingine mpaka mwanzoni wa miaka ya 
katika masoko mengi canter ilikuwa ghali sana na nafasi yake ilichukuliwa na lori ya mitsubishi fuso wakati kwamba mtindo huu uliweza kupatikana soko ya duniani kote mwanzoni wa vmiaka miaka ya 
australia pia ilikuwa soko maarufu ya canter kwa kiasi kwamba ilikuwa iliundiwa huko kuanzia miaka ya kwa kutumia vipengele vya kawaida
mitindo mingi ya lori hii inatambulika kwa alama ya canter iliyo mbele ya lori hii lakini kwa kawaida alama ya mitsubishi huwa nyuma
katika amerika washindani wakuu ni bering ms chevrolet toleo la w gmc toleo la w isuzu npr nqr na ud 
na katika japani washindani ni isuzu elf ud atlas toyota dyna hino dutro
katika mwishoni wa mwaka wa canter mpya ilizunduliwa pamoja na usalama kuwa suala kuu
pia lori ilitokana na canter canter eco hybrid ilizinduliwa
canter imekuwa ikiundwa na mitsubishi fuso katika tramagal ureno tangu mwaka wa 
kiwanda kinafikia na uwezo wa uundaji wa madari kwa mwaka na kila muda una wafanyakazi takriban oktoba 
zaidi ya magari yameundiwa hapa hadi sasa
uundaji wa juu uliodhibitishwa na viwango vya iso pamojana majaribio makini na ukaguzi bora husababisha lori ngumu na ya kuaminika
katika ngazi ya mtaa mitsubishi canter fuso huuzwa kupitia mtandao wa magari ya kibiashara ya mercedes benz
passat ni meli ya kijerumani ya aina ya milingoti minne kwenye ngamani yake na ni mojawapo wa meli za flying p liners meli maarufu za kampuni ya kijerumani ya f
laeisz
jina passat linamaanisha upepo wa biashara katika kijerumani
yeye ndiye mmoja wa meli chache zilizobaki za aina ya windjammers zinazokazia upepo
ilizinduliwa katika mwaka wa kwa kiwanja cha blohm voss hamburg meli hii ilitumika kwa miongo mingi kama meli ya shehena mpaka wakati kulikokuwa na meli zilizotumia mvuke
katika mwaka wa iliuzwa kwa gustaf erikson wa finland
meli hii ilishiriki katika mashindano ya meli za kitambo iliyohusu kushindana karibu na cape horn na meli zingine za kitambo
miongoni mwa watu waliofanya kazi kwa meli hiyo ni niels jannasch aliyefanikiwa na kuwa mkurugenzi wa jumba la kumbukumbu la usafiri kwa atlantiki canada
katika mwaka wa passat na pamir meli isiyofanana na passat zilifanywa meli saidizi katika shule ya meli za umarina zakibiashara za kijerumani
miaka sita baadaye passat iliachishwa kufanya kazi shule hiyo ya umarina baada ya pamir kuzama katika dhoruba kali
passat pia karibu izame na kuwa na hatima moja na pamir wakati shehena yake ilifunguka na kusongasonga
meli yenyewe sasa ni nyumba ya kupanga ya vijana ukumbi meli ya makumbusho na kumbusho la kihistoria ikiwa imehifadhiwa shamba la l beck ujerumani
dada meli kwake passat ni peking iliyonusurishwa na kuhifadhiwa kama meli ya makumbusho
peking ni kivutio katika jumba la kumbukumbu la south street seaport bandari ya new york marekani
pamir imejadiliwa mara nyingi kama dada meli ya passat kwa kuwa meli hizo zilionyeshwa zikiwa pamoja katika picha nyingi za miaka ya 
kwa meli hizi nane pangani petschili pamir na padua hazikuwa na dada meli za kweli
filamu za kweli na za kwanza za zipo katika filamu ya mafunzo ya heinrich klemme pamir kipande kidogo cha filamu hiyo ya kijerumani inapatikana katika tovuti ya ikionyesha passat katika sekunde za mwisho ikiwa imenusurika baada ya dhoruba katika mwaka wa 
toyota toyota shi ni mji ulio eneo la mikawa katika mkoa wa aichi ujapani mashariki ya nagoya
mji wa koromo ulilotangulia toyota ulikuwa maarufu kwa utayarishaji kuu ya hariri na akafanikiwa katika kanda mikawa kutoka meiji era kupitia kipindi taish 
baada ya mahitaji ya hariri malighafi kupungua katika ujapani na nje ya nchi mji ullianza kushuka
kushuka huku kulimtia moyo kiichiro toyoda binamu yake eiji toyoda ili kutafuta njia mbadala ya biashara ya familia ya viwanda vya gari
utafutaji uliongoza katika uwanzilishi wa kampuni ya toyota ya magari
mji huu ulipata hadhi ya mji tarehe machi mwaka wa 
mji huu ulibadilishs jina lake kuwa toyota mwaka wa na mwaka mmoja baadaye ukawa mji dada wa mji wa magari mwingine detroit michigan
toyota shi ni mapacha pia na eneo la derbyshire uingereza ambapo toyota huwa kama kituo cha uundaji
tarehe machi mwaka wa expo ilifunguliwa na makao yake makuu katika nagakute na shughuli za ziada katika seto na toyota
kituo kilicho karibu cha shinkansen ni kituo cha mikawa anjo mara nyingi hujulikana kama anjo lakini wakazi wa toyota hutumia kituo cha nagoya kwa sababu nozomi na hikarihazisimami mikawa anjo
tokugawa ieyasu ambaye alikuwa wa kwanza wa tokugawa shoguns alikuwa mmmoja wa familia ya matsudaira ambaye alidondoa jina hilo kutoka kijiji kilichokuwa na jina sawa sasa sehemu ya toyota
kizazi cha kwanza kilianzishwa mwaka wa corolla spacio pamoja na vipande vyake vya mwili kuwekwa muhuri katika muda mrefu wasambazaji wa toyota kanto autoworks ilianzishwa gari ngogo ya boksi mbili na kuuzwa kama corolla verso ambayo ilikuwa sawa kiutalamu na avensis katika ulaya na ya spacio katika new zealand
iliyozinduliwa mwaka wa toyota corolla spacio verso katika ulaya ilihamia kwenye sura mpya mwaka wa na mitindo ya baadaye iliyoongeza mstari wa tatu wa viti vinavyojikunja nyuma
toyota spacio corolla pia inapatikana katika moroko
wikimania wa kila mwaka wa kimataifa wa wikimedia
mkutano wa kwanza wa wikimania ulifanyika mwaka huko nchini ujerumani
mkutano huu uliafanyika kunako mwezi agosti huko cambridge massachussetts marekani
wikimania ni mkutano wa kijamii na kisayansi ambao utajumuisha washiriki wa miradi ya wikimedia ili kubadilishana mawazo kujenga mahusiano na kutoa taarifa za tafiti na juhudi mbalimbali za miradi hiyo
mkutano huu hutoa nafasi pia kwa washiriki wa miradi ya wikimedia kukutana na kubadilishana mawazo na umma kuhusu miradi ya zana huria za teknolojia maarifa huria na miradi ya wiki duniani
mkutano wa wikimania ulifanyika kwa mara ya tatu kuanzia tarehe agosti katika mji wa taipei taiwan
mkutano wa kwanza wa wikimania ulifanyika nchini ujerumanikuanzia tarehe august
mkutano wa pili wawikimania ulifanyika agosti huko cambridge massachussetts marekani
wikimania ni mkutano wa kijamii na kisayansi ambao unajumuisha washiriki wa miradi ya wikimedia ili kubadilishana mawazo kujenga mahusiano na kutoa taarifa za utafiti na juhudi mbalimbali za miradi hiyo
mkutano huu hutoa nafasi pia kwa washiriki wa miradi ya wikimedia kukutana na kubadilishana mawazo na umma kuhusu miradi ya zana huria za teknolojia maarifa huria na miradi ya wiki duniani
mkutano wa kwanza wa wikimania ulifanyika katika mji wa haus der jugend at frankfurt germany kuanzia tarehe 
juma la mkutano huo ulijumuisha pia siku nne za maandalizi ya awali hacking days august ambapo kiasi cha waboreshaji walijadiliana juu ya mediawiki na namna ya uendeshaji miradi ya wikimedia
waendeshaji wa mkutano walikuwa jimmy wales ross mayfield ward cunningham na richard stallman ambaye aliongelea masuala ya hakimiliki na jamii katika utandawazi wa computer
karibu majadiliano yote yaliendeshwa kwa lugha ya kiingereza na kidogokidog kwa lugha ya kijerumani
wadhamini wa tukio hilo walikuwa answers
com socialtext sun microsystems doccheck na logos group
mkutano wa wikimania kwa mwaka ulifanyika kuanzia tarehe to mwezi wa nane katika ukumbi wa harvard law school s berkman center for internet society in cambridge massachusetts in the united states
wasemaji wa mkutano walikuwa ni jimmy wales lawrence lessig brewster kahle yochai benkler w mitch kapor mitch kapor ward cunningham na david weinberger
dan gillmor held citizen journalism unconference kila baada ya siku
hotuba zote za wales ziliandikwa na kuchapishwa na vyombo vingi vya habari vya kimataifa associated press
kikao cha kwanza cha taasisi kilimteua mzee yona kuwa mwenyekiti wa kwanza wa tatedo mr
estomih sawe kuwa makamu wa mwenyekiti mwalim meena katibu wa kwanza na dr maxwell alipendekezwa kuwa mshauri answers
com ilikuwa ndio mdhamini mkuu wa mkutano wa wikimania wakati huo makampuni ya amazon
com berkman center for internet society ya shule ya sheria ya harvard nokia w wikihoww wikihow were benefactors level sponsors wetpaint ask
com yahoo and socialtext yote yalidhamini katika kiwango kimoja cha udhamini na ibm faq farm elevation partners w one laptop per childone laptop per child and the sunlight foundation nayo yalidhamini kwa kiwango cha usaidizi wa wadhamini wakuu
kamati andazi tatu zaid ziliwasilsha tenda zao majiji ya london milan boston na toronto ni toronto na boston peke yake ndizo zilifuzu kuingia mzunguko wa pili kwa kuzingatia vigezo vya waandaji wa wikimania
kwa jiji la toronto wao wangefanyia katika ukumbi wa university of toronto s bahen centre
kama ulivyotangazwa kunako mwezi wa september wikimania was held in taipei jamhuri ya watu wa china katika mkutano wa taiwan kuanzia tarehe august 
ilikuwa ni kwa mara ya kwanza kuendesha mafunzo kwa watoa huduma
timu tatu zingine ziliwasilisha tenda zao kuomba kuandaa katika miji ya london alexandria and turin
tenda kwa ajili ya hong kong singapore istanbul na orlando ilishindwa kuweka mpangilio
mnamo tarehe august mwanahabari noam cohen wa new york times aliandika na kueleza namna ambavyo mkutano huo uliweza kuhudhuriwa na washiriki wasiopungua ukiwa na washiriki wengi kutoka katika nchi ya taiwan ambao walitaka kujifunza kuanzia siku za mwanzo ili kuwa na weledi katika masuala mbalimbali ya uandishi wa encyclopedia
warsha kwa njia ya matendo uilifanyika namna ya mashirikianao kwa njia ya amani lakini pia katika kujua nay ushiriki wa uchangiaji katika miradi yote ya kwa wale wenye weledi na wasio na weledi
ulifanyika mjini alexandria misri egypt kuanzia tarehe to july 
ulihudhuriwa na washiriki kutoka katika nchi duniani
alexandria was the location of the ancient library of alexandria katika ukumbi wa mikutano kulikuwa na maktaba ya kisasa kabisa ya bibliotheca alexandrina
mpaka kumwisho kulikuwa na miji mita na miji mingine ya atlanta na cape town
andiko kwa ajili ya mji wa karlsruhe london na toronto pia iliwasilishwa na baadaye walijiondoa wenyewe kwenye kinyang anyilo
kulikuwa na mkukanganyiko ilifikia hata watu kutaka kugomea kuhudhuria wikimania kwa sababu ya egypt s ikituhumiwa kuendesha zoezi la kuhakiki na kuwaweka watu magerezani kwa sababu ya kuanzisha mitandapo wakati wa utawala wa rais husein mubaraka wa nchi hiyo
mohamed ibrahim mhitimu wa alexandria university ambaye alifanya kazi kubwa ya kupeleka mkutano huo katika jiji la alexandria aliongea kupitia kituo cha redio cha bbc akisema nafikiri tuna haki ya kuendelea na kuwa na uhuru wa kujieleza katika kiwango cha juu
moja ya lengo lake ilikuwa ni kukuza lugha ya kiarabu arabic wikipedia ambapo alikuwa mchangiaji mzuri tangu mwaka 
waziri wa baraza la mawazi la misri ambaye alifungua mkutano kwa niaba ya rais husein mubaraka
mkutano ulifanyika buenos aires argentina kuanzia tarehe august 
ulihudhuriwa na washiriki 
maamuzi ya mwisho yakuwa kati ya miji ya buenos aires na toronto
brisbane na karlsruhe pia walipendekezwa lakini baadaye walijiondoa
mkutano wa ulifanyika kuanzia tarehe july katika ukumbi wa polish baltic philharmonic jijini gda sk poland
katika siku yake ya kwaqnza ya tarehe august mkutano huo ulilenga sana katika kuzungumzia mradi wa kitaaluma wawikisym
tenda kwa amsterdam na oxford wikimania lost by small margin
mkutano huu ulikuwa ndo wa kwanza kujikita katika masuala ya kiutamaduni hasa onesho la bendi ya philharmonic orchestra wakisherehekea miaka kumi tangu kufariki kwa mwanamuziki mtunzi wa poland w adys aw szpilman na maonyesho ya filamu ya truth in numbers
kwenye mkutano sue gardner mkurugenzi mtendaji wa wikimedia foundation alisema kwamba lengo la foundation ni kukuza ama kuongeza namba ya watembeleaji wa tovuti ya wikimedia kutoka milioni na kufikia million kwa mwezi katika kipindi cha miaka mitano ijayo
mkutano wa wikimania uilifanyika jijini haifa israel kuanzia tarehe august
ukumbi wa mikutano ulikuwa katika jumba la haifa auditorium badala ya ukumbi wa beit hecht cultural center on mount carmel
wasemaji katika mkutano walikuwa ni pamoja na yochai benkler fellow at the berkman center for internet and society katika chuo kikuu cha harvard na joseph m
reagle jr
wa mit mtunzi wa good faith collaboration the culture of wikipedia
mkuu wa kamati ya sayansi na teknologia wa knesset meir sheetrit pia alipata nafasi ya kuzungumza katika mkutano huo yonah yahav ambaye ni meya wa jiji la haifa
mmoja wapo wa wadhamini wa mkutano walikuwa ni chuo kikuu cha haifa university of haifa aug 
katika mahojiano na haaretz mwanzilishi wawikipedia jimmy wales alieleza kwamba kulikuwa na mgomo ulioitishwa na dhidi ya israel kama ilivyokuwa katika mkutano wa misri 
katika sherehe ya kufunga mkutano tarehe mwezi wa augost bwn jimmy wales alionyesha stampu ya kwanza ya mwaka ambayo ilitengenezwa maalum na shirika la posta la israel kama heshima kwa wikipedia ikitimiza miaka tangu kuanziswa kwake mwaka 
miongini mwa miradi ambayo ilijadiliwa ilikuwa ni pamoja na kushirikisha masuala ya utamaduni maktaba na maeneo ya makumbusho
after the conference participants were offered free tour of haifa jerusalem w nazareth nazareth or akko
mwenyenykiti shay yakir aliyekuwa anamaliza muda wake kwa shirika la wikimedia la israel alisema kwa waisrael kuandaa mkutano wa wikimania mwaka kwao ilikuwa kama kuandaa michezo ya olimpic
was held july at the george washington university in washington dc
in addition the u
department of state in conjunction with wikimania hosted conference labeled which focused on collaborative knowledge and the use of wikis in the public sector
maudhui ya mkutano huo yalikuwa ni mahitaji ya kuboresha vya zamani na dowdy interface pamoja na vifaa kazi vya tolwi kwa ajili ya wikimedia katika kuwahamasisha watumiaji wa tovuti za wikimedia kuipenda na kuwa rafiki kwa watumiaji wakiwemo pia wanawake
the atlantic featured charts displayed at the conference which showed how the number of new administrators has dropped precipitously over the last few years
wakati wa ufunguzi wa mkutano mwanzilishi wa wikipedia ndg
jimmy wales alizungumzia wikipedia blackout of january stating wakati nilipokutana viongozi wa kiserikali kidogo waliingiwa na hofu hata hivyo alitanabaisha kwamba haifungamani na siasa ila tu katika masuala muhimu ambayo matokeo yake kwa namna moja ama nyingine yana gusa kazi zetu
jimmy wales alikubaliana na mwendesha mjadala mary gardiner ambaye ni mwanzilishi wa ada initiative kwamba wikimedia iongeze kiwango cha wahariri wanawake
mary gardineraliendelea kusemaa kwamba mradi huu utaleta mabadiliko katika jamii hata kama si mradi wa uanaharakati jamii ya wikipedia inao wajibu katika mipango yake yote kwa watu popote pale duniani kwa kuwa tayari kuongeza namba ya mashirika mbalimbali kama miavuli ya wikipedia duniani pote
itafanyika tarehe july katika ukumbi wa chuo kikuu cha polytechnic hong kong
awali kulikuwa na michuano baina ya london uk bristol uk naples italy na surakarta indonesia ambapo hong kong ilishinda
official bids have been given for london united kingdom and arusha tanzania with london being chosen the winner in may 
pamoja na chungwa danzi balungi na ndimu ni mojawapo kati ya matunda chungwa
rangi ya tunda lililoiva ni njano hadi njano kijani
maji yake ina asidi nyingi na ladha yake ni chungu
matumizi yake ni katika upishi hasa na tunda haliliwi moja kwa moja kutokana na uchungu mkali
maji yake hutumiwa kwa ajili ya vinywaji ama kama kiungo pamoja na majiy matunda mengine au mara nyingi kwa kuongeza sukari na maji
limau ina vitamini nyingi ndani yake na kiasi kidogo kinatosheleza mahitaji ya kibinadamu
sifa hii ilitambuliwa wakati mabaharia kwenye jahazi walipata ugonjwa wa kiseyeseye uliokuwa balaa kwa safari za kwanza zilizovuka bahari za atlantiki na pasifiki wakati wa upanuzi wa wareno wahispania na waingereza kuanzia karne ya 
hapa limau zilitambuliwa kuwa dawa lililozuia ugonjwa huu kutokana kiasi chacke cha vitamini c
limao ni tunda mti mdogo ambao daima kijani cirtrus limon asili yake asia na pia ni jina la mmea wake
tunda la limao hutumiwa kwa makusudi ya mapishi na mengine ysiyo ya mapishi hasa kwa majimaji yaje japo nyama zake na pia maganda yake hutumika hasa wakati wa kupika na kuoka
majimaji ya limao ni asilimia asidi sitriki aside ya matunda jamii ya machungwa ambayo hulipa limao radha ya uchachu na ph ya mpaka hii hufanya kujipatia aside ya gharama nafuu kwa ajili ya mafunzo ya kielimu
kutokana na radha yake ya uchachu vinywaji vingi na peremende vilivyokolezwa na radha ya limao vinapatikana
asili kabisa ya limao bado haijulikani japo inaaminika kuwa mimea ya kwanza ilipatikana huko india kaskazini mwa bama na china
huko kusini na kusini mwashariki mwa asia yalifahamika kwa uwezo wake wa matibabu na ukatumika sana kama dawa kwa sumu mbalimbali
baadae ukafahamika huko persie na kasha misri na iraki mnamo bk
mlimao ulisambaa sana miongoni mwa jamii ya uarabu na ukanda wa mediteraniani kati ya na bk
malimao yaliingia ulaya baada ya karne ya kwanza bk wakati wa utawala wa roma
hata hiyo mmea huuulikua hauliwi sana na kilimo cha limao kilianza karne ya kumi na tano huko genoa
baada yalifika mpaka mpaka america mwaka wakati ambapo cliristopher columbus alichukua mbegu za limao na kwenda nazo hispania wakati wa safari zake
kutoka hispania malimao yalisambaa sana na yalikuwa yakitumika hasa kwa mapambo na dawa na miaka ya na malimao yalikuzwa sana huko fhorida na calfonia baada ya malimao kuanza kutumika kupikia na kama viungo vya kuongeza laza
mnamo utafiti wa james lind ulithibitisha kwamba unavitamini kutoka kwenye limao yaliweza kuwatibu baharia ugonjwa wa ngozi wa kiseyeye
malimao yanafahamika kama msaada mkubwa wa umengenywaji wa chakula mchanganyiko wa asali nyeusi na makapi huwa kwa kiwango kizuri katika kusafisha oganiza umegaji wa chakula
virutubisho vingine hujumuisha maji aside ya sitriki makapi 
 sukari 
 fati pungufu ya 
 protini pungufuya vitamin c na madini kadhaa kama vile selenium zinc manganese na shaba
malimao hutumika kutengenezea shamlati na mapambo mezani kwa vinywaji
vinywaji vingi soda chi na maji mara nyingi huandaliwa na kipande cha limao kwenye bilauri au hata kwenye pindo ya chombo husika
hapo aside ya limao hubadilisha amaibni kemikali iliyo kwenye samaki kuwa chumvi za amoniamu pia hutumika kulainisha nyama kwa tena kunyunyizia kwenye nyama kabla ya kupika japo haiui vijidudu
mmatumizi mengine malimao hutumika kutengeneza aside ya sitriki kabla ya njia ya kuchachusha haijafahamika
hutumika kusafishia vyombo na baadhi ya vitu hasa hasa kwa ugumu wake ya kuondoa mafutana madoa
hutumika kama bacteria sababu ya kiwango chake kidogo cha ph majimaji ya limao pia hutumika kusafishia vyombo vya shombo wakifuatiwa na meksiko 
 brazili na hispania 
nyama ni sehemu za mwili wa wanyama zinazoliwa kama chakula
kwa watu wengi nyama ni chakula muhimu kwa sababu ina protini nyingi ndani yake pamoja na mafuta
kuna sehemu za dunia ambako watu wamezoea kula nyama bichi wakiteua sehemu lainilaini kwa mfano nyama ya kusagwa au maini
gharama ya nyama ni kubwa kushinda chakula cha mboga kwa sababu kiuchumi nyama ni mboga uliobadilishwa umbo
njia yake ni wanayama kula majani na majani haya yakikuza mnyama huwa nyama baada ya kuchinja
kwa njia hiyo kilogramu moja cha protini ya nyama huhitaji kilogramu hadi protini ya mboga kama lisha ya wanyama
kwa lugha nyingine ekari zinazolisha wanyama ya kushibisha watu zinaweza kulisha watu hadi kwa njia ya nafaka au maharagwe n
katika mazingira asilia hii si tatizo kubwa kwa sababu maeneo yabisi hayakufaa kwa kilimo lakini wafugaji wahamiaji waliweza kuzunguka hapa na wanyama wao ilhali nchi yenye mvua na rutba ilitumiwa kwa kilimo cha mimea ya kulisha watu
kilimo cha kisasa kimebadilisha muundo huu kwa sababu sehemu kubwa ya mavuno hutumiwa kwa lishe ya wanyama
tatizo lake linaonekana pale ambako nchi tajiri kama marekani au ulaya zinanunua nafaka au maharagwe kote duniani kama lishe ya wanyama wao
kwa njia hii wanaweza kupandisha bei ya vyakula hivi na wakazi maskini wanaona bei ya vyakula zinapanda kushinda uwezo wao
 kikopti b alizaliwa novemba ni mwanasiasa na mtaalamu wa sheria kutoka nchini misri
alikuwa katibu mkuu wa umoja wa kimataifaun kati ya na 
alizaliwa katika familia ya wakristo wakopti mjini kairo
baada ya shule alisoma sheria kwenye chuo kikuu cha kairo akamaliza akaendelea kuchukua shahada ya udaktari huko ufaransa
baada ya kufunza miaka kadhaa alipewa nafasi ya naibu waziri wa maswala ya kigeni chini ya rais anwar as sadat
akishughulika amani kati ya israeli na misri alisaidia pia kutiwa huru kwa aliyekuwa rais wa afrika kusini nelson mandela
kuanzia januari hadi januari alikuwa katibu mkuu wa um akiwa mwafrika wa kwanza kwenye nafasi hii
c sar franck desemba novemba alikuwa mtunzi wa opera mpiga kinanda na mwalimu wa muziki wa kibeligiji kijerumani aliyekuwa anaishi nchini ufaransa
alikuwa mmoja kati wa watunzi maarufu wa kipindi cha romantiki
alikuwa mpigaji kinanda wa kanisa la mtakatifu clotilde la mjini paris kwa zaidi ya miaka na akawa anafundisha vijana wengi wenye vipaji vya muziki
miziki yake iliyomingi ambayo ni maarufu zaidi aliitunga akiwa tayari yungali mtu mzima
mtakatifu clotilde basilica maarufu kama basilique ste clotilde ni kanisa la mjini paris linatokea katika maeneo ya rue las cases katika eneo la saint germain de pres
kanisa hili linafahamika zaidi kwakuwa na minara miwili yaani kulia na kushoto kote kuna minara
ujenzi wa kanisa la basilica liliteuliwa lijengwe na baraza kuu la mji wa parisi mnamo mwaka wa 
lilisanifiwa na msanifu majengo f
gau kwa mtindo wa kizamani neo gothic ujenzi wa ulaya ya magharibi
kazi ilianza mnamo mwaka ingawaje gau alifariki mnamo mwaka wa lakini kazi iliendelezwa na bw
th odore ballu ambaye alilimalizia kanisa hilo kabisa kunako mwaka wa 
na likaja kufunguliwa mnamo tarehe novemba ya mwaka wa na kadinali morlot
kanisa la mtakatifu clotilde linafahamika zaidi kwa wapiga vinanda wa kanisa hilo
na waliokuwa wapigaji kinanda maarufu wa kanisa hilo ni jozi ni mbegu kavu za mimea kadhaa zinazoliwa kama chakula cha kibinadamu
jozi ni chakula bora yenye mafuta na protini ndani yake pamoja na vitamini mbalimbali
utao pia udao ni aina ya imani katika nchi ya china inayoitwa wakati mwingine falsafa na wakati mwingine dini
asili yake ni katika karne ya kk wakati mzee laotze alipoandika kitabu cha tao te king
nembo yake ni alama ya taijitu inayojulikana zaidi kama yin yang inayoonyesha jinsi gani vinyume ni umoja
pamoja na ukonfusio na ubuddha ni moja ya imani tatu zilizoathiri na kuumba utamaduni wa china
mafundisho yake huonekana katika siasa uchumi sanaa falsafa fasihi chakula tiba kemia jiografia na elimu ya vita
tao au dao kiasili ni neno la kichina la kutaja njia
katika utao imekuwa njia ya kutaja nguvu inayoratibu ulimwengu
wafuasi wa utao huamini ya kwamba hakuna maneno ya kibinadamu yanayoweza kueleza tao yenyewe
kwa hiyo wanaona umuhimu wa kufuata utaratibu wa maisha badala ya majadiliano ya kinadharia
tao ina nia yake na mtu anatakiwa kwenda sambamba iwezekanavyo na mwendo asilia wa maisha
mafundisho yake hukazia sifa za huruma upole na unyenyekevu
watao wanaokazia upande wakidini wanatafuta raha ya milele
katika imani yao kuna miungu mingi kwenye ngazi mbalimbali ya enzi
wakati wa ukomunisti mkali chini ya mao zedong utao uligandamizwa pamoja na dini zote na mahekalu mengi yaliharibiwa
leo hii kuna makadirio ya kwamba labda wachina milioni hufuata tena utao pamoja na wengine nje ya jamhuri ya watu wa china kama huko taiwan singapur na penginepo
jamii kunde makundekunde ni jina la kujumlisha mbegu za kuliwa zinazofanana na kunde
zote zinatokana na mimea ya jamii ya fabacea au leguminosa
mbegu hizi ziko ndani ya ganda linalokauka na kumwaga mbegu kwa ardhi
mbegu za makundekunde ni sehemu muhimu ya chakula cha kibinadamu kwa sababu huwa na kiwango kikubwa cha protini na pia huleta mazao mazuri
kwa watu wasiokula nyama au wana uwezo mdogo tu kujipatia nyama mbegu za jamii kunde zinatosheleza mahitaji ya protini
huyu mara nyingi hutazamika kama baba wa muziki wa klasiki kwa nchi ya urusi
cassava ni mmea wa jenasi manihot na chakula muhimu katika afrika amerika kusini na nchi za asia kusini
sehemu ya kuliwa ni hasa viazi vyake mizizi minene au mahogo vilivyo na wanga nyingi halafu pia majani yake yenye protini na vitamini
kuna aina kadhaa za muhogo zinazotofautiana hasa katika kiwango cha sianidi cyanide ndani yake
sianidi ni sumu inayoandaliwa ndani ya mmea kwa umbo la kemikali linamarin
viwango vya sianidi vinatofautiana kati ya spishi mbalimbali za muhogo
aina zenye kiwango kidogo sana hazina matatizo lakini kwa jumla zao linatakiwa kuandaliwa kabla ya kuliwa
dawa ya sianidi hupotea kwa kuacha mizizi katika maji kwa siku mbili tatu
njia nyingine ni upishi kwa joto kali kwa mfano kukaanga katika mafuta
njia nyingine inayotumiwa hasa afrika ya magharibi ni kusaga viazi na kukoroga unga katika maji baada ya masaa kadhaa maji hubadilishwa na uji unapikwa kuwa aina ya ugali
mboga za majani ni sehemu za mimea zinazopikwa na kuliwa kama chakula cha kibinadamu
kwa kawaida tunda jozi mbegu au nafaka hazihesabiwi kati ya mboga
chakula cha mboga chaingiza vitamini na madini muhimu katika mwili
kwa kawaida huliwa baada ya kupikwa ingawa kuna aina zinazoliwa bichi pia kwa mfano karoti
majani mengine huliwa bichi kama ni laini sana na ladha inapendeza yanaitwa saladi
mchanganyiko wa nyanya vitunguu na pilipili ni kachumbari
saladi na kachumbari huongezwa mara nyingi mafuta chumvi na asidi ya limau au siki kwa ladha
mboga hutazamiwa kama sehemu ya chakula pamoja na ugali ndizi au wali ambayo ni chakula cha kushibisha
kutokana uzoefu huu wakati mwingine hata nyama huitwa mboga kwa maana ni chakula cha kando pamoja na ugali n
karatasi kutoka kigiriki kharti kupitia lugha ya kiarabu qartas ni laha bapa na nyembamba ya konge za mimea zilizokandamizwa na kushikamana
watu huandika kwenye karatasi vitabu na magazeti hufanywa kwa karatasi tena vipande vikubwa vya karatasi hutumika kwa kufunga vitu ndani yake
karatasi hunywa kiowevu hivyo hutumiwa pia kwa shughuli za kusafisha
karatasi hutengenezwa hasa kutokana na ubao uliosagwa lakini inawezekana kutumia konge za mimea mingine pia
inawezekana kutumia pia karatasi iliyokwishatumiwa kwa kutengezea karatasi mpya kwa mfano magazeti ya kale
kwa matumizi mengine kuna pia karatasi nene kama bapa inayotumiwa kutengezea maboksi ya kubebea vifaa
watu wa kwanza kutengeneza karatasi walikuwa wachina
aina ya karatasi asilia hutengenezwa na nyigu na wadudu wengine kwa kujenga mzinga wao
zinatafuta ubao ulioanza kuoza na kuitafuna halafu kuijenga kwa kuchanganya na mate
ubao husagwa halafu kuchanganywa na maji kuwa aina ya uji
karatasi ya kuandikia huongezwa madawa ya kuondolea rangi yote ili karatasi itokee nyeupenyeupe
uji huo unatandikwa na kusukumwa kuwa laha bapa inayofaa kwa ukurasa
baadaye hukatwa vipande vipande jinsi vinavyotakiwa
mashine za kutengeneza karatasi hukausha uji wa konge njiani kwa kuipasha joto
madawa mbalimbali huongezwa kwenye uji wa karatasi kuipa sifa zinavyotakiwa kama uso wa kung aa au rangi mbalimbali
karatasi za kusafishia kwa mfano karatasi ya choo inatakiwa kuwa laini sana
hata kabla ya kupatikana kwa karatasi yenyewe mataifa mbalimbali walitengeneza laha kwa maandiko yao
katika misri ya kale papiri ilitumiwa kwa miaka elfu kadhaa
ilitengenezwa kwa kutumia kiini laini cha tete fulani cyperus papyrus
watu wa meksiko ya kale walitengeneza laha za amatl
hapa walitumia ganda laini ya ndani ya mti aina ya mbuyu lililochemshwa na kupigwa hadi kuwa laha
waziri tsai lun alieleza mnamo mwaka mbinu ya kutengeneza karatasi katika kitabu chake
mabaki ya hariri yalichanganywa na nguo zilizochakaa na utembo wa miti
yote yalipondwa na kusagwa halafu kupikwa katika maji na kusafishwa
nyuzi tupu zilizobaki zilichotwa kwa chujio halafu zikasilibiwa ndani ya chujio na kukandamizwa na kukaushwa
kimsingi kazi ya kutengeneza karatasi ndivyo ilivyo hadi leo
mataifa jirani walipokea ujuzi kuhusu karatasi kutoka kwa wachina
mnamo wafungwa wachina waliwafundisha waarabu mtindo huu na kitabu cha kwanza kilichoandikwa juu ya karatasi kilipatikana baghdad mnamo 
wazungu walipokea ujuzi huu kutoka kwa waarabu ama waliotawala sehemu za hispania ama sehemu nyingine
kiwanda cha kwanza cha ulaya kilianzishwa fabriano italia kabla ya mwaka 
tangu johannes gutenberg abuni mashine ya kuchapa vitabu mahitaji ya karatasi yaliongezeka sana duniani
leo hii njia nyingine za kutunza kumbukumbu kama vile tarakilishi na mtandao zimeanza kupunguza umuhimu wa karatasi kama media ya habari
darubini kutoka kiajemi dorbin ni kifaa cha kutazamia vitu ambavyo viko mbali
darubini maonzi hutumia ama lenzi pekee au kiakisi pamoja na lenzi
darubini ya kwanza inayojulikana ilitengenezwa mwaka na mholanzi hans lipperhey aliyekuwa fundi miwani
mfano wake ulichukuliwa na kuboreshwa na mwanaastronomia mwitalia galileo galilei aliyeanza kuitumia mwaka kwa kuangalia nyota
aina nyingine ya darubini ilielezwa na mjerumani johannes kepler mwaka 
muundo tofauti uligunduliwa na padre nicolaus zucchius mwaka uliotumia kiakisi parabola kwa kukusanya mishale ya nuru
katika karne zilizofuata vyombo hivyo viliendelea kuboreshwa
diski kuu au kiendeshi diski kuu ni sehemu ya kompyuta ambako kumbukumbu ya habari hutunzwa
inaitwa pia kwa kifupi chake cha kiingereza hdd hard disk drive au hd hard drive
inaitwa diski kuu kwa sababu komputa hutumia diski mbalimbali kwa mfano cd au diski ndogo aina ya flopi
diski kuu kwa kawaida inaonekana kama sanduku ndogo ya metali iliyofungwa kabisa
ndani yake kuna diski inatunza kumbukumbu ya habari yote yaliyowekwa mle
sanduku imefungwa kabisa ili vumbi au takataka isiingie ndani
ndani ya sanduku ya nje kuna diski nyembamba au visahani moja mbili au zaidi
diski hii imefunikwa kwa ganda la aloi lenye tabia ya kisumaku
diski inazungushwa kwa injini ya uememe ndogo haraka sana hadi mara kwa dakika
mkono unaoshika kalamu sumaku huitwa pia head kichwa unapita juu yake
kalamu unaacha alama sumaku kwenye mahali padogo usoni wa diski
mfululizo wa nukta yenye chaji na nukta bila chaji inatunza habari kwa mfano herufi za alafabeti au pia picha
chaji inabaki mahali pake kutokana na sifa za aloi inayofunika diski
wakati wa kufuta kumbukumbu mkono unapita juu ya sehemu ya diski ambako habari inatakiwa kufutwa na kuondoa chaji
kuna hatari ya kuweka sumaku karibu na kompyuta kwa sababu sumaku inaweza kuathiri kumbukumbu kwenye diski
ukuta mkubwa wa china ni kati ya majengo makubwa kabisa yaliyojengwa duniani
una urefu wa kilomita kuanzia bahari ya china hadi jangwa la taklamakan ukifuata mpaka kati ya china na mongolia ya kihistoria
ukuta ulijengwa na nasaba mbalimbali za watawala wa china tangu mwaka kk
shabaha yake ilikuwa ulinzi wa milki dhidi ya mataifa na makabila wa kaskazini walioendelea kushambulia china
watu wa kaskazini walikuwa wahamiaji waliotumia farasai na ngamia hivyo haukuwa rahisi kujua ni wapi watakaojaribu kuingia
ukuta jinsi ilivyo ni ukuta wa nasaba ya ming uliojengwa kuanzia mnamo mwaka 
manmo mwaka ukuta haukutunzwa tena kwa sababu katika karne ya sehemu kubwa za mongolia nje ya ukuta ziliunganishwa na china
ukuta huwa na upana kati ya mita hadi na kimo cha mita hadi 
minara hii ilikuwa vituo vya kulala kwa walinzi pia ngome zao wakati wa kushambuliwa na vituo vya mawasiliano kati ya mnara na mnara
edvard grieg juni septemba alikuwa mtunzi wa opera na mpigaji kinanda maarufu kutoka nchi norwei
huyu nae alikuwa mmoja kati ya watunzi wa opera kwa kipindi cha romantiki
 septemba ni mwigizaji na mwanamitindo kutoka nchini italia
bellucci alizaliwa mjini citt di castello umbria italia akiwa kama binti wa maria gustinelli mchoraji na luigi bellucci ambaye anamiliki kampuni ya magari makubwa ya kusafirishia mizigo
bellucci alianza shughuli za uwanamitindo tangu yungali na umri wa miaka pale alipohitimu elimu yake ya sekondari katika shule ya liceo classico
hapo awali alijifua na elimu ya uwanasheria lakini kwa uwanamitindo wake ulimsaidia kujipatia vijisenti vya kumwendeleza kwa masomo ya twisheni wakati akiwa anasoma katika chuo kikuu cha perugia na maisha ya urembo yalimfanya monica kuwa mbali na masomo yake ya uwanasheria
belluci ni mzungumzaji mzuri wa lugha ya kitaliano kifaransa na kiingereza kwa ufasaha vilevile kihispania na pia amewahi kucheza filamu nyingi tu kwa lugha hizo
burj dubai kiarabu mnara wa dubai ni jengo kubwa la maghorofa linaloendelea kujengwa nchini dubai falme za kiarabu tangu mwaka 
litakapokamilika mwaka litakuwa jengo lenye kimo kikubwa duniani
mipango kamili bado ni siri lwa sababu wajenzi wanataka kuwa na uhakika ya kwmaba itakuwa jengo kubwa duniani
hivyo wameandaa kuongeza ghorofa kama jengo lingine linaendelea kujengwa popote duniani
kwa sasa inasemekana kuwa na ghorofa na eneo la vyumba vyote ni m 
ghorofa ya juu itaishia kwa mita na antenna juu yake itafikia mita 
juu yake kuna makazi katika ghorofa na yameshauzwa
ghorofa za juu zitakuwa na ofisi na makazi maalumu
abrahamu au ibrahimu na awali abram kwa kiebrania he avraham avraham a r h m avrohom au avruhom kwa kiarabu ibrahim huheshimiwa katika uyahudi ukristo na uislamu kama kielelezo cha mtu wa imani rafiki wa mungu
habari zake zinapatikana kwanza katika biblia hasa kitabu cha mwanzo sura halafu zinafikiriwa katika vitabu vilivyofuata hata agano jipya
humo anatambulishwa kama mfugaji kutoka mesopotamia iraq aliyesikia sauti ya mungu ikimwamuru aondoke katika nchi yake na kusafiri kwenda nchi atakayoonyeshwa katika nchi hiyo ya ahadi atabarikiwa na kupewa watoto pamoja na mali
abrahamu akafuata maagizo yote pamoja na mke wake sarai baadaye sara na kwa hivyo anasifiwa kuwa kielelezo cha mtu anayeitikia neno la mungu na kuiamini hata hajaona kitu bado
ndiye mwanzo wa taifa teule la mungu na baba wa waamini wote
abram ingawa alizaliwa mesopotamia baada ya watu wa huko kustaarabika na kubuni uandishi aliishi kwa kuhamahama pamoja na mifugo yake akipitia sirya alifikia nchi ya kanaani aliyoahidiwa na mwenyezi mungu akashukia misri kwa muda mwa 
lakini safari yake muhimu zaidi ni ile ya imani kwa kuwa aliongozwa na mungu siku kwa siku katika mazuri na magumu akisadiki ahadi zake za ajabu eb 
mchungaji huyo alikubali mungu amchunge maisha yake yote akamfuata bila ya wasiwasi akituachia mfano bora wa kumshika mkono mungu daima bila ya hofu
lakini abrahamu anazeeka pamoja na sarai bila ya kuzaa watoto
baada ya kusubiri muda mrefu mno sarai akamwambia azaliane na hagar aliye mtumishi wa kike
mwana huyu wa hagar akaitwa ismaeli mwa 
lakini baadaye kukawa na fitina kati ya sarai na hagar hivyo huyo akafukuzwa pamoja na mtoto
biblia inamtaja ismaeli kama babu ya waarabu wote
mwa inamchora abrahamu kama mtu mkarimu sana kwa wageni rafiki wa mungu anayestahili kuambiwa yote mwenye huruma busara na unyenyekevu katika sala
wageni wake watatu ambao ni kama mtu mmoja tu kwa wakristo wanadokeza utatu mtakatifu
mwa inatuchorea uovu wa watu ambao huko sodoma ulizidi hata kumdai mungu alipe kisasi
hatimaye sara pia akashika mimba na kumzaa mtoto isaka
mwa inatusimulia jinsi mungu alivyotimiza ahadi yake kwa kumjalia sara amzalie abrahamu mtoto huyo katika uzee na utasa
isaka ni mtoto wa imani si wa mwili naye ni huru tofauti na ismaeli mtoto wa mtumwa ambaye hastahili kurithi pamoja na mdogo wake
isaka baba wa israeli alipata baraka kuu naye ni mfano wetu watu wa agano jipya
ismaeli alibarikiwa pia kwa ajili ya baba yake naye ni mfano wa agano la kale ambapo watu wanategemea mambo ya kimwili kutahiriwa kunawa kubagua vyakula n
mwa inatuletea habari ya kusisimua kuhusu sadaka ambayo mungu alimdai abrahamu yaani kumchinja isaka
kwa niaba ya waamini wote abrahamu alikuwa tayari kumchinjia mungu mwanae pekee ampendaye
lakini kadiri ya injili atakayemtoa kweli mwana pekee ni mungu baba yoh 
yesu ndiye mwanakondoo aliyeuliziwa na isaka na ambaye mungu akajipatia juu ya mlima kalivari alioupanda huku amejitwika sio kuni bali mti wa msalaba
maisha ya imani yanadai daima sadaka hasa ya mambo yanayopendwa zaidi rom ndiyo njia ya kujaliwa baraka zinazopita ubinadamu wetu
mwa inasimulia kirefu jinsi abrahamu kabla hajafa alivyomfanyia mpango wa ndoa isaka kufuatana na mila zao ila alikataza kabisa asirudi kwao bali kwa vyovyote abaki katika nchi ile aliyoahidiwa na mungu
watoto wa mwanae yakobo ni chanzo cha makabila wa israeli
hivyo abrahamu huangaliwa pia kama babu wa wayahudi wote
nimeshika kusema na bwana nami ni mavumbi na majivu tu
hata katika uislamu abrahamu ibrahimu ni kielelezo muhimu cha imani
kwenye qurani hutajwa mara kwa mara katika sura na mistari 
kwa jumla habari zake zimekuwa tofauti na taarifa za biblia lakini heshima inalingana
habari zinazosumuliwa katika biblia juu ya isaka baba wa waisraeli pengine hurudia kwenye qurani na kutafsiriwa na wengi kuwa zilimhusu ismaeli kaka yake na baba wa waarabu
franz liszt oktoba julai alikuwa mtunzi wa opera na mpigaji kinanda mashuhuri kutoka nchini hungaria
huyu alifahamika sana kwa ujuzi wake wa upigaji kinanda kwa haraka zaidi na kuwa na maarifa ya juu katika fani hiyo
koloseo kiitalia colosseo ni kiwanja cha michezo cha kale mjini roma kilichopo katika hali ya maghofu kutokana na umri wake wa miaka 
ni kati ya majengo mashuhuri mjini roma na duniani kwa ujumla
wakati wa dola la roma ilikuwa jengo kubwa kabisa liliilojengwa na waroma wa kale
kaisari vespasiano alianzisha ujenzi kwa kutumia mapato ya uwindo wa vita ya waroma dhidi ya uyahudi na hasa hazina ya hekalu ya yerusalemu
kiwanja kilikuwa na nafasi kwa watu hadi 
watazamaji waliangalia maonyesho ambako watu au wanyama waliuawa
michezo hii iligharamiwa na serikali kwa ajili ya wakazi wa mji kama burudani
falsafa ya kisiasa ya roma ilisema ya kwamba watu watulia wakipewa panem et circenses yaani chakula na michezo
baada ya ushindi wa ukristo mashindano ya kuua watu yalipingwa na kanisa
mapigano dhidi ya wanyama yaliendelea hadi mwaka 
lakini baada ya mwisho wa dola la roma idadi ya wakazi wa roma ilipungua na koloseo haikutumiwa tena kwa michezo
katika karne zilizofuata wakazi wa roma walitumia koloseo kama windo la mawe kwa ajiliy ujenzi
uharibifu ulusimamishwa na papa benedikto xiv aliyetangaza koloseo kuwa kumbukumbu kwa mashahidi wakristo waliouawa hapa na tangu imehifadhiwa
michezo katika koloseo ilikuwa hasa ya aina mbili gustav mahler julai mei alikuwa mtunzi wa opera na mwelekezi wa kibohemia kiaustria
mahler alipata kufahamika sana wakati wa uhai wake kwa kuwa kama mwelekezi wa mabendi yaani conductor ma muziki
jakob ludwig felix mendelssohn bartholdy anafahamika zaidi kama felix mendelssohn februari novemba alikuwa mtunzi wa opera mpigaji kinanda na mwelekezi maarufu kutoka nchini ujerumani
huyu nae alikuwa mmoja kati ya watunzi mashuhuri wa kipindi cha romantic
modest petrovitch mussorgsky machi machi alikuwa mtunzi wa opera kutoka nchini urusi
alikuwa maarufu sana kwa opera zake na nyimbo zilizo safi kwa mandhari ya kirusi
huyu aliwahi kuwa bingwa wa muziki wa clasiki katika ulaya kwa kipindi cha romatic
kwa makala ya mnara kata ya wilaya ya lindi vijijini tafadhali fungua hapa
 manara ni jengo refu na kimo chake kinazidi kipenyo chake mara kadhaa
mnara wa kihistoria unaojulikana zaidi ni mnara wa babeli unaotajwa katika biblia kitabu cha mwanzo 
wataalamu wengi huona ilikuwa aina ya zigurat yaani jengo kubwa lililounganisha tabia za mnara na piramidi
empire state building ni nyumba ya maghorofa mashuhuri mjini new york marekani yenye umbo la mnara
ilikuwa jengo ndefu la dunia kwa muda wa miaka tangu ukamilifu wake mwaka hadi ambako minara ya world trade center ilijengwa mjini new york pia
tangu kuharibiwa kwa minara hii kwenye shambulio la septemba imekuwa jengo kubwa mjini
ujenzi wa empire state building ilianza mwaka 
katika muda mfupi wa mwaka mmoja na siku yaani siku pekee jengo lilikamilishwa
wakati wake ilihesabiwa kati ya maajabu ya dunia ya kisasa
kimo chake ni mita pamoha na antena juu yake ni mita 
empire state building imeonekana katika filamu mbalimbali kwa mfano baada ya watu kujiua kwa kuruka kutoka kilele fensi ilijengwa ya kuzungusha kilele amabako watalii wanaweza kutoka nje na kutazama mji
mwaka ndege ya kijeshi ya b iligonga mnara kutokana na kosa la rubani wakati mawingu yalikuwa chini sana
johann wolfgang von goethe alikuwa mwandishi mshairi mwanasiasa mwanafalsafa na mwanasayansi mjerumani anayekumbukwa kama mwandishi mkuu katika fasihi ya ujerumani
alisoma sheria lakini alianza kuandika riwaya za kwanza akiwa mwanafunzi
 alipewa kazi ya mshauri wa mtemi wa sachsen weimar na mwaka uliofuata alikuwa waziri katika serikali ya mtemi
katika miaka ya utumishi wake alishughulika idara nyingi tofauti kama jeshi fedha ujenzi wa barabara na elimu
wakati wake mji mdogo wa weimar ilipata sifa kubwa ikatembelewa na wageni kutoka ulaya wote waliotaka kumwona goethe na weimar ilikuwa kama kitovu cha utamaduni cha ujerumani
aliendelea kuandika mengi kama riwaya tamthiliya na mashairi
pamoja na kuandika alianza kujishughulisha na sayansi
kama waziri alianzisha idara ya kwanza ya kemia ya ulaya kwenye chuo kikuu cha jena
alifanya utafiti kwenye mifupa ya kiunzi cha mwili akatambua mfupa mmoja kichwani kisichojulikana bado
aliandika pia kuhusu maumbo ya mimea akajenga misingi ya uainishaji wa kisayansi
katika fizikia alitunga nadharia juu ya rangi inayoendelea kujadiliwa kati ya wataalamu hadi leo
sachsen weimar saksonia weimar ilikuwa moja kati ya maeneo ya watemi wadogo wa ujerumani ndani ya dola takatifu la kiroma
utemi huu ulitokana na kugawiwa kwa urithi wa mtemi ernest wa saksonia mwaka 
ilikuwa nchi ya kujitegemea ndani ya maungano ya dola takatifu la kiroma
sachsen weimar ilipata umaarufu katika karne ya ambako watawala wake walikusanya washairi na wataalamu katika utemi wao kwa kuwapa heshima na nafasi nzuri za kufanya kazi
kwa njia hiyo weimar na chuo kikuu cha utemi mjini jena zilikuwa kitovu cha utamaduni wa kijerumani na matengenezo yake
washairi wakubwa wa lugha ya kijerumani kama goethe na schiller waliishi weimar
ina matumizi muhimu kwa ujenzi na vifaa pia kama kuni kwa moto
ubao laini katika ganda la nje la gogo hupitisha maji na lishe kutoka mizizi kwa matawi na majani
kila mwaka ganda jipya linaongezeka nje na ganda la ndani huwa imara na kupoteza uwezo wa kupitisha maji
mabadiliko haya ya kila mwaka huonekana katika miviringo ya ubao ndani ya mti
baadaye watu walijifunza kuchonga ubao kwa matumizi mbalimbali kama vile ujenzi vifaa sanaa kama uchongaji karatasi na mengi mengine
ubao huwa na faida ni imara lakini si vigumu ya kukata na kuchonga tena ni nyepesi
pia inapatikana kwa wingi angalau katika maeneo ambako miti inakua
jamestown au james town ni wilaya katika mji wa accra ghana
agosti ni mwigizaji wa filamu na mwanamitindo wa zamani wa kiafrika kusini kimarekani
theron alizaliwa mjini benoni gauteng afrika kusini
babake ni charles theron alikuwa mmiliki wa kampuni ya ujenzi yenye asili kamili ya ufaransa
mama yake gerda mwenye asili ya kijerumani na akaja kushikiria madaraka baada ya kifo cha mumewe
theron alikulia katika mazingira ya kuwa mtoto pekee wa famili hiyo iliyokuwa ikiishi shamba karibu kidogo na mji wa johannesburg katika kitongoji cha benoni
akiwa na umri wa miaka kumi na tatu theron alipelekwa kwenda kusoma katika shule ya bweni national school of the arts ya mjini johannesburg
akiwa na umri wa miaka kumi na tano theron alishuhudia kifo cha baba yake kilichosababishwa na pombe yani mamake alimtwanga risasi mumewe kwa bahati mbaya pale alipotaka kujaribu kujilinda mwenyewe dhidi ya mashambulizi aliyokuwa akiyatoa mumwe
hakuna hukumu yoyote iliyopitishwa juu ya hilo na badala yake mama wa theron akaachiwa huru
kitamili ni lugha ya uhindi inayojadiliwa hasa kwenye jimbo la tamil nadu pamoja na kaskazini ya sri lanka
ni kati ya lugha kubwa za dunia yenye wasemaji zaidi ya milioni 
kitamili huhesabiwa kati ya lugha za kidravidi ambazo ni lugha asilia za uhindi
mfano ya kale ni ni mwandiko kwenye miamba ya mwaka kk
friedrich wilhelm nietzsche tamka nits she oktoba agosti alikuwa mwandishi na mwanafalsafa kutoka ujerumani
alikuwa mtoto wa mchungaji wa kiluteri akaendelea kusoma lugha za kale za kilatini na kigiriki akawa profesa wa lugha za kale kenye chuo kikuu cha basel
 alipaswa kujiuzulu kutokana na matataizo ya kiafya na tangu alionyesha dalili za ugonjwa wa akili akaendelea kutunzwa na mama na dadake hadi kifo chake 
nietzsche amejulikana kama mwanafalsafa aliyepinga mawazo ya wakati wake na hasa ukristo
akiwa kijana aliathiriwa na mwanafalsafa schopenhauer pamoja na muziki ya richard wagner
alipenda sentensi fupi fupi na sehemu ya kazi zake ni mkusanyiko wa sentensi hizo
badala yake alitangaza kuja kwa mwanadamu wa juu
sofokles pia sophokles kigiriki alizaliwa mnamo kk alikufa kk alikuwa mshairi na mwandishi wa ugiriki ya kale anayekumbukwa pamoja na aeschylos and euripides kama mmoja wa watungaji wakuu watatu wa michezo tanzia wa ustaarabu huu wa kigiriki
alitunga michezo zaidi ya na imehifadhiwa hadi leo mengine inajulikana kwa jina au kisehemu tu
alikuwa raia wa mji wa athens na kwa muda wa miaka alikuwa mwandishi aliyeshinda mashindano ya shairi na tamthiliya mengi yaliyofanywa kila mwaka
sofokles aliendeleza mchezo tania uliokuwa hadi yake na waigizaji wawili tu pamoja na kwaya kwa kumwongeza mwigizaji wa tatu
kwa nia hiyo aliwapa waigizaji nafasi kushinda kwaya
pamoja na uandishi michezo na maigizo alishiriki pia katika maisha ya kisiasa ya mji wake
katika muundow demokrasia ya athens alishiriki katika vyeo vya muda kama kuchaguliwa kuwa kiongozi wa jeshi kuhani wa hekalu mtunza hazina wa dola na mengine
the rolling stones ni bendi ya muziki aina ya rock and roll kutoka uingereza iliyoanzishwa mwaka 
mick jagger mwimbaji keith richards gitaa brian jones gitaa bill wyman besi na charlie watts ngoma
mwanzoni walijaribu kuiga blues na rock and roll ya marekani kwa mfano wanamuziki kama chuck berry na muddy waters lakini baadaye waliendelea kuunda staili yao
walipendwa sana na vijana duniani wakishindana na kundi la the beatles
walifaulu mara ya kwanza kwa wimbo the last time na i can t get no satisfaction
yaliyofuata ni pamoja na paint it black sympathy for the devil na jumpin jack flash 
brian jones aliondoka katika kundi akifuatwa na mick taylor aliyeshiriki katika nyimbo kama brown sugar tumbling dice na angie akaondoka 
hata kama wamezeeka pamoja rolling stones wameendelea kucheza hadi leo
friedrich wilhelm heinrich alexander freiherr von humboldt septemba mei alikuwa mpelelezi na mwanasayansi kutoka prussia katika ujerumani
kaka yake alikuwa waziri wa elimu wa prussia na mtaalamu wa lugha
alexander alifanya utafiti muhimu katika jiografia na biolojia
babake alexander georg von humboldt alikuwa mwanajeshi wa prussia
akiwa mtoto alexander alipenda kukusanya mimea konokono na wadudu
kati ya na humboldt alisafiri katika amerika ya kusini akiwa mwanasayansi wa kwanza wa kuandika juu ya safari yake katika maeneo haya
baadaye aliongeza safari ya kutembelea asia ya kati na sehemu kubwa ya muda wake alitumia kuandika taarifa ya safari hizi na kufanya utathmini ya yale aliyoona na kukuta
alijaribu kukusanya ujuzi wote wa sayansi wa wakati wake katika kosmos iliyokuwa aina ya kamusi elezo yenye vitabu vitano
errol leslie thomson flynn juni oktoba alikuwa mwigizaji filamu maarufu wa kimarekani
 januari ni mwimbaji wa muziki wa hip hop laini kutoka nchini tanzania
huenda akawa anafahamika zaidi kwa vibao vyake kadhaa vilivyoweza kutikisa jiji la dar es salaam kwa kipindi kirefu vibao hivyo ni jana sio leo na moto wa tippa
nikolai andreyevich rimsky korsakov kirusi nikolaj andreevi rimskij korsakov pia nikolay nicolai na rimsky korsakoff machi juni alikuwa mtunzi wa opera kutoka nchini urusi
alikuwa mtunzi maarufu wa kipindi cha romantic na ana athari kubwa za watunzi wengine wa opera
huyu pia ni mmoja kati wa watunzi watano mashuhuri wa kirusi
 sukkar iliyotoka kwenye sanskrit sharkara ni dutu tamu inayoungwa katika chakula na vinywaji kwa kusudi la kuzinogesha
sukari ya chakula inapatikana kwa umbo la fuwele zenye rangi nyeupe na aina za kahawia mbalimbali kutegemeana na kiwango cha kusafishwa wakati wa kuitengeneza
sukari inayopatikana madukani imetengenezwa kutoka kwa miwa au bitiruti ya sukari
watu hutia sukari katika vyakula na vinywaji vingi
sukari hupokelewa haraka na mwili ni chanzo muhimu cha nishati
wakati huohuo matumizi ya sukari nyingi huleta hatari ya ugojwa wa kisukari na ugonjwa huo umeenea duniani tangu kupatikana kwa sukari kwa bei nafuu kutoka viwanda vikubwa
hatari nyingine inayotokana na kula sukari nyingi ni kuoza kwa meno
kikemia sukari ni aina ya kabohidrati yaani wanga
tukila wanga kwa mfano ugali viazi mkate mwili wetu huvunja molekyuli za wanga kuwa molekyuli ndogo zaidi za sukari
hii ni sababu ya kwamba tunapenda sukari sana kwa sababu sukari ni yale mwili wetu unayotafuta na kula sukari inapunguza kazi ya mwili ya kuvunja kabohidrati kuwa sukari mwilini
aina zote za sukari ni sehemu ya dutu zinazoitwa kabohidrati
sukari tunayotumia kama chakula huitwa sukrosi na fomula yake ni c h o 
sukari jinsi inavyopatikana dukani huvunjwa tena mwilini
kemia hutofautisha sukari aina za monosakaridi na disakaridi
disakaridi ni molyekuli kubwa zaidi inayounganisha monosakaridi mbili
monosakaridi ni sukari ya kimsingi inayoingia kwenye damu mara moja kwa mfano fruktosi
hii ni sababu ya kwamba wanamichezo hula vidonge vya fruktosi au deksitrosi wakihitaji kuongeza nguvu haraka
kabla ya kupatikana kwa sukari watu walitumia matunda na hasa asali kwa kutia utamu kwenye vyakula vyao
miwa ililimwa katika asia ya kusini tangu miaka mielfu na maji matamu ya miwa ilitumiwa mahali pengi
wahindi walikuwa watu wa kwanza wanaojulikana kuwa walifauli kuondoa fuwele za sukari kwenye maji ya miwa tangu mwanmo mwaka kk
kupatikana kwa sukari ya fuwele kulirahisisha biashara yake kwa sababu sukari katika umbo kavu haiozi na inawezekana kuibeba safarini
ilitengenezwa pia katika china na mashariki ya kati
watu wa mediteranea kama waroma wa kale walijua sukari kama dawa ghali sana iliyoigizwa kutoka uhindi kwa njia ya meli
kilimo cha miwa pamoja na kutengenezwa kwa sukari kilizidi kuenea katika ustaarabu wa uislamu hadi afrika ya kaskazini
watu wa ulaya walipaswa kununua sukari kutoka kwa waarabu hadi manmo mwaka kwa sababu hali ya hewa ya ualya hairuhusu kilimo cha miwa
uenezaji wa milki za ulaya katika nchi tropiki za amerika ya kati tangu kolumbus uliwapa nafasi ya kuanzisha kilimo cha miwa
wahispania walianzisha mashamba ya miwa huko kuba mwaka wareno walifuata brazil mwaka 
kwa njia hii hamu ya sukari ilikuwa sababu muhimu ya uenezaji wa ukoloni pamoja na biashara ya watumwa
katika karne ya wanakemia wajerumani walianza kugundua sukari ndani ya mimea ya nyumbani
andreas sigismund marggraf alitambua sukrosi sawasawa na sukari ya miwa katika mimea mbalimbali ya kienyeji
mwanafunzi wake franz carl achard aliendelea kufanya majaribio akagundua nafasi kuwba ya bitiruti iliyolimwa kama chakula cha wanyama
mwaka aliuza sukari ya kwanza kutoka bitiruti
kwa kuteua mimea yenye sukari nyingi zaidi alizalisha aina mpya ya bitiruti ya sukari yenye kiwango cha asilimia za sukari katika maji yake
kiwango hiki ni kidogo kulingana na miwa lakini kimetosha kwa utengezeaji wa sukari kwa wingi
kwa njia hii nchi za kaskazini zisizokuwa na koloni zilipata chanzo cha sukari kwa bei nafuu
leo hii takriban ya sukari yote duniani hutengenezwa kwa njia ya bitiruti
kiwango kiliwahi kuwa kikubwa katika miaka ya lakini imepungua tena kutokana na mabadiliko ya bei
pasta ni neno lenye asili ya kiitalia kinachojumlisha chakula cha tambi kilichotengenzewa kwa kutumia unga wa nafaka hasa ngano na maji
chanzo cha pasta hufanana kiasi na ugali yaani unga wanga unakorogwa na maji isipokuwa maji ni baridi
kinyunga kinachotokea ni imara sana hukatwa kwa vipande vidogo venye maumbo mbalimbali na kupikwa kama vipande vya pekee
kama pasta imekauka inatunzwa kwa muda mrefu hauozi na inapikwa haraka
kuna namna nyingi za kubadilisha kinyungo asilia kwa kuongeza mayai mafuta jibini na vingine ndani yake
utamu wa chakula cha pasta unakuja pamoja na mchuzi au supu zake
chanzo cha pasta iko katika italia lakini zimeenea kote duniani
ila tu hadi leo italia ni nchi yenye aina nyingi za pasta hizi
tambi za kufanana lakini kwa namna tofauti zinatoka katika asia ya mashariki
wanga ni dutu ogania inayojengwa ndani ya seli za mimea
kwa matumizi ya kibinadamu ni sehemu muhimu ya chakula katika vyakula kama ugali ndizi viazi pasta na mkate
kikemia wanga ni kabohidrati aina ya polisakaridi yenye fomula c h o n
inajengwa kwa molekuli ndogo zaidi za glukosi
mimea hujenga molekyuli za wanga kama njia ya kutunza akiba ya nishati
inaonekana kwa hadubini kama punje ndogo ndani ya seli
nje ya matumizi kama chakula wanga imetumiwa pia tangu karne nyingi kama gundi
ikipashwa moto inapokea maji mengi na muundo wake wa punje punje hupasuka
kwa njia hiyo ni muhimu katika utengenezaji wa karatasi hasa
asteroidi kutoka kigiriki aster nyota na eides ya kufanana ni gimba la angani linalozunguka jua kama sayari
ni ndogo kuliko sayari kibete lakini kubwa kushinda kimondo
mara nyingi huitwa pia planetoidi kwa sababu tabia zao zinalingana katika mengi na sayari
katika mfumo wa jua letu kuna angalau asteroidi zilizotambuliwa hadi leo na wanaastronomia
nyingi zinazunguka katika ukanda wa asteroidi kati ya njia za mirihi mars na mshtarii jupiter
wataalamu hutofautiana kati yao kama hizi ni ama mabaki ya sayari iliyolipuka au vipande vya sayari ambayo haikukamilika bado
ukubwa wa asteroidi ni kati ya kipenyo cha kilomita hadi sentimita kadhaa
tangu mwaka umoja wa kimataifa wa wanaastronomia umeamua kutofautisha kati ya asteroidi na sayari kibete
sayari kibete ni gimba mango kubwa lenye masi ya kutosha kufikia umbo la tufe
nyingine ni kama kivolapuki kiido kiinterlingua na kislovianski
majina ya asteroidi huwa na na namba mbele na jina linaloweza kupendekezwa na mfumbuzi wake
asteroidi ya kwanza iliyogunduliwa ilikuwa ceres
namba zinatolewa mfululizo na zinaonyesha nafasi yake katika historia ya ufumbuzi wa asteroidi
leo hii takriban lakhi 
 zimepewa majina ya aina hii
katika historia ya dunia asterodi zimewahi kugonga dunia yetu mara kadhaa
kama asteroidi inaelekea karibu na obiti ya dunia inaitwa gimba la kukaribia dunia
kutoweka kwa dinosauri inaaminiwa lilisababishwa na asteroidi kubwa iliyogonga uso wa dunia katika eneo la yucatan huko meksiko
katika miaka iliyopita taasisi za usafiri wa anga la nje kama nasa na esa zimeanza utafiti wa undani kuhusu hatari hiyo na kupanga majaribio jinsi gani kulenga asteroidi mbali na dunia
tambi ni chakula kinachotengenezwa kutoka kwa kinyunga cha unga na maji kuwa kama milia membamba inayopikwa katika maji au supu
ni chakula muhimu katika nchi nyingi hasa italia china japani na korea
aina zinazoliwa sana kimataifa ni pasta zenye asili ya italia hasa spaghetti
tambi zinaweza kutengenezwa jikoni na kupikwa zikiwa bichi
lakini kwa kawaida huandaliwa kiwandani na kuuzwa ilhali zimekauka
tambi kavu haziozi zinaweza kutunzwa kwa muda mrefu na zinapikwa haraka kwa muda wa dakika 
wachina waligundua njia za kutengeneza tambi zinazopikwa katika muda wa dakika pekee
aina nyingi za tambi hutengenezwa kwa kutumia unga wa nafaka kama vile ngano au mchele
kuna pia aina zinazotumia wanga ya maharagwe soya au viazi
tambi za kale kabisa zinazojulikana zimekutwa na wanaakiolojia nchini china kando la mto njano
zina umri wa miaka na zilitengenezwa kwa unga ya mtama
kuna aina nyingi sana za tambi zinazotofautiana kwa umbo rangi na ladha
mto njano kichina huang he ni mto mkubwa wa china ya kaskazini mto mkubwa wa pili wa china yote na mto mrefu wa nane duniani
jina limetokana na rangi ya matope ya ardhi unamopita
mwendo wake una urefu wa kilomita mnamo viwango mbalimbali hutajwa kati ya kilomita hadi kuanzia nyanda za juu za tibet hadi delta yake kwenye ghuba ya bohai ambayo ni sehemu ya bahari ya mashariki ya china
mto njano umeitwa mara nyingi mto mama wa china na chanzo cha ustaarabu wa kichina
mfalki au mwanafasi ni mtu anayezuri fasi nje ya anga ya dunia kusafiria fasikebu ambalo hurushwa angani kwa kutumia fataki
mfalki wa kwanza katika historia ya binadamu alikuwa mrusi yuri gagarin kutoka umoja wa kisovyeti alipaa tarehe aprili kwa fasikebu vostok akizunguka dunia lote mara moja katika muda wa dakika 
alifuatwa mei na alan shepard kutoka marekani aliyetumia fasikebu cha mercury
mwanamke wa kwanza kwenye fasi alikuwa mrusi valentina tereshkova mwaka 
wafalki wa kwanza waliofika kwenye uso wa mwezi walikuwa wamarekani neil armstrong na buzz aldrin tar
kati ya hawa ni waliofika mbali zaidi kuliko kilomita juu ya uso wa dunia
mfalki aliyekaa muda mrefu fasini alikuwa mrusi sergei krikalyov aliyezuru fasi mara sita akakaa jumla ya siku masaa na dakika 
alan bartlett shepard jr
 novemba julai alikuwa mtu wa pili aliyefika kwenye anga la nje akiwa mwanaanga wa kwanza wa marekani baada ya mrusi yuri gagarin
alijiunga na wanamaji wa jeshi la marekani akawa rubani na aliteuliwa kwa mradi wa kuandaa safari kwenda anga la nje
wakati ule marekani ilishindana na umoja wa kisovyeti katika upelelezi wa anga la nje na marekani ilitarajia kumpeleka mtu wa kwanza angani
lakini matatizo ya kifundi yalicjelewesha safari na yuri gagarin aliwatangulia aprili 
tarehe mei shepard alirushwa kwa chombo cha mercury akafikia kimo cha kilomita juu ya uso wa dunia akarudi baada ya dakika na sekunde 
mwaka aliingizwa katika mradi wa apollo iliyoandaa safari za kufika mwezini
alibeba kifaa cha golf pamoja na mipira yake akafaulu kupiga mpira wa golf kwenye uso wa mwezi
valentina vladimirovna tereshkova kirusi machi alikuwa mwanaanga kutoka umoja wa kisoveti na mwanamke wa kwanza aliyefika kwenye anga la nje
alikuwa mtoto wa mkulima aliyeendelea kusoma uhandisi akafaulu kupita mtihani kwa shule ya wanaanga mwaka 
 juni alirushwa kwa chombo cha angani vostok akazunguka dunia mara akarudi duniani juni
bonn jina rasmi bundesstadt bonn mji wa shirikisho la jamhuri bonn ni mjii nchini ujerumani katika jimbo la rhine kaskazini westfalia nordrhein westfalen kando la mto rhein karibu na cologne
bonn imejulikana kimataifa kwa sababu ilikuwa mji mkuu wa shirikisho la jamhuri ya ujerumani kati ya na na makao makuu ya serikali hadi 
baada ya maungano ya ujerumani cheo cha mji mkuu kilipelekwa berlin na ofisi za serikali zilifuata
bonn iliteuliwa kuwa mji mkuu wa ujerumani ya magharibi mwaka ka sababu mji mkuu berlin ilikuwa nje ya shirikisho la jamhuri ya ujerumani ndani ya eneo la jamhuri ya kidemokrasia ya kijerumani ujerumani ya mashariki
bonn ilikuwa mji mdogo mwenye historia ya kiutamaduni
chaguo hili liliondoa mashindano kati ya miji mikubwa katika ujerumani ya magharibi juu ya makao ya serikali kuu
kabla ya bonn ilifahamika hasa kama mji mwenye umri mkubwa ulioundwa kama koloni na waroma wa kale
wakati wa enzi za kati ilikuwa makao makuu ya maaskofu wa cologne
katika karne ya ilipata chuo kikuu kilichokuwa maarufu ujerumani
mtungaji wa muziki ludwig van beethoven alizaliwa bonn
tangu uhamisho wa serikali na bunge ofisi kadhaa za umoja wa mataifa zilifunguliwa bonn
nyumba ya wabunge imekuwa un campus bonn ikiwa na mradi wa united nations volunteers unv pamoja na ofisi zinazoangalia mikataba mbalimbali ya um kama vile mkataba wa kimataifa juu ya kanuni za kutunza hali ya hewa united nations convention to combat desertification unccd camille saint saens kifaransa camille saint sa ns oktoba desemba alikuwa mtunzi wa opera na mpiga kinanda mashuhuri kutoka nchini ufaransa
alikuwa moja kati watunzi wakubwa wa opera wa kipindi cha romantic
alitunga nyimbo nyingi sana zenye mandhari tofauti na kukubalika katika jamii ya watu wa ufaransa
ingawa kafariki dunia akiwa na umri wa maiaka lakini alitunga zaidi ya nyimbo elfu moja
na inaamika kwamba kazi zake ni miongoni mwa kazi bora ziliwahi kutungwa
kulikuwa na watunzi wengi wakubwa waliowahi kuishi mjini vienna haydn mozart na beethoven lakini schubert ni yeye peke yake aliyelzaliwa mjini vienna
schuber alikuwa ndiyo mtunzi mkubwa wa mwisho wa muziki wa klasiki na romantic music
david ben gurion kiebrania oktoba desemba alikuwa waziri mkuu wa kwanza wa dola la israeli
alizaliwa kwa jina la david gr n kwenye sehemu ya poland iliyokuwa chini ya milki ya urusi katika familia ya wayahudi waliojiunga na harakati ya usioni
mwaka alihamia palestina wakati ule chini ya milki ya osmani baada ya kusikitika ubaguzi dhidi ya wayahudi katika milki ya urusi
alikuwa mfanyakazi wa kilimo mwanzoni akaendelea kuwa mwandishi wa habari na kujenga shirika ya walinzi kwa vijiji vilivyoundwa na wayahudi waliohamia palestian wakati ule
 alikwenda istanbul akachukua digri ya sheria kwenye chuo kikuu
wakati ule alianza kutumia jina la kiebrania ben gurion maana yake mwanasimba
alikuwa kiongozi wa kisiasa na kijeshi wa israeli katika vita ya kuanzisha nchi hii mwaka akatangaza uhuru wa israel na kuwa kiongozi wa serikali ya kwanza
aliendelea kama waziri mkuu hadi alipojiuzulu lakini alishiriki katika siasa hadi 
alihesabiwa kati ya watu muhimu wa karne ya 
kiwanja cha ndege cha tel aviv imepewa jina lake kwa heshima
jacques offenbach juni oktoba alikuwa mtungaji wa muziki na mpiga kinanda kutoka nchi ya ujerumani
 juni na kufariki mjini garmisch partenkirchen bavaria septemba alikuwa mtunzi wa opera na mwelekezi mashuhuri kutoka nchini ujerumani
huyu alipata bahati ya kuwa mashuhuri tangu yungali bwana mdogo na toni zake zilitumika katika mabendi mbalimbali katika ulaya nzima
baada ya alitumia muda wake mwingi kwa kutunga opera
moja kati ya opera zake zilizowahi kuwa maarufu ni der rosenkavalier aliitunga kunako mwaka wa na ilitamba saana
strauss alikuwa moja kati ya watunzi wakubwa wa mwisho kutunga muziki kwa mtindo wa romantic
alipenda sana muziki wa wagner ambaye alipata athari kubwa za muziki wake lakini pia alipenda na ule wa mozart na kazi zake nyingi zaonyesha kuwa na ufaa mkubwa kama vile zilivyokuwa zile za muziki wa mozart
strauss alikuwa mwelekezi mzuri sana na mara nyingi aliekeza miziki yake mwenyewe
hugo wolf machi februari alikuwa mtunzi wa opera mashuhuri wa kiaustria kislovenia
nae huyu alikuwa moja kati ya watunzi mashuhuri wa kipindi cha romantic
carl maria von weber alizaliwa mjini eutin holstein kunako tar
 novemba na kufariki mjini london kunako tar
juni alikuwa mtunzi wa opera muhimu na mashuhuri kutoka nchini ujerumani
bwana huyu alitunga opera nyingi tu na tungo hizo ni kama vile der freisch tz euryanthe na oberon ambazo ndiyo maarufu
aliandika ala za muziki wa ajili ya mabendi mbalimbali na ala hizo zilitungika vizuri sana
johan julius christian jean janne sibelius desemba septemba alikuwa mtunzi wa opera wa kifinland wa baada ya kipindi cha romantic na ni mmoja kati watunzi maarufu wa karne ya na mwanzoni mwa karne ya 
jimi hendrix amezaliwa kama james marshall hendrix mnamo novemba septemba alikuwa mpiga gitaa maarufu kutoka nchini marekani
hendrix hufikiriwa kama mwanamuziki wa kuigwa katika historia ya muziki wa rock and roll
baada ya mafanikio yake nchini uingereza akaja kuwa almaarufu dunia nzima baada ya kutumbuiza katika sikukuu za muziki wa pop za monterey kunako mwaka wa 
the italian job ni filamu ya mwaka yenye vituko kupigana
filamu iliongozwa na f
gary gray na nyota wa filamu ni jason statham mark wahlberg charlize theron edward norton na donald sutherland
filamu inarejea jina sawa na ile filamu halisi ya awali iliyochezwa na nyota michael caine kunako miaka ya 
filamu inaazia mjini venice italia tunakutana na kiongozi wa wanakikosi cha filamu hii bw
john bridger donald sutherland akiwa anampigia simu binti yake aitwae stella charlize theron huku baba wa binti huyo akimweleza mwanae kwamba hii ndiyo kazi yangu ya mwisho mazungumzo kupitia simu
john kisha akakutana mmoja kati ya wanamipango wenzi mzee wa kazi charlie mark wahlberg ili kujadiliana kuhusu mipango ya kazi
john na charlie ni washikaji sana na wawili hao wanaheshimiana kwa kiasi kikubwa kabisa
baada ya hapo charlie akapanga mpango wa kuweza kuiba kijumbamshale chenye fito za dhahabu ndani yake
baada ya mpango kukamilika ikabidi wanakundi wote wakutane kivukoni ili kuweza kujua nini kitakacho endelea baada ya mpango kufanikiwa
kwa bahati nzuri waliponyeka na wakaanza kupanga mpango mwingine wa kulipiza kisasi dhidi ya kitendo alicho kifanya steve edward norton
wakalenjin ni kundi la makabila katika magharibi ya kenya hasa katika mkoa wa bonde la ufa wanaoongea lugha za kiniloti zilizo karibu
wasemaji wa llugha za karibu wako pia tanzania na uganda
kati ya vikundi hivi ni elgeyo kipsigis marakwet wanandi sabaot terik na tugen
mababu wao walihamia kenya kutoka sudani karne nyingi zilizopita na wengine wanakadiria walifika tayari tayari miaka 
utamaduni wao unaonyesha dalili za mapokeo ya wafugaji lakini walio wengi ni wakulima
katika karne ya makabila yale yalianza kujenga umoja wao na kujielewa kama jumuiya ya pamoja
waingereza waliwaita makabila wenaosema kianndi
neno la kalenjin linamaanisha nakuambia kwa lugha ya kinandi ilikuwa jina la programu ya redio iliyosikilizwa na watu wengi katika bonde la ufa na kuwa jina la pamoja
leo takriban asilimia za wakenya huhesabiwa kati ya wakalenjin
wakalenjin wamepata umaarufu kwa sababu wanamichezo wengi wakenya waliofaulu kimataifa hasa wakimbiaji ni wakalenjin kama vile paul tergat na wengi wengine
rais wa pili wa kenya daniel arap moi alikuwa kalenjin
amu neng ung bounatet ak kamuktaet ak torornatet agoi koigeny
snorri sturluson kiiceland snorri mwana wa sturla septemba alikuwa mshairi mwandishi wa historia na kiongozi wa kisiasa nchini iceland
mwenyewe alipokea mafunzo ya kuandika na kusoma pia lugha ya kilatini elimu ya dini ya kikristo na sheria ya kiiceland
wazazi walimkabidhi kwa chifu mkubwa aliyemlea kijana
alichaguliwa baadaye mara mbili kama msimamizi wa althing iliyokuwa bunge la iceland
georg wilhelm friedrich hegel agosti novemba alikuwa mwanafalsafa wa ujerumani aliyeathiri watu wengi katika karne ya na karne ya 
kati ya wanafunzi wake walikuwa bauer stirner na marx pia sartre na k ng walichukua mengi kutoka kwake
wengine waliompinga kama kierkegaard schopenhauer nietzsche heidegger na schelling waliathiriwa naye pia
nasaba ya ming ilitawala china kati ya na 
watawala wa ming walichukua nafasi ya makaisari wenye asilia ya mongolia wakafuatwa na nasaba yenye asili ya manchuria
waming walijenga muundo wa serikali iliyodumu hadi mapinduzi ya 
walihamisha mji mkuu kutoka nanjing kwenda beijing na kujenga mji haramu
wakazi wote waligawiwa katika vikundi vya wakulima mafundi na wanajeshi na watoto walitakiwa kuendelea na kazi ya wazazi
familia kumi walihesabiwa pamoja katika jumuiya ndogo iliyotakiwa kukusanya kodi kati yao
wanajeshi walipewa mashamba wakatakiwa kujigharamia wenyewe
muundo huo uliongeza mapato ya serikali ukawezesha serikali kujenga jeshi kubwa na pia meli nyingi
china ilikuwa kitovu cha biashara cha asia lakini pia kimataifa kwa sababu wahispania pamoja na wareno walitumia fedha kutoka koloni zao mpya katika amerika ya kilatini kwa bidhaa za kichina zilizobebwa hadi ulaya
kwa kurahisisha biashara hii ureno ilipewa bandari ya macau kama kituo cha biashara
hatua muhimu ilikuwa upanuzi wa kilimo kwa njia ya miradi ya kuongeza mashamba ya mpunga
idadi ya watu katika china iliongezeka sana kufikia milioni hadi 
ming walijenga jeshi la kudumu la askari milioni moja wakatengeneza upya ukuta mkubwa wa china ulioleta usalama dhidi ya makabila wahamiaji wa kaskazini
kuanzia baharia mkuu zheng he alianzisha safari za upelelezi kwenye bahari ya china ya kusini na bahari hindi hadi pwani za afrika ya mashariki
zheng he alipewa kundi kubwa la meli na manowari lenye mabaharia makumi alfu
alitembelea mombasa na kuna uwezekano kuwa meli kadhaa za kikosi chake ziliingia katika atlantiki labda hata kufika amerika
safari hizi zilisimamishwa kwa sababu ya gharama kubwa na pia kwa sababu china haikuwa na mipango ya kuanzisha koloni katika nchi za mbali
tofauti na mataifa ya ulaya zilizopanua duniani karne moja baadaye wachina hawakuona vitu wala utajiri wa kuvutia katika sehemu za mbali kwa sababu walikuwa na vitu vingi wao wenyewe
mapato makubwa ya fedha kutokana na biashara ya nje yalisababisha mfumko wa bei hasa kwa mazao ya kilimo
pesa ilibaki mjini na wenye mashamba makubwa walijenga nyumba zao mjini badala ya kurudisha pesa mashambani
hali ya maisha ya wakulima ilishuka vibaya hasa na kusababisha ghasia za wakulima za mara kwa mara
ghasia hizo ziliongezeka kukaribia mapinduzi na kuingia katika hali ya kuwa vita ya wenyewe kwa wenyewe katika majimbo kadhaa
mwishoni vita dhidi manchuria pamoja na ghasia ya wakulima zilileta mwisho wa nasaba ya ming
kaisari wa mwisho wa ming chongzhen sizong alipinduliwa na wakulima chini ya kiongozi wao li zicheng aliyejitangaza kuwa kaisari mpya
lakini alikosa uwezo wa kutawala hakuwa na uwezo wa kuzuia jeshi la wamanjuria walioingia wakisaidiwa na maafisa wa jeshi jeshi la ming katika kaskazini waliosikitika mapinduzi
wamanjuria waliteka beijing na kuwa watawala wapya wa china hadi 
kalasinga kipunjabi sikhi pia usikhi ni dini yenye asili ya uhindi inayomwabudu mungu mmoja tu
wafuasi wake huitwa kalasinga au sikh na kitabu kitakatifu chao ni guru granth sahib
idadi ya wafuasi ni takriban milioni na wengi wao wanaishi uhindi katika jimbo la punjab
kalasinga ilianzishwa katika karne ya na guru nanak aliyezaliwa katika familia ya kihindu wakati wa utawala wa waislamu juu ya uhindi ya kaskazini
nanak alijishughulihsa na dini tangu utotoni na kwenye umri wa miaka aliondoka katika familia akianza kipindi kirefu cha matembezi
anasemekana alizunguka kote uhindi akafika pia makka uarabuni uajemi na afghanistan
hakukubali ibada nyingi za uhindu mafundisho na maandiko ya kidini matabaka katika jamii
wataalamu wengine wameeleza mafundisho yake kama jaribio la kuondoa matatizo kati ya waislamu na wahindu kwa kutafuta imani ya pamoja iliyojengwa kwenye misingi ya uhindu lakini kupokea mengi kutoka uislamu
katikia kipindi hicho polepole kalasinga waliendelea kuwa jumuiya ya pekee wakiteswa na watawala wa kihindu lakini zaidi na watawala waislamu
tangu guru ya kumi gobind singh walionekana kabisa kama dini ya pekee
gobind singh alikuwa guru wa mwisho wa kibinadamu alitangaza kitabu kitakatifu kuwa guru granth sahib au kiongozi
kati ya mafundisho ya msingi ni imani katika mungu mmoja anayeitwa waheguru
waheguru au mungu hana umbo na hawezi kuelezwa na akili ya kibinadamu
kama wahindu wanaamini ya kwamba nafsi ya binadamu huzaliwa tena na tena na shabaha ya dini ni ukombozi katika mzunguko wa kuzaliwa upya
ukombozi wanauona katika jina la mungu na jitihada za kujisafisha kiroho
aim fernand david c saire juni aprili alikuwa mshairi mwandishi na mwanasiasa mfaransa mwenye asili ya kiafrika kutoka kisiwa cha martinique katika bahari ya karibi
pamoja na l opold s dar senghor na l on gontran damas alianzisha dhana ya negritude
baada ya kupita nafasizote za elimu kisiwani martinique alipewa nafasi ya kusoma huko ufaransa kuanza 
masomoni alikutana na leopold senghor wakawa marafiki
 alirudi martinique akawa mwalimu shuleni akimfundisha frantz fanon
kabla ya kurudi aliandika shairi kubwa yenye urefu wa kitabu cahier d un retour au pays natal daftari ya kurudi kwenye nchi nilikozaliwa
 alichaguliwa kuwa meya wa fort de france na mbunge katika bunge la ufaransa huko paris wa msaada wa chama cha kikomunisti
bungeni alipeleka sheria iliyotaka kuzipa koloni hali ya mikoa ya ufaransa
baada ya uvanizi kwa hungaria na jeshi la umoja wa kisovyeti aliachana na wakomunisti
aliendelea kuwakilisha martinique bungeni hadi 
kwake kisiwani alikuwa mwenykiti wa bunge la mkoa kati ya na 
kiwanja cha ndege cha martinique ilipewa jina la martinique aim c saire international airport kwa heshima yake tar
mkoloni anayemwangalia mwanadamu mwenzake kama mnyama ili kutuliza dhamira yake huyu mkoloni atageukia kuwa mnyama mwenyewe
name nonaongea juu ya watu mamilioni waliofundishwa kutetemeka kupiga magoti kukata tamaa
hakuna mbari ambao pekee yake una uzuri akili nguvu kwa wote kuna nafasi kwenye mkutano wa washindi chuo kikuu cha princeton huhesabiwa kati ya vyuo vikuu bora nchini marekani
kilianzishwa mwaka kwa jina la college of new jersey
kwa jina hilo wakristo wanamaanisha ufafanuzi wa mpango wa kazi ya mungu kwa wokovu wa binadamu kadiri ya biblia
historia ni mfululizo wa habari za mambo yaliyotokea pamoja na sababu zake
binadamu anaziandika ili kuelewa maisha yake yaani ametokea wapi amepata mafanikio gani na matatizo gani
historia inatufundisha kuishi kumbukumbu za mambo ya zamani vita uhuru viongozi na mengineyo zinatuwezesha kuendelea vizuri zaidi
lakini ni muhimu zaidi kujua mambo makuu aliyoyatenda mungu ili kutuokoa
dini ya uyahudi na ya ukristo ni dini zinazotegemea historia kuliko maumbile mungu hatazamwi kama muumba tu bali zaidi kama mwokozi
wokovu ni kazi ya mungu kwa ajili yetu tim tim 
sisi hatuwezi kujikomboa lakini mungu ana nguvu kuliko shetani na mabaya yote naye anatuhurumia sisi maskini kol 
wapo walioiandika katika biblia ili tusadiki na kuishi upya pet 
aliyowatendea wao ni hasa kuwatoa utumwani misri kuwapa agano na masharti yake li awafanye taifa huru katika nchi bora
waisraeli walijenga imani yao juu ya hayo mang amuzi ya msingi ya wokovu kutoka kwa mwenyezi mungu halafu wakajikumbusha kwamba alikuwa ameshawaahidia mababu wao baraka kama hizo
hatimaye tu walitafakari juu ya asili ya watu na ya ulimwengu wakaelewa kuwa mungu aliweza kuwaokoa kwa sababu ndiye aliyeumba vyote hakuna wa kushindana naye na wa kuzuia mpango wake kwa ajili ya watu
kwa wakristo tukio kuu lililo msingi wa imani ni ufufuko wa yesu aliyetoka kaburini mzima na mtukufu wa kwanza kati ya umati akaingia katika nchi ya walio hai kweli
wakristo wanasadiki biblia imeandikwa kwa uvuvio wa roho mtakatifu pet 
 tim ndiyo sababu wanaiheshimu sana
wapo wataalamu waliozipanga kwa utaratibu huo unaotupendeza zaidi siku hizi wamejitahidi kuelewa tarehe ya matukio na ya maandiko yote ili kuyapanga moja baada ya lingine kuanzia ya zamani za kale hadi maisha ya yesu na ya mitume wake
lakini tukumbuke daima kwamba lengo la biblia si kueleza sayansi jiografia wala historia bali ni kufundisha kwa ukweli njia ya wokovu
taarifa nyingine zinategemea ujuzi wa mtu aliyeandika na mtindo alioutumia sheria taratibu za ibada nasaba ufafanuzi wa majina maneno matakatifu ya mahali fulani baraka hadithi simulizi historia halisi n
sehemu kuu mbili za biblia ni agano la kale na agano jipya kor eb 
la kale limeandikwa kabla ya yesu jipya baada yake
kwa kuwa ufunuo wa mungu ulifanyika hatua kwa hatua hata ukakamilishwa na yesu eb hatuwezi kutegemea dondoo moja tu kuhusu jambo fulani bali tuzingatie jambo hilo lilivyoozungumziwa tangu mwanzo hadi mwisho wa ufunuo
tunahitaji kujua biblia nzima ili kuelewa jinsi mungu alivyo alivyotuokoa na anavyotaka tuishi
vitabu vya biblia ni yaani katika agano la kale na katika agano jipya
ndivyo vilivyokubaliwa na kanisa katoliki kuwa ni neno la mungu
waprotestanti wengi wanakataa vitabu vya agano la kale pamoja na sehemu chache za vingine hivyo biblia yao inavyo tu
mgawanyo wa vitabu hivyo si muhimu mradi tusiongeze wala kupunguza neno
kwa kawaida vinapangwa kwa kuzingatia vinaleta habari za namna gani
hivyo katika agano la kale yanatofautishwa makundi manne torati yaani sheria vitabu vya historia ya israeli vitabu vya manabii waliotumwa na mungu ili kuwaonya na kuwafariji waisraeli na vitabu vya hekima vyenye nyimbo mashairi mithali n
katika agano jipya tuna vitabu vya historia yaani injili na matendo ya mitume barua za mitume na kitabu kimoja tu cha kinabii ufunuo
lugha asili ziko tatu yaani biblia imeandikwa sehemusehemu kwa kiyahudi kiaramu ndiyo lugha ya yesu na kiyunani yaani kigiriki cha zamani
ila agano jipya lote limeandikwa kwa kiyunani ambacho zamani za yesu kilikuwa lugha ya kimataifa
kutoka lugha hizo wataalamu wanaendelea kutafsiri biblia katika lugha yoyote ili neno la mungu liwaelee watu wote
kati ya tafsiri zote mbili za zamani zina sifa za pekee yaani tafsiri ya lxx kwa kigiriki septuaginta yaani sabini ni agano kale kwa lugha ya kiyunani na ya vulgata biblia nzima kwa kilatini
maelezo ya kanisa yanahitajika kwa sababu kwanza mwenyewe sielewi maandiko hayo yameandikwa na nani lini wapi kwa lengo lipi na katika mazingira ya namna gani
hasa roho mtakatifu hakunipa biblia peke yangu bali ndani ya taifa lote la mungu
wasio na elimu na msimamo wanapotosha biblia na kupotea pet 
vitabu vya kwanza vya biblia mwanzo kutoka mambo ya walawi hesabu na kumbukumbu la torati vinaunda kwa pamoja torati kwa kiyahudi fundisho yaani sheria
mgawanyo wa kawaida wa kiyahudi wa vitabu vya biblia katika makundi matatu torati manabii na maandishi unaonyesha jinsi vitabu vitano vya kwanza vinavyotazamwa kuwa kitu kimoja tena kiini cha agano la kale lote
ajabu la torati ni jinsi inavyounganisha mambo mbalimbali ibada kwa mungu pekee ahadi zake matakwa yake uasi wa binadamu na ukombozi wa kimungu wito wa kujali mwanzo wa taifa la mungu
humo tunakuta muhtasari wa historia kuanzia uumbaji wa ulimwengu hadi kifo cha musa historia ya asili mwa kipindi cha mababu mwa simulizi la yosefu mwa ukombozi toka misri na safari kwenye sinai kut toleo la sheria mlimani huko kut hes safari hadi mabonde ya moabu hes na nyongeza kumb 
zamani musa alidhaniwa kuwa mwandishi wa vitabu hivyo vyote
siku hizi wataalamu wamethibitisha kuwa ndiye asili ya kiini cha sheria za israeli lakini vitabu hivyo viliandikwa katika kipindi kirefu hadi mwaka hivi k
ndiyo sababu katika sheria za vitabu hivyo yanaonekana mabadiliko mbalimbali yaliyofanyika karne hadi karne k
mf
waliohusika na uandishi ni watu wengi wa israeli kaskazini na kusini
hasa yameainishwa mapokeo manne tofauti yaliyoandikwa katika karne k
yanayomuita elohim yanayotawala kumbukumbu ya torati ni ya karne vii k
na yaani ya kikuhani kwa kuwa yanajali sana ibada ni ya karne vi k
hayo ya mwisho yalitumika kama fremu ya mapokeo hayo yote ili kuunganisha torati nzima katika karne k
hivyo torati inatunza matukio ya msingi na imani ya taifa la israeli jinsi ilivyozidi kukomaa baada ya musa
uumbaji unasimuliwa katika sura mbili za kwanza za mwanzo
kama vile sehemu mbalimbali za biblia kitabu hicho kilitungwa kwa kushona pamoja maandishi tofauti
ndiyo sababu tunakuta masimulizi mawili juu ya mungu kuumba ulimwengu na watu
la kwanza a linamchora mungu akifanya kazi kama binadamu kwa siku sita halafu kustarehe
aliumba kila kitu kwa neno lake eb ndiye mwanae pekee yoh 
wengine wanaona humo hata kidokezo cha kwanza cha roho mtakatifu aliye upendo wa mungu katika upepo uliovuma juu ya wingi wa maji
mungu aliona kila alichokiumba ni chema tu lakini alipoumba mtu katika jinsia mbili akaona ni mwema sana ni bora kuliko vingine akamweka kuvitawala kwa niaba yake
mwanamume na mwanamke wana hadhi sawa kwa kuwa wote wawili ni sura na mfano wake si upande wa mwili bali hasa kwa roho yenye uwezo wa kuelewa na kupenda kwa hiari
muumba anataka watu washirikiane na kusaidiana kilele cha uhusiano wowote kati yao ni ndoa inayowafanya kuwa mwili mmoja kama kristo na kanisa ef 
simulizi linalofuata mwa b ni la zamani zaidi nalo pia lina mafundisho makuu juu ya mungu na mtu hasa kwamba huyo ndiye kiumbe bora anayeweza kushirikiana na mungu tofauti na vingine
hali yake asili ilikuwa ya kupendeza kabisa kwa usafi wa moyo na uhai usio na mwisho naye alitakiwa akubali kazi za mungu na kufuata maneno yake bila ya kujiamulia nini jema nini baya
mwa inasimulia dhambi iliyo asili ya dhambi zote rom 
kwa njia hiyo tunaambiwa hali yetu mbaya haitokani na mungu bali na uasi wetu na wa wazee wetu hek 
pia tunafundishwa kukataa toka mwanzo vishawishi vyetu tukiamini maagizo yote ya mungu yametolewa kwa upendo mkuu
tukianza kuzingatia kishawishi tunakubali shaka juu ya wema wa mungu kwetu katika kutuelekeza
kwa namna hiyo walianguka watu wa kwanza waliokuwa watakatifu kwa urahisi zaidi tutaanguka sisi wenye tabia mbaya kutokana na dhambi hiyo na nyingine nyingi
ndiyo sababu tunakuta matatizo maishani kama vile uchungu wa uzazi kuhusiana kwa mabavu kupata riziki kwa shida na hasa kufa hayo yote ni matokeo ya dhambi
pamoja na hayo mungu hapendi mtu yeyote apotee pet hivyo toka mwanzo aliahidi kwamba mzawa wa eva atamponda kichwa shetani
ikisikitishwa kufikiria mzaliwa wa kwanza kuwa muuaji wa mdogo wake inafurahisha kwamba wa kwanza kufa alikuwa mwema kielelezo cha yesu aliyeuawa bila ya kosa eb 
toka mwanzo hao walimuabudu mungu kwa njia ya dini ibada na sadaka mbalimbali
hata hivyo mungu akakubali zile tu zilizotolewa kwa ukarimu eb 
kuhusu kaini tunaonyeshwa ustawi wa dhambi ndani mwake na uongozi wa mungu aliyemtaka ashinde dhambi bado mlangoni
hata baada ya dhambi hiyo ambayo ni kubwa kiasi cha kumlilia mungu alipe kisasi yeye alizidi kumhifadhi kaini
picha yake ni lameki mtu wa kwanza kuwa na mitara mkatili kama nini
ingawa hali ilikuwa ya kukatisha tamaa kwa baraka ya mungu watu wakazidi kuzaa na kati ya watoto wao wakapatikana waadilifu kama henoko aliyestahili kutwaliwa na mungu
kwa ajili hiyo zamani za nuhu alileta maji yafunike dunia na kuzamisha waovu
hasa maji yanayokusudiwa kutakasa dunia yote ni yale ya ubatizo pet na safina ambayo iokoe watu ni kanisa ambalo ni la lazima kwa wokovu kama vile ubatizo unaotuingiza ndani yake
uso wa nchi ulipokwishatakaswa na maji njiwa akarukaruka akachuma tawi la mzeituni unaozaa matunda ya kutengenezea mafuta
mara alipotoka safinani nuhu alimtolea mungu sadaka iliyompendeza hata akaahidi hataangamiza tena binadamu kila anapostahili
sadaka hiyo ni mfano wa ile ya yesu msalabani inayoadhimishwa katika ekaristi ikituondolea adhabu nyingi na kutuletea huruma ya mungu yaani nafasi na neema ya kutubu tito 
mwa inatufundisha kwamba kiburi na dhambi kwa jumla vinatenganisha watu wasiweze kuelewana wala kuishi pamoja
kinyume chake katika agano jipya tunasikia kwamba siku ya pentekoste roho mtakatifu aliye upendo wa mungu aliunganisha tena watu wa makabila mbalimbali katika kutangaza sifa zake mdo 
palipo na upendo tofauti za lugha na utamaduni si shida
mtu huyo aliyezaliwa mesopotamia iraq baada ya watu kubuni uandishi ndiye mwanzo wa taifa teule la mungu na baba wa waamini wote
aliishi kwa kuhamahama pamoja na mifugo yake akipitia syria alifikia nchi ya kanaani aliyoahidiwa na mwenyezi mungu akashukia misri kwa muda mwa 
lakini safari yake muhimu zaidi ni ile ya imani kwa kuwa abrahamu aliongozwa na mungu siku kwa siku katika mazuri na magumu akisadiki ahadi zake za ajabu eb 
hasa mungu alimuahidia uzao mkubwa kama nyota za mbinguni naye akaamini ingawa alikuwa hajapata hata mtoto mmoja ndiyo imani iliyompendeza sana mungu mwa 
mwa inamchora kama mtu mkarimu sana kwa wageni rafiki wa mungu anayestahili kuambiwa yote mwenye huruma busara na unyenyekevu katika sala
wageni wake watatu ambao ni kama mtu mmoja tu wanadokeza utatu mtakatifu
mungu alimdai abrahamu asadiki kwamba anaweza yote kama atakavyomdai bikira maria lk naye alidumu kumuomba awahurumie waovu kwa ajili ya waadilifu yak 
lakini kati yao mwadilifu akaokolewa isipokuwa mke wake akaja kuadhibiwa kwa sababu aliangalia nyuma kinyume cha agizo la bwana lk 
mwa inatusimulia jinsi mungu alivyotimiza ahadi yake kwa kumjalia sara amzalie abrahamu mtoto isaka katika uzee na utasa
isaka baba wa israeli alipata baraka kuu naye ni mfano wa watu wa agano jipya
ishmaeli baba wa waarabu alibarikiwa pia kwa ajili ya baba yake naye ni mfano wa agano la kale ambapo watu wanategemea mambo ya kimwili kutahiriwa kunawa kubagua vyakula n
ni kimoja kati ya vilele vya imani ya binadamu imani inayoonyeshwa kwa matendo ya utiifu yak 
abrahamu hakusita kumrudishia mungu kile alichopewa akaondoka alfajiri akasafiri mpaka mahali alipoambiwa wayahudi wanaamini mlima huo ndipo walipojenga hekalu la yerusalemu
lakini atakayemtoa kweli mwana pekee ni mungu baba yoh 
mwanae ndiye mwanakondoo aliyeuliziwa na isaka na ambaye mungu akajipatia juu ya mlima kalivari alioupanda huku amejitwika sio kuni bali mti wa msalaba
abrahamu aliamini uwezo wa mungu juu ya mauti na hasa uaminifu wake kwa ahadi alizompa kwa hiyo akarudishiwa mwana hai kama mfano wa ufufuko na katika yeye yaani katika mzawa wake watu wote wakabarikiwa
maisha ya imani yanadai daima sadaka hasa ya mambo yanayopendwa zaidi rom ndiyo njia ya kujaliwa baraka zinazopita ubinadamu wetu
hivyo imani izidi kuongoza uzao wake kama ilivyomuongoza mwenyewe
yosefu na ndugu zake kushukia misri hivi k
kama kawaida ya mitara kulikuwa na upendeleo na wivu kati ya watoto wa yakobo
mwisho uamuzi ukawa kumuacha hai lakini kumuuza kama mtumwa kwa wafanyabiashara walioelekea misri mwa 
lakini katika maovu ya binadamu mungu akazidi kushughulikia taifa lake teule
mwa inaonyesha jinsi yosefu alivyozidi kumtiii mungu na kukwepa dhambi
kadiri ya mpango wa mungu njaa hiyo ikawalazimisha kaka zake waje kumuinamia naye hakulipa kisasi halafu kama vile alivyotafsiri ndoto mbalimbali aliwafafanulia maana ya matukio ya maisha yao katika mpango wa mungu kwamba ndiye aliyemtuma misri kusudi awaokoe mwa 
mwa inasimulia yakobo na wazawa wake wote jumla wanaume walivyohamia misri
kabla ya kufa yakobo aliwabariki watoto wake na kwa namna ya pekee yuda ambaye atatawala moja kwa moja mwa 
wanaisraeli waliishi misri kama wageni tu zaidi ya miaka mia nne mdo wakiongezeka kiasi cha kuwatisha wenyeji wao ndiyo sababu wakaanza kudhulumiwa mwaka hivi k
hasa katika kuwakomboa utumwani mungu alijionyesha mtetezi wa haki za maskini
pamoja na kushurutishwa kufanya kazi wasioipenda ilitolewa amri ya kuua watoto wao wote wa kiume lakini mpango huo haukutekelezwa sawasawa kut 
mmoja kati ya watoto waliookolewa katika hatari hiyo ni musa wa kabila la lawi kut eb mdo 
kisha kukimbia misri musa akaoa mmidiani kut eb mdo alipokuwa anachunga mifugo ya mkwewe kwenye mlima sinai akaitwa na mungu kutoka ndani ya kichaka kinachowaka moto kisiteketee
mungu alimchagua ingawa ana kigugumizi yaani anaonekana hafai kushindana na farao
mungu akasisitiza aende mwenyewe naye atatumia uwezo wake wa kimungu kumlazimisha farao
kadiri musa alivyoomba mungu alimfunulia jina lake takatifu yhwh ambalo linaeleweka kiasi tu kama vile fumbo la mungu mwenyewe kut mdo 
mungu alipomtuma musa kwa farao alijua tayari huyo atakataa kuwaruhusu waisraeli waende zao mpaka aone mapigo yake kwa wamisri
kwa kuwa ulihitajika muda kuleta ukombozi iliwabidi waisraeli wawe na imani na subira hadi ahadi za mungu zitimie
lakini binadamu hatupendi kungojea ukombozi hivyo waisraeli wakaanza kunung unika kut 
maajabu aliyoyatenda huwa yanatokea misri lakini si yote kwa wakati mmoja wala si kwa kiasi kile alichosababisha musa kwa fimbo yake kut 
tuna orodha mbalimbali za mapigo hayo lakini kwa kawaida yanahesabiwa kumi maji ya mto naili kuwa mekundu kama damu vyura kujaa nchi chawa nzi tauni majipu mvua ya mawe nzige giza na hatimaye kifo cha wazaliwa wa kwanza wa kiume wa watu na wa wanyama
adhabu hizo ziliwapata wamisri lakini si waisraeli hivyo ilikuwa wazi kuwa mungu anabagua watu wake na watu waovu
katika pigo la kumi waisraeli waliopolewa kwa kuipaka milango yao damu ya mwanakondoo kut mdo eb 
hivyo mungu aliwaandaa watu kupokea imani kwa yesu kristo mwanakondoo wa kweli na mkombozi wa waliokuwa watumwa wa dhambi shetani na kifo yoh kor pet 
hiyo ni wazi katika ibada iliyoagizwa ifanyike kila mwaka kut yaani waisraeli wale nyama ya mwanakondoo dume asiye na hila pamoja na mkate usiotiwa chachu na mboga ya majani machungu
yesu akaifanya ibada hiyo iwe ibada kuu ya agano jipya la milele akiagiza tuifanye kwa ukumbusho wake si tena kwa ukumbusho wa kutoka misri kor 
kut inasimulia waisraeli wote walivyokimbia misri pamoja na mifugo yao waliposikia mayowe kutoka nyumba za majirani wao wote
katika safari yao wakaongozwa na mungu kwa sura ya wingu mchana na ya moto usiku kut yoh hivyo mungu alionyesha wazi kuwa hawaachi hata kidogo bali anawashughulikia kwa namna tofauti kadiri ya mahitaji
kut inasimulia jinsi wamisri kisha kuwalilia wafu wao walivyoanza kuwatafuta waisraeli kwa farasi na magari wakawakuta karibu na bahari ya shamu
lakini waisraeli walivuka bahari kama kwamba ni nchi kavu kwa kuwa maji yamegawanyika
kumbe wamisri wakazama kwa kuwa maji yamerudi mahali pake eb 
asubuhi waisraeli wakaona maiti za wamisri wote zikielea wakamshangilia mungu aliyewaokoa kut inatuletea wimbo ambao maneno yake ni kati ya yale ya kale zaidi katika biblia
hivyo mungu aliwaokoa tena watu wake katika maji na huu pia ni mfano wa ubatizo ambao unaadhimishwa hasa usiku wa pasaka
hata katika hatari ya kukandamizwa mungu alidai waisraeli watulie kwa imani ya kuwa ushindi ni wake tu
tena walitakiwa wasiyasahau kamwe mang amuzi hayo kwa kuwa ndiyo msingi wa imani ya dini yao
sisi vilevile tunatakiwa kukumbuka daima ubatizo wetu ambapo mungu ametuokoa
baada ya ushindi wa pasaka safari ikaendelea mpaka kufikia nchi aliyoahidi mungu ila waisraeli wakaja kusahau uweza wake na kumlalamikia kipumbavu hata kumchosha
kama kawaida malalamiko ya kwanza yalihusu kula na kunywa kut 
mungu aliwakubalia kwa kuwateremshia kwale halafu mana hasa chakula hicho kiliwashangaza waisraeli wakazidi kukikumbuka hata wakamdai yesu awapatie tena kama kweli ndiye musa mpya
yesu akawajibu kuwa mwenyewe ndiye chakula cha uzima kutoka mbinguni kinachotulisha safarini hapa yoh 
vilevile kuhusu maji mungu aliyatokeza katika mwamba huko masa au meriba lakini alichukizwa sana na matendo yao eb 
shida nyingine ya kawaida kwa makabila ya wahamaji ni kupigana vita
waisraeli walilazimika kufanya hivyo na waamaleki wakapata ushindi si kwa nguvu zao ila kutokana na sala ya musa mwombezi wao kut 
sisi taifa la mungu tunatakiwa tutegemee sala kuliko uhodari wetu na daima tuwe na watu wenye kumuinulia mungu mikono yao kama musa jangwani
walipofikia mlima huo wa kutisha mungu alimuita musa aupande ili aseme naye huku wengine wakibaki chini
hapo akampa musa masharti ya agano lake na waisraeli kut 
akiwa muumba na hasa mkombozi wao alidai waishi kitakatifu kwa kushika amri kumi ambazo tatu zinahusu heshima kwake na saba uhusiano na watu wengine kut 
ndiyo mawe mawili ambayo musa alipewa halafu yesu akayakamilisha katika amri kuu ya upendo kwa mungu na kwa jirani mk 
amri hizo zinaweza kujulikana na kukubaliwa na mtu yeyote mwenye mapenzi mema lakini mungu alipenda kutusaidia tujue kwa urahisi na hakika zaidi tufanye nini ili kumpendeza tuwe watu wake naye awe mungu wetu kwelikweli
agano hilo upande wa mungu ni imara kwa kuwa yeye ni mwaminifu kabisa shida iko upande wetu tulio geugeu tukiahidi tusitekeleze
ndiyo sababu likahitajika agano lingine lililofungishwa na yesu kristo tim 
kut inasimulia uasi wa waisraeli ulivyofikia kilele chake walipojitengenezea mungu wa dhahabu mwenye sura ya fahali biblia kwa dharau inasema ndama na mla nyasi
hata haruni kaka yake musa alikubali kufuata matakwa yao huku mdogo wake akichelewa mlimani mdo 
musa akambembeleza mungu asiwaangamize watu wake hivyo akawa mfano bora wa mwombezi kwa kuwa hakujali ahadi ya mungu ya kumfanya chanzo cha taifa lingine kubwa
kazi hiyo ni hasa ya bwana yesu ambaye aliwatetea watu wake kwa kumwaga damu yake na anazidi kuwaombea kwa baba yake eb 
kut inasimulia jinsi mungu alivyokubali kiasi ombi la musa la kumuonyesha utukufu wake badala ya kumuonyesha uso wake yoh alijifunua kwake kwa kulitangaza na kulifafanua jina lake yhwh ni mwingi wa rehema na uaminifu anawaonea wivu watu wake yaani hawezi kukubali waabudu miungu mingine kwa hasara yao
ndiyo sababu alipoagana nao kwa kuandika tena amri zake kumi katika mawe pamoja na kuahidi kuwafukuza wenyeji wa nchi takatifu ili kuwapatia nafasi waisraeli aliwaagiza wasichanganyikane nao wasije wakavutwa katika upagani
hasa alikataza ndoa za mseto ili kulinda usafi wa imani
kwa namna ya pekee kristo analipenda na kulionea wivu kanisa lake analolitaka bikira safi katika imani na maadili kor ef hivyo tunaposhirikiana na watu wengine tuwe macho tusifuate mawazo maneno na matendo yao bali tushuhudie imani na upendo kwa maisha yetu tofauti na ya kwao yoh 
kitabu hicho cha tatu kimejaa hasa sheria za ibada zenye kulenga utakatifu wa makuhani na wa sadaka
watu wa kabila la lawi tu ndio walioruhusiwa kushughulikia ibada tena kati yao ukoo wa haruni tu ndio makuhani kamili
kutokana na kazi hiyo walawi hawakupewa sehemu ya nchi takatifu ila mungu mwenyewe ndiye fungu lao
lakini taifa lote lilitakiwa liwe takatifu kutokana na uhusiano wake na mungu law 
polepole maana ya utakatifu huo ilizidi kueleweka si kukwepa unajisi wa kiibada tu bali unategemea hasa mwenendo mwadilifu
kitabu cha nne kinaitwa hivyo kwa sababu kinaleta hesabu mbalimbali hasa ya idadi ya waisraeli wanaume wa kuweza kwenda vitani walikuwa mbali na walawi waliohesabiwa peke yao wanaume wakiwa pamoja na watoto wa kiume ukiongeza wanawake na watoto mpaka umri wa miaka ishirini basi jumla yao iliweza kufikia watu milioni tatu ingawa si lazima kuamini idadi hiyo ni sahihi pengine namba hizo hazilingani katika makala kwa kuwa ilikuwa rahisi kukosea wakati wa kunakili
uzito wa kazi ya kuwaongoza watu wengi hivyo wanaonung unika kila mara ulimchosha musa hata akamuomba mungu tena ampunguzie mzigo au amuue kabisa hes 
mungu akamkubalia akawashirikisha watu sabini roho yake kwa ajili ya uongozi katika ngazi mbalimbali
huo pia ni mfano wa agano jipya ambapo askofu hawezi kuchunga waamini peke yake bali anahitaji msaada wa viongozi wa daraja za chini yaani mapadri na mashemasi mdo 
katika nafasi hiyo musa alimueleza yoshua kwamba hawaonei kijicho kwa kupewa karama tena angependa kama waisraeli wote wangekuwa manabii
hamu hiyo ikatimia siku ya pentekoste katika kanisa wote wanapewa roho mtakatifu na kuwa manabii hata wanawake na watoto mdo 
kinyume chake hes inasimulia kijicho kilivyowafanya dada na kaka wa musa wamseme wakijidai nao pia ni manabii
kisha akatoa adhabu ambayo ikaondolewa kwa maombezi ya musa tu ndiyo sababu anasifiwa kwa upole wake
kijicho kitasumbua daima taifa la mungu hata katika agano jipya kor 
hisabati ni somo linalohusika na idadi upimaji na ukubwa wa vitu
hapo waisraeli wakaanza kunung unika usiku kucha hes wakapanga kuwaua kwa mawe kalebu na yoshua waliotaka kuivamia nchi bila ya hofu kwa jina la bwana
lakini mungu akaonyesha utukufu wake na kutisha ataleta tauni ili kuwaangamiza wote kwa ukaidi wao
maana ya kiroho ni kwamba hatutakiwi kuzitia shaka ahadi za mungu hata zikionekana ngumu kupatikana ni lazima tuwe na moyo mkuu na imani hata tukabili vipingamizi vyovyote
kinyume chake waisraeli walipoamua kuivamia nchi kwa kusikitikia adhabu waliyopewa wakashindwa kabisa maana ni lazima tumtii mungu kwa wakati wake
pia kughairi kutokana na matatizo kunaweza kukatusukuma tutende namna ambayo haimpendezi tena ni lazima tuchukue majukumu ya matendo yetu na kukubali adhabu au matatizo tuliyojitakia majuto hayo yanafaa kwa kuonyesha utiifu kwa mungu zab 
manung uniko ya waisraeli katika safari yao jangwani yakawaletea adhabu nyingine mojawapo ile ya kugongwa na nyoka wengi wenye sumu kali
lakini walipoomba msamaha mungu akamuagiza musa atengeneze nyoka wa shaba na kumuinua juu ya mti ili mtu aliyeumwa akimtazama tu apate kupona hes 
kitabu hicho cha mwisho cha torati kiliandikwa kama miaka baada ya musa ingawa kina namna ya hotuba tano alizoweza kuwatolea waisraeli kabla hajafa
kinapitia upya matukio ya wokovu ya wakati wa musa kikifaidika na ujumbe wa manabii hasa hosea
kwa msingi huo kitabu hiki kinasisitiza sana upendo kwa mungu uaminifu kwa agano la mlima sinai pamoja na tuzo na adhabu zitakazotolewa kufuatana na matendo ya waisraeli
katika maneno yake yote ya kitabu hiki maarufu ni hasa yale ya ambayo mwisraeli yeyote anayakariri kila siku katika sala na kuyashika pengine neno kwa neno
hivyo alikuwa akikiri amepewa yote na bwana halafu akaweza kuyafurahia mavuno
baada ya hotuba hizo kumb inasimulia jinsi musa alivyomuachia yoshua uongozi wa waisraeli wote kwa kumwekea mikono hes 
musa alifikia mpakani mwa nchi takatifu asikubaliwe kuiingia kama adhabu ya makosa yake ila alionyeshwa yote kutoka mlimani kumb halafu akafariki kumb 
kazi aliyopangiwa iliishia huko mwingine akampokea na kuendeleza ukombozi wa kimungu
binadamu wote ni vyombo tu vinavyotumika kwa muda fulani halafu vinaweza kuachwa
kumbe mungu ndiye mtendaji mwenyewe ambaye hasinzii wala halali bali anazidi kuwashughulikia watu wake
kwa imani hiyo tuwe daima tayari kuwaachia wengine nafasi yetu
vitabu vinavyofuata kumbukumbu la torati sheria
vitabu vinavyofuata katika biblia ya kiebrania yoshua waamuzi samweli na wafalme vinataka kuthibitisha kwamba kweli ikawa kama hiki kinavyosema waisraeli walipofuata agano wakati wa yoshua waliteka nchi ya ahadi na kuifurahia lakini walipozidi kuasi wakati wa waamuzi samweli na wafalme walikuja kunyang anywa nchi ile yote kwanza sehemu nzuri zaidi kaskazini halafu ile hafifu zaidi kusini
hapo waisraeli wote wakajikuta tena utumwani katika nchi ya kigeni kama kabla ya musa wakikosa hata sanduku la agano lililopotea wakati wa maangamizi ya yerusalemu na hekalu lake baada ya wao kufikia hatua ya kula watoto wao kutokana na njaa
vitabu hivyo vilikamilishwa wakati wa kukaa uhamishoni babeli vikiwa jibu la swali kuu lililowakwaza huko je mungu wetu ameshindwa waandishi walichagua matukio mbalimbali ya historia baada ya yoshua ili kuthibitisha kuwa aliyeshindwa ni israeli si mungu
historia hiyo inaonyesha mfululizo wa maasi hata baada ya mungu kutuma waamuzi na manabii wake ili kuwaonya waisraeli na kuwaelekeza upya
lengo la waandishi halikuwa kutunza kumbukumbu za mambo yote kwa usahihi na ukamilifu bali kuelekeza njia ya kupata wokovu hata baada ya israeli kuonekana imekoma moja kwa moja
kama vile biblia nzima vitabu hivyo vinalenga wokovu wetu vikihakikisha kuwa mungu anaweza kuleta mwanzo mpya hata hali ikiwa mbaya namna gani
ndiyo sababu habari ya mwisho kabisa ni ya kuleta tumaini kwamba mfalme yekonia alitolewa gerezani alipokaa miaka na kufanywa mgeni wa kudumu mezani pa mfalme wa babeli
kitabu cha sita cha biblia kinatupasha habari za uvamizi wa nchi takatifu ambao waisraeli waliufanya chini ya yoshua ambaye ni mfano wa yesu hata jina lao kwa kiyahudi ni moja linalotafsiriwa mungu anaokoa ndiye aliyewaingiza watu katika nchi ya ahadi si musa
mara baada ya kushika uongozi yoshua alituma wapelelezi nchini huko yeriko mji wa zamani kuliko yote ya dunia walisaidiwa na rahabu kahaba aliyeamini kuwa ushindi utakuwa wa mungu wa israeli yos kwa hiyo akaokolewa pamoja na ndugu zake tena akajaliwa kuwa bibi wa babu wa mfalme daudi hata akatajwa na injili kama bibi wa yesu kristo math halafu akachukuliwa kama mfano wa imani eb na wa matendo mema yak 
yoshua aliwavusha waisraeli pakavu kati ya mto yordani yos na hivyo akawaingiza katika nchi takatifu
hata sisi tutaacha kula mkate toka mbinguni tutakapoingia pale tulipoahidiwa
baada ya matendo hayo ya kidini mungu alimtokea yoshua kama amirijeshi wa israeli ili kumhakikishia kwamba mwenyewe ataongoza mambo hivyo yoshua amtegemee akijisikia chombo chake tu yos 
ni rahisi kwa kila binadamu aliyeshika uongozi kujisikia mwenyewe na hivyo kuacha kumtegemea mungu
kumbe yoshua kwa kupokea ujumbe huo akaweza kushinda watu wenye maboma nguvu na silaha kali kuliko waisraeli
vita vyetu vya kiroho na vya kitume vitegemee hasa sala
baada ya vita vingi yoshua akayagawia makabila ya israeli nchi yote ikiwa ni pamoja na sehemu zilizobaki chini ya wenyeji yos 
waanzilishi hawa wane walichangia jumala ya shilingi kuwezesha usajili wa tatedo
huko shekemu aliwadai wote wachague kumtumikia yhwh au miungu mingine akisisitiza ugumu wa kumtumikia sawasawa mungu aliye mtakatifu na mwenye wivu kwa watu wake
kabla hajafa yoshua akawaita waisraeli wote ili kuwaimarisha katika imani na umoja kwa kuwakumbusha maajabu waliyotendewa na mungu na kwa kuwahimiza wamuonyeshe shukrani yos 
kitabu hiki kinaleta picha tofauti na kile cha yoshua kuhusu hali ya nchi ya kanaani baada ya uvamizi
kinaonyesha kuwa waisraeli hawakufukuza wenyeji wote bali waliteka baadhi tu ya maeneo yao wakaishi jirani nao
baada ya makabila ya waisraeli kugawana nchi kila moja likaanza kujitegemea lakini bila ya umoja hakuna nguvu upande wa dini wala wa siasa
upande wa dini waisraeli wakaanza kuchanganyikana na wenyeji wapagani na kufuata utamaduni wao uliostaarabika zaidi wakiwaiga katika yote kuishi katika nyumba ya kudumu kulima n
hata wakaabudu miungu yao ya kiume na ya kike kwa ukahaba wa kidini na kwa kuitolea sadaka watoto wao ili kujivutia fadhili zao hasa mvua
kutokana na makosa hayo mungu akawaacha wapatwe na ukame njaa na zaidi ya hayo wanyanyaswe na makabila mbalimbali
mara kwa mara waisraeli wakamlilia yeye aliyewasikiliza walipokuwa wanaonewa misri naye akaitikia kwa kuwainulia mwanamume au mwanamke ambaye awashinde maadui na kuwarudishia amani amu 
watu wa namna hiyo wanaitwa waamuzi maana ya neno hilo si wasomi wanaosikiliza kesi na kutoa hukumu kadiri ya sheria zilizotungwa na bunge la nchi bali walikuwa watawala wakati wa amani baada ya kushinda vita vya ukombozi
waliweza kuwa watu wa kila aina hata wasiotarajiwa kabisa kwa kuwa mkombozi wa kweli alikuwa mungu tu
habari za waamuzi hao haziwezi kupangwa kitarehe kwa kuwa hazina dalili zinazotusaidia kujua ipi ilitangulia na ipi ilifuata
waandishi wenyewe hawakujua mwaka wa matukio hayo hivyo walikusanya kumbukumbu walizokuwanazo kama kwamba waamuzi walifuatana mmoja baada ya mwingine kuongoza israeli
ukweli ni kwamba waliweza kuongoza kwa wakati mmoja huyu huku na huyu huku kwa kuwa kila mmoja alihusika na eneo fulani tu
kwa kuwapanga mmoja baada ya mwingine waandishi waliweza kusisitiza mara kwamba waisraeli walirudiarudia dhambi na kwa sababu hiyo walirudiarudia kupewa na mungu adhabu aliyoitabiri musa
lakini fundisho muhimu zaidi ni kwamba bwana bila ya kujali ugeugeu wao daima alikuwa tayari kuwaokoa walipomlilia msaada
mwamuzi mmojawapo ni gideoni aliyedumisha amani kwa miaka 
alipoitwa na mungu alijitetea kwa kusisitiza udogo na ufukara wake lakini akajaliwa ishara zote alizoziomba ili kuhakikishiwa msaada amu 
sura ya inasimulia mungu alivyopunguza askari wake ili ionekane wazi kuwa ushindi ni wa mungu mwenyewe hautegemei uhodari na wingi wa watu au silaha zao
ni kawaida ya kazi ya mungu kuonyesha uweza wake katika udhaifu wa binadamu
waisraeli walipotaka gideoni awe mfalme wao akakataa katakata ili bwana tu aendelee kuwatawala amu lakini wazo hilo likaendelea kuenea ingawa wengine walilipinga amu 
nyongeza ya kitabu inaonyesha kuwa kumwasi mungu kulisababisha hatimaye waisraeli kupigana wenyewe kwa wenyewe
ni kwamba ukivunja amri ya kwanza unaweza kuja kuzivunja zote na ukimkataa bab hutakubali tena ndugu zako
mstari wa mwisho unaeleza sababu nyingine ya fujo hizo kutokuwepo mfalme mmoja juu ya makabila yote 
kwa kusema hivyo kitabu kinatuandaa kusikia katika vitabu vinavyofuata jinsi ufalme wa israeli ulivyoanzishwa kwa usimamizi wa samweli nabii na mwamuzi wa mwisho lakini mkuu kuliko hao 
katika fujo ya miaka ile habari ya kitabu hiki kifupi inatujenga inahusu mwanamke huyo mpagani wa kabila la moabu aliyeolewa na mwisraeli huko ng ambo ya yordani
baada ya kufiwa mume wake akafuatana na mama mkwe hadi bethlehemu ili aolewe na ndugu wa marehemu na kumzalia mtoto kadiri ya sheria
hivyo kwa uaminifu wake mwanamke huyo pia akatajwa katika injili kama bibi wa yesu math 
vitabu viwili vya biblia ya kikristo vinaitwa kwa jina la mtu huyo ambaye kwa njia yake israeli ilianza kuwa na umoja zaidi na hatimaye kuwa ufalme
badala ya kila kabila kujitegemea yote yalikubaliana yawe na kiongozi mmoja wa kudumu ambaye cheo chake kirithiwe na mwanae
vitabu hivyo vimekusanya kumbukumbu zote kuhusu mwanzo wa ufalme hivi k
kumbukumbu hizo zilikuwa nyingi na tofauti hivyo tunakuta humo tata nyingi kuliko katika vitabu vingine vyote vya biblia
hasa mna hoja za kukubali mfumo wa ufalme na hoja za kuukataa
ukuu wa samweli ulidokezwa na uzazi wake wa ajabu kwa kuwa mama yake alikuwa tasa akampata baada ya kusali na kuweka nadhiri sam 
hivyo baada ya miaka michache alihamia shilo kwenye sanduku la agano kama mtumishi wa kuhani eli
 sam inasimulia wito wake akiwa amelala karibu na sanduku hilo akaamshwa na mungu mara tatu mpaka akafundishwa na eli kumtambua na kumuitikia mungu
samweli aliwaamua waisraeli kwa kuwakomboa mikononi mwa wafilisti sam lakini ni muhimu hasa kwa kuwaanzishia ufalme kwa kuwaweka wakfu kwanza sauli halafu daudi
kadiri ya sam yeye na mungu hawakupendezwa na jinsi waisraeli wengi walivyotaka kuiga mtindo wa mataifa yote samweli aliwaangalisha kuhusu matatizo na unyonyaji wa wafalme naye mungu aliona katika ombi hilo uasi ambao waisraeli wanamkataa asiwatawale tena lakini akamuagiza samweli awakubalie
ukweli ni kwamba mfalme aliwekwa wakfu kwa mungu kama mwakilishi wake akitakiwa kutimiza matakwa yake hasa kwa kusikiliza anamuambia nini kwa kinywa cha manabii wake
ndiyo sababu samweli alizidi kumuelekeza sauli na hatimaye akamkataa kwa ukaidi wake
mamlaka ya neno la mungu lililoletwa na nabii ilitakiwa kuwa juu ya mamlaka ya serikali na nguvu ya kijeshi alivyokuwa navyo mfalme
lakini mara nyingi wafalme kwa kujivunia cheo chao walishindwa kumnyenyekea nabii wa mungu wakaona afadhali kufuata manabii wengine wengi waliosema uongo ama kwa kudanganywa na matarajio yao ama kwa kujipendekeza kwa mfalme na kwa taifa lote
 sam inasimulia sauli alivyoteuliwa kuwa mfalme wa kwanza
uhodari huo wote ukaendelea kusifiwa ila daudi aliutumia kwa utukufu wa mungu ndiye aliyeingiza ala mbalimbali katika ibada na kutunga zaburi kadhaa na ndiye aliyeeneza utawala wa israeli kuliko yeyote
daudi alipolazimika kukimbia na kuunda kikosi chake akapata nafasi rahisi ya kumuua sauli lakini alijizuia kwa kuheshimu krisma aliyopakwa awe mfalme sam na hivyo ni mfano bora wa kujali wito wa kimungu
kuanzia hapo yerusalemu ukawa mji mtakatifu wa dini tatu zinazomuabudu mungu wa abrahamu
 sam inasimulia sanduku la agano lilivyohamishiwa yerusalemu kwa shangwe kubwa hasa daudi alicheza mbele ya mungu kwa nguvu zake zote huku amevaa nguo ndogo ya kikuhani tu bila ya kujijali kama kifalme
kwa unyenyekevu wake alimpendeza mungu akapewa naye ahadi ya ajabu yaani kwamba ufalme wake utadumu milele sam 
pamoja na hayo daudi akabaki kielelezo cha mfalme wa israeli ambaye awe tofauti na wengine wote kwa kuwa hasa mtumishi mnyenyekevu wa mungu bila ya kuyumba kwa kuelekea miungu mingine
kisha kupewa ahadi hiyo alikwenda mbele ya mungu na kusali vizuri kama kawaida yake hata nje ya ibada sala yake ya sifa na shukrani imejaa mshangao kwa ukuu wa mungu na fadhili zake na kumalizika kwa ombi nyenyekevu
ingawa hakukubaliwa kumjengea mungu hekalu la ajabu alivyokusudia amekuwa mwalimu wa sala kwa nyakati zote hata leo liturujia inategemea sana zaburi zake
utabiri huo wa nabii nathani ukawa chanzo cha uimara wa ufalme wa yerusalemu kwa miaka hivi halafu ukaja kuongoza tumaini la waisraeli hasa walipodhulumiwa k
mf
kwa mchango wa manabii mbalimbali ujio wake ulitarajiwa kuwa hatua mpya ambapo kasoro za wafalme waliotangulia zitakoma
matendo mengine tofauti yaliyoathiri sana maisha ya daudi ni dhambi alizotenda kwa ajili ya mke wa uria mhiti yaani uzinifu unafiki ulevyaji na uuaji wa askari huyo mwadilifu sam 
basi nathani akamuendea ili kumlaumu na kumtabiria adhabu mbalimbali hasa kwamba upanga hautaondoka nyumbani kwake sam 
ikawa hivyo hasa kwa sababu ya absalomu mwanae ambaye alimuua kaka yake sam na baada ya kusamehewa akafanya njama hata akamfukuza daudi toka yerusalemu sam akazini na masuria wake mahali pa wazi sam 
hata hivyo daudi akazidi kumpenda na alipoambiwa amekufa akamlilia kwa namna ambayo iliwashangaza na kuwachukiza waliompigania yeye ambaye alijiombea na kupewa msamaha wa mungu hakumchukia mwanae aliyehatarisha maisha yake sam 
 sam pia inatuchorea sura yake ya kiroho alipoadhibiwa na mungu kwa tauni iliyoua waisraeli wengi baada ya yeye kuhesabu askari wote alioweza kuwategemea vitani basi kama mchungaji mwema aliomba adhabu imuangukie mwenyewe lakini si kondoo zake wasio na kosa
mfalme wa kumpendeza mungu ni mchungaji wa watu wake kristo mwana wa daudi anawajua kondoo zake mmojammoja kwa jina naye amejitwisha adhabu ya makosa yao ndiye mfalme na mchungaji bora
habari za mwisho za daudi zinapatikana katika fal tunaposikia juu ya njama ya mtoto mwingine adonia alitaka kutawala akajifanya mfalme huku daudi mkongwe hana habari
lakini nathani akaingilia kati ili mwandamizi awe solomoni ambaye alipozaliwa na mke wa uria alimhakikishia daudi msamaha wa mungu
vitabu hivyo viwili vinapitia historia ya israeli kuanzia mwaka hadi hivi k
vikionyesha mwenendo wa kila mfalme upande wa dini hasa katika kutekeleza maneno ya kumbukumbu la torati ya kwamba mungu ni mmoja hivyo hekalu lake liwe moja tu
kwa kuwa wafalme wote wa kaskazini na karibu wale wote wa kusini walikwenda kinyume vitabu hivyo vinaanza na ufalme imara na wa fahari ulioweza kumjengea mungu hekalu la ajabu kumbe vinaishia na hali mbaya na ya aibu kuliko ilivyokuwa kabla ya musa wafalme wakiwa wafungwa babeli waisraeli wote uhamishoni na hekalu lenyewe magofu tu
lakini waandishi hawakusimulia hayo ili kutunza kumbukumbu za zamani kama wanavyofanya wanahistoria bali kwa lengo la kuonyesha tena uaminifu wa mungu aliyezidi kutuma manabii wake hata baada ya kuona hawasikilizwi bali wanadhulumiwa hata kuuawa
kwa kutegemea uaminifu huo wayahudi waliohamishiwa babeli waliweza kutumaini mwanzo mpya
hasa manabii wa mwisho wa wakati huo yeremia na ezekieli waliwatia moyo kuwa mungu atabadili mioyo yao na kufanya nao agano jipya
ufalme wake uliweza kustawi kuliko ule wa baba yake kutokana na msingi imara aliouweka daudi
lakini mwenyewe aliudhoofisha na kusababisha mara baada ya kifo chake utokee utengano kati ya makabila ya kaskazini na yale ya kusini
kati ya kazi muhimu alizozifanya mojawapo ni kujenga hekalu la yelusalemu na kuliweka wakfu kwa sherehe kubwa ya siku saba ambapo mungu alionyesha kibali chake kwa kulijaza kwa sura ya wingu fal 
polepole hekalu hilo likaja kuwa la pekee hata patakatifu pengine pote pakakatazwa chini ya mfalme yosia
mwenyekiti na katibu walipewa jukumu la kusajili taasisi kwa sababu bwana sawe na dakta maxwell walikuwa bado wafanyakazi wa serikali
ingawa solomoni anasifiwa kwa hekima yake alishindwa kukwepa majivuno na tamaa akataka kuwapendeza wake zake waliokuwa mbali na masuria wengi wao wapagani hata akawajengea mahali pa kuabudia miungu yao akamchukiza mungu hata akamtabiria mtoto wake atanyang anywa sehemu kubwa ya ufalme fal ikawa hivyo
baada yake makabila ya kaskazini yalitawaliwa na wafalme wa koo mbalimbali kumbe yale ya kusini yalitawaliwa na watu wa ukoo wa daudi tu 
kati ya wafalme wa kusini wema ni ezekia na yosia wengine wema kiasi wengine wabaya
hatimaye waisraeli wa kaskazini walipelekwa uhamishoni ashuru wasirudi tena
wale wa kusini walipelekwa uhamishoni babeli lakini baadhi wakarudi kuanzia 
tofauti na mtangulizi wake daudi alimpendeza mungu si kwa sababu hakufanya makosa bali kwa sababu alikuwa tayari kumsikiliza akisema kwa njia ya manabii wake nathani gadi n
alikubali kukosolewa kuonywa na kuambiwa la kufanya
kwa kiasi kikubwa miaka ya wafalme wa israeli na yuda ni pia miaka ya manabii bora walioinuliwa na mungu alivyotaka ili kuwakemea au kuwafariji waisraeli
kazi yao kubwa haikuwa kutabiri yatakayotokea bali kuwa madaraja kati ya mungu na watu wake wakiwafahamisha yeye anawaza na kutaka nini
nabii ni hasa mtu anayesema kwa niaba ya mungu
njia zake za kuwasiliana na mungu zinafanana na zile za dini nyingine kuota kupata njozi kutoka nje ya nafsi na hata kutazamia kwa kutumia vifaa maalumu vya kubashiria
lakini polepole hivyo vya mwisho vikaja kulaumiwa kumbe neno lenyewe likaja kushika nafasi ya kwanza kuliko dalili za ajabu zinazoweza zikapatikana hata katika vichaa
kwa kuwa roho ni wa bwana tu akijalia unabii ni kama karama ipitayo hivyo mtu yuleyule anaweza akasema mara ukweli mara uongo
vilevile karama hiyo haithibitishi usahihi wa imani na uadilifu wa mhusika
waisraeli walielekea dini za kandokando kwa sababu zilikuwa zinaahidi kufanikisha maombi yao kwa ibada za hakika wakati mungu ana hiari ya kupokea au kukataa sadaka zao
waisraeli walijaribu kufuata pande zote mbili kwa pamoja ila mungu hakuweza kukubali kwa kuwa ni peke yake tu
imani yao iliyumba hasa wakati mfalme ahabu alipotawala kaskazini hivi k
ambapo yezebeli mke wake alifanya juhudi kubwa za kuikomesha kabisa imani yao kwa yhwh ili wamuabudu baali mungu mkuu wa kwao aliyehusika na mvua kufuatana na sanamu mbili zilizotengenezwa na yeroboamu zikiwa na sura ileile ya baali fahali wa dhahabu
mezani pa malkia huyo walikuwa wanalishwa manabii wa uongo kumbe manabii wa bwana waliuawa karibu wote
hapo mungu akamtuma eliya fal ambaye jina lake lina maana ya kwamba mungu wangu ni yhwh na linajumlisha kazi yake ya kutetea kwa ari zote imani ya kweli hata akaiokoa
ili kuondoa utata wa kuabudu pande mbili eliya kwanza alizuia mvua isinyeshe nchini miaka mitatu na nusu ibada kwa baali zisifanikiwe hata kidogo halafu akashindana na manabii hao hadhara ya israeli yote juu ya mlima karmeli
tofauti na mbinu za manabii wa baali waliofikia kujichanja na kutoka damu ili kuvuta moto kutoka mbinguni wasifaulu eliya aliomba tu kwa unyofu kwamba mungu ajitokeze ili kugeuza mioyo ya watu wake wamrudie
kwa kuteremsha moto toka mbinguni juu ya sadaka yake yhwh alithibitisha kuwa ndiye mungu pekee na kuwa anaendelea kuwaokoa watu wake
baada ya eliya kuwachinja wote aliruhusu mvua inyeshe tena
ndiyo sababu anasifika kwa nguvu ya sala yake yak 
hasa ni kwamba baada ya kukimbia hasira ya yezebeli aliyemuapia atamuua kabla ya kesho yake akisali pangoni juu ya mlima sinai kama musa mwanzoni mwa agano la israeli na bwana alijaliwa kutokewa na kuagizwa upya na mungu katika sauti ndogo ya upepo mtulivu akamilishe kazi yake hasa kwa kuwafanya elisha nabii na yehu mfalme fal 
hata katika yesu kugeuka sura mlimani akatokea pamoja na musa ili wamshuhudie kama wawakilishi wa torati na manabii mk 
kwa jinsi alivyofanya kazi kwa ari na kwa kupalizwa juu ya gari la moto fal akalinganishwa na moto ybs akatabiriwa atarudi kabla ya siku ya bwana mal 
kwa miaka zaidi ya kazi yake iliendelezwa na elisha ambaye anasifika pia kwa miujiza yake ybs na pamoja na mwalimu wake amechukuliwa na yesu kama mfano wa unabii wake utakaowaokoa mataifa baada ya israeli kumkataa lk 
elisha alijihusisha sana na siasa akaombwa shauri na wafalme mbalimbali hata wa nchi za nje
kwa kumpaka mafuta yehu alianzisha mapinduzi dhidi ya ukoo wa ahabu na kukomesha upotoshaji wake wa imani
mapinduzi hayo yakaenea kusini kwa kumuua atalia dada au binti wa ahabu aliyetawala miaka saba kisha kuua watu wote wa ukoo wa daudi mtoto yoashi tu alinusurika
mungu aliendelea kukazania ufalme wa kaskazini kabla haujaangamizwa kabisa tahadhari kabla ya hatari
ndiyo sababu alimtuma huko amosi kutoka ufalme wa kusini alipokuwa mfugaji karibu na jangwa
amosi aliona maendeleo makubwa ya kaskazini chini ya mfalme yeroboamu ii lakini hakudanganywa nayo bali alitabiri yatakoma mapema
aliona waisraeli wanaoshika sabato na ibada mbalimbali lakini wananyanyasa wenzao maskini hapo akapiga kelele kudai kwanza haki itiririke kama maji ya mto ili ibada ziwe na maana
hatimaye alikatazwa asiendelee kuhubiri pia kwa sababu alikuwa mtu wa kusini hivyo walifikiri anasema kwa kijicho tu
tofauti na eliya na elisha wasioacha maandishi nabii huyo ana kitabu chenye mafundisho yake aliyoyatoa kaskazini ingawa alikuwa mtu wa kusini
hakutarajia kutumwa na mungu ila ilimbidi akubali kutabiri kwa niaba yake hasa kuwa israeli itaangamizwa na kutekwa na waashuru utumwani kwa makosa dhidi ya imani na ya haki pamoja na anasa 
waisraeli wakakataa maneno yake hata wakatendwa alivyowatabiria fal 
muda mfupi baada ya amosi nabii hosea alianza kazi yake katika ufalme wa kaskazini pia akaweza kuendelea nayo kwa muda mrefu akiwa mwenyeji
yeye hakufundisha kwa maneno tu bali hasa kwa maisha yake mtindo wa kufikirisha kwa matendo ya kushangaza ulitumiwa na manabii wengi hata na yesu
aliitwa kuoa kahaba ili awaonyeshe waisraeli katika matatizo ya ndoa yake jinsi mungu alivyopenda taifa hilo ingawa linapenda kufuata miungu mingine badala ya kuwa aminifu kwake tu
kwa mfano hai wa hosea mungu alitaka waelewe kwamba kwa kuwapenda na pengine kuwaadhibu analenga tu hatimaye wampende kwa moyo wote
hivyo adhabu yenyewe ilitokana na upendo na kulenga umoja wa dhati
hata mungu baada ya kuacha israeli ishindwe na waashuru ataendelea na upendo wake kwa wenzao wa kusini akiwabakiza kama mbegu ndio mabaki ya israeli yaliyozungumziwa kwanza na amosi mpango wa bwana unapitia hatua mbalimbali lakini haukatiki kamwe
zaidi ya hayo uliwaelekeza waisraeli kupokea fundisho la yesu kwamba dini ni suala la upendo si ibada wala sheria tu
maandishi yake yanapendeza kuliko yote hasa upande wa ushairi
kuanzia wito wake alioupata hekaluni alipong amua kwamba mungu ni mtakatifu kabisa yaani tofauti mno na yeyote na chochote alitawaliwa na wazo la utukufu wa mungu na la unyonge wa binadamu anayehitaji kutakaswa naye
kwa msingi huo alidai wafalme na wananchi wote wa yuda wamtegemee mungu tu si mataifa yenye nguvu hata upande wa siasa na mbele ya hatari kubwa namna gani
lakini toka mwanzo aliambiwa hatasikilizwa hivyo ikambidi atabiri adhabu
kweli hali haikuwa shwari ndiyo sababu wengi walishindwa kuamini na kutulia wakaendelea kujifanyia mipango na kutafuta msaada kutoka kwa binadamu hasa farao wa misri
hapo mungu alimuagiza isaya atembee uchi mwaka mmoja unusu ili kudokeza kuwa wamisri watafanywa watumwa wa waashuru wasiweze kusaidia kitu 
katika kutuliza watu alimtabiria mfalme ahazi kwamba mwanamwali atamzaa mtoto wa kiume atakayethibitisha uwepo wa mungu pamoja na watu wake jina lake emanueli linavyomaanisha
 kweli mke wa ahazi alimzaa hezekia atakayeendeleza ufalme wa ukoo wa daudi lakini utabiri huo ulimlenga zaidi yesu mwana wa bikira walivyoelewa watafsiri wa kwanza wa biblia katika kigiriki ambaye kweli ni mungu pamoja nasi na ni mwana wa daudi ambaye atatawala milele kwa amani na haki 
hivyo pamoja na adhabu kwa utovu wao wa imani isaya aliwatabiria watu wa yuda kuwa mungu hataangamiza kabisa taifa lake bali ataacha mabaki yake ambayo yataleta wokovu katika mabaki hayo bikira atamzaa masiya ambaye ni mungu pamoja nasi mwana wa daudi ambaye ataleta amani na haki duniani
nafasi ya mwisho kwa isaya kutuliza watu ilikuwa mwaka k
ambapo jeshi kubwa la waashuru lilizingira yerusalemu na kutamka maneno ya kumkufuru mungu
isaya aliwarudishia jibu la dharau nao kweli wakakimbia haraka baada ya kupatwa na tauni
isaya ni maarufu pia kwa ubora wa mashairi yake yaliyofanya ujumbe wake upendeze na uguse zaidi
kwa sababu hiyo wengi walipenda kuyakariri na kuyasoma na hata kuiga mtindo wake ndiyo maana kitabu chake kiliongezewa maandishi mengine mengi mpaka miaka mingi baada ya mwenyewe kuuawa kwa kukatwa kwa msumeno
wakati mmoja na isaya alifanya kazi nabii mika ambaye pia alitetea haki za wanyonge na kutabiri adhabu
vilevile alitabiri juu ya masiya kwamba atazaliwa bethlehemu 
baada ya hapo hatujui vizuri kilichoendelea kwa miaka au mungu hakutuma manabii kwa sababu maangamizi ya ufalme wa kaskazini yameshatokea na yale ya kusini yako bado mbali au mfalme manase aliyetawala karibu miaka aliwaua wote akitaka watu wake wafuate dini ya waashuru ili kuwapendeza mabwana hao
kumbe chini ya mjukuu wake mfalme mwema yosia manabii wakatokea tena mfululizo kabla ya maangamizi ya yerusalemu yaliyochangiwa na watoto wake ambao hawakufaa kitu hata wakasababisha ukoo wa daudi kukoma kutawala k
mtu huyo wa yerusalemu alihubiri kwa nguvu mwanzoni mwa ufalme wa yosia kabla huyo hajaanza urekebisho wake wa kidini uliofuata kuvumbua hekaluni maandiko ya kumbukumbu ya sheria
pamoja na kutisha kwa matabiri yake aliahidi wokovu kwa mabaki ya israeli akisema watakuwa watu maskini na walionewa 
ndio mwanzo wa imani ya kuwa wapenzi wa mungu ni hasa mafukara ambayo taratibu ilitia mizizi katika israeli hadi ilipokuja kukaziwa na yesu lk 
akiwa bado kijana kuhani huyo mpole aliitwa na mungu awe nabii katika kipindi cha misukosuko huko mashariki ya kati ambapo wakaldayo wa babeli waliwashinda waashuru na kueneza utawala wao hadi kuteketeza yerusalemu na hekalu lake
katikati ya matukio hayo yote yeremia alipewa kazi ngumu ya kuonya na kutisha watu wa ufalme wa yuda kwa kutabiri maangamizi hayo ili wamrudie kweli mungu wasipatwe na adhabu kali kama wenzao wa kaskazini
lakini wao hawakuwa tayari kufanya hivyo wakijiamini hawatakoma kwa kuwa tofauti na hao wanatawaliwa na ukoo halali wa daudi ulioahidiwa kudumu milele tena wanatunza hekalu pekee la mungu na sanduku la agano analokalia
walidanganywa na manabii wa uongo waamini hivyo kumbe walitakiwa kujirekebisha na kufuata kweli masharti ya agano lenyewe
hivyo yeremia alilazimika kupambana na wote wafalme makuhani na manabii wenzake ndugu wa ukoo wake na wananchi kwa jumla
ilimbidi ashindane nao kinyume cha silika yake ya upole iliyomfanya apende kuelewana na watu
upweke wake ulizidiwa na useja alioitiwa na mungu ili aonye hata kwa njia hiyo kwamba mambo yajayo ni magumu na ya kutisha hata iwe afadhali kutozaa watoto
katika miaka yote na zaidi ya unabii wake kipindi kizuri ni miaka ile tu k
ambapo yosia alifanya urekebisho wa kidini kuanzia yerusalemu hadi kwa mabaki ya waisraeli wa kaskazini akizuia wote wasiabudu miungu mingine wala wasimtolee mungu sadaka nje ya hekalu la yerusalemu
kipindi hicho mji mkuu wa ashuru uliangamizwa alivyotabiri kwa furaha nahumu hivi k
lakini yosia alipokufa vitani kabla ya wakati mambo yakaharibika haraka sana kwa sababu urekebisho ulitokana zaidi na juhudi zake binafsi
basi ikambidi yeremia awakaripie wafalme waliomrithi mmoja baada ya mwingine waache siasa yao ili kumtegemea mungu tu
aliwakaripia pia wananchi wasifanye dini kisingizio cha kuendelea na maovu badala ya kutubu 
aliwakaripia vilevile manabii wa uongo waliotumainisha watu bure 
ndipo alipoanza kupigwa kufungwa na kuhukumiwa akawa mfano wa yesu yeye ambaye peke yake katika agano la kale aliishi bila ya ndoa kwa agizo la mungu lakini hakuuawa 
kwa hofu akajificha ila hakuacha kutabiri maangamizi kwa maandishi kwa njia ya karani wake baruku 
basi mfalme nabukadreza ii wa babeli akazidi kuwa na nguvu mwaka k
akamtiisha mfalme yehoyakimu wa yuda na mwaka k
akazingira yerusalemu akawahamishia babeli mfalme yekonia na viongozi wengine 
hapo yeremia akawaandikia wasikate tamaa ila wasitarajie kurudi upesi kwa kuwa watabaki uhamishoni miaka 
lakini katika mpango wa mungu hao ndio wa kutegemewa sio walioachwa yerusalemu 
yeye alishuhudia hayo yote kwa huzuni kubwa na kati ya dhuluma nyingi hata akamlalamikia sana mungu kwa kumuumba awe mtu wa mateso
toka mwanzo alitaka kukataa wito wa unabii na baadaye akafikia hatua ya kukata tamaa
lakini mungu alimuita kwa mpango wa milele yeremia asiweze kukataa 
unyofu wa maneno yake katika sala maungamo ya yeremia unatuwezesha kumfahamu mpaka ndani kuliko mtu yeyote wa agano la kale
lakini mateso hayo hayakuwa bure bali kwa njia yake alizidi kuelewa dini kama suala la moyo
ni hivyo kwamba aliona agano lililoandikwa katika mbao za mawe limeshindikana na tohara inayohitajika ni ile ya masikio na moyo
basi kwa kutambua uaminifu wa mungu alitabiri agano litakaloandikwa katika mioyo ya watu ambao hapo wataweza kulishika na kumfahamu kweli bwana
kwa kawaida yeremia alitabiri kinyume cha matazamio madanganyifu ya watu lakini walipokata tamaa akawatuliza na kutabiri heri
basi kilele cha mafundisho yake na ya agano la kale lote ni kwamba mungu atafunga na israeli yote agano jipya 
yeremia alichagua kubaki nchini pamoja na mafukara badala ya kuhamia babeli kwa heshima ya pekee ila ukatokea uasi akalazimishwa na waisraeli wenzake kuwafuata misri huko akawaonya wasifuate upagani lakini wakakataa tena kumsikiliza 
hatimaye kadiri ya mapokeo ya wayahudi akauawa nao huko
ingawa alionekana kufeli kabisa sadaka yake ilizidi kuzaa kwa kuwa wengi walizingatia mafundisho yake bora
kama nyongeza ya kitabu cha yeremia tuna maombolezo matano juu ya yerusalemu ulioteketezwa ambamo inaonekana toba halisi baada ya tukio hilo
wakati huo aliishi pia habakuki aliyeandika kitabu kifupi ambamo alithubutu kumuuliza mungu kwa nini anaadhibu israeli vikali hivyo kwa mikono ya watu wabaya kuliko wao
jibu ni kwamba mungu ana njia zake ambazo anaandaa ushindi wa haki hivyo mwadilifu ataishi kwa imani yake 
polepole waliohamishiwa babeli waliweza kujitafutia kazi kwanza kilimo halafu biashara wakafaulu sana hata wengine wakawa watumishi wa serikali
lakini upande wa dini walikuwa hatarini kwa sababu imani ya mwisraeli inategemea taifa nchi na hekalu ambavyo vyote vilikuwa vimeharibika
kwa ajili yao mungu akatuma tena manabii hasa ezekieli ambaye alihamishwa mapema mwaka k
k habari zake tunazipata katika kitabu chake tu anapotajwa kwa jina mara tatu kumbe kwa kawaida mungu anamuita binadamu
kabla hajahamishwa aliweza kumfahamu yeremia na kweli aliathiriwa na ujumbe wake ambao aliuunga mkono na kuuendeleza
alifanya unabii wake hukohuko uhamishoni ingawa ujumbe wake uliwalenga waliobaki yuda pia
kwanza aliwatolea maneno ya hukumu ili watubu kabla hawajaangamia lakini baadaye akawapa maneno ya faraja wasikate tamaa
katika kuwahakikishia kuwa wataanza upya nchini kwao aliwapa maelekezo yote kwa ajili hiyo
kwa namna ya pekee akiwa kuhani kama vile yeremia katika kitabu chake alishughulika sana na hekalu na mambo ya ibada
njozi anazozisimulia kinaganaga na zisizosahaulika utukufu wa mungu kuhama hekalu utukufu huo kurudi hekaluni hekalu kutokwa na maji yenye uwezo wa kuponya hata bahari ya kifo hatimaye mifupa mikavu kusimama na kuishi tena zinachukua nafasi kubwa katika kitabu chake na kwa mafumbo yake yanavutia ubunifu wetu ujitahidi kuelewa yaliyofichika katika mifano tarakimu rangi n
dini ya kiyahudi mpaka leo inategemea sana kazi aliyoifanya ezekieli ya kukazia utekelezaji wa torati hata pasipo uhuru wa kisiasa
muhimu kwake ni kwamba wayahudi popote walipo wamtukuze mungu kwa kufuata sheria yake
tena alitabiri kuwa mungu tu atawawezesha kufanya hivyo kwa kugeuza mioyo yao migumu kama mawe yadunde kama ile ya nyama au vizuri zaidi kwa kuwatia moyo mpya na roho mpya wazishike amri zake 
mungu atawaokoa kabla hawajatubu ili jina lake litukuzwe katika watu wake wokovu anaouleta hautegemei matendo mema ya binadamu bali muungano wa mungu na wale walioitwa kwa jina lake 
hakuna kitabu kinachosisitiza utukufu wa mungu kuliko hicho
ingawa ezekieli alifanya kazi nzuri waliokuwa uhamishoni waliendelea kuzoea na kufurahia mazingira mapya yenye ustawi wa kiuchumi wakazidi kupotewa na hamu na tumaini la kurudi yerusalemu
ndiyo sababu mungu aliwatumia nabii mwingine mkubwa hatujui jina lake lakini tunamuita isaya ii kwa kuwa alifuata mapokeo ya isaya na kulingana naye kwa ufasaha wa mashairi aliyoyatumia kutolea ujumbe wake hivyo maandiko yake yamepangwa katika kitabu cha isaya 
sehemu hiyo inaitwa pia kitabu cha faraja ya israeli kwa sababu ililenga kuwatia moyo wayahudi wenzake huko babeli kwamba mungu atawarudisha kwao akitumia kama chombo chake mfalme mpagani kwa kuwa yeye anatawala watu wote pamoja na mioyo yao is 
hivyo akawafanya watamani kurudi badala ya kukwama katika kujitafutia maendeleo ya kidunia
kwa uchangamfu wa hali ya juu isaya ii alitabiri ukombozi na mwanzo mpya wa taifa kama ajabu kubwa kuliko lile la mababu wao kutoka misri chini ya musa
alilifananisha na uumbaji mpya utakaowezekana kwa sababu mungu wa israeli si mmoja kati ya wengi walivyodhani kwa muda mrefu bali kweli ni peke yake hakuna mwingine ndiyo sababu anaweza yote
pamoja na hayo katikasura hizo mna mashairi manne bora kuhusu mtumishi mteswa wa bwana ambayo ndiyo utabiri bora juu ya yesu na juu ya wokovu atakaoleta kwa kuteseka mwenyewe ili kufidia dhambi za wote 
hatimaye isaya ii ndiye aliyeandaa dini ya kiyahudi kupokea mataifa yote
isaya ni sura za baadaye tena isaya iii mwaka hivi k
wayahudi kuanza upya yerusalemu chini ya waajemi k
wengi hawakukubali kwa sababu walilinganisha mazingira hayo tofauti
waliorudi walikuwa kama elfu tano tu na familia zao lakini wote wenye imani na nia thabiti wakiwemo makuhani na walawi wengi waliorithi katika ukoo wao upendo kwa ibada za hekaluni
wasamaria mchanganyiko wa mabaki ya israeli kaskazini na watu wa mataifa walioletwa na waashuru waishi nao walitaka kusaidia ujenzi wa hekalu lakini walipokataliwa wakawa maadui moja kwa moja
hata hivyo utabiri ulitimia na kwa msaada wa mungu kupitia watu wake mbalimbali kuanzia manabii hagai na zekaria kundi hilo dogo likawa mwanzo mpya wa taifa la mungu walimuabudu kwa bidii katika hekalu jipya ingawa dogo ezra walijipatia usalama kwa kujenga tena kuta za yerusalemu neh na walijitenga kabisa na wapagani waliokuwa wameoa wake wa kigeni walilazimishwa kuwafukuza pamoja na watoto waliowazaa kwa njia yao ezra neh 
habari hizo zinapatikana hasa katika vitabu vya ezra na nehemia mfululizo wa vile vya mambo ya nyakati
waandishi wa vitabu hivyo vinne waliishi miaka mia hivi baada ya matukio ndiyo sababu waliweza wakachanganya habari za hao watu wawili ambao walifanya juhudi mpya tena kali wa kwanza upande wa dini wa pili upande wa siasa labda kwa nyakati tofauti
nehemia alipokuwa liwali wa mkoa wa yuda wakazi walikuwa hamsini elfu tu na eneo lao lilikuwa dogo sana
kuhani ezra anasifiwa zaidi kutokana na mchango wake mkubwa katika kulipatia taifa teule sura ya kudumu kama watu wanaoambatana kabisa na torati ambayo toleo lake la mwisho lilipitishwa na mfalme wa uajemi wakati huo kuwa sheria kuu ya wayahudi ezra 
katika karne mbili za utawala wa waajemi unabii ulizidi kufifia ukiacha nafasi kwa aina nyingine za uongozi wa kiroho wataalamu wa torati na watu wenye hekima waliotunga vitabu kwa uvuvio wa mungu bila ya kupatwa na hali za pekee kama manabii
manabii wa mwisho walikuwa hagai zekaria mwandishi wa kitabu cha malaki obadia na yoeli mbali na wengine ambao hatuwafahamu lakini walihakiki na kuchangia vitabu vya manabii waliotangulia
hagai alihimiza ujenzi wa hekalu jipya kama njia ya kujipatia baraka za mungu katika hali ngumu ya miaka ya kwanza baada ya kurudi yerusalemu 
hasa alitabiri kuwa siku za mbele utukufu wa hekalu hilo utakuwa mkubwa kuliko ule wa hekalu la solomoni ikawa hivyo kwa sababu ya upanuzi na urembaji ulioanza chini ya herode mkuu lakini zaidi kwa sababu yesu alilitakasa na kufundisha humo na hatimaye mwili wake mtukufu ukashika nafasi yake
wakati huohuo zekaria naye alitamani ujenzi huo lakini pamoja na toba ili ibada na makuhani wampendeze mungu 
taratibu za ibada ziliendelea moja kwa moja lakini tarajio la wengi la kuona mapema taifa la mungu lina hali tukufu halikutimia
hivyo ilitokea tena hali ya kukata tamaa iliyowafanya makuhani na wayahudi kwa jumla wamtumikie kwa uzembe
ndipo alipotumwa nabii malaki kukaripia makosa yao katika kumuabudu akijibu hoja zao na kutabiri ujio wa mjumbe wa agano na wa mjumbe mwingine atakayemuandalia njia hapo maadili na ibada vitaratibishwa tena na kila mahali itatolewa sadaka safi kwa mungu 
katika wajumbe hao wawili wakristo waliwatambua kwa urahisi yesu na yohane mbatizaji
baada ya kazi za ezra na nehemia nabii obadia aliishia kutangaza kifupi adhabu ya mungu kwa waedomu kielelezo cha maadui wa taifa la mungu siku yake itakapofika
muhimu zaidi ni unabii wa yoeli aliyetangaza vivyo hivyo siku ya bwana akichukua mfano hai wa uvamizi wa nzige wengi uliolazimisha wayahudi wote kufanya toba lakini alitabiri pia mmiminiko wa roho wa bwana juu ya watu wake wa kila aina alivyoomba musa na utakavyowatokea wanafunzi wa yesu siku ya pentekoste mdo 
hivyo tapo la unabii kabla halijakoma lilitabiri kipindi kingine cha unabii chenye kustawi kuliko cha awali
pengine ni wakati wa waajemi kwamba baada ya muda mrefu wa mapokeo ya sauti vilianza kuandikwa vitabu vya hekima kitabu cha methali kitabu cha ayubu na vinginevyo wimbo ulio bora zaburi nyingi
wenye hekima ni watu wanaopatikana katika makabila yote hasa kati ya wazee wenye mang amuzi mengi
toka zamani watu wa namna hiyo walitegemewa kwa malezi ya vijana ili wajue jinsi ya kukabili vizuri maisha
mbali na mithali na mafundisho yaliyotolewa kwa sauti baada ya uandishi kubuniwa hata vitabu vya namna hiyo vilianza kutungwa katika lugha mbalimbali
waisraeli walifaidika na hekima ya nchi jirani zilizostaarabika zaidi kwa namna ya pekee mesopotamia na misri
hasa wakati wa amani na ustawi uliopatikana chini ya mfalme solomoni wenye hekima waliweza kujitokeza katika israeli kuanzia mwenyewe ndiyo sababu aliendelea kuchukuliwa kama kielelezo cha hekima
ingawa vinafanana na vile vya makabila ya jirani vitabu vya hekima vilivyomo katika biblia vinafikiria maisha kwa mwanga wa imani katika mungu aliye mmoja tu hasa kwa kuzingatia uzima na kifo uchungu mwenendo heri n
mithali ndicho kitabu cha kwanza cha aina hiyo hivyo kinatuletea mawazo na maneno ya zamani zaidi na ya kwamba mungu anamtuza mwadilifu na kumuadhibu mwovu hapa duniani
mtazamo huo ulianza kupingwa na kitabu cha ayubu kinakataa mtazamo huo kwa kuonyesha hali halisi yaani kuwa duniani mara nyingi mwadilifu ndiye anayeteseka hata hivyo kinasema binadamu hawezi kujua ni kwa nini basi amuachie mungu na kumuabudu katika fumbo lake linalozidi akili yetu 
wimbo ulio bora haumtaji mungu wala dini ulihusu mapenzi ya wachumba lakini ukaja kufafanuliwa kama mapenzi ya mungu na israeli wanaotafutana ili kuungana kabisa
zaburi ambazo zilitungwa na kurekebishwa polepole kwa muda unaokaribia miaka elfu yaani muda ule wote uliotumika kutunga vitabu vingine vyote vya agano la kale ndizo sala za kishairi au nyimbo ambazo katika hali ya sifa ibada shukrani na dua zinajumlisha biblia nzima
kwa muda mfupi sana aleksanda mkuu wa makedonia ulaya kusini mashariki aliteka asia mpaka india na misri
kuanzia hapo utamaduni na lugha ya kiyunani vikaenea pote hata kwa wayahudi wengi hasa walioishi nje ya nchi yao
humo tunaona maendeleo ya ufunuo hasa kwa sababu wayahudi wengi walianza kusadiki ufufuko wa wafu na mengineyo
nguvu ya imani hiyo iliwasaidia kukabili dhuluma na kifo mak chini ya antioko epifane k
aliyetaka kuwalazimisha waache kufuata torati ili wajilinganishe na watu wengine
tena akijidai kuwa tokeo la mungu mkuu alijenga altare kwa mungu wake ndani ya hekalu la yerusalemu
hapo wayahudi wakaanza kupigania uhuru wao wa kidini na wa kisiasa chini ya ukoo wa wamakabayo ambao kwa imani na ushujaa mkubwa wakafaulu kushinda majeshi ya kutisha mak kutakasa hekalu mak na kurudisha ufalme wa israeli mpaka baada ya warumi kuweka uyahudi chini ya himaya yao k
habari hizo zinapatikana katika vitabu viwili vya wamakabayo ambavyo havifuatani kwa kuwa viliandikwa na watu tofauti katika karne ii k
matukio hayo ndiyo asili ya kundi la mafarisayo yaani waliojitenga walioshika kwa bidii torati kadiri ya mapokeo ya walimu wa sheria wengi wao wakiwa walei
kwa jumla walileta uamsho wa kiroho kati ya wayahudi lakini walidharau wenzao wasiojua maandiko matakatifu
pia walishindana sana na masadukayo kuhusu masuala ya dini na ya siasa hata kusababisha mauaji kwa kuwa masadukayo waliokuwa na nguvu kati ya makuhani walikataa mafundisho hayo mapya huku wakishika torati tu
yona ni simulizi lililowahimiza wayahudi waachane na ukabila kwa sababu mungu anawahurumia watu wote 
kitabu cha tobiti kinachora uadilifu wa kiyahudi uaminifu kwa torati upendo katika familia sadaka kwa maskini heshima kwa marehemu utakatifu wa ndoa 
vitabu vya esta na yudithi vinahadithia ushujaa wa wanawake hao ili kuhimiza msimamo wa kufaa kwa wakati vilipoandikwa ambao ulikuwa mgumu kwa watu wa mungu est a g yudithi 
mhubiri alisisitiza ubatili wa malimwengu yote akimuunga mkono mwandishi wa ayubu mang amuzi yanaonyesha matarajio ya kidunia hayana maana 
yoshua bin sira alikabili pia masuala hayo akituelekeza tutafute jibu katika siku ya mwisho
kitabu cha hekima kinakisiwa kuwa cha mwisho kuandikwa katika agano la kale kwa kuwa kilitungwa miaka tu k
kina mpango mzuri sana na kutoa jibu wazi kuhusu suala la haki ya mungu kwa waadilifu na waovu kikifundisha uzima wa milele hata kuliko kilivyowahi kufanya kitabu cha danieli 
mbali na sehemu ya kitabu hicho na ya esta vile vyote vilivyoandikwa karne mbili za mwisho k
na kutunzwa kwa lugha ya kiyunani vikaja kukataliwa na wayahudi katika kubishana na wakristo waliovitumia mwaka hivi b
baada ya torati kuzidi kuzingatiwa na wayahudi wataalamu wake pia walizidi kuheshimiwa kama watu wa neno la mungu wanaoleta mwanga wake katika maisha ya jamii
hekima iliyotafutwa hasa chini ya wagiriki ilipotambulika kuwa inapatikana katika torati wataalamu hao wakaja kushika nafasi ya watu wa hekima kama vile hao walivyoziba pengo lililoachwa na manabii
wayahudi walizoea hali hiyo kiasi kwamba wakaona vigumu kumkubali yesu ambaye hafafanui torati kwa kufuata mapokeo ya wataalamu bali kwa kujiamini kama manabii waliojiona wabebaji wa neno la mungu
kweli ndiye hekima ya milele ambaye ndani yake tunamjua mungu hivyo mwenendo wake na mafundisho yake haviwezi kuishia mambo yaliyozoeleka kwa sababu kila mara ya mungu yanapindua ya binadamu
la kufanya ni kujitahidi kufuata halafu kuelewa ndiyo wongofu ambao yesu aliudai pamoja na imani
nchi ambayo yesu alizaliwa akafundisha ni nchi ileile ambayo mungu aliwaahidia waisraeli tangu zamani za abrahamu ni nchi ileile waliyoiteka chini ya yoshua ni nchi ileile waliyoirudia kutoka utumwani babeli
lakini wakati wote wa agano jipya yaani tangu yesu alipozaliwa hadi mwisho wa maisha ya mitume wake nchi hiyo haikuwa huru bali chini ya himaya ya warumi ingawa pengine hao waliwakabidhi vibaraka yaani watawala wenyeji waliowekwa na wakoloni
na wazawa wake ambao tena hawakuwa waisraeli halisi bali waedomu ingawa kabila lao lililazimishwa kuingia dini ya kiyahudi karne iliyotangulia
ukoo huo unajulikana kwa ukatili uchu wa madaraka na uzinifu wake
mwenyekiti na katibu walifuatilia usajili ambao ulitolewa tarehe na hii ndio siku rasmi ya kuzaliwa tatedo
vilevile maliwali wa kirumi waliowekwa pengine kutawala nchi au sehemu fulani walionyesha mara nyingi ukatili na dharau kwa waisraeli na dini yao hata kusababisha chuki na mapigano kati ya jeshi na wananchi
mbali na hayo utawala wa roma ulioenea ulaya magharibi na kusini afrika kaskazini na nchi za mashariki ya kati kupakana na iraq ya leo kwa jumla ulihakikisha hali ya amani kwa muda wote wa agano jipya na karne za kwanza za kanisa
hali hiyo pamoja na umoja wa dola hilo lote na urahisi wa mawasiliano kwa njia ya barabara zilizotengenezwa na warumi na uenezi wa lugha ya kimataifa kiyunani ilichangia kasi ya uenezaji injili
lugha hiyo ndiyo iliyotumiwa na waandishi wote wa agano jipya ili vitabu vyao viwafaidishe watu wengi zaidi ingawa baadhi yao hawakuijua vizuri
lugha asili ya yesu na ya mitume ilikuwa kiaramu ambacho ni jamii ya kiyahudi na ambacho polepole kilishika nafasi yake kati ya wayahudi kuanzia karne vi k
hao wote walitokea mkoa wa galilaya uliokuwa na mchanganyiko wa watu waisraeli na mataifa kiasi kwamba huko wayahudi wenyewe walifuata kwa urahisi desturi za kiyunani hata wakadharauliwa na wenzao wa kusini yerusalemu na mkoa wa yudea
kati ya mikoa hiyo miwili ulienea mkoa wa samaria ambao wakazi wake walijenga uadui mkubwa na wayahudi baada ya uhamisho wa babeli walipokataliwa kuchangia ujenzi wa hekalu la pili la yerusalemu
dionisi mdogo mmonaki aliyeanzisha mwaka hivi mtindo wa kuhesabu miaka kuanzia kuzaliwa yesu kurudi nyuma k
kwa sababu alizaliwa bethlehemu chini ya herode mkuu aliyefariki mwaka k
huyo alipojaribu kumuua mtoto yesu familia takatifu ilikimbilia misri mpaka baada ya kufa kwake
hapo ikarudi galilaya hata yesu akajulikana kwa jina la kijiji cha nazareti kilichodharauliwa na wagalilaya pia
ndipo alipokulia na kuishi akifanya kazi ya ufundi
kwa kuwa waisraeli walikosa manabii kwa muda mrefu na walitamani sana ukombozi walimuendea kwa wingi hata wakamtia hofu herode antipa
ingawa huyo akamfunga mapema akamuua kazi ya yohane ilikuwa imetimia kwa sababu aliweza kuwaandaa waisraeli wengi hasa watu wadogo na wakosefu wampokee yesu aliyebatizwa naye
katika nafasi hiyo yohane alimtambulisha kama mwanakondoo wa mungu aondoaye dhambi ya ulimwengu
ndipo yesu naye alipoanza kuhubiri lakini pia kutenda miujiza ya kila aina akapata haraka wafuasi wengi
kati yao akachagua mitume wake kama msingi mpya wa taifa la mungu
alifanya kazi hizo kuanzia galilaya akitangaza ujio wa ufalme wa mungu kwa maana ya kwamba ufalme uliotazamiwa na wayahudi umewajia kwa njia yake
ingawa hakupitia shule yoyote ya biblia yesu alionekana anafundisha vizuri kuliko walimu wa sheria wa kawaida kama mtu mwenye mamlaka juu ya torati
mafundisho yake yalilingana na yale ya mafarisayo kuliko na yale ya masadukayo lakini alishindana pia na hao wa kwanza
kijicho na upinzani vikazidi hasa yerusalemu walipoanza kufanya njama za kumuua
ingawa yesu alijua hayo alijikaza kwenda katika mji mtakatifu autangazie habari njema na kufia huko
baada ya kikao ambapo wayahudi walitafuta kisingizio cha kisiasa ponsyo pilato akalazimika kuagiza yesu asulubiwe na kisha kufa kwake kaburi lilindwe na askari
hata hivyo siku ya tatu kaburi likaonekana tupu na yesu akaanza kuwatokea wanafunzi wake wa kike na wa kiume kwa muda wa siku arubaini halafu akapaa mbinguni mbele ya macho yao
habari hizo zikatangazwa kwa sauti tu kwa miaka kadhaa halafu zikaanza kuandikwa
kifo na ufufuko wa yesu si mwisho wa ufunuo wa mungu ni lazima tupokee vilevile kama mpango wake yale yaliyojitokeza wakati wa mitume wake
miaka hiyo hivi iliona kanisa likizidi kusogea mbali na dini ya kiyahudi na kuwa la kimataifa kweli pamoja na kupata muundo wa kudumu wa uongozi
sambamba na hilo makao yake makuu yalihamia roma kutoka yerusalemu uliokuja kuangamizwa tena mwaka 
ni wakati huohuo kwamba lilipata vitabu vitakatifu vya kwake vilivyokamilisha vile vya agano la kale
kanisa linaheshimu kwa namna ya pekee kama ushuhuda mkuu juu ya maisha na mafundisho ya yesu na kama moyo wa maandiko matakatifu yote injili nne zilizoandikwa na marko mathayo luka na yohane kati ya mwaka na hivi
mabadiliko hayo yaliyokusudiwa na mungu hayakutokea bila ya matatizo hasa kwa sababu yalikuwa magumu kueleweka kwa wayahudi ambao mwanzoni walikuwa wengi kati ya wakristo na hata kwa mitume
lakini roho mtakatifu aliwaongoza taratibu wakubali fumbo hilo lililofunuliwa hasa kwa mtume paulo
suala gumu zaidi lilikuwa nafasi ya torati katika ukristo hasa kwa waliojiunga nao moja kwa moja bila ya kutahiriwa kwanza ili wawe wayahudi
katika agano jipya inajitokeza misimamo tofauti na ni ajabu kwamba haikuvunja ushirika wa imani
wakristo wenye asili ya kiyahudi hasa ya kifarisayo walitaka watu wa mataifa watahiriwe kabla hawajabatizwa halafu wafuate masharti yote ya torati ili waweze kuokoka
wengine kama mtume petro na yakobo mdogo walitaka washike walau baadhi ya masharti hayo ili wasiwe chukizo kwa wakristo wa kiyahudi hasa wakati wa kula pamoja ekaristi
paulo alikataa kupunguza uhuru wa kiinjili kwa kudhani wokovu unategemea torati kuliko msalaba wa yesu hata hivyo alisisitiza upendo kama tunu bora ya kuzingatiwa ili mtu asikwaze na kupoteza wengine dhaifu kama hao wakristo wa kifarisayo
hatimaye ulijitokeza msimamo mkali zaidi wa kupuuzia kwa kiasi fulani torati kama kitu kilichopitwa na wakati
misimamo hiyo ya mwisho ulizidi kupata nguvu kadiri wayahudi na wakristo walivyozidi kutengana lakini hata ule wa kwanza uliacha athari yake ya kudumu katika kanisa hasa kupitia injili ya mathayo na barua ya yakobo
kati ya wainjili luka hakuishia kuandika habari za yesu tu bali alizikamilisha kwa kuandika kitabu cha pili chenye historia ya mwanzo wa kanisa
kinajulikana kwa jina la matendo ya mitume kwa kuwa kinawatokeza hasa watu wawili ambao luka aliwafahamu yaani mtume petro mpaka sura ya halafu mtume paulo
kwa namna ya pekee alikuwa mwanafunzi wa paulo akamfuata mpaka kifo chake hivyo si ajabu kwamba alipenda kushuhudia kazi zake na mateso yake kwa ajili ya kristo na uenezi wa imani
mpangilio wa kitabu hicho unaelezwa katika yaani kuonyesha jinsi imani hiyo ilivyoshuhudiwa toka yerusalemu hadi mwisho wa dunia upande wa magharibi
ndiyo sababu kitabu kinaishia na habari za paulo kufikia roma na kuanza utume huko mwaka ingawa kuandikwa kiliandikwa kama miaka baadaye
tukipenda kujua historia ya wokovu ilivyoendelea baadaye hatuna budi kufuata kitabu hicho tukilinganisha habari zake na zile tunazozipata hasa katika barua za mitume
kwa namna ya pekee zile za paulo tunaweza kuzipanga kwa faida katika mfululizo wa habari za maisha yake alizotuachia luka ingawa kuna utatanishi fulani
kabla ya kusimulia uenezi wa ukristo luka aliandika habari za kanisa mama yaani lile la yerusalemu
katika msingi wake tunaona mitume wakiwa wanasali pamoja na mama wa yesu na waamini wengine
majina ya hao yameorodheshwa tena halafu pengo lililoachwa na msaliti yuda iskarioti likazibwa ili idadi muhimu ya ikamilike tena
aliyeamua ifanyike hivyo ni petro akitumia tayari mamlaka aliyoachiwa na yesu na akiweka masharti kwa mapendekezo ya watu hasa kwamba mteule awe shahidi wa utume na ufufuko wa yesu mdo 
baada ya idadi hiyo kukamilika tena roho mtakatifu akawashukia wote katika nafasi maalumu yaani sikukuu ya pentekoste iliyotimiza pasaka siku baada yake mdo 
safari hiyo alijitokeza kama upepo wa nguvu kubwa ajabu uliojaza nyumba nzima yaani kanisa lote na kama ndimi za moto zilizowashukia mojamoja kila mwamini aliyekuwemo kwa kuwa karama zake ni mbalimbali
kwa kuwa siku hiyo ni ya hija walikuwepo wayahudi na waongofu kutoka sehemu nyingi za ulimwengu lakini kila mmoja aliwaelewa mitume kwa lugha yake mwenyewe
hivyo umoja wa binadamu uliovunjika babeli katika kujenga mnara wa kiburi ukapatikana tena yerusalemu kwa nguvu ya yule aliye upendo wa mungu
toka mwanzo kanisa si la kabila la yuda tu au la lugha ya kiaramu tu bali ni kanisa katoliki yaani la mataifa yote na la lugha zote
maneno yake yaliwachoma moyo wasikilizaji hata wakamuuliza wafanye nini
jibu likawa watubu na kubatizwa ili wapate msamaha na roho mtakatifu
siku hiyo ya kwanza waamini wakawa hawapungui elfu tatu
luka ametuachia picha ya kanisa mama hasa katika mihtasari mitatu mdo ambayo inachora maisha ya wakristo wa kwanza kama kielelezo kwa wale wote watakaofuata
kweli katika historia yote ya kanisa wengi wakaja kujipima kwa kuangalia kielelezo hicho cha umoja katika roho na katika mali
hasa watawa wengi wakaja kujaribu kutekeleza tena umoja huo mashirikani mwao na hivyo kuwachochea waamini wenzao wote
umoja huo ndio sifa ya kwanza ya kanisa na mpango wa mungu kwa watu wote
mwanzoni umoja ulifanikiwa kwa namna ya pekee ingawa hapo pia ulikuwa na kasoro tunavyosoma katika mdo na katika vitabu vingine vyote vya agano jipya
kutokana na malalamiko ndani ya jumuia mitume waliamua kuwashirikisha kazi yao katika ngazi ya chini watu saba idadi hiyo katika biblia inamaanisha mataifa na kweli wote walikuwa na majina ya kigiriki mdo 
tofauti za waamini hasa upande wa lugha na utamaduni zinadai daima ubunifu na nia njema zisije zikavuruga umoja
shida iliyotokea hapo ni utangulizi wa habari nyingine kuhusu wakristo wa kiyahudi kuwabana wenzao wenye asili ya kipagani
katika mdo hao viongozi wapya wanajitokeza kama mashujaa katika utume ambao mwisho wake kwa stefano ulikuwa ni kifodini
katika kusimulia tukio hilo la mwaka hivi luka alisisitiza kuwa mashtaka ya wayahudi dhidi ya stefano ni yaleyale yaliyomhusu yesu yaani upinzani dhidi ya mwalimu unaendelea dhidi ya wanafunzi wake
vilevile stefano akakabili mateso kama alivyofanya yesu akimkabidhi bwana roho yake na kuwaombea watesi wake
kabla ya hapo wakristo walikuwa wamedhulumiwa katika nafasi mbalimbali lakini dhuluma hiyo ya tatu ikawa kubwa zaidi na kusababisha wengi wakimbie yerusalemu
lakini kwa mpango wa mungu mtawanyiko huo ulichangia kueneza injili
katika nafasi hizo zote mbili luka alisisitiza furaha iliyotokea kama dalili ya wokovu
juhudi za filipo mwinjilisti zikaja kuthibitishwa na mitume kwa kuwawekea mikono wakristo wapya wa samaria
wakati uleule likatukia jambo lingine la ajabu kabisa ambalo kwa umuhimu wake limesimuliwa na luka mara tatu yaani uongofu wa saulo paulo aliyekuwa mtesi mkuu wa stefano na wakristo wengine
ndiye aliyechaguliwa na mungu awe mwenezi mkuu wa imani ya kikristo mtetezi mkuu wa uhuru wa wakristo wa mataifa kuhusu sheria za kiyahudi tena mwandishi mkuu wa agano jipya mwenye kufafanua mafumbo ya imani kwa undani kabisa
mungu alimteua awe chombo chake kiteule ili kuleta jina lake kwa mataifa gal mdo mdo katika historia yote ya kanisa baada ya pentekoste hadi leo hakuna tukio lingine muhimu zaidi
ukubwa na ubora wa mchango wa paulo unaeleweka tukizingatia kwamba alifanya kazi na kuandika kabla ya vitabu vya agano jipya kupatikana
ndiye aliyeanza kuliandika akipanua mawazo aliyoyapokea katika kanisa kwa kuzingatia agano la kale na mang amuzi yake mwenyewe
hapo alifafanua vizuri ajabu maisha ya kikristo kama neema ya kumshiriki yesu kwa imani sakramenti na juhudi za kushinda umimi hadi kugeuka sadaka hai takatifu na ya kumpendeza mungu
wokovu huo utakaokamilika katika ufufuko wa mwili unapatikana katika kanisa ambalo paulo alilitambulisha kama bibiarusi wa kristo na mwili wake
lakini kabla luka hajasimulia umisionari wake aliandika habari nyingine ya ajabu ambayo pia inapatikana mara tatu katika matendo ya mitume yaani uongofu wa kornelio na nyumba yake mdo 
wapagani hao walijaliwa roho mtakatifu kabla hawajabatizwa wakimsikiliza tu mtume petro
hivyo mungu alimuonyesha mkuu wa mitume nia yake kuhusu wokovu wa mataifa naye petro akalitangazia kanisa kwamba wapagani wasilazimishwe kufuata sheria za kiyahudi
uamuzi huo uliofuata hiyo pentekoste ya mataifa ilimfungulia paulo mlango wa umisionari wake unaotawala mdo 
ingawa wakristo wenye msimamo mkali wa kiyahudi walikubali maneno ya petro mdo hawakuweza kumuunga mkono paulo aliposisitiza kwamba wokovu unategemea imani kuliko utekelezaji wa sheria
basi mvutano juu ya suala hilo ukaendelea kuvuruga maisha ya kanisa kwa miaka mingi ya mbele
ni baada tu ya petro kufungua mlango kwamba mdo inasimulia jinsi waliotawanyika baada ya uuaji wa stefano walivyoeneza ukristo huko walikohamia nje ya nchi takatifu wakiwahubiria kwanza wayahudi wenzao halafu wapagani
kitabu kizima kinafuata utaratibu huo paulo mwenyewe kila alipofika aliwaelekea wapagani baada tu ya wayahudi kukataa injili
kati ya miji ambapo ilianzishwa jumuia ya waamini wengiwengi muhimu zaidi ni antiokia mpakani kwa sirya na uturuki wa leo huko wafuasi wa yesu walikuwa mchanganyiko mkubwa wa wayahudi na mataifa hivyo wakapewa jina jipya maalumu la kiyunani wakristo
ndipo walipofanya kazi barnaba aliyetumwa na mitume paulo aliyeitwa naye kumsaidia pamoja na manabii na walimu wengine
wakati huohuo mwaka hivi herode agripa alimuua yakobo mkubwa mtume wa kwanza kumfia yesu akakusudia kumuua hata petro lakini huyo akahama yerusalemu mdo akafanya kazi huko na huko kabla hajahamia moja kwa moja roma akiuletea mamlaka yake
safari za kimisionari za paulo zilivyoanza 
kanisa changa na motomoto la antiokia likawa kituo cha umisionari kuanzia mwaka kwa mara nyingine roho mtakatifu ndiye aliyechochea juhudi za kitume na kuteua watu wa kutumwa yaani barnaba na paulo mdo 
safari yao ya kwanza ilichukua miaka katika kisiwa cha kupro na mikoa ya kusini ya uturuki wa leo mdo 
ilikuwa kawaida yao kuanzisha kanisa katika miji mikubwa ili toka huko ujumbe ufike hadi vijijini
waliporudi antiokia walipaswa kupambana na wakristo wa kiyahudi kuhusu uwezekano wa mataifa kuokoka pasipo kutahiriwa
baada ya majadiliano marefu petro akatoa neno la mwisho kwamba wapagani wanaomuamini yesu wasitwishwe mzigo usiobebeka wa kufuata sheria za kiyahudi mdo 
hiyo ilikuwa namna mpya ya kutekeleza upendo wa kidugu na kudumisha umoja wa kanisa baada ya uenezi wake
masuala hayo yakadai uamuzi mwingine ili wakristo wa kiyahudi waweze kuendelea kushirikiana na wenzao wa mataifa pasipo kuogopa unajisi ambao ungewazuia wasifuate ibada zao
gal inaeleza shida iliyotokea antiokia ingawa paulo alimheshimu sana petro alipoona hafuati kwa unyofu uamuzi wa mtaguso hakusita kumkosoa kidugu hadharani ili aliepushe kanisa na upotovu kuhusu suala la wokovu
basi kadiri ya mdo yakobo mdogo aliyeachiwa uongozi wa kanisa la yerusalemu alichagua makatazo makuu manne kutoka mambo ya walawi akidai wakristo wote wayashike kama mambo mazito kwa dhamiri ya kiyahudi
uamuzi huo uliarifiwa kwa wakristo wa antiokia na mikoa ya jirani kwa wajumbe na barua
barua zikaendelea kuandikwa hata leo kwa lengo la kudumisha umoja na amani katika kanisa kwa kuwa ni kazi ngumu kuelewana kwa watu tofauti kama hao waliozoea kudharauliana kwa matusi kama mbwa
kati ya vitabu vya agano jipya vina mtindo wa barua au nyaraka
hiyo ni tofauti kabisa na agano la kale ambamo vitabu kadhaa vinazileta lakini si kitabu kizima hata kimoja
mtume paulo ndiye aliyetumia zaidi mtindo huo ili afikie na ujumbe na mamlaka yake pale asipoweza kufikia kimwili
barua zinahusishwa na yeye kwa namna moja au nyingine wakati nyingine zinahusishwa na yakobo mdogo mtume petro mtume yohane na yuda tadei
hii haina maana kwamba ziliandikwa zilivyo na mitume hao
kwanza tokea awali watu waliweza kuandika barua kwa mkono wao au kwa kumuongoza karani aandike maneno yao wenyewe au kwa kumpa maelekezo ya jumla kuhusu namna ya kuandika kama si kumuachia aandike anavyoona inafaa
zaidi ya hayo wakati wa mitume ilikuwa kawaida kuandika kwa kutumia jina la marehemu fulani maarufu kama kwa kumwezesha aendelee kutoa ujumbe aliokuwa anautoa maishani
pengine aliyeandika hivyo alikuwa na uhusiano wa pekee na marehemu huyo kama mwanafunzi au mwandamizi wake
pengine maandishi hayo hayakuwa tu barua fupi za kuwasiliana kuhusu shida fulani bali hati au insha ndefu kuhusu mada fulani ndizo zinazostahili kuitwa nyaraka
ingawa tofauti kati ya barua na waraka inaeleweka kinadharia pengine ni vigumu kugawa vitabu hivyo vya agano jipya katika makundi mawili kwa hakika eb ni waraka na yoh ni barua lakini nyingine ziko katikati
barua saba zisizohusishwa na paulo zinaitwa katoliki maana zimekubaliwa na kanisa lote ingawa maana asili ya neno hilo ilikuwa kwamba ni kwa ajili ya watu wote jambo ambalo si kweli
katika biblia barua hazikupangwa kufuatana na tarehe za kuandikwa bali zinatangulia zile za paulo na kati ya hizo zinatangulia zile kwa makanisa zinafuata zile kwa watu binafsi na mwisho waraka kwa waebrania ambao haumtaji paulo
ndani ya makundi hayo zinatangulia zile ndefu zaidi hadi zile fupi
sisi tukitaka kuelewa zaidi ujumbe na maendeleo yake ni afadhali tuzisome kwa mpangilio wa tarehe kadiri tunavyoweza kuikadiria
 pet ambayo inafikiriwa kuwa ya mwisho kuandikwa inashuhudia kwamba tayari barua za paulo zilikuwa zimekusanywa na kuheshimiwa kama maandiko matakatifu
mdo inasimulia ugomvi kati ya paulo na barnaba walipotaka kufunga safari tena mwaka uleule 
mungu hakuzuia ugomvi huo kusudi hao wawili waeneze zaidi neno lake wakienda sehemu tofauti
barnaba na marko walielekea kupro kumbe paulo alimchukua sila na kufunga safari iliyodumu miaka mitatu akielekea kwanza jumuia zile za bara alizoziunda miaka iliyopita mdo 
paulo ni maarufu kwa juhudi zake za kueneza ukristo mahali pengi palipokuwa bado lakini pia tunajua upendo wake kwa watu aliowatangazia habari njema na bidii zake kwa makanisa aliyoanzisha alikuwa akiwaombea usiku na mchana akiwaka hamu ya kuwatembelea akiwaandikia barua za kusisimua ili kuwatia moyo au kuwakosoa kutatua matatizo yao na kujibu maswali mbalimbali
pengine aliwatumia watu alioongozana nao kati yao alimpendelea timotheo akashirikiana naye mpaka kufa
kadiri ya mdo katika safari hiyohiyo kwenye mikoa mbalimbali ya uturuki wa leo huenda luka pia akajiunga na msafara akifuatana na paulo hadi kufa kwake
yeye anatia maanani uongozi wa mungu ambaye kwanza aliwazuia mara mbili wasielekee walikokusudia halafu kwa njozi alionyesha ni mapenzi yake wavukie ulaya katika ugiriki wa leo
inavyojulikana wayunani walikuwa na hamu kubwa ya kupata maarifa kuliko wengine halafu kubishana nao kwa ufasaha na kuwashinda
katika mazingira hayo falsafa na dini zilikuwa mada kuu na kuingiliana na hadithi za ajabuajabu kuhusu miungu malaika na wengineo
karibu barua zote za mitume zilikabili hatari hiyo ambayo ikazidi kuwa kubwa na kuleta mafarakano katika kanisa hasa katika karne ii ilipoitwa gnosis ujuzi
hasa paulo alijitahidi kuishinda mapema iwezekanavyo
huko ugiriki wakaanzisha kanisa kwanza filipi halafu thesalonike
kutokana na dhuluma za wayahudi paulo alilazimika kuondoka akafika athene mji mkuu wa falsafa akajaribu kutangaza injili kwa ufasaha wa maneno ili kuwavuta hao watu wa elimu kumbe akashindwa kabisa mdo 
ndipo alipoelewa kuwa imani haitegemei akili na elimu akaamua kuhubiri kwa unyofu tu mafumbo ya imani kor 
mdo inasimulia mang amuzi mengine aliyoyapata katika jiji la korintho lenye bandari mbili katika bahari tofauti zilizoleta urahisi wa kuvusha bidhaa toka moja hadi nyingine badala ya kuzisafirisha kwa meli kandokando ya rasi
huko alikaa mwaka mmoja na nusu kutokana na kufunuliwa na yesu kwamba ana wateule wengi jijini
kweli utume wa paulo ukazaa sana ingawa kabla hajafika walikuwepo tayari wakristo kadhaa kama akula na priska waliofukuzwa na kaisari klaudio mwaka watoke roma pamoja na wayahudi wote hasa kutokana na mabishano yao kuhusu kristo
mtume paulo alikuwa amekimbia thesalonike baada ya wiki tu za utume hivyo aliogopa kwamba huenda dhuluma zikawakatisha wanafunzi tamaa
hapo paulo akawaandikia kwa furaha barua tuliyonayo mpaka leo ili kuwahimiza na kuwaelimisha zaidi ndiyo andiko la kwanza la agano jipya kwa kuwa ni wa mwaka hivi
barua hiyo haina mafundisho mazito isipokuwa kuhusu mambo ya mwisho hali ya marehemu na ujio wa pili wa bwana
ni tulivu na ya kirafiki ingawa inatoa maonyo upande wa maadili thes 
miezi michache baadaye akarudia kuwaandikia kutokana na taarifa nyingine zilizomtia tena wasiwasi
akawafafanulia zaidi ujio wa bwana na dalili zake akiwahimiza hasa kufanya kazi kwa bidii na kuwajibika wakati wa kungojea ujio wa pili wa yesu badala ya kuiacha kwa kisingizio cha kwamba eti kristo amesharudi thes 
mpangilio wa barua hizo ni uleule wa barua zitakazofuata baada ya salamu na shukrani kwa mungu yanafuata mafundisho ya imani halafu maadili na hatimaye salamu nyingine
mwaka paulo aliondoka kwa hiari korintho kuelekea yerusalemu na antiokia
njiani alihubiri kidogo efeso makao makuu ya mkoa wa asia ndogo uturuki magharibi wa leo lakini hakukubali kubaki muda mrefu zaidi ila aliwaacha huko priska na mumewe akiahidi kurudi mungu akipenda mdo 
huo ni mfano mzuri wa ushirikiano kati ya mseja na watu wa ndoa katika utume
mdo inasimulia kwamba baada ya paulo kuondoka alifika myahudi wa aleksandria jina lake apolo
kama vile wenzake wengi wa misri alikuwa na elimu ya kiyunani na ujuzi wa biblia
tena alikuwa motomoto katika kufundisha habari za yesu ingawa hazijui sawasawa hasa hana habari ya ubatizo wake mpya kasoro hiyo ikaendelea kuwepo kwa muda mrefu kwa sababu baadhi ya wanafunzi wa yohane mbatizaji hawakumuamini yesu hivyo wakaendeleza ujumbe wa mwalimu wao
priska na mumewe wakamuelimisha zaidi halafu wakampa barua ya kumtambulisha kwa wakristo wa korintho alipokwenda kuhubiri
wamisionari wa namna hiyo wakazidi kustawisha na kuvuruga makanisa walau mpaka mwisho wa wakati wa mitume
baada ya kukaa antiokia mwaka mmoja na nusu paulo akafunga tena safari akiyapitia makanisa ya galatia na frigia ili kuyathibitisha mdo 
hatimaye akafika efeso ambapo akabaki tangu mwaka hadi akifundisha kila siku na kueneza sana injili katika mkoa mzima mdo 
pamoja na hayo aliandika barua kadhaa ambazo baadhi zimepotea nyingine tunazo hadi leo kwa wagalatia kwa wafilipi ile ya kwanza kwa wakorintho inawezekana filemoni pia
tofauti na zile kwa wathesalonike hii ni kali sana kwa kuwa paulo aliiandika mwaka hivi mara baada ya kusikia kwa mshangao na huzuni kwamba wanafunzi wake wa mkoa wa galatia wanataka kupotoshwa na wakristo wengine wanaosisitiza haja ya kushika torati ili kupata wokovu
ili kumpinga paulo na mafundisho yake kuhusu neema wazushi hao walikanusha pia mamlaka yake kama mtume eti hajawahi kumuona yesu na anarahisisha masharti ya dini ili ajipatie wafuasi na heshima
basi ilimbidi ajitetee na kusimulia baadhi ya matukio ya maisha yake yanayotusaidia kumfahamu zaidi na kutambua kwamba msimamo wake wa awali kama farisayo haukumuelekeza hata kidogo kupuuzia torati
ni tukio la ghafla la kutokewa na mfufuka tu lililoweza kupindua mtazamo wake
baada ya hapo msimamo wake mpya ulikubaliwa na viongozi wa kanisa mama la yerusalemu waliotambua karama yake ya pekee kwa uongofu wa mataifa
hisabati linaundwa na masomo mbalimbali kama hesabu jiometria na aljebra
akitetea uhuru wao kuhusu masharti ya torati paulo hakukosa kueleza kwamba hauruhusu kufuata udhaifu wa kibinadamu unaowakilishwa na mwili bali ni kwa ajili ya kufuata mwongozo wa roho mtakatifu ambao ni wa juu kuliko torati na hatimaye unazaa tunda lake bora
akiandika kwa hasira takatifu ili kuzuia injili isibadilishwe wala msalaba usibatilishwe kwa sababu wokovu ukipatikana kwa kushika torati kristo amekufa bure mara baada ya salamu akashambulia kwa nguvu wazushi hao na kuonyesha kwa biblia kuwa haiwezekani kujipatia uadilifu kwa kujaribu kufuata sheria za musa walivyotaka wao
kinyume chake uadilifu wetu unatokana na imani kwa kristo na msalaba wake
ilimbidi kwanza ajitetee kuwa mtume halisi anayefundisha kulingana na mitume wengine halafu aonyeshe tunavyookolewa kwa imani si kwa kufuata sheria hatimaye atoe mawaidha kuhusu uhuru wa kikristo kwamba unategemea kumfuata roho mtakatifu si tamaa za dunia gal 
luka hakusimulia mateso yote ya paulo kwa mfano alivyohukumiwa mwaka hivi hukohuko efeso kor kor 
akiwa kifungoni alifikiwa na mjumbe toka filipi aliyemletea msaada wa pesa na wa huduma kwa niaba ya wakristo wa mji huo
paulo kabla hajamrudisha alipenda kuwaandikia barua nzuri ya shukrani pamoja na kuwaeleza sababu ya kufungwa fil 
barua ni nzuri pia kutokana na uhusiano wa upendo kati ya paulo na wakristo hao ambao kati yao wanawake walishika nafasi ya pekee toka mwanzo
tunaona wazi paulo alivyokuwa na furaha hata kifungoni kwa kuwa alizoea kuridhika na kila hali
kama kawaida mawaidha hayakosekani lakini si makali hasa alihimiza umoja kwa kufuata mfano wa yesu aliyejishusha kutoka umungu wake hadi kifo cha msalabani
kwa ajili hiyo alitumia maneno ya wimbo ambao unadhihirisha imani kamili katika umungu wa kristo ingawa ni kati ya zile za kwanzakwanza kutungwa fil a 
lakini kuna sehemu kali kuhusu wazushi ambayo inaanza ghafla fil b na kufanya baadhi ya wataalamu wadhani kuwa barua jinsi ilivyo tangu karne ni mshono wa barua mbili au tatu za mtume kwa wafilipi
paulo akiwa kifungoni labda efeso mwaka au alimuandikia filemoni
tofauti na barua zote zilizotangulia hiyo haikuandikwa kwa kanisa fulani bali kwa mkristo binafsi tajiri pengine wa kolosai
ingawa si muhimu upande wa teolojia inaonyesha upendo wa mtume kwa wale aliowaongoa na jinsi udugu wa kikristo ulivyoanza kutikisa utumwa
kilichohatarisha zaidi jumuia hiyo ni karama mbalimbali ambazo hao wakristo wachanga walizijali mno na hatimaye wakajivunia kuwa nazo
vilevile walivutiwa kumfuata mtu kama apolo mwenye ujuzi na ufasaha mkubwa mambo yaliyopendwa sana na wagiriki
ilimbidi paulo arekebishe hali hiyo ili kuokoa hasa umoja wa kanisa na heshima kwa viongozi wake halali
basi mwaka mzima akawa na mahangaiko kwa wakorintho akawaandikia walau barua nne au tano ingawa sisi tunazo mbili tu pengine sehemu za baadhi yake zimeshonwa ndani ya kor
mpangilio wa barua ya kwanza una salamu na shukrani halafu hukumu juu ya matatizo ya wakristo hasa kufarakana kor kuzini na kushtakiana mahakamani kor 
baada ya hapo akaanza kujibu maswali yao mbalimbali kuhusu ndoa na useja kor nyama zilizotolewa sadaka kwa miungu kor mwenendo katika ibada na karama kor na hatimaye ufufuko wa wafu kor 
mwishoni kuna maagizo taarifa na salamu mbalimbali kor 
ndiyo sababu barua ni ndefu na inagusa mambo mengi ambayo paulo aliyatazama kwa hekima ya juu inayotokana na msalaba wa kristo
kati ya mambo mengi muhimu zaidi barua hiyo inatunza simulizi la kwanza la karamu ya mwisho ya bwana yesu na kanuni ya imani ya kwanza inayoorodhesha pia matokeo ya kristo mfufuka 
mdo inasimulia alivyohama efeso kutokana na matatizo kuzidi akaelekea makedonia na ugiriki
toka huko alipata nafasi ya kuhubiri huko iliriko yaani albania ya leo kwenda kaskazini rom 
wakati huo alipata habari tofauti kabisa kuhusu wakorintho akawaandikia tena na tena kabla hajawaendea kwa mara ya tatu
labda kwa kuwa ni mshono wa barua hizo mbalimbali mpangilio wa waraka wa pili kwa wakorintho haueleweki ingawa ina salamu na shukrani mwanzoni na salamu nyingine mwishoni kama kawaida
katikati mada kuu ni tatu kujitetea mchango na mashambulizi dhidi ya wapinzani
barua hiyo inatusaidia hasa kumjua paulo mwenyewe kor 
ingawa paulo alikaa efeso miaka mitatu moyo wake wa kimisionari haukutulia kwa sababu alikumbuka alivyotabiriwa atafanya kazi hata mbali zaidi
ndiyo maana alitaka kwenda ulaya magharibi yaani roma na halafu hispania nchi iliyohesabika kuwa mwisho wa dunia
ila kabla ya kwenda huko alipanga kuleta mchango wa wakristo wa mataifa kwa wenzao wa yerusalemu
basi mwishoni mwa miezi mitatu aliyokaa korintho mdo akijiandaa kupanda meli yaani mwanzoni mwa mwaka paulo aliwaandikia wakristo wa roma ili kuandaa utume atakaoufanya katika jiji hilo
huko ukristo uliingia toka mwanzo kabisa ukiletwa na baadhi ya wayahudi wengi walioishi roma ambao walibatizwa yerusalemu kwenye pentekoste ya mwaka 
wayahudi wote walipofukuzwa na kaisari klaudio wakristo wa mataifa mengine wakabaki ndio wengi nao wakaachana na masharti mbalimbali za kiyahudi kama yale kuhusu vyakula
muda mfupi baada ya klaudio kufa wayahudi walianza kurudi kumbe wakakuta mabadiliko hayo makubwa ndani ya kanisa nao wakajiona wamewekwa pembeni kidogo kama si kudharauliwa na wakristo wa mataifa
mtume paulo akijua umuhimu wa roma mji mkuu wa ulimwengu wa zamani hizo aliwaandikia wakristo wa huko barua ndefu tena nzito kuliko zote
alitaka kuwaeleza kwa maandishi ya mpango mafundisho yake kuhusu wokovu kwa sababu walikuwa wamesikia habari tofautitofauti juu yake bila ya kukutana naye
pamoja na kuwaandaa hivyo wampokee vizuri alichukua nafasi ya kuimarisha umoja wao ulioingia dosari
awamu ya kwanza ya tatedo ilikumbwa na changamoto nyingi kutokana na uzoefu mdogo wa taasisi zisizo za kiserkiali wa wanzilishi wa taasisi
hasa aliwaonya wakristo wa mataifa wasidharau wayahudi kwa sababu hao bado ni wateule wa mungu
ingawa haina mafundisho yote ya paulo barua hii imechangia teolojia ya kikristo kwa kiasi kikubwa hasa upande wa magharibi
kwa namna ya pekee inajibu kinaganaga maswali kuhusu wokovu unapatikana kwa njia gani kwa nini wayahudi wengi walishindwa kumuamini yesu ili kuupata ndiyo sehemu kuu ya barua rom ambayo inafuata salamu na shukrani
paulo alisisitiza kwamba wote ni wakosefu na wanaweza kuokolewa na mungu tu hiyo ni neema tupu maana hakuna anayeweza kuistahili kwa juhudi zake
neema hiyo tunaipata kwa kumuamini yesu ambaye alikufa akafufuka kwa ajili yetu ili sisi tuishi upya kwa ajili yake tukiongozwa na roho mtakatifu
chini yake mkristo atafanya mema mengi na makubwa kuliko yale yanayodaiwa na torati ambayo ni njema lakini haitutii nguvu ya kuitekeleza
upande wa mataifa toka mwanzo mungu aliwapa mwongozo mwingine wa maisha yaani dhamiri
hata hivyo pande zote mbili zilishindwa kufaidika na miongozo hiyo wakahitaji msaada bora zaidi ili kumpendeza mungu
uadilifu sasa unapatikana kwa imani na ubatizo katika kifo na ufufuko wa yesu
hiyo njia mpya ya mungu kuwaokoa watu wote haiendi kinyume cha ahadi zake kwa israeli ya kale
paulo anathibitisha hilo kwa hatua nne akitumia madondoo mengi ya agano la kale
hamzungumzii myahudi mmojammoja bali wote jumla wala hazungumzii jukumu lao kuhusu kifo cha yesu
maadili mema yatafuata kama matunda na paulo kama kawaida ya wakristo wa kwanza baada ya ujumbe au fundisho la imani anayaeleza hasa katika sehemu ya pili ambayo ina mawaidha mbalimbali rom yakifuatwa na taarifa salamu na doksolojia
kwa kuwa paulo hakuwafahamu vizuri wakristo wa roma maneno yake ni ya jumla na si ya mpango
maisha ya mkristo yawe ibada kwa mungu katika roho mtakatifu
umoja wa kanisa unamdai ajitahidi kushinda mabaya kwa mema
kila kiungo cha mwili huo mmoja anadaiwa juhudi kwa ajili ya ustawi wa wote ili maisha yawe sadaka kwa mungu
akigusa zaidi maisha ya kanisa la roma ya wakati huo yaliyovurugwa na masuala madogomadogo kuhusu vyakula na sikukuu paulo alidai wenye nguvu watekeleze upendo kwa walio dhaifu zaidi pamoja na busara uelewa mfano wa yesu na uaminifu kwake
maelekezo hayo yanaweza kusaidia daima kukabili mvutano wowote kati ya wenye mitazamo tofauti finyu na mpana au wa kizamani na wa kisasa zaidi
lengo ni ule umoja uliofundishwa katika sura nane za kwanza
paulo kupeleka mchango yerusalemu mdo ndio mwisho wa kipindi cha utume wake mkubwa zaidi
sura tisa za mwisho za matendo ya mitume zinatusimulia kinaganaga habari zake kuanzia hadi ambapo karibu miaka yote alikaa kifungoni akisubiri kesi mdo 
bila ya shaka ilikuwa ya majaribu makubwa kwake lakini ilimpa nafasi ya kutafakari mafumbo ya wokovu kwa undani zaidi tena na ya kumshuhudia kristo mbele ya wafalme agripa ii na nyumba ya kaisari alivyotabiriwa
kwa luka ni muhimu sana kwamba paulo alifika roma na kuanza huko kazi yake ya utume kiasi kwamba hakuendelea kuandika kilichofuata
hasa kwamba mwaka mfalme nero alianza dhuluma za serikali dhidi ya wakristo zilizoendelea mpaka ingawa si mfululizo
petro na paulo waliuawa mjini roma kati ya mwaka huo na mwaka wakiliachia kanisa la mji huo usimamizi wa makanisa yote
kuhusu kipindi hicho tuna ushahidi wa vitabu mbalimbali vya kipagani vya kiyahudi na vya kikristo
baadhi yake ni vile vya mwisho vya agano jipya ambavyo tunataka kuendelea kuvichambua
waandishi wake pengine walitumia majina ya mitume ili kuyapa nguvu maandiko yao inawezekana walikuwa warithi wa mamlaka yao na kuendeleza kazi zao
mkazo wa vitabu hivyo unaelekea miundo ya kanisa uchungaji kuliko umisionari uvuvi
katika hiyo miaka ya mwisho ya ufunuo wakristo wa mataifa wakazidi kuwapita wale wa kiyahudi kwa idadi na kwa umuhimu
nafasi ya yerusalemu katika kanisa ulizidi kupungua kutokana na hali ya nchi yaani vurugu kati ya wayahudi wayunani na serikali ya kikoloni
mwaka yakobo ndugu wa bwana na kiongozi wa kanisa la huko aliuawa na wayahudi
tangu mwaka hadi hao walipigania uhuru wakashindwa mwaka yerusalemu ulitekwa tena na waroma na kuteketezwa pamoja na hekalu lake
kanisa la mji huo wa biashara karibu na efeso lilianzishwa na mwanafunzi wa paulo labda epafra halafu likaingiwa na mafundisho ya ajabuajabu yaliyochanganya mambo ya kiyahudi na ya kipagani na yaliyozingatia mno ukuu wa malaika juu ya ulimwengu
ndiyo sababu huenda paulo akiwa kifungoni roma kati ya miaka na akawajibika kuliandikia barua inayoonyesha kuwa kristo ni mkuu kuliko wote vyote kabisa viliumbwa kwa njia yake na kwa ajili yake tena katika ubinadamu wake umo utimilifu wote wa mungu
yeye ndiye fumbo kwa kuwa mungu ametimiza mpango wa wokovu kwa njia yake
hakuna sababu ya kutafuta kwingine hekima na maarifa wala ya kujiwekea masharti ya kibinadamu yasiyosaidia kuokoka kol 
mpangilio wa barua ni kama kawaida utangulizi mafundisho ya imani maonyo kuhusu uzushi mawaidha na hatima
paulo aliweza kuandika barua hii akiwa kifungoni roma kati ya miaka na ili isomwe katika makanisa yote ya mkoa wa asia ndogo wenye makao makuu efeso
mafundisho yake yanalingana na yale ya barua kwa wakolosai ila yamechimbwa zaidi kiasi kwamba barua hii inaonekana kuwa kilele cha teolojia ya paulo
pamoja na kuchambua fumbo la wokovu katika kristo inachambua hasa fumbo la kanisa kama mwili wa kristo ambamo kichwa kinaeneza wokovu ulimwenguni kote
kwa msingi huo inasisitiza na kudai umoja kamili kati ya waamini ef 
jina hilo linajumlisha barua moja kwa tito na mbili kwa timotheo ambao walikuwa washiriki wakuu wa utume wa paulo wakawa waandamizi wake
wataalamu wanabishana sana kuhusu mtunzi wa barua hizo wengi wakidhani zimeandikwa na mfuasi wa paulo mwaka hivi huku wengine wakishikilia aliziandika mwenyewe kwa msaada wa karani fulani miaka ya mwisho ya maisha yake ambapo baada ya kufunguliwa aliweza kusafiri tena mashariki ugiriki na nchi za kandokando na pengine hata magharibi hispania
barua ya pili kwa timotheo inaonekana kama wasia wake alioandika kifungoni akisubiri kuuawa
barua hizo zinaitwa za kichungaji kwa kuwa ziliandikwa kwa maaskofu hao ili kuwasaidia kufanya vizuri kazi zao hasa kwa kushika imani sahihi kupinga uzushi kuchagua vizuri viongozi ambao wawawekee mikono kuchunga vema wakristo wa aina mbalimbali kuwa na mwongozo kuhusu ibada n
ndiyo sababu ni muhimu sana kwa miundo ya kanisa iliyokuwa mbioni kupata sura yake ya kudumu
pamoja na hayo zinahimiza kukubali mateso kwa ajili ya injili ndio msimamo wa mchungaji mwema tito tim b tim
mtume paulo alipokaribia kumaliza kazi yake wengine kati ya mitume na wanafunzi wao walianza kuandika kwa uvuvio wa roho mtakatifu
mmojawao ni petro kwa msaada wa sila akiwa roma karibu na kuuawa
baada ya kufanya utume antiokia aliweza kwa urahisi kutembelea mikoa ya uturuki kaskazini wa leo
wakristo wa huko ndio walioandikiwa barua hii yenye mafundisho na ibada kuhusu ubatizo na pasaka
pamoja na hayo walihimizwa wasiogope maneno ya watu wengine wasiopendezwa na uongofu wao hali ngumu ni fursa ya kulingana zaidi na yesu mpole na mteswa pet 
hali iliyosababisha uandishi ni baadhi yao kuvutiwa tena na dini yao asili na ibada zake hekaluni kishawishi kilikuwa kikubwa hasa kwa sababu kanisa lilikuwa bado mwanzoni bila ya mahali maalumu pa kusali wala ibada za fahari
mwandishi aliwaonya kuwa wakimuasi yesu hawamrudii mungu aliye hai aliyejifunua hasa katika mwanae bali wanamsulubisha tena kwa makusudi mazima na kustahili tu moto wa milele
sehemu kubwa ya maandishi hayo inalinganisha yesu na ukuhani wake katika hekalu la mbinguni upande mmoja na ukuhani wa agano la kale huko yerusalemu upande mwingine
hivyo mwandishi alielekeza safari ya kiroho katika imani inayofanana na ile ya watakatifu wa agano la kale
kwa kuwa lengo halikuwa la kinadharia bali kuhimiza uaminifu kila baada ya kuchambua ukweli fulani aliongeza mawaidha ya kufaa
ubora wake ni kulinganisha mambo ya kale na utimilifu wake katika agano jipya pia kuthibitisha ukuu wa kristo kama kuhani wa milele eb 
tulivyoona kwa muda wa miaka na zaidi wakristo walitangaza habari za yesu hasa kwa midomo halafu kwa barua na maandishi mengineyo
baadhi yao walianza kukusanya kwa maandishi ushuhuda wa mitume na wengineo kuhusu mafundisho na maisha ya yesu kama vile mifano aliyoitoa mabishano yake na mafarisayo na hasa mateso yake
kati yao tunaambiwa mathayo aliandika kwa kiaramu ingawa hatuna hata kipande cha kitabu chake na cha vinginevyo
ila wainjili wetu walivisoma na kuvitumia kwa kutunga vya kwao
baada ya injili zao nne kupatikana kanisa likaacha vitabu vya kwanzakwanza hata vikapotea
wataalamu wengi wanakubaliana kusema marko ndiye aliyetangulia kuandika kitabu kamili juu ya maisha na mafundisho ya yesu kuanzia utume wa yohane mbatizaji hadi ufufuko wake
ndiye aliyekiita kitabu cha namna hiyo injili hata neno hilo lililokuwa na maana ya ujumbe kuhusu yesu likaja kuwa na maana mpya ya kitabu cha habari za yesu
marko aliandika akiwa roma mwaka hivi mara baada ya serikali kuanza kuwatesa wakristo na akiwa na nia ya kuwaimarisha katika dhuluma
baada ya marko watu wawili tena waliandika vitabu kama cha kwake wakikitegemea kwa kiasi kikubwa na kukipanua kwa habari za utoto wa yesu mafundisho mengi zaidi n
wataalamu wanaona injili hizo za mathayo na luka ziliandikwa kati ya miaka na hata hatujui ipi imetangulia
mazingira ni yaleyale ya mashariki ya kati labda antiokia ila walengwa ni tofauti
kumbe luka ambaye alikuwa mpagani kwanza aliwaandikia hasa wakristo wa mataifa akisisitiza upendo wa yesu kwa wote na kwa namna ya pekee kwa maskini wakosefu na wengine waliodharauliwa
injili hizo tatu zinaitwa ndugu kwa jinsi zinavyofanana katika mpangilio katika habari na pengine katika maneno yenyewe kwa kigiriki zinaitwa sunoptiki yaani zinazotazamika kwa pamoja
kama tulivyoeleza luka aliiongezea injili yake kitabu cha pili yaani matendo ya mitume kama mwendelezo wake kwa kuwa aliona kazi ya kristo inakamilishwa na roho mtakatifu katika ile ya kanisa
kitabu kingine ambacho labda kiliandikwa miaka ya kina jina la yakobo lakini wataalamu hawapatani kuhusu huyo ni nani aliandika wapi na lini
kwa hakika walengwa wa kitabu ni wakristo wa kiyahudi wenzake lakini si barua halisi bali ni mchanganyiko wa mawaidha yanayofuata mtindo wa vitabu vya hekima
lengo lake ni kuhakikisha ukristo usiishie katika mawazo mazuri bali imani ijitokeze katika matendo mema
lengo lingine ni kuwakuza mafukara na kuwakemea matajiri kadiri ya mwelekeo wa kanisa la yerusalemu yak 
hatujui vizuri mwandishi wa barua hii ni nani ingawa anajiita ndugu wa yakobo wala aliandika lini wengi wanakisia miaka ya wala aliwaandikia akina nani barua ni kwa wote ingawa baadhi wanahisi walengwa kuwa ni wakristo wa kiyahudi walio nje ya israeli
ujumbe ni kujihadhari na wazushi wanaobunibuni mafundisho mapya badala ya kushika imani ile iliyofunuliwa mara moja na ikatosha ujumbe huo ulitolewa kwa kuwatukana na kuwalaani wazushi hao yuda 
siku hizi wataalamu wanakubaliana kukanusha barua hiyo kuwa imeandikwa kweli na mtume petro wakisema ni kitabu cha mwisho kuandikwa katika biblia labda roma mwaka hivi
kwa hakika iliandikwa baada ya barua ya yuda kwa sababu inatumia maneno yake mengi
inawezekana mwandishi alitumia vilevile maneno ya petro ambayo sasa yamepotea kwa vyovyote aliandika kwa mamlaka yake kwa makanisa yote ili kuthibitisha mapokeo
pamoja na kupinga uzushi lengo la barua ni kueleza sababu gani bwana anachelewa kurudi
mafundisho mengine muhimu yaliyomo yanahusu uvuvio wa roho mtakatifu juu ya waandishi wa biblia paulo mmojawao wito wetu wa kushiriki umungu uwepo wa ulimwengu mpya baada ya huu wa sasa kuangamizwa pet 
kundi la mwisho la vitabu vya agano jipya linajulikana kwa jina la yohane kwa kuwa injili ya nne barua tatu na kitabu cha ufunuo viliandikwa na mtume huyo na wanafunzi wake
akiwa kijana kuliko mitume wenzake yohane alijaliwa kuishi miaka mingi na kuandika hadi miaka hivi baada ya yesu kwenda mbinguni
miaka hiyo yote alizidi kutafakari na kuhubiri maneno na matendo ya bwana akitambua mafumbo mengi yaliyofichika ndani yake
pengine alirekebisharekebisha maandiko yake mpaka mwishoni halafu akawaachia wanafunzi wake kuyakamilisha na kuyaeneza kati ya wakristo wa mkoa wa efeso ambapo yohane aliongoza kanisa miaka mingi
ufunuo ni kitabu pekee cha kinabii katika agano jipya kilikamilika mwaka hivi lengo lake ni kuwaimarisha katika tumaini wakristo waliozidi kudhulumiwa na serikali ya roma
kimejaa mafumbo kama kawaida ya mtindo wa kiapokaliptiko
mtindo huo ni mgumu kueleweka kwa sababu mwandishi hakuweza kutamka wazi watesi watakaoangamizwa ni akina nani
tena alipenda kusisitiza anatoboa siri za mungu alizojaliwa kuzijua kwa njia za ajabu njozi malaika n
tunahitaji kutafsiri mifano mingi vitu viungo rangi n
kwa ajili hiyo ni muhimu kujua maana zake katika biblia ufunuo umejaa madondoo ya agano la kale mistari kwa 
mpangilio wake kwanza una barua saba kwa makanisa ya mkoa wa efeso halafu sura zina unabii kuhusu mambo yajayo yaani vita vikali zaidi na zaidi kati ya kristo na shetani ambaye anatumia dini na serikali za kipagani
ushindi utakuwa wa kristo na kanisa ambao hatimaye wanachorwa kama bwanaarusi na bibiarusi katika utukufu wa mungu
injili hiyo ni tofauti sana na zile ndugu kwa mtindo na kwa mpangilio kwa mafundisho na kwa habari zenyewe
labda yohane alisoma walau mojawapo asipende kurudia habari zilezile bali kuzikamilisha na kuzisahihisha akiwa ni shahidi bora kati ya mitume wote
hata hivyo hakutaka kuandika kitabu cha historia tu bali habari njema hasa kwa kuchimba ishara alizozitenda yesu zinazotufumbulia fumbo lake mwenyewe na sakramenti zake
lengo ni kuwafanya wasomaji wamuamini kuwa ni mwana wa mungu na kwa kumuamini wapate uzima wa milele
injili hiyo inatudai tukomae katika maisha ya sala na kutafakari tukizidi kumuuliza yesu wewe ni nani
katika injili hiyo atatupa jibu moja baada ya lingine
kitabu kilikaribia kukamilika mwaka hivi toleo la mwisho na sura ya ni kazi ya wanafunzi wa yohane miaka kama baadaye yoh
ziliandikwa kati ya mwaka na wakati ambapo jumuia za wafuasi wa yohane zilianza kusambaratika
barua ya tatu na ya pili hazina mafundisho muhimu tofauti na ile ya kwanza inayodai imani sahihi na maisha matakatifu ili mtu astahili kuitwa mkristo kweli
inakaza umwilisho wa mwana wa mungu na haja ya kuishi kwa uadilifu na hasa kwa upendo yoh yoh 
nuhu anajulikana na kuheshimiwa katika dini ya uyahudi ukristo na uislamu kama mfano wa mwadilifu aliyeokolewa na mungu katika safina wakati wa gharika kuu
jina lake kwa kiebrania noah kwa kiarabu nuhu linatafsiriwa na kitabu cha mwanzo mfariji lakini maana ya hakika zaidi ni anayeendeleza ubinadamu baada ya gharika
mwa inatufundisha kwamba mungu anachukizwa na dhambi hivyo anataka kuondoa maovu duniani ili nchi impendeze kama alivyokusudia alipoiumba
lakini alisalimisha waadilifu katika safina kubwa ya kutosha halafu akafunga nao agano thabiti eb 
kadiri ya mtume petro maji yanayokusudiwa kutakasa dunia yote ni yale ya ubatizo pet na safina ambayo iokoe watu ni kanisa ambalo kadiri ya agano jipya ni la lazima kwa wokovu kama vile ubatizo unaotuingiza ndani yake
njiwa akaonekana tena juu ya maji siku ya ubatizo wa yesu ambapo alipakwa roho mtakatifu na kuyatia maji nguvu ya kutakasa watu mk tito 
hatimaye kutakuwa na hukumu itakayobagua waadilifu na waovu kama siku za nuhu math 
mnara wa babeli ni jengo kubwa linalotajwa katika biblia kwenye kitabu cha mwanzo 
kufuatana na taarifa hii mnara ulijengwa pamoja na mji wa babeli kama kilele chake
katika mapokeo ya mwanzo babeli ulikuwa mji wa kwanza uliojengwa baada ya gharika kuu
binadamu waliamua kuwa na jengo kubwa katika mji na kilele chake kifike mbinguni
mpango huu haukumpendeza mungu aliyechanganya lugha ya watu ambao hivyo walilazimika kuachana baadaye bila ya kukamilisha mnara wao
kihistoria si wazi ni kipindi gani kinachoangaliwa katika simulizi la mwanzo 
inaonekana ya kwamba wasimulizi walikuwa na habari za piramidi au zigurat kubwa zilizokuwepo babeli na penginepo katika mesopotamia
simulizi limechukuliwa kwa njia mbalimbali katika mapokeo ya wayahudi na wakristo
moja ni kwamba hadithi hiyo inafundisha kwamba kiburi na dhambi kwa jumla vinatenganisha watu wasiweze kuelewana wala kuishi pamoja
kwa wakristo mwinjili luka katika kitabu cha matendo ya mitume kwenye agano jipya alitumia mfano wa mnara kama kinyume cha matokeo ya siku ya pentekoste ambako watu kutoka lugha mbalimbali walipata kuelewana kwa msaada wa roho mtakatifu
 nchi yote ilikuwa na lugha moja na usemi mmoja
ikawa watu waliposafiri pande za mashariki waliona nchi tambarare katika nchi ya shinari wakakaa huko
wakaambiana haya na tufanye matofali tukayachome moto
walikuwa na matofali badala ya mawe na lami badala ya chokaa
wakasema haya na tujijengee mji na mnara na kilele chake kifike mbinguni tujifanyie jina ili tusipate kutawanyika usoni pa nchi yote
bwana akashuka ili auone mji na mnara waliokuwa wakiujenga wanadamu
bwana akasema tazama watu hawa ni taifa moja na lugha yao ni moja na haya ndiyo wanayoanza kuyafanya wala sasa hawatazuiliwa neno wanalokusudia kulifanya
haya na tushuke huko tuwachafulie usemi wao ili wasisikilizane maneno wao kwa wao
basi bwana akawatawanya kutoka huko waende usoni pa nchi yote wakaacha kuujenga ule mji
kwa sababu hiyo jina lake likaitwa babeli maana hapo ndipo bwana alipoichafua lugha ya dunia yote na kutoka huko bwana akawatawanya waende usoni pa nchi yote
uumbaji ni tendo linalosadikika analiweza mwenyezi mungu tu kwa sababu ni kusababisha kitu kuwepo kutoka utovu wa vyote
hivyo vitu vyote vimeanza kuwepo kwa uwezo wake tu ingawa kwa kawaida vinatokana na vile vilivyotangulia k
mf
kwamba kiumbe kimeweza kikatokana na vingine namna hiyo haifuti ukweli kwamba kimeanza na kinaendelea kuwepo kwa uwezo wa muumba aliyesababisha viumbe hivyo viwepo na kuzaa au kubadilika
kwa msingi huo si lazima dhana ya mageuko ya spishi ipingane na imani katika uumbaji
uumbaji unasimuliwa katika sura mbili za kwanza za kitabu cha mwanzo
kama vile sehemu mbalimbali za biblia kitabu hicho kilitungwa kwa kushona pamoja maandishi tofauti
ndiyo sababu tunakuta masimulizi mawili juu ya mungu kuumba ulimwengu na watu
la kwanza a linamchora mungu akifanya kazi kama binadamu kwa siku sita halafu kustarehe
aliumba kila kitu kwa neno lake eb ndiye mwanae pekee yoh 
wengine wanaona humo hata kidokezo cha kwanza cha roho mtakatifu aliye upendo wa mungu katika upepo uliovuma juu ya wingi wa maji
mungu aliona kila alichokiumba ni chema tu lakini alipoumba mtu katika jinsia mbili akaona ni mwema sana ni bora kuliko vingine akamweka kuvitawala kwa niaba yake
mwanamume na mwanamke wana hadhi sawa kwa kuwa wote wawili ni sura na mfano wake si upande wa mwili bali hasa kwa roho yenye uwezo wa kuelewa na kupenda kwa hiari
muumba anataka watu washirikiane na kusaidiana kilele cha uhusiano wowote kati yao ni ndoa inayowafanya kuwa mwili mmoja kama kristo na kanisa ef 
simulizi linalofuata mwa b ni la zamani zaidi nalo pia lina mafundisho makuu juu ya mungu na mtu hasa kwamba huyo ndiye kiumbe bora anayeweza kushirikiana na mungu tofauti na vingine
hali yake asili ilikuwa ya kupendeza kabisa kwa usafi wa moyo na uhai usio na mwisho naye alitakiwa akubali kazi za mungu na kufuata maneno yake bila ya kujiamulia nini jema nini baya
kumbe alifanya tofauti akaharibika na kuathiri ulimwengu mzima
dhambi ya asili au dhambi asili ni jinsi wakristo wa madhehebu mbalimbali wanavyoita dhambi ya kwanza ya watu ambayo imekuwa asili ya dhambi zote rom na ya uharibifu wa tabia ya binadamu na ya dunia kwa jumla rom 
kitabu cha mwanzo sura ya inasimulia dhambi hiyo
kwa njia ya hadithi hiyo tunaambiwa hali mbaya ya binadamu haitokani na mungu moja kwa moja bali na uasi wetu na wa wazee wetu hek 
pia tunafundishwa kukataa toka mwanzo vishawishi vyetu tukiamini maagizo yote ya mungu yametolewa naye kwa upendo mkuu
kosa lake la kwanza ni kumjibu hivyo shetani akamdanganya kwamba eti mungu ana kijicho hataki watu walingane naye ndiyo sababu aliwakataza yoh 
hata baada ya dhambi mungu anamtafuta mtu kwa upendo ila huyo kwa aibu anamkimbia au akijisikia analaumiwa na dhamiri basi anatafuta visingizio hata kumlaumu mungu kana kwamba ndiye aliyesababisha
kwa utakatifu wake mungu hawezi kuvumilia maovu na kwa haki yake anataka makosa yalipwe
pamoja na hayo mungu hapendi mtu yeyote apotee pet hivyo toka mwanzo aliahidi kwamba mzawa wa eva atamponda kichwa shetani mwa 
awamu hii tatedo iliongozwa na mwalimu joshua meena
mwa inatuchorea picha ya kaini na abeli kama wazaliwa wa kwanza waliotofautiana kiadili yoh 
toka mwanzo mwovu na mwadilifu waliishi pamoja wa kwanza akimdhulumu wa pili hata kumuua bila ya kujali udugu
tangu hapo biblia inatuonyesha jinsi alivyopendelea wadogo kuliko wakubwa
baadaye mwa kukawa na maendeleo ya aina mbalimbali ujenzi ufundi muziki lakini hasa dhambi
hata hivyo ongezeko la dhambi likasababisha maisha ya binadamu yafupike mwa kwa kuwa ni kusogea mbali na mungu chemchemi ya uhai
katika tafsiri za biblia kwa kiswahili tunakuta msamiati tabia ya asili kwa maana ya tabia ambayo mwanadamu amezaliwa nayo kutokana na dhambi
ni kwamba mwanadamu amekuwa na tabia ya kutenda mambo kinyume cha agizo la mungu kila mmoja huzaliwa na hiyo tabia ya uovu
punjab pia panjab kipunjabi panj b maji tano au nchi ya mito mitano ilikuwa jimbo la uhindi wa kiingereza lililogawiwa tangu kati ya nchi za uhindi na pakistan
kijiografia ni tambarare ya mito mitano inayoingia katika mto indus upande wa mashariki
hali ya hewa ni yabisi lakini maji ya mito ni msingi wa kilimo cha umwagiliaji
kilimo hiki chazalisha sehemu kubwa ya chakula cha uhindi na pakistan
panjab ni chanzo cha ustaarabu wa uhindi wa kale na maghofu ya harappa yako hapa
kama rig veda upanishadi na mahabarata yaliandiukwa hapa
ukanaji mungu pia makufuru uatheisti ni dhana inayokataa kuwepo kwa mungu
mara nyingi aina mbili za ukanaji mungu hutofautishwa ambazo ni wakanaji mashuhuri wa karne ya walikuwa ludwig feuerbach karl marx friedrich engels na friedrich nietzsche
wakanaji muhimu katika karne ya walikuwa kwa mfano siegmund freud vladimir lenin mao zedong
kosovo kialbania kosov au kosova kiserbia kwa kikirili kiserbia kwa alfabeti ya kilatini kosovo metohija ni nchi ndogo ya balkani katika ulaya ya kusini mashariki
imepakana na serbia jamhuri ya masedonia albania na montenegro
takriban asilimia ni waalbania waserbia na wengine mchanganyiko wa waturuki na vikundi vidogo
waalbania wengi ni waislamu wa dhehebu ya sunni na waserbia wengi ni wakristo waorthodoksi lakini kuna pia waalbania wakatoliki na waorthodoksi pia waserbia waislamu kadhaa
kosovo ilikuwa sehemu ya serbia hadi februari ikatangaza uhuru wake tar
jumuiya ya kimataifa haina msimamo wa pamoja juu ya uhuru wa nchi
serbia inadai kosovo bado ni jimbo lake la kujitawala
nchi pamoja na nchi nyingi za g uturuki austria na uswisi zimetambua kosovo hadi aprili na nchi mbalimbali zimetangaza kuwa zitafuata
lakini nchi nyingine pamoja na urusi jamhuri ya watu wa china hispania na serbia zinakataa
jeshi la nato lilizuia serikali ya serbia lisingie kati kwa nguvu
kihistoria kosovo iliwahi kuwa eneo ambako ufalme wa kwanza wa serbia ilianzishwa wakati wa karne ya 
hivyo kosovo ilikuwa kitovu cha serbia hadi mwisho wa milki ya serbia ya kale iliyovamiwa na waturuki wa milki ya osmani
chini ya utawala wa waturuki idadi ya waserbia ilipungua kwa sababu wengi walikimbia ukandamizi wa waosmani dhidi ya wakristo
waalbania walihamia humo kutoka maeneo ya jirani yaliyokuwa pia sehemu ya milki ya osmani
katika karne ya idadi kubwa ya wakazi wa kosovo ilikuwa tayari waalbania tofauti na sehemu kubwa ya serbia inayokaliwa na waserbia hasa wakazi wengi wa kosovo ni waalbania waliokuwa takriban robo tatu ya watu wote wa kosovo hadi 
hali halisi ilikuwa na haki za jamhuri ndani ya shirikisho lakini kutokana na uhusiano wa kihistoria haikupewa hadhi ya jamhuri kamili
wakati wa kufarakana kwa yugoslavia viongozi wa serbia walifuta hali ya kujitawala ya kosovo na kuwaachisha kazi maafisa wengi wenye utamaduni wa kialbania
hii ilisababisha kipindi cha upinzani na ghasia ndani ya kosovo kwa haki za waalbania zilizokandamizwa na polisi na jeshi la serbia
amani ya dayton ya juu ya sehemu zilizokuwa yugoslavia haikuangalia maswali ya kosovo
hapa tangu vikundi kadhaa vya kialbania vilianza kuchukua silaha na kupigania uhuru kwa njia ya kijeshi
jeshi la serbia ikajibu vikali na watu raia mamia waliuawa
mwaka wakimbizi wengi kutoka kosovo walitafuta kimbilio katika nchi jirani na umoja wa ulaya
baada ya majadiliano juu ya usuluhisho kushindwa nato iliamua kungilia kati kwa kusudi la kuzuia kuongezeka kwa wakimbizi na mauaji na tar
 machi ndege za kivia vilianza kushambulia madaraja barabara vituo vya umeme na taasisi za kijeshi katika serbia
jeshi la serbia likaongeza kempeni yake katika kosovo na idadi ya wakimbizi ikaongezeka
baada ya nato kutisha uvamizi wa kosovo kwa jeshi la ardhi serikali ya serbia ilikubali tar
juni mapatano ya kuwa umoja wa mataifa kuchukua mamalaka juu ya kosovo ikisaidiwa na nato
 juni baraza la usalama la um lilimwagiza katibu mkuu kwa azimio kuanzisha utawala juu ya kosovo
hatua hii iliunda nchi lindwa chini ya um na jeshi la nato ambayo kisheria iliendelea kuitwa mkoa wa serbia
ndani ya kosovo nato haikufaulu kuzuia matendo ya fujo na ghasia zilizolengwa dhidi ya wakazi waserbia wa jimbo
waserbia walipaswa kukimbia kutoka sehemu nyingi na wilaya mbili tu zilibaki kama maeneo ya waserbia ndani ya kosovo
 februari bunge la kosovo likatoa azimio la kutangaza uhuru wa nchi
bandari ni mahali pa kupokea meli na kuhamisha mizigo yao pamoja na abiria
kuna mabandari asilia na mabandari yaliyotengenezwa kwa kusudi hii
kwa jumla bandari ni sehemu muhimu za miundombinu wa nchi
mabandari hutengenezwa kando la bahari maziwa au mito
mabandari hutofautiana kulingana na kusudi lao na aina za mizigo inayoshughulikiwa humo
mabandari madogo zinahudumia wavuvi au jahazi za burudani
kuna mabandari yanayopokea mizigo ya kila aina kama bandari ya dar es salaam au mombasa
mara nyingi kuna mabandari yanayoshughulika mizigo maalumu kama mafuta kontena kivuko na kadhalika
mabandari yanayoshughulika na mizigo bandari huru na usafiri duniani
tani moja ni kipimo cha masi ya gimba ambacho ni sawa na kilogramu 
si kipimo halisi cha si lakini hukubaliwa pamoja navyo vipimo sanifu
kama kipimo sanifu cha si ingeitwa megagramu ambayo haitumiki
ni kipimo muhimu katika takwimu za biashara na uchumi
neno tani hutumiwa pia kwa kutaja ukubwa wa ngama ya meli lakini hii ni kipimo tofauti si sawa na tani ya si
kipimo cha kimataifa kimekuwa tani ya gross tonnage au tani gt
usafiri ni uhamisho wa watu au vitu na bidhaa kutoka mahali pamoja kwenda mahali pengine
njia za usafiri hutofautishwa kufuatana na aina yake kama ni usafiri wa nchini hutumia motokaa treni baisikeli au pikipiki
usafiri wa majini hutumia meli boti jahazi na mengine usafiri wa hewani hutumia ndege helikopta au ndegeputo jeanne d arc mnamo mei alikuwa msichana mfaranwikipedie l e sa anayeheshimiwa kama shujaa wa uhuru wa ufaransa na mtakatifu wa kanisa katoliki
aliongoza jeshi la ufaransa katika kipindi kimoja cha vita vya miaka dhidi ya uingereza akawashinda waingereza na kuhakikisha umoja wa ufaransa
baadaye alikamatwa na waingereza akahukumiwa kuchomwa moto na mahakama ya wafaransa walioshirikiana na waingereza kwa tuhuma za kuwa mzushi na mwasi wa mungu
anajulikana hasa kama kiongozi wa harakati za uhuru wa uhindi aliyepinga na kushinda ukoloni kwa njia ya amani bila ya matumizi wa mabavu au silaha
gandhi alizaliwa katika eneo la gujarat kama mtoto mdogo wa karamchand gandhi na mama putali bai
baba yake alikuwa waziri mkuu katika serikali ya maharaja wa nchi lindwa ndogo ya porbandar wakati ilipokuwa sehemu ya uhindi wa kiingereza
familia yake ilifuata dini ya uhindu madhehebu ya wavishnu lakini nyumba ya gandhi ilitembelewa pia na waislamu na wajain
mwaka akiwa na umri wa miaka aliozwa kwa mke wake kasturba wakazaa watoto 
mwaka alisafiri kwenda uingereza akasoma sheria kwenye chuo kikuu cha london akapokewa kama wakili kwenye mahakama za juu kuanzia 
wakati uleule alianza kusoma vitabu vitakatifu vya uhindu hasa bhagavad gita iliyoendelea kuwa mwongozo wa kiroho maishani mwake
baada ya mtihani alirudi uhindi akafanya kazi kama wakili mjini bombay
mwaka alitumwa afrika kusini kwa kesi moja tu lakini alibaki huko hadi 
katika afrika kusini gandhi alijenga falsafa yake akaanza kujishughulisha na masuala ya siasa na haki za binadamu
alihamasishwa kufanya hivyo na mang amuzi ya ubaguzi wa rangi
gandhi alisimulia katika kitabu juu ya maisha yake ya kwamba siku chache baada ya kufika afrika kusini alisafiri kwa treni akishika tiketi ya daraja la kwanza
abiria wazungu walilalamika juu yake akaambiwa ahamie kwenye behewa la mizigo
gandhi alikataa akaondolewa na polisi akabaki kituoni
baadaye alipata mang amuzi mengine alipofukuzwa katika basi kwa sababu mzungu aliyeingia alidai kiti kilichokaliwa na gandhi
wakati ule wahindi walikuwa raia wa milki ya kiingereza wenye haki zote wakifika uingereza penyewe lakini katika afrika kusini iliyokuwa pia sehemu ya milki ya kiingereza walibaguliwa kutokana na rangi ya ngozi yao
mwaka aliunda chama cha natal indian congress akifuata mfano wa indian national congress huko uhindi
chama hicho kilidai haki sawa kwa wahindi katika afrika kusini
wakati wa vita ya pili ya waingereza dhidi ya makaburu na vita dhidi ya wazulu aliunda kikosi cha usaidizi kwa waingereza waliokusanya majeruhi na kuwatunza kwenye hospitali
mwaka serikali ya jimbo la transvaal ilianzisha sheria iliyodai wahindi kujiandikisha na kubeba vitambulisho
gandhi alipinga sheria hiyo akaongoza maandamano na mikutano ya kuchoma vitambulisho
alihimiza wafuasi wake kukubali kupigwa na kuadhibiwa bila ya kutumia mabavu wenyewe
katika miaka iliyofuata wahindi maelfu walipigwa na polisi walikamatwa na kufungwa jela pamoja na gandhi mwenyewe
baada ya miaka saba watu wengi walisikitikia matumizi ya nguvu dhidi ya wahindi walioandamana kitulivu hata serikali ilipaswa kupunguza ukali wa sheria
katika miaka h yo gandhi alijenga falsafa yake ya upinzani bila ya silaha wala mabavu aliyotumia baadaye uhindi
imani ya ghandi iliathiriwa na mafundisho ya ujain aliyojua tangu utoto wake na hasa dai la kutotumia mabavu lakini kufuata njia za amani
kiini chake kilikuwa satyagraha inayomaanisha kusimama upande wa ukweli
satyagraha kwake ilikuja pamoja na kutokuwa na uhasama na kutotumia nguvu
alisema ukweli haukubali nguvu kwa sababu hakuna mtu mwenye ukweli wote kwa hiyo hakuna mwenye haki ya kuadhibu wengine
dhana nyingine ni swaraj inayomaanisha kujitawala
baada ya kuugua aliondoka afrika kusini akarudi uhindi alipopokewa kama shujaa kwa sababu habari zake zilimtangulia
aliunda makazi ya pamoja ashram alimoishi pamoja na watu waliofuata imani yake ya satyagraha
mwaka alikuwa kiongozi wa indian national congress akaanzisha kampeni ya kitaifa dhidi ya utawala wa kikoloni wa uingereza
alihimiza wahindi wengi kutotii sheria za serikali ya kiingereza bila kutumia nguvu
sheria ya kiingereza iliweka biashara yote ya chumvi mikononi mwa serikali
kutengeneza chumvi na kuiuza ilikuwa haki ya serikali iliyokabidhi haki hii kwa makampuni waliolipa kodi za pekee
gandhi aliongoza watu maelfu baharini walipochota maji ya bahari wakaichemsha na kupata chumvi kidogo kwa njia hiyo
kiasi cha chumvi kilikuwa kidogo mno lakini kwa kufanya hivyo walivunja sheria kwa kusudi
waingereza walianza kuwakamata wapikachumvi lakini walishindwa na idadi kubwa ya watu waliokubali kukamatwa
tena ilikuwa vigumu kuwahamasisha askari walioona kosa lilikuwa dogo sana na wakosaji hawakuwa hatari yoyote kwao
gandhi mwenyewe alikamatwa mara kadhaa akakaa jela jumla ya miaka 
ndani ya uhindi wenyewe fitina ilianza juu ya nafasi ya waislamu katika taifa jipya huku sehemu kubwa ya waislamu wakidai kugawiwa kwa koloni katika nchi mbili
mnamo agosti nchi mbili za uhindi na pakistan zilianzishwa na oktoba vita vikafuata kati ya nchi zote mbili juu ya jimbo la kashmir
vita vikaongeza uadui na watu mamilioni walifukuzwa yaani wahindu kutoka pakistan na waislamu kutoka uhindi
gandhi alijitahidi kupatanisha viongozi wa pande zote akafunga chakula akitangaza alikuwa tayari kufunga hadi kifo wasipopatana
heshima kwa gandhi ilisababisha viongozi wa pande mbalimbali katika uhindi kukutana na kutafuta njia za kumaliza uhasama
tarehe januari gandhi alipigwa risasi na kuuawa akitembea katika bustani ya nyumba huko delhi
mwuaji wake alikuwa mhindu wa kundi lililofuata itikadi kali
huyu kijana alikasirishwa na hatua za kupatanisha waislamu na wahindu akaamini gandhi alikuwa msaliti wa uhindu
aliitwa hivyo mara ya kwanza alipofika bombay wakati wa kurudi kutoka afrika kusini
gandhi hakupenda jina hilo lakini alishindwa kuzuia matumizi yake
natal ilikuwa koloni ya uingereza katika afrika ya kuini mashariki tangu 
 ikaingia kama jimbo la natal katika muungano wa afrika kusini pamoja na koloni nyingine za rasi transvaal na dola huru
 jimbo la natal liliunganishwa na bantustan ya kwazulu kuwa jimbo jipya la kwazulu natal
jina la natal limetokana na mpelelezi na mbaharia mreno vasco da gama aliyefika kwenye pwani karibu na durban mnamo desemba 
aliita mahali rio de natal au mto wa krismasi kutokana na tarehe ya kufika kwake
jina limebaki kwenye ramani likaendelea kutumiwa kwa eneo hili
mwaka mfalme shaka zulu alikutana hapa na kikosi cha waingereza akawa rafiki wa afisa kiongozi akampa zawadi ya kanda la eneo lenye urefu wa maili kwenye pwani na upana wa maili kuingia barani
waingereza hawakujaribu kutawala eneo hili lote lakini walianzisha makazi ya port natal yaliyokuwa baadaye mji wa durban
 kundi la makaburu aina ya voortrekker lilifika natal na kuanzisha mji wa pietermaritzburg iliyokuwa mji mkuu wa jamhuri ndogo ya natalia
baada ya miaka mitatu waingereza kutoka rasi walitwaa jamhuri ya makaburu kwa nguvu ya kijeshi na kuiunganisha na koloni ya rasi
makaburu wengi waliondoka kwenda eneo ng ambo ya mto oranje walipoanzisha dola huru ya oranje
natal ilitawaliwa kwa muda kama sehemu ya rasi lakini ikapewa cheo cha koloni ya pekee kuanzia 
makaburu walibaki wachache tu na watu wenye asili ya kiingereza waliingia hapa kutoka rasi
maharaja kisanskrit mah r ja mtawala mkubwa mfalme mkubwa ni cheo cha kihistoria kwa mtawala mkabaila nchini uhindi
umbo la kike ni maharani ambaye ni ama mke wa maharaja au mtawala wa kike
cheo hiki kilitumiwa pia katika madola yaliyoathiriwa na uhindi katika nchi za indonesia malaysia na ufilipino za leo
wakati wa utawala wa kiingereza juu ya uhindi kulikuwa na madola yaliyokuwa na hali ya nchi lindwa ndani ya uhindi wa kiingereza uliojumlisha nchi za uhindi pakistan na bangladesh za leo
madola haya yalisimamiwa na watawala ya kihindi na wengi wao walikuwa na cheo cha maharaja wengine waliitwa raja sultani na mengine
waingereza walitawala theluthi mbili za eneo la uhindi wa kiingereza moja kwa moja na theluthi moja ilikuwa sehemu ya madola haya 
kila maharaja au mtawala alikuwa na mshauri mkazi mwingereza aliyekuwa na uwezo wa kusimamisha maazimio ya serikali ya dola au kumshawishi mtawala kuitikia mapendzi ya serikali kuu
hali halisi cheo cha maharaja hakikulingana mara nyingi na uwezo halisi wa watawala kwa sababu wengi wao walikuwa na maeneo madogo lakini waingereza walikubali kuwapa vyeo vikubwa badala ya madaraka halisi
kati ya maharaja waliotawala maeneo makubwa walikuwa wale wa mysore na wa jammu na kashmir
mtawala wa dola kubwa kabisa la kujitawala hakutumia cheo cha maharaja alikuwa nizam wa hyderabad
wakati wa uhuru wa uhindi na pakistan kama jamhuri madola madogo yalifutwa na cheo cha maharaja kilipigwa marufuku
gujarat ni jimbo la kujitawala ndani ya shirikisho la uhindi
mji mkuu ni gandhinagar ambayo ni mji mpya uliopewa jina lake kwa kwa heshima ya mahatma gandhi alyiezaliwa gujarat
gujarat ina eneo la km zinazokaliwa na wakazi milioni 
lugha rasmi ni kigujarati inayotumiwa na asilimia za wakazi
watu wengi ni wahindu kuna pia waislamu na wajain 
kwa maana nyingine tazama amfetamini disambiguation
amfetamini inahusiana kikemikali na metamfetamini na lisdeksamfetamini kategoria ya dawa zenye nguvu zinazofanya kazi kwa kuongeza viwango vya dopamini na norepinephrine katika ubongo na kusababisha furaha nyingi
kategoria hii inashirikisha dawa zinatumiwa kwa maagizo ya daktari za cns ambazo kwa kawaida hutumiwa kutibu ugonjwa wa kutomakinika na hamasa ya kupindukia adhd
aidha dawa hizi hutumiwa kutibu dalili za majeraha ya ubongo yanayotokana na mgongano tbi na dalili za kusinzia mchana zanarkolepsi tatizo la mkao la orthostatiki takikadia pots na dalili za uchovu sugu cfs
hapo awali amfetamini ilitumiwa na watu wengi kupunguza hamu ya chakula na kudhibiti uzito wa mwili
majina chapa ya dawa ambazo zina amfetamini au zinazabadilika na kuwa amfetamini ni pamoja na adderall vyvanse na dexedrine pamoja na benzedrine hapo mbeleni
dawa hii pia hutumiwa kama kiburudisho na kiimarisha utendaji
wale wanaoitumia dawa hii kujiburudisha wawameibunia majina mengi ya mitaani kama vile speed na crank
kituo cha ufuatiliaji wa dawa na dawa za kulevyacha ulaya kinaripoti kuwa bei ya kawaida ya rejareja ya amfetamini katika ulaya ni kati ya na usd hadi 
 kila gramu katika nusu ya nchi zinazoripoti
jina amfetamini lina asili yake katika jina la kemikali zilizo kwenye dawa hii a m ethyl lpha ph et en hyl amini
amfetamini ilisanisiwa kwa mara ya kwanza mnamo mwaka wa na mtaalamu wa kemia kutoka romania lazar edeleanu huko berlin ujerumani
ulikuwa ni mojawapo ya mfululizo wa michanganyiko iliyohusiana na efedrini iliyonyumbuliwa kwa mmea na ambayo ilitolewa kwa ma huang mwaka huo huo na nagayoshi nagai
kutoka au smith kline na french walianza kuuza aina fukivu ya dawa hii kama dawa ya kuvuta ikiitwa kwa jina la kibiashara la benzedrine iliyotumiwa kugandamua lakini ingetumika kwa urahisi kwa malengo yasiyo ya kimatibabu
mojawapo ya majaribio ya kwanza ya kuitumia amfetamini kama utafiti wa kisayansi yalifanywa na m
nathanson daktari kutoka los angeles mnamo mwaka wa 
daktari huyu alichunguza athari nafsi za amfetamini katika wafanyakazi wa hospitali ambao walipewa miligramu ya benzedrini kila mmoja
athari mbili zilizolipotiwa sana za dawa hii ni hisia za wema na bashasha na kupunguka kwa uchovu katika utendaji kazi
wakati wa vita vikuu vya ii amfetamini ilitumiwa sana kupambana na uchovu na kuongeza uwezo wa kuwa macho miongoni mwa wanajeshi
baada ya miongo kadhaa ya ripoti za matumizi mabaya shirika la madawa nchini marekani fda lilipiga marufuku aina zozote za benzedrini za kuvutwa kisha mnamo mwaka wa likapiga marufuku matumizi ya amfetamini bila maagizo ya daktari lakini matumizi yasiyo ya kimatibabu yakaendelea
amfetamini ikawekwa katika kiwango cha ii chini ya sheria ya madawa yaliyodhibitiwa ya mwaka wa 
mchanganyiko uliohusiana wa methamfetamini ulisasiniwa kwa mara ya kwanza kutoka efedrini huko japan katika mwaka wa na mtaalamu wa kemia akira ogata kupitia kupunguza efedrini kwa kutumia fosforasi nyekundu na iodini
kwa wakati uliobaki wa vita madaktari wa kijeshi waliendelea kupeana dawa hii lakini kwa mara chache na katika kesi maalum pekee
mnamo miaka wa na watafiti katika chuo kikuu cha texas walidai kuwa wamepata amfetamini na methamfetamini katika majani ya aina mbili za mgunga zilizopatikana texas a
berlandieri na a
hapo awali michanganyiko hii miwili ilidhaniwa kuwa imebuniwa na binadamu
matokeo haya hayajawahi kurudufishwa na wanakemia wengi wanaamini kuwa uchambuzi huo ni matokeo ya makosa katika majaribisho na kwa hivyo uthabiti wa ripoti hiyo umetiliwa shaka
alexander shulgin mmoja wa wachunguzi wa biokemia mwenye uzoefu mwingi na aliyegundua dawa nyingi mpya za kutibu magonjwa ya kiakili amejaribu kuwasiliana na watafiti hao wa chuo kikuu cha texas a m ili kuhakikisha matokeo yao
waandishi wa makala hayo hawajajibu amfetamini asilia bado inaelekea kusalia kama uvumbuzi ambao haujathibitishwa
amfetamini huongeza utendakazi wa moyo na hupandisha shinikizo la damu na kufanya matumizi yake kuwa hatari kwa wagonjwa walio na historia ya ugonjwa wa moyo au shinikizo la damu
amfetamini inaweza kusababisha matatizo ya kutishia maisha kwa wagonjwa wanaokunywa dawa za tibamfadhaiko za maoi
matumizi ya amfetamini na dawa zinazofanana yamekatazwa katika wagonjwa walio na glakoma ya pembe nyembamba au pembe nyembamba kianatomia
kama amaini zingine zenye athari karibu sawa na ile ya mfumo wa neva simpathetiki amfetamini inaweza sababisha madriasisi ya muda
katika wagonjwa walio na pembe nyembamba mpanuko unaoathiri mboni unaweza kusababisha glakoma kali ya kufunga pembe
dawa hizi zinafaa pia ziepukwe na wagonjwa walio na aina zingine za glakoma kwani maidriasisi inaweza mara kwa mara kuongeza shinikizo la ndani ya macho
imedhihirishwa kwamba amfetamini hupita na kuingia kwenye maziwa ya mama
kwa sababu hiyo akina mama wanaotumia amfetamini wanashauriwa kuepuka kunyonyesha wakati wanaendelea kupokea matibabu
amfetamini huweka athari zake za kitabia kwa kubadilisha nyurotransmita kadhaa muhimu katika ubongo ikiwa ni pamoja na dopamini serotonini na norepinefrini
hata hivyo kazi ya amfetamini katika ubongo inaonekana kuwa mahususi vipokezi fulani vinavyoathiriwa na amfetamini katika baadhi ya sehemu za ubongo huelekea kutoathiriwa katika sehemu zingine
kwa mfano vipokezi vya dopamini d katika hipokampasi sehemu ya ubongo inayohusika na kutengeneza kumbukumbu mpya huonekana kutoathiriwa na kuwepo kwa amfetamini
mifumo mikuu ya kinyuro inayoathiriwa na amfetamini inahusishwa kwa kiasi kikubwa na utendaji wa saketi tuzi ya ubongo
aidha nyurotransmita zinazohusika kwa njia mbalimbali za tuzo za ubongo huonekana kuwa shabaha ya kimsingi ya amfetamini
mojawapo ya nyurotransmita ni dopamini kemikali inayotuma jumbe zinayofanya kazi katika njia tuzo za mesolimbiki na mesokotika
si jambo la kushangaza kuwa vipengele vya kianatomia vya njia hizi ikiwa ni pamoja na striatamu akumbeni kiini na striatamu ya tumbo vimeonekana kuwa maeneo msingi ya utendakazi wa amfetamini
ukweli kwamba amfetamini huathiri shughuli za nyurotransmita hasa katika sehemu zinazohusishwa na utuzaji hutoa ufahamu katika athari za kitabia za dawa hii kama vile mwanzo wa kawaida wa furaha kubwa
uelewa bora wa mbinu maalum ambazo amfetamini hutumia kufanya kazi unaweza kuongeza uwezo wetu wa kutibu uraibu wa amfetamini kwani mfumo wa utuzaji wa ubongo umehusishwa pakubwa na aina nyingi za uraibu
imegunduliwa kwamba amfetamini ina vifanani kadhaa vya ukoo yaani molekuli za muundo sawa zinazopatikana kwa kawaida katika ubongo
l fenilalanini na fenethilamini ni mifano miwili ambayo inatengenezwa katika mfumo wa neva wa pembeni na pia katika ubongo
molekuli hizi hufikiriwa kuwa zinarekebisha viwango vya furaha na hadhari miongoni mwa hali hisishi zinazohusiana
labda nyurotransmita ambayo imetafitiwa zaidi kuhusiana na amfetamini ni dopamini nyurotransmita ya utuzaji ambayo hufanya kazi sana katika njia nyingi za utuzaji kwenye ubongo
tafiti mbalimbali zimeonyesha kuwa katika sehemu maalum amfetamini huongeza viwango vya dopamini katika ufa wa sinaptiki na hivyo basi kuongeza mwitikio wa niuroni iliyo nyuma ya sinepsi
kitendo hiki maalum hudokeza mwitikio wa kihedoniki kwa dawa hii na vilevile kwa sifa yake ya kiraibu
taratibu mahsusi ambazo amfetamini hutumia kuathiri viwango vya dopamini zimetafitiwa kwa upana
hivi sasa nadharia tete mbili kuu ambazo hazipingani zimependekezwa
nadharia moja inatilia mkazo utenda kazi wa amfetamini katika kiwango cha kilengelenge hivyo basi kuongeza ukolezi wa dopamini katika majiplazimu ya niuroni iliyo mbele ya sinepsi
nadharia hiyo nyingine inalenga dhima ya kisafirisha dopamini cha dat na inapendekeza kwamba amfetamini inaweza kuingiliana na dat kusababisha usafiri kinyume wa dopamini kutoka niuroni iliyo mbele ya sinepsi hadi kwenye ufa wa sinepsi
nadharia tete ya kwanza imeungwa mkono na data kuonyesha kwamba sindano za amfetamini husababisha kuongezeka kwa haraka kwa ukolezi wa dopamini iliyo kwenye majiplazimu
amfetamini inaaminiwa kuingiliana na vilengelenge vya sinepsi wenye dopamini katika mkongo wa nchani
amfetamini ni sabstreti kwa kisafirishaji maalum cha kuingiza kilengelenge cha sinepsi cha kiniuroni kiitwacho vmat 
wakati amfetamini imefyonzwa na vmat kilengelenge hiki hutoa molekuli za dopamini katika majiplazimu
kisha dopamini inayosambazwa tena huaminika kuwa huingiliana na dat kuendeleza usafirishaji wa kinyume
huenda ikawa kalisi ni molekuli muhimu inayohusika na maingiliano kati ya amfetamini na vmats
nadharia tete ya pili inasema kuwa kuna mahusiano ya moja kwa moja kati ya amfetamini na dat
shughuli za dat zinaaminika kutegemea kinasisi maalum inayoongeza fosforai kama vile protini kinasi c hasa pkc 
baada ya kuongeza fosforai dat hupitia mabadiliko thibitishi yanayosababisha usafirishaji wa dopamini iliyofungamanishwa na dat kutoka mazingira ya nje ya seli hadi kwenye yale ya ndani ya seli
kwa hiyo zaidi ya kuzuia kufyonzwa tena kwa dopamini amfetamini pia huchochea kutolewa kwa molekuli za dopamini kwenye sinepsi
data hii inapendekeza kuwa kinasi ya pkc inaweza kuwakilisha ncha muhimu ya mawasiliano kati ya amfetamini na kisafirishaji cha dat
imepatikana kwamba amfetamini inasababisha athari sawa kwenye serotonini kama zile zinazosababishwa kwenye dopamini
hata hivyo kwa ushiriakino na wadau mbalilmbali tatedo iliweza kusimama
kama ilivyo na dat kisafirishaji serotonini cha sert kinaweza kufanywa kifanye kazi kinyume kikisisimuliwa na amfetamini
utaratibu huu hufikiriwa kuwa unategemea vitendo vya ioni za kalisi na pia kukaribiana kwa visafirishaji fulani vya protini
maingiliano kati ya amfetamini na serotonini ni dhahiri tu katika maeneo maalum ya ubongo kama vile kiungo cha mesokotikolimbi
uchunguzi wa hivi karibuni unadai kwamba amfetamini inaweza kwa njia isiyo ya moja kwa moja kubadilisha tabia ya njia za glutamati zitokazo kwenye sehemu za tumbo hadi kwenye gamba la mbele
njia za glutamati zinahusishwa sana na usisimkaji katika kiwango cha sinepsi
kwa hivyo kuongezeka kwa ukolezi wa serotonini nje ya seli kunaweza kugeuza shughuli za usisimkaji za nyuroni za glutamati
uwezo uliopendekezwa wa amfetamini wa kuongeza usisimkaji wa njia za glutamati unaweza kuwa muhimu wakati wa kuzingatia uraibu unaohusisha serotonini
matokeo ya ziada ya kitabia yanaweza kuwa mchangamsho wa kawaida wa kwenda kutoka sehemu moja hadi nyingine ambao hutokea baada ya kuingiliana na amfetamini
nyurotransmita zingine kadhaa zimehusishwa na shughuli za amfetamini
kwa mfano viwango vya glutameti nje ya seli ambavyo ni nyurotransmita msingi za uchangamshaji katika ubongo vimeonyeshwa kuongeza baada ya kuingiliana na amfetamini
sambamba na matokeo mengine athari hii ilionekana katika maeneo ya ubongo yanayohusishwa na utuzaji yaani akumbeni za kiini striatemu na gamba la mbele
zaidi ya hayo tafiti mbalimbali zimeonyesha kuongezeka kwa viwango vya norepinefrini aina ya nyurotransmita inayohusishwa na adrenalini katika kukabiliana na amfetamini
jambo hili linaaminika kutokea kupitia kuziba ufyonyaji upya pamoja na kupitia maingiliano na kienezaji cha kusafirisha norepinefrini katika nyuroni
mchanganyiko huu wa kirasmiki unaweza kugawanywa katika aisoma zake za macho levo na dextro amfetamini
mwanzoni dawa hii ilikuja ikiwa kama salfeti amfetamini ya chumvi ya kirasmiki amfetamini ya kirasmiki ina aisoma mbili kwa viwango sawa
matatizo ya kutomakinika mara nyingi hutibiwa kwa kutumia aderali au aina zozote sawa za dawa mwigo
aderali ni mchanganyiko wa amfetamini na chumvi za dekstroamfetamini ambao una br amfetamini imeonekana kuwa inaweza kuenea kupitia kwa utando wa seli na pia kusafiri kupitia kisafirishaji cha dopamini dat ili kuongeza viwango vya dopamini katika nyuroni ya muda
amfetamini ikiwa kama d amfetamini dekstroamfetamini na l amfetamini au mchanganyiko kirasmiki wa isoma mbili inaaminika kutumia athari zake kwa kujifunga kwa visafirishaji vya monoamaini na kuongeza viwango vya dopamini ya amaini za biojeni norepinefrini noradrenalini na serotonini nje ya seli
kuna nadharia tete zinazosema kwamba d amfetamini huathiri kimsingi mifumo ya dopamini wakati l amfetamini ikilinganishwa huathiri norepinefrini ya norepinefrini
hata hivyo athari msingi za amfetamini za kuimarisha na kuchochea tabia zinahusishwa na shughuli za dopamini hasa katika mfumo wa dopamini wa mesolimbi
amfetamini pamoja na vichangamsha vingine vya aina ya amfetamini kwa msingi huachilia dopamini katika ufa wa sinepsi
amfetamini tofauti na kokeni ambayo ni aina ya kichangamshi kama dopamini haifanyi kazi kama ligandi lakini hufyonya upya pole pole kupitia utaratibu wa pili kwa kuongeza fosforasi kwenye visafirishaji vya dopamini
kitendo msingi ni kupitia kuongezeka kwa viwango vya amfetamini ambako hutoa kutolewa kwa dipamini iliyowekwa mwilini kutoka kwenye visafirishaji vya lengelenge vya monoamini vmats na hivyo kuongeza viwango vya transmita ndani ya nyuroni
ongezeko hili la ukolezi hugeuza usafirishaji wa dopamini kupitia kisafirishaji dopamini dat kwenye sinepsi
aidha amfetamini hujifunga kwa kugeuza kwa dats na kuziba uwezo wa kisafirishaji hiki kuondoa da kutoka kwenye nafasi iliyo kwenye sinepsi
amfetamine pia hufanya hivi na norepinefrini noradrenalini na kwa kisai kidogo serotonini
aidha amfetamini hujiambatisha kwa kikundi cha vipokezi viitwavyo vipokezi vinavyohusishwa na kufuatilia amaini taar
taar ni mfumo mpya wa vipokezi uliogunduliwa ambao unaonekana kuathiriwa na aina mbalimbali ya dutu zinazofanana na amfetamini ziitwazo amaini fuatiliaji
athari za kimwili za amfetamini ni kama kupunguza hamu ya chakula kuongezeka kubadili hisia ukosefu wa utulivu mpanuko wa mboni kuwa na wekundu kutotulia kinywa kikavu shida ya kusimika kuumwa na kichwa takikadia kuongeza kwa kasi ya kupumua shinikizo la damu homa kutokwa na jasho kuhara uyabisi wa tumbo kutoweza kuona vizuri uzungumzaji usioeleweka kizunguzungu msongo wa mwili usiozuilika au kutetereka kukosa usingizi kuganda mpapatiko wa moyo na arithimia
wakati imetumika kwa viwango vya juu au kutumiwa muda mrefu athari za ngozi kavu au iliyo na mwasho chunusi usawijikaji yanaweza kutokea
wakati mwingine matumizi ya amfetamini katika wanaume yanaweza kusababisha athari isiyo ya kawaida na wakati mwingine ya kushangaza ambapo uume wakati ni tepetevu unaonekana kuwa umekunjika kutokana na kubanwa kwa mishipa
wakati unaposimika uume huo hurudi ukubwa wa kawaida
hata hivyo jambo hili linaweza kuwa ni hadithi tu ya mijini
hakuna ripoti za kisayansi zilizochapishwa kutoa ushahidi wa kisayansi kuwa ukunjikaji wa uume hutokea kama athari za matumizi ya amfetamini
vijana wa umri wa makamo wanaotumia amfetamini wanaweza kuwa katika hatari kubwa ya kupatwa na mshtuko wa moyo
wanachama wa kwanza wa tatedo walikuwa ni mafundi wa majiko sanifu pamoja na wakulima
baada ya kudhibiti matumizi mabaya ya kokeni pombe tumbaku shinikizo la damu kisukari tamu matatizo ya lipidi unene wa kupindukia kasoro za kuzaliwa na kasoro za kuganda walipata uhusiano kati ya utambuzi wa matumizi ya amfetamini na mshtuko wa moyo
kulingana na utafiti wa panya matumizi ya amfetamini wakati wa ujana yanaweza kulemaza kumbukumbu ya kufanya kazi katika utu uzima
kuacha kutumia amfetamini baada ya matumizi ya muda mrefu kunaweza kusababisha athari kama vile wasiwasi huzuni fadhaa uchovu kulala sana kuongezeka kwa hamu ya chakula hasirakali kichaa na mawazo ya kujiua
matumizi kupita kiasi ya amfetamini si mabaya sana lakini yanaweza kusababisha dalili kadhaa tofauti ikiwa ni pamoja na kichaa maumivu ya kifua na shinikizo la damu
matumizi mabaya ya amfetamini yanaweza kusababisha kichaa kinachosababishwa na kichangamsha ambacho kinaweza kudhihirika kupitia matatizo kadhaa ya kichaa yaani wazimu ndoto majinuni
ukali na muda wa dalili hizi zinaweza kutofautiana lakini tofauti na matatizo ya kweli ya kichaa yaani dhiki kichaa kinachosababishwa na vichangamsha hakichukuliwi kuwa cha kudumu na hatimaye kitatatuka baada ya kuwacha matumizi ya dawa
uzoevu hufanyika kwa haraka katika matumizi mabaya ya amfetamini kwa hivyo wakati wa matumizi ya muda mtu huhitajika kuongeza kiasi cha dawa hii ya kulevya ili kufikia athari sawa
amfetamine hutumiwa na baadhi ya wanafunzi wa shule za upili na vyuo kuwasaidia kusoma na kufanya mitihani
amfetamine hufanya kazi kwa kuongeza viwango vya nguvu umakinifu na motisha hivyo kuruhusu wanafunzi kusoma kwa muda mrefu
amfetamine imekuwa ikitumiwa na bado inaendelea kutumiwa na wanajeshi kote duniani
wanajeshi ya uingereza walitumia vidonge vya amfetamine milioni katika vita vya pili vya dunia na wanajeshi wa jeshi la wanahewa la uingereza walitumia vidonge vingi kiasi kwamba kwa mujibu wa taarifa moja methedrini ilishinda vita vya uingereza
marubani wa marekani wanaofanya mashambulizi hutumia amfetamine dawa za kwenda ili wasilale wakati wa mishioni ndefu
katika tukio la shamba la tarnak ambapo wa rubani wa amerika wa f aliwaua wanajeshi wengi kutoka kanada ambao hawakuwa maadui rubani huyo alilaumu matumizi yake ya amfetamine
kikao cha waamuzi wasio wa kisheria kilikataa dai la rubani huyo
amfetamine pia hutumiwa na baadhi ya wanariadha wataaluma wa kutoka vyuo na wa shule za upili kwa sababu ya uwezo wake mkuu wa kuchangamsha
viwango vya nguvu huonekana kuongezeka kwa kasi iliongezeka na kuhimili jambo ambalo huaminika kuruhusu uchezaji wa nguvu na wa muda mrefu zaidi
hata hivyo angalau utafiti mmoja umepata kwamba athari hii haiwezi kupimika
matumizi ya amfetamine wakati wa shughuli za kimwili zinazohitaji nguvu nyingi yanaweza kuwa hatari sana hasa wakati imetumiwa pamoja na pombe na wanariadha wamekufa kutokana na matumizi ya aina hiyo kwa mfano mwendeshaji baiskeli kutoka ulaya tom simpson
matumizi ya amfetamini yametumiwa sana kihistoria miongoni mwa wachezaji wa ligi kuu za besiboli na kwa kawaida hujulikana kwa neno la mtaani la greenies
mwaka ligi kuu ya besiboli marekani ilipiga marufuku matumizi ya amfetamine
kupiga marufuku huku kulitekelezwa kwa njia ya kufanya majiribio ya mara kwa mara ya matumizi ya madawa ya kulevya
hata hivyo mlb imepokea upinzani kwa sababu adhabu inayotokana na matumizi ya amfetamine si kali sana ikilinganishwa na ile ya matumizi ya vitunza protini kwani kosa la kwanza huonya na kufanyiwa upimaji wa ziada tu
amfetamine ilitumiwa sana hapo awali na madereva wa lori na kupambana na dalili za kusinzia na kuongeza umakinifu wao wakati wa kuendesha gari hasa katika miongo kadhaa kabla ya kusainiwa kwa amri ya utawala ya na rais wa zamani ronald reagan ambayo ilianzishwa upimaji wa lazima usio na utaratibu maalum wa matumizi ya madawa ya kulevya uliohusisha madereva wote wa lori na na wafanyakazi wa viwanda vinavyorekebishwa na idara ya usafiri
ingawa utekelezaji wa amri hiyo katika sekta ya usafirishaji kwa lori ulifanywa kwa utaratibu wa pole pole kwa kuzingatia athari zilizotarajiwa kwa uchumi wa taifa katika miongo iliyofuatia kutolewa kwa amri hiyo matumizi mabaya ya amfetamine na aina zingine za madawa ya kulevya na madereva wa lori yameshuka sana
angalia pia dereva wa lori utekelezaji wa kugundua matumizi ya madawa ya kulevya
amfetamini sana sana hupimwa katika mkojo kama sehemu ya mpango wa upimaji wa matumizi ya madawa ya kulevya katika plazma au maji ya damu ili kuthibitisha utambuzi wa sumu kwa waathirika hospitalini au katika damu kusaidia katika uchunguzi wa mauaji yanayohusiana na ulanguzi au makosa mengine ya jinai au kesi ya kifo cha ghafla
mbinu kama vile utambulisho wa kinga zinaweza kuathiriana na dawa kadhaa zilizo na athari karibu sawa na zile za mfumo wa neva simpathetiki hivyo njia za kromatografi maalum kwa amfetamine zinafaa kutumiwa ili kuzuia matokeo chanya ya uongo
mbinu za chirali zinaweza kutumiwa kusaidia kutofautisha asili ya madawa haya kama yalipatikana kihalali kupitia agizo la daktari au kiharamu au pengine kutoka kwa tiba bashiri kama vile lisdeksamfetamini au selegilini
utenganishaji wa chirali unahitajika ili kutathmini mchango wa l methamfetamini kivutaji cha viksi katika matokeo yanayoonyesha kutumika kwa dawa hii
tangu miaka ya kuendelea amfetamini imekuwa maarufu miongoni mwa vikundi vya vijana huko uingereza na sehemu zingine duniani kama dawa ya burudani
imekuwa ikitumiwa sana na mods skinheads punks goths gangstas na marafiki katika ngoma za soul na ska za usiku tamasha za punk maonyesho ya mitaani na mapigano ya marafiki
katika kipindi hiki tatedo ilifanya kazi dar es salaam peke yake
waandishi wa beat generation walitumia amfetamine sana hasa chini ya jina la kibiashara la benzedrine
jack kerouac alikuwa mtumiaji mkuu hasa wa amfetamine ambayo ilisemekana kumpatia nguvu alizohitaji kwa kazi ya kuandika riwaya yake kwa muda mrefu
mwandishi kutoka scotlandirvine welsh mara nyingi huashiria matumizi ya madawa katika riwaya yake ingawa katika mojawapo ya kazi zake za uandishi anatoa maoni kuhusu jinsi madawa ikiwa ni pamoja na amfetamini yamekuwa sehemu ya utamaduni wa ulaji na jinsi riwaya zake trainspotting na porno zinaonyesha mabadiliko ya matumizi ya madawa na utamaduni katika wakati uliopita kati ya maandishi ya riwaya hizi mbili
amfetamini imetajwa mara nyingi katika kazi ya mwandishi wa habari wa marekani hunter s
thompson
speed inaonekana si tu katika rekodi ya madawa ya kulevya ambayo thompson alitumia kwa yale yanayoweza kufafanuliwa kama madhumuni ya burudani lakini pia inatajwa mara kwa mara na wazi kama sehemu muhimu ya chombo chake cha uandishi kama vile katika maandishi yake ya ilani ya kitabu cha fear and loathing on the campaign trail 
alasiri moja karibu siku tatu zilizopita wachapishaji walikuja kwangu bila kuniarifu na kuniletea karibu pauni arobaini za vifaa masanduku mawili pombe kutoka meksiko kwati nne za jini dazeni ya matunda ya zabibu na speed ya kutosha na kubadilisha matokeo ya michezo sita ya super bowls
wakati huo huo ikiwa sura ya mwisho bado haijaandikwa na mipango ya kukutana na wanahabari ikiwa inaanza katika masaa isipokuwa mtu aje na speed iliyo na nguvu sana kunawezakosa kuwa na sura ya mwisho
karibu vidole vinne vya kranki ya mfalme kuzimu vinaweza kusaidia lakini mimi sina matumaini
mwanahisabati maarufu paul erd s alitumia amfetamini na mara moja alishinda dau kutoka kwa rafiki yake ron graham ambaye aliweka dau la naye kuwa hangeweza kukaa kwa mwezi mmoja bila kutumia dawa hii
erd s alishinda dau lakini alilalamika kuwa wakati alikuwa amewacha kunywa dawa hiyo hisabati ilikuwa imerudi nyuma kwa mwezi mmoja hapo awali mimi nilipotazama kipande tupu cha karatasi akili yangu ilikuwa inajawa na mawazo
baada ya kushinda dau yeye alirudia matumizi yake ya amfetamine mara moja
nyimbo nyingi zimeandikwa kuhusu amfetamine kwa mfano katika wimbo unaoitwa st ides heaven kutoka albamu ya mwimbaji mtunzi elliott smith yenye jina lake
wimbo wa semi charmed life wa third eye blind pia unarejelea amfetamini
mfano mwingine wa wazi ni wimbo unaoitwa amfetamini wa kikundi kingine cha nyimbo za rock cha everclear
pia imeathiri ujumi wa bendi nyingi za rock n roll hasa katika garage rock mod b death rock punk hardcore gothic rock na aina zingine kama hizo
h sker du jesus and mary chain s na the who walikuwa watumiaji mashuhuri wa amfetamine wakati walipokuwa wakianza
land speed record ni kivutio cha matumizi ya amfetamini na h sker du
bendi nyingi za rock n roll zimejiita jina la amfetamini na majina ya kimtaa yanayohusiana na dawa hii
kwa mfano waamshaji mod the hearts purple walijiita jina la vidonge vya amfetamine vilivyotumiwa sana na mods katika miaka ya kama ilivyofanya bendi kutoka australia iliyokuwa na jina sawa katika miaka ya kati ya 
the amphetameanies bendi ya ska punk bendi pia imejipatia jina linalohusiana na amfetamine na pia huiga athari zake
kikundi cha dexy s midnight runners walioimba wimbo ulionyakua nafasi ya kwanza come on eileen wamejiita jina linalohusiana na dexedrine
mot rhead walijiita jina la kimtaa linalohusiana na mlevi wa amfetamini
mtayarishaji david o
selznick alikuwa anatumia amfetamine na mara nyingi alikuwa anawasomea wasimamizi wake taarifa ndefu na zilizokosa mpangilio akiwa amekunywa amfetamini
filamu ya shadowing the third man inaelezea kwamba selznick alimfanya msimamizi wa third man carol reed aanze kutumia amfetamine ambayo ilimwezesha reed kukamilisha filamu chini ya bajeti na kwa wakati uliofaa kwa kuchukua filamu kwa karibu masaa kwa wakati mmoja
filamu ya garrett scott ya cul de sac suburban war story ina historia fupi ya utengenezaji na uenezaji wa amfetamini na kuhusu athari zake
katika filamu ya requiem for dream ellen burstyn anamwonyesha sara goldfarb mjane mzee ambaye anazoea kutumia dawa za kupunguza uzito za amfetamini
baada ya kupatwa na kichaa kinachosababishwa na amfetamine yeye hulazwa hospitalini bila yeye kutaka anapewa tiba ya msukosuko wa kielektroniki na baadaye anafungiwa katika hifadhi ya wazimu
jina la filamu ya amphetamine linabeba maana mbili za neno katika kichina kando ya jina la dawa hii pia inamaanisha je si hii ni hatma yake maana ambayo kitamathali inahusishwa na mtiririko wa filamu hii
neno hili linanukuliwa kama wikt wikt wikt ya f i ta ming na kama inavyotokea kwa kawaida katika unukuzi wa maneno yasiyo ya asili ya kichina kila herufi ina maana tofauti kama neno binafsi lisilohusiana
manhattan edie sedgwick anamwonyesha susan superstar mhusika wa kitamthilia ambaye ni toleo lake yeye mwenyewe ambapo anajadili matumizi yake ya madawa ya kulevya hasa amfetamini
katika onyesho moja maalum yeye anazungumza kuhusu ubashasha wa matumizi yake ya madawa ya kulevya katika filamu ya aibu ya speed monologue
kimataifa amfetamine ni dawa ya ratiba ii chini ya mkataba wa dawa zinazotatiza akili
katika kipindi hiki tatedo ilipata ufadhili kutoka hivos mwaka norad mwaka finnida pamoja na cida
mwaka mwalimu meena aliomba kupumzika na hivyo kufikia mwisho wa awamu ya kwanza
michanganyiko hii inaweza kusababisha matokeo ya uongo ya kuwepo kwa amfetamini katika upimaji wa dawa hii
ingawa nadra mimba za fumbatio huwa na kiwango cha juu zaidi cha vifo kuliko mimba ya nje ya neri ya falopu kijumla lakini katika matukio fulani huweza kuzaliwa watoto hai
takriban asilimia ya mimba ya nje ya mji wa mtoto nchini marekani ni ya fumbatio au kati ya kila mimba 
ripoti kutoka nigeria yaonesha kuwa matukio katika nchi hiyo ni katika kila uzazi 
sababu za hatari ni sawa na za mimba ya neli huku magonjwa ya zinaa yakiwa ndiyo yanayoleta athari kubwa
kiwango cha vifo vya wajawazito kinakadiriwa kuwa juu ya kwa kila kesi ikiwa takribani mara saba kijumla juu mimba ya nje wa mji wa mtoto na mara juu ya kiwango cha uzaaji takwimu za marekani
hivyo kusababisha mimba ya ini au mimba ya wengu katika usanjari huo
hata mimba ndogo ya kitangaa imepatikana katika mgonjwa ambapo mimba ulikuwa ukikua upande wa chini wa kitangaa
mimba ya fumbatio ya msingi inamaanisha mimba iliyopachikwa moja kwa moja katika mwina wa fumbatio na viungo vyake isipokuwa katika neli na ovari mimba kama hiyo ni nadra sana visa tu ndivyo vimeripotiwa tangu 
kwa kawaida mimba ya fumbatio ni ya upili ikiwa upachikaji umetokana na upachikaji katika neli mara chache kutoka katika ovari na kupachikwa tena
ili kuagua mimba nadra ya fumbatio ya msingi vigezo vya studdiford vinafaa kutimika neli na ovari lazima ziwe katika hali ya kawaida isiwe na miunganisho isiyo ya kawaida nasuri kati ya chupa ya uzazi na mwina fumbatio na kwamba mimba ihusiane na utando wa fumbatio pekee bila ishara kwamba kulikuwa na mimba ya neli kwanza
mgonjwa mwenye mimba ya fumbatio anaweza tu kuonyesha dalili za kawaida ya mimba au dalili zisizo maalum kama vile maumivu ya tumbo kutokwa na damu ukeni na au dalili za maumivu ya utumbo
hata hivyo ni hali hatari inayoweza kutokwa damu ndani ya mwili na kusababisha dharura ya kimatibabu na kwa mshtuko wa upungufu wa damu na inaweza kuua sababu nyingine za vifo vya wazazi walio na mimba ya fumbatio ni pamoja na toksemia anemia mvilio wa damu mapafuni tatizo la kuganda damu na maambukizi
shaka ya kuwepo kwa mimba ya fumbatio huibuka wakati sehemu za mtoto zinaweza kuhisika kirahisi au mkao si wa kawaida
sonografia ni muhimu sana katika uaguzi kwa kuwa inaweza kuonyesha kuwa mimba iko nje ya uterasi tupu hakuna uoevu wa amioni kati ya kondo na kijusi hakuna ukuta wa mji wa mtoto unaozunguka kijusi sehemu za kijusi ziko karibu na ukuta wa fumbatio na kijusi kimelele vibaya
mri pia imetumika kwa mafanikio kuagua mimba ya fumbatio
ongezeko la viwango vya protini ya alfa pia ni kidokezo kingine cha kuwepo mimba ya fumbatio
matibabu yanayoweza kutolewa ni pamoja na upasuaji unahusisha kuondolewa kwa mimba kutumia laparoskopi au laparotomi matumizi ya methotreksate uwekaji vidonge na mchanganyiko wa haya
uchaguzi wa mbinu kwa ukubwa huamuliwa na hali ya mimba hiyo
kwa ujumla matibabu inadhihirishwa wakati uaguzi unapofanyika hata hivyo hali ya mimba ya fumbatio iliyokaa huwa ngumu zaidi
mimba ya fumbatio iliyoendelea inamaanisha hali ambapo mimba hiyo imeendelea zaidi ya wiki za ujauzito
katika hali hizo uzazi hai umeripotiwa hivyo katika taarifa kutoka nigeria kumekuwa na uzaaji wa watoto wanne hai kati ya mimba za fumbatio 
i mara nyingi hata hivyo mimba ikiendelea kukua usaidizi kwa kijusi huhatarishwa na kijusi hufa
mgonjwa anaweza kubeba kijusi kilichokufa lakini hawezi kuhisi uchungu wa kuzaa
baada ya muda kijusi hupitia ukalisishaji na kuwa lithopedioni
kwa ujumla inapendekeza kufanya laparotomia mimba ya fumbatio inapotambuliwa
hata hivyo kama mimba imezidi wiki na mtoto yu hai na mifumo ya usaidizi wa kimatibabu ipo uangalizi makini inaweza kufanyika kumfikisha mtoto anapoweza kujitegemea wiki 
wanawake wenye mimba ya fumbatio hawawezi kuhisi uchungu wa kuzaa uzalishaji katika hali ya mimba ya fumbatio iliyoendelea hufanywa kwa laparotomia
uwezekano wa kuishi kwa mtoto huwa umepunguzwa na viwango vya vifo baada ya kuzaliwa huongezeka ongezeko kati ya vimeripotiwa
watoto wa mimba za fumbatio mara nyingi huwa namatatizo ya kuzaliwa kutokana na mbano kufuatia kukosekana kwa kinga ya majimaji ya amnioni
kiwango cha ulemavu na kuharibika umbo unakadiriwa kuwa uharibifu wa umbo wa kawaida ni kama vile usona fuvu isiyo umbopacha pamoja ulemavu wa viungo ulemavu mwingi hulenga miguu na mikono na matatizo ya neva uti wa mgongo
mara mtoto anapozaliwa udhibiti kondo huanza kutoa usaha au damu
katika kujifungua kwa kawaida kujikaza kwa uterasi hutoa nguvu maalum inayodhibiti kupoteza damu hata hivyo katika mimba ya fumbatio kondo iko juu ya tishu ambayo haiwezi kujikaza na jaribio la kuliondoa linaweza kusababisha kutokwa na damu nyingi
kijumla isipokuwa kondo inaweza kufungwa au kuondolewa kwa urahisi amefungwa inaweza kuwa bora kuliacha lilipo kuliko kuliondoa hivyo kuruhusu mageuzi ya kawaida
hatua hii inaweza kuchukua muda wa miezi minne na inaweza kufuatiliwa kwa kuangalia viwango vyaproteni ya korioni na viwango vya useleleaji
matumizi ya methotrexate kuongeza kasi ya kumalizika kwa kondo una utata mkubwa kwa kuwa kiwango kikubwa cha kufa kwa tishu kunaweza kuunda sehemu ya kuambukizwa
mishipa ya kondo pia imezibwana na angiografia na ugandanji damu mishipani
jeraha sugu ni jeraha ambalo haliponi katika utaratibu uliojipanga wa hatua na katika kiasi cha muda unaotabirika kama vile majeraha mengi yafanyavyo majeraha ambayo hayaponi ndani ya miezi mitatu mara nyingi huchukuliwa kuwa sugu
majeraha sugu huonekana yamezuiliwa katika awamu moja au zaidi ya awamu za kupona jeraha
kwa mfano mara nyingi majeraha sugu hubaki katika hatua ya uvimbe kwa muda mrefu sana
kwa majeraha ya papo hapo kuna uwiano sahihi kati ya uzalishaji na uharibifu wa molekuli kama vile kolajeni katika majeraha sugu mizani hii ni kupotea na uharibifu ina jukumu kubwa sana
majeraha sugu hayawezi kupona au yanaweza kuchukua miaka ya kufanya hivyo
majeraha yaponayo ipasavyo na majeraha sugu huwa katika pembe tofauti ya wigo wa aina uponyaji jeraha kuwa maendeleo kuelekea kuponywa kwa viwango tofauti
vidonda vya vena ambavyo kwa kawaida hutokea miguuni huchangia hadi ya majeraha sugu na huathiri wazee zaidi
wao walidhani kuwa kutokana na shinikizo la damu katika vena inayosababishwa na kutofanya kazi kwa vali ambazo zipo katika mshipa ya na kuzuia damu kutoka inapita nyuma
shida ya damu kusafiri kwenda sehemu fulani ya mwili hutokeo kwa sababu hiyo pamoja na jeraha reperfusion sababu ya uharibifu wa tishu inayoongoza kwa majeraha
sababu nyingine kubwa ya majeraha sugu ni ugonjwa wa kisukari ambao unazidi kuenea
wagonjwa wa kisukari wana hatari kubwa zaidi kwa ya kukatwa sehemu ya mwili kuliko jamii kwa ujumla kwa sababu ya vidonda sugu
ugonjwa wa kisukari husababisha ugonjwa wa neuropathi ambao huzuia utambuzi wa uchungu mwilini kwa neva na kuhisi maumivu
hivyo wagonjwa wanaweza kosa kuona majeraha madogo miguuni na hivyo kushindwa kuzuia maambukizi au kujeruhiwa tena
aidha ugonjwa wa kisukari husababisha kupungua kwa kinga na uharibifu wa mishipa midogo ya damu kuzuia uwekaji oksijeni wa kutosha kwa tishu ambayo inaweza kusababisha majeraha sugu
shinikizo pia huwa na jukumu katika ukuaji wa vidonda vya wagonjwa wa kisukari
aina nyingine inayoongoza ya majeraha sugu ni vidonda vya shinikizo ambavyo kwa kawaida hutokea kwa watu walio na hali kama vile kupooza ambako kunazuia kusonga kwa sehemu za mwili ambazo kwa kawaida huwa na shinikizo kama vile visigino mtulinga na sakramu
vidonda vya shinikizo husababishwa na kupungua kwa damu inayoingia kwenye sehemu ya mwili ambayo hutokea wakati shinikizo kwa tishu ni nyingi kuliko shinikizo katika kapilari na hivyo kuzuia damu kuingia katika eneo hilo
tishu za misuli ambazo zinahitaji oksijeni na madini zaidi kuliko ngozi huonyesha athari mbaya zaidi kutokana na shinikizo la muda mrefu
kama katika vidonda vingine sugu kurejea kwa damu kwa tishu baada ya muda ya kutopata damu kutokana na jeraha husababisha uharibifu wa tishu
mara nyingi wagonjwa wa majeraha sugu huripoti maumivu kama sehemu kubwa katika maisha yao
inapendekezwa kwamba watoa huduma za afya kukabiliana na maumivu yanayohusiana na majeraha ya muda mrefu kama moja ya vipaumbele muhimu katika usimamizi wa majeraha sugu pamoja na kushughulikia chanzo chake
sita kati ya kumi ya wagonjwa wa vidonda vya vena vya mguu huwa na maumivu na vidonda vyao na mwelekeo sawa huonekana katika vidonda vingine sugu
maumivu yanayoendelea usiku wakati wa kutulia na kwa shughuli ni tatizo kubwa kwa wagonjwa na vidonda sugu
matatizo kuhusu vitoa maumivu visivyo na ufanisi na mipango ya huduma ambayo hawakuweza kuzingatia pia zilitambuliwa
mbali na mzunguko mbaya niuropathi na ugumu wa kusonga sababu zinazochangia vidonda sugu ni pamoja na magonjwa ya utaratibu umri na kiwewe kinachorudiwa
uwepo wa zaidi ya moja ambayo yanaweza kuchangia katika kuku kwa vidonda sugu ni pamoja na uvimbechungu wa mshipa ya damu uvimbe wa mishipa ya damu kukandamizwa kwa kinga piodema gangrenosamu na magonjwa ambayo husababisha damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili
kukandamizwa kwa kinga kunaweza husababishwa na magonjwa au madawa ya matibabu yanayotumiwa kwa muda mrefu kwa mfano steroidi
msongo wa hisia unaweza pia kuathiri vibaya uponaji wa kidonda huenda kwa kuongeza shinikizo la damu na viwango vya kotisoli ambayo hupunguza kinga
kile kinachoonekana kuwa kidonda sugu pia kinaweza kuwa donda ndugu kwa mfano tishu zenye kansa zinaweza kukua hadi damu isiweze kufikia seli na kufanya tishu kuwa kidonda
kansa hasa kasinoma ya seli gamba pia inaweza kukua kutokana na vidonda sugu pengine kutokana na uharibifu wa tishu unaorudiarudia unachangia kujaa kwa haraka kwa seli
sababu nyingine ambayo inaweza kuchangia kwa vidonda sugu ni uzee
ngozi ya watu wazee uharibiwa kwa urahisi zaidi na seli nzee zaidi hazikui kwa haraka na zinaweza kukosa jibu la kutosha kwa msongo katika suala la kuongeza vipokei vya jeni vya protini za msongo
katika seli nzee zaidi jeni za kujibu msongo zimeelezewa kupita kiasi wakati seli haijasongwa lakini wakati inaposongwa protini hizi haziongezewi vipokezi vya kutosha kama ilivyo katika seli changa zaidi
magonjwa zaidi ya moja yanayoambatambatana ambayo yanaweza kusababisha damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili hasa huchangia kwa uwezekano wa vidonda sugu
mambo hayo ni pamoja na faibrosi sugu atherosklerosi uvimbegiligili ugonjwa wa seli mundu na ugonjwa wa kutofanya kazi vizuri kwa ateri
kiwewe cha mwili kinachorudiarudia huchangia katika ukuaji wa vidonda sugu kwa kuanzisha kila wakati mfululizo wa uvimbe
kiwewe kinaweza kutokea kwa ajali kwa mfano wakati mguu jigonga dhidi ya kipumziko cha kiti cha magurudumu au inaweza kuwa kutokana na vitendo vya kimakusudi
watumiaji wa heroini ambao hupoteza uwezo wa kufikia vena wanaweza kuanza kutoboa ngozi au kujidunga madawa ya kulevya chini ya ngozi jambo ambalo uharibu sana tishu na mara kwa mara husababisha vidonda sugu
watoto ambao huonekana mara nyingi kwa sababu ya vidonda visivyopona wakati mwingine hupatikana kuwa wanaathiriwa na mzazi ambaye ni mgonjwa wa dalili fiche za munchausen ni ugonjwa ambao mtesi humdhuru mtoto mara nyingi ili apate usikizi
vidonda sugu huathiri ngozi ya nje tu na ya ndani au vinaweza kuathiru tishu yote hadi kwa faskia
sababu ya kidonda kuwa sugu ni kwamba uwezo wa mwili wa kukabiliana na uharibifu huzidiwa na sababu kama vile kiwewe kinachorudiwarudiwa shinikizo inayoendelea damu kutoweza kufika katika sehemu fulani ya mwili au maradhi
ingawa maendeleo mengi yameafikiwa katika utafiti wa vidonda sugu katika siku za hivi karibuni maendeleo katika utafiti wa uponyaji wao umekuwa chini ya matarajio
hata hivyo watafiti wa sasa wanaelewa baadhi ya mambo muhimu ambayo husababisha vidonda sugu kati yao ambayo ni damu kutoweza kufika katika sehemu ya mwili ipasavyo kurejea kwa damu kwa tishu ya jeraha baada ya muda na ukoloni wa bakteria
damu kutoweza kufika katika sehemu fulani ya mwili ni jambo muhimu katika ukuaji na kuendelea kuwepo kwa vidonda hasa kunapotokea kwa kurudiarudia kama ifanyavyo kwa kawaida au wakati inaposhikana na umri mkubwa wa mgonjwa
damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili husababisha tishu kuwa na uvimbe na seli kutoa vitu ambavyo huvutia neutrofili kama vile intaleukini chemokini leukotrieni na sababu za kuchangia
wakati zinapopambana na patholojeni neutrofili pia hutoa sitokini zinazosababisha uvimbe na vimeng enya ambavyo uharibu seli
moja ya kazi zao muhimu ni kuzalisha ros yakuua bakteria ambapo hutumia kimeng enya kiitwacho mieloperoksidasi
vimeng enya na ros zilizotayarishwa na neutrofili na liukositi zingine husababisha uharibifu wa seli na kuzuia kuenea kwa seli na kufungwa jeraha la dna kuharibu lipid protini wa ecm na cytokines kwamba kasi ya uponyaji
neutrofili hubaki katika vidonda sugu kwa muda mrefu kuliko inavyofanya katika vidonda viponavyo kwa muda mfupi na kuchangia kwa vidonda sugu kuwa na viwango vya juu vya sitokini na ros zinazosababisha uvimbe
kwa kuwa maji kutoka vidonda sugu ina ziada ya vimeng enya vya protini na ros maji yenyewe yanaweza kuzuia uponaji kwa ukuaji wa seli na kuvunja vipengele vya ukuaji na protini katika ecm
kwa kuwa oksijeni zaidi katika mazingira ya kidonda inaruhusu chembechembe nyeupe za damu kuzalisha ros kuua bakteria wagonjwa wanapaopata oksijeni isiyo ya kutosha kwa tishu kwa mfano wale ambao wameathiriwa na hipothamia wakati wa upasuaji huwa katika hatari kubwa zaidi ya maambukizi
jibu la kinga ya mwili la kukabiliana na uwepo wa bakteria kunarefusha uwepo wa uvimbe kuchelewesha kupona na kuharibu tishu
maambukizi yanaweza kusababisha sio tu vidonda sugu bali pia gangrini kukatwa kiungo kilichoathiriwa na hata kifo cha mgonjwa
kama kutoweza kwa damu kufika katika sehemu fulani ya mwili ukoloni na maambukizi ya bakteria kunaharibifu tishu kwa kusababisha idadi kubwa ya neutrofiili kuingia sehemu ya kidonda
katika wagonjwa walio na vidonda sugu bakteria yenye kustahimili viua vijasumu huweza kuwa na muda wa kukua
aidha wagonjwa ambao hubeba bakteria zinazostahimili dawa kama vile staphylococcus aureus mrsa inayostahimili methisilini huwa na vidonda sugu zaidi
vipengele vya ukuaji na vimeng enya vya kupunguza protini
kwa kuwa vipengele vya ukuaji gf ni muhimu katika kupona kwa jeraha kwa wakati mzuri viwango vya chini vya gf vinaweza kuwa sababu muhimu katika ukuaji wa jeraha sugu
kwa majeraha sugu ukuaji na uzalishaji wa vipengele vya ukuaji unaweza kuzuiwa vipengele vinaweza kutengwa na kushindwa kutekeleza majukumu yao ya kimetaboliki au kuharibiwa sana na seli za bakteria au bakteria ya protisi
majeraha sugu kama vile ya vena pia vidonda vya wagonjwa wa kisukari husababishwa na kushindwa kwa fibroblasti kuzalisha protini za ecm za kutosha na kwa keratinositi kufunika jeraha kwa ngozi
kujieleza kwa jeni ya fibroblasti ni tofauti katika majeraha sugu kuliko majeraha yaponayo haraka
ingawa majeraha yote yanahitaji kiwango fulani cha elastesi na protisi kwa ajili ya uponaji sahihi viwango vya juu vya ukolezi vinadhuru
leukositi katika eneo la jeraha hutoa elastisi ambayo huongeza uvimbe uharibu tishu proteoglikani na kolajeni na uharibu vipengele vya ukuaji fibronektini na vipengele vinavyo zuia protisi
shughuli za elastisi huongezwa kwa albumini ya majimaji ya damu ya binadamu ambayo ni protini inyopatikana kwa wingi zaidi katika majeraha sugu
hata hivyo majeraha sugu yasiyo na viwango vya albumini vya kutosha havina uwezekano wa kupona kwa hivyo kudhibiti viwango vya protini hiyo katika jeraha inaweza kuja kusaidia katika uponaji wa majeraha sugu
matriksi metaloproteinasi za ziada ambazo zinatolewa na leukositi huweza pia kusababisha majeraha kuwa sugu
mmp huvunja molekuli za ecm vipengele vya ukuaji na vizuia protisi na hivyo kuongeza uharibifu ikipunguza ujenzi kupoteza mizani ya uwiano kati ya uzalishaji na uharibifu
ingawa matibabu ya majeraha sugu ya aina mbalimbali yanatofautiana kidogo matibabu sahihi hutaka kushughulikia chanzo cha matatizo ya majeraha sugu ikiwa ni pamoja na damu kutofikia sehemu fulani ya mwili ujazo wa bakteria na kutokuwa na usawa wa protisi
mbinu mbalimbali zipo ili kupunguza matatizo haya ikiwa ni pamoja na matumizi kinza bakteria na antibiotiki kuondoa kwa upasuaji tishu iliyoathirika vibaya sana umwagiliaji kufungwa kwa kutumia uvungu joto uwekaji oksijeni uponaji wa jeraha lenye unyevu kuondoa mkazo kimaumbile na kuongeza seli au vipengele vingine vya kuzaa au kuongeza viwango vya vipengele vya uponyaji
kupunguza hesabu ya bakteria katika jeraha watabibu hutumia antibiotiki za kueneza juu ya ubapa ambayo huua bakteria na pia husaidia kuweka mazingira ya jeraha kuwa nyevunyevu ambayo ni muhimu kwa ajili ya kuharakisha kupona kwa majeraha sugu
baadhi ya watafiti wamefanya majaribio na matumizi ya mafuta ya mti wa chai wakala kina bakteria ambayo pia ina athari ya kupunguza uvimbe
vitoa uchafu havishauriwi kwa sababu uharibu tishu na kuchelewesha kupungua kwa jeraha
zaidi hufanywa kukosa ufanisi na mata ya kikaboni kama damu na majeraha rishai na hivyo si muhimu katika majeraha wazi
kiasi kikubwa zaidi cha rishai na tishu iliokufa katika jeraha huongeza uwezekano wa kuambukizwa kwa kuwa kama kitoa huduma kwa ukuaji wa bakteria mbali na kinga ya mwili
kwa kuwa bakteria hustawi kwenye tishu zilizokufa majeraha mara nyingi huondolewa tishu kwa upasuaji ili kuondoa tishu iliyo dhoofishwa
kuondolewa tishu iliyokufa na kutoa maji ya jeraha ni sehemu muhimu ya matibabu ya vidonda vya wagonjwa wa kisukari ambavyo vinaweza kulazimu kukatwa sehemu ya mwili kama maambukizi yatakithiri
kuondoa tishu iliokufa au tishu iliodhoofika pia ni lengo la tiba ya kutukia mabuu kuwekwa kimakusudi kwa mabuu waliosafishwa na daktari wa afya kwa majeraha yasiyopona
mabuu huyeyusha tishu zilizokufa tu tishu zilizoambukizwa husafisha jeraha kwa kuua bakteria na kuchochea kupona kwa jeraha
mchanganyiko na mwingiliano wa hatua hizi hufanya mabuu chombo chenye nguvu sana katika matibabu ya majeraha sugu
tiba ya shinikizo hasi npwt ni matibabu ambayo yanaboresha damu kutofika katika sehemu fulani ya tishu na kuondosha giligili katika jeraha inayotumiwa na vimelea
tiba hii pia inajulikana kama kufunga kwa kutumia uvungo hupunguza uvimbe katika tishu ambayo huleta damu zaidi na virutubisho katika eneo hilo kama ifanyavyo shinikizo hasi yenyewe
matibabu pia husongoa tishu na kubadilisha sura ya seli inazisababisha kuonyesha mrna tofauti na kuenea upesi na kuzalisha molekuli za ecm
maumivu sugu yanayoendelea kwa muda mrefu yanayohusiana na majeraha yasiyopona yanasababishwa na tishu yanayosababisha maumivu au uharibifu niuropathia wa neva na hushawishiwa na mabadiliko ya vazi na kuvimba kwa muda mrefu
majeraha sugu huchukua muda mrefu kupona na wagonjwa wanaweza kuugua majeraha sugu kwa miaka mingi
kupona kwa majeraha sugu kunaweza kuathirika na hali zilizopo kama vile damu kurudi nyuma katika vali za vena ugonjwa wa mishipa ya pembeni uvimbegiligili usiodhibitiwa na ugonjwa wa kisukari melitasi
kama maumivu ya jeraha hayatathminiwa na kurekodiwa vizuri yanaweza kupuuzwa na au kutoshughulikiwa vizuri
ni muhimu kukumbuka kwamba kuongezeka kwa maumivu ya jeraha kunaweza kuwa ni kiashiria cha matatizo ya jeraha ambayo yanahitaji matibabu na kwa hiyo ni lazima matabibu watathmini jeraha pamoja na maumivu ya yanayohusishwa
usimamizi wa majeraha bora kabisa unahitaji tathmini ya jumla
rekodi ya maumivu ya mgonjwa aliopitia ni muhimu na inaweza kuwa kutoka kwa matumizi ya shajara na mgonjwa ambayo inaendeshwa na mgonjwa hadi kurekodi maumivu na mtaalamu wa afya au mlezi pekee
mawasiliano kati ya mgonjwa na timu ya huduma ya afya ni muhimu kwa mtizao hii ujumla
uchungu unapopimwa kwa wingi na wataalamu wa afya uwezekano wa kuanzisha au kubadilisha njia ya usimamizi wa maumivu unaongezeka
kwa sasa kuna mbinu chache za kinyumbani zinazoweza kutumika kwa ajili ya matibabu ya maumivu ya kudumu huku ukidhibiti viwango vya giligili vilivyo katika majeraha mengi sugu
sifa muhimu ya mbinu hizo za kinyumbani ni kwamba hutoa mazingira bora kabisa kwa jeraha kupona huku ikitoa kiwango cha chini cha brufen ya kima kisichobadilika wakati wa uchakavu
kama tiba za kinyumbani hazipunguzi maumivu vya kutosha inaweza kulazimu wagonjwa wenye majeraha sugu yenye uchungu kuagiziwa matibabu ya utaratibu ya ziada matibabu kwa sehemu ya mwili ya maumivu yao
wanakliki wanatakiwa kushauriana na wenzao wenye kutoa maagizo kuangalia muongozo wa wa uchaguzi wa utaratibu wa matibabu
kwa kila hatua ya kuingilia kifamakolojia kuna uwezekano wa faida na matukio mabaya ambayo tabibu muagizi atahitaji kutafakari kwa kushirikiana na timu ya huduma ya matibabu ya jeraha
kutibu kupungua kwa damu inayoingia katika sehemu fulani ya mwili na haipoksia
vmishipa ya damu hujibana katika tishu ambayo inakuwa baridi na kupanuka katika tishu zenye joto kubadili viwango vya damu vinavyoingia katika eneo hilo
hivyo kuweka tishu zikiwa na joto pengine ni muhimu katika kupambana na maambukizi na damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili ipasavyo
baadhi ya wataalamu wa afya hutumia bendeji zenye kutoa joto kuweka joto katika eneo hilo na uangalifu lazima uwepo wakati wa upasuaji ili kuzuia kiwango cha chini kupindukia cha joto mwilini ambayo huongeza viwango vya maambukizi baada ya upasuaji
wagonjwa wa kisukari ambao si wagombea wa upasuaji na wengine huenda pia wakapata oksijeni zaidi kwa tishu zao kwa tiba ya kuwekewa oksijeni katika shinikizo ya juu au hbot ambayo inaweza kufidia upungufu wa ugavi wa damu na haipoksia sahihi
mbali na kuua bakteria kiasi kikubwa cha oksijeni katika tishu kina sababisha uzalishaji na ukuaji wa vipengele kama vile fibroblasti na uotajimishipa
hata hivyo kuongezeka kwa kiwango cha oksijeni ina maana kuwa kuna kuongezeka kwa uzalishaji wa ros
antioksidanti molekuli ambazo zinaweza kupoteza elektroni kwenda kwa radikali huru bila yenyewe kuwa radikali inaweza kupunguza viwango vya vioksidishaji katika mwili na vimetumiwa kwa mafanikio kiasi katika uponyaji wa jeraha
viwango vya chini vya tiba ya leza imeonyeshwa mara nyingi kupunguza kwa kiasi kikubwa ukubwa na ukali wa vidonda vya wagonjwa wa kisukari pamoja na vidonda vingine vya shinikizo
kwa kuwa majeraha sugu hayaonyeshi vizuri vipengele vya ukuaji muhimu kwa ajili ya uponaji wa tishu kupona jeraha sugu kunaweza kuharakishwa kwa kuondoa au kuchochea vipengele hivyo na kwa kuzuia kuzalishwa kwa wingi sana kwa protisi kama elastesi inayozipunguza
njia mojawapo ya kuongeza viwango vya vipegele vya ukuaji katika majeraha ni kwa kuweka vipengele vya ukuaji moja kwa moja ingawa hii inahitaji marudio mengi na yanahitaji kiasi kikubwa cha vipengele
njia nyingine ni kueneza jeli yenye chembe za kugandisha damu za mgonjwa mwenyewe ambazo huzalisha vipengele vya ukuaji kama vile vipengele vya ukuaji utomvu wa endothelia vegf vipengele vya ukuaji kama insulini igf pdgf kubadilisha vipengele vya ukuaji vya tgf na vipengele vya kukua ngozi ya juu egf
matibabu mengine ni pamoja na kuweka keratinositi iliyostawishwa katika jeraha na kurudisha ngozi na kustawisha fibroblasti zinazowekwa katika majeraha
baadhi ya wagonjwa hutibiwa na ngozi ya kubadilshwa bandia ambazo zina fibroblasti na keratinositi katika matriki ya kolajeni kuiga vipengele vya ngozi na kutoa vipengele vya ukuaji
katika kesi nyingine ngozi kutoka kwa maiti hutiwa kwenye majeraha kutoa kinga ya kuzuia bakteria na kuzuia ukuaji wa chembechembe katika tishu ambayo inaweza kusababisha ukuaji wa makovu mengi
kwa majeraha sugu magumu sana vipandikizi toafauti vinaweza kukosa kufanya kazi inayohitaji vipande vya ngozi kutoka mahali pengine pa ngozi ya mgonjwa ambayo inaweza kusababisha maumivu na dhiki zaidi kwa mfumo wa mgonjwa
vivazi vya kolajeni ni njia nyingine ya kutoa matriki kwa kueneza ukuaji wa seli na uhamiaji wakati pia inaweka unyevu katika jeraha na kufyonza rishai
kwa kuwa viwango vya vizuia protisi vimepunguzwa katika majeraha sugu baadhi ya watafiti wanatafuta njia za kuponya tishu kwa kuondoa vizuia hii vilivyo ndani yao
kizuia uzalishaji wa protisi leukositi slpi ambacho hakizuii protisi tu ila pia kuvimba na vidubini kama vile virusi bakteria na fungi inaweza kuthibitishwa kuwa tiba nzuri
utafiti kuhusu homoni na kupona kwa majeraha umeonyesha kuwa estrojeni inaharakisha kupona kwa majeraha kwa binadamu wazee na katika wanyama ambao wameondolewa ovari labda kwa sababu ya kuzuia neutrofili kuingia katika jeraha na kutoa elastesi
hivyo matumizi ya estrojeni inawezakuwa tiba ya baadaye ya majeraha sugu
majeraha sugu zaidi huathiri watu wenye umri wa miaka au zaidi
matukio ni 
 ya idadi ya watu na maambukizi ni kati ya 
 hadi 
kadri idadi ya inavyoongezeka idadi ya majeraha sugu inatarajiwa kuongezeka
dini za wananchi wengi wa nchi ya tanania ni uislamu ukristo na dini asilia za afrika dini za jadi
nje ya hao wako wachache wanaofuata uhindu usikh na dini nyingine na mara nyingi hawa ni wahamiaji katika nchi au wamezaliwa katika vikundi vyenye asili ya uhamiaji kutoka nje
siasa ya serikali na dola ni kutokuwa na dini rasmi
katiba inatoa uhuru wa dini na serikali inaheshimu haki hii kwa vitendo
hadi vizazi vichache vilivyopita idadi kubwa ya wakazi wa eneo la tanzania ya leo walifuata dini asilia za kiafrika
tangu katikati ya karne ya wamisionari wakristo wa kwanza walianza kufika kwenye pwani na kujenga vituo vyao barani
wakristo na waislamu walikuta kote wafuasi wa dini za jadi
polepole wengi wao walihamia upande wa dini hizo kubwa
lakini desturi na ibada mbalimbali za jadi ziliendelea kufuatwa na sehemu ya wakristo na waislamu wapya hadi leo
asilimia tisini na saba ya wakazi wa funguvisiwa vya zanzibar ni waislamu
kwa upande wa tanzania bara jumuia za kiislamu huzingatiwa sana katika maeneo ya pwani na baadhi ya waislamu wanaoishi katika maeneo ya mijini huko bara
kati ya asilimia na ya idadi ya waislamu nchini ni sunni wa madhhab ya shafi i
wasunni wachache wenye asili ya asia ni wahanbali kuna pia wafuasi maliki na hanbali ambao wana asili ya yemen
washia ni wachache wengi wao ni wenye asili ya asia au uarabuni
kundi linaloonekana zaidi ni ismaili au wafuasi wa aga khan ambao ni kitengo cha washia sabi a
wafuasi wa shia ithnasheri imami si wengi lakini wanapata usaidizi kutoka uajemi ambako imani yao ni dini rasmi
kundi la ahmadiyya liko wanajitahidi kupata waumini wapya lakini bila mafanikio makubwa
idadi ya madhehebu ya kikristo inajumlisha kanisa katoliki waprotestanti wa aina mbalimbali walutheri wapentekoste waanglikana wamoravian wasabato wameno kanisa jipya la kitume n
waorthodoksi na waorthodoksi wa mashariki wachache mbali ya wamormoni na mashahidi wa yehova ambao mara nyingi hawahesabiwi na madhehebu hayo kuwa wakristo kwa sababu ya kutosadiki umungu wa yesu
kuna watanzania wanaofuata uhindu na usikh hasa wageni na raia wenye asili ya asia
imani ya baha i nayo imeanzishwa katika maeneo kadhaa ya nchi
takwimu ya dini nchini tanzania kwa sasa haipatikani kwa sababu maswali kuhusu dini yaliondolewa na serikali katika sensa baada ya mwaka 
sensa ile ya tarehe agosti ilihesabu wafuasi wa dini za jadi kuwa 
 wakristo 
 na waislamu 
 mbali na wengineo 
tangu mwaka ule swali la takwimu ya kidini tanzania limejadiliwa sana inaonekana ni swali lenye uzito wa kisiasa pamoja na upande wake wa kitaalamu
kwa miaka mingi makadirio ya kawaida yalikuwa watanzania ni theluthi wafuasi wa dini za jadi theluthi waislamu na theluthi wakristo
lakini ni wazi ya kwamba dadi ya wafuasi wa dini za jadi imeendelea kupungua
baadhi ya viongozi na wanaelimu jamii wanakadiria kwamba jumuia za kikristo na kiislamu zipo sawa tu kwa ukubwa zote huhesabiwa kiasi cha asilimia hadi kwa idadi ya wakazi na waliosalia ni waumini wa imani zingine dini za jadi na wale wasio na dini kabisa
lakini wataalamu wengine wanasema uwiano huo unashikiliwa kisiasa kwa sababu uhusiano kati ya wakristo na waislamu ni jambo la siasa ya taifa kwa hiyo makadirio yanaelekea kutaja uwiano sawa kati ya pande hizi mbili
kwa hiyo namba zote kuhusu takwimu ya dini nchini tanzania ni makadirio tu hakuna namba za kutegemea
vyanzo vinavyotaja namba vinatofautiana sana mara nyingi kufuatana dini ya wahariri
pande zote zinarejea takwimu za kuongezeka za watu katika maeneo fulani wakiongeza makadirio yao juu ya matokeo kwenye namba za kidini
ogoou ivindo ni mkoa uliopo zaidi mjini kaskazini mashariki mwa mikoa tisa ya gabon
mji mkuu wa mkoa huu ni makokou ambamo ni nyumbani mwa theluthi moja ya idadi ya wakazi wa mkoa huu
mkoa umejipatia jina lake kutoka kwa mito miwili ogoou na ivindo
mkoa huu ni mkubwa sana wakazi wachache na maendeleo duni katika orodha nzima ya mikoa tisa
urefu wake unaendea kutoka hadi na upana ni 
 hadi n
kwa upande wa kaskazini na magharibi ogoou ivindo imepakana na mkoa wa sangha na cuvette ouest ambayo ni mikoa ya jamhuri ya kongo
mkoa wa ogoou lolo ni moja kati ya mikoa tisa ya nchini gabon
mji mkuu wa mkoa huu ni koulamoutou mji unaokadiriwa kuwa na watu 
urefu wake unakwenda hadi na kutoka to e
kwa upande wa kusini ogoou lolo umepakana na mkoa wa niari ambao ni wa jamhuri ya kongo
patrick francis imanjama amezaliwa juni huko visiwani zanzibar tanzania
baba yake alikuwa ni askari polisi visiwani zanzibar
patrick francis imanjama ni msanii mchoraji wa picha za etching picha za rangi za maji na picha za vitabuni
patrick amefanikiwa kutengeneza kazi nyingi na kufanya maonyesho mengi ndani na nje ya nchi
patrick francis imanjama amezaliwa juni huko visiwani zanzibar
wakati huo baba yake alikuwa askari polisi visiwani zanzibar
baada ya patrick francis kumaliza shule ya msingi alivutiwa sana na kazi ya sanaa ya painting
mwaka alijiunga na taasisi ya the dar es salaam art craft centre
ambapo mwalimu wake christine stormberg steinberg alimfundisha patrick francis mbinu za kuchora picha za etching
kiwakilishi nafsi pia kiwakilishi cha nafsi ni aina ya neno maneno yanayosimama badala ya majina yanayotaja nafsi za watu
viwakilishi vya nafsi hugawanyika katika makundi mawili nayo ni haya ni maneno mazima yanayoweza kusimama peke yake bila kuambatanishwa katika neno au mzizi wa neno jingine
hizi ni mofimu tegemezi vipande vya maneno vinavyoambikwa vinavyoambatanishwa katika neno au mzizi wa neno jingine ili kudokeza nafsi inayohusika
mfano nikija nitawapeleka tukisoma tutafaulu ukija utakiona cha moto mkija atawaona asiyekujua hakuthamini waliosafiri wamefika salama
ystad ni manispaa na pia mji nchini uswidi katika mkoa wa sk ne
boden lule sami suttes me nkieli puuti sami ya kaskazini suttes ni manispaa na pia mji nchini uswidi katika mkoa wa norrbotten
aloysius alois alzheimer juni desemba alikuwa daktari wa akili kutoka nchi ya ujerumani
hasa anajulikana kwa kugundua ugonjwa wa alzheimer
alvin and the chipmunks ni filamu ya vichekesho muziki ya mwaka wa kutoka nchini marekani
filamu inachanganya wahusika live action yaani wahusika binadamu na cgi yaani vikatuni
filamu ipo katika kipindi cha msimu wa siku kuu za mwishoni mwa mwaka
filamu inawashirikisha kina alvin and the chipmunks na inatokana na mfululizo wake wa tv ambao ni katuni na una jina sawa na hili la filamu
filamu imeongozwa na tim hill imesambazwa na th century fox na kutayarishwa na regency enterprises na bagdasarian productions
hadithi inaanza nyuma ya kilima kilichopo kwenye msitu wakati wa kipindi cha baridi
mti ambao kina chipmunks alvin imetiwa sauti na justin long simon imetiwa sauti na matthew gray gubler na theodore imetiwa sauti na jesse mccartney wanaishi unakatwa na kuchukuliwa na gari hadi huko mjini los angeles na kuwa mti wa krismasi
wakiwa mjini la kina chipmunks wanakutana na mtunzi wa nyimbo anayehaha david seville jason lee ambaye alikuwa na wimbo wake mpya ambao umekataliwa na mkurugenzi mtendaji wa jett records ian hawke david cross ambaye zamani alikuwa akiishi pamoja na dave wakati wapo chuo
dave awali alikuwa na uhusiano wa kimapenzi na jirani yake claire wilson cameron richardson
ameachana naye kwa sababu alihisi ya kwamba yupo na kazi tele hamjali na wala hana muda wa kuwa na yeye
baada ya kuvurunda mahojiano ya dave kina chipmunks wakajirusha ndani ya kikapu na kumfuata dave hadi nyumbani kwake
pindi walipofika nyumbani dave kagundua kina chipmunks na kwa bahati mbaya akagongwa kichwani na kupoteza fahamu
baada ya kuamka kawatupa nje hadi hapo alipowasikia wakiimba wimbo wa only you and you alone
dave kisha anaingia nao mkataba waimbe nyimbo anazotunga kwa malipo ya chakula na malazi kwa ajili yao
hata hivyo yote hayakwenda vyema kwa vile uwakilishi wa kazi ya dave umeharibiwa na virangi rangi vyake na pale alvin anapojaribu kutengeneza mazingira mazuri kwa ajili ya chakula cha jioni na claire mambo yamekuwa mabaya mno na matokeo yake kamkataa baada ya dave kumwambia claire kwamba maisha yangu yamehujumiwa na chipmunks wanaoongea
ili kuweka sawa kwa dave alvin simon na theodore wanaenda kwa ian kwa jaribio la kutaka kurekodi wimbo na kuingia mkataba na studio
pindi kina chipmunks walipoimba wimbo wa dave kwa ian ian akaingia nao mkataba na kumkodi upya dave kwa siku nyingine
baada ya single kadhaa kina chipmunks wakawa maarufu kupindukia
pale dave anapoelezea wasiwasi wake kwa ajili ya usalama wao na kusisitiza kwamba kina chipmunks ni watoto ambao hawa hitaji kuchizika katika maisha yao ian anawashawishi kina chipmunks kwamba dave anawarudisha nyuma
hatimaye dave na chipmunks wanamabishano na kukasirikiana dave anawaambia kama wanampenda mjomba ian sana basi waende kuishi naye
wamevutiwa sana na ian kwa mara ya kwanza lakini pindi walipoweka sawa ziara za pwani kwa pwani ian anajipatia faida kwa ujinga wao kwa kubadilisha taswira yao na kuwafanyisha mikazi kupitiliza
muda huohuo dave ana hamu na kina chipmunks na anatamani wangerudi nyumbani
anampigia simu ian kuangalia kama ataweza kuzungumza nao lakini ian anakataa halafu anaficha shauku ya dave kwa vijana wale
baadaye kina chipmunks wanavua mavazi na habari zikaenea katika vyombo vya habari vyote
dave amechukizwa na kile ian alichofanya kwa vija wale na kuamua kuchukua hatua mikononi mwake kwa kujiingiza kwenye tamasha lao lililokuwa likifanyika katika ukumbi wa los angeles orpheum theater
kabla ya tamasha kubwa daktari anasema kwamba kina chipmunks hawawezi kuimba kwa sababu sauti zao zimekauka
kwa msaada wa claire dave kaingia kwenye tamasha kwa njia za panya lakini akadakwa na mmoja kati ya walinzi wa usalama
punde waka kamatwa na ian wakati dave anajaribu kuwaokoa
akawafungua kwenye banda na kujiandaa kuwachukua na kwenda nao mjini paris
dave kajaribu kumshawishi ian awaache vijana lakini ian kakataa
ian kisha akaingia kwenye limo lake na vijana na dave kawakimbiza lakini vijana tayari walikuwa wameshatorokea kwenye gari la dave
dave ghafula akaminya breki na kukubali kwamba anawapenda kama familia moja
muda huohuo ian anatazama kwenye sanduku na kushtushwa kuona vijana wamejibadilisha wenyewe na kuweka mdoli unaongea
wakati fulani baadaye wakati vijana wamekubaliwa rasmi kuwa familia moja wamemwalika tena claire kwa ajili chakula cha usiku
alvin akasababisha ajali ya shoti ya saketi pindi alipokuwa akijaribu kufungua chupa ya shampeni
dave anajaribu kutosema lolote lakini shoti ya saketi imesababisha kiza ndani
dave akasema kwa kushikilia muda kwa zogo kubwa allllvinnn juni anafahamika kwa jina la kitaalamu kama zoe saldana wakati mwingine huandikwa zo ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini marekani
alipata uhusika wake katika filamu ya mwaka wa center stage na baadaye kupata umaarufu zaidi kwa uhusika wa anamaria kwenye uhura kwenye filamu ya mwaka wa star trek na neytiri kwenye filamu ya james cameron avatar
mwaka wa ameonekana kwenye filamu ya the losers na takers
saldana alizaliwa kama zo yadira zalda a nazario huko mjini passaic new jersey marekani na aridio zalda a mdominika na asalia nazario m puerto rika
ametumia utotoni mwake akikulia huko mjini queens new york
akiwa na umri alihamia jamhuri ya dominika ambapo waliishi kwa miaka mingine saba
saldana amejiunga katika darasa la ballet katika moja kati ya shule za dansi za majigambo katika jamhuri ya dominika
michezo hiyo haikumpa uzoefu wa haja tu bali ilikuwa chanzo cha majivuno na sifa kubwa kwake pindi alipogundua ya kwamba analeta mabadiliko katika maisha ya vijana wa lika lake
wakati anatumbuiza na kikundi cha kibisa cha faces na pia new york youth theater zoe akachaguliwa na wakala wa vipaji
mafunzo yake ya dansi katika miaka ya awali jumosha na uzoefu wake wa uigizaji kumemsaidia vilivyo kuwekza kucheza vyema uhusika wake wa kwenye skrini kubwa akiwa kama eva akiwa kama mcheza ballet mwenye kipaji na ushapavu katika filamu ya mwaka wa center stage
 juni imetangazwa kwenye us weekly kwamba saldana amevishwa pete na bwana wake wa miaka mwigizaji na ceo wa my fashion database keith britton
ogoou maritime ni moja kati ya mikoa ya nchini gabon
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
ulikadiriwa kuwa na wakazi takriban kwa mwaka wa 
ukingoni mwa magharibi mwa ogoou maritime kuna pwani za bahari ya atlantiki ikiwa ni pamoja na ghuba ya guinea katika upande wa kaskazini ya mbali
kwa upande wa nchini imepakana na mikoa ifuatayo ogoou maritime imegawanyika katika departments kiwango shikizi cha metaboli msingi bmr na karibu kuhusiana na kupumzika kiwango kwa metaboli rmr ni kiasi cha nguvu inayotolewa wakati wa mapumziko kwa sifa na mazingira isiyo na sifa zinazobainikana inaweza kufyonza hali wastani yakamba utaratibu wa mfumo wa kumeng enyo ambayo unahitaji muda wa saa kumi na mbili ya masaa kufunga kwa binadamu
utoaji wa nguvu wa hali thabiti unatosha utendakazi mwema wa viungo muhimu vya mwili kama vile moyo pafu figo na pia mfumo wa neva maini pafu viungo vya ngono misuli na ngozi
kiwango shikizi cha metaboli bmr hupungua kwa umri na kielezo cha uzani wa mwili
kuongeza kielezo cha uzani wa misuli huongeza kiwango shikizi cha metaboli bmr enye kutaka oksijeni ya uzima wa hali ya juu ni zao la mazoezi ya moyo na mishipa
hapo mbeleni ilifikiliwa kuwa na athari kwa kiwango shinikizi cha metaboli bmr imeonyeshwa mwaka wa elfu moja mia tisa tisini na hai correlate na kiwango shikizi cha metaboli bmr ambapo mafuta ya uzito wa mwili yasiyo na kipimo ilirekebishwa
utafiti mpya ni mwanga wa maoni ya anaerobi yenye kuhitaji mazoezi inayoongeza upumzikaji nguvu na utumizi
enye kutaka oksijeni vs
ya mazoezi ya anaerobi ugonjwa awali zinazotumiwa chakula na vinywaji joto ya mazingira na dhiki ngazi inaweza kuathiri moja ya jumla ya matumizi ya nishati kama vile kiwango shikizi cha metaboli bmr
kiwango shikizi cha metaboli bmr ni kipimo ambacho kiko katika hali ya kuwa restriktiv katika hali ya kawaida ya mtu anapoamka kiwango shikizi cha metaboli bmr sahihi kinahitaji mfumo wa neva wa simpathetiki usio changamsha
hali kama hiyo ambayo sharti ni kwamba ya mapumziko kamili
sababu ya kawaida na kuhusiana na kipimo zaidi inatumiwa chini ya ratiba ya pumziko shikizi cha metaboli rmr utafiti uliofanywa na spennewyn katika mwaka wa elfu moja tisini na tisa sifa kubwa ziligunduliwa zilizoambatana kati ya mfuko mzito na umetaboli inayohusishwa na msingi wa uchunguzi jumla wa upimaji joto spennewyn alingundua yakwamba tishu nyembamba kwa wanaume na wanawake ilihitaji kadirio asilimia kumi na sita kwa kila pauni kwa kila siku
hivyo basi uzito mwembamba unapojulikana unaweza kuzindishwa na kumi na sita cha kiasi kinachopendekezwa kila siku cha kalori hukubalika kulingana na msingi wa shughuli zinazohusisha uhusianowa mtu binafsi
msingi wa kimetaboliki ni kawaida kwa umbali sehemu kubwa ya matumizi yote ya caloric
kiwango cha metaboli msingi na lile la kiwango pumziko cha metaboli
kazi ya awali ya wanasayansi j
arthur harrisna francis g
benedict ilionyesha kuwa takriban maadili inaweza zalisha ukutumia eneo la mwili computed kutoka urefu na uzito umri na jinsia pamoja na oksijeni dioksidi ya kaboni kipimo chaupimaji joto
utafiti unaoyesha kuwa uondoaji wa utafiti wa ambazo kutokea kwa mkusanyiko wa tishu adipose na kuonyesha kiwango cha metaboliki kwa kitengo cha mafuta ya wanyama au kitengo cha mafuta usio na kipimo au unyororo na uzito wa mwili wa thamani katikati ya ya maumbile ya kiwangi shikizi cha metaboli ziko sawa zoezi fiziolojia mwongozo wa vitabu vya kiada kadha wa kadha ziko na meza inayonyesha ubadilishanaji urefu na sehemu ya juu ya mwili kama vile zinahusaina na uzito na kiwango metaboli cha thamani chombo msingi kuwajibika kwa kusimamia kimetaboliki ni haipothalamasi
hypothalamus iko juu ya shina ubongo na aina ya sakafu na sehemu ya kuta imara ya tatu ventrikali ya cerebrum ya
kwa haya yote kuchukuliwa kwa pamoja kuunda mfumo wa maisha sisi inayotufanya kuendeleza michakato ya mwili kipimo cha kiwango shikizi cha metaboli bmr na kipimo cha pumziko shikizi cha metaboli rmr
kihistoria wengi wa mashuhuri ilikuwa harris benedict equation ambayo iliundwa 
p ambapo ni jumla ya joto uzalishaji katika mapumziko kamili m ni uzito h ni urefu na ni umri na pamoja na tofauti katika bmr kwa wanaume na wanawake kuwa na hasa kutokana na tofauti katika uzito wa mwili
kwa mfano mwanamke mwenye umri wa miaka uzito kg na miguu inches cm urefu ingekuwa bmr ya kcal kwa siku au kcal 
 watts
ni bora utabiri equation hadi wakati ilianzisha equation kwa mujibu wa formula hii mwanamke katika mfano hapo juu ina bmr ya kcal kwa siku
wakati wa mwisho wa miaka maisha yamebadilika na ilionyesha kuwa juu ya sahihi zaidi
formula hazi zinatokana na uzito wa mwili ambayo haizingatii tofauti katika shughuli ya metaboliki kati ya molekuli nyororo ya mwili na mafuta mwilini
formula zipo zingine ambazo huchukua katika akaunti ya molekuli nyororo ya mwili pili ambayo ni formula katch mcardle na cunningham formula
ikumbukwe hata hivyo kwamba formula ya cunningham hutumiwa kutabiri rmr badala ya bmr
kwa mujibu wa formula hii kama mwanamke katika mfano na mafuta mwilini asilimia ya bmr yake itakuwa kcal kwa siku
tangu konda mwili molekuli ni metabolicali kazi vs mafuta seli ambayo yanahitaji kalori chache sana kuwa endelevu formula hizi kuwa na huwa sahihi zaidi hasa kwa wanariadha ambao juu ya molekuli wastani konda na mafuta kidogo mwili
kuhesabu mahitaji ya kila siku ya calorie thamani ya kiwango shikizi cha metaboli bmr huzindishwa kwa kipengele thamani ya kati ya 
 na 
 kwa kutegemea shughuli za ngazi ya mtu
sheria ya kleiber inahusisha bmr kwa ukubwa wa wanyama tofauti na uchunguzi unaonyesha kwamba bmr ni sawia na nguvu ya uzito wa molekuli mwilini
enye damu mot na enya damu baridi na yenye seli moja zinatoshea kwa pingo moja kwa ujumla ya matumizi ya binadamu ni kutokana na mchakato wa maisha ndani ya vyombo vya msingi ya mwili tazama jedwali
juu ya ya matumizi ya nishati ya mtu hutokana na shughuli za kimwili na zingine kutoka thermogenesis au umemeng ang anji wa chakula postprandial thermogenesis
michakato hii yote inahitaji ulaji wa oksijeni pamoja na coenzymes kutoa nisharti kwa ajili ya kuishi kawaida kutoka macronutrients kama kabohaidreti mafuta na protini na kufukuza kaboni dioksidi ambayo inaelezewa kwa mzunguko wa krebs
nini inayowezesha mzunguko krebs kufanya mabadiliko metaboliki wa mafuta kabohaidreti na protini ni nisharti ambayo inaweza kuelezwa kama uwezo au uwezo wa kufanya kazi
kuvunjika kwa molekuli kubwa ndani ya molekuli ndogo zinazohusishwa na utoaji wa nishati ukataboli
mchakato mda unajulikana kama uanaboli kuvunjika kwa protini ndani ya amino asidi ni mfano wa ukataboli wakati wa uundaji wa protini na amino asidi ni mchakato uanaboli
exergonic ni nguvu zinaziachilia na kwa ujumla ni unaboli endergonic huhitaji nguvu pamoja na athari anaboliki na mnyweo wa misuli
kwa ujumla kimetaboliki ni catabolic yenye kuachilia nguvu exergonic anabolic reactions hisia za endergoniki
adenosine triphosphate atp ni molekuli ya kati kuwa anatoa kuhamisha exergonic ya nishati ya kubadili anabolic reactions endergonic kutumika katika contraction misuli
hii ndio sababu misuli ya kufanya kazi ambayo inaweza kuhitaji kuvunjika na pia kujenga katika kipindi cha mapumziko ambayo hutokea wakati wa awamu ya kuimarisha kuhusishwa na mnyweo misuli
atp inajumuisha adenine nitrojeni zenye msingi ribose tano dioksidi sukari pamoja inayoitwa triphosphate na makundi matatu phosphate
atp ni nguvu za juu za molekuli kwa sababu huweka kiasi kikubwa cha nguvu katika minyororo ya kemikali ya makundi mawili muda ya phosphate
uvunjikanji wa minyororo hii ya kemikali katika mzunguko krebs hutoa nguvu zinazohitajika kwa kupunguza misuli
kwa sababu ya uwiano wa haidrojeni na atomi oksijeni katika wanga wote daima ni sawa na kuwa katika maji ambayo ni wote wa oksijeni zinazotumiwa na seli ni kutumika oxidize ya kaboni katika molekuli ya kabohaidreti kuunda dioksidi kaboni
kwa hivyo wakati wa kukamilisha oxidation ya glucose molekuli molekuli sita ya dioksidi kaboni zinazozalishwa na molekuli sita za oksijeni zinazotumiwa
kwa sababu kubadilisha gesi katika mmenyuko huu ni sawa kupumua kwa quotient kabohaidreti ni umoja au 
 kemikali kwa ajili ya mafuta hutofautiana kutoka ile ya wanga kwa kuwa mafuta yenye oksijeni ya atomi chache mno kwa uwiano wa atomi ya kaboni na hidrojeni
wakati hutajwa kwenye lishe mafuta kwa ujumla hungawanyishwa katika makundi sita jumla ya mafuta mafuta ya asidi acid polyunsaturated fatty acid monounsaturated fatty acid cholesterol malazi na fatty acid trans
molekuli yenye mafuta ya asidi huvunjwa chini na humuishwa kutokana na idadi ya atomi kaboni katika muundo wake masi
equation ya kemikali kwa ajili ya kimetaboliki ya atomi dioksidi katika molekuli hulowesha mafuta ya asidi inaonyesha tofauti kati ya kimetaboliki ya wanga na mafuta ya asidi
asidi ya kiganja ni mfano mwema wa utafiti wa lowesha wa molekuli ya mafuta ya asidi
mlingano jumla kwa ajili ya matumizi ya substrate ya asidi ya kiganja ni protini inajumuisha na kaboni kloridi oksijeni na nitrojeni hupangwa katika njia mbalimbali ya kuunda amino asidi
mbali na mafuta ya mwili hakuna uhifadhi wa protini
zote zilizomo katika mwili kama sehemu muhimu ya tishu homoni ya damu na enzymes
vipengele miundo vya mwili ambavyo vina amino asidi huendelea kufanyiwa mchakato wa kuvunjika na kubadilisha
quotient ya kupumua kwa kimetaboliki protini inaweza kuonyeshwa kwa mlingano kemikali kwa ajili ya oxidation ya albumin ukataboli protini kuvunjika hukadiriwa kuwa ugavi wa hadi ya mahitaji ya jumla ya nguvu wakati wa kikao cha saa mbili ya mafunzo
hata hivyo kama vifaa vya misuli ya glycogen ipo chini kutoka vikao vya zoezi hapo awali kiasi cha nishati inayotokana na catabolism protini inaweza kuongezeka kutoka hadi 
utaratibu wa mchakato huu unaweza kuharibu miundo ya protini zinazohitajika ili kudumisha kuishi kama vile mali yenye kunywea kwa protini ndani ya moyo mitochondria seli huhifadhi myoglobin na enzymes metabolic ndani ya misuli
mfumo uoksidishaji aerobic ni chanzo msingi cha atp ambayo husambazwa kwa mwili katika mapumziko na wakati asili intensty na matumizi ya wanga na mafuta kimsingi kabohaidreti na mafuta kama sabstrati
protini si kawaida kugeuswa kwa kiasi kikubwa ila wakati kikohozi cha muda mrefu wa mazoezi zaidi kuliko dakika 
wakati wa mapumziko takriban ya atp zinazozalishwa huchukuliwa kutoka kwa mafuta na kutoka kabohaidreti
kufuatia mwanzo wa shughuli kama kasi ya kuongezeka kwa zoezi kuna mabadiliko katika substrate upendeleo kutoka mafuta na kabohaidreti
wakati wa mazoezi ya juu intensity yenya kutaka oksijeni karibu asili ya nguvu hutokana na kabohaidreti kama ugavi wa kutosha unapatikana
utafiti uliyochapishwa katika mwaka wa na unaonyesha kuwa kiwango cha uzima cha aerobic ya mtu binafsi hakina uhusiano wowote na ngazi ya kupumzika kimetaboliki
utafiti unaonyesha ya kwamba viwango ambavyo vinahitaji uzima havina uwezo wa kuboresha uingizaji wa mafuta ya molekuli bure kwa ajili ya kupumzika kiwango cha umetaboli
hii ina maana na ni wazi kuwa zoezi aerobic huongeza ufanisi katika pumziko shikizi rmr au kiwango shikizi cha metaboli bmr
zoezi la anaerobi kama vile kuondoa uzito hujenga misuli na molekuli ya ziada ambazo ni mafuta ya bure ya molekuli
nyongeza ya mafuta bure ya molekuli itasababisha kiwango kikubwa cha upunzikaji wa umetaboli kulingana na masomo ya juu
pia wakati zoezi la kutoa oksijeni ni manufaa kwa sababu moyo na mishipa kama vile calorie kuungua moja kwa moja utafiti wa hivi karibuni unaonyesha ya kwamba zoezi zito mvumilivu pia huongeza kupumzika kimetaboliki
hata hivyo ni wazi kama mwanga wa moyo na mafunzo ya mishipa yana athari sawa
katika raymond pearl kwa muda mrefu alipendekezwa ya kuwa anatofautiana inversely na kiwango cha metaboli msingi kiwango cha nadharia tete
msaada wa nadharia tete inakuja kutokana na ukweli kwamba wanyama amabo wana mwili mkubwa huwa na maisha marefu na ukweli kwamba nadharia tete ya matunda nzi inversely kulingana na zingira joto iliyoko
zaidi ya hayo maisha ya kiumbe kama vile ya inzi inaweza kupanuliwa kwa kuzuia shughuli za kimwili
urefu wa maisha ya viumbe na kiwango shikizi cha metaboli bmr
katika kukuza allometric upeo uwezo span maisha mpls ni moja kwa moja na kiwango cha umetaboli mr ambapo kiwango cha metaboli mr ni kiwango cha recharge ya uzito hai juu ya vifungo covalent chini ya kuzorota kwa muda kutokana na shinikizo thermodynamic entropic
umetaboli msingi kuhusu muungano wa redoksi hauna uhusiano na uzalishanji wa joto
ufanisi metaboliki me basi walionyesha kama ufanisi wa muungano na uwiano wa amperes ulitekwa na kutumiwa na mimea w kwa amperes ya kutosha kwa ajili hiyo
mr ni kipimo katika watts ni kipimo katika gramu
sababu hizi ziko pamoja katika sheria nguvu na ufafanuzi juu ya sheria zinazohusiana kleiber s mr na na mpls kwamba inaonekana kama mr me me
me wakati ni asili ia mr inayojulikana kwa kimaarufu kama robo ya kuongeza nguvu toleo la kukuza allometric premised juu ya upimaji unaofaa
mlingano unaonyesha kwamba kama matone me chini kwa ajili ya gram moja mr mpls huongezeka haraka kama endow na kolonoskopa ya ukweli ya immortality na 
ile ndogo huanza na vile ukubwa zaidi ni kuongezeka kwa mr kama me diminishes
seli zote za kimbe hai zina toshelea kwa ushirika katika hali mbalimbali yaani chini ya gramu moja na hivyo mr hii itakuwa inajulikana kama kiango shikizi cha metaboli bmr
lakini mlingano unaonyesha kuwa ongezeko kam vile la me zaidi ya kiwango shikizi cha metaboli bmr linakaribia sufuri
mlingano inaonyesha ya kwamba itapungua kwa wote w gramu moja ambapo ni shirika la kiwango shikizi cha metaboli bmrs ya mfumo wa viumbe lakini pia ni pamoja na shughuli ya muundo kama kuongezeka me zaidi ya mr mpls kuongezeka badala ya kupungua kama inavyo kuwa kwa kwa bmr
mr amabyo inaoyounganishwa na shirika la bmrs itakuwa inajulikana kama fmr
ya uhasama kati ya fmr na bmr ni nini alama ya mchakato wa uzito hai katika suala juhudi
tatedo iliamua kutafuta mtu mwenye utaalam wa nishati jadidifu ili kuongeza kasi ya maendeleo ya tassisi
metaboliki ya kila mtu ni ya kipekee kutokana na upekee wa kimwili na tabia ya kimwili
baadhi ya wengine hii hufanya uzito na menejimenti ya kufanya vigumu sana wanaohitaji utaalamu wa kisasa
kuna idadi ya marekebisho ya matibabu na michakato ya asili ya binadamu ambayo inaweza kuathiri metaboli ya mtu
wanaokoma hedhi huathiri metaboli lakini kwa njia tofauti kwa watu mbalimbali hivyo homoni wakati mwingine hutumiwa na kupunguza madhara ya wanaokuwa wamemaliza kuzaa
uzito mafunzo unaweza kuwa na athari ya umetaboli kuliko mafunzo aerobic lakini hakuna formula sasa imeandikwa ambayo inaweza kutabiri urefu na muda wa alimfufua kimetaboliki kutoka mabadiliko trophic na neuromuscular mafunzo anabolic
kiwango cha moyo kimedhamiria kwa oblongata medulla na sehemu ya pons viungo mbili ambavyo vimo katika duni karibu na hypothalamus ya shina cha ubongo
kiwango cha moyo ni muhimu kwa kiwango cha metaboli msingi na kupumzika kiwango metaboli sababu inatoa usambazaji wa damu kuchochea mzunguko wa krebs
wakati wa zoezi hilo inafikia kizingiti ya aerobi inawezekana kutoa substreti kuwa ni taka kwa ajili ya matumizi ya mojawapo ya nishati
kizingiti anaerobi hufafanuliwa kama ngazi ya matumizi ya nishati ya kiwango cha exertion moyo kwamba hutokea bila oksijeni wakati sanifu kupima na itifaki maalum kwa ajili ya usahihi wa kipimo kama vile bruce treadmill itifaki tazama sawa metabolic
kwa muda wa wiki sita walengwa wa mafunzo ya mifumo ya mwili wanaweza kukabiliana na upiliziaji wa hali ya juu wa mvuke mitochondrial kuongezeka kwa upatikanaji oksijeni kwa ajili ya mzunguko krebs au mzunguko tricarboxylic au mzunguko wa glycolitic
hii kwa upande mwingine inaongoza kwa kiwango cha chini kupumzika kwa moyo chini ya shinikizo la damu na kuongezeka kwa kupumzika kwa kiwango shinikizi cha metaboli
kujua nini mwili wakati wa mapumziko huunguza au kwa njia ya mazoezi via moyo ufuatiliaji wa kiwango cha na mpango wa matumizi ya nishati walengwa kwa kuzingatia utendaji wa metaboli
kiwango cha moyo wakati wa mapumziko ni correlated kwa kiwango cha kupumzika metaboli kwa sababu ya mchango wa umoja yaliyotolewa na maisha ya moyo
wakati unapopima kiwango cha moyo tunaweza basi zalisha kadirio matumizi ya sabstrati ambayo husababisha biochemical metaboliki katika miili yetu kupumzika au katika shughuli
hii kwa upande mwingine inaweza kusaidia mtu kudumisha kiwango sahihi cha matumizi na mlingano jumla kwa masomo wakilishi ya graphical wa uwakilishi kizingiti cha anaerobi
hii inaweza kuthibitishwa kwa kupimwa damukwa hali ya juu na uchambuzi wa gesi kwa kutumia aidha calorimetry moja kwa moja au moja kwa moja kuonyesha athari za matumizi substrati
hatua ya kiwango cha kiwango shikizi cha metaboli na kiwango pumzika cha metaboli ni kuwa zana muhimu kwa ajili ya kudumisha afya na uzito wa mwili
woleu ntem ni moja kati ya mikoa tisa ya nchini gabon
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
ukiwa woleu ntem ni mkoa uliopo kaskazini sana mwa nchi ya gabon ni mkoa pekee uliopakana na cameroon vilevile umepakana na jamhuri kadhaa kama vile guinea ya ikweta na kongo
komo ni department ya mkoa wa estuaire huko mjini magharibi mwa nchi ya gabon
komo mondah ni department ya mkoa wa estuaire huko mjini magharibi mwa nchi ya gabon
noya ni department ya mkoa wa estuaire huko mjini magharibi mwa nchi ya gabon
djoue ni department ya mkoa wa haut ogoou huko mjini kusini mashariki mwa nchi ya gabon
djououri aguilli ni department ya mkoa wa haut ogoou huko mjini kusini mashariki mwa nchi ya gabon
machame ni jina la kutaja kata mbalimbali huko mkoani kilimanjaro
age ain t nothing but number ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya msanii wa rekodi za muziki wa r b kutoka nchini marekani aaliyah
albamu ilitolewa chini ya studio ya jive na blackground records mnamo tar
baada ya kuingia mkataba na mjomba ke barry hankerson aaliyah akatambulishwa kwa msanii na mtayarishaji wa rekodi r
kelly
akawa mshauri na mtu wake wa karibu vilevile akiwa kama mtunzi na mtayarishaji mkuu wa albamu hii
wawili hao wamerekodi albamu katika chicago recording company huko mjini chicago illinois
single mbili za ziadi zilifuata age ain t nothing but number na no one knows how to love me quite like you do
age ain t nothing but number imepokea tahakiki za kiupendeleo na haki kutoka kwa watalaamu wa uhakiki
albamu iliingia nafasi ya kwenye chati za billboard na kuuza nakala milioni tatu kwa nchini marekani ambapo ilipata kutunukiwa platinamu mara mbili na riaa mnao tar
nyimbo zote zimetungwa na r
kelly kasoro zile zilizowekewa maelezo
kaaba ni jengo lenye umbo la mchemraba lililopo ndani ya msikiti mkuu wa masjid al haram mjini makka nchini saudia
inatazamwa kama mahali patakatifu katika imani ya uislamu
waislamu huamini ni nyumba ya mungu iliyojengwa kiasili na adamu na baadaye na abrahamu
kila mwislamu mwenye uwezo anatakiwa kuitembelea angalau mara moja katika maisha yake
waislamu wanatakiwa kuielekea kaaba wakati wa kusali na kila msikiti huwa na sehemu ya mihrabu inayotazama makka
lekoni lekori ni department ya mkoa wa haut ogoou huko mjini kusini mashariki mwa nchi ya gabon
hanse kijerumani die hanse kiholanzi de hanze kisweden hansan ilikuwa shirikisho la miji ya biashara katika ulaya ya kaskazini na hasa ushirikiano wa wafanyabiashara wa miji hii
ushirikiano huu ulikuwa mwanzoni na shabaha ya kusaidiana katika ulinzi wa njia za biashara dhidi ya majambazi na maharamia
wanfanyabiashara wa hanse waliendelea kupeana msaada pia katika mambo ya biashara yenyewe kwa kupunguza mashindano kati yao wenyewe na dhidi ya biashara isiyokuwa ya hanse
kati karne ya hadi shirikisho la hanse ilikuwa na nguvu kubwa ya kiuchumi kisiasa na kijeshi
msingi wa uwezo wake ulikuwa biashara yenye faida kubwa katika bahari ya baltiki
malighafi kutoka urusi ya kaskazini na skandinavia kama vile ngano ubao nta na ngozi ya manyoya zilipelekwa ulaya ya kati wakati bidhaa kutoka miji ya ulaya ziliuzwa kwa faida nzuri
wafanyabiashara wa hanse walitawala kabisa biashara kwenye bahari ya baltiki hawakuruhusu wengine kuingia hapa
mji wa novgorod ulikuwa kituo muhimu cha hanse katika urusi
kitovu cha hanse kilikuwa miji ya ujerumani ya kaskazini kama vile l beck hamburg na danzig
miji ya hanse ilikuwa pia na maeneo ya ghala maalumu hadi london na uholanzi
wawakilishi wa miji ya hanse walikutana katika mikutano na kuamua juu ya siasa ya pamoja
wakati wa karne ya manowari na wanajeshi wa hanse ziliweza kumshinda hata mfalme wa denmark aliyelazimishwa kukubali kipaumbele cha hanse katika baltiki
tangu karne ya uwezo wa hanse ulianza kupungua kwa sababu watawala makabaila wa bara walipanusha maeneo yao
novgorod iliharibika vitani na kuwa sehemu ya utemi wa moskva
miji midogo zaidi ya hanse ililazimishwa kukubali ukuu wa watawala jirani
kwa hiyo nguvu ya ushirikiano wa hanse kwa jumla lipungua polepole
vita ya miaka katika ujerumani iliharibu hanse ya awali kabisa
miji iliyobaki ilikutana mara ya mwisho mwaka lakini nguvu ya zamani haikuweza kurudishwa
humo ilihifadhi cheo cha miji ya ya kujitawala na hadi leo hii ni hamburg na bremen ni majimbo mawili katika shirikisho la jamhuri ya ujerumani
miji ifuatayo ilikuwa wanachama wa hanse ya zamani na inaendelea kutumia jina la mji wa hanse hadi leo hii miji ya ulaya iliyowahi kuwa wanachama wa hanse ya kale imejiunga tena kwa hanse mpya yenye shabaha ya kutunza urithi wa pamoja wa kiutamduni na kukuza utalii kwenye njia za biashara ya zamani
kwa jumla hanse bado inakumbukwa kama ushirikiano ulioweza kuunganisha miji katika nchi mbalimbali
jina la hanse laendelea kutumiwa katika makampuni na taasisi mbalimbali kama vile kampuni ya ndege lufthansa au klabu ya soka hansa rostock
antoni maria claret clar alikuwa askofu wa kanisa katoliki kutoka hispania na mwanzilishi wa mashirika mawili ya kitawa ya kimisionari
alitangazwa na papa pius xi kuwa mwenye heri tarehe februari halafu papa pius xii alimtangaza mtakatifu tarehe mei 
antoni maria claret alizaliwa huko sallent karibu na barcelona katika mkoa wa catalonia nchini hispania tarehe desemba akiwa mtoto wa mtengeneza sufu
alisoma shule katika kijiji chake na alipotimiza miaka akawa mfumaji
baadaye alikwenda barcelona kufanya biashara akabaki huko hadi alipotimiza umri wa miaka 
hata hivyo alitenga muda wake kujisomea na kujifunza kilatini na kifaransa
baada ya kutambua wito wake mtakatifu katika maisha yake ya dini aliondoka barcelona
alitaka kuwa mkartusi lakini alijiunga na seminari ya vic mwaka na alipewa daraja takatifu ya upadri tarehe juni 
alipokea zawadi kutoka parokia yake ambako aliendelea kusoma teolojia hadi mwaka lakini kwa kuwa wito wa umisionari ulizidi kuwa mkubwa alikwenda roma italia
huko alijiunga na shirika la yesu wajesuiti lakini akaona hajalifurahia kwa maisha yalivyokuwa hivyo alirudi muda mfupi tu hispania na alifanya kazi ya uchungaji huko viladrau na girona akiwavutia wengi kwa juhudi zake za kutetea maskini
aliitwa na wakubwa wake huko vic na kufanya kazi za kimisionari wakati wote akiwa catalonia
mwaka alipelekwa visiwa vya canary ambako alifanya mafungo kwa miezi 
alirudi tena vic na kuanzisha shirika la kimisionari la wana wa moyo safi wa maria congregation of the missionary sons of the immaculate heart of mary tarehe julai 
pia alianzisha maktaba kuu ya barcelona iliyoitwa librer a religiosa na sasa inaitwa librer a claret na iliyoweza kutoa mamilioni ya nakala kwa kazi nzuri zilizofanywa na kanisa katoliki zamani
kutokana na kazi yake nzuri na maombi ya malkia isabella ii wa hispania papa pius ix alimteua kuwa askofu mkuu wa santiago cuba mwaka 
alipofika huko alianza barabara kazi yake ya mageuzi matengenezo katika seminari ya santiago iliyobadilika na kuwa imara na yenye nidhamu
kwa miaka miwili ya kwanza katika utumishi wake huko zaidi ya ndoa nyingi zikiwa za sheria za kimila zilihalalishwa chini ya utaratibu wa kikatoliki
katika matukio matatu tofauti claret alifanya ziara zenye mpangilio katika jimbo zima zikiwemo misheni za wenyeji
mapenzi kwa kazi yake njema kulizua upinzani na wasiopenda maendeleo wa wakati huo kama ilivyokuwa imetokea awali huko hispania
si chini ya majaribio yalifanywa dhidi ya uhai wa claret taya lake liliachanishwa wazi kutoka sikio hadi kidevu kwa kisu cha mauaji huko mashariki mwa jimbo eneo kuu la holguin
mnamo februari aliitwa na malkia isabella ii wa hispania na kufanywa kuwa muungamishi wake
alipata ruhusa ya kutorudi cuba tena na aliteuliwa kwenda trajanopolis
kwa miaka tisa alikuwa gombera wa seminari ya escorial alikoanzisha maabara ya sayansi makumbusho museum ya vitu halisi vya kihistoria maktaba chuo na shule za muziki na lugha
malengo yake ya baadaye yaliharibiwa na mapinduzi ya mwaka yaliyotupilia mbali utawala wa malkia isabella ii na hivyo kuanzisha jamhuri ya hispania
mwaka claret alirudi tena roma kuandaa mtaguso wa kwanza wa vatikano
bollywood kihindi kiurdu ni neno la kutaja tasnia ya filamu za lugha ya kihindi huko nchini india
kwa ujumla hutajwa kama sinema za kihindi lakini hiyo si sahihi
bollywood hutaja filamu za lugha ya kihindi tu basi
istilahi ya bollywood inaunganisha bombay na hollywood ambapo filamu nyingi za kimarekani zinatengenezwa
bollywood hutengeneza filamu nyingi sana kwa mwaka
filamu hizi huwa na kiwango cha juu sana cha kimahaba visasi na hali ya utajiri na umaskini ndani yake
filamu zinazotayarishwa bollywood kwa kawaida huwa kwa lugha ya kihindi
hindustani sehemu mashuhuri kote kwa kihindi na kiurdu
bollywood hutengeneza filamu zake kwa lugha ya kihindi urdu na kiingereza
mtahakiki wa filamu lata khubchandani ameandika filamu zetu za awali zilikuwa na uhuru wa sehemu za kubusiana na mapenzi ndani yake
cha kushangaza ilikuwa baada ya uhuru bodi ya sensa imeingilia kati na ikabadilisha kila kitu
sanjay leela bhansali devanagari ni mwongozaji wa filamu kutoka nchini india
ni mhitimu wa taasisi ya filamu na televisheni ya india
bhansali amechukua jina la kati la leela ukiwa kama ukumbusho kwa mama ke leela bhansali
januari ni wmongozaji wa filamu na mwanakoregrafia kutoka nchini india
anafahamika zaidi kwa kazi zake za kikoregrafia katika filamu kadha wa kadha za bollywood
khan amefanya kazi za koregrafia kwenye zaidi ya nyimbo mia moja katika filamu za kihindi zaidi ya 
khan tangu hapo ameanza kutambulika kama mwongozaji wa filamu za kihindi vilevile
kwa namna nyingine khan amefanyakazi hata miradi ya kimataifa ikiwa ni pamoja na monsoon wedding na filamu ya kihindi ya perhaps love
baada ya kuumwa hemofilia amekuwa na mwathirika wa hiv kutoka kwa damu iliyoathirika na na alipofanyiwa uchunguzi na kuhudumiwa mnamo mwezi wa desemba alikadiriwa ataishi miezi sita tu
madaktari hana athari kwa wanafunzi wengine lakini ukimwi ulikuwa hatumbuliki sana kwa kipindi hicho na pindi white anajaribu kurudi shule wazazi na walimu waliungana huko mjini kokomo kupinga uzuru wake
vita aliyokuwa akipigana nayo na mifumo ya shule ilishtakiwa na taarifa za matukio ya vyombo vya habari vimefanya suala la white kuwa mtu mashuhuri kitaifa na kuwa mwongeaji wa tafiti za ukimwi na elimu kwa umma
ameonekana zaidi kwenye vyombo vya habari akiwa na watu maarufu kama vile elton john michael jackson na phil donahue
kilicho washangaza madaktari white ameishi miaka mitano zaidi kuliko vile walivyomtabiria na alikufa mnamo mwezi wa aprili mwaka mmoja kabla ya kumaliza sekondari
upinzani wa kimaumbile kwa malaria ni hali ya kawaida katika sehemu nyingi za ulimwengu pale maambukizi ya malaria ya hutokea
uongozi mpya chini ya mkurugenzi wa sasa bwana sawe uliingia ukiwa na mikakati mipya ya kuendeleza huduma za nishati endelevu
upinzani hutokea kupitia mabadiliko kwenye mfumo kinga ambao huongeza kinga ya maambukizi haya na pia mabadiliko katika seli nyekundu za damu ambayo hukinga uwezo wa vimelea vya malaria kuvamia na kujizalisha ndani ya seli hizo
upinzani wa mwili wa mtu dhidi ya malaria kwa hivyo basi haihusishi tu jeni za seli za damu kama vile ukosefu wa damu usio wa kawaida ugonjwa wa upungufu wa glukosi fosfati dehidrogenesi na antigeni duffy ambayo hutoa ukingaji usiofanya kazi lakini pia jeni zinazohusika katika ukingaji kama vile upatanifu hosto wa jeni tata ambazo hudhibiti miitikio geuzi ya kinga
upinzani unaotolewa na seli za damu huchangia kuishi kupitia miaka ya hatari ya utotoni mapema huku kinga iliyodhamiriwa na mabadiliko ya majibu ya kinga ni muhimu zaidi kwa watoto wakubwa na watu wazima wanaoishi maeneo ambayo malaria imezoeleka
malaria imetia shinikizi kubwa kabisa iliyowahi kujulikana kwa jenomu ya binadamu tangu uanzishaji wa kilimo katika kipindi kilichopita cha miaka 
aina kadhaa za kurithiwa za erithrositi zimekuwa kawaida katika sehemu nyingi za zamani ambapo zilijulikana kama sehemu za malaria duniani kutokana na uteuzi ulioonyeshwa na vimelea hivi
uteuzi huu ulikuwa muhimu kihistoria kama kumbukumbu ya mfano wa kwanza ugonjwa kama wakala wa uteuzi wa kawaida katika binadamu pia ilikuwa mfano wa kwanza wa kinga ya kudhibitiwa na jeni isiyo fanya kazi ambayo hufanya kazi mapema hali ya maambukizi ikifuata kinga inayobadilika badillika ambayo huchangia madhara baada ya siku kadhaa
katika malaria kama magonjwa mengine kinga ndani huelekez na huchochea kinga geuzi
matokeo ya mageuzi hutokana na mabadiliko kwa jeni mara kwa mara miongoni mwa watu
viwango vya mara kwa mara pale ambapo jeni hubadilika na hali ambayo bado hubaki imara ilifafanunuliwa kupitia njia ya uchambuzi wa hisabati ronald fisher nadharia ya jeni na uchaguzi asili na john burdon sanderson haldane wa na sewall wright wa marekani katika muongo kabla ya vita kuu ya pili ya dunia
watu wa jeni za aina mbalimbali hutofautiana katika ulinganifu na uwezekano kwamba jeni zao zitapitishwa kwa kizazi kijacho
dhana hiyo inajumuisha kuishi kupita umri wa kuzaa na tofauti za uwezo wa kuzaa
katika baadhi ya hali za maumbile tofaufi za jeni polimofizimu ni imara kwa mfano wakati zigoti iliumbwa kwa sehemu ya kike na kiume inapokuwa na utoshelezaji mkubwa kuliko ile ilioumbwa kwa yai la jinsia moja huko chini ya hali ya polimofizimu huwa si imara
watu wenye homozigasi ya kiwango cha himoglobini kisicho cha kawaida hb mara nyingi jeni huwa na utoshelezaji kuliko wale wana hb ya kawaida wakati heterozigoti huwa na utoshelezaji mkubwa kwa sababu ya ukinzano wenye upinzani kwa malaria hivyo basi hudumisha polimofizimu imara katika maeneo yanayojulikna kama maeneo ya malaria
katika mwaka wa shirika la afya ulimwenguni wholilikadiria kuwa kulikuwa na visa vya malaria vilivyokaribia milioni pamoja na vifo 
aina ya malaria maeneo ambapo vimelea hivi ni kawaida watoto wadogo wamepata malaria mara nyingi
malaria hii huwa ni kali mwanzo na inaweza kuwa mbaya zaidi na hata kuua mtu kwa sababu ya upungufu wa damu mbaya au malaria ya akili
maambukizi ya malaria mara nyingi kinga mwili yenye kubadilika badilika na kupauna athari zake dhidi ya vimelea vinavyoonyesha sura taofauti za antijeni
wakati wanpofikia miak ya kwenda shule watoto wengi huwa wamepata efficacious kinga ya kubadilika badilika dhidi ya malaria
ushahidi ambao umefanywa umapata kwamba utetezi wa kwanza dhidi ya malaria na uwezo wa jeni kukinga dhidi ya maradhi ambao huujidhirisha aliozaliwa na mtu ambao husukumwa na himoglobini isiyo ya kawaida na ugonjwa wa upungufu wa glukosi fosfati dehidrogenasi
katika malaria kama katika maambukizi mengine matokea ya kinga ya mwili isiyojidhirisha huchangia kwa na husisimua matokea ya kinga mwili yenye kubadilika badilika
hata hivyo athari ya nguvu zisizoepukika za uzuizi zinazoongozwa na geni hujitokeza katika uwezo wa watoto wdogo kuishi katika maeneo ya malaria
ni muhimu kuchunguza kinga isiyoepukika katika umri unaohangaisha chini ya miaka minne katika watoto wakubwa zaidi na katika watu wazima athari za kinga isiyoepukika hudhibitiwa na zile za athari ya kinga ya kubadilika badilika
pia ni muhimu kuchunguza makundi ya watu pale ambapo matumizi yasiyoratibiwa ya dawa zisizo za malaria hayatokei
katika mawaka wa daktari mmoja wa chicago james b
herrick alichunguza mundu viini katika damu ya mwanafunzi mmoja aliye na ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini anaemia walter clement noel
katika mwaka wa vernon hahn na elizabeth biermann gillespie alionyesha kuwa kuingiliwa kwa seli za damu nyekundu ilikuwa ni kutokana na kiwango cha chini cha oksijeni
katika baadhi ya watu binafsi mabadiliko hayo hutokea katika shinikizo la sehemu ya imefikia katika mwili na hutoa ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini anemia na matatizo mengine yanayozingatiwa kuwa ni uginjwa wa mundu kiini
kwa watu wengine uviringwaji hutokea tu katika sehemu zilizo na presha ya chini sana hawa huwa ni wabebaji athari za mundu kiini
awamu ya kisasa ya utafiti kuhusu ugonjwa huu ilianzishwa na mwakemia mashuhuri linua pauling mnamo mwaka wa 
pauling alithibitisha kwamba himoglobin hb katika ugonjwa wa mundu kiini haikuwa ya kawaida inapondolewa oksijeni inabadilika kuwa chembechembe ndefu nyembamba na yenye umbo ya mzunguko ambazo hupoteza umbo asili ya seli za damu nyekundu kuwa na umbo la mundu
katika maabara yake uchunguzi wa kielektoforetiki ulionyesha kuwa mundu seli hb s kwali si ya kawaida ikiwa na ph kiwango cha asidi au alkaline katika hali ya uhai iliyo ya chini kuliko ile ya watu wazima wa kawaida hb a
katika wabebaji wa mundu seli kuna karibu kiasi sawa cha hba na hbs huku katika watu waliona na ugonjwa wa mundu seli karibu hb ni ya aina ya s isipokuwa kiasi kidogo cha hb ya kilenga
uchunguzi huu ulionyesha kuwa wagonjwa wengi wa ugonjwa wa mundu seli wako na jeni yenye asili moja yenye kufasiri hbs huku wabebeji wa ugonjwa huu huwa ni wa jeni za asili tofauti kwa ugonjwa huu
watu wanaopokea jeni mundu seli na mwingine wa mabadiliko ya kijeni ya ugonjwa huu sehemu sawa
kwa mfano wa jeni ya thalasemia anaweza pia kuwa na aina ya ugonjwa wa mundu kiini
pauling pia alianzisha neno ugonjwa wa molukula ambayo pamoja na dawa za molekula ambalo limetumiwqa sana
maendeleo mengine muhimu sana yalivumbuliwa na vernon ingram katika mwaka wa kuwa hbs inatofautiana na hbs na amino asidi moja tu inayobadilishwa katika mnyororo wa peptidi nyingi glu val
baadaye ilitambuliwa kwamba matokeo kutokana na ubadilishaji wa thimine badala ya adenine katika kodoni ya dna kwa glu gag gtg
hii ilikuwa mfano wa kwanza katika aina yoyote ya wanyama ya athari za mabadiliko katika ptotini
katika uchunguzi wa pili uliofanywa na allison katika mwaka wa ulionyesha kuwa huu ulikuwwa ni kweli katika afrika mashariki
matokeo ya mara kwa mara ya zigoti waliokuwa na jeni tofauti walikuwa ni katika maeneo yenye ugonjwa wa malaria huku walikuwa wachache au hakukuwa na yeyote katika nyanda za nchi zakenya uganda na tanzania
baadaye uchunguzi wa wachunguzi wengi ulidhibitisha haya
matokeo ya juu ya mara kwa mara ya jeni ya hbs yalifunganishwa katika eneo pana katika ukanda wa afrika ya kati lakini yakiondoa zaidi ya ethiopia na nyanda za juu za afrika mashariki haya yanalingana karibu sana na maeneo ya maambukizi ya malaria
matokeo ya mara kwa mara ya zigoti iliyona na za seli za aina tofauti pia hutokea hadi kiwango cha katika naeneo machache ya india na ugriki ambayo hapo awali yalikuwa maeneo ya malaria
maelfu ya watu wamechunguzwa na matokeo ya kiwango kikubwa kisicho cha kawaida cha himoglobini hayajapatikana katika watu eneo la watu lolote lisilokuwa la malaria
na aina ya tano hupatikana katika sehemu ya bara hindi na arabia
waandishi walitoa maelezo haya walieleza kuwa uchambuzi wa aina ya haplo katika eneo la globin inaonyesha nguvu za uhusiano zisizo sawazishwa juu ya umbali ulioonyeshwa hii ni ushahidi kwamba mabadiliko ya jeni ya hbs ilitokea kipekee bila kutegemea chochote angalau mara tano
viwango vya juu zaidi vya as katika sehemu za afrika na india vilidhaniwa kutokea kutokana na uchaguzi wa kutotegemea uliotokea katika makundi tofauti ya watu wanaoishi katika mazingira ya malaria
kwa muhtasari ushahidi kuwa zigoti zilizo na jeni za aina tofauti za mundu seli huwa na uwezo kwa kiwango fulani wa kupea kinga dhidi ya malaria ya falciparum ulikuwa wa mfano wa kwanza kinga asili inayoongoze na jeni dhidi ya malaria ya binadamu kama inavyotambuliwa na wataalamu wa mambo yanarithiwa yanayoathiri magonjwa ya kuambukiza binadamu
pia ulikuwa ushahidi wa kwanza wa kuonyesha uteuzi wa darwin katika binadamu kama inavyotambuliwa na wanabiologia wa kukua
haya yote ni maeneo ya malaria na kuna ushahidi kuwa watu wenye thalassemia hbc na hbe wana kiwango fulani cha kinga dhidi ya malaria
hakuna dukuduku kuwa uteuzi wa malaria huchukua nafasi kubwa katika uenezaji wa vimelea mbalimbali vya malaria
swali zaidi ni kuhusu umbo lingine la hbs na badiliko la jeni lingine la hb miongoni mwa sampuli ya watu waliotafitiwa
jeni za heterizigoti kwa hbs na thalassemia na kwa hbs na hbc hupata magonjwa ya mundu seli ya aina tafauti sio makali kama ss lakini huwa na uwezezo wa kupunguza uwezo wa nguvu za mwili kabla ya matibabu ya kisasa kugunduliwa
kama ilivyotabiriwa alleli za aina hizi tofauti huweza kujitokeza tu miongoni mwa vikundi vya watu
kuna uwiano mbaya kati ya matokeo ya mara kwa mara ya hbs na thalassemia katika sehemu mbalimbali za ugiriki na yale la ya hbs na hbc katika afrika magharibi
hakuna mwingiliano mbaya ya mutations kama katika kesi ya hemoglobins abnormal na upungufu g pd uwiano chanya ya lahaja alleles haya kwa idadi itakuwa na inatarajiwa found
kwa muda mrefu imejulikana kwamba aina ya upungufu wa damu mwilini anaemia inayoitwa thalassemia ina inajitokeza kwa wingi katika makundi ya watu ya mediteranea ikiwa ni pamoja na wagiriki na kusini mwa italia
jina limechukuliwa kutoka maneno ya kigiriki ya bahari thalassa ikimaanisha bahari ya mediteranae na damu haima
vernon ingram anastahili tena kutambuliwa kwa kueleza misingi ya maumbile ya aina mbalimbali ya thalassemia kama ukosefu wa usawa wa katika utengenezaji wa mikufu ya polipeptide ya hb
katika aina ya kawaida ya mediteranea mabadiliko ya jeni hupunguza uzalishaji wa mikufu ya beta thalassemia
katika thalassemia alfa amabayo kiulinganishi ni ya kawaida barani afrika na nchi nyingine kadhaa uzalishaji wa mikufu ya alfa ya hb hutatizwa na kunatokea uzalishaji mwingi zaidi wa mikufu ya beta 
watu wenye homozigoti kwa beta thalassemia huwa na anaemia kali na huwa na uwezekano mdogo wa kuishi na kuzaa hivyo basi uteuzi dhidi ya jeni hii ni mkali
wale wako homozigoti kwa thalassemia pia hukabiliana na ugonjwa wa upungufu wa damu anaemia na huwa na kiwango cha uteuzi dhidi ys jeni hii
glukosi fosfati dihidrogenesi ni enizime muhimu katiak seli nyekundi za damu hubadilisha glukosi kutipia njia ya pentosi fosfati na kkuzingatia mazingira ya upungufu
g pd hupatikana katika seli zote za binadamu lakini huwa ni muhimu kabisa kwa seli nyekundu za damu
katika kipindi hiki dhamira na maono ya tasisi yalibadilika ambapo kwa vile seli nyekundu zilizo komaa hukosa nuklei na sitoplazimu ya rna haziwezi kubadilisha molekuli za enizime mpya kuchukua nafasi ya zile za kijeni zisizo za kawaida au zile zinazozeeka
protini zote zikiwemo enizime zinafaa kudumu kwa maisha yote ya seli nyekundu za damu ambayo kwa kawaida huwa ni siku 
katika mwaka wa alving na wenzake walionyesha kuwa katika baadhi ya waamarekani wenye asili ya kiafrika dawa ya kukinga malaria ya primakuini huanzisha ugonjwa wa upungufu wa damu anaemia wa haemolitiki na na kwamba watu hao huwa na ukosefu wa g pd unaorithishwa katika erithrositi upungufu wa g pd unatokana na urithi katika jeni inayoamua jinsia na aghalabu huweopo katika nchi za mediteranea afrika na makundi ya watu wengine
katika nchi za mediteranea watu kama hao wanaweza kupatwa na haemolitiki ya diathesisi favizimu baada ya maharagwe ya fava
watu walio na upungufu wa g pd pia huathiriwa na madawa kadhaa pamoja na primakuini
upungufu wa g pd ndio wa juu zaidi wa upungufu wa enzime miongoni mwa binadamu unaokadiriwa kuathiri watu milioni 
kuna mabadiliko mengi ya jeni katika sehemu hii mawili kati yao yanayotokea kwa kiwango cha au zaidi katika makundi ya watu ya afrika na mediteranea hawa huitwa a na wenye mabadiliko ya jeni ya med
aina mbalimbali za mabadiliko ya jeni ya g pd yanaweza kuwa na ukosefu mkubwa wa udhabiti kuliko enizime zinazojitokeza kiasili hivi kwamba utendakazi wake hupungua haraka jinsi seli nyekundu zinavyozeeka
swala hili limechunguzwa kwa makundi yaliyotengwa pale ambapo dawa zinazokinga malaria hazikutumiwa nchini tanzania katika afrika mashariki na gambia katika afrika magharibi likifuatia watoto ambao katika kipindi hicho walikuwa na uwezo zaidi wa kuambukizwa malaria ya falciparum
katika hali zote mbili hesabu za vimelea zilikuwa kwa kiwango muhimu na kiasi cha chini cha kwa watu waliokuwa na upungufu wa g pd kuliko wale waliokuwa na enizime za kawaida za seli nyekundu
uhusiano huu pia umechunguzwa miongoni mwa watu binafsi ambao ni wenye uwezekano kwa sababu upungufu huu wa enizime ni wa asili ya seli zinazohusishwa na zile za kijinsia na wanawake wenye heterozigoti huwa ni mozaiki kutokana na shughuli ya loinizasioni pale ambapo uchaguzi usio na utaratibu wowote wenye utepetevu wa kromosomu ya katika seli nyingine hujenga kikundi cha watu wenye seli nyekundu zenye upungufu wa g pd zikiishi pamoja na zile seli za damu nyekundu za kawaida
vimelea vya malaria vilikuwa kwa ukubwa zaidi vikichunguzwa kwa kiwango kingi katika seli nyekundu za kawaida kuliko katika seli zenye upungufu wa enizime
uchunguzi wa uchambuzi wa mabadiliko ya maumbile ya jeni za uteuzi wa malaria katika jeni zenye upungufu wa g pd umechapishwa na tishkoff na verelli
upungufu huu wa enizime ni kawaida nchi nyingi ambazo ni au zilikuwa zamani zenye sehemu za malaria lakini si mahali pengine popote
ovaloktosisi ni hali inayorithiwa ambapo erithrositi huwa na muundo wa umbo la yai badala ya umbo la mviringo
katika makundi mengi ya watu ovaloktosisi ni nadra lakini katika kusini mashariki asia ovaloktosisi sao hutokea zaidi kama ya ya watu asili wa malaysia na wa papua new guinea
baadhi ya hali zisizo za kawaida za erithrositi za sao zimeripotiwa zikiwemo kuongezeka kwa ugumu wa seli nyekundu na kupunguzwa kwa kijionyesha katika baadhi ya antigeni za seli nyekundu
bendi hutumika kama eneo kuu la uunganishaji ya ngozi ya mifupa kijingozi cha mtandao wa protini kinachojumuisha ankyirini spektrini aktini na bendi ya 
ovalositi ya bendi hufungwa zaidi kuliko ile ya kawaida ya bendi na ankiyirini ambayo huunganisha ngozi ya mifupa kwa anioni ya kusafisha bendi ya 
kasoro hizi za ubora huunda ngozi ya seli nyekundu ambayo sio yenye uwezo wa kuhimili mvutano mdogo na huwa huleta wasiwasi wa kupata uharibifu wa kudumu
sao huhusishwa na kinga dhidi ya malaria ya akili miongoni mwa watoto kwa sababu hupunguza mfuatano wenye vimelea wa erithrositi na p
falsiparamu katika sehemu ndogo ya katika ya mifupa ya ubongo
ushikanisahji wa p
falsiparamu wa seli nyekundu za damu zilizoambukizwa za cd huimarishwa na tabia ya kukinga malaria ya akili ya sao
ufuatanishaji wa ufanisi wa juu kupitia cd katika watu walio na sao inaweza kuamua ugavi wa kiungo tofauti cha mfuatano wa seli nyekundu zilizoambukizwa
haya hutoa maelezo mwafaka kwa uteuzi manufaa unaofanywa na sao dhidi ya malaria ya akili
kimelea cha malaria plasmodium vivax inakadiriwa kuambukiza watu milioni kila mwaka
vivax ina usambazaji mpana katika nchi za hari lakini ni haipo au ni nadra katika kanda kubwa katika afrika ya kati na magharibi kama ilivyothibitishwa hivi majuzi na uandishi wa aina ya pcr
pengo hili katika usambazaji imekuwa kutoka na ukosefu wa uelezaji wa kipokezi antigeni cha duffy cha kemokine darc kwenye seli nyekundu za watu wengi wanaoishi sehemu ya kusini mwa sahara
katika uchunguzi mkubwa ambao umetajwa wa vino na vitro miller na wengine waliripoti kwamba kundi la damu la duffy huwa ni kipokezi kwa p
vivax na ukosefu wakundi la damu la duffy kwenye seli nyekundu ni sababu ya kinga kwa p
vivax miongoni mwa watu wenye asili ya kiafrika
hii imekuwa mfano maarufu wa kinga asili kwa chombo cha kuambukiza kwa sababu ya ukosefu wa kipokezi cha agenti kwenye seli zililengwa
hata hivyo uchunguzi umekusanywa unaonyesha ripoti hiyo ya awali inahitaji kupitiwa zaidi ili ifuzu
vivax huweza kuambukizwa kwa tumbili wa squirrel saimiri boliviensis na sciureus s
na barnwell na wengine wamepata ushahidi kwamba p
vivax huingia lwenye seli za tumbili wa samiri bila kutegemea chochote wenye kundi la damu la duffy kuonyesha kwamba p
vivax ina njia mbadala ya kuingilia seli hizi
protini ya uunganishaji ya duffy moja na moja tu ya kipande cha uvamizi kwa darc haijiunganishi kwa erithrositit za samiri bali ingawa seli hizi huonyesha darc na kwa waziwazi huambukizwa na p
swali ni kama kwamba uchunguzi huu ni wenye umuhimu kwa maambukizi ya binadamu ya p
vivax kwa kawaida
ryan na wengine walionyesha ushahidi wa maambukizi ya p
vivax miongoni mwa makundi ya watu ya duffy hasi wakazi katika eneo la magharibi mwa kenya
huko kivyao cavasini na wengine wametoa ripoti kwamaba maambukizi ya p
vivax miongoni mwa watu walio na antijeni hasi ya duffy kutoka eneo la brazili la amazonaskanda ya amazoni
vivax na udhihirishaji wa antigeni ya duffy ilitambuliw kwa njia ya ginotipi na njia nyingine
uchunguzi wa baadaye katika nchi ya madagaska umepanua uchunguzi huu
watu wa malagasi katika kisiwa hiki huwa na mchanganyiko wa watu wa duffy chanya na duffy hasi wenye asili ya makabila mbalimbali
katika maeneo nane muhimu yanayofunika sehemu mbalimbali za kisiwa hiki ya makundi ya watu walikuwa duffy hasi kama inavyoonyeshwa na genotipi na mtindo wa sitometri
vivax ya chanya ilipatikana katika 
 ya idadi iliyodhaniwa ya watu wa duffy hasi
na malaria ya p
vivax ya kliniki ilipatikana katika watu vile
shughuli ya uginotipi ya watengenezaji wa polimofiki na setilite ndogo zaidi walipendekeza kwamaba aina nyingi za p
zilikuwa zinavamia seli nyekundu za watu walio na duffy hasi
waandishi walipendekeza kwamba miongoni mwa makundi ya watu ya malagasi kulikuwa na wakazi wa kutosha wa duffy chanya wenye kudumisha maambukizi ya mbu na ya ini
kutokana na maelezo haya ya ndani ni kwamba aina za p
vivax zaweza kuibuka kwa kutumia vipokezi badala ya kutumia duffy kuingia katika seli nyekundu na kujizidisha
kutokana na hizi ripoti nyingi kutoka sehemu mbalimbali za ulimwengu ni dhahiri kusema kwamba aina kadhaa za p
vivax zimekuwa zikiambukizwa kwa wanadamu amabo hawadhirishi darc kwenye seli zao nyekundu
matokeo ya maambukizi ya mara kwa mara hayajajulikana
utambulishaji wa kimelea na molekuli mwenyeji amabyo huruhusu uvamizi wa kibinafsi wa duffy wa erithrositi za binadamu ni jukumu muhimu siku zijazo kwa sababu itaweza kuwezesha maendeleo ya utengenezaji chanjo
vivax agenti isiyo na sumu sana ya uteuzi wa kawaida ikiwa ni p
falciparum
hata hivyo uwezi wa maradhi wa p
vivax si mdogo
kwa mfano maambuikizi ya p
vivax huleta uchungu mkubwa wa kuwashwawashwa katika mapafu kuliko ilivvyochunguzwa katika maambukizi ya p
maambukizi na maendeleo ya ukosefu wa utendakazi wa aliviola za kapilari hudhihirishwa baada ya matibabu ya malaria ya vivax
uchunguzi wa epidemiolojikali katika eneo la amazoni la brazili umeinyesha kwamba idadi na kiwango cha ulazwaji hospitali kwa maambukizi ya p
vivax imeongezeka hivi majuzi huku ile ya p
falciparum imekupungua
waandishi hawa pia walipendekeza kwamba maambukizi ya p
vivax katika eneo hili yanakuwa makali zaidi
usambazaji wa uhasi wa duffy katika afrika hauna uhusiana wowote na ule wa maambukizi ya p
vivax
matokeo ya mara kwa mara ya uhasi wa duffy ni ya juu kama ya afrika mashariki zaidi ya ambapo vimelea huambukizwa kama yalio katika afrika magharibi ambako haipo
kwa muhtasari p
vivax inaweza kuifunga na kuivamia erithrositi ya binadamu na viumbe visivyo vya binadamu vyenye asili ya tumbili kupitia kipokezi au vipokezi isipokuwa tu darc
hata hivyo darc bado inaonekana kuwa kipokezi muhimu cha maambukizi ya binadamu ya p
vivax
uwezo wa p
vivax kama ajenti wa uteuzi wa kawaida haijulikani na unaweza kutofautiana kutoka eneo hadi eneo
darc hasi bado imebaki kuwa mfano wa kinga asili kwa maambukizi lakini hutoa kinga kiasi bali sio kinga kamili dhidi ya maambukizi ya p
vivax
uteuzi wa kiasili tangu zamani ulihusishwa na fenomena kama vile ushindani wa rasilimali au uwindaji
baada ya vita vikuu vya pili vya dunia kikundi cha kiitaliano e
silvestroni i
bianco na g
montalenti walianzisha njia za kutambua b thalassemia heterozigoti katika makundi ya watu na wakarekodi viwango vya matukio katika sehemu mbalimbali za italia
katika baadhi ya maeneo ya matokeo ya heterozigoti hadi kiwango cha kiliripotiwa na mawasilono ya nguvu la kijiografia katika ya matukio ya thalassemia na malaria ya kawaida yalibainishwa kama kumbukumbu za kiitaliano za historia ya sayansi
hizi tafiti ziliibua swali wazi la kudumisha matokeo ya jeni ambayo kwa wakati huo ilihukunu homozigoti kifo homozygotes waliohukumiwa kifo katika kipindi cha miaka miwili ya kwanza ya maisha
katika mkutano wa kimataifa katika italia mwaka wa j
shaldane alitoa mhadhara ya magonjwa na mabadiliko ya kihistoria
katika majadiliano yaliyotokea baadaye montalenti aliwasilisha habari juu ya usambazaji wa thalassemia katika italia na alikubali pendekezo kutoka jbs haldane kwamba heterozigoti wa thalassemi wanaweza kuwa na uwezo wz kutopata malaria
baadaye katika mwaka wa haldane alakataa wazo hilo bila kurejelea wachunguzi wa kiitaliano
haldane hivyo basi kwa kiwango kikubwa amerejelewa kama mwanzilishi wa hipothesia ya malaria
hata hivyo kumekuwa na mapendekezo kwamba nafasi ya wachunguzi wa kiitaliano katika kutambua uwiano aikuchukuliwa ifaavyo na wazo hilo liliangaziwa na mshindi wa zawadi ya nobel mwanajeni joshua lederberg
pendekezo la heldane la kijumla kwamba maambukizi ni ajenti muhimu kstika uteuzi asili lilikuwa ni kumbusho muhimu kwa wakati huo lakini lilikuwa na histiria ndefu ya uzazi
haldane hakunfanya utafiti wowote kwa himoglobini zisizo za kawaida au kwa malaia na malaria iliondolewa katika nchi za mediteranea baada ya vita kuu ya pili ya duniavita vikuu ya ii hivyo basi hipothesia ya malaria malaria haingeweza kudhaminiwa miongoni mwa wabebaji wa thalassemia 
uchunguzi wa kwanza wenye utaratibu wa hipothesia ya malaria ulifanywa na anthony allison katika afrika mashariki katika mwaka wa 
uchunguzi wake wa kwanza hapo awali awali ulibainisha ikiwa heterozigoti wa munduu seli huwa wamelindwa dhidi ya maambukizi makali ya p
falciparum
hii ilihitaji kufanywa kazi na watoto walio na miezi minne hadi miaka minne pale ambapo upatajji wa ugonjwa na vifo kutokana na malaria ni mkubwa zaidi makubwa zaidi
utafiti huo ulifanyika katika vijiji vya uganda ambapo dawa za kukinga malaria hazikutumiwa
allison aligungdua kwamba watoto katika kundi hili la miaka waliokuwa na hbs walikuwa kwa kiwango cha chini muhimu cha visa vya vimelea vya malaria kuliko wale wa walio na hba
kuugua maradhi kukali na na vifo kutokana na malaria havikuwa vinajulikana kama kuwa na uhusiano wa visa vya juu vya vimelea
uchunguzi huu umeonyesha kuwa mara katika sehemu mbalimbali za afrika na uwezekano wa uonyeshaji wa malaria kali malaria ya akili na upungufu wa damu mwili mkali anaemia ni nadra katika heterozigoti wa mundu seli
katika utafiti wa baadaye hali ya ubebaji wa hbs ilipatikana kuwa na uhusiano hasi na uwezekano wa hali ya za malaria ya p
falciparum huku uhusiano huu hasi wa hali za mbebaji wa hbc na thalassemia ulikuwa umedhibitiwa kwa malaria ya akill na upungufu wa damu mwilini mkali mtawalia
matokeo haya yalipendekeza kwa nguvu kuwa chini ya hali kali ya maambukizi ya p
falciparum heterozigoti as wadogo wa mundu seli huishi maisha bora zaidi kuliko wale walio na himoglobini ya kawaida aa huku homozigoti wa mundu seli ss kuishi kiwango cha chini miongoni mwa ginotipi hizi tatu
utafiti wa kina wa kundi la watoto wa kenya wanaoishi karibu na ziwa victoria ulichapishwa mwaka wa ulithibitisha utabiri huu
watoto wengi wa ss bado walikua kabla ya kufika mumri wa waka mmoja
kati ya miezi na kiwango cha vifo katika watoto waliona vya as kilipatikana kuwa cha kiwango cha chini kuliko kie cha watoto wa aa
uchunguzi huu uliothibitiwa vizuri unaonyesha utendaji kazi unaoendelea uteuzi wa kiasili kupitia magonjwa katik idadi ya binadamu
uchambuzi wa genome hela na uhusiano wa usahihi gwa ni njia ya nguvu kwa ajili ya kuchunguza urithi wa kinga dhidi ya maambukizi na magonjwa mengine
uchambuzi mbili wa kujitotegemea wa uhusiano wa gwa na malaria kali ya falsiiparumu katika waafrika umefanywa moja na kundi la malariagen katika idadi ya watu ya gambia na wa pili na rolf horstmann taasisi ya udaktari wa eneo za tropkali ya bernhard nocht hamburg na wenzake juu ya idadi ya watu ya ghana
katika hali zote mbili ishara tu ya uhusiano uliyofikia kwa kiwango muhimu genome pana ilikuwa na sehemu ya hbb iliyoandikisha mlolongo wa bwa homoglobilini ambayo si ya kawaida katika hbs
hii haimaanishi kwamba hbs ni jeni ya kipekee inayodhibitisha kinga ya kaisili ya malaria falsiparamu kuna uwezekano wa jeni nyingi za aina hii jeni inayotia madhara ya nguvu zaidi ambayo huathiri jutambuzi na gwa kwa sababu ya kiwango cha chini cha uhusiano usiokuwa sawa miongoni mwa watu wa afrika
hata hivyo uhusiana sawa wa gwa katika makundi mawili ya watu ni ushahidi wa nguvu kwamba jeni moja inayodhibiti kinga asili dhidi ya malaria ya falsiparamu amabayo huaunda hbs
njia ya utendakazi ambayo erithrositi zilizo na himoglobini isiyo ya kawaida au upungufu wa g pd kwa kiasi huw aimelindwa dhidi ya maambukizi ya p
 falciparum haijaeleweka vikamilifu ingawa hakujakuwepo na ukosefu wa mapendekezo
wakati wa hatua ya ugavi wa kizingo wa damu vimelea vya malaria huwa na kiwango cha juu cha matumizi ya oksijeni hutumia kiasi kikubwa cha himoglobini
inawezekana kwamba hbs katika vilengelenge vya endokritiki haina oksijeni hupolimisha na ni hafifu kuyeyuka mwilini
katika seli nyekundu zenye himoglobini isiyo ya kawaida au mabazo zina upungufu wa g pd chemebe za oksijeni hutolew na vimelea vya malaria husukutua nguvu zaidi za oksijeni
waandishi hawa wamependekeza vkuwa shughuli hii ya utendakazi ina uwezekano wa kutokea mapema katika seli nyekundi zisizo za kawaida na zile zilizo za kawaida hivyo basi kuzuia uzidishaji wa zile za zamani
kwa kuongezea ufunganishaji wa seli za mundu seli zenye vimelea hadi zile za endotheliali ni hupunguzwa kwa sababu ya kuonyesha kwa ubadilishwaji wa p
falciparum erithrositi ya ngozi ya protini pfmp 
protini hii huwa na kishikizi cha chembe muhimu cha protini na yenye nguvu zaidi za sehemu ya juuu ya seli
wakati wa hatua za mwisho za uzalishaji wa vimelea katika seli nyekundu zimeshikanishwa na veno za endothelliamu na uzuiaji wa uhusiano huu unaweza kufinyilia unakili wa seli
mojawapo ya nmaendeleo ya kuvutia sana katika sayansi ya matibabu katika miongo michache iliyopita imekuwa ni ufafanuzi wa mifumo inayojitia katika kinga asili
sitokini zinazotolewa wa itikio la kinga ulizozaliwa nayo ni miongoni mwa visimuzi vya utendakazi wa kinga tohozi
kingamwili hutia viungo zaidi au madhara ya sinaji yenye mfumo wa utendakazi wa kinga asili anayaozaliwa nayo mtu
makundi ya hbs yasiyodhabiti ya ukanda wa ambayo ni kiungo kikuu katika protini za seli nyekundu kingamwili huyatambua makundi haya na kuharakisha uondoaji wake na seli za fagositiki
protini za ukanda wa zilizo pamoja na zilizoambatanishwa na kingamwili huanzisha vijazio na kujaliza vipande vipande vya c ambavyo ni opsonini inayotambuliwa na kipokezi kijazi cha cr kwenye seli za fagositi
utafiti wa makundi ya watu umeonyesha kwamba athari ya kinga ya hali ya mundu seli dhidi ya malaria ya falsiparumu inayohusisha uunganishaji wa matokeo ya kinga tohozi na pia kinga asili kwa kimelea cha malaria hivyo kuonyesha matarajio ya mabadiliko kutoka kinga asili hadi kinga asili
ulinganifu wa jinotipi mbalimbali katika eneo la afrika ambapo pana uteuzi mkali wa malaria ulikadiriwa na anthony allison katika mwaka wa 
katika kundi la watu la baamba linaloishi katika eneo la msitu la semlik magharibi mwa uganda matukio ya heterozigoti ya mundu seli as ni inayomaanisha kuwa matukio ya jeni ya mundu seli ni 
 na 
 ya watoto waliozaliwa wana homozaigoti ya ss
kama utokeaji wa heterozaigoti ni 
 utukiaji wa jeni ya mundu seli q unaweza kuhesabiwa kwa mbinu ya kusawazisha ya hardy weinberg ambayo ni q q 
 ambapo q 
 na q ni utukiaji wa homozaigoti za mundu seli ambazo ni 
ni wazo nzuri kuwa mpaka wakati ambapo matibabu ya kisasa yaliaza kupatikana robo tatu ya watu wenye homozaigoti ya ss walishindwa kuzaa
kusawazisha upoteaji huu wa jeni za mundu seli mabadiliko ya jeni ya kiwango cha 
 kwa kila jeni kwa kila kizazi kungekuwa muhimu
hii ni kama mara juu zaidi kuliko viwango vya mabadiliko ya jeni yakipimwa kwa drosophila na viumbe wengine na juu zaidi kuliko ilivyorekodiwa katika sehemu za mundu kiini miongoni mwa waafrika
ili kusawazisha polimofisimu anthony allison alikadiria kuwa ulinganifu wa heterozaigoti za as ungelazimika kuwa mara 
 zaidi kuliko ule wa homozaigoti za kawaida
uchanganuzi wa baadaye wa takwimu kuhusu wale waliofaulu kuishi ulionyesha matokeo sawa pakiwa na mabadiliko kiasi kutoka sehemu moja hadi nyingine
miongoni mwa wagambia ilikadiriwa kuwa walio na heterozaigoti ya as wana kinga ya dhidi ya upungufu mkubwa wa damu na malaria ya kurukwa na kichwa yanayohusishwa na p
falciparum ilhali miongoni mwa makundi ya waluo wa kenya inakadiriwa kuwa wenye heterozaigoti ya as wana kinga ya dhidi ya ukosefu mkubwa wa damu unaotokana na malaria
tofauti hizi zinadhihirisha kiwango cha kuambukizwa kwa malaria ya p
falciparum kutoka eneo moja hadi jingine na msimu mmoja hadi mwingine hivyo basi hesabu za ulinganifu zitatofautiana pia
kwa wakazi wengi wa afrika utokeaji wa as ni kama na ulinganifu wa kiwango cha juu zaidi ya wale walio na himoglobini ya kawaida ya mpangilio wa inatosha kuzalisha polimofisimu yenye uthabiti
athari za uwekaji tarehe wa uteuzi unaowiana malaria
anthony allison alitumia makadirio ya ulinganifu yaliyo kwenye grafu kuhesabu muda ambao ungechukuliwa na jeni iliyobadilika upya ya mundu kiini kuongeza kwa utokeaji kundi la watu na kupata uthabiti ulio sawa
chini ya hali kali za uteuzi wa malariia utokeaji wa jeni ya mundu kiini inaweza kupata kiwango cha msawazo katika vizazi vinavyakaribiana kidogo zaidi ya miaka 
chini ya hali iliyo chini ya uteuzi wa malaria uteuzi faida ya homozigoti huwa ya chini na polimofizinu ya udhabiti inayokaribia ya wabebeji wa as kama inavyotambuliwa kwa kawaida katika afrika itaweza kupatikana katika karibu miaka 
kama uteuzi wa malaria ni legevu utokeaji wa jeni ya mundu kiini utapunguka kwa kiasi kikubwa
hii imetokes katika kundi la watu la wamerikani wenye asili ya kiafrika huko usa lakini kiwango cha kuanguka hakijulikani kwa sababu ya uwekaji rekodi wa kundi hili la watu wenye asili ya kiafrika uliotawanyika na hafifu na pia mchnganyiko huko marekani na wahamiaji wenye asili zingine
mwandamano wa genome za binadamu unaweza kutumika bali si tu kwa kuchunguza madhara ya uteuzi wa asili lakini pia kupata taarifa kuhusu jinsi imetokea hivi majuzi
kwanza haplotipi zilizo katika eneo la riba hutambuliwa haplotipi msingi
kisha umri wa kila haplotipi msingi hutathminiwa kwa uharibifu wa muungano wake kwenye aleli katika umbali mbalimbali kutoka kutika kwaeneo maalimu kama ilivyopimwa na haplotipi iliyotandwa yenye uhozigoti ehh
haplotipi msingi zenye kiwago kisicho cha kawaida cha juu sana cha ehh pia vile kundi la watu lenye uenezaji mkubwa huonyesha kuwepo kwa mabadiliko ya jeni amabayo yaliyoibuka na kujitokeza katika kundi la jeni kwa kasi zaidi kuliko ilivyotarajiwa kwa kuachana kusiko na utaratibu
wakati mbinu hii ilitumika kwa eneo maalumu la g pd ushahidi muhimu wa uteuzi ulipatikana
mtihani wa uunganisho usio na usawa ulitumika kukadiria tarehe ya asili ya jeni iliyobadilishwa ya g pd iliyotoa kinga ambao ulitoa tarakimu ya karibu miaka 
haplotipi za aina tofauti na yenye uhusiaono usio na usahihi ukititumia data ya makrosatelaiti ilikuwa hapo awali imetumiwa na tishkoff na wenzake kukadiria tarehe ya asili ya aina tofauti za g pd
tafiti kuhusu mabadiliko ya jenomu na maendeleo ya kukua ya p
falciparum huonyesha kuwa yalizuka kati ya miaka na iliyopita
tarehe hizi zinasadifiana na kuenea kwa kilimo katika kipindi cha miaka iliyopita ambacho kiliongeza wiani wa watu kufyekwa kwa misitu na kuzuka kwa miji karibu na vidimbwi wazi vya maji
hali hizi huwa chanya kwa uzalishaji wa mbu aina ya anopheles na kuambukizwa kwa malaria
mabadiliko ya ghafla ya utaratibu wa kijamii ya binadamu tangu mwanzo wa nyakati za niolithiki yamekuwa na athari wazi na sawa kuhusu uambukizaji wa magonjwa ambukizi na haya kwa upande mwingine yamekuwa na athari baguzi kwa jeni za binadamu na kuacha ishara zake kwenye jenomu ya binadamu
sababu za kimaumbile zinazoathiri kinga za kufanyizwa dhidi ya malaria
matokeo ya kinga zinazotokana na kiini na zile humoro huthibiti uzalishaji wa vimelea vya malaria na sitokini nyingi huchangia katika namna ugonjwa wa malaria unavyokua na pia namna ya kukabiliana na maambukizi
si ajabu kwamba masomo ya maumbile yamebainisha maeneo mbalimbali maalum yenye uhusiano na hali kali ya malaria
kwa mfano polimofizimu katika eneo maalum la hla ambayo hubadili protini ambazo hushiriki katika mawasilisho ya antijeni huathiri mwenendo wa malaria
katika afrika magharibi aina ya hla antijeni hla bw na aina ya hla ii haplotipi drb oz dqb huwa zinahusishwa kipekee na kinga dhidi ya malaria kali
hata hivyo uhusiano wa hla hutofautiana kutegemea viambajengo vya kimaumbile ya kimelea cha polimofizimu cha malaria ambavyo hutofautiana katika maeneo tofauti ya kijiografia
baadhi ya michango ya awali ya kinga ya asili kwa maambukizi ya wanyama wenye mifupa wakiwemo binadamu kama ilivyoelezwa kwa muhtasari katika jedwali 
mifano ya kinga asili iliyothibitiwa na jeni dhidi ya visababishi vya maambukizi au utambuzi wa matokeo yao
ni muhimu kutambua kwamba mbili ya tafiti za kwanza zilihusu malaria
intaferoni za aina ya na mfumo wa utendajikazi wao imechanganuliwa kwa utendeti kwa mbinu za kijenetiki na nyinginezo
tafiti za zamani juu ya kipokezi cha drosophila zilienezwa kwa haraka kwa vipokezi vya aina ya toll kwa wanyama wa kunyonyesha na kisha kwa vipokezi vingine vinavyotambua ruwaza ambazo huwa na majukumu muhimu katika kinga ya asili na usisimuaji wake wa kinga tohozi
uthibiti wa kijenetiki wa kinga asili na kinga tohozi ni taaluma pana na inayostawi
hata hivyo michango ya mwanzo kuhusu malaria inabaki kuwa kama mifano ya zamani ya uzuiaji wa asili ambayo imehimili mabadiliko ya wakati
kwa the band formerly known as depoprovera tazama depo band
depot medroxyprogesterone acetate dmpa ni njia ya homoni ya kukinga mimba iliyo na projesteroni pekee inayodumu kwa muda mrefu na huweza kuondolewa mwilini ambayo hudungwa kila baada ya miezi 
ni mchanganyiko mzito wa sindano ya depoti ya pregnane hydroxyprogesteroni iliyotolewa kwa progestini ya medroksiprogesteroni acetate
depo subq provera ambayo pia hutengenezwa na pfizer ni jina la kibiashara la mg ya mchanganyiko mzito wa medroxyprogesterone acetate
inajumuisha asilimia ya homoni inayopatikana katika sindano ya depo provera asili
inatumiwa kwa kudunga sindano chini ya ngozi ambayo huweza kusababisha maumivu kidogo
dawa hiyo lazima idungwe ndani ya paja au kwenye tumbo mara nne kwa mwaka na hutoa kinga ya haraka dhidi ya kupata mimba kuanzia wakati inapodungwa mara ya kwanza
iliidhinishwa nchini marekani na fda kwa ajili ya matumizi ya kuzuia mimba mnamo desemba mwaka wa na kwa ajili ya kudhibiti maumivu yanayohusiana na endometriosisi tarehe machi mwaka wa 
utaratibu wa utekelezaji wa dawa za kupanga uzazi zilizo na progosteroni pekee hutegemea shughuli za progestogeni na kipimo
dozi ya juu ya dawa kukinga mimba mimba zilizo na progesteroni pekee kama vile sindano ya dmpa huzuia kukua kwa unyweleo na kuzuia kukua kwa yai kama mfumo wao msingi wa utendajikazi
progestogeni hupunguza kupigapiga moyo mara kwa mara ya homoni inayotoa gonadotropini gnrh inayotolewa na hipothalamasi ambayo hupunguza kutolewa kwa homoni ya kusisimua kinyweleo fsh na homoni ya kulutenaizi lh inayotolewa na pituitari ya nje
viwango vilivyoshuka vya fsh huzuia maendeleo ya kinyweleo kuzuia kuongezeka kwa viwango vya estradioli
majibu hasi ya progesteroni na ukosefu wa matokeo chanya ya estrogeni juu ya kutolewa kwa lh huzuia kuongezeka kwa lh
udhibiti dhidi ya ukuaji wa kinyweleo na ukosefu wa kuongezeka kwa lh huzuia utoaji na ukuaji wa mbegu ya mwanamke
kitendo cha sekondari cha utendakazi wa dawa za kukinga mimba zilizo na progestogeni ni kuzuia manii kupita kutokana na mabadiliko kwenye makamasi ya seviksi
uzuiaji wa utendakazi wa yai la kike wakati wa matumizi ya dmpa husababisha endometriamu kuwa nyembamba na atropiki
mabadiliko haya katika endometriamu yanaweza kinadharia kuzuia uwezo wa kupata mimba
hata hivyo kwa vile dmpa ina ufanisi mkubwa katika kuzuia utoaji wa yai la kike na kupenya kwa manii uwezekano wa kupata mimba ni mdogo zaidi
hakuna data inayopatikana inayochangia kutopata kwa mimba kama mfumo wa utekelezaji wa dmpa
matokeo ya viwango vya kutofaulu kwa mwaka wa kwanza ya kipimo cha pearl ya wanawake waliotumia depo subq katika majaribioa matatu ya kiliniki yalikuwa ni na na kipimo cha wastani cha 
kiwangao cha kutofaulu cha mwaka wa kwanza kwa wanawake waliotumia depo provera katika uchunguzi mmoja uliofuata kilikuwa ni 
kiwango cha matokeo cha matumizi sahihi cha trussell cha kutofaulu kwa mwaka wa kwanza kwa depo provera ni kipimo cha wastani cha kutofaulu katika majaribio saba ya kliniki 
kabla ya mwaka wa kiwango cha trusell cha kutofaulu cha matumizi ya kawaida cha depo provera kilikuwa sawa na kile chake cha kutofaulu cha matumizi sahihi 
kwa vile norplant na paragard haikubali wigo kwa makosa ya mtumizi viwango vyao vya juu zaidi vya kutofaulu vya mwaka wa vya nsfg vilichangiwa na trussell kwa kutoa habari zaidi wakati wa kupata mimba hivyo kuelekea kuzaa
depo provera inaweza kutumiwa na mama wanaonyonyesha
kutokwa na damu nyingi inawezekana kama amepewa kipindi kinachofuata tu baada ya kuzaa na ni bora kuchelewa hadi wiki ya sita baada ya kuzaa
inaweza kutumika katika siku tano kama hakuna kunyonyesha
utafiti ulionyesha hakuna tofauti kubwa katika uzito wa kuzaliwa au matukio ya kasoro za kuzaliwa na hakuna ubadilishaji muhimu wa kinga mwili kwa magonjwa ya kuambukiza yanayosabibishwa na maziwa ya matiti yaliyo na dmpa kikundi kidogo cha watoto ambao mama wao walianza kutumia depo provera siku mbili baada ya kuzaa walikuwa na kiwango cha juu cha kwenda kwa daktari kwa ajili ya magonjwa ya kuambukiza wakati wa mwaka wa kwanza wa maisha yao
utafiti mkubwa wa muda mrefu na kufuatilia ulihitimisha kuwa matumizi ya dmpa wakati wa ujauzito au kunyonyesha hayana athari kubwa kwa ukuaji wa muda mrefu na maendeleo ya watoto
utafiti huu pia ulibainisha kuwa watoto wenye mfiduo wa dmpa wakati wa ujauzito na kunyonyeshwa walikuwa na hatari ya uwezekano wa kupata urefu mdogo usio wa kawaida lakini hiyo baada ya marekebisho kwa sababu za kijamii na kiuchumi zinazosababishwa na kupunguka kwa mitindo mbalimbali hakukuwa na kuongeza kwa hatari ya ukuaji wa utendaji miongoni mwa watoto ambao wamepapishwa kwa dmpa
utafiti huo pia ulibainisha kuwa madhara ya mfiduo kwa dmpa wakati wa kubalehe yanahitaji utafiti zaidi kwa hivyo watoto wachache wa umri wa miaka zaidi ya walichunguzwa
shirika la afya duniani who vigezo vya matumizi ya dawa za kukinga mimba na rcog kitivo cha kupanga uzazi na afya ya uzazi ffprhc uingereza udaktari kriteria na vigezo vya matumizi ya dawa za kukinga mimba inaorodhesha zifauatazo kama hali pale ambapo matumizi ya depo provera hayapendekezwi au hayapaswi kutumiwa kwa sababu ya hatari za kiafya zisizokublika au kwa sababu hatari haijaonyeshwa
hali ambazo hatari za kinadharia au zilizoshuhudiwa kwa kawaida huwa na manufaa zaidi kuliko matumizi ya depo provera hali ambazo zinawasilisha madhara ya kiafya yasiyokubalika kama depo provera ina tumika hali ambazo matumizi ya depo provera hayajaonyeshwa na ni lazima yasianzishwe ingawa kwa muda mrefu imekujulikana kuwa depo provera husababisha upoteaji mifupa hivi karibuni imegunduliwa kwamba athari za osteoporotiki ya sindano hukua zaidi kwa muda mrefu wakati depo provera inatumiwa kwa muda mrefu inaweza kukaa kwa muda mrefu baada ya sindano kusimamishwa au inaweza pia kutorudi katika hali ya awali
kwa sababu hizi tarehe novemba shirika la utawala la marekani la chakula na dawa na pfizer walikubaliana kuweka onyo muhimu juu ya label ya provera
hata hivyo shirika la afya duniani who linashauri kwamba matumizi ya depo provera hayapaswi kukatazwa
haijulikani wazi iwapo kupoteza kwa uzitolinganifu wa mfupa unahusishwa na matumizi ya depo provera unaweza kurudishwa katika hali ya kawaida na kama ndivyo kiasi gani hasa
uchunguzi tatu umependekeza kuwa hasara ya mfupa yaweza kurekebishwa baada ya kukomesha matumizi ya depo provera
uchunguzi mwingine umependekeza kuwa athari za matumizi ya miaka ya mwakamke aliyeacha kuzaa hasa upoteaji wa uzitolinganifu wa mfupa ni ndogo labda kwa sababu watumiaji wa depo hudhihirisha hasara ya chini ya mfupa katika miaka yao ikiwa wamemaliza kuzaa
matumizi baada ya kilele cha molekuli wa mifupa huhusishwa na kuongeza kwa matokeo ya mifupa lakini hakuna upungufu katika wiani wa madini ya mifupa
hata hivyo kufikia mwaka wa hakuna utafiti ambao umechunguza hatari ya mifupa ya ndani moja kwa moja kwa wanawake ambao wamemaliza umri wa kuzaa ambao wametumia depo provera kwa hiyo hatari haijulikani
pfizer na fda wamependekeza kwamba depo provera isitumiwe kwa zaidi ya miaka miwili isipokuwa kama hakuna njia mbadala ya kupanga uzazi kutokana na wasiwasi juu ya kupoteza mifupa
hata hivyo kamati ya mwaka wa kuhusu pendekezo kutoka kwa kamati ya madaktari wa ukunga na magonjwa ya wanawake ya marekani acog walishauri watoa huduma ya afya kuhusu kupoteza kwa wiani wa madini madini wiani lazima au komesha kupewa au muendelezo wa depo provera zaidi ya miaka ya kutumia
katika majaribio makubwa ya kimatibabu ya depo provera madhara yenye athari sana yaliyoripotiwa mara nyingi ambayo yanaweza au ikutoweza kuhusishwa na matumizi ya depo provera yalikuwa kutokuwa na mpangilio mwafaka kuhusu hedhi damu au kukosa hedhi kabisa amenorrhea maumivu au usumbufu wa tumbo mabadiliko ya uzito kuumwa na kichwa asthenia udhaifu au uchovu na woga
mengine madahara yenye athari ndogo ambayo hayakuripotiwa mara kwa mara yameanishwa katika karatasi ya maelezo ya mtumizi na daktari habari kwa ajili ya depo provera
depo provera pia hutumiwa na wahalifu wa kingono wa kiume kama aina ya kutoa mapumbu ya kemikalikwani ina athari ya kubwa kabisa kupunguza ari ya miongoni mwa wanaume
utata juu ya idhini ya depo provera nchini marekani
kulikuwa kwa muda mrefu historia ya utata kuhusu idhini ya depo provera na shirika tawala la chakula na dawa marekani
mtengenezaji asilia upjohn aliandika mara kadha ili kupata idhini
kamati ya ushauri ya fda kwa umojo ilipendekeza kupitishwa katika na kama walivyofanya wafanyikazi wenye taaluma ya udaktari wa fda lakini fda iliendelea kukataa kutoa kibali
hatimaye tarehe oktoba fda ilipitisha depo provera ambayo ilikuwa kwisha tumiwa na wanawake zaidi ya milioni tangu mwaka wa iliidhinishawa na ilikuwa natumiwa na karibu ya milioni karibu katika nchi zaidi ya ikiwa ni pamoja na uingereza ufaransa ujerumani uswisi thailand new zealand na indonesia
kinga ni neno la kibiolojia linaloelezea hali ya kuwa na kingamwili za kibiolojia za kutosha kuzuia maambukizi ugonjwa au uvamizi wa kibiolojia usiotakiwa
kinga inahusisha vijenzi mahususi na visivyo mahususi
vijenzi vingine vya mfumo wa kinga hujitohoa kwa kila ugonjwa vinavyokabiliana nao na vinaweza kuzalisha kinga maalum kwa visababishi magonjwa
kinga tohozi mara nyingi hugawanywa katika aina mbili kuu kulingana na jinsi kinga ilivyoletwa
kinga inayopatikana kwa asili na inayopatikana kwa kughushi zinaweza kugawanywa zaidi kutegemea na kama kinga imesababishwa katika kimelea au ilihamishwa kimyakimya kutoka kwa kimelea mwenye kingamaradhi
kinga tulivu inapatikana kwa njia ya uhamisho wa kingamwili au seli za zilizoamilishwa kutoka kwa kimelea mwenye kingamaradhi na inadumu muda mfupi kwa kawaida inadumu miezi michache tu lakini kinga tendi husababishwa katika kimelea mwenyewe na antijeni na hudumu muda mrefu zaidi wakati mwingine kwa maisha
mchoro ulio hapa chini unafanya muhtasari wa migawanyiko hii ya kinga
mgawanyiko zaidi wa kinga tohozi unajulikana kwa seli husika kinga katika ugiligili ni kipengele cha kinga kinachoibuliwa na kingamwili zilizonyunyizwa wakati ambapo ulinzi unaotolewa na kinga iliyoibuliwa na seli inahusisha limfosaiti t pekee
kinga katika ugiligili iko hai wakati kiumbehai kinazalisha kingamwili zake mwenyewe na tulivu wakati kingamwili zinahamishwa kati ya watu binafsi
vile vile kinga iliyoibuliwa na seli ni hai wakati seli t za kiumbehai zimechangamshwa na tulivu wakati seli zinatoka kwa kiumbehai mwingine
mtazamo wa zamani za kale wa ugonjwa ni kwamba ulitokana na nguvu zisizo za kawaida na kwamba ugonjwa ulikuwa ni aina ya adhabu ya tambiko kwa matendo mabaya au mawazo maovu inayoletwa kwa nafsi na miungu au na maadui wa mtu
kati ya wakati wa hippokrates na karne ya wakati misingi ya mbinu ya kisayansi iliwekwa magonjwa yalihusishwa na mabadiliko au kutolingana katika moja ya giligili nne damu kohozi nyongo njano au nyongo nyeusi
nadharia ya miasma iliyosema kwamba magonjwa kama vile kipindupindu au tauni nyeusi yalisababishwa na miasma aina hatari ya hewa mbaya ilikuwa maarufu wakati huo
ikiwa mtu angefichuliwa kwa miasma angeweza kupata ugonjwa
neno la kisasa kinga linachimbuka kutoka kwa la kilatini immunis lenye maana ya msamaha kutoka kwa huduma ya kijeshi malipo ya kodi au huduma nyingine za umma
kwa maana hakuna mtu aliyepata ugonjwa mara ya pili au si kwa matokeo mbaya
neno wenye kingamaradhi pia hupatikana katika shairi la kishujaa pharsalia lililoandikwa mnamo bc na mshairi marcus annaeus lucanus kuelezea upinzani wa kabila la afrika kaskazini kwa sumu ya nyoka
maelezo ya kwanza ya kiafya ya kinga ambayo yalitokana na kiumbehai maalum mwenye kusababisha ugonjwa huenda ni kitab fi al jadari wa al hasbah tasnifu juu ya ndui na surua ilitafsiriwa yaliyoandikwa na daktari wa kiislamu al razi katika karne ya 
katika tasnifu al razi anaeleza wasilisho la kiafya la ndui na surua na anaendelea kuonyesha kwamba ufichuo kwa vikolezo hivi maalum kufikia kinga ya kudumu ingawa si kutumia muda
hata hivyo ni nadharia ya viini maradhi ya ugonjwa ya louis pasteur iliyoiruhusu sayansi mpya ya elimu ya kingamaradhi kuweza kueleza jinsi ugonjwa unasababishwa na bakteria na jinsi kufuatia maambukizo mwili wa binadamu ulipata uwezo wa kupinga maambukizo zaidi
matibabu hai ya maradhi kwa njia ya kuanzisha kuimarisha au kuzuia mwitikio wa kingamwili huenda yalianza na mithridates vi wa pontus
kusababisha kinga tendi kwa sumu ya nyoka alipendekeza utumizi wa mbinu sawa na tiba ya kisasa ya majimaji ya damu yaliyotolewa sumu kwa kunywa damu ya wanyama waliokula nyoka wenye sumu
kulingana na jean de maleissye mithridates aliamini kuwa wanyama waliokula nyoka wenye sumu walipata nguvu za kuondoa jinsi ya sumu ya dutu ndani ya miili yao na damu yao ni lazima iwe na vijenzi vya sumu ya nyoka vilivyopunguzwa au kugeuzwa
kitendo cha vijenzi hivyo kinaweza kuwa kuimarisha mwili kuipinga sumu badala ya kugandamiza athari za sumu
mithridates alitoa hoja kwamba kwa kunywa damu ya wanyama hawa angepata upinzani sawa kwa sumu ya nyoka kama wanyama wanaokula nyoka hao
vile vile alitaka kujishupaza dhidi ya sumu na alikunywa vipimo vya dawa vya kukaribia kusababisha mauti kila siku kujenga stahamala
inasemekana kuwa mithridates pia alitengeneza kimaliza sumu cha hali zote kumlinda kutokana na sumu zote duniani
kwa karibu miaka sumu zilidhaniwa kuwa sababu ya karibu ya ugonjwa na mchanganyiko changamani wa viungo uitwao mithridati ulitumika kutibu kuathiriwa na sumu wakati wa mvuvumko
toleo la kisasa la tiba hii theriacum andromachi lilitumiwa hadi karne ya 
mwaka wa emile roux na alexandre yersin walitenga sumu ya dondakoo na baada ya ugunduzi wa wa behring na kitasato wa kinga inayotokana na antitoksini dhidi ya dondakoo na pepopunda antitoksini ikawa fanikio kuu la kwanza la elimu ya kingamaradhi ya kisasa
ulaya kusimika kwa kinga tendi kulijitokeza katika jaribio la kudhibiti ndui
chanjo hata hivyo ilikuwepo katika aina mbalimbali kwa angalau miaka elfu moja
matumizi ya kwanza ya chanjo hayajulikani hata hivyo mnamo ad wachina walianza kufanya majaribio ya aina ya chanjo kwa kukausha na kuvuta poda inayotokana na maganda ya vidonda vya ndui
mnamo karne ya kumi na tano huko uhindi himaya ya ottoman na afrika mashariki utaratibu wa kuchanja na virusi vya ndui ili kupata kinga dhidi ya ugonjwa huo kudukiza ngozi na nyenzo za poda zinazotokana na maganda ya ndui kukawa kawaida
kuchanja na virusi vya ndui ili kupata kinga dhidi ya ugonjwa huo kuliletwa magharibi mapema karne ya na bibi maria wortley montagu
mwaka wa edward jenner alianzisha utaratibu salama zaidi wa kuchanja na virusi vya ndui ya ng ombe virusi visivyo vya kufisha ambavyo vilisababisha kinga kwa ndui
mafanikio na ridhaa ya jumla ya utaratibu wa jenner baadaye yalisababisha hali jumla ya chanjo iliyoendelezwa na pasteur na wengine karibu na mwisho wa karne ya 
kinga tulivu ni uhamisho wa kinga tendi katika hali ya kingamwili za kutungua kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine
kinga tulivu hutumika wakati kuna hatari kubwa ya maambukizi na wakati usiotosha kwa mwili kukuza kinga yake au kupunguza dalili za magonjwa yanayoendelea au ya kukandamiza kinga
kinga tulivu hutoa ulinzi mara moja lakini mwili haukuzi kumbukumbu kwa hivyo ya mgonjwa yuko katika hatari ya kuambukizwa na kisababishi magonjwa sawa baadaye
kinga tulivu ya uzazi ni aina ya kinga tulivu ya asili na inahusu kinga iliyoibuliwa na kingamwili iliyowasilishwa kwa kijusi mamake wakati wa ujauzito
kingamwili za uzazi matab huwasilishwa kupitia kwa kondo hadi kwa kijusi kupitia kipokezi cha fcrn kwenye seli za kondo
hii hutokea katika mwezi wa tatu wa kipindi cha ujauzito
igg imunoglobulini ndio isotaipu pekee ya kingamwili inayoweza kupitia kwa kupitisha kwa kondo
kinga tulivu pia hutolewa kupitia uhamisho wa kingamwili za iga immunoglobulini a zinazopatikana katika maziwa ya mama zinazohamishwa hadi kwa matumbo ya mtoto kulinda dhidi ya maambukizi ya bakteria hadi mtoto atakapoweza kusanisi kingamwili zake mwenyewe
kinga tulivu inayopatikana kwa kughushi ni kingamardhi ya muda mfupi inayosababishwa na uhamisho wa kingamwili ambayo inaweza kutolewa katika aina mbalimbali kama plazma ya damu ya binadamu au ya mnyama kama immunoglobulini iliyochangwa kwa matumizi ya ndani ya mshipa ivig au ya ndani ya misuli ig na kama kingamwili za monoklonali mab
uhamisho tulivu hutumika kukinga katika kesi za magonjwa ya ukosefu wa kinga mwilini kama vile haipogamaglobulinemia
inatumika pia katika matibabu ya aina mbalimbali za maambukizi hatari na kutibu kuathiriwa na sumu
kinga inayotokana na kingamaradhi tulivu hudumu kwa muda mfupi tu na pia kuna uwezukano wa hatari ya athari za wepesi kupita kiasi kuhisi na ugonjwa unaotokana na mwili kukataa majimaji ya damu kutoka nje hasa kutoka kwa gama globulini ya asili isiyo ya binadamu
kuingiza kinga tulivu kwa kughushi kumetumika kwa zaidi ya karne moja kutibu magonjwa ya kuambukiza na kabla ya majilio ya viua vijasumu mara nyingi yalikuwa matibabu pekee maalumu kwa maambukizi fulani
tiba ya immunoglobulini iliendelea kuwa tiba ya mstari wa kwanza katika matibabu ya magonjwa hatari ya kupumua hadi miaka ya hata baada ya kuanzishwa kwa viua vijasumu vya salfonamidi
uhamisho tulivu au wa kupanga wa kinga iliyoibuliwa na chembe unatendeka kwa uhamisho wa chembe zilizohisishwa au zilizoamilishwa kutoka kwa mtu mmoja hadi ndani ya mwingine
hautumiki sana kwa binadamu kwa sababu unahitaji changizi wenye tishu patanifu sawa na mara nyingi ni vigumu kuwapata
katika changizi wasiopatana aina hii ya uhamisho ina hatari kubwa ya ugonjwa unaosababishwa na kutolingana kwa seli iliyobandikwa na iliyokuwemo
hata hivyo umetumiwa kutibu magonjwa kadhaa ikiwa ni pamoja na aina fulani za saratani na ukosefu wa kinga mwilini
aina hii ya uhamisho hutofautiana na upandikizi uboho ambapo seli za shina zenye uwezo wa kujitengeneza upya zisizotofautishwa huhamishwa
wakati seli na seli zinapoamilishwa na kisababishi magonjwa seli na seli za husitawi
katika maisha yote ya mnyama seli hizi za kumbukumbu zitakumbuka kila kisababishi magonjwa maalum zilizo kabiliana nacho na zina uwezo wa kuweka ulinzi mkali ikiwa kisababishi magonjwa hicho kitaonekana tena
aina hii ya kinga ni hai na ya kupanga kwa sababu mfumo wa kinga wa mwili hujiandaa kwa changamoto za baadaye
wakati mwingi kinga tendi huhusisha vipengele vya kuibuliwa na seli na vya ugiligili vya kinga pamoja na pembejeo kutoka mfumo asili wa kinga
mfumo asili upo tangu kuzaliwa na humlinda mtu kutoka kwa visababishi magonjwa bila kujali uzoefu ilhali kinga ya kupanga hutokea tu baada ya kuambukizwa au chanjo na hivyo hupatikana wakati wa maisha
kinga tendi ya kimaumbile hutokea wakati mtu anafichuliwa kwa kisababishi magonjwa hai na anakuza mwitikio wa msingi wa kinga unaosababisha kumbukumbu ya kinga
aina hii ya kinga ni ya kimaumbile kwa sababu haisababishwi na dhihiriko la kimaksudi
matatizo mengi ya kazi ya mfumo wa kinga yanaweza kuathiri uumbaji wa kinga tendi kama vile ukosefu wa kinga mwilini inayopatikana na ya kuzaliwa na uzuiaji wa mwitikio wa kingamwili
kinga tendi inayopatikana kwa kughushi inaweza kusababishwa na chanjo dutu iliyo na antijeni
chanjo huchangamsha mwitiko wa msingi dhidi ya antijeni bila kusababisha dalili za ugonjwa huo
neno kuchanja liliundwa na edward jenner na lilitoholewa na louis pasteur kwa kazi yake tangulizi katika kuchanja
mbinu iliyotumiwa na pasteur ilihusu kutibu vikolezo vya kuambukiza kwa magonjwa hayo na hivyo vilipoteza uwezo wa kusababisha ugonjwa hatari
pasteur alichukua jina chanjo kama jina tambulishi kwa heshima ya ugunduzi wa jenner ambalo kazi ya pasteur ilitumia kama msingi
mwaka wa wabavaria walikuwa kundi la kwanza kuwataka makuruta wake wa kijeshi kuchanjwa dhidi ya ndui kwa sababu kueneza kwa ndui kulihusishwa na mapambano
baadaye utaratibu wa chanjo uliongezeka kwa sababu ya kuenea kwa vita
chanjo nyingi hutolewa kwa udungaji sindano chini ya ngozi kwa sababu haifyonzwi kwa urahisi kupitia kwa matumbo
chanjo hai iliyopunguzwa ya polio na baadhi ya chanjo za homa ya matumbo na kipindupindu hutolewa kwa kinywa ili kutoa kinga iliyo kwenye matumbo
kwa mujibu wa mwongozo wa kisasa wa utambuzi na takwimu ya matatizo ya akili dsm iv utegemezi wa vileo unafafanuliwa kama utegemezi wa kileo unaweza kutambulliwa kwa utegemezi wa kimwili ushahidi wa kuzoea au kuacha au bila utegemezi wa kimwili
dhana yenye ukuruba ya utegemeaji wa dawa za kulevya ina fafanuzi nyingi tofauti
baadhi ya waandishi kwa kweli hutoa maana sawa kwa dawa za kulevya na utegemeaji wa vileo wengine kwa mfano hutoa ufafanuzi finyu kwa dawa za kulevya ambao hutenga dawa zisizo na ushahidi wa kuzoeleka au dalili za kuacha
utegemezi wa dawa za kulevya ni hali ya kuugua au isiyo ya kawaida ambayo hutokana na matumizi ya dawa ya mara kwa mara
mwongozo wa utambuzi na takwimu ya matatizo ya akili dsm iv imebainisha hatua tatu za utegemezi wa dawa za kulevya kujihusisha kutarajia unywaji ulevi na kuacha athari mbaya
sifa za hatua hizi hudhihirika mtawalia kila mahali kwa utashi wa mara kwa mara na ujihusishaji na kutafuta vileo matumizi zaidi ya vileo kuliko inavyohitajika kufikia madhara ya kulevya na kufikia uzoelevu dalili za kujiondoa na upungufu wa motisha kwa shughuli za kawaida za kimaisha
kulingana na ufafanuzi wa shirika la marekani la tiba za ulevi utegemezi wa dawa za kulevya hutofautianana utegemeaji wa dawana uzoevu wa dawa za kulevya
ni jambo la kawaida kabisa kati ya wanasayansi na waandishi wengine kuruhusu dhana ya matumizi ya dawa za kulevya kujumuisha watu ambao si watumiaji dawa za kulevya kulingana na ufafanuzi wa shirika la marekani la tiba za ulevi
neno utegemezi wa dawa za kulevya hatimaye hutumika kama kategoria ambayo inaweza kujumuisha wale watu ambao chini ya dsm iv wanaweza kutambuliwa kama wategemezi wa vileo au watumizi wa vileo hivi vibaya
istilahi matumizi mabaya na uzoelevu wa dawa za kulevya zimeweza kufafanuliwa na kufafanuliwa upya kwa miaka mingi
kamati ya wataalamu wa shirika la afya duniani ya shirika la afya duniani who kuhusu dawa zinazosababisha utegemeaji wa kulevya walifafanua utegemezi kwa vileo na uzoevu kama sehemu ya matumizi mabaya ya dawa za kulevya matumizi ya dawa za kulevya ni hali ya ulevi wa muda au wa kila mara unaotokana na matumizi ya mara kwa mara ya dawa asili au sanisi
sifa zake ni pamoja na i utashi mkubwa au uhitaji wa kimazoea wa kuendelea kutumia dawa ya kulevya na kuitafuta kwa njia yoyote ile ii tabia ya kuongeza kiwango iii utegemeaji wa kiakili kisaikolojia na wa kimwili kwa jumla kwa athari za dawa za kulevya na iv athiri mbaya kwa mtu binafsi na kwa jamii
uzoevu wa dawa tabia ni hali inayosababishwa na matumizi ya mara kwa mara ya dawa za kulevya
katika mwaka wa kamati mpya ya who iligundua kuwa fafanuzi hizi ni duni na kupendekeza matumizi ya istilahi ya kijumla ya utegemezi wa dawa za kulevya ufafanuzi wa neno kulevya ulipata ukubalifu lakini utata katika matumizi ya istilahi matumizi ya dawa za kulevya na uzoevu na matumizi mabaya uliendelea
aidha orodha ya dawa za zilizotumika vibaya iliongezeka kiidadi na kwa wingi
utata huu umezidi kubainika wazi na jitihada mbalimbali zimefanywa kutafuta istilahi inayoweza kutumika kwa ujumla kuelezea matumizi mabaya ya dawa za kulevya
dhana ya kimsingi katika yote mawili inaonekana kuwa utegemezi ama wa kiakili au wa kimwili
kwa hivyo matumizi ya neno utegemezi wa dawa yanayojumuisha awamu ya kimpito huihusisha na aina mahususi ya dawa ili kutofautisha aina moja ya dawa ya kulevya na nyingine yalipewa uzingativu wa makini sana
kamati ya wataalamu inapendekeza matumizi ya neno utegemeaji wa dawa badala ya matumizi ya dawa za kulevya na uzoevu wa dawa za kulevya
kamati hiyo haikufafanua kikamilifu utegemezi bali aliendelea mbele na kubainisha kuwa palikuwa na tofauti kati ya utegemezi wa kimwili na kisaikolojia kiakili
ilieleza kuwa matumizi mabaya ya dawa za kulevya ilikuwa hali ya utegemezi wa kiakili au utegemezi wa kimwili au yote mawili kwa dawa za kulevya ambayo hudhihirika kwa mtu kufuatana na matumizi ya dawa hiyo kwa vipindi vifupi au vinavyodumu kwa muda
utegemezi wa kiakili ulifafanuliwa kama hali ambapo pana hisia za kuridhika na msisimko wa kiakili ambao huhitaji matumizi ya dawa ili kuibusha raha au kuepusha usumbufu kwa muda mfupi au muda mrefu na dawa zote za kulevya zilisemekana kuwa na uwezo wa kuibusha hali hii ni nadra sana kupata hali ambapo kitu chochote kinachoingizwa mwilini kitashindwa kuwasababisha baadhi ya watu kuathirika kwa msisimko wa kuridhika au kufurahia kwa namna inayowashawishi kuendeleza matumizi yake hadi kufikia kiwango cha matumizi mabaya yaani kutumia kupita kiasi au kutumia zaidi ya invyohitajika kimatibabu
fafanuzi za miaka ya na za matumizi ya dawa za kulevya utegemezi na utumiaji mbaya zimeendelea kudumu hadi sasa katika vitabu vya kimatibabu
inafaa kukumbukwa kuwa wakati huu mwongozo utambuzi wa takwimu dsm iv tr kwa sasa unatoa vigezo maalum vya kufafanulia matumizi mabaya na utegemezi
dsm iv tr hutumia istilahi utegemezi wa vileo badala ya matumizi ya vileo ambao ni uigaji mbaya wa mkondo wa matumizi mabaya ya vileo unaosababisha kuathirika vibaya kiafya au dhiki kama ionekanavyo kwa vigezo vitatu au zaidi vilivyopendekezwa kuanzia wakati wowote katika kipindi kimoja cha miezi 
ufafanuzi huu pia huweza kutumika kwa dawa za kulevya zenye ishara ndogo au zisizoonekana za kimwili baada ya kuacha kwa mfano bangi
mwaka chuo cha marekani cha dawa za maumivu shirika la maumivu marekani na shirika la marekani la dawa za kulevya kwa pamoja zilitoa fafanuzi zilizohusiana na matumizi ya opioidi kwa kutibu maumivu ambayo ilibainisha zifuatazo masharti yafuatayo matumizi ya vileo kimsingi ni ugonjwa sugu wa kinyurobiolojia kutokana na sababu za jeni kisaikolojia na hali za kimazingira zinazochangia ukuaji na kudhihirika kwake
ina sifa za tabia ambazo ni pamoja na mojawapo au zaidi ya hizi kuvurugika kwa udhibiti wa matumizi ya dawa matumizi ya kuzoea kuendelea kutumia licha ya madhara ya kutumia na utashi mkubwa
utegemezi wa kimwili ni hali ya kujizoesha ambayo hudhihirishwa na dalili maalum za kuacha ambazo zinaweza kusababishwa na kuacha kighafla kupunguza kiwango kwa kasi upungufu wa kiwango cha dawa ya kulevya katika damu na au utumiaji wa dawa kinzani
uzoevu ni hali ya mwili kujizoesha na dawa ya kulevya kiasi kikubwa zaidi cha dawa ya kulevya zinahitajika jinsi muda unavyozidi ili kufikia matokeo kama ya awali jinsi mwili anavyozoea kutumia na kujizoesha matumizi hayo
utegemezi bandia wa dawa za kulevya ni istilahi ambayo imetumika kuelezea tabia za wagonjwa ambazo zinaweza kutokea wakati maumivu hayatibiwi vya kutosha
hata tabia kama vile matumizi haramu ya dawa za kulevya na udanganyifu zinaweza kutokea katika juhudi za mgonjwa kupata nafuu
utegemezi bandia wa dawa za kulevya unaweza kutofautishwa kutoka kwa utegemezi wa kweli kwa kuwa tabia hutoweka wakati maumivu yametibiwa kikamilifu
mwongozo wa utambuzi na takwimu za matatizo ya akili dsm iv tr haitumii kamwe neno utegemezi wa dawa za kulevya
wakati mtu hushikilia matumizi ya pombe au dawa nyingine licha ya matatizo yanayohusiana na matumizi yake utegemezi wa kileo inaweza kubainika
matumizi ya kimazoea na matumizi ya mara kwa mara yanaweza kusababisha uzoelevu kwa athari za dawa ya kulevya na dalili za kuathithirika wakati matumizi yake yanapopunguzwa au kukomeshwa
hii pamoja na mabaya ya kileo huchukuliwa kama matatizo ya matumizi mabaya ufafanzi wa utegemezi wa dawa za kulevya uliopendekezwa na profesa nils bejerot hisia kwamivu mtazamo inayopatikana kwa kujifunza ambayo hudhihirika wakati mwingine au daima kupitia tabia za kimaksudi za kudhanika kwa mienendo na misukumo ya nguvu za asili zinzzolenga uridhikaji maalum au kujiepusha na usumbufu fulani maalum
dawa zinazojulikana kusababisha utegemezi wa dawa za kulevya ni pamoja na dawa za haramu na zinazotokana na cheti cha daktari au dawa zinazonunuliwa rejareja kulingana na ufafanuzi wa shirika la dawa za tiba za ulevi la marekani
dawa za kulevya pia hujumuisha idadi kubwa ya vileo ambavyo kwa sasa vinaonekana kutokuwa na thamani ya kimatibabu na hazipatikani kirejareja ama kwa cheti cha daktari
nadharia ya kawaida inayofungamana na hizi ni ya tiba ya kibinafsi
tafiti za pidemioloji zinaisi kuwa sababu za jeni huchangia asilimia ya hali zinazozidisha hatari ya kuingilia ulevi
viwango kama hiyo vya urithi kwa aina nyingine za dawa za kulevya zimethibitishwa katika tafiti nyinginezo kendler 
katika mwaka knestler aliibua haipothesia kuwa jeni au kikundi cha jeni zinaweza kuchangia uwezekano wa kuingilia utegemeaji wa vileo kwa njia kadhaa
kwa mfano viwango vya protini vya kawaida vinapobadilishwa kutokana na sababu za kimazingira kunaweza basi kugeuza muundo au utendaji wa sakiti maalum za ubongo wakati wa kukua
sakiti hizi za ubongo zilizogeuzwa zinaweza kubadilisha uwezekano wa mtu binafsi kuanzisha uzoefu wa matumizi ya dawa ya kulevya
kwa kuchangia nadharia tete hii tafiti za wanyama zimeonyesha kwamba sababu za kimazingira kama vile msongo znaweza kuathiri aina ya jeni ya mnyama
uwezekano wa kutegemea dawa za kulevya hutofautiana kutoka kileo hadi kingine na kutoka mtu hadi mwingine
kipimo awamu nishati dawa ya aina fulani ya kileo njia ya matumizi na ya kati ni mambo muhimu katika kuendeleza matumizi ya dawa za kulevya
makala katika the lancet ililinganisha madhara na utegemezi wa dawa za kulevya kwa kutumia vipimo vya kupimia ulevi wa kimwili uraibu wa kisaikolojia na uridhishaji ili kupata kipimo wastani cha ulewaji
baadhi ya matokeo yanaweza kuonekana katika chati iliyopo chini
inavyoelezwa na watathmini wa kisaikoloji na watafiti wa kibayolojia wote wanakisia kwamba baadhi ya watu hutumia vibaya dawa za kulevya katika jaribio la kufidia hali zao za pekee na zisizoeleweka za akili
nadharia wa tiba ya kibinafsi ina historia ya muda mrefu
freud kwa mara ya kwanza aliibua dhana hii katika mwaka wa alipobainisha uwezo wa kokeni wa kukinzana na hisia za huzuni
msongo umetambulika kwa muda mrefu kama sababu kubwa inayochangia utashi wa kutumia dawa za kulevya na kurejelea matumizi na hivyo basi huchangia nadharia ya tiba ya kibinafsi
kulingana na nadharia hii jinsi mtu atumiavyo dawa fulani huwa si kiajali bali ni kwa uteuzi kulingana na athari zake za kimatibabu katika kupunguza dalili za mfaidhaiko au hisia zisizohitajika
utafiti umeonyesha kwamba watu ambao huponea majanga hukabiliwa na matatizo yanayohusiana na msongo kama vile kiwewe cha baada ya tukio ptsd na hali ya unyongovu
watu ambao hupatwa na kiwewe kikubwa katika maisha wanaweza kingilia hali ya kujitibu kibinafsi kwa dawa na madawa ya kulevya au pombe ya kukabiliana na dalili za kiwewe baada ya tukio ptsd na unyogovu
maendeleo ya kijamii na sababu za kurekebisha mambo pia ina jukumu katika matumizi mabaya ya dawa za kulevya na utegemeaji wa dawa za kulevya
wazo la mtazamo wa maendeleo kama ilivyotajwa na thornberry ni kuwa mkondo wa maisha ya mtu ni hatua ambapo hali katika maisha hubadilika mambo muhimu hutimizwa na kukosa kutimizwa na majukumu mapya ya kijamii hubuniwa na ya awali kuachwa
pia pana kanuni zinazojulikana na kukubalika sana kuhusu wakati ambapo matukio ya maendeleo yanastahili kutokea katika maisha ya mtu
tafiti kuhusu sababu za kijamii zinazosiana na matumizi ya dawa za kulevya zimelenga zaidi aidha vijana waliobaleghe au vijana wanaoingia utu uzima lakini la kushangaza ni kuwa kiasi kikubwa cha watumiaji kokeni huenda wasianze kuitumia hadi katikati ya miaka ya utu uzima
wengi wa watu huingilia majukumu ya kijamii ya kiutu uzima kwa wakati unaotazamiwa
hata hivyo baadhi ya watu huingilia majukumu haya mapema au baadaye kuliko wenzao wa umri sawa
mtazamo wa maendeleo hukisia kwamba hayai yatasababisha marekebisho yasiyoridhisha kikamilifu na huenda matokeo mabaya kama vile matumizi ya dawa za kulevya na utegemezi wa pombe watafiti wamefanya chunguzi mbalimbali kwa kutumia wanyama kama mfano wa kazi amilifu za ubongo wa binadamu ili kufafanua michakato ya kimsingi ya dawa za kulevya katika ubongo
mada hii ya kushangaza inashirikisha maeneo kadhaa za ubongo na mabadiliko ya sinapsi au mageuko ya neva ambayo hutokea katika maeneo hayo
matumizi sugu au burudishi ya dawa nyingi zenye kusisimua kisaikolojia husababisha utolewaji na athari za muda mrefu za dopamini na serotonini ndani ya mfumo mzima wa sakiti ya uridhikaji
aina mbalimbali za dawa huzua athari hizi kwa njia tofauti
dopamini da inaonekana kuwa na athari kubwa na utendakazi wake umebainika
baada ya kuchunguza misingi ya kibayolojia ya utegemezi wa dawa za kulevya sharti mtu kwanza aelewe njia ambazo dawa huathiri na jinsi dawa za kulevya zinavyoweza kubadilisha njia hizi
uridhikaji wa sakiti ambayo pia hujulikana kama mfumo mesolimbi hubainisha mwingiliano wa maeneo kadhaa ya ubongo
karibu dawa zote lewevu hulenga mfumo wa uridhiklaji wa ubongo moja kwa moja au kinyumenyume kwa kufurika sakiti za dopamini
jinsi mtu anavyondelea kusisimua sakiti za uridhikaji ubongo hujizoesha kwa viwango vinavyoongezeka vya dopamini kwa kuzalisha homoni chache au kwa kupunguza idadi ya vipokezi katika sakiti za uridhifu
matokeo yake ni kuwa athari za kemikali kwa sakiti za uridhifu hupunguzwa na hivyo kupunguza uwezo wa mtumiaji dawa kufurahia mambo ambayo awali yalimletea uridhifu
upungufu huu huwalazimisha waliozoea dopamini kuongeza matumizi ya dawa za kulevya ili kujaribu kurejesha viwango vyao vya homoni za kuhisi vyema katika hali za kawaida an athari inayojulikana kama uzoeaji
ukuaji wa uzoeaji dopamini unaweza hatimaye kusababisha mabadiliko makubwa katika neuroni na sakiti za ubongo na uwezo kuibua uwezekano wa kudhuru afya ya muda mrefu ya afya ya ubongo
dawa za za kisasa za kukabili matatizo ya akili hutengenezwa ili kuzuia kazi ya dopamine
kwa bahati mbaya uzuiaji huu unaweza pia kusababisha kudidimia hadi kufikia hali ya huzuni na kuzidisha tabia kutegemea zaidi dawa
kwa kuongezea sakiti za uridhifu nadharia tete zinakisia kuwa msongo ni sababu inayochangia utegemeaji wa dawa za kulevya
koob na kreek wametoa nadhari tete kwamba wakati wa matumizi ya dawa sababu zinazoibusha kotikotropini crf huamsha uhusiano wa hipothalami pituitari adrena hpa na mifumo mingine ya msongo katika amigdala iliyoongezeka ya
uibushwaji huu huathiri wa hali ya mhemko usioelekezwa inayohusiana na dawa za kulevya
wamegundua kwamba jinsi matumizi ya dawa huongezeka ndivyo vile vile crf vile katika kiowevu katika uti wa binadamu csf
katika mifano ya panya na matumizi tofauti ya vikinzani vya crf na vipokezi vya crf vyote vilipunguza matumizi ya kibinafsi ya dawa za utafiti
tafiti nyinginezo katika tathmini hii zilionyesha kutodhbitika katika homoni nyingine zinazohusika na mshikamano wa hpa ikiwa ni pamoja enkefalini ambayo ni opioidi peptidiya nje mwa ngozi ambayo huzuia maumivu
pia inaonekana kwamba mfumo wa opioidi pokevu ambayo enkephalini hushikamana nayo ina athari katika mfumo wa mridhiko na inaweza kudhibiti mdhihiriko wa homoni za msongo
kuelewa jinsi kujifunza na tabia kufanya kazi katika sakiti ya mridhiko wa inaweza kusaidia kuelewa mwenendo wa dawa za kulevya
utegemezi wa dawa za kulevya hudhihirika kwa utafutaji dawa kwa nguvu ambapo mtumiaji mara nyingi hutaka na hutafuta dawa ya kulevya licha ya kuelewa madhara yake hatari
dawa za kulevya huzalisha uridhifu ambayo ni hisia ya kusisimua inayosababishwa na viwango kolezi vya da katika neuroni ya ufa wa sinapti katika ubongo
tabia za kuzoeleka huonekana katika watumiaji wa dawa za kulevya sawa na katrika panya wa maabara panya na tumbili zinaweza kuhusisha vitendo na tabia katika hii wakitafuta dawa kwa ajili ya mridhiko ambayo ni athari ya dawa hii
ushahidi unaonyesha kwamba tabia hii ina uwezekano mkubwa sana kuwa matokeo ya mabadiliko ya sinapti ambayo yametokea kutokana na matumizi ya dawa za kulevya ya mara kwa mara
tabia ya kutafuta dawa za kulevya husababishwa na glutamateji zinazochomoza kutoka koteksi ya mbele hadi nac
wazo hili linaungwa mkono na data kutoka kwa majaribio yanayoonyesha kuwa tabia ya kutafuta dawa inaweza kuzuiwa kufuatana na uzuiaji wa vipokezi glutamati ya ampa na kutolewa kwa glutamati katika nac
alostasisi ni mchakato wa kufikia udhabiti kwa mabadiliko katika tabia na pia umbo la mwili
jinsi mtu anavyoendelea na matumizi ya dawa za kulevya yeye huonekana kuingia katika hali ya alostati ambayo hufafanuliwa kama kubadilika kutoka kiwango cha kawaida cha mabadiliko ambayo hudumu katika kwa muda mrefu
utegemezi wa dawa za kulevya unaweza kusababisha uharibifu kwa ubongo na mwili jinsi viumbe wanavyoingia katika hali ya kuugua madhara yanayotokana na uharibifu unajulikana kama ujazo wa alostati
taasisi ilianza mikakati ya kuboresha uwezo wa rasilimali watu kwa kuajiri wasomi na kuendeleza waliopo
mzigo unaosababishwa na alostati huibua hali ya unyongovu wa mara kwa mara ikilinganishwa na mabadiliko ya kawaida ya alostati
kinachosukuma upungufu huu ni msukumo wa watumiaji wa kutumia dawa kabla ya ubongo na mwili kurudia viwango vya awali vya alostati na hivyo kuzua hali ya dhiki ya kila mara
kwa hivyo uwepo wa hali za kufadhaisha za kimazingira unaweza kusukumiza tabia ya kutafuta dawa za kulevya
neuroplastisi ndio mfumo wa udhanifu unaochangia kujifunza na kumbukumbu
inahusu mabadiliko ya kimwili katika sinapsi baina ya neuroni mbili za kuwasiliana ongezeko la sifa za jeni kujitokeza mageuzo ya ishara za seli na kuzalishwa kwa sinapsi mpya kati ya neuroni za kuwasiliana
wakati dawa za kulevya zipo katika mfumo huonekana kuteka nyara mifanyiko hiyo katika mfumo wa uridhikaji hiyo motisha hulengwa kwa utoaji wa dawa za kulevya kuliko uridhikaji wa asili
kufuatana na historia ya matumizi ya dawa ya kulevya sinapsi zinazosisimuliwa katika akumbeni za kiini nac hukumbwa na aina mbili za ubadilikaji wa neva potensheni ya muda mrefu ltp na unyongovu wa muda mrefu ltd
wakitumia panya kama mfano kourrich na wenzake walionyesha kwamba matumizi sugu ya kokeni huongeza nguvu za synapsi katika nac baada ya kipindi cha kujiondoa cha siku ilhali sinapsi zenye nguvu hazijitokezi kwa kipindi cha saa baada ya matumizi ya mara kwa mara ya kokeni
kipimo kimoja cha kokeni hakikusababisha sifa zozote za sinapsi zenye nguvu
wakati panya walio na uzoevu wa dawa ya walipopewa changamoto kwa kipimo kimoja cha kokeni unyogovu wa sinapti ulitokea
kwa hiyo inaonekana historia ya matumizi ya kokeni pamoja na athari za uondoaji huathiri mwelekeo wa kugeuza umbo la glutamati katika nac
licha ya athari mbalimbali za dawa za kulevya wakati zinapotumika sana njia inayopelekea utegemezi wa dawa za kulevya ni sawa
swala lingine la dawa za kulevya linahusu upungufu wa kujibia msisimuo kwa mambo ya kawaida ya kibiolojia kama vile chakula ngono na mahusiano ya kijamii
michakato ya maeneo hayo ya bongo za watu hawa wanaotegemea dawa za kulevya hushirikishwa katika motisha kali zaidi za kupata dawa badala ya kutafuta uridhifu wa kiasili mbali na upungufu wa uwezo wa kushinda utashi huu
picha za bongo pia zimeonyesha kuwa wategemeaji kokeni huwa na ulegevu kiutendaji katika koteksi zao za mbele wakilinganishwa na wasiotumia dawa za kulevya wanapokumbana na misisimuo inayohusiana na mridhiko wa asili
mpito kutoka matumizi ya dawa za kulevya kwa matumizi ya kuburudika hadi utegemezi hutokea kwa hatua za taratibu na hutokana na athari za dawa kulingana na uteuzi wake wa mabadiliko ya neva zinazopatikana katika sakiti za mridhiko
wakati wa matukio kabla ya kutegemea ulevi utashi huzalishwa na kutolewa kwa dopamini da katika koteksi ya mbele
jinsi mtu anavyobadilika kutoka matumizi ha utegemeaji wa dawa za kulevya kutolewa kwa da katika nac huwa haihitaji kuzalisha utashi bali utolewaji wa da hupunguka wakati ongezeko la shughuli za usagaji katika koteksi za mbele mwa jicho huchangia utashi
wakati huu mtu anaweza kuhisi dalili za unyogovu iwapo kokeni haitumiki
kabla ya mtu kuanza kutegemea dawa za kulevya na kuonyesha tabia za kutafuta dawa za kulevya pana kipindi cha muda ambapo mkondo wa neuroplastisi unaweza kugeuzwa
utegemezi dawa za kulevya hufanyika wakati tabia ya kutafuta dawa inapobainika na uwezekano wa kurejelea matumizi kuendelea licha kujiondoa kwa muda mrefu hizi sifa hizi za kitabia ni matokeo ya mabadiliko ya neuroplasti ambayo ni huletwa na matumizi ya mara kwa mara na hudumu kwa kiasi
utaratibu unaosababisha athari za molekuli ya dawa ya juu ubadilishaji umbo wa sinapti bado haieleweki vilivyo
hata hivyo neuroplastisi katika glutamati zinazochomoza inaonekana kuwa muhimu ya matumizi ya mara kwa mara ya dawa za kulevya
aina hii ya ubadilishaji umbo wa sinapti huwa na matokeo yanayosababisha ltp ambayo huzipa nguvu mahusiano kati ya neva mbili mwanzo wa haya hutokea haraka na matokeo yake ni ya mara kwa mara
mbali na neva za glutamati neva za dopamini zilizo katika vta hukabiliana na glutamati na huweza kushirikishwa mapema zaidi wakati wa kujizoesha kwa neva kufuatia matumizi ya mara kwa mara ya dawa za kulevya
kama ilivyoonyeshwa na kourrich na wenzake historia ya matumizi ya dawa za kulevya na wakati wa kujiondoa kutoka matumizi ya mwisho inaonekana kuwa na umuhimu katika kuelekeza mabadiliko ya umbo la neva za mfumo wa kuzawadia
swala la ukuaji wa neva ambalo pia linaweza kuwa na jukumu muhimu katika mabadiliko ya umbo la neva kutokana na dawa za kulevya ni kuwepo kwa molekuli elekezi za aksoni kama vile semaforini na efrin
baada ya matibabu ya kokeni ya mara nyingi mabadiliko yaliyodhihirika ongezeko au upungufu hutegemea aina ya molekuli ya msimbo wa mrna kwa molekuli elekezi ya aksoni yalitokea katika panya
haya yanaweza kuchangia mabadiliko katika tabia za sakiti za mridhiko wa utegemevu kwa dawa za kulevya
utegemezi wa dawa za kulevya pia huzua suala la athari zinazodhuru ukuaji wa neuroni mpya kwa watu wazima
eisch na harburg walizua dhana tatu mpya walizoiga kutoka tafiti mbalimbali za hivi karibuni kuhusiana na dawa za kulevya
kwanza chimbuko la neva hupungua kutokana na matumizi ya mara kwa mara ya dawa za kulevya
orodha ya tafitia inaonyesha kuwa matumizi ya muda mrefu ya opiati visisimuzi vya kisaikolojia nikotini na pombe hupunguza chimbuko la neva katika panya
pili upungufu huu katika chimbuko la neva huonekana kutotegemea mshikamano unaoelekezwa na hpa
sababu nyingine za kimazingira mbali na matumizi ya dawa za kulevya kama vile umri msongo na mazoezi pia zinaweza kuwa na athari kwa chimbuko la neva kwa kudhibiti mshikamano wa adrenal hipothalami pituitari hpa
katika kipindi hiki taasisi imeongeza uwezo wa rasilimali watu
neno hisabati katika lugha ya kiswahili limetokana na neno la kiarabu halisi hesabu wingi
ushahidi unaozidi kujitokeza unaonyesha hili kwa sababu kipimo kidogo cha opiati na visisimuzi vya kisakolojia hukoleza korikosteroni katika seramu lakini bila ya athari kwa chimbuko la neva ingawa chimbuko la neva iliyopunguka ni sawa kati ya watumiaji dawa za kulevya kibinafsi ama waliolazimishwa kumeza
msisimuo wa mshikamano wa hpa ni mkubwa katika watumiaji dawa wa kibinafsi na hata baada ya kuzuiliwa kwa ongezeko la kotikosteroni zitokanazo na opiati upungufu wa chimbuko la neva ulitokea
mwisho dawa zinazolevya huonekana kuathiri tu mpenyezo katika ukanda wa sabgranula sgz badala ya maeneo mengine yanayohusiana na chimbuko la neva
tafiti za matumizi ya dawa za kulevya na chimbuko la neva huenda zikawa na athari kwa bayolojia ya seli
mfumo wa mridhiko kwa kiasi huchangia sehemu ya saikolojia ya uzoevu wa dawa za kulevya
protini ya creb sababu yaunukuzi unaosisimuliwa na adeosini monophosfaeti kwa vipindi camp mara baada ya kufikia upeo wa juu huchochea jeni zinazozalisha protini kama vile dinofini ambayo hukatiza utoaji dopamini na kukatiza pia sakiti ya mridhiko kwa muda
kwa watumiaji sugu wa dawa za kulevya msisimuo endelevu wa creb hivyo basi husababisha vipimo vikubwa kutumika ili kuibua athari sawa
zaidi ya hayo humwacha mtumiaji na hisia za kukata tamaa kwa ujumla na kutoridhika na huwezi kupata mridhiko kutokana na shughuli ambazo alizifurahia awali mara nyingi ikipelekea kurudia matumizi ya dawa ya kulevya kwa raha ya ziada
mfumo sawa unaoathiri pia na dopamini lakini unaotegemea kigezo tofauti cha unukuzi cebpb pia imependekezwa
katika hali hii kutolewa kwa dopamini kwenye neva za akumbeni za kiini kunaweza kuchochea kuongezeka kwa usanisi wa kileo ambacho kwa upande wake kitaongeza usanisi wa dopamini katika vta
athari ya matokeo haya chanya huonekanaa kulemewa na matumizi ya mara kwa mara ya vileo
uhamasishaji ni kuongezeka kwa usikivu wa athari za dawa ya kulevya baada ya kuitumia kwa muda mrefu
protini za delta fosb na kidhibiti cha protini g inayoashiria rgs hudhaniwa kuhusika delta fosb huongezeka polepole jinsi utumiaji dawa za kulevya unavyoongezeka na husalia katika hali ya utendakazi kwa wiki kadhaa baada ya matumizi ya mwisho muda mrefu baada ya athari za creb kufifia
hisia za hali ya juu ambazo husababika hudhaniwa kuchangia utashi mkubwa wa dawa za kulevya na mara nyingi huchochewa hata na vitu vya pembeni vinavyoashiria dawa za kulevya kama vile tabia zinazohusiana na dawa au kuona vifaa vya dawa
pana ushahidi kwamba fosb delta hata husababisha mabadiliko ya miundo ndani ya akumbeni za kiini ambazo huaminika kusaidia kuendeleza utashi wa dawa na pia inaweza kuchangia matukio mengi ya kurejelea matumizi ya dawa za kulevya miongoni mwa watumiaji waliotibiwa
kidhibiti cha protini g ashiria rgs kimeangaziwa zaidi katika tafiti za wanyama katika miaka ya hivi majuzi
wanyama wasio na rgs huonekana kuwa na hisia iliyoongezeka za uhisivu wa vipokezi vya agonisti za dopamini kama vile kokeni na amfetamini kudhihirika zaidi kwa rgs husababisha ukosefu wa mwitikio kwa agonisti hizi
rgs huaminika kwa kuzidisha kasi ya kutotenda kwa vipokezi d vya protini g kwa kuongeza kasi ya hidrolisisi ya gtp ya kisehemu cha alpha ambacho hufikisha ishara ndani ya seli
taratibu za kimsingi ambayo vileo tofauti huibusha mfumo wa uridhifu ni kama ilivyoelezwa hapo juu lakini hutofautiana kidogo baina ya makundi ya dawa za kulevya
vichochezi vya mfadhaiko kama vile pombe vitulizi na benzodiazepini hutenda kazi kwa kuongeza mshikamano wa vipokezi vya gaba kwa ligandi yake gaba
mihadarati kama vile mofini na heroinihufanya kazi kwa kuiga endofin kemikali zinazozalishwa na mwili kwa kawaida ambazo huwa na athari sawa na ya dopamini au kwa kulemaza neva ambazo kwa kawaida huzuia kutolewa kwa dopamini katika mfumo wa uridhifu
hivi vileo wakati mwingine huitwa vitelekezi kwa kawaida huwezesha utulivu na upungufu wa maumivu
vichocheokama vile amfetamini nikotini na kokeni huongeza ishara zinazoibusha dopamini katika mfumo wa uridhifu ama kwa kuchoche kutolewa kwake moja moja kwa au kwa kuzuia kufyonzwa kwake tazama reuptake
vileo hivi wakati mwingine huitwa viinua hisia kwa kawaida husababisha ongezeko la umakinifu na nguvu
nazo husababisha hisia nzuri mwilini na furaha tele inayojulikana kama mwinuko hisia
punde mwinuko hisia unapoyoyomea mtumiaji dawa anaweza kuhisi huzuni
hii huwafanya kutaka kipimo kingine cha dawa ya kulevya na inaweza kuzidisha utegemezi kwa dawa ya kulevya
utegemezi wa dawa za kulevya ni ugonjwa sugu lakini unaotibika
hubainika kwa utashi wa kimazoea wa dawa za kulevya utafutaji dawa na matumizi ambayo huendelezwa hata licha ya madhara yake makubwa
kwa watu wengi matumizi ya dawa za kulevya hugeuka sugu na kurejelea matumizi huwezekana hata baada ya muda mrefu wa kuacha
kama ugonjwa sugu unaorejearejea kulevya kunaweza kuhitaji matibabu endelevu ili kuongeza vipindi baina ya urejeleaji na upunguzaji athari yake
kupitia kwa matibabu yanayoambatana na mahitaji ya mtu binafsi watu wanaotegemea dawa za kulevya wanaweza kupona na kuishi maisha bora
sawa na watu wenye ugonjwa wa kisukari au ugonjwa wa moyo watu wanaotibiwa kwa utegemeaji wa dawa za kulevya huhitaji mabadiliko ya tabia ili kuzingatia maisha yanayolenga afya bora zaidi
matibabu ya utegemeaji wa dawa za kulevya hutofautiana sana kulingana na aina ya dawa husika kiasi cha dawa kilichotumika muda wa utegemeaji wa dawa ya kulevya matatizo ya kiafya na mahitaji ya kijamii ya mtu binafsi
uamuzi wa aina bora zaidi ya mpango wa matibabu kwa mtu anayetegemea dawa za kulevya hutegemea vigezo kadhaa kama vile tabia dawa za kulevya anazopendelea mtumiaji dhana za kiimani au kidini ugonjwa wa akili au kimwili na upatikanaji na gharama ya mpango
mawazo mengi tofauti huenea kuhusu kinachochukuliwa kama matokeo ya kufanikiwa kupona kutoka kwa utegemeaji wa dawa za kulevya
inakubalika sana kuwa kuacha matumizi ya kileo ni matokeo ya mafanikio
hata hivyo kufikia hali ya kuacha sio rahisi kufikia kwa kawaida
mipango ambayo husisitiza unywaji uliodhibitiwa huwepo kwa wategemezi wa pombe
tiba ya kubadili opiati imekuwa njia inayokubalika ya matibabu ya utegemeaji wa opioidi kwa miaka mingi
matibabu na mitazamo kuhusu utegemeaji kwa vileo hutofautiana sana kati ya nchi mbalimbali
huko marekani na nchi zinazoendelea lengo la matibabu kwa utegemezi wa dawa za kulevya kwa ujumla ni kusidia kuacha dawa zote za kulevya
licha ya kuwa halisi mpango huu kwa hakika sio rahisi kutimiza
mipango ya matibabu ya dawa za kulevya kule ulaya mara nyingi huripoti matokeo mazuri zaidi kuliko ile ya marekani kwa sababu vigezo vya kupima mafanikio imejikita katika utendaji kuliko misingi ya kuacha
waungaji mkono mipango inayolenga kuacha kabisa matumizi ya dawa za kulevya kwa jumla hushikilia kwamba kuwezesha matumizi zaidi ya dawa humaanisha tu muda mrefu wa matumizi ya dawa na ongezeko la hatari na matatizo ya kulevya
matibabu kwa matumizi ya dawa za kulevya katika makazi yanaweza kugawanywa katika aina mbili pana mipango ya hatua au jumuiya za kimatibabu
mipango ya hatua huwa na faida ya kuja na mtandao usaidizi wa kijamii ingawa baadhi hawaridhishwi na uzingatiaji maswala ya kiimani
nchini uingereza matibabu ya dawa za kulevya kwa ujumla inaelekea mkondo wa mkabala jumuishi zaidi huku vituo vya marekebisho vikipendekeza aina tofauti za mikabala
cbt huchukulia utegemezi dawa za kulevya zaidi kama tabia kuliko ugonjwa na hatimaye pia hutibika au tuseme husahaulika
mipango ya cbt kutambua kuwa kwa baadhi ya watu matumizi yaliyodhibitiwa yanaweza kutekelezeka kihalisi zaidi
njia mojawapo kati ya nyinginezo za kutibiwa ni ile ya mpango wa tiba ya hatua ambapo mifano yake maarufu ni kama vile alcoholics anonymous narcotics anonymous drug addicts anonymous na pills anonymous
zinajulikana na kutumiwa kwa aina tofauti za utegemezi ulevi na mtu anayetegemea ulevi na familia ya mtu kama huyo
urekebishwaji kutokana na matumizi mabaya ya vileo au vituo vya marekebisho mara nyingi huwa ni wa mpango wa tiba ya makazi kwa walioathirika mno ili kumtenga mgonjwa na dawa za kulevya na mwingiliano na watumiaji wengine na walanguzi
kliniki za kutolazwa kwa kawaida hutoa ushauri wa mtu binafsi na ushauri wa vikundi
mara kwa mara na daktari au mtaalamu wa akili anaweza kusaidia katika kubainisha dawa na madhara ya dawa za kulevya
dawa zinaweza kusaidia pakubwa dhidi ya wasiwasi ukosefu wa usingizi na pia kutibu matatizo ya akili yasiyo wazi taz
nadharia tete ya tiba ya kibinafsi khantzian kama vile kiwewe cha manic na inaweza kusaidia kupunguza au kuondosha dalili za kuacha matumizi wakati mtu anapojiondoa kutoka dawa zinazoweza kutegemeza kimwili
katika utafiti wa kutoka taasisi tatu tofauti chama cha taifa cha washauri wa maswala ya ulevi na dawa za kulevya mifumo razini ya kimatibabu na chama cha wanasaikolojia wa tabia za utegemezi iliyopima majibu ya watoa huduma kuhusu upimifu wa imani za kiroho kipimo cha imani kwa vigezo vinne vya aa vya kiroho vinavyotambuliwa na ernest kurtz matokeo yalionekana kueleza ya utofautiano katika majibu ya watoa huduma kuhusu kipimo cha imani utegemeaji wa vilewevu kipimaji kinachokadiria uzingativu wa kielelezo cha ugonjwa au kielelezo cha hiari huru wa dawa za kulevya
aina nyingine za matibabu ni pamoja na dawa badalia kama vile methadoni suboksoni subuteksi ambazo kwa pamoja za kuigwa zinajulikana kama buprenofini zote hutumika kama dawa mbadala kwa zile haramu za opiati
ingawa dawa zenyewe pia zinaweza kuwa tegemezi lengo la kudumisha opiati ni kutoa vipimo vilivyosimamiwa kimatibabu kiwango thabiti cha matumizi ya opioidi fulani ili kutoa kiasi cha udhibiti dhiti ya maumivu na utashi
somo hili huweza kutumika kutatua matatizo mbalimbali lakini hasa ni la msingi katika uelewa wa ulimwengu kisayansi
hii hutoa nafasi kwa mtegemezi dawa za kulevya kufanya kazi kikawaida na kupunguza madhara hasi yanayohusiana na kupata vipimo toshelezi vya vileo vilivyodhibitiwa kiharamu kwa kupunguza utashi wa opioidi na dalili za kujionda
mradi kipimo kinachokubalika kimeshatimizwa matibabu huingia katika awamu ya kutunzwa au kupunguka
nchini marekani tiba badalia ya opiati husimamiwa kikamilifu katika kliniki za methadoni na chini ya sheria ya data 
katika baadhi ya nchi dawa nyingine zinazotokana na opioidi kama vile asetati levomethadili dihaidrokodeini dihaidroetofini na hata heroini hutumika kama dawa mbadala badala ya dawa zinazolanguliwa za opiati huku dawa tofauti zikitumika kulingana na mahitaji ya mgonjwa binafsi
baklofeni imeonekana kufanikiwa katika kupunguza utashi wa dawa nyingi za kulevya vichochezi ethanoli na opioidi na pia hupunguza dalili halisi za kujiondoa katika matumizi ya ethanoli
wagonjwa wengi wamesema kwamba wao huhisi badiliko dhidi ya pombe au huhisi badiliko dhidi ya kokeni mara moja baada ya kuanza tiba ya baklofeni
inawezekana kwamba mojawapo ya tiba bora zaidi ambayo ingali kueleweka kikamilifu mbinu ya matibabu ya utegemeaji wa opioidi ambao ndio utegemeaji mgumu zaidi kutibu na kupata nafuu kutoka nayo ikiwa na uwezekano wa kurejelea wa kiwango kinachokaribia kwa wiki nne na katika kipindi cha miezi kumi na miwili ikiwa hawapo katika tiba ya utunzaji na mu opioidi agonisti itakuwa kuchanganya kidonge kinachodumisha opioidi kama vile methadoni au buprenorphini ya kuzuia dalili za kujiondoa katika matumizi na baklofeni ya kupunguza utashi na hamu ya kutumia kwa watu ambao hujipata wangali wanatumia au wangali na utashi huku wakiwa katika tiba ya methadoni au tunzo ya buprenofini
dawa mbadala kwa aina nyingine za utegemezi wa dawa za kulevya kihistoria hazijakuwa na mafanikio kama ule wa tiba mbadala ya opioidi ingawa kiasi fulani cha mafanikio kimeonekana katika matumizi ya dawa kama vile dektroamfetaminiya kutibu utegemezi wa visisimuo vya kulevya na klomethiazoli inayotibu utegemezi wa pombe
bromokriptini na desipramini zimeripotiwa kuwa na ufanisi katika matibabu ya kokeni na sio kwa matibabu ya utegemeaji wa amfetamini
dawa hizi zinaweza kuwa na ufanisi iwapo matibabu yataduishwa lakini kufuata ratiba kunaweza kuwa suala la kutatiza kwani wagonjwa wa ulevi mara nyingi husahau kumeza dawa zao ama huacha kutumia kwa sababu ya madhara mengi
dawa za ziada zinazotumika kwa glutamati ya mawasiliano katika neva kama vile modafinili lamotrijini gabapentini na memantini pia zimependekezwa kutumika kutibu utegemeaji wa pombe na dawa nyinginezo
vipingiti vya opioidi kama vile naltreksoni na nalmefeni pia vinatumiwa kwa mafanikio katika matibabu ya utegemezi wa pombe ambayo mara nyingi huwa changamoto kutibu
wengine pia wamejaribu kutumia dawa hizi kwa tiba ya kuwatunza watumiaji wa awali wa opiati na kupata mafanikio madogo
haziwezi kuanzishwa hadi mgonjwa aweze kuacha matumizi kwa kipindi kipana cha muda haina uwezekano kwa watumiaji ambao hawapo katika tunzo kamili au tunzo kiasi ya agonisti ya mu opioidi au zitazua dalili kali za kujiondoa katika matumizi ya opioidi
hakuna utafiti ambao umezionyesha kuwa na ufanisi katika matibabu ya kuzuia kurejelea matumizi ya dawa za kulevya
hazizuii tamaa na huzuia endofini na enkefalini viwasilishi neva viwili vya asili ambavyo hudhibiti hisia za mtu za hali bora kiafya
mtegemezi anastahili kusitisha matumizi ya dawa za kulevya kwa masaa kumi tu ili kuendelea kuitumia tena
matibabu ya utegemezi wavichochezi inaweza kuwa ngumu na mara kwa mara dawa badala mara nyingi huwa hazifanyi kazi ingawa dawa mpya kama vile nokaini vanokserini na modafinili zinaweza kuwa bora zaidi katika hali hili pamoja na gaba agonisti baklofeni
mkakati mwingine ambao ulionyesha mafanikio ya kimajaribio hivi karibuni ni uliotumia mchanganyiko wa flumazenili pingiti vya benzodiazepini pamoja na haidrosizini na gabapentini kwa matibabu ya utegemeaji wa methamfetamini
sehemu nyingine ambapo matibabu ya dawa za kulevya imetumika sana ni katika kutibu utegemeaji wa nikotini
dawa mbalimbali zimetumika kwa kusudi hili kama vile bupropioni mekamilamini na vareniklini iliyovumbuliwa hivi karibuni zaidi
vipingiti vya kanaboinoidi rimonabanti pia vimejaribiwa kwa matibabu ya utegemezi wa nikotini lakini bado haijakubalika sana kwa kusudi hili
ibogeni ni halusinojeni saikotomimetri dawa isiyo halali ambayo baadhi ya huzua fikra njozi kwamba ambayo makundi fulani hudai kuwa hupinga utegemeaji wa dawa za kulevya na kupunguza au kuondoa dalili za kujiondoa katika matumizi hasa zinazohusiana na opioidi
utaratibu wake wa utekelezaji haujulikani lakini pana uwezekano kuwa unahusishwa na mpingano wa nachr ss 
katika jaribio moja lililofanywa kwa kutumia wanyama ilibainika kupunguza matumizi ya kokeni kwa mtu binafsi
jaribio lingine ambalo halikudhibitiwa lilionyesha ilipunguza mtetemo usiozuilika kwa kiasi kidogo hadi wastani wakati wa kujitoa katika matumizi ya mofini katika panya
matokeo haya hayawezi kutumika kwa binadamu kwa uhakika wowote
utafiti hutatizwa na sababu kwamba ibogaini si halali katika nchi zote zilizoendelea na ni kileo cha kiwango nchini marekani
hakuna majaribio yaliyodhibitiwa ya binadamu yamewahi kufanywa
sintheti analojia isokamilifu ya ibojeni methoksikoronaridini ilitengenezwa katika jaribio la kupunguza sumu ibogeni ina sumu zinazodhuru sana moyo na vifo vingi vimeripotiwa kutokana na matumizi yake kwa sababu ya matumizi haramu na ya siri ni vigumu kujua kiwango cha sumu kilivyo na madhara saikotomimetri ya dawa ya kulevya
utaratibu wa tabia huchuliwa kuwa muhimu katika kuwasaidia wale wanaotegemea ulevi kufikia kiwango cha kuacha
kutokana na maandishi ya uchangnuzi tekelezi wa tabia na yale ya saikolojia ya tabia taratibu nyingi zilizojikita kwa misingi inayothibitika zimejitokeza tiba kwa tabia kindoa mkabala wa kuimarisha jamii kuimarisha mfumo tiba ya kutambua dalili na mikakati ya usimamizi dharura
aidha mwandishi huyo alipendekeza kwamba mafunzo ya ujuzi wa maswala ya kijamii yanayohusiana na matibabu ya wagonjwa wa utegemezi pombe waliolazwa pengine ina ufanisi zaidi
kuimarisha jamii ina data kuhusu ubora na utekelezaji
aidha matibabu ya tabia kama vile kuimarisha jamii na mafunzo ya familia craft yamesaidia familia kuwaingiza wapendwa katika matibabu
matibabu mbadala kama vile akiupancha hutumiwa na matabibu wengine kupunguza dalili za utegemezi wa dawa kulevya
katika mwaka wa chama cha matabibu cha marekani ama ilikubali taarifa ifuatayo kama sera baada ya ripoti kuhusu ya baadhi ya tiba mbadala ikiwemo akiupancha pana ushahidi mdogo unaoweza kuthibitisha usalama au ubora wa tiba nyingi mbadala
nyingi ya habari zinazojukikana sasa kuhusu tiba hizi zinabainisha kuwa nyingi ya tiba hizi hazijaonekana kuwa na ufanisi bora
anaweka wazi kwamba wengi si dhahiri kuwa efficacious
tafiti zilizopangwa vyema na kusimamiwa kikamilifu zinastahili kutekelezwa ili kutathmini ubora wa tiba mbadala
akiupancha imeonekana kutokuwa na ubora kuliko matibabu yaliyoudhibitiwa katika kutibu utegemezi wa opiati
akiupancha akiupresha tiba ya leza na msisimuo wa stima hazina ufanisi unaoonekana kwa kuacha sigara
aina za kawaida mno za utegemezi kwa dawa za kulevya ni kwa vileo halali zinazokubalika kisheria kama vile tukio la utegemezi kwa dawa za kulevya imekuwepo kwa kiwango fulani katika kumbukumbu zilizonakiliwa za historia angalia afyuni
mazoea ya kisasa ya kilimo kuboresha upatikanaji wa dawa uimarikaji wa bayokemi na ongezeko la maradufu katikamapendekezo ya matumizi ya dawa unaofanywa na wataalamu wa kimatabibu zimezidisha tatizo hili kwa kiasi kikubwa katika karne ya 
kuboresha njia bora za kibiolojia za utengenezaji wa vidonge na kuanzishwa misombo sintheti kama vile methamphetamini pia ni sababu zinazochangia utegemezi wa dawa za kulevya
kwa kutegemea mamlaka dawa za kulevya zinaweza tu kuwa halali kama ni sehemu ya utafiti uliodhaminiwa na serikali na sio halali kwa madhumuni mengine yoyote sio halali kuuza na sio halali hata kumiliki tu
nchi nyingi zina sheria ambazo huleta dawa mbalimbali na vidonge vifananavyo na dawa za kulevya chini ya udhibiti wa mifumo ya leseni
uzalishaji usio halali usambazaji au umuliki ni kosa la jinai
hata hivyo kwa kawaida uainishaji wa dawa za kulevya chini ya sheria hiyo haihusiani tu na utegemeaji wa dawa
vilewevu vinavyogusiwa mara nyingi huwa na uwezo tofauti wa utegemeaji
baadhi huwa na uwezo kusababisha utegemeaji wa kimwili ilhali nyingine ni nadra kusababisha aina yoyote ya utegemezi wa kimazoea
aidha chini ya sheria hasa kuhusu dawa za kulevya pombe kafeni na nikotini kwa kawaida hazijumuishwi
haijabainika wazi iwapo sheria dhidi ya dawa za kulevya hufanya chochote kupunguza matumizi na utegemezi
katika maeneo ambapo dawa tegemezi ni haramu kwa ujumla zinapatikana kupitia walanguzi wa dawa za kulevya wasio na vibali ambao mara nyingi huhusika na uhalifu wa kupangwa
hata ingawa gharama ya kuzalisha vidonge vingi haramu vya kutegemeza ni mdogo sana uharamisho wao pamoja na haja ya mtumiaji humpa muuzaji fursa ya kuweka bei ya juu mara nyingi mamia maradufu ya gharama za uzalishaji
matokeo yake ni kuwa mtegemezi dawa ya kulevya wakati mwingine hugeukia uhalifu ili kuendeleza tabia zao
kwa the ancient greek article of dress tazama zoster costume
kwa matumizi mengine tazama shingle disambiguation
tutuko zosta au kwa ufasili zosta unaojulikana kama ugonjwa wa vipele au pia kama zona ni ugonjwa unaosababishwa na virusi wenye sifa za upele unaoleta maumivu kwenye ngozi na malengelenge katika eneo ndogo ya upande mmoja wa mwili mara nyingi katika mstari
awamu ya awali ya maambukizi ya virusi vya tetekuwanga vzv husababisha ugonjwa mkali wa tetekuwanga wa muda mfupi ambao kwa kawaida hutokea kwa watoto na vijana
mara baada tu ya kusuluhishwa kwa tukio la tetekuwanga kirusi hicho hakiondolewi kwenye mwili lakini kinaweza kusababisha vipele ugonjwa wenye dalili tofauti kabisa miaka mingi baada ya maambukizi ya awali
kirusi cha tetekuwanga kinaweza kutulia katika miili ya seli za neva na mara nadra katika seli za satelaiti zisizo za niuroni za shina la uti wa mgongo neva ya fuvu au ganglioni ya kujiongeza bila kuonyesha dalili zozote
miaka au miongo kadhaa baada ya kupata maambukizi ya tetekuwanga virusi hivyo vinaweza kutoka nje ya miili ya seli za neva na kusafiri hadi kwenye mikongo ya neva na kusababisha maambukizi ya ngozi yanayotokana na virusi katika eneo la neva
kirusi kinaweza kuenea kutoka kwenye ganglioni moja au zaidi katika neva za sehemu iliyoathiriwa na kuambukiza dematomi eneo la ngozi linalogawiwa virutubishi na neva moja ya uti wa mgongo na hivyo kusababisha vipele vyenye uchungu
ingawa upele huu wa kawaida hupona katika muda wa wiki mbili hadi nne baadhi ya wagonjwa huendelea kuhisi uchungu wa neva kwa miezi au miaka kadhaa hali iitwayo maumivu ya neva ya baada ya kupona kwa vipele
haieleweki vyema namna ambavyo kirusi hicho hubaki kikiwa kimejificha kwenye mwili na hatimaye kujifufua
katika ulimwengu mzima kiwango cha matukio cha ugonjwa wa tutuko zosta kila mwaka huwa na safu ya kutoka visa 
 hadi 
 kwa kilwa watu wenye afya na kuongeza hadi 
 kwa mwaka kwa kila watu kati ya walio na umri zaidi ya miaka 
matibabu ya madawa ya kinzavirusi yanaweza kupunguza ukali na muda wa tutuko zosta ikiwa itatumiwa kwa mfululizo wa siku saba hadi kumi
madawa haya yanapaswa kuanza kutumika kabla ya kupita kwa masaa tangu kuonekana kwa dalili za vipele
jina tutuko zosta hutokana na neno la kigiriki z st r lenye maana mkanda au ukanda kutokana na vipele kwenye ngozi vinavyofanana na ukanda
jina la kiingereza la shingles ugonjwa wa vipele linawakilisha jina la kilatini cingulus linalotokana na neno la kilatini cingulum lenye maana ukanda
dalili za mapema zaidi za tutuko zosta ambazo ni pamoja na kuumwa na kichwa homa na hitilafu ya mwili sio mahususi na huenda zikasababisha utambuzi usio sahihi
dalili hizi kwa kawaida hufuatwa na hisia za maumivu na joto kuwashwa haiparesthesia kiwango cha juu kupindukia cha hisi au paresthesia mwasho baada ya mwili kufa ganzi kuwashwa kudungwa au kufa ganzi
maumivu huweza kuwa madogo hadi makuu katika dematomi iliyoathiriwa na hisia ambazo mara nyingi huelezwa kama ya kuumwa ya msisimko kuuma kukufa ganzi au ya mpigo na yanaweza kuchanganyika na michomo ya haraka ya maumivu makali
malengelenge ya zoster katika watoto mara nyingi huwa hayana maumivu
wakati mwingi baada ya siku hadi lakini wakati mwingine muda wa hadi wiki awamu ya kwanza hufuatwa na kujitokeza kwa vipele vya ngozi
maumivu na vipele kwa wa kawaida hutokea katika kiwiliwili lakini yanaweza kujitokeza kwenye uso macho au sehemu zingine za mwili
mara ya kwanza vipele hivi huonekana kuwa sawa na mwonekano wa kwanza wa ugonjwa wa mabaka ngozini hata hivyo tofauti na ugonjwa wa mabaka ngozini tutuko zosta husababisha mabadiliko kwenye ngozi yanayokoma kwenye dematomi ambayo kwa kawaida husababisha mfano wa ukanda au mkanda unaojitokeza katika upande mmoja pekee wa mwili na usiovuka sehemu ya katikati ya mwili
zoster sine hapete inaeleza mgonjwa aliye na dalili zote za tutuko zosta isipokuwa sifa hii ya upele
baadaye vipele huwa ya lengelenge na kuunda kutoa malengelenge madogo yaliyojazwa na rishai ya majimaji ya damu huku homa na hitilafu ya mwili kwa ujumla ikiendelea
the vilengelenge vyenye uchungu hatimaye huwa na mavundevunde au hufifizwa baada ya kujazwa na damu na hupasuka baada ya siku hadi na kwa kawaida magamba huanguka na ngozi hupona lakini wakati mwingine baada ya umalengelenge mkali uundaji wa kovu na ngozi iliyogeuka rangi hubaki
tutuko zosta zinaweza kuwa na dalili za ziada ikitegemea dematomi inayohusika
tutuko zosta za ophthalmikasi yanahusisha obiti ya macho na hutokea takriban katika hadi ya visa
hii inasababishwa na kirusi kinachoamsha kitengo cha macho cha neva ya trijemia
tutuko zosta aina ya otikas ambazo pia zinajulikana kama ugonjwa wa ramsay hunt aina ya ii zinahusisha sikio
yanadhaniwa kutokana na virusi vinavyoenea kutoka kwenye neva ya usoni hadi kwenye neva ya vestibulikomboli
dalili ni pamoja na kupoteza uwezo wa kusikia na kisulisuli kizunguzungu
kisababishi cha tutuko zosta ni kirusi cha tetekuwanga vzv kirusi cha dna chenye kamba mbili kinachohusiana na kikundi cha virusi vya malengelenge ya simpleksi
watu wengi wameambukizwa na virusi hivi wakiwa wangali watoto na hushikwa na ugonjwa wa tetekuwanga
mfumo wa kinga hatimaye huondoa virusi hivi kutoka sehemu nyingi lakini bado hubaki bwete au fiche katika ganglioni iliyo karibu na uti wa mgongo unaoitwa ganglioni ya shina la uti wa mgongo au semilunari ya ganglioni gaseri ya ganglioni katika shina la fuvu
ni nadra kupata matukio yanayorudiwarudiwa ya tutuko zosta na ni nadra sana kwa wagonjwa kupata zaidi ya matukio matatu
tutuko zosta hutokea tu kati ya watu ambao wamewahi kupata tetekuwanga na ingawa inaweza kutokea katika umri wowote wengi wagonjwa wana zaidi ya umri wa miaka 
ugonjwa huo hutoka na kuamshwa kwa virusi katika ganglioni moja ya hisia
tofauti na virusi vya malengelenge ya simpleksi utulivu wa vzv haueleweki vyema
kirusi hiki hakijawahi kuondolewa kwenye seli za neva za binadamu kwa kutumia ufugaji vyembe na mahali na muundo wa dna ya kirusi hiki hakifahamiki
protini zenye virusi mahususi huendelea kutengenezwa na seli wakati wa kipindi cha utulivu kwa hivyo utulivu wa kweli kinyume na maambukizi sugu ya kiwango cha chini hayajadhibitishwa
ingawa vzv imetambuliwa katika uchunguzi wa tishu za neva katika maiti hakuna njia za kutambua virusi tulivu katika ganglioni ya watu wanaoishi
ila tu pale ambapo mfumo wa kinga umeathirika mfumo huu hukandamiza ufufuaji wa kirusi na kuzuia tutuko zosta
haifahamiki vyema ni kwa nini mara nyingine ukandamizaji huu haufanyiki ipasavyo lakini tutuko zosta yana uwezekano zaidi wa kujitokeza kati ya watu ambao mifumo yao ya kinga imeharibika kutokana na uzee tiba ya kukandamiza mfumo wa kinga dhiki ya kisaikolojia au mambo mengine
baada ya uhaishaji kirusi hicho hujirudufu katika seli za neva na virioni humwaga kutoka kwenye seli na kubebwa hadi kwenye mikongo kwenye eneo la ngozi linaloshughulikiwa na ganglioni
katika ngozi kirusi hicho husababisha kuvimba na malengelenge
maumivu ya muda mfupi na muda mrefu yanayosababishwa na tutuko zosta yanatokana na ukuaji mkubwa virusi hivo kwenye neva zilizoambukizwa ambayo husababisha kuvimba
dalili za tutuko zosta haziwezi kuambukizwa kwa mtu mwingine
hata hivyo wakati wa awamu ya malengelenge mgusano wa moja kwa moja na upele huo unaweza kueneza vzv kwa mtu asiye na kinga dhidi ya virusi hivo
mtu huyu aliyepata maambukizi mapya kisha huweza kupata tetekuwanga lakini hatapata vipele mara moja
hadi pale ambapo vipele vinapata magamba mgonjwa anaweza kuwaambukiza watu wengine kwa urahisi sana
mtu pia hawezi kuambukizana kabla ya malengelenge kujitokeza au wakati wa maumivu ya neva anayokuja baada ya malengelenge baada ya upele huu kuisha
mtu huyo hataweza kuambukiza mtu mwingine tena baada ya upele huu kuisha
hata hivyo virusi vya malengelenge ya simpleksi hsv yanaweza kuleta upele mara kwa mara katika mfumo wa namna hiyo
the sampuli ya tsanck ni muhimu sana kwa utambuaji wa maambukizi sugu ya virusi vya papo hapo na malengelenge lakini haitofautishi kati ya hsv na vzv
wakati ambapo upele huu hauko katika hatua za awali za ugonjwa au katika tukio la au katika kesi ya malengelenge tutuko zosta yanaweza kuwa vigumu kutambua
mbali na vipele dalili nyingi hutokea pia katika hali nyingine
majaribio ya maabara zinapatikana kwa utambuzi wa tutuko zosta
jaribio maarufu zaidi hutambua zindiko maalum ya vzv igm katika damu hii hujitokeza tu wakati wa tetekuwanga au tutuko zosta na wala sio wakati virusi vimetulia
katika maabara makubwa zaidi limfu zilizokusanywa kutoka kwa malengelenge hupimwa na mmenyuko fululizi wa polimeresi kwa dna ya vzv au kuchunguzwa kwa darubini ua kielektroniki ili kutambua chembechembe za virusi
katika utafiti wa hivi karibuni sampuli za vidonda kwenye ngozi macho na mapafu kutoka kwa wagonjwa waliodhaniwa kuwa na malengelenge ya simpleksi au tutuko zosta walifanyiwa majaribio kwa kutumia pcr halisi au kwa bakteria zenye virusi
kwa kulinganisha hivi bakteria zenye virusi zilitambua vzv kwa kiwango cha hisi cha 
 pekee ingawa jaribio hilo lilikuwa na kiwango cha juu sana cha umaalum umaalumu 
kwa kuzilinganisha pcr halisi ilitoa matokeo ya ya unyeti
kwa ujumla majaribio ya malengelenge ya simpleksi na tutuko zosta kwa kutumia pcr yalionyesha uborekaji wa 
 wa bakteria zenye virusi
chanjo hai ya vzv linapatikana na linauzwa kwa jina la zostavax
katika utafiti wa mwaka wa watu wazima wenye umri wa kamamu zaidi ilizuia nusu ya kesi za maumivu ya neva yanayokuja baada ya malengelenge kwa theluthi mbili
utafiti wa ulionyesha kuwa chanjo ya zoster ina uwezekano wa kuwa na gharama nafuu nchini marekani na kutabiri uokoaji wa hadi katika gharama za huduma za afya na uwiano wa gharama wa kuanzia hadi kwa kila mwaka uliopatwa wenye maisha yaliyoboreshwa
mnamo oktoba chanjo hiyo ilipendekezwa rasmi nchini marekani kwa watu wazima wenye afya wenye umri wa miaka na zaidi
of update uchunguzi unaodhibitiwa unaendelea kufanywa ili kutathmini ya utendakazi kwa watu wenye umri wa miaka hadi 
watu wazima pia hupata kuongezewa kinga kwa kuwa wanagusana na watoto walioambukizwa tetekuwanga njia ya kuongeza nguvu inayozuia kama robo ya matukio ya tutuko zosta kati ya watu wazima ambao hawajapata chanjo lakini inaendelea kupoteza umaarufu wake nchini marekani kwa kuwa sasa watoto hupewa chanjo dhidi ya tetekuwanga mara kwa mara
shirika la kukinga afya ya uingereza linasema kwamba ingawa chanjo imeidhinishwa nchini uingereza hakuna mpango wa kuiingiza kwenye utaratibu wa chanjo kwa watoto ingawa inaweza kutolewa kwa wafanyakazi wa afya wasio na kinga ya vzv
utafiti wa mwaka wa wa kesi na vidhibiti vilivyolinganishwa vilionyesha kwamba matunda yanahusishwa na kupunguka kwa kiwango cha atari cha kuambukizwa vipele watu waliokula kiasi kidogo cha matunda kwa siku walikuwa na hatari ya mara tatu zaidi ikilinganishwa na waliokula zaidi ya vipimo vitatu baada ya kuangalia vipengele vingine kama vile ulaji wa nishati kwa jumla
kwa watu wenye umri wa miaka au zaidi ulaji wa vitamini na mboga ulikuwa na uhusiano sawa
malengo ya matibabu ni kukomesha ukali na muda wa maumivu kufupisha muda wa vipele na kupunguza matatizo
matibabu ya dalili huhitajika mara kwa mara kwa ajili ya matatizo ya niuraljia ya baada ya malengelenge
hata hivyo uchunguzi kuhusu tutuko zosta unaonyesha kuwa ni nadra kwa watu wenye umri wa chini ya miaka kupata maumivu baada ya kuisha kwa upele niuraljia ya baada ya malengelenge na huisha baada ya muda kati ya watu wazeee zaidi maumivu yalichukua muda mrefu zaidi kuisha lakini hata kati ya watu wenye zaidi ya miaka walikuwa hawana maumivu mwaka mmoja baada ya kupata vipele
wagonjwa wenye maumivu madogo hadi wastani wanaweza kutibiwa kwa kutumia vituliza maumivu vinavyouzwa kwenye maduka
losheni za topiki zenye kalamini au mafuta ya nguruwe yanaweza kupakwa juu ya upele au malengelenge na yanaweza kutuliza maumivu
mara kwa mara maumivu makali yanaweza kuhitaji madawa ya afyuni kama vile mofini
mara baada ya vidonda kufunikwa na magamba krimu ya kapsaisini zostrix inaweza kutumika
lidokeini ya topiki na bloku za neva pia zinaweza kupunguza maumivu
kutumia gabapentini pamoja na kinzavirusi kunaweza kuleta nafuu kwa niuraljia ya baada ya malengelenge
madawa ya kinzavirusi huzuia uigaji wa vzv na kupunguza ukali na muda wa tutuko zosta huku yakiwa na madhara madogo sana lakini hayawezi kutegemewa kuzuia niuraljia ya baada ya malengelenge
kati ya madawa haya acyclovir imekuwa ndiyo tiba ya kawaida lakini kwa madawa mapya valasikloviri na famsikloviri huonyesha utendakazi sawa au bora zaidi na usalama mzuri na ustahimilivu
dawa hizo hutumika kama profilaksisi kwa mfano kuwatibu wagonjwa wa ukimwi na kama tiba wakati wa awamu kali
matibabu ya kinzavirusi yanapendekezwa kwa watu wote wenye miili inayoweza kujikinga na maradhi wanaougua tutuko zosta na wana zaidi ya miaka 
ikiwezekana dawa hizi zinapaswa kutolewa katika muda wa masaa baada ya kuonekana kwa vipele
matatizo kwa watu wenye tutuko zosta na miili isiyoweza kujikinga na maradhi yanaweza kupunguzwa kwa kutumia asaikloviri ya ndani ya vena
kwa watu wenye hatari kuu ya kwa mashambulizi yanayorudiwarudiwa ya vipele vipimo vya asaikloviri vya kumezwa kila siku kwa siku tano kwa kawaida huwa na ufanisi
steroidi za bongo zinazomezwa hutumika mara nyingi kutibu maambukizi licha ya kuwa majaribio ya kliniki ya matibabu haya hayashawishi
hata hivyo jaribio moja lililochunguza wagonjwa wenye zaidi ya miaka ambao miili yao haiwezi kujikinga na maradhi na waliokuwa ma tutuko zosta ulionyesha kuwa kutumia prednisoni wenye asikloviri uliboresha muda matibabuna kuboresha ubora wa maisha
baada ya tathmini kwa mwezi mmoja asikloviri na prednisoni ziliongeza uwezekano wa ufunikaji na kupona kwa vidonda kwa karibu mara mbili ikilinganishwa na kipozaungo
na kuongeza eneo la utendaji kazi kutoka mkoa mmoja wa dar es salaam hadi mikoa mitano ya arusha pwani kilimanjaro mwanza na shinyanga
jaribio hili pia lilitathmini madhara ya mchanganyiko huu wa madawa kwa ubora wa maisha katika muda wa mwezi mmoja na kuonyesha kwamba wagonjwa walikuwa na maumivu madogo zaidi na walikuwa na uwezekano zaidi wa kuacha kutumia vikolezo vya vituliza maumivu kurudi kwa shughuli zao za kawaida na kulala bila kukatizwa kwa usingizi
hata hivyo wakati wa kulinganisha kukomeshwa kwa maumivu yanayohusishwa na tutuko zosta au niuraljia ya baada ya malengelenge hakukuwa na tofauti kati ya asikloviri plus prednisoni na asiklovir peke yake
kutokana na hatari ya matibabu ya steroidi za bongo inashauriwa kuwa mchanganyiko huu wa madawa utumike tu kwa watu wenye zaidi ya miaka kutokana na hatari kubwa zaidi ya kupata niuraljia ya baada ya malengelenge
matibabu kwa ofthalmikasi ya malemgelenge ya zoster ni sawa na matibabu ya kawaida ya tutuko zosta katika maeneo mengine
jaribio la hivi karibuni lililolinganisha asikloviri na dawa wawa nayo ya hapo awali valasikloviri lilionyesha utendakazi sawa katika matibabu ya aina hii ya ugonjwa huo
faida kubwa ya valsikloviri ikilinganishwa na asikloviri ni kipimo chake cha mara tatu tu kwa siku ikilinganishwa na ile ya asikloviri ya kipimo cha mara kwa siku jambo ambalo linaweza kuwawezesha zaidi wagonjwa kuzingatia maagizo ya matibabu
ingawa tutuko zosta kwa kawaida hupona katika muda wa wiki mbili matatizo fulani yanaweza kutokea upele na maumivu kwa kawaida hupunguka baada ya kati ya wiki tatu hadi tano lakini takriban mgonjwa mmoja kati ya watano hupitia hali ya maumivu inayoitwa niuraljia ya baada ya malengelenge ambayo mara nyingi ni ngumu kudhibiti
kwa wagonjwa wengine tutuko zosta yanaweza kufufuka tena na kujitokeza kama zoster sine herpete maumivu yanayotokan kwenye njia ya neva moja ya uti wa mgongo usambazaji wa chini ya ngozi lakini usioambatana na upele
hali hii inaweza kuleta matatizo yanayoathiri viwango kadhaa vya mfumo wa neva na kusababisha niuropathia nyingi za fuvu kuvimba kwa neva mieliti au ugonjwa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo usio na bakteria
madhara mengine makubwa yanayoweza kutokea katika baadhi ya matukio ni pamoja na kupooza usoni kwa kawaida huwa ni kwa muda uharibifu wa sikio au uvimbe ubongo
wakati wa ujauzito maambukizo ya kwanza ya vzv yanayosababisha tetekuwanga yanaweza kusababisha maambukizi ya kijusi na kuleta matatizo kwa mtoto mchanga lakini maambukizi sugu au ufufuaji wa vipele hayahusishwi na maambukizi kwa kijusi
kuna hatari lililoongezeka kwa kiasi kidogo ya kupata kansa baada ya kuambukizwa na tutuko zosta
badala yake hatari iliyoongezeka inaweza kutokana na kukandamizwa kwa kinga ambayo inaruhusu ufufaji wa virusi
kirusi cha zoster varisela kina kiwango cha juu cha uambukizaji na kimeenea duniani kote na kina kiwango imara sana chha maambukizi kutoka kizazi kimoja hadi kingine
vzv ni ugonjwa hafifu kwa mtoto mwenye afya nzuri katika nchi zilizoendelea
hata hivyo varisela inaweza kusababisha kifo kwa watu wanaoambukizwa baadaye maishani au walio na kiwango cha chini cha kinga
idadi ya watu katika kundi hili la hatari kuu imeongezeka kutokana na janga la vvu na ongezeko la matibabu ya kukandamiza kinga
maambukizi ya varisela katika taasisi kama vile hospitali pia ni tatizo kubwa hasa katika hospitali zinazowahudumia watu hawa wenye hatari kuu
kwa ujumla tutuko zosta hayana matukio ya msimu na hayatokani na mikurupuko
katika tropiki tetekuwanga kwa kawaida hutokea kati ya watu wazee zaidi
matukio ni ya juu kabisa kati ya watu wenye zaidi ya miaka pamoja na wagonjwa wenye hali ambapo mwili unapoteza uwezo wa kujikinga na maradhi bila kujali umri na kati ya watu walio na msongo wa kisaikolojia
watu wasio wazungu wanaweza kuwa na hatari ya chini zaidi haieleweki ikiwa hatari hii imeongezeka kwa wanawake
sababu zingine ambazo huenda ikaleta hatari ni pamoja na majeraha ya kimwili sababu za kijenetiki na uwazi kwa imunotoksinimfiduo
kiwango cha matukio ya tutuko zosta ni kati ya 
 na 
 kwa kila miaka ya watu kati ya watu wenye afya na unaongezeka hadi 
 kwa kila miaka ya watu kati ya watu wenye zaidi ya umri wa miaka 
matukio sawa ya viwango yamerekodiwa duniani kote
tutuko zosta hujitokeza kati ya takribani waamerika kila mwaka
tafiti mbalimbali na takwimu ya upelelezi angalau wakati inapotazamwa kijuu juu hazionyeshi mielekeo yoyote thabiti ya matukio nchini marekani tangu kuanzishwa kwa mpango wa chanjo dhidi ya tetekuwanga mwaka wa 
hata hivyo baada ya ukaguzi wa maikini tafiti hizo mbili ambazo hazikuonyesha kuongezeka kwa matukio ya vipele zilifanywa katika maeneo ambapo chanjo ya varislea bado ilikuwa haijaenea
utafiti wa hivi karibuni uliofanywa na patel na wenzake ulihitimisha kuwa tangu kuanzishwa kwa chanjo dhidi ya tetekuwanga gharama za hospitali kutokana na matatizo ya vipele imeongezeka kwa zaidi ya milioni kila mwaka kwa watu wenye zaidi ya miaka 
utafiti mwingine uliofanywa na yih na wenzake uliripoti kuwa usambazaji wa chanjo ya varislea kati ya watoto uliongezeka matukio ya varisela yalipungua na matukio ya vipele kati ya watu wazima yaliongezeka kwa 
matokeo ya utafiti zaidi uliofanywa na yawn na wenzake yalionyesha kuongezeka kwa matukio ya vipele kwa kati ya mwaka wa na 
zaidi ya hayo kulikuwa na ongezeko la kitakwimu katika visa vya upele vilivyoripotiwa kwa watu wazima katika mradi wa uchunguzi wa uhai wa varisela wa antelope valley vasp kutoka mwaka wa hadi 
ongezeko la 
 kutoka matukio mwaka wa hadi matukio mwaka wa unaleta uwiano wa kiwango cha 
 ci 
ongezeko katika visa vya vipele lililoripotiwa na vasp ilitokea kati ya kila kategoria ya umri isipokuwa na zaidi kutoka mwaka wa hadi 
vasp pia iliripoti kuwa visa vilivyohakikiwa vya upele kati ya watu wazima wenye umri wa miaka na zaidi viliongezeka kwa 
 kutoka hadi 
pia katika kipindi hiki idadi ya wafanyakazi imeongezeka kutoka mwaka hadi mwaka 
muhtasari wa kila mwaka mradi wa uchunguzi wa uhai wa varisela katika antelope valley idara ya huduma za afya katika mkoa wa los angeles vituo vya kudhibiti na kuzuia magonjwa cdc mkataba wa ushirikiano no
katika utafiti mmoja ilikadiriwa kwamba ya wagonjwa wanaoambukizwa tutuko zosta hatimaye hupata matatizo
niuraljia ya baada ya malengelenge hujitokeza katika takriban ya wagonjwa
utafiti wa wa data za california ulipata viwango vya kulazwa hospitalini vya 
 kwa kila miaka ya watu na kupanda hadi 
 kwa kila miaka ya watu kwa watu wenye miaka na zaidi
uchunguzi wa awali mjini connecticut uligundua kiwango cha juu zaidi cha kulaza watu hospitalini tofauti hii inaweza kuwa imesababishwa na maambukizi ya virusi vya ukimwi katika utafiti wa awali au kutokana na kuanzishwa kwa matumizi ya kinzavirusi mjini california kabla ya mwaka wa 
utafiti wa mwaka wa ulionyesha kwamba watu wenye ndugu wa karibu waliokuwa na vipele walikuwa na uwezekano wa mara mbili wa kuipata wenyewe
utafiti unakisia kwamba sababu za kimaumbile zinachangia pakubwa katika kubainisha kati ya watu walio na uwezekano mkubwa zaidi wa kupata vzv
tutuko zosta yana historia ndefu iliyorekodiwa ingawa rekodi za zimeshindwa kutofautisha kati ya malengelenge yanayosababishwa na vzv na yale yanayosababishwa na ndui hali ya erogoti na erisipela
ilikuwa ni mwishoni mwa karne ya kumi na nane ndipo william heberden alibaini njia ya kutofautisha kati ya tutuko zosta na ndui na tutuko zosta haikuweza kutofautishwa na erisipela hadi mwisho wa karne ya kumi na tisa
katika mwaka wa richard bright alitoa nadharia tete kuwa ugonjwa huo ulitoka kwenye ganglioni ya shina la uti wa mgongo na jambo hili lilithibitishwa katika makala ya yaliyoandikwa na felix von b runsprung
dalili za kwanza zilizoonyesha kuwa tetekuwanga na tutuko zosta yalisababishwa na kirusi kile kile zilitambuliwa mwanzoni mwa karne ya 
madaktari walianza kuripoti kuwa visa vya tutuko zosta zilifuatiwa mara nyingi na tetekuwanga kati ya vijana walioishi na wagonjwa waliokuwa na vipele
dhana la kuyahusisha magonjwa hayo mawili yalidhibitishwa zaidi wakati ambapo ilidhihirika ya kuwa limfu kutoka kwa mgonjwa wa tutuko zosta inaweza kuleta tetekuwanga kati ya vijana waliojitolea
hadi miaka ya ugonjwa huo ulichukuliwa kuwa hafifu na matatizo makubwa yalidhaniwa kuwa nadra sana
hata hivyo kufikia mwaka wa ilitambuliwa kwamba tutuko zosta ulikuwa ni ugonjwa hatari zaidi kati ya watu wazima kuliko kwa watoto na kwamba matukio yake yaliongezeka jinsi umri wa mtu ulivyoendelea kuongezeka
tafiti zaidi katika miaka ya kuhusu watu wenye kinga iliyokandamizwa ilionyesha kuwa ugonjwa huo haukuwa hafifu kama ilivyodhaniwa hapo awali na utafutaji wa tiba na kinga mbalimbali ukaanza
katika masomo ya kihistoria ya vipele matukio ya vipele kwa ujumla yaliongezeka kulingana na umri
hata hivyo katika karatasi yake ya dkt hope simpson alikuwa wa kwanza kupendekeza kuwa usambazaji wa kipekee wa kiumri wa zoster unaweza kuonyesha kwa sehemu marudio ambayo kila kategoria ya umri tofauti hupata matukio ya varisela na kutokana na kuongezeka kwa kinga mwilini mwao maambukizi yao ya zoster huahirishwa
ili kuiunga mkono nadharia hii tete kuwa kuwagusa watoto wenye tetekuwanga huimarisha kinga ya kusaidiwa na chembechembe kati ya watu wazima na hivyo kusaidia kuhairisha au kukandamiza vipele thomas na wenzake walifanya utafiti ulioonyesha kuwa watu wazima katika nyumba zenye watoto walikuwa na viwango vya chini vya visa vya upele ikilinganishwa na nyumba zisizo na watoto
aidha utafiti na terada na wenzake ulionyesha kuwa madaktari wa watotot walionyesha viwango vya matukio kutoka hadi kuliko vile vya watu wa kawaida wa umri wao
codice cannot be used outside of the user template or user talk namespaces
 desemba ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za pop dansi kutoka nchini marekani
anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama christina aguilera
sala ya chakula ni sala ambayo watu wa dini mbalimbali wanaomba baraka kwa vyakula vyao na baadaye wanamshukuru mungu kwa kuwajalia
mfano ufuatao ndio uliozoeleka zaidi kati ya wakatoliki wanaotumia lugha ya kiswahili kwa jina la baba na la mwana na la roho mtakatifu
tubarikie mungu wetu sisi na chakula chetu tupate nguvu kwa jina la baba na la mwana na la roho mtakatifu
ljungby ni manispaa na pia mji nchini uswidi katika mkoa wa kronoberg
ale ni manispaa mji nchini uswidi katika mkoa wa v stra g taland
marek grechuta desemba oktoba alikuwa mwimbaji mtunzi mshairi na mchoraji kutoka nchi ya poland
aliandika nyimbo nyingi maalumu kama vile niepewno korow d au b dziesz moj pani 
janet harmon waterford bragg machi aprili griffin georgia alikuwa rubani anayeruka ndege
alikuwa pia mmarekani mweusi wa kike wa kwanza ambaye alikuwa na leseni ya rubani
george cain oktoba oktoba alikuwa mwandishi kutoka nchi ya marekani
anajulikana hasa kwa riwaya yake blueschild baby
trento ni mji wa italia kaskazini wenye wakazi 
ndio makao makuu ya wilaya yenye jina hilohilo na ya mkoa wa trentino alto adige
ni maarufu hasa kutokana na mtaguso wa trento uliofanyika mjini humo
kupro pia kuprosi kipro saiprasi cyprus ni nchi ya kisiwani upande wa mashariki wa bahari ya mediteranea
kijiografia ni sehemu ya asia lakini kiutamaduni na kisiasa ni sehemu ya ulaya
watu waliishi kisiwani huko walau kuanzia milenia ya kk
zamani za kale kisiwa kilikuwa chanzo cha shaba nyingi iliyopatikana katika eneo la mediteranea ya mashariki
jina la kikemia la shaba kupri linatokana na jina la kisiwa
kisiwa kinazungumziwa na biblia ya kikristo kwa namna ya pekee kuhusiana na umisionari wa mtume barnaba na wenzie mtume paulo na marko mwinjili kisiwani huko
tangu vita ya kupro ya kisiwa kimegawiwa huku maeneo ya kaskazini yakiwa anatawaliwa na jamhuri ya kituruki ya cyprus ya kaskazini isiyotambulika kimataifa
pamoja na hayo kupro imefaulu kujiunga na umoja wa ulaya tarehe mei 
wakazi walio wengi hutumia lugha ya kigiriki wengine kituruki ambazo zote mbili ni lugha rasmi
kwa jumla hao wa kwanza ni wakristo waorthodoksi za wakazi wote hao wa pili ni waislamu 
wakristo wengine ni wakatoliki waarmenia na waanglikana
palestina kwa kiarabu filas n falas n kutoka kilatini palaestina kwa kiebrania palestina ni jina la eneo upande wa mashariki wa bahari ya mediteranea lililopo kati ya mkingo wa bahari na mto yordani
asili ya jina ilikuwa nchi ya wafilisti iliyokuwa kanda nyembamba ya ardhi karibu na pwani ya bahari
waroma wa kale walitumia jina hili kwa jumla ya jimbo lao katika sehemu hizi
baada ya uvamizi wa waarabu waislamu jina liliendelea kutumiwa kwa umbo la kiarabu filastin na kutazamiwa kama sehemu ya shamu au syria
tangu mwaka eneo lilitawaliwa na milki ya osmani
kwa muda mrefu maeneo ya palestina yalikuwa sehemu ya kusini ya jimbo la dameski na katika karne ya jimbo la pekee la yerusalemu liliundwa
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia uingereza ulitawala eneo hili kama eneo la kukabidhiwa la shirikisho la mataifa na eneo hili lilukwa pamoja na sehemu kubwa upande wa mashariki wa mto yordani
waingereza waligawa eneo katika sehemu mbili upande wa magharibi palestina yenyewe na upande wa mashariki wa mto yordani uliokuwa baadaye milki ya yordani
kwenye sehemu ya magharibi iliyokuwa palestina yenyewe kulikuwa na uhamiaji wa wayahudi kutoka nchi za ulaya ulioweka msingi kwa mapambano kati ya israeli na palestina ya baadaye
mwaka umoja wa mataifa uliamua kugawa palestina katika sehemu tatu zilizopangwa kama dola la kiyahudi dola la kiarabu na yerusalemu kama mji wa kimataifa
lakini wayahudi walitangaza uhuru wa dola la israeli
wenyeji waarabu walipinga azimio hili na vita ilitokea
asilimia kubwa ya wakazi waarabu wa sehemu zilizokuwa chini ya israeli mpya walikimbia au walifukuzwa nje
ukanda wa gaza ulishikwa na misri na ukingo wa magharibi wa yordani ulitawaliwa na milki ya yordani
baada ya vita ya siku mwaka gaza na ukingo wa magharibi wa yordani zilitwaliwa na jeshi la israeli
harakati ya wapalestina waarabu iliendelea kupigania uhuru
mapigano haya yalipata namna usuluhisho kwa muda na katika mapatano ya oslo mwaka mamlaka ya kitaifa ya palestina yalianzishwa yaliyotangaza dola la palestina
kwa sasa palestina ni nchi katika mwendo wa kupata uhuru kamili lakini hakuna uhakika mwendo huu utakamilishwa lini
maeneo ya palestina yanatengwa kati ya sehemu chini ya serikali ya palestina na maeneo yanayosimamiwa na israeli
maeneo haya yako kati ya mto yordani na pwani ya mediteranea ni hasa ukingo wa magharibi wa yordani na ukanda wa gaza
mamlaka ya kitaifa ya palestina ina kiwango fulani cha madaraka ya kiserikali katika baadhi ya maeneo haya
mamlaka hayo hutambuliwa na nchi nyingi za waarabu kama serikali halisi
jumuia ya kimataifa kwa ujumla imetambua mamlaka kwa viwango mbalimbali lakini si kama serikali kamili ya nchi huru
hivyo mamlaka ina kiti cha mtazamaji kwenye umoja wa mataifa
maeneo ya palestina ya sasa yamepakana na israel yordani na misri
gaza kiarabu kiebrania azzah ni mji mkubwa wa ukanda wa gaza ambao ni sehemu ya maeneo chini ya mamlaka ya palestina mwenye wakazi 
ni makao ya ofisi nyingi za serikali ya palestina
ramallah kwa kiarabu yaani mlima wa mungu ni mji wa palestina katika eneo la magharibi ya yordani
idadi ya wakazi ni hivi wengi wao wakiwa waislamu na asilimia wakristo
mjini kuna ofisi za serikali ya mamlaka ya palestina pamoja na moja kati ya ikulu mbili za rais mahammod abbas
yerusalemu mara kwa mara pia kudisi kwa kiebrania yerushalayim kwa kiarabu al quds ni mji wa mashariki ya kati wenye pande mbili
kwa upande mwingine yerusalemu ya mashariki inatazamiwa kuwa mji mkuu wa palestina ingawa imetawaliwa na israel pia tangu 
israel imetangaza tangu mwaka yerusalemu yote kuwa mji wake mkuu wa milele lakini nchi nyingi za dunia hazikubali azimio hilo hivyo balozi za nchi za kigeni katika israel ziko nje ya yerusalemu
ni mji muhimu katika dini tatu zinazofuata imani ya abrahamu yaani uyahudi ukristo na uislamu
tuul kimongolia ni mto muhimu wa mongolia
chanzo chake ni ambapo tawimito ya namiya na nergui inaungana kwenye mtelemko wa mlima khentei
tuul inapeleka maji yake kwenda ziwa baikal kupitia mto selenge
beseni ya tuul ni asilimia 
 za eneo la mongolia tu lakini zaidi ya nusu ya wakazi wa nchi huishi humo
sehemu hii ni pamoja na mji wa kale na mahali patakatifu pa dini tatu za uyahudi ukristo na uislamu
baada ya vita ya kiarabu kisraeli ya yerusalemu iligawiwa kwa pande mbili wayahudi waliokaa upande wa mashariki mtaa wa kiyahudi katika mji wa daudi walipaswa kuondoka vivyo hivyo wakazi waarabu waliokaa upande wa magharibi
mji ulikua sana upande wa israel ukawa mji mkuu wa nchi
sehemu ya mashariki haikuona maendeleo makubwa kama mji mmojawapo wa yordani
baada ya vita ya israeli iliingiza sehemu ya mashariki katika manisipaa yake ya yerusalemu ya israel kwa jumla 
 km ya yerusalemu ya yordani na km za vijiji vya eneo la magharibi ya yordani
wakazi wa mji wa mashariki hawakuulizwa na jumuiya ya kimataifa haikubali hatua hiyo
mamlaka ya palestina inatumaini ya kwamba siku moja sehemu ya mashariki ya yerusalemu itakuwa mji mkuu wa palestina
israel inasimama imara ya kwamba mji hutagawiwa tena
baku kiazeri baki ni mji mkuu pia mji mkubwa wa azerbaijan
iko kando la bahari kaspi kwenye rasi ya apsheron kwa n e
rundiko la mji lina wakazi milioni tatu pamoja na wakimbizi wengi kutokana na vita katika kaukazi
sehemu hii iliingizwa na unesco katika orodha la urithi wa dunia
tangu baku ilikuwa mahali pa maendeleo ya haraka sana kutokana na upatikanaji wa mafuta ya petroli
kabla ya vita kuu ya kwanza ya dunia nusu ya mafuta yaliyopatikana duniani yalitokea baku
orodha hii inataja marais wa misri tangu kutangaza jamhuri tarehe juni manama ni mji mkuu wa bahrain pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 
iko katika kaskazini ya nchi ambako kuna ardhi yenye rutba kiasi tofauti na jangwa tupu katika kusini
manama imejulikana tangu karne ya ilipotajwa katika maandiko
ilitawaliwa na ureno katii ya hadi na uajemi kati ya hadi 
baadaye imekuwa makao ya familia ya kifalme ya al khalifa inayotawala nchi
dhaka ni mji mkuu wa bangladesh pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi mwaka 
iko kando la mto dhaleswari inayoendelea kuleta mafurko mara kwa mara wakati wa mvua za monsuni
miji ilipatikana katika eneo la dhaka tangu karne ya bk
kabla ya kuja kwa uislamu utamaduni wa eneo lilikuwa la kihindu na kibuddha
wakati wa utawala wa wamoghul idadi ya waislamu iliongezeka
 dhaka ilikuwa mji mkuu wa sehemu ya mashariki ya pakistan
baada ya uasi wa pakistan ya mashariki ikawa mji mkuu wa nchi mpya ya bangladesh
andorra la vella kikatalani andorra ya kizee ni mji mkuu pia mji mkubwa nchini andorra yenye wakazi 
uchumi unategemea sana utalii hasa ski miezi ya baridi
andorra la vella hana uwanja wa ndege wala kituo cha treni lakini kuna huduma ya basi kwenda nje ya nchi
gibraltar imekuwa mahali muhimu tangu karne nyingi kwa sababu rasi hii iko kwenye mlango wa gibraltar ambako kuna km za maji tu kati ya afrika na ulaya
mwenye kutawala gibraltar aliweza kutawala mwendo wa jahazi na meli kati ya atlantiki na mediteranea wakati wa vita
hii ni sababu ya kwamba uingereza ilitwaa rasi hii na kuitetea tangu mwaka 
jina la gibraltar limetokana na uvamizi wa waarabu wakati wa upanuzi wa uislamu
mwaka jemadari tariq ibn ziyad aliongoza jeshi lake kushambulia hispania
rasi inayoitwa leo gibraltar ilipewa jina la jabal at tariq mlima wa tariq lililokuwa baadaye gibraltar
kabla ya kuja kwa waarabu mataifa ya kale yaliita mlango huu nguzo za herakles wakitaja milima midogo ya gibraltar na ceuta kwa jina hili
gibraltar ilikuwa sehemu ya hispania kati ya na 
mwaka wakati wa vita kati ya hispania na uingereza ilitwaliwa na waingereza na waholanzi
mwaka hispania ilikubali kwa nafasi ya amani ya utrecht kuwa rasi itakuwa chini ya mamlaka ya uingereza
hispania imedai mara nyingi kurudishwa kwa eneo ikishtaki uingereza kuwa na koloni ya mwisho katika ulaya
lakini wakazi wenyewe walipigia kura mwaka hoja la kubaki upande wa uingereza badala ya hispania na zaidi ya wakakubali
wakazi wa gibraltar ni takriban walio wengi huwasiliana kwa lahaja ya kihispania lakini wote wajua kiingereza
mwamba wa gibraltar mwenye kimo cha ni mahali pa pekee ulaya penye nyani huru
nchi ya kimabara ni nchi yenye eneo kwenye bara mbili au zaidi
sarayevo kikroatia sarajevo kikirili kituruki saraybosna ni mji mkuu wa bosnia na herzegovina
mji uko kando la mto miljacka kwenye bonde la milima ya dinari
sarayevo ina sifa ya ushirikiano mwena wa watu wa dini na madhehebu mbalimbali ndani yake kwa karne nyingi
kuna misikiti ya kiislamu makanisa ya katoliki na kiorthodoksi pamoja na sinagogi
lakini mwisho wa karne ya bosnia iliingia katika vita iliyosababishawa na kuporomoka kwa yugoslavia na swali la mipaka ya serbia
bosnia ilikuwa mahali ambako mauaji ya mfalme mteule wa austria hungaria tarehe juni yalisababisa vita kuu ya kwnaza ya dunia
orodha ya marais wa jamhuri ya kidemokrasia ya kongo orodha hii inataja marais wa jamhuri ya kidemokrasia ya kongo sofia kibulgaria ni mji mkuu pia mji mkubwa wa bulgaria mwenye wakazi 
mji uko upande wa magharibi wa bulgaria kando la mto iskar mbele ya milima ya vitosha inayofikia kimo cha mita 
ni kitovu cha kisiasa kiuchumi na kiutamaduni wa nchi
sofia ni mji wa kale mianzo yake ni katika karne ya kk
wakati wa dola la roma ilijulikana kwa jina serdica au sardica
tangu mwaka bk ilikuwa sehemu ya milki ya bulgaria ikaitwa sredec
mji ulirudi nyuma chini ya utawala wa milki ya osmani ulipotwaliwa na jeshi la kirusi mwaka ulikuwa na wakazi pekee
 machi likatangaza sofia kuwa mji mkuu wa bulgaria
mji ikakua ikafikia lakhi mwaka na lakhi tatu mwaka 
baada ya vita kuu ya pili ya dunia idadi ya wakazi ikaendelea kupanda hadi kupita milioni mnamo 
inejulikana kama mji wa mifereji mingi mwenye wakazi vyuo vikuu viwili na uwanja wa ndege wa kimataifa mkubwa wa schiphol
vitabu vilivyopangwa kufuatana na umri wa kutolewa
january 
den haag kiholanzi pia s gravenhage mji mkubwa wa tatu wa uholanzi baada ya amsterdam na rotterdam
kuna wakazi januari kwenye eneo la km 
iko upande wa magharibi ya nchi katika jimbo la uholanzi ya kusini pia ni akao makuu ya jimbo hilo
hali halisi den haag ina nafasi na wajibu nyingi za mji mkuu hata kama cheo hiki kimetengwa kwa amsterdam
lakini den haag ni makao ya serikali makao ya bunge makao ya mahakama kuu pia makao ya mfalme au malkia tangu 
hii ni tokeo la siasa ya uholanzi ya miaka mingi ya kutoshikamana na upande wowote
dublin kieire pia baile tha cliath kijiji kwenye kivuko kwa mafunjo ni mji mkuu wa jamhuri ya eire pia mji mkuu kwenye kisiwa cha eire mwenye wakazi milioni 
 kwenye rundiko la jiji
dublin iko kando la mdomo wa mto liffey unapoishia katika atlantiki kwenye pwani la mashariki la eire
wataalamu kadhaa hujaribu kuona uhusiano kati ya mji wa ebalana uliotajwa na katika maandiko ya ptolemeo mnamo bk lakini hakuna uhakika kuhusu mahali pake
hivyo hutumiwa na masomo mengine kama fizikia jiografia kemia katika mafunzo yake
mji wa leo ulianzishwa kama kiji cha wavuvi kwa jina la th cliath na kando lake wavikingi walijenga kijiji cha jirani cha dubh linn matope mweusi
vijiji vikaungana na kuwa mji tangu kwa sababu wanormandi baada ya kuvamia eire kutoka uingereza walianzisha makao makuu yao hapa
baada ya muungano wa uingereza na eire katika ufalme wa muungano dublin ilikuwa makao ya gavana mwingereza
uhuru wa eire ulianza mjini dublin kwenye uasi wa pasaka
kwenye vita ya uhuru ya eire nyumba nyingi ziliharibiwa
baada ya kujiunga kwa eire na umoja wa ulaya dublin imeendelea kukua na kuwa jiji ya kiulaya
 dublin ilisheherekea sikukuu ya kumaliza miaka 
reykjav k tamka reykyavik ni mji mkuu pia mji mkubwa wa iceland mwenye wakazi 
ni mjii mkuu wa dunia ulio kaskazini zaidi kushinda miji mikuu ya nchi zote huria
iko kwenye pwani la kusini la iceland mwabaoni wa hori ya faxafl i
magma ya koti ya dunia iko karibu na uso wa nchi inasababisha maji kwenye ardhi kuwa moto
maji ya moto haya hutumiwa kwa kupasha moto nyumba za kukalia watu pia bustani za mabandani
nishati inapatika kwa rahisi kiasi cha kwamba katika mazingira ya barafu kuna hata mavuno ya ndizi kwenye bustani za mabandani zinazopashwa moto kwa maji yale ya chini ya ardhi
inaaminiwa ya kwamba reykjav k ilikuwa mahali pa makazi ya kwanza ya watu walioanza kufika kisiwani mnamo mwaka 
mwanzilishaji wa makazi alikuwa mnorway ing lfur arnarson
hadi karne ya hapakuwa na mji bali rundiko la nyumba za wakulima tu
mji mwenyewe ulianzishwa hapa mwaka kama kituo cha biashara ikaendelea kukua
leo hii ni mji wa kisasa kabisa na kitovu cha uchumi utamaduni na siasa wa isilandi
tallinn ni mji mkuu na pia mji mkubwa wa estonia mwenye wakazi 
iko mwambaoni wa ghuba ya ufini ya baltiki na bandari yake ni bandari kuu ya nchi
tallinn inajulikana kwa mji wa kale ulioingizwa na unesco kastika orodha la urithi wa dunia
kwa zama za kati ilikuwa mji mwanachama wa shirikisho la hanse ijatajirika kutukana na biashara kati ya urusi skandinavia na ujerumani
tangu tallinn imekuwa mji mkuu wa estonia huria
 mji pamoja na nchi yote vilivamiwa na jeshi la kisovyeti ikawa mji mkuu wa jamhuri ya kisovyeti ya kijamii ya kiestonia hadi halafu tena mji mkuu wa estonia huria
riga ni mi mkuu wa latvia pia mji mkubwa mwenye wakazi 
 mwaka 
mji uko kando la mto dunava karibu na pwani la baltiki
thabo mvuyelwa mbeki amezaliwa juni alikuwa rais wa nchi ya afrika kusini tangu juni hadi septemba 
mbeki alilelewa katika familia ya waxhosa katika jimbo la rasi mashariki
wazazi walikuwa walimu wa shule na wanachama wa anc
thabo alishiriki katika shughuli za chama hiki wakati alipokuwa mwanafunzi
baada ya kukamatwa kwa nelson mandelea na viongozi wengine wa anc alitoka nchini akapelekwa uingereza aliposoma elimu ya uchumi kwenye chuo kikuu cha sussex
baada ya masomo akajiunga na utumishi wa anc na tangu alichaguliwa katika kamati kuu akawa mwakilishi wa anc katika nchi mbalimbali za afrika
tangu mbeki alikuwa katibu wa chama mambo ya nje akahudhuria katika majadilioano kati ya serikali ya afrika kusini na anc kuhusu namna za kumaliza sera ya apartheid
baada ya uchaguzi huru wa kwanza nchini afrika kusini mwaka alikuwa makamu wa rais chini ya nelson mandela
mwaka akawa mwenyekiti wa anc badala ya mandela
 juni akaapishwa kama rais wa afrika kusini akarudishwa katika uchagizi wa aprili 
katika desemba mbeki aligombea tena nafasi ya mwenyekiti wa anc lakini alishindwa na jacob zuma
zuma pia alimfuata mbeki kama rais wa afrika kusini baada ya uchaguzi wa 
abdelaziz bouteflika amezaliwa machi ni rais wa nchi ya algeria tangu aprili 
jos eduardo dos santos amezaliwa agosti ni rais wa nchi ya angola tangu septemba 
yayi boni amezaliwa ni rais wa nchi ya benin tangu aprili 
festus gontebanye mogae amezaliwa agosti ni rais wa nchi ya botswana tangu aprili 
blaise compaor amezaliwa februari ni rais wa nchi ya burkina faso tangu oktoba 
girma wolde giorgis amezaliwa mwezi wa desemba katika jiji la addis ababa ni rais wa nchi ya ethiopia tangu oktoba 
kiev pia kyiv kiukraine ni mji mkuu wa ukraine na pia mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi milioni mbili
iko kando la mto dnepr kwa n e
iliendelea kuwa mji mkuu wa rus iliyokuwa milki kubwa ya kwanza ya waslavoni ya mashariki
mtemi mkuu vladimir aliamua kupokea ukristo akaamuru wakazi wote kubatizwa mtoni mara moja
katika kumbukumbu la ukraine na urusi hii ilikuwa chanzo cha utamaduni wa kiorthodoksi wa waslavoni ya mashariki
hivyo kiev inaitwa mji mama wa miji yote ya urusi
desemba kiev ilitekwa na jeshi la wamongolia na kuchomwa moto
mji ukafufuka tena lakini ukaendelea kuwa mji mdogo na makao makuu ya jimbo la ukraine chini ya nchi mbalimbali zilizotawala yehemu hiyo kama poland au urusi
kiev ikaanza kukua na kuwa mji mkubwa wa tatu wa milki ya urusi katika mapinduzi ya viwandani ya karne ya 
baada ya mapinduzi ya kibolsheviki ikawa mji mkuu wa jamhuri ya kisovyeti ya kijamii ya kiukraine ndani ya umoja wa kisovyeti
kiev iliharibiwa vibaya wakati wa vita kuu ya pili ya dunia ikajengwa upya na kukua
ajali ya kinyuklia ya chernobyl ilitokeea karibu na mji lakini haikuuathiri sana kwa sababu upepo ulipeleka mavumbi ya sumu upande mwingine
tangu uhuru wa ukraine mwaka mji mkuu wa nchi hii
idadi ya wasemaji ni takriban watu katika jimbo la graubunden
wasemaji wako hasa vijijini katika milima ya alpes
bern pia berne berna ni mji wa shirikisho wa uswisi na mji mkubwa wa nne katika nchi
hivyo ina nafasi ya mji mkuu ingawa shirikisho la uswisi halina mji mkuu kikatiba
wakazi walio wengi hutumia lugha ya kijerumani kwa lahaja ya bern
mji uliundwa mwaka ukapokea jina kutokana jina la kijerumani la dubu b r
el hadj omar bongo ondimba desemba juni alikuwa rais wa nchi ya gabon tangu mwaka wa 
baadhi ya marais barani afrika bongo ameshika urais kwa muda mrefu kabisa
alimfuata leon m ba akiwa na umri wa miaka tu na wakati ule alikuwa rais kijana kabisa duniani
jina lake la kuzaliwa lilikuwa albert bernard bongo
kiongozi huyo mwanzoni alitambulika kama albert benard bongo kabla ya baadae kusilimu na kuitwa omari bongo
kiongozi huyo amevunja rekodi ya kuwa rais aliyekaa muda mrefu marakani kuliko rais yeyote barani afrika
rais huyo amefariki dunia akiwa na umri wa miaka ambapo ameiongoza gabon kwa miaka 
bongo alijiunga na serikali ya gabon mwaka na mwaka akawa makamu wa rais ambapo mwaka huo huo akashika hatamu ya kuwa rais wa nchi hiyo kufuatia cha kifo cha ghafla cha rais leon mba
bongo alipoingia madarakani alijenga utawala imara ambao ulinufaika zaidi baada ya kugunduliwa kwa mafuta nchini gabon ingawa utajiri wake ulinufaisha idadi ndogo ya watu wanaokadiriwa kuwa milioni 
kitu kilicholeta lawama kubwa kwa kiongozi huyo
rais huyo amefariki dunia wakati akipata tiba ya saratani jijini barcelona nchini hispania
rais bongo ameaga dunia takribani miezi mitatu baada ya kifo cha mkewe edith lucie bongo ondimba aliyefariki dunia machi mwaka huu wakati akipata tiba mjini rabat nchini morocco
edith aliuguzwa kwa miezi kadhaa nchini morocco na umma haukutangaziwa sababu za kifo chake
edith alikuwa binti wa rais wa congo denis sassou nguessou
mwanaharakati huyo wa mapambano dhidi ya ukimwi alikuwa mke wa pili kwa bongo mke wa kwanza wa rais huyo alikuwa josephine nkama
habari za kifo cha rais huyo wa gabon zilikuja wiki chache baada ya mahakama nchini ufaransa kutaka kufanyiwa uchunguzi juu ya mali ya rais bongo nchini ufaranasa
uchunguzi kama huo pia utafanyiwa mali ya rais wa kongo brazzaville dennis sassou nguesso na rais wa guinea ya ikweta teodoro obiang nguema
shirika la kupambana na rushwa transparency international tawi la ufaransa linawalaumu viongozi hao kwa kutumia fedha za umma kununua nyumba katika nchi za nje na pia kwa kununua magari ya kifahari madai ambayo viongozi hao wameyakanusha
ripoti iliyotolewa na serikali ya gabon ilisema kuwa ilithibitisha kuwa rais bongo alikuwa amelazwa katika zahanati moja nchini uhispania lakini haikutaja chochote kuhusiana na maradhi ya saratani baada ya madai kuwa rais bongo alikuwa akiugua saratani ya utumbo
pia ripoti hiyo ilisema kuwa kiongozi huyo hajafanyiwa upasuaji wowote na kuvilaumu vyombo vya habari kwa kueneza uvumi wenye lengo la kuivuruga gabon
akiwa ziarani nchini cameroon waziri mkuu wa ufaransa francois fillon alisema kuwa rais bongo alikuwa katika hali nzuri hadi kufikia mapema hapo jana
mnamo tarehe sita mwezi huu rais bongo anayeitawala gabon kwa miaka arobaini na moja sasa alisema kuwa angesitisha kwa muda shughuli zake ili kupumzika na pia kuomboleza kifo cha mkewe aliyeaga dunia mwezi machi mwaka huu
mkewe edith lucie bongo ambaye ni mtoto wa rais wa kongo brazzaville denis sassou ngueso aliaga dunia nchini morrocco akiwa na umri wa miaka arobaini na tano baada ya kuugua kwa muda mrefu
habari kutoka afisi ya rais zilisema kuwa rais bongo alipatwa na mshutuko baada ya kifo cha mkewe
kishineu tamka ki shi ne u kiromania chi in u matamshi kama mbele kwa mwandiko wa kikirili kirusi kishinyev ni mji mkuu pia mji mkubwa wa moldova mwenye wakazi 
mji uko kwa n e kando la mto bich b c amabo ni tawimto wa dnestr
kuna vyuo vingi pamoja na shule makumbusho na nyumba za igizo
kati ya wakazi kuna vikundi vifuatayo kufuatana na lugha podgorica kiserbia tamka pod go ri tsa ni mji mkuu pia mji mkubwa wa montenegro mwenye wakazi 
iko kwa n e pale ambako mito ya ribnica na mora a inapokutana
mji umejulikana tangu ulikuwa sehemu ya ufalme wa serbia
tangu ilitawaliwa na waosmani hadi wakati montenegro ilipopata uhuru wake
baada ya vita kuu ya pili ya dunia mji ukawa mji mkuu wa jamhuri ya montenegro ndani ya shirikisho la yugoslavia
umeendelea kuwa mji mkuu tangu uhuru wa nchi mwaka 
iko katika sehemu ya kiulaya ya urusi km kusini ya moscow kwa n na e pale ambako mito ya moskva na okra inakutana
mji umejulikana nchini urusi kwa sababuya kiwanda kikubwa cha injini za reli
luxemburg kiluxemburg l tzebuerg kifaransa luxembourg kijerumani luxemburg ni mji mkuu wa utemi wa luxemburg katika ulaya ya kati
iko katika kusini ya nchi ambako mito ya alzette na p trusse inaungana
luxemburg ni pia moja kati ya miji mikuu ya umoja wa ulaya pamoja na brussels na strasburg
mahakama kuu ya ulaya ina makao makuu hapa pia mamlaka kuu ya ukaguzi wa ulaya na benki ya uwekezaji ya ulaya
mji wa kale ya luxemburg iliingizwa na unesco katika orodha la urithi wa dunia
oslo ni mji mkuu wa norwei pia mji mkubwa nchini mwenye wakazi 
olso iko kwenye mwisho wa kaskazini wa fyord ya oslo fyord ni jina la hori ndefu na nyembamba za pwani la norwei
mahali pa juu ni mlima wa kirkeberget mwenye kimo cha mita 
jengo mashuhuri la mji ni boma la akershus lililojengwa kuanzia mwaka 
ulipojengwa upya kwa amri wa mfalme christian iv ikapewa jina la kristiana mji wa christian
warsaw ni mji mkuu wa poland pia mji mkubwa mwenye wakazi milioni mbili mln 
warshawa iko katikati ya nchi kando la mto vistula kipoland polnisch wis a takriban km kutoka bahari baltiki
warshawa imekuwa mji tangu karne ya ikawa mji mkuu wa poland mwaka 
baada ya vita mji ulijengwa upya mara nyingi kwa kurudisha nyumba zinazofanana na nyumba za kale
kuna vyuo pamoja na chuo kikuu cha warshawa vyuo vikuu vingine nyumba za maigizo opera na makumbusho mbalimbali
warshawa ni mji wa viwanda vingi vya kutengenezea chuma mashine motokaa na mengi mengine
vistula kipoland wis a tamka viswa ni mto mkubwa nchini poland mwenye urefu wa km
chanzo chake ni katika milima ya beskidi inaishia katika bahari baltiki
inapita kwenye miji mikubwa ya krakov na warshawa
jan mayen ni kisiwa cha norwei katika eneo ambapo bahari ya aktika na atlantiki ya kaskazini zinakutana
eneo lake ni km urefu ni km na upana km 
kisiwa kipo katikati ya norwei isilandi na greenland
hakuna wakazi wa kudumu isipokuwa wafanyakazi wa vituo viwili vya serikali ya norwei
moja ni kituo cha redio kinachohudumia usafiri kwa ndege katika sehemu hii ya dunia
nyingine ni kituo cha wataalamu wanaopima hali ya hewa
jan mayen kilitangazwa kuwa sehemu ya norwei februari 
svalbard ni funguvisiwa cha norwei katika bahari ya aktika
kuna wakazi kwenye visiwa vitatu vya spitsbergen bj rn ya na hopen
mkataba wa kimataifa wa svalbard umekubali ya kwamba funguvisiwa iko chini ya norwei lakini kuna mashariti fulani
raia wa nchi zote zilizotia sahihi kwenye mkataba wana haki ya kuingia na kufanya shughuli zao
hivyo kuna mji wa kirusi wa barentsburg ambako warusi wanachimba madini
longyearbyen ni makao makuu ya utawala wa norwei kwenye visiwa vya svalbard
longyearbyen ni kati ya makazi ya kibinadamu ya kaskazini kabisa duniani
kwa jumla kuna wakazi wengi wao wanorwei na wengine warusi
mji ulianzishwa mnamo kama makazi ya wafanyakazi wa migodi ya makaa mawe
iko kando la mto danube mahali ambako mto sava unapoishia humo
ni pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi mwaka 
mji umejulikana tangu zamani za dola la roma kwa jina singidun ulipokuwa mji wa kikelti
waroma walijenga mji wa kiroma palepale kwa jina la singidunum
tangu kufika kwa waslavoni mji ulipata jina mji mweupe au boma nyeupe kwa lugha mbalimbali
belgraf ilitawaliwa na nchi mbalimbali kama vile bulgaria bizanti na hungaria
serbia ilianza kuenea hadi shemu hizi tangu karne ya 
tangu mwaka belgrad ilivamiwa na waturuki walioendelea kuitawala hadi karne ya hata kama mju ulikuwa mahali pa mapigano mengi kati ya uturuki na austria ikatwaliwa na kupotelewa na austria mara tatu katika karne zile
 ilikuwa mji mkuu wa utemi ya serbia iliyofufuka tena
wakati ambako serbia ilikuwa sehemu ya yugoslavia ilikuwa pia mji mkuu wa yugoslavia
bratislava ni mji mkuu wa slovakia mwenye wakazi 
majina mengine ya kihistoria ya mji huu ilikuwa pressburg kijerumani au pozsony kihungaria
ishara ya mji ni boma la bratislava lililosimama tangu karne za kati
bratislava iko kwenye mpaka wa kusini magharibi ya slovakia karibu na austria na hungaria si mbali na mpaka wa ucheki
kiini cha mji wa leo kilikuwa boma la bratislava lililojulikana tangu mwaka bk
utawala wa eneo la mji ulibadilika mara kadhaa lakini tangu mji ulikuwa sehemu ya ufalme wa hungaria hadi mwaka 
kati ya hadi ulikuwa mji mkuu wa hungaria
wakazi wake walikuwa hasa wajerumani na wahungaria pamoja na waslovakia
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia eneo la mji liliingizwa katika nchi mpya ya chekoslovakia jina likabadilishwa kuwa bratislava
mji ukawa mji mkuu wa sehemu ya kislovakia ya nchi
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia na tena baada ya kuachana kwa chekoslovakia mwaka bratislava imekuwa mji mkuu wa slovakia
bratislava ni mji wa viwanda kuna viwanda vya motokaa kemia mashine na vifaa vya stima
usafiri kwa maji hutumia bandari ya bratislava kwenye mto danubi
usafiri wa mjini ni kwa mabasi reli za barabarani na mabasi ya umeme
lisbon kireno lisboa ni mji mkuu wa ureno pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi na pamoja na rundiko la mji ni milioni mbili
mji uko kando la mto tejo kwenye kona ya kusini magharibi ya ulaya mwambaoni wa atlantiki
mji ulijulikana tangu karne ya kk kwa jina la olispo
wakati wa kiroma ulikuwa mji mkuu wa jimbo la lusitania
madrid ni mji mkuu wa hispania pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi na pamoja na rundiko la mji milioni 
madrid iko katikati ya hispania katika nyanda za juu za castilia kwenye kimo cha juu ya ub
kaskazini ya mji kuna milima ya sierra de guadarrama inayofikia kimo cha 
chanzo cha madrid ni katika zamani za waroma katika hispania
utawala wa waarabu uliacha kijiji mahali pake kilichotwaliwa na mfalme alfonso vi
wa kastilia kikateuliwa kuwa mji mkuu wa ufalme wa hispania mwaka 
wakati wa napoleoni madrid ilitwaliwa na jeshi la ufaransa lakini uasi wa wakazi wa mji ulianzisha vita ya ukombozi wa hispania
mji ulianza kukua katika karne ya na zaidi katika karne ya ukawa pia kitovu cha kiuchumi cha hispania
madrid ilikuwa kitovu cha mapinduzi ya hispania kama vile kupinduliwa kwa utawala wa kifalme na tangazo la jamhuru mwaka kuanzishwa kwa udikteta wa jenerali miguel primo de rivera kutnagzawa kwa jamhuri ya pili 
wahome mutahi oktoba julai alikuwa mwandishi mpendwa sana katika kenya
aliitwa whispers kama jina la column aliyoiandika kwa the daily nation
alikuwa mtu mwenye siasa na mhakiki mkali lakini kila wakati alitumia ucheshi
juan de salazar espinoza alikuwa conquistador yaani mpelelezi na mwanajeshi mhispania aliyeunda mji wa asuncion katika paraguay
alizaliwa katika espinosa de los monteros kwenye mkoa wa burgos hispania
akajiunga na kikosi cha wahispania kilichosafiri kwenye mto rio de la plata mwaka 
baada ya kushiriki katika uasi dhidi ya gavana wa r o de la plata lvar n ez cabeza de vaca alifukuzwa amerika na kurudishwa hispania
akarudi mwaka na kati ya na akaongoza tena upelelezi wa paraguay
conquistador tamka kon kis ta dor uzito kwa silabi ya mwisho ni neno la kihispania ya kutaja jumla la wanajeshi wapelelezi mabaharia na wengine kutoka hispania na ureno waliovamia nchi za amerika ya kilatini na pasifiki na kuzifanya kuwa koloni za kihispania na za kireno
harakati ya uvamizi na utekaji wa amerika ya kilatini huitwa kwa kihispania kwa neno conquista utekaji
katika karne baada ya kristoforo kolumbus maconquistador walikuwa watu waliotafuta utajiri na heri katika dunia mpya ya amerika
mara nyingi walikuwa wanajeshi wa kustaafu waliokosa nafasi katika maisha ya kawaida hispania
walifanya misafara yao kwa gharama zao bila msaada wa serikali ya hispania au ureno
isipokuwa walitangulia kujipatia kibali cha kifalme
conquistador alipata kibali cha kuvamia eneo fulani kwa jina la mfalme wa hispania lililoelezwa katika kibali ingawa mara nyingi maeneo hayajulikana bado
alitakiwa kujenga vituo na miji na kuwapeleka wenyeji wakubali imani ya kikristo yaani ya kanisa katoliki
kibali kilieleza pia masharti yote kuhusu forodha la bishaa zitakazoingia au kutoka katika koloni mpya
sehemu ya tano ya mapato yote ya koloni ilitakiwa kulipwa kwa serikali
conquistador mwenye kibali alipata haki ya kumteua gavana na wasimamzi wa koloni mpya
maconquistador wengine waliomfuata mwenye kibali mara nyingi hawakuwa wanajeshi wa kawaida kwa sababu wengi walikosa pesa ya kuwalipa
wengine waliingia kama wshairiki katika biashara ya koloni walioahidiwa asilimia fulani ya faida
kuanzia mwaka nafasi ya maconquistador ilipungua na kwisha kwa sababu serikali ya hispania ilifaulu kueneza uatwala wake kwa utaratibu wa falme dogo
maconquistador walitafuta utajiri kwa kila namna na mara nyingi waliwatendea wenyeji kwa unyama mkuu
silaha zao pamoja na farasi ziliwawezesha kushinda jeshi kubwa za wenyeji ambao kwa ujumla walikuwa na silaha za mawe tu na ambao hawakuona farasi wala mtu juu ya farasi
waliweza kuharibu milki kubwa za maazteki na mainka
balaa mbaya zaidi kushinda unyama wote yalikuwa magonjwa kutoka ulaya yaliyoua mamilioni wa maindio waliokosa kinga dhidi ya viini vilivyofika amerika mara ya kwanza
baada ya kufauli maconquistador walijaribu mara nyingu kudanganya serikali au wenzao hivyo mara nyingi kuunda kwa koloni mpya kulimalizika mbele ya mahakama
stockholm pia stokolimi ni mji mkuu wa uswidi na pia mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi ambao pamoja na rundiko la mji ni watu milioni 
mji uko kwenye pwani ya mashariki ya uswidi ambako ziwa m laren lajiunga na bahari baltiki
kitovu cha mji ni visiwa vinavyotengwa na mifereji yenye madaraja
birger jarl alianzisha stockholm mnamo mwaka bk kama boma la kuzuia maharamia wasiingie kwenye ziwa m laren na kushambulia miji huko
mji ulianza kukua karibu na boma lile ukawa mji wa biashara katika shirikisho la hanse
stockholm ilikuwa mji mkubwa lakini bado mji mkuu kwa sababu wafalme hawakukaa mahali pa kudumu
fasihi andishi ni sanaa itumiayo maandishi kufikisha ujumbe kwa hadhira iliyokusudiwa
fasihi andishi hugawanyika katika matawi mawili nathari na ushairi
pia fasihi andishi ina tanzu nyingi mbalimbali hasa riwaya tamthiliya insha shairi n
kamusi ya fasihi istilahi na nadharia nairobi focus books
kutokana na uzuri wa majengo yake za kihistoria imeitwa mji wa dhahabu au mji wa minara 
mji uko kando la mto vltava katika ucheki ya magharibi
kitovu cha mji kipo katika pindo la mto kati ya vilima viwili
milima ya juu karibi na mji inafikia kimo cha na m
edinburgh kigaeli d n ideann ni mji mkuu pia mji mkubwa wa pili wa uskoti mwenye wakazi 
mji uko kwenye pwani la mashariki wa uskoti kwenye mdomo wa mto forth baharini
boma la edinburgh liko katikati ya mji kwenye kilima kikali
mwaka umekuwa mji mkuu wa uskoti badala ya perth
ilikuwa pia mahali pa kukutana kwa bunge la uskoti liliopata jengo lake la pekee mwaka 
baada ya maungano ya uingereza na uskoti mwaka hapakuwa tena na serikali au bunge la pekee hadi mwaka wa kurudishwa bunge na serikaliya kijimbo kwa uskoti
edinburgh imekuwa tena mji mkuu wa angalau wa jimbo linalojitawala katika mambo ya ndani
boma la edinburgh ni boma kubwa katikati ya mji mkuu wa uskoti
liko kwenye kilima cha mwamba ambako kutoka kwake laonekana vizuri kutoka pande zote
boma la kwanza lilijengwa edinburgh katika karne ya au 
jengo la kale linalosimama hadi leo ni kanisa la mt
hazina ya kumbukumbu ya kitaifa ya uskoti inatunzwa bomani kama vile jiwe la scone na taji la uskoti
karne ya ilikuwa kipindi cha miaka mia moja kati ya na 
kikamilifu kilianza tarehe januari na kuishia desemba 
namba zake zinafuata hesabu ya miaka baada ya kristo
kuna mambo mengi yaliyotokea wakati wa karne hii kama haya wafuatayo
kwa maana mbalimbali ya jina washington tazama washington maana washington d
ni mji mkuu wa marekani mwenye wakazi 
kifupi d
baada ya jina chamaanisha district of colombia ambayo ni mkoa wa shirikisho yaani eneo lililotengwa moja kwa moja kwa vyombo vya shirikisho la marekani kwa sababu maeneo mengine ya marekani yako chini ya majimbo mbalimbali yanayojitawala
jina la mji mkuu limechaguliwa kwa heshima ya kiongozi wa uhuru na rais wa kwanza george washington
jina la district of colombia likachaguliwa kwa heshima ya kristoforo kolumbus mpelelezi wa amerika
mji wa washington uko kando la mto potomac kati ya majimbo ya maryland na virginia
hori ya chesapeake ya atlantiki iko km kutoka mji
washington d
ni tofauti na jimbo la washington lililopo upande wa magahribi wa marekani
hapa ni makao rasmi ya bunge la marekani ya rais pamoja na serikali yake na makao ya mahakama kuu
kuna pia majengo ya kihistoria hata kama marekani haina historia ndefu pamoja na makumbusho mazuri
makao ya kwanza ya serikali ya marekani ilikuwa new york
rais george washington mwenyewe alichagua eneo la mji mpya kando la mto potomac mwaka 
mpango wa mji ulifuata mfano wa mji wa karlsruhe ujerumani
wakati wa vita ya uingereza na marekani ya mji ulivamiwa na kuchomwa na waingereza
hadi vita ya wenyewe kwa wenyewe ya marekani washington ilikuwa mji mdogo usiozidi wakazi lakini ilikua baada ya vita kwa sababu serikali iliongezeka idara na wafanyakazi
tangu mji wa washington na mkoa wa shirikisho d
viliunganishwa
tangu mji umempata meya na serikali ya kimanisipaa
kwenye bunge lenyewe hakuna mbunge wa wakazi wa washington
washington ni jina linalotaja mahali na watu mbalimbali duniani
kuna pia meli vyuo barabara milima na visiwa vinavyoitwa kwa jina hilo
san salvador ni mji mkuu wa el salvador katika amerika ya kati pia mji mkubwa wa nchi hii mwenye wakazi ambao ni theluthi moja wa watu wote nchini
jina la mji lamaanisha mtakatifu mwokozi kwa kihispania likimaanisha yesu kristo
mji ulianzishwa mwaka na conquistador mhispania gonzalo de alvarado
 baada ya uasi wa koloni za hispania katika amerika ya kati ulikuwa mji mkuu wa shirikisho la amerika ya kati
baada ya kuachana kwa umoja hu ulikuwa mji mkuu wa el salvador tangu 
likajumlisha nchi tano za guatemala pamoja na belize el salvador honduras nikaragua na costa rica
kabla ya nchi hizi zote zilikuwa koloni ya hispania na sehemu za jimbo kuu la guatemala chini ya ufalme mdogo wa hispania mpya
wakati wa kuasi kwa koloni za hispania katika amerika jimbo kuu la guatemala likajiunga na nchi mpya ya meksiko kwa muda mfupi
baada ya kupinduliwa kwa mtawala wa kwanza wa meksiko agustin de iturbide jimbo kuu la guatemala likaamua kuwa nchi ya pekee
shirikisho la amerika ya kati likaanzishwa mwaka na mji mkuu ulikuwa guatemala city
mawasiliano yalikuwa magumu kutokana na ukosefu wa barabara
viongozi wa kila sehemu walitafuta mambo yao bila kujali hali ya shirikisho
hofu ya kipaumbele cha guatemala ilisababisha uhamisho wa mji mkuu kwenda el salvador mwaka 
jamhuri likaporomoka katika vita ya wenyewe kwa wenyewe tangu 
 aprili honduras ikafuata oktoba na costa rica tar
guatemala ikaondoka na el salvador ikabaki pekee yake hadi kufuta jina la shirikisho mwaka 
majaribo yote ya kuunganisha tena nchi za amerika ya kati yalishindikana
 al basra ni mji kwenye kusini ya irak mwenye wakazi zaidi ya milioni mbili
iko kando la shatt al arab inayopeleka maji ya hidekeli na frati hadi ghuba ya uajemi
basra ni mji mkubwa wa tatu wa irak baada ya baghdad na mosul
wakazi karibu wote ni waarabu na zaidi ya asilimia waislamu washia
kama miji mingi ya nchi basra imeathiriwa vibaya na vita ya ghuba na mapigano yanayoendelea ndani ya irak
chuo kikuu cha dar es salaam kifupisho chake udsm kutoka kiingereza university of dar es salaam ni chuo kikuu cha kwanza nchini tanzania
kilianza kuwa chuo kikuu mwaka wa baada ya kutengwa kwa chuo kikuu cha afrika mashariki katika vyuo vikuu vitatu chuo kikuu cha makerere uganda chuo kikuu cha nairobi kenya na chuo kikuu cha dar es salaam
chanzo kiko katika jimbo la west virginia inaishia katika hori la chesapeake la atlantiki
eneo lake ni km na inapokea maji ya beseni za mito inyoishia humo zenye jumla ya km 
baada ya kupanda kwa uso wa bahari maji yake yalijaa bonde la mto na kulifanya kuwa hori la atlantiki
sehemu nyembamba ya hori iko karibu na mji wa annapolis maryland penye daraja la bay bridge
karibu na mdomo kuna handaki chini ya ardhi na chini ya bahari inayounganisha barabara pande zote mbili
hori lilikuwa mahali pa mapigano kati ya manowari za ufaransa na uingereza mwaka 
wafaransa walizuia jeshi la uingereza lisiongeze wanajeshi kutoka manowari zake likasaidia wamarekani kushinda vita ya uhuru wa marekani
kwa maana mbalimbali ya jina washington tazama washington maana mji mkuu wa marekani ni washington d
washington ni kati ya majimbo ya kujitawala ya maungano ya madola ya amerika au marekani
imepakana na oregon idaho na british columbia katika kanada
jina la jimbo lilitolewa kwa heshima ya rais wa kwanza wa marekani george washington
miji miwili mikubwa ya jimbo ni seattle na spokane
eneo la jimbo ni km na idadi ya wakazi inazidi milioni sita
thimphu pia thimbu ni mji mkuu wa bhutan
ni pia jina la bonde penye mji na la mkoa wa nchi
mji na mazingira yake una wakazi ni mji mkubwa nchini
thimphu iko katika magharibi ya nchi ndogo kando la mto wang chu kwenye kimo cha m
 februari timur aliyeunda milki kubwa katika asia ya kati ni kati ya mahali pachache ambako wageni wa nje wanaruhusiwa kutembelea
mji uko kwenye kusini magharibi ya nchi karibu na mpaka na korea ya kusini
pyonyang ni kitovu cha kisiasa kiutamaduni na kiuchumi cha nchi
kuna hakika ya kwamba kituo cha biashara ya kichina kiliundwa karibu na mji uliokuwepo tayari
 ilitajwa mara ya kwanza kama mji mkuu wa ufalme
mji ulivamiwa na wajapani kati ya hadi halafu na china 
katika karne ya wamisionari wengi walifika pyonyang waliojenga zaidi ya makanisa 
idadi ya wakristo iliongezeka hadi kufikia theluthi moja ya wakazi kabla ya ukomunisti kuchukua serikali lakini imepungua baadaye kama dini zote
mji uliharibiwa vibaya katika vita ya japani dhidi ya china ya 
chini ya utawala wa japani kati ya hadi viwanda vingi vilijengwa
vita ya korea ya ilileta tena uharibifu mwingi
baadaye mji ulijengwa upya kwa muundo wa miji ya umoja wa kisovyeti pamoja na bustani kubwa na barabara pana
tangu mwisho wa ukomunisti katika urusi na mabadiliko katika china uchumi wa korea kaskazini umeporomoka
watazamaji kukadiria ya kwamba njaa mjini si kali kama vijijini na kwenye miji mingine kwa sababu mji mkuu hupendelezwa katika mgawanyo wa vyakula na bidhaa chache zinazopatikana
kathmandu kinepali ni mji mkuu pia mji mkubwa wa nepal mwenye wakzi milioni 
iko katika bonde la kathmandu kando la mto bagmati kwenye milima ya himalaya kwa kimo cha mita 
mji una mahekalu mengi mazuri ya uhindu na ubuddha pamoja na ynumba za kihistoria
bonde lote la kathmandu liliingizwa na unesco katika orodha la urithi wa dunia
bandar seri begawan ni mji mkuu wa brunei kwenye kisiwa cha borneo mwenye wakazi 
tangu kupatikana kwa utajiri wa mafuta ya petroli mji umepambwa na majengo mazuri kama vile jumba la sultani msikiti ya sultan omar ali saifuddien
makumbusho ya teknolojia ya kimalay na makumbusho ya historia ya brunei
dili ni mji mkuu wa timor ya mashariki mwenye wakazi 
mji uko upande wa kaskazini ya kisiwa cha timor una bandari kuu la nchi pamooja na uwanja wa ndege wa kimatifa
ni pia mahali pa chuo kikuu cha timor ya mashariki
mji ulianzishwa na wareno mnamo mwaka ukawa makao makuu ya koloni ya kireno
uhuru wa nchi ulitangazwa hapa uliofuatwa na uvamizi wa indonesia
tangu mei dili ni mji mkuu wa timor ya mashariki huru
mji uko kando la r o de la plata kwenye pwani la mashariki ya amerika kusini kwa s na w
magharibi ya buenos aires zinanaza tambarare zenye rutba za pampa
dameski pia damasko damaskus damascus kiar
 dimashk ni mji mkuu wa syria pia ni mji mkubwa wa nchi hiyo wenye wakazi milioni 
dameski ni kati ya miji ya kale kabisa duniani iliyoendelea kukaliwa mahali palepale inaaminiwa imekaliwa tangu miaka au zaidi
nchini mji huitwa mara nyingi ash sh m
jina hilo latumiwa na waarabu wengine pia kwa nchi yote ya syria
kihistoria shamu ilikuwa jina la nchi yote upande wa mashariki wa bahari ya mediteranea
dameski iko takriban kilometa mashariki ya pwani ya mediteranea na kilometa kutoka mpaka kati ya syria na lebanoni kando ya mto barada
upande wa magharibi ni milima ya libanoni ndogo inayozuia mawingu yenye mvua kufika kutoka mediteranea
akiolojia imeonyesha makazi ya kibinadamu katika eneo la dameski tangu milenia ya kk
ilikuwa chini ya utawala wa misri hadi mnamo mwaka kk
tangu kk mji ukawa kitovu cha ufalme wa aramu dameski unaotajwa pia mara nyingi katika biblia
baada ya kushindana mara nyingi na israeli ulikwisha katika vita dhidi ya assyria mwaka kk
mwaka kk uajemi ilipochukua nafasi ya babeli dameski ikawa mji mkuu wa jimbo la syria
kufika kwa aleksanda mkuu tangu kk kulibadilisha siasa ya mashariki ya kati na dameski ikawa sehemu ya dunia ya kigiriki
wafuasi wa aleksander waliendelea kushindania mji baadaye mara ukawa upande wa waptolemayo misri mara upande wa waseleukido
dameski ikawa mji mkuu wa jimbo la kiroma likakua na kustawi
barabara ya decumanus ya kiroma ambayo imetajwa katika biblia kama barabara iliyonyoka au barabara iitwayo nyofu mdo inaoonekana hadi leo
dameski ilivamiwa na jeshi la waarabu waislamu chini ya khalifa umar mwaka b
k kanisa la mt
baada ya ushindi wa muawiyya mwaka juu ya hussain ibn ali alichukua cheo cha khalifa akikaa dameski
hivyo mji ukawa mji mkuu wa milki ya wamuawiya iliyotawala nchi kati ya hispania hadi milango ya china
khalifa wa mwisho wa wamuawiya marwan ii alihamisha makao yake kwenda haran katika mesopotamia ya kaskazini
marwan alishindwa baadaye na abu al abb s abdu ll h as saff h aliyeanzisha utawala wa makhalifa waabbasi na kupeleka mji mkuu baghdad
dameski haikurudishwa tena umuhimu na heshima jinsi ilivyokuwa wakati wa wamuawiya
iliendelea kuwa makao makuu ya kijimbo tu isipokuwa kwa vipindi vifupi ilipokuwa mji huru tena pasipokuwa na utawala wenye nguvu ya makhalifa
salah ad din aliweka mji tena chini ya utawala wa misri hadi 
mnamo dameski ilivamiwa na kuharibiwa kabisa na timur
utawala wa milki ya waturuki waosmani ulianza ukaendelea hadi 
dameski ilijikuta tena mbali na mji mkuu wa milki huko istanbul
ilikuwa na umuhimu fulani kwa sababu misafara ya hija kwenda maka ilianzia dameski
vita kuu ya kwanza ya dunia ilivunja milki ya waosmani ikaleta utawala wa ufaransa katika syria
uhuru wa syria mwaka ulifanya dameski mji mkuu wa nchi huru
tangu hapo dameski ikakua sana ikawa mji wa viwanda na biashara
 jabal ash shaikh mwenye kimo cha juu ya ub na ta a musa m
mpaka wa syria na lebanoni hufuata sehemu za juu za lebanoni ndogo
safu inazuia mawingu yanayobeba mvua kutoka mediteranea kufika hadi eneo la dameski
hanoi kivietnam h n i mji kati ya mito ni mji mkuu wa vietnam mwenye wakazi zaidi ya milioni 
mji uko kando ya mto mwekundu katika delta ya mto huu takriban km kabla ya mdomo wake
kati ya hadi ilikuwa mji mkuu wa vietnam ya kaskazini
iliwahi kuwa mji mkuu wa sehemu kubwa ya vietnam kati ya karne ya hadi hadi uhamisho wa kaisari kwenda hue
 hanoi ilivamiwa na ufaransa ikawa makao makuu ya makoloni yake ya indochina iliyounganisha vietnam na kambodia
muundo wa mji wa leo umetokana na utawala wa wafaransa waliopanga barabara pana na nyofu na mpango wa miraba lakini walibomoa sehemu kubwa ya mji wa kale
kati ya hadi hanoi ilitawaliwa na japani iliyoshiriki na utawala wa kifaransa
septemba rief ho chi minh alitangaza mjini hanoi jamhuri ya kidemokrasia ya vietnam
cheo cha mji mkuu wa nchi kikarudishwa kutoka hue kuja hanoi
kati hadi mji uliona mapigano makali ya wafaransa na jeshi la ukombozi wa viet minh
wakati wa vita ya marekani katika vietnam hanoi iliona uharibifu kutokana na mabomu ya marekani
krismasi ya tani za baruti zilitupwa hanoi
tangu muungano wa vietnam hanoi imekuwa mji mkuu wa nchi yote
leo hii hanoi ni mji wa viwanda ikiwa na nafasi ya pili baada ya mji wa ho chi minh saigon ulioko kusini mwa nchi hiyo
kuna viwanda vya machine kemia nguo na bidhaa za ubao
 amm n ni mji mkuu pia mji mkubwa wa yordani mwenye wakazi milioni moja na nusu au zaidi mjini na angalau milioni mbili na nusu katika rundiko la mji
mji uko takriban km kutoka ncha ya kaskazini ya bahari ya chumvi kati ya vilima vya yordani ya kaskazini magharibi
hali ya hewa ni afadhali kushinda mahali pengi pa yordani kwa sababu ya kimo cha mji hivyo joto halizidi mno
amman ni mji mwenye historia ndefu iliyojulikana kwa jina la rabat amon wakati wa biblia
ilistawi vizuri hadi nyakati za dola la roma ilipopambwa na majengo makubwa na mazuri yanayoonekana hadi leo
lakini umuhimu wake ulipungua siku za wamuawiya na wakati wa kuundwa kwa yordani palikuwa na kijiji tu
mfalme abdullah bin al husayn alianzisha hapa mji mkuu wake
hadi vita kuu ya pili ya dunia amman haikuzidi wakazi 
lakini mji ulikua haraka baada ya kuundwa kwa israel kwa sababu wakimbizi wengi kutoka sehemu za palestina zilizokuwa israel walikaa amman
kipindi cha pili cha kukua kilitokea tangu vita ya wenyewe kwa wenyewe ya lebanoni wakati wa miaka ya 
sana a kiarabu ni mji mkuu wa yemeni mwenye wakazi 
iko kwa n na e kwenye nyanda za juu za yemen kwenye kimo cha juu ya ub
mji uko takriban km kaskazini ya aden ambayo ni mji mkubwa wa nchi
wataalamu huamini ya kwamba makazi ya kale zaidi yalitangulia hapa
kuna hadithi ya kieneyeji inayodai kwamba mji uliundwa na sem mwana wa nuhu
ilikuwa mji mkuu wa milki ya himyari hadi mwaka 
vita ya wenyewekwa wenyewe chini ya mfalme y suf asar dh nuwas ilisababisha kuingilia kati kwa wahabeshi wa aksum walioteka mji
wakati ule kanisa kubwa kusini ya ya mediteranea likajengwa sana a
utawala wa kihabeshi ulikwisha waajemi walipovamia nchi
uislamu wa sana a ulifuata mweleko wa shia tawi la zaidiya na tangu utawala ulikuwa mkononi wa maimamu waliorithi cheo
hata kama watu wa nje walikuwa mabwana wa juu maimamu waliendelea kutawala sanaa na eneo lake hadi karne ya 
tangu milki ya osmani iliweza kupata ubwana wa juu katika sanaa ingawa maimamu waliendelea kuwa na athira
mwaka imamu wa zaidiya yahya muhammad hamid de din alifaulu kuwafukuza waturuki na kuanzisha tena utawala wake kiroho na kisiasa
baada ya kuporomoka kwa waosmani katika vita kuu ya dunia ya kwanza alitumia pia cheo cha mfalme
ufalme huu uliendelea hadi ulipopinduliwa na jamhuri ya yemeni ikatangazwa mjini sana a
sana a ni maarufu duniani kwa ajili ya usanifu wa pekee wa majengo yake
mji wa kale bado imezungukiwa na ukuta mwenye geti saba
hasa nyumba za ghorofa zilizojengwa kwa udongo ni maajabu yanayovuta watalii na wataalamu vilevile
sana a iliingizwa na unesco katika orodha la urithi wa dunia
sri jayawardenapura kotte ni mji mkuu wa sri lanka mwenye wakazi 
imekuwa mji mkuu tangu aprili badala ya jiji kubwa la jirani colombo
wakati ule jina lake likabadilishwa liliwahi kuitwa kotte tu
hali halisi ni kama mji wa kando katika rundiko la mji wa colombo
baadaye colombo ilichukua nafasi ya makao makuu ya utawala wakati wa ukoloni na pia katika miaka ya kwanza wa uhuru
kisiwa ni eneo la nchi kavu ndani ya bahari ziwa au mto linalozungukwa na maji wakati wote
visiwa vilivyoko karibu kama kundi mara nyingi huitwa funguvisiwa
tofauti kati ya kisiwa kikubwa na bara dogo limeamuliwa kati ya ziwa ni gimba kubwa la maji linalozungukwa na nchi kavu pande zote
tofauti na bahari ni ukubwa na kutobadilishana maji na bahari kuu
mfano wake ni bahari kaspi katika asia ambayo ni kubwa sana lakini hali halisi ni ziwa lenye maji ya chumvi
maziwa mengi yana maji matamu kama maziwa makubwa ya afrika ya mashariki kwa mfano viktoria nyanza au ziwa nyasa au maziwa makubwa ya amerika kaskazini
lakini kuna pia maziwa yenye maji ya chumvi kama bahari ya chumvi kati ya yordani na israel au bahari ya kaspi kati ya urusi na uajemi
kiamhari ni lugha ya kisemiti inayozungumzwa nchini ethiopia
lamu ni mji mkubwa wa kisiwa cha lamu kwenye pwani la kenya mwenye wakazi mnamo 
mji upo upande wa kaskazini mashariki wa kisiwa kando la kanali inayotenganisha visiwa vya lamu na manda
kanali hii ni bandari asilia inayohifadhiwa na dhoruba na mawimbi makali ya bahari
mji wa kale umegawiwa kwa mitaa arobaini lakini kuna hasa sehemu mbili ni mkomani upande wa kaskazini penye nyumba kubwa ya mawe na langoni upande wa kusini ambako wakazi wapya walijenga nyumba za udongo
jengo kubwa la mji ni boma lililokaa zamani moja kwa moja ufukoni
mwambao wa kale unaonekana kwa barabara ya harambee au usita wa mui
wakati wa kujenga boma ufuko wa kale ulikuwa na maji yenye kina kidogo hivyo ikaamuliwa kujaza sehemu hizi na kupanusha eneo la mji kuingia ufukoni
watu wenye uwezo walijenga nyumba zao kubwa na mstari wa ufuko ukaimarihswa kwa ukuta
wataalamu wengi huamini ya kwamba mji wa lamu uliundwa katika karne ya 
mji ulistawi kwenye biashara kati ya pwani la afrika mashariki na bara arabu pamoja na uhindi
kilwa ilikuwa kituo kwa ajili ya majahazi yaliyopita njiani
miji yote ya uswahilini ilinunua bidhaa kutoka waarabu na wahindi na kuuza pembe za ndovu ganda la kobe na mazao pamoja na watumwa
biashara kubwa ya lamu ilikuwa miti aina ya mkoko yenye ubao usiooza rahisi hasa hauliwi na mchwa hivyo unafaa vizuri kwa ujenzi wa nyumba
mikoko ilipatikana tele kwenye funguvisiwa ya lamu lakini siku hizi imepungua mno hivyo serikali imekataa kuziuza nje
watawala wa lamu walipaswa kupatana nao ingawa kuna taarifa za majaribio kadhaa za kuasi
lamu haikuwa kati ya miji kama malindi iliyoshikamana na wareno kwa hiari yao
mji ulitumia nafasi mbalimbali kuasi dhidi ya wareno ukaabishiwa vikali kila safari hadi mwishowe waarabu wa omani waliwaondoa wareni mnamo kabla ya kuteka kituo chao cha mwisho huko mombasa 
kuja kwa wareno kulikuwa kumevuruga biashara ya bahari hindi pamoja na heri ya miji mingi ya waswahili
kuondoka kwao kulimaanisha ya kwamba nafasi zikapatikana tena
omani ilikuwa na utawala wa pwani la afrika ya mashariki lakini kwa mbali tu na utawala wake haukuwa mzogo sana
majengo mazuri yanayopamba mji wa kale yalijengwa wakati wa karne za na hasa ya 
mwisho wa karne ya lamu ikajikuta katika mashindano makali na pate
sultani fumo madi ibn abi bakrwa pate alifaulu kuteka lamu akaanza kujenga boma kubwa lililopo hadi leo
mwanzo wa karne ya lamu iliweza kujiondoa katika utawala wa majirani kwa ushindi wake juu ya jeshi la pate katika mapigano ya shela mwaka 
hadi mwisho wa karne lamu ilikuwa mji wa kwanza katika funguvisiwa
umuhimu wa biashara ya watumwa waliouzwa zanzibar na arabuni ikaongezeka na kazi ya watumwa iliwezesha mabwana kulima mashamba makubwa wakiuza mazao nje
sehemu ya pili ya karne ya iliona mabadiliko tena
usultani wa zanzibar ulikuwa umerithi ubwana wa pwani kutoka omani lakini uliweza kukazia utawala wake kwa sababu haukuwa mbali mno
katika miaka tangu nchi za ulaya zilianza kujenga ukoloni wao
wajerumani walianzisha koloni yao katika witu wakajenga ofisi ya posta ya kijerumani kwenye mji wa lamu kwa sababu palikuwa na bandari iliyo karibu zaidi
meli kubwa zilipendelea mabandari makubwa zaidi kama mombasa au malindi
waingereza walikuwa wakilazimisha zanzibar kukataza kwanza biashara ya watumwa na baadaye utumwa mwenyewe
lamu ikakwama na kurudi nyuma katika kenya iliyoona mabadiliko ya haraka wakati wa ukoloni na baadaye wakati wa uhuru
wilaya ya lamu ilipaswa kubeba mzigo wa kusahauliwa kama maeneo mengine ya nchi nje ya nyanda za juu
barabara ya lami haikufika wilaya ya lamu hadi mwaka 
miaka ya nyuma utalii umeleta tena biashara mpya lakini mara nyingi ni watu wa nje ya lamu wanaofaidika
mifano bora ya usanifu wa uswahilini inapatikana lamu
hivyo imepokelewa na unesco katika orodha la urithi wa dunia kwa sababu ni mji wa uswahilini uliohifadhiwa kushinda miji yote mingine
boma la lamu lililojengwa na watu wa pate leo hii ni makumbusho yanayotembelewa na wageni wengi
makumbusho madogo yanakumbusha kituo cha kwanza cha posta ya kijerumani katika afrika ya mashariki lamu ilikuwa kituo cha posta kwa koloni ya kijerumani huko witu
lamu kote magari hayaruhusiwi isipokuwa gari mojamoja la mkuu wa wilaya polisi hospitali
meginevyo watu hutembea na kutumia sana usafiri kwa punda
katika karne ya lamu imekuwa mahali pa sherehe ya maulidi inayovuta wageni kutoka pande zote za uswahilini na nchi za jirani
sheikh habib saleh al habshi alifika lamu kutoka hadramaut yemeni katika miaka ya akafundisha kwenye madrasa
akapata wanafunzi wengi akajenga ribat ar riyada mwaka 
chini ya uongozi wake sherehe ya maulidi ikasheherekewa na wanafunzi wake wengi walioimba aya za sifa kwa allah na mtume muhammad
sherehe imeendelea kuvuta washiriki na watazamaji wengi hata baada ya kifo chake mwaka hadi leo
islamabad kiurdu ni mji mkuu wa pakistan
iko katika kaskazini mashariki ya nchi mguuni wa milima ya himalaya na kijiografia sehemu ya punjab ingawa kisiasa eneo lake limetengwa kutoka jimbo la punjab kwa ajili ya mji mkuu
azimio la kuujenga lilichakuliwa na rais ayyub khan mwanzo wa miaka ya aliyeamua kuhamisha mji mkuu kutoka karachi kwenda kaskazini
mji jirani wa rawalpindi ukawa mji mkuu wa muda hadi kumalizika kwa islamabad
mji ulipangwa shambani kwa kufuata muundo wa miraba
mpangilio umekuwa na kanda nane kama vile kanda la balozi la biashara la elimu shule na vyuo la viwanda na kadhalika
kila kanda limepewa maeneo mapana ya bustani msikiti na soko
karachi kiurdu ni mji mkubwa wa pakistan na mji mkuu wa jimbo la sindh
karachi iko kando la delta ya mto indus mwambaoni wa bahari arabu
mohammed ali jinnah anayekumbukwa kama baba wa taifa la pakistan alizaliwa pia kuzikwa mjini
eneo la karachi lilikaliwa na watu tangu muda mrefu na miji mbalimbali ya kihistoria imeaminiwa kuwepo katika eneo lake tangu zamani za aleksander mashuhuri aliyepita hapa
katika karne ya palikuwa na kijiji cha wavuwi kilichoitwa kolachi
baada ya kuungwa kwa sindh katika uhindi wa kiingereza mnamo waingereza waliona nafasi nzuri ya bandari hiyo wakaanza kupanga na kukuza mji
 mawasiliano ya simu ilianzishwa kati ya karachi na london
mwisho wa karne ya idadi ya wakazi ilipita lakhi moja
wakati wa utengano wa uhindi wa kiingereza nusu ya wakazi walikuwa wahindu waliopaswa kukimbia uhindi
wakimbizi waislamu kutoka uhindi walichukua nafasi yao wako sasa takriban nusu ya wakazi wote wa mji
baada ya uhuru wa pakistan karachi ilikuwa mji mkuu hadi 
jina laandikwa pia ashghabat ashkabat au ashkhabad kwa mwandiko wa kilatini
mji uko katika oasisi ya jangwa la karakum mguuni wa milima ya kopetdag karibu na mpaka wa uajemi
mji una viwanda vingi vya machine vifaa vya umeme nguo na chakula
kati ya wakazi kuna waturkmeni warusi waarmenia na waazeri
walio wengi ni waislamu wasunni lakini kuna pia wakristo na baha i mji wa ashgabat ulikua kutoka kituo cha kijeshi cha urusi
tangu uliunganishwa kwa reli na majimbo mengine ya asia ya kati ukaanza kukua
 ulikuwa mji mkuu wa jamhuri ya kisovyeti ya kijamii ya kiturkmeni ndani ya umoja wa kisovyeti
ashgabat iliharibika katika tetemeko la ardhi tar
 oktoba ashgabat imekuwa mji mkuu wa nchi huru
mkoa wa pwani ni kati ya mikoa nane ya kenya ukipakana na bahari hindi tanzania na mikoa ya kenya ya bonde la ufa mashariki na kaskazini mashariki
mkoani kuna wilaya zifuatazo makao makuu katika mabano kuna maeneo muhimu ya utalii kama malindi na sehemu za pwani kusini diani na kaskazini kikambala ya mombasa
eneo la voi katika mkoa wa pwani ni maarufu kwa kulima makonge
miji hii kama vile lamu mombasa malindi na mengi mengine iliyokuwa vituo vya biashara ya kimataifa tangu zaidi ya miaka iliyopita
upepo wa monsuni ulibeba jahazi kutoka uarabuni uajemi hata bara hindi kwenda pwani la afrika ya mashariki
monsuni ulipogeuka kila baada ya nusu mwaka jahazi ziliweza kurudi kwao na bidhaa za biashara
hivyo vituo vya biashara na mapunziko vikawa miji ya waswahili utamaduni uliounganisha tamaduni za wafanyabiashara waarabu au waajemi na waafrika wenyeji wa pwani
wakati wa kuja kwa wareno mnamo mwaka bk malindi na mombasa ilikuwa miji muhimu zaidi
pwani ina pia magofu ya miji kama gedi iliyokwisha bila sababu zake kueleweka
pwani limekuwa sehemu ya usultani wa zanzibar wakati wa karne ya bk
baada ya kuja kwa ukoloni wa uingereza mwisho wa karne hiyo ya 
bk sultani wa zanzibar alikodisha pwani kwa wakoloni
wilaya ya lamu ni wilaya moja ya mkoa wa pwani nchini kenya
eneo la wilaya ni km na idadi ya wakazi ni wilaya inachagua wabunge wawili wa lamu mashariki na lamu magharibi
nyanza ni mkoa wa magharibi ya kenya kando la ziwa viktoria nyanza
mkoa umepakana na tanzania uganda halafu mikoa ya kenya ya magharibi na bonde la ufa
walio wengi ni waluo halafu wakisii wakuria na waluhya
kisumu ni mji mkuu wa mkoa wa nyanza nchini kenya mwenye wakazi 
ni mku mkubwa wa tatu wa kenya pia mji mkubwa wa kenya ya magharibi na makao makuu ya wilaya ya kisumu
mji uko kando ya ziwa viktoria nyanza una bandari kubwa ya nchi kwa ziwa hilo
mji na bandari vilianzishwa kwa jina la port florence mwaka wakati reli ya uganda ilipofika hapa kutoka mombasa
kuna feri ziwani kutoka kisumu kwenda mwanza bukoba entebbe port bell na jinja
kiuchumi kisumu ina viwanda kadhaa hasa za sukari samaki na vitambaa pia ya bia
nyuzilandi kwa kiingereza new zealand kwa kimaori aotearoa ni nchi ya visiwani katika pasifiki takriban km upande wa mashariki kusini kwa australia
eneo lake ni visiwa viwili vikubwa na vingine vidogo
lugha rasmi ni kiingereza kimaori na lugha ya mikono ya viziwi
upande wa dini 
 ni wakristo wa madhehebu mbalimbali kuanzia kanisa katoliki 
 na anglikana 
idadi ya wasio na dini inazidi kupanda na imeshafikia 
 mbali ya 
 wasiojibu swali kuhusu hilo
wellington ni mji mkuu wa nyuzilandi mwenye wakazi 
iko upande wa kusini wa kisiwa cha kaskazini ikitazama milima ya kisiwa cha kusini
imekuwa mji mkuu tangu ilipochukua nafasi ya auckland
mji wa wellington umekuwa maarufu sana kwakuwa filamu ya the lord of the rings ilitengenezwa katika mji huo
jumapili ni siku ya kwanza katika juma wiki ya siku saba yenye asili ya kiyahudi kikristo
kwa wakristo walio wengi ni siku ya sala za pamoja kanisani
katika lugha ya kiswahili jina la siku lina namba ndani yake
tabia hii katika kiswahili ni ya pekee hasa kwa sababu kiarabu ambacho ni lugha ya korani takatifu na lugha ya kimataifa ya waislamu kinafuata hesabu ya kiyahudi na kuiita siku al ahad yaani ya kwanza
katika lugha za kigermanik siku hii ina jina la jua
lugha hizo kama kiingereza na kijerumani zinaendeleza urithi wa roma ya kale na zaidi wa babiloni ambako kila siku ya wiki ilikuwa chini ya mungu fulani aliyeonekana kama nyota au sayari
kundi lingine la lugha linatumia msamiati siku ya bwana yaani bwana yesu kristo
ni hasa lugha za kirumi kama kifaransa dimanche kiitalia domenica kihispania domingo na kadhalika
lugha ya kirusi inaita siku hii voskresenye yaani siku ya ufufuko
wakristo wa madhehebu mengi isipokuwa wasabato wanatazama jumapili kama siku ya mapumziko iliyochukua nafasi ya sabato iliyotajwa kwenye amri kumi za agano la kale
sababu ya badiliko hilo lilitokea tangu karne ya ni umuhimu wa ufufuko wa yesu uliotokea kwenye siku ya kwanza ya juma kufuatana na habari za agano jipya
kadiri wakristo wa mwanzo walivyozidi kushindana na wayahudi wasiomuamini yesu walizidi kuzingatia jumapili kuliko jumamosi hasa baada ya kufukuzwa kutoka masinagogi katika miaka ya bk
managua kinahuatl mana ahuac kando la maji ni mji mkuu wa nikaragua pia mji mkubwa wa nchi hii mwenye wakazi milioni 
mji uko kando la ziwa managua unapoelea ufukoni kwa upana wa km na kupanda mitelemko ya vilima hadi kimo cha mita 
managua imekuwa mji mkuu tangu ilipochukua nafasi ya miji mikuu ya awali le n na granada
iliharibika mara mbili na matetemeko ya ardhi na ikajengwa upya tena
managua ina vyuo vikuu kadhaa vyuo na shule nyingi pamoja taasisi kama maktaba ya taifa na makumbusho ya taifa
nassau ni mji mkuu wa bahamas ambayo ni nchi ya visiwani katika atlantiki mbele ya mwambao wa kuba na florida
nassau ina wakazi ni pia mji mkubwa wa nchi hii ndogo
nassau iliundwa na walowezi waingereza mwaka ikaitwa charlestown kwa heshima ya mfalme charles ii wa uingereza
jina likabadilishwa kuwa nassau kwa heshima ya mfalme william iii wa uingereza kutoka familia ya orange nassau
wakati wa karne ya nassau ilikuwa kimbilio cha maharamia wa karibi
kilele chake kilikuwa kipindi kifupi cha jamhuri ya maharamia chini ya mashuhuri blackbeard ndevu nyeusi
serikali ya uingereza ulipaswa kungilia kati na kuwafukuza mwaka 
mji ulishambuliwa mara nyingi na wahispania na kuchomwa
mwisho wa karne ya wakimbizi waingereza kutoka bara ya amerika kaskazini wasiokubali uasi wa marekani walihamia bahamas hivyo nassau ikakua
mwisho wa utumwa ulikuwa pigo kwa uchumi wa wenye mashamba visiwani na mji wa nassau ukawa maskini
kwa muda mrefu sehemu ya mapato ya nassau ilikuwa biashara ya upenyezi yaani kuingiza bidhaa marekani bila kulipa ushuru
biashara hii ilistawi mno wakati ambako pombe ilipiogwa marufuku marekani kati ya na 
tangu miaka ya uchumi wa nassau ulibadilika ikawa utalii hasa ya watalii kutoka marekani
tangu mwisho wa karne nassau imekuwa kitovu cha benki za kimataifa
bridgetown ni mji mkuu wa barbados ambayo ni nchi ya visiwani ya karibi kati ya visiwa vya antili ndogo
bridgetown ni mji mdogo tu mwenye wakazi lakini pamoja na watu wa eneo la karibu ni mnamo 
uko kwenye pwani la kusini magharibi ya kisiwa cha barbados
mji ulianzishwa na waingereza mnmo kando la mdomo wa constitution river
mdomo huu unaoitwa careenage ni pia bandari kwa jahazi ndogo za watalii
mashamba ya miwa yameendelea na bidhaaa kutokana na miwa ni sukari na pombe aina ya rum
kila mwezi wa januari kuna sherehe ya musiki ya barbados jazz festival mjini bridgetown
ni kati ya miji ya kale kabisa ya karibi ilikuwa mji wa kwanza ulioanzishwa na wahispania katika amerika
kuna hapa majengo ya kwanza ya historia ya kikoloni katika amerika yote yaani kanisa la kwanza chuo kikuu cha kwanza na hospitali ya kwanza
wakati wa udikteta wa rafael trujillo mji ukaitwa ciudad trijillo mji wa trujillo kati hadi 
ikaharibika na tufani mwaka na kujengwa upya upande wa magharibi ya mto
kanisa kuu la santa maria de la encarnaci n ni kanisa la kale la amerika yote lilioanzishwa mwaka na kukamilika 
hadi lilikuwa na kaburi ambalo kwa imani ya wenyeji lilikuwa la kristoforo kolumbus lililohamishwa kwa sherehe ya miaka ya kufika kwake amerika na kupelekwa katika jengo jipya
mji wa kale uliingizwa na unesco katika orodha la urithi wa dunia
saint george s ni mji mkuu wa grenada ambayo ni nchi ya visiwani ya karibi kati ya visiwa vya antili ndogo
saint george s ni mji mdogo tu mwenye wakazi lakini pamoja na watu wa eneo la karibu ni mnamo 
uko kwenye pwani la kusini magharibi ya kisiwa cha grenada
hadi ilikuwa mji mkuu wa koloni ya uingereza ya windward islands iliyojumlisha saint lucia saint vincent visiwa vya grenadini na grenada
saint vincent ni kisiwa cha antili ndogo katika bahari ya karibi kati ya saint lucia na grenada ni kisiwa kikuu cha nchi ya saint vincent na grenadini
mlima mkubwa kisiwani ni volkeno ya la soufri re iliyolipuka na ilipoua watu 
elisabeth ii ni malkia wa uingereza au ufalme wa muungano tangu 
alizaliwa kwa jina la elizabeth alexandra mary windsor tar
 aprili mjini london kama mtoto wa kwanza wa mfalme georg vi na elizabeth bowes lyon
kama mkuu wa jumuiya ya madola yeye ni pia mkuu wa dola wa nchi zifuatazo n dani ya jumuiya hii februari mara moja baada ya kifo cha babake george vi
wakati ule alikuwa akitembelea kenya iliyokuwa bado koloni ya uingereza akatembelea milima ya aberdares
katika nchi zote anaposhika cheo hana mamlaka ya kiserikali anatawala kama mfalme wa kikatiba katika muundo wa serikali ya kibunge
kingstown ni mji mkuu wa nchi ya visiwani ya saint vincent na grenadini mwenye wakazi wapatao 
iko kwenye kisiwa kuu cha saint vincent kilicho sehemu za antili ndogo
kingstown ilikuwa nyumbani ya hugh mulzac aliyehamia marekani na kuwa mwamerika mweusi wa kwanza wa kuwa nahodha wa meli ya marekani
basseterre ni mji mkuu wa shirikisho la saint kitts na nevis ambalo ni nchi ya visiwani ya antili ndogo kwenye bahari karibi
mjini kuna kitovu cha kiuchumu wa visiwa uwanja wa ndege na viwanda vya sukari
mwimbaji joan armatrading alizaliwa basseterre kabla ya kuhamia uingereza na wazai wake akiwa mtoto
basseterre iliundwa na wafaransa ikawa mji mkuu wa koloni ya kifaransa ya st
christophe
 pamoja na kisiwa chote ilitwaliwa na uingereza
basseterre iliharibiwa kabisa mara kadhaa kutokana na vita matetemeko ya ardhi tufani na moto
castries ni mji mkuu wa nchi ya kisiwani ya saint lucia katika bahari ya karibi
mji uliundwa na wafaransa mnamo na jina limetokana na tarafa ya castries huko ufaransa
lugha zinazogumzwa mjini ni hasa aina ya kifaransa pamoja na kiingereza ambacho ni lugha rasmi
sucre ni mji mkuu wa kikatiba wa bolivia na makao ya mahakama kuu ya nchi
iko kwenye kusini ya nchi kwa kimo cha takriban mita katika mkoa wa chuquisaca
mji uliundwa kwa jina la ciudad de la plata de la nueva toledo mji wa fedha wa toledo mpya kwa kumbukumbu ya utajiri wa migodi ya fedha pia kwa heshima ya mji wa toledo hispania
 ilikuwa mji mkuu wa nchi mpya ya bolivia ikapewa jina mpya la sucre kwa heshima ya kiongozi wa mapambano ya uhuru dhidi ya hispania antonio jos de sucre
baada ya kuchoka kwa migodi ya fedha katika sehemu hii ya nchi serikali na bunge ziliondoka sucre kwenda la paz kwa sababu ya mawasiliano magumu na sehemu nyingine ya nchi
sucre inatazamaiwa kama mfano bora wa mji wa kihispania katika amerika ya kilatini
unesco imeandikisha mji katika orodha lake la urithi wa dunia
la paz ni mji mkubwa katika nyanda za juu za bolivia na makao ya serikali ba bunge
hali halisi ni mji mkuu wa nchi hata kama katiba imetaja sucre kama mji mkuu
mji uko kwenye kimo cha juu ya ub katika bonde la mto chokeyapu linalohifadhi mji dhifdi ya upepo na baridi
kando la la paz umekua mji jirani wa el alto kwenye tambarare ya juu mahali pasipo na hifadhi
el alto iko juu ya la paz na hapa wamekalia watu maskini katika hali ya hewa ambayo ni baridi zaidi
mlima illimani mwenye unasimama juu ya miji miwili ya jirani
visiwa vikubwa zaidi ni saint pierre km miquelon km langlade km shalafu visiwa vingine vidogo vyenye eno la jumla km 
miquelon na langlade vilikuwa visiwa viwili lakini leo vimeungwa kwa kanda ya nchi kavu vyaitwa pamoja kama miquelon
jumla ya wakazi ni watu saint pierre wakazi 
 miquelon na langlade wakazi 
visiwa hii ni mabaki ya koloni kubwa ya zamani iliyoitwa nouvelle france ufaransa mpya na kuenea katika kanada
kwa kiingereza yameitwa british overseas territory tangu sheria ya badala ya jina la awali british dependent territory yalivyoitwa tangu 
hali ya maeneo haya ni tofauti na jumuiya ya madola ambayo ni jumuiya ya hiari ya koloni za zamani za uingereza
kwa jumla wakazi wa maeneo ya ng ambo ya uingereza ni raia wa uingereza wana haki kuhamia uingereza penyewe
kila eneo lina bunge lake na uhuru fulani wa kutunga sheria zake
visiwa vya mfereji wa kiingereza jersey guernsey na isle of man si maeneo ya ng ambo ya uingereza bali maeneo chini ya taji la uingereza
mji ni sehemu ya kanda la mji mkuu regi n metropolitana inayojumlisha pamoja na mkoa wa santiago mikoa mitano mingine
santiago yenyewe ni jina la sehemu penye kitovu cha mji na mitaa ya serikali penye watu tu
santiago ni kitovu cha kiuchumi na kisasa ya nchi hata kama bunge lakutana mjini valparaiso
eneo la uingereza katika bahari hindi ni hasa funguvisiwa ya chagos pamoja na kisiwa cha diego garcia
canberra ni mji mkuu wa australia mwenye wakazi 
si sehemu ya jimbo lolote la shirikisho la australia lakini limepewa eneo lake la kitaifa kando la mto molonglo ndani ya eneo la jimbo new south wales
iko kilomita kusini magharibi ya sydney na kilomita kaskazini masahriki ya melbourne
canberra ni mji mpya uliopangwa na ujenzi ukaanza mwaka 
alianza kwa kuchukua mto molongolo kama mhimili wa maji unaokatwa na mhimili wa kwanza kwenye nchi ni uwazi kati ya nyumba ya bunge na makumbusho kwa ajili ya marehemu wa vita
mistari mingine muhimu ni pembetatu ya bunge kwa barabara tatu pana na nyofu kati ya kilima cha bunge kilima penye kitovu cha mji mwenyewe na kilima penye wizara ya jeshi
mikono miwili ya pembetatu inayotoka bungeni inavuka mto kwa madaraja
kabla ya kuundwa kwa canberra miji ya sydney na melbourne ilishindana juu ya nafasi ya mji mkuu
 azimio la kujenga mji mpya likafanywa mahali kati ya miji miwili mikubwa
neno canberra lina asili katika lugha ya aborigini maaborigini walio wenyeji asilia wa australia
australia na visiwa vya pasifiki pia oceania okeania oshania hujumlishwa mara nyingi pamoja katika hesabu ya mabara
hasa watu kwenye visiwa vingi vya pasifiki vina utamaduni wa karibu
historia ya visiwa hivi kabla ya kuenea kwa ukoloni imefanana katika mengi
hivyo mara nyingi sehemu hii ya dunia ime itwa bara la kiutamaduni
jina hili si sahihi kijiografia kwa sababu maeneo yake yapo juu ya mabamba ya gandunia tofauti kama vile bamba la pasifiki bamba la australia na mengine madogo
hata wataalamu hawapatani kuhusu mipaka ya eneo hili
kwa lugha nyingi za dunia jina la oceania okeania oshania limekuwa kawaida kutokana na neno la kigiriki okeanos kilatini oceanus kiingereza ocean
ila tu hatuoni faida ya kuingiza neno hili katika lugha ya kiswahili kwa sababu ni neno lisiloeleweka vizuri
australasia imekuwa jaribio tofauti ya kutaja eneo hasa kati ya wataalamu wa australia ila tu haipendwi na watu wengi visiwani
hivyo imetumiwa zaidi kwa kanda la australia na visiwa jirani pekee
visiwa vyote kwa pamoja bila australia yenyewe hukadiriwa kuwa vyenye eneo la nchi kavu la kilomita za mraba milioni 
 vilivyosambaa katika eneo la bahari la kilomita za mraba milioni 
takriban visiwa vimekaliwa na watu milioni 
maneneo yanayotajwa kwa melanesia na australasia huingiliana
nchi na maeneo ya australia na visiwa vya pasifiki
polynesia kutoka kigiriki polius vingi nesos kisiwa yaani visiwa vingi ni eneo la visiwa hivi katika pasifiki ya kati na kusini
laenea kati ya hawaii new zealand na kisiwa cha pasaka
juneau iliundwa kutokana na kambi la wachimba dhahabu
jina la mji latunza kumbukumbu la joe juneau aliyekuwa kati ya watu waliogundua dhahabu hapa
fiji kifiji matanitu ko viti kihindustani ni nchi ya visiwani ndogo ya melanesia katika pasifiki yenye visiwa na wakazi 
fiji iko mashariki kwa vanuatu magharibi kwa tonga na kusini kwa tuvalu
visiwa vikuu ni vanua levu na viti levu wanapokaa asilimia za wakazi wote
lugha rasmi visiwani ni kifiji kiingereza na kihindustani kinachofanana na kihindi na kiurdu
pia kuna lugha nyingine saba za asili angalia orodha ya lugha za fiji
fiji ni funguvisiwa iliyoko mbali na visiwa vigine vya pasifiki
iko takriban 
 km kaskazini kwa auckland new zealand
visiwa vyake vina eneo la ardhi kavu la 
 km 
fiji ina ukubwa wa kilomita za mraba ambapo asilimia kumi tu ya eneo lote hilo ni ardhi lingine likiwa maji ya bahari ya pasifiki
fiji inapatikana katika latitudo kusini na magharibi lakini pia mstari wa kimataifa wa tarehe unaipa fiji masaa sawa katika visiwa vyake vyote
pia fiji inajumuisha visiwa vikubwa ambavyo kati ya hivyo vimevamiwa na wakazi ambao si wazaliwa wa eneo hilo na pia kuna visiwa vingine vidogovidogo zaidi ya mia tano ambavyo pia hujumuishwa katika eneo la fiji
lakini kati ya visiwa hivyo ni visiwa viwili ambavyo vimeonekana kuchukua idadi kubwa ya watu ambavyo ni viti levu na vanua levu
ambapo katika visiwa hivi hadi robo tatu ya wakazi wote wa fiji hupatikana na ndipo mji mkuun wa fiji suva upo
maeneo mengine katika fiji ni nandi ambapo kuna uwanja wa ndege wa kimataifa na lautoka ambako kuna viwanda na shughuli nyingi za uzalishaji hufanyika hapo
fiji ilijipatia uhuru wake kutoka katika utawala wa kikoloni wa uingereza tarehe oktoba 
fiji hutawaliwa na raisi akifutiwa na waziri mkuu na baada ya hapo hufuatia mwenyekitit wa halmashauri ya machifu
wakazi katika visiwa vya fiji huzungumza lugha za kiingereza na lugha ya hindustani lugha ambayo hufanana na kihindi na kiurdu
japokuwa jamii ya kabila la lapita ndio wanaoaminika kuwa wa kwanza kuishi katika visiwa vya fiji lakini hali hii inatiliwa shaka kutokana na jamii ya kabila la wamelanesia kuwepo kwa wingi sana katika visiwa hivyo hali inayoashiria kuwa pengine kabila hilo pia limekuwepo tangu kale wakazi wa visiwa vya fiji wanaaminika kuwa walitokana na wavivu wa masafa marefu ambao walifika katika visiwa hivyo zaidi ya miaka iliyopita
shughuli za ufinyanzi katika jamii ya watu wa kabila la lapita zimeonekana kutawala maeneo mengi sana katika visiwa vya fiji
utamaduni katika visiwa vya fiji umekuwa ukifanana sana na ule wa jamii ya wamelanesia ambao hupatikana magharibi mwa bahari ya pasifiki lakini utamaduni huu umekuwa ukifananishwa sana na ule wa jamii za samoa na tonga
shughuli za biashara katika mataifa haya matatu yalianza muda mrefu kabla ya kuja kwa watawala wa ulaya ambao kwa kiasi kikubwa wanaaminika kufika katika visiwa hivyo kwa usafiri wa boti ndogo ndogo maarufu kama kanuu ambazo zinaaminika kuwa zilitengenezwa na wakazi wa visiwa hivyo
zana mbalimbali za kufinyangwa zimekuwa zikipatikana katika visiwa vya samoa na hata katika visiwa vya marquesas zaidi ya kilometa elfu moja kutoka katika makao makuu ya fiji
fiji inajulikana kama visiwa vya lugha nyingi kwani lugha tofautitofauti zimekuwa zikipatikana katika visiwa hivyo hali kadhalika historia ya visiwa hivyo inaonesha kuwepo kwa makabila ambayo yamekuwa yakihamahama kutoka kisiwa kimoja kwenda kingine
kwa muda wa karne moja hivi iliyopita katika visiwa vya fiji kumekuwa kukiibuka tamaduni tofautitofauti hali iliyooashiria ubaguzi wa kikabila kuwepo lakini imekuwa tofauti hii leo ambapo wakazi wa fiji wamekuwa wakiishi kwa amani na wamekuwa wakikielezea kipindi hicho kama kipindi cha na gauna ni tevoro yaani wakati wa shetani
mpelelezi wa kutoka uholanzi aliyejulikana kama abel tasman aliitembelea fiji katika miaka ya akiwa anatafuta bara la afrika kusini lililojulikana kama the great southern continent
baada ya uhuru wa fiji kutoka kwa waingereza yalifuata mapinduzi ya kijeshi yaliyotokea mwaka hali iliyosababishwa na wakazi wa fiji kulaumu serikali yao kutawaliwa na watu wa kabila la indofijian au wahindi
mwaka katiba mpya katika utawala wa fiji iliundwa ambayo ilichukua nafasi ya ile ya awali ambayo ilikuwa ikiegamia upande wa makabila kwa kiasi kikubwa
siasa ya fiji hufanyika kwa mtindo wa kuchagua wawakilishi bungeni ambapo waziri mkuu ndiye mkuu wa serikali husika na rais ndiye mkuu wa visiwa vyote vya fiji
halikadhalika uchaguzi katika fiji huhusisha vyama vingi ambapo serikali ya fiji hutawala maamuzi yote ya nchini humo lakini chini ya demokrasia na utawala wa sheria
tarehe aprili rais iloilo aliifuta katiba ya nchi hiyo na kufutilia mbali mamlaka ya mahakama akajitangaza kuwa rais wa visiwa hivyo lakini baadaye alianzisha tena utawala wa kikatiba hali iliyopelekea mwenyewe kutolewa madarakani kwa kubainika alikuwa madarakani kinyume cha katiba
tarehe julai fiji ilitolewa katika mkutano wa visiwa vinavopatikana katika bahari ya pasifiki kutokana na kushindwa kwake kuendesha uchaguzi kwa njia ya kidemokrasia
hatimaye tarehe septemba uchaguzi huru ulifanyika na kukipa ushindi chama cha fijifirst 
idadi kubwa ya wakazi wa fiji inajumuisha wazaliwa halisi wa fiji ambapo watu wa kabila la melanesia huchukua asilimia 
 ya wakazi wote wa fiji wakati wale wanaojulikana kama indo fijiana huweza kufikia asilimia 
 na wengine ni wahamiaji kutoka katika mataifa ya ulaya waliohamia nchini humo kwa wingi hususani katika karne ya 
lakini kwa ujumla kiasi cha watu wa kihindi kimekuwa kikipungua siku hadi hadi siku kutokana na wengi kuhama katika visiwa hivyo kwa sababu tofautitofauti lakini vilevile kumekuwa na kiasi kidogo cha watu kutoka katika visiwa vya solomoni ambao wengi wao walikuja visiwani hapo kama wafanyakazi
dini ni moja ya mambo ambayo hutofautisha jamii mbalimbali katika visiwa vya fiji hususani baina ya makabila ya wafiji wenyewe na wahindi waishio fiji ambapo asilimia kubwa ya wenyeji ni wakristo wakati watu kutoka india ni wahindu na halikadhalika waislamu 
kwa ujumla dini katika visiwa vya fiji imetawaliwa na wakristo ambao ndio wamechukua asilimia kubwa ya idadi ya watu japokuwa wakristo hawa wanajumuisha madhehebu tofautitofauti kama vile wamethodisti wakatoliki wapentekoste wasabato na waanglikana
wakazi wa visiwa vya fiji hujishughulisha na shughuli mbalimbali kama vile uchimbaji wa madini uvuvi uvunaji wa mafuta na biashara
utamaduni katika visiwa hivi hujumuisha tamaduni kutoka makabila tofautitofauti yakiwemo ya wafiji wenyewe wahindi wachina na wazungu ambao kwa ujumla huwa na tamaduni tofatitofauti
chakula wanachokula wakazi wa visiwa hivi hujumuisha chakula kitokanacho na mazao ya bahari maarufu kama sea foods vile vile kuna shughuli tofautitofauti za kitamaduni kama sanaa uchongaji muziki na michezo mbalimbali
kwa hakika utamaduni wa asili unapewa kipaumbele kama sehemu ya maisha ya kila siku kati wa wakazi wengi lakini hivi karibuni kumekuwako na mwingiliano wa tamaduni kutoka nchi mbalimbali
kwa upande wa sikukuu fiji husherehekea sikukuu mbalimbali kama vile mwaka mpya maulid ijumaa kuu pasaka siku ya fiji krismasi n
katika visiwa hivi mchezo mkuu ni rugby ambapo wachezaji kutoka fiji wameshiriki mashindano mbalimbali kimataifa
kwa ujumla visiwa vya fiji vimekuwa vivutio kwa watu kutoka maeneo mbalimbali duniani kwenda kwa ajili ya mengi lakini zaidi mapumziko hii ni kutokana na hali tulivu iliyopo visiwani hapo maji maangavu na pia ukarimu wa wakazi wa fiji
orodha hii inataja marais wa ghana tangu uhuru wake suva ni mji mkuu wa fiji nchi ya visiwani katika pasifiki
vanuatu ni nchi ya visiwani ndogo ya melanesia katika bahari ya pasifiki ya kusini yenye visiwa 
iko takriban km mashariki kwa australia km kaskazini mashariki kwa kaledonia mpya magharibi kwa fiji na kusini kwa visiwa vya solomon
kuna wakazi wakiongea lugha zaidi ya angalia orodha ya lugha za vanuatu
inawezekana watu wa kwanza walihamia visiwani miaka iliyopita
melanesia ni eneo la bahari ya pasifiki kaskazini ya australia
ni moja kati ya makundi makubwa matatu ya visiwa vya pasifiki pamoja na mikronesia na polynesia
jina lake limeundwa na maneno ya kigiriki ya kisiwa na cheusi yaani visiwa vyeusi
mpelelezi na nahodha mfaransa jules dumont d urville alitunga jina hili akitaka kutaja tabia ya wakazi wazalendo waliokuwa na rangi nyeusi nyeusi
d urville alijumlisha wakazi wa visiwa hivi pamoja kutokana na rangi yao
wengine ni waaustronesia wengine wapapua na wengine watu kutokana na mchanganyiko wa vikundi hivi viwili
fiji papua guinea mpya visiwa vya solomon vanuatu na kaledonia mpya chini ya ufaransa zinajihesabu kuwa sehemu za melanesia
visiwa na funguvisiwa zifuatazo zinahesabiwa katika melanesia visiwa vilivyoko katika eneo hili lakini wakazi hawajitazami kuwa wamelanesia wakati mwingine hata visiwa upande wa guinea mpya vinahesabiwa humo ingawa wakazi hawajitazami hivyo halmahera alor na pantar
visiwa vya solomon ni nchi ya visiwani ya melanesia katika bahari ya pasifiki mashariki kwa papua guinea mpya
eneo lake ni visiwa hivi vyenye jumla ya km na wakazi wengi wakiwa wamelanesia wakiongea lugha 
kati yao ni wakristo wa madhehebu mbalimbali kuanzia anglikana
mji mkuu ni honiara kwenye kisiwa cha guadalcanal
visiwa vimekaliwa tangu miaka maelfu na wamelanesia
kuanzia karne ya vilikuwa koloni la ujerumani na la uingereza
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia mapigano makali kati ya japani na marekani yalitokea hapo
honiara ni mji mkuu wa nchi ya visiwa vya solomon katika melanesia mwenye wakazi 
ulijengwa baada ya vita kuu ya pili ya dunia mahali pa kituo cha kijeshi cha marekani ukachukua nafasi ya mji mkuu wa awali wa tulagi
palau ni nchi ya visiwani ya mikronesia katika bahari ya pasifiki
iko takriban km upande wa mashariki wa ufilipino
jumla kuna visiwa hadi na idadi inategemea namna gani mtazamaji anapendelea kuhesabu sehemu ya nchi kavu kuwa kisiwa kufuatana na ukubwa au udogo wake
visiwa tisa vimekaliwa na watu na kisiwa kikubwa chenye km ni babelthuap
hadi mwaka ilikuwa nchi lindwa chini ya marekani kwa niaba ya umoja wa mataifa
marekani inaendelea kuwajibika kwa mambo ya kijeshi kufuatana na mkataba uliofanywa baada ya uhuru
mji mkuu ni melekeok kwenye kisiwa cha babelthuap
wakazi ni hivi ambao ni wenyeji wenye asili mchanganyiko kutoka visiwa vya pasifiki
upande wa dini 
 ni wakatoliki 
 waprotestanti mbali ya 
 ambao ni waadventista wasabato
 wanafuata dini ya modekngei ambayo inachanganya ukristo na dini ya jadi
melekeok ni mji mkuu wa nchi ya visiwani ya palau katika pasifiki pia mkoa mojawapo wa nchi
iko kisiwani babeldaob ambacho ni kisiwa kikubwa cha palau
karibu na mji kuna ziwa la ngardok lenye eneo la maji la hektari 
babeldaob pia babelthuap ni kisiwa kikubwa cha nchi ya visiwani ya palau
eneo lake ni km au asilimia ya eneo lote la taifa
kisiwani kuna mji mkuu wa melekeok na tisa kati ya mikoa ya palau
maadam visiwa vingine vya palau ni tambarare kabisa babeldoab kuna mlima ngerchelchuus mwenye kimo cha mita 
kwenye mkoa wa airai upande wa kusini upo uwanja wa ndege wa kimataifa
ukuta wa maombolezo kwa kiebrania hakotel hama ariv ukuta wa magharibi katika mji wa kale wa yerusalemu ni patakatifu pa dini ya uyahudi
ukuta huo ni mabaki pekee yanayoonekana ya hekalu la yerusalemu la pili jinsi lilivyopanuliwa na mfalme herode mkuu kuanzia mwaka kk
hekalu hilo lilibomolewa na waroma mwaka bk wakati wa vita ya waroma dhidi ya wayahudi
ukuta si sehemu ya hekalu lenyewe bali ulikuwa ukuta wa pembeni wa uwanja uliotengenezwa kwa vifusi kwenye mlima wa hekalu
asili ya jina inaaminiwa kuwa lugha ya kiarabu halafu likaingia katika lugha nyingi
kwa kiebrania ukuta huitwa ukuta wa magharibi tu na hata jina hili limeenea katika lugha mbalimbali
wayahudi huheshimu mahali hapa kwa sababu ni sehemu ya hekalu la yerusalemu la mwisho tena sehemu ya mabaki haya yaliyo karibu na patakatifu pa patakatifu pa hekalu lile
wengi wao huamini ya kwamba patakatifu pa patakatifu palikuwa mahali pa kuwepo kwa mungu duniani ya mlango wa mbinguni ni juu yake
hivyo ukuta wa magharibi ni sehemu ya karibu na mlango huu
wayahudi wamehiji kwenda yerusalemu kwa karne nyingi kwa kusudi la kusema sala hapahapa
kuna desturi ya kale ya kuandika maombi kwa karatasi na kuweka karatasi hizi kati ya mawe ya ukuta
wayahudi walikataliwa kwa muda mrefu kupanda juu ya mlima wa hekalu
baada ya yerusalemu kuharibiwa mara ya pili na waroma na baada ya hao kushinda vita vya pili dhidi ya wayahudi mwaka eneo la hekalu pamoja na mji wote likakataliwa kwa wayahudi
baada ya utekaji wa waarabu kulikuwa na vipindi ambapo wayahudi waliruhusiwa kutembelea mlima wa hekalu na vipindi vingine ambapo walikataliwa
hivyo desturi ya kusali mbele ya ukuta wa magharibi ilianza
leo kuna tangazo lenye onyo la rabi mkuu wa israel mbele ya geti la kuingia kwenye eneo la mlima wa hekalu linalosema myahudi asiingie
siku hizi kuna usalama mkali kama kwenye uwanja wa ndege wote wanaoelekea ukutani wanapita kwenye geti wanapochekiwa wakipaswa kufungua mifuko yote
watu wote wanaruhusiwa kuingia ila tu wanaume wanaombwa kuvaa kofia kufuatana na desturi ya kiyahudi
uyahudi ni mojawapo kati ya dini za kale za binadamu lakini jina hilo lilienea baada ya makabila mengi ya israeli kutoweka hata wakabaki karibu watu wa kabila la yuda tu
uyahudi yuda ni pia jina la kihistoria la sehemu ya kusini ya nchi ya palestina au israel
kwa jumla kuna namna mbili za kuangalia uyahudi ama kama dini au kama taifa
namna zote mbili huchanganyikana na kutumiwa pamoja mara kwa mara
kuna wayahudi wanaojitazama raia wa nchi fulani na uyahudi wao ni katika imani tu
kuna wayahudi wengine wanaosema hawafuati dini ya kiyahudi wala hawaamini lakini wanajisikia kuwa wayahudi kwa sababu ya ukoo na pia desturi za utamaduni wao
wafuasi wa dini hiyo huitwa wayahudi hata wasipokuwa na asili ya taifa hilo
hata wakati ambapo idadi yao ilikuwa ndogo duniani imani yao ilikuwa na athira kubwa
wataalamu wengine huuita dini mama ya ukristo na uislamu
siku hizi wako karibu milioni duniani kote hasa nchini israel na marekani
imani yake ni kwamba mungu ni mmoja tu na wa milele anajua na kuweza yote ndiye aliyeumba mbingu na dunia akamteua ibrahimu kuwa baba wa taifa la mungu
kuna namna mbalimbali katika imani ya kiyahudi kama madhehebu
mara nyingi kanuni za mwalimu myahudi maimonides aliyeishi katika karne ya hukubaliwa na wayahudi wengi
msingi wa imani ya kiyahudi ni maandiko matakatifu ya biblia ya kiebrania au tanakh
maandiko hayo hukubaliwa pia na wakristo katika agano la kale ambalo ni sehemu ya kwanza ya biblia ya kikristo
ndani ya maandiko hayo mara nyingi vitabu vya torati huheshimiwa sana kama neno la mungu mwenyewe lililotolewa kwa musa
halafu vitabu vya manabii vinavyotazamiwa kama maneno yaliyotamkwa na manabii kwa agizo la mungu
ngazi ya tatu ni maandiko mengine ketuvim yanayoaminiwa ni maandiko ya kibinadamu yaliyoongozwa na roho wa mungu
mbali ya biblia huheshimiwa pia maandiko ya talmudi ambayo ni maelezo ya biblia kuhusu maswali ya imani historia na mapokeo ya kiyahudi
ni wazi kwa wayahudi kwamba talmudi ni maneno ya kibinadamu
kuna matendo fulani ambayo ni muhimu katika imani hiyo
sehemu ya amri hizo hazitekelezwi leo kwa sababu zinahusu hekalu la yerusalemu lililoharibiwa mwaka bk
pamoja na amri hizo za torati kuna maelezo mapana katika talmudi
hata madai ya talmudi mara nyingi zatajwa kama mizvot
ila tu ni tabia ya uyahudi ya kwamba wataalamu hutofautiana juu ya maelezo haya mara kwa mara
lugha ya kiebrania ivrit ni moja ya lugha za kisemiti na moja kati ya lugha mbili za kitaifa nchini israel pamoja na kiarabu
kiebrania kwa kawaida huandikwa kwa herufi za kiebrania
mwandiko huu ni wa konsonanti hasa kwa kuwa mara nyingi vokali haziandikwi kutokana mfumo wa lugha yenyewe
kiebrania ni lugha iliyotumika kuandikia torati na sehemu kubwa ya maandiko mengine ya biblia ya kiebrania
sehemu hiyo ya kiebrania pamoja na sehemu ndogo ya kiaramu huitwa tanakh katika mapokeo ya kiyahudi na imo katika agano la kale ya biblia ya kikristo
lugha ya kiebrania pamoja na zile za kiarabu kiaramu na kiamhari ethiopia zinatokana na asili moja ya lugha ya kisemiti
kuna lugha nyingi ambazo zinatokana na asili hiyohiyo kama kiashuru kifoinike kikaldayo na kadhalika
mwandiko wa lugha hiyo hufanywa kwa mwandiko wa pekee unaojulikana tangu miaka 
mwandiko huu ni wa konsonanti hasa kwa kuwa mara nyingi vokali haziandikwi
tabia hii ni sawa na alfabeti nyingine za kisemiti kama kiaramu au kiarabu
mfano jina la abrahamu huandikwa ambazo ni herufi abrhm pekee alef ambayo ni herufi la kwanza tena si a kwa hakika
vokali zinaweza kuonyeshwa kwa nukta na mistari chini ya herufi lakini mara nyingi haziandikwi
kiebrania kilikuwa lugha ya israeli ya kale wakati wa biblia kuanza kuandikwa
baada ya uhamisho wa babeli wayahudi walianza kutumia kiaramu na polepole kiebrania hakikuzungumzwa tena lakini kilifundishwa kama lugha ya kidini
wayahudi wa kawaida walikitumia katika ibada na wataalamu waliandika vitabu kwa lugha hiyo
katika karne ya wayahudi wa ulaya waliamua kukifufua kama lugha hai
watu waliohamia israel kutoka mahali pengi duniani walijifunza kiebrania na watoto wao wameishika kama lugha yao ya kawaida
mara nyingi lugha za kidini ni lugha za kale zinazohifadhiwa katika maisha ya kidini lakini katika maisha ya kawaida zimeshabadilika sana
hadi mwaka ibada karibu zote za kanisa katoliki duniani kote ziliendesha kwa lugha ya kilatini
mtaguso wa pili wa vatikani ulibadilisha utaratibu huo na kupendelea lugha za watu wenyewe zitumike katika ibada
hata hivyo hadi leo kuna misa na ibada za kilatini katika makanisa machachechache na monasteri za nchi mbalimbali
katika makanisa ya kiorthodoksi ya bulgaria poland serbia na urusi liturujia za ibada ni kwa lugha ya kislavoni cha kanisani
lugha hiyo inatunza hali ya kislavoni ya miaka iliyopita kilichogeuka baadaye kuwa lugha mbalimbali za kisasa
asili ni kazi ya watakatifu methodio na kyrilo wa saloniki waliotafsiri vitabu vya ukristo kwa ajili ya misheni kati ya waslavoni
tangu karne nyingi hakuna mtu anayetumia tena kile kislavoni cha kale kwa maisha ya kila siku lakini inaendelea kuwa lugha ya ibada na liturujia katika makanisa ya kiorthodoksi ya mataifa ya kislavoni kama vile warusi wabulgaria au waserbia
kisanskrit kilikuwa lugha ya waaria walioingia uhindi takriban miaka kk kikawa pia lugha ya kuandika maandiko matakatifu ya ubanyani
kisanskrit hufundishwa hadi leo lakini lugha za leo zimekuwa tofauti kabisa
lugha za kidini zinazoendelea kuzungumzwa au zilizo karibu na lugha hai
kuna pia lugha hai zinazotumiwa kama lugha za kidini nje ya eneo wanapokaa wasemaji wao
mara nyingi hata katika lugha hizi za kidini maneno na matamshi yasiyo ya kawaida tena hutunzwa
mfano wake mkuu ni kiarabu kama lugha ya kidini kati ya waislamu
wasemaji wa kiarabu ni takriban za waislamu wote
kuna waislamu wengi kidogo waliojifunza viwango mbalimbali vya kiarabu kwanza kwa kurudia maneno ya sala na kutaka kujua zaidi
hata hivyo idadi kubwa ya waislamu duniani hawajui kiarabu ila maneno yanayorudiwa mara kwa mara
pamoja na hayo kiarabu cha qurani na cha sala ni lugha isiyotumiwa tena na watu katika maisha ya kila siku
hata sehemu kubwa ya waarabu wanaelewa kisehemu tu
sarufi ya kiarabu sanifu cha kimaandishi cha leo ni bado kilekile kama lugha ya qurani lakini msamiati umebadilika mno na pia sarufi ya lugha inayozungumzwa
kwa lugha za ulaya kama kiingereza na kijerumani kuna tafsiri za biblia zilizoandikwa takriban miaka iliyopita
makanisa mengine yanatunza hali hii ya lugha kwa masomo ya biblia au pia sala kanisani
hapa maneno ya karne zilizopita yasiyo ya kawaida tena katika maisha ya kila siku bado yanatunzwa
kwa kiingereza ni hasa tafsiri ya mfalme yakobo king james na kwa kijerumani ni tafsiri ya martin luther
tabia hizi zinaonekana katika lugha na tamaduni nyingi
kanisa hili laitwa kanisa la ufufuo na wakristo wenyeji waorthodoksi kiarabu kanisat al qiyama na kanisa la kaburi kwa lugha nyingi za ulaya
kufuatana na mapokeo ya mahali mwamba wa golgota uliposimama msalaba wa yesu na kaburi alikozikwa vyote vilikuwa karibu sana hivyo mahali pote pawili hufunikwa na jengo lilelile
habari za kwanza zapatikana kutoka kwa eusebio wa kaisaria aliyeandika ya kwamba mahali pa kaburi la yesu lilifunikwa na hekalu la apolo mungu mmojawapo wa kiroma
hii huaminiwa ilitokea baada ya mwaka mji wa yerusalemu ulipotangazwa kuwa mji wa kiroma na wayahudi walikataliwa wasiingie tena
kaisari konstantino mkuu aliagiza mahali pafunuliwe tena na kanisa la kwanza kujengwa juu ya kaburi
kanisa hilo lilibomolewa na waajemi waliovamia yerusalemu mwaka 
likatengenezwa chini ya kaisari heraklio mnamo likaheshimiwa na waarabu waislamu walioteka mji mwaka 
kanisa lilibomolewa kabisa mara ya pili mwaka chini ya khalifa al hakim bin amr allah wa misri
likajengwa upya wakati wa vita ya misalaba mwaka na watawala wakristo
baada ya hao kufukuzwa jengo lilikabidhiwa na waislamu kwa watawa wafransisko ambao ni wakatoliki
katika karne za baadaye yakafuata mavutano kati ya madhehebu mbalimbali hasa wakatoliki na waorthodoksi
tangu karne ya kuna namna ya ushirikiano kati ya waorthodoksi wagiriki watawa wafransisko na waorthodoksi wa armenia
waorthodoksi wasiria wamisri na wahabeshi hushirikiana pia
ni moja kati ya makundi makubwa matatu ya visiwa vya pasifiki pamoja na melanesia na polynesia
jina limeundwa na maneno ya kigiriki ya kisiwa na kidogo yaani visiwa vidogo
mpelelezi na nahodha mfaransa jules dumont d urville alitunga jina hili kwa kuweka uzito kwa udogo wa visiwa hivi vinavyozidi 
mikronesia iko upande wa mashariki wa ufilipino na upande wa kaskazini ya guinea mpya na melanesia to the south halafu magharibi ya polynesia
shirikisho la mikronesia ni nchi ya visiwani katika pasifiki kaskazini kwa papua guinea mpya
nchi ilikuwa eneo lindwa chini ya marekani kwa niaba ya umoja wa mataifa hadi ikapata uhuru wake mwaka 
shirikisho lajumlisha sehemu kubwa ya funguvisiwa ya karolini katika mikronesia kanda la pasifiki
nchi ina majimbo manne ya kujitawala ambayo ni chuuk kosrae pohnpei na yap
visiwa vya palau ni pia sehemu ya karolini lakini ni nchi ya pekee
mji mkubwa wa nchi ni weno wakazi kisiwani chuuk lakini mji mkuu ni palikir kwenye kisiwa cha pohnpei
visiwa vimekaliwa na watu tangu miaka iliyopiua hasa kutoka rasi ya malay na visiwa vya indonesia
kisiwani yap kulitokea dola na utawala wa kifalme
tangu kufika kwa wahispania katika karne ya visiwa vilikuwa chini ya ubwana wa nje lakini maisha ya kawaida yaliendelea bila mabadiliko makubwa kwa muda mrefu
japani ilifuatwa na marekani iliyoendelea kutawala kwa niaba ya um hadi uhuru
kuna lugha ambazo huzungumzwa katika shirikisho la mikronesia
upande wa dini wengi ni wakristo kwanza wakatoliki halafu waprotestanti wa madhehebu mbalimbali
uchumi wa nchi hutegemea hasa kilimo cha kujisukuma na uvuvi
mapato ya serikali ni kutokana na vibali kwa wavuwi wa nje wanaovua samaki ndani ya maji ya shirikisho
hata hivyo shirikisho la mikronesia pamoja na nauru vina idadi kubwa ya watu wanene duniani
palikir imekuwa mji mkuu wa shirikisho la mikronesia tangu 
niue ni nchi ya kisiwani katika pasifiki ya kusini
ni nchi ya kujitawala inayoshiriki na new zealand inayoratibu siasa ya nje na mambo ya kijeshi
inahesabiwa kati ya visiwa vya polinesia ikiitwa mwamba wa polinesia
wakazi ni wakristo hasa wakalvini halafu wakatoliki 
alofi ni mji mkuu wa nchi ya kisiwani cha niue katika pasifiki
alofi iko kwenye pwani la magharibi ya kisiwa kando la hori la alofi
samoa ni nchi ya visiwani ya polynesia katika pasifiki ya kusini yenye wakazi sensa
nchi huru ya samoa ni sehemu ya magharibi ya funguvisiwa ya samoa
eneo lake ni visiwa tisa au kumi kama kisiwa kidogo sana kinahesabiwa humo jumla ni kilomita za mraba 
visiwa viwili vikubwa vya upolu km na savai i km vina asilimia za eneo lote
kuna bado visiwa viwili vidogo vya manono na apolima vyenye wakazi halafu visiwa vingine visivyokaliwa na watu
mahali pa juu ni mlima mauga silisili mwenye kimo cha mita 
samoa ilikaliwa na waaustronesia tangu miaka iliyopita
ilikuwa ufalme wa kujitegemea kabisa hadi mwaka 
mwaka ule uliwekwa chini ya ulinzi wa nchi tatu uingereza ujerumani na marekani
baada ya kifo cha mfalme kulitokea fitina juu ya mrithi wake na nchi za nje zilingia kati
mkataba wa pande tatu wa mwaka uligawa funguvisiwa ya samoa kati ya ujerumani na marekani
wakazi ni karibu wote wakiwa wametokana na wakazi asili
kuna lugha mbili tu ambazo huzungumzwa nchini samoa zote mbili zikiwa lugha rasmi yaani kiingereza na kisamoa
upande wa dini karibu wote ni wakristo wengi wakiwa waprotestanti hasa wakalvini 
 wakifuatwa na wakatoliki 
apia ni mji mkuu wa samoa mwenye wakazi 
mji uko kwenye pwani la kaskazini la kisiwa kikubwa cha upolu
mtaa wa mulinu u ni eneo la mji mkuu wa kale uliopo sasa upande wa magharibi wa mji wa kisasa penye jengo la bunge
tonga ni nchi ya visiwani ya polynesia katika pasifiki ya kusini yenye wakazi 
eneo lake ni funguvisiwa yenye visiwa kusini kwa fiji na samoa na kaskazini kwa new zealand
kisiwa kikubwa ni tongatapu chenye eneo la km 
mahali pa juu katika tonga ni volkeno ya mlima wa kao ambacho ni kisiwa cha kao chenyewe wenye kimo cha mita 
kuna lugha tatu tu ambazo huzungumzwa nchini tonga kiingereza lugha rasmi kitonga lugha rasmi na kiniuafo ou ambayo imeanza kufifia
upande wa dini wanajitambulisha kama wakristo hasa wamethodisti na wakatoliki mbali ya wamormoni 
nuku alofa ni mji mkuu wa tonga mwenye wakazi 
mji ulianzishwa mwaka pamoja na jumba la kifalme
kiribati ni nchi ya visiwani ya polynesia na mikronesia katika pasifiki karibu na ikweta yenye wakazi hivi
eneo lake ni visiwa vilivyosambaa kwa km 
kiribati ina eneo pana sana umbali kati ya kisiwa cha magharibi kabisa cha banaba hadi kisiwa cha mashariki kabisa cha millenium ni kilomita umbali wa kaskazini kusini ni km
karibu visiwa vyote havipiti kimo cha mita juu ya ub
kutokana na mabadiliko ya hali ya hewa duniani na kupanda kwa uwiano wa bahari wataalamu wamekadiria ya kwamba nchi itazama kabisa katika hii karne ya 
kuna lugha mbili tu nchini kiribati zote mbili zikiwa lugha rasmi yaani kiingereza na hasa kikiribati
upande wa dini linaongoza kanisa katoliki likifuatwa na madhehebu mbalimbali ya uprotestanti
nauru ni nchi ya kisiwani ya mikronesia katika pasifiki ya kusini
ni nchi ndogo sana ya tatu baada ya vatikani na monaco yenye km pekee na wakazi wasiofikia 
kisiwa jirani zaidi ni banaba katika kiribati chenye umbali wa km
nauru imekaliwa na mchanganyiko wa watu kutoka polynesia na mikronesia tangu karne nyingi miaka hivi
katika karne ya kisiwa kilitwaliwa na ujerumani kama sehemu ya makoloni yake ya pasifiki
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia kilikuwa eneo lindwa chini ya umoja wa mataifa um na utawala ulikuwa mikononi mwa nchi tatu australia new zealand na uingereza
wakazi wengi ni wenyeji wakifuatwa na watu kutoka visiwa vingine vya pasifiki wazungu na wachina 
karibu wote ni wanene mno hivyo hali ya afya si nzuri hasa upande wa kisukari 
wakazi wengi ni wakristo waprotestanti na wakatoliki kwa uwiano wa wakifuatwa na wafuasi wa bahai na wabuddha 
uchumi wa nauru ulitegemea fosfeti iliyopatikana kisiwani kwa wingi
kwa miaka kadhaa kisiwa kilikuwa nchi tajiri kabisa
hadi mwaka huduma za hospitali zilikuwa bure hapakuwa na kodi na watu wengi walikuwa na magari mawili au matatu
tangu kumalizika kwa fosfeti hali ya kiuchumi imekuwa ngumu sana
serikali haina pesa za kutosha tena na huduma nyingi zimekwama
serikali imeanza kupokea misaada kutoka australia
willy puchner ni mtu kutoka nchi ya austria amezaliwa tarehe machi 
puchner ni mpiga picha msanii mchoraji na mtunzi
puchner amezaliwa na kulelewa kijijini mistelbach an der zaya austria ya chini ambako wazazi wake walikuwa na studio ya kupigia picha
mwaka alihamia vienna alikokwenda kujifunza upigaji wa picha katika taasisi ya utafiti na mafunzo ya shirikisho la vienna iliyo chuo cha sanaa baada ya kuhitimu mwaka alifanya kazi ya ukufunzi katika kazi kama mpiga picha na mwandishi wa kujitegemea akiwa na makazi yake jijini vienna hadi mwaka alipoanza mafunzo ya private fotografie kijerumani kwa upigaji picha wa watu binafsi
kuanzia mwaka puchner amekuwa akifanya kazi mara kwa mara na hufanya kazi na gazeti la wiener zeitung gazeti la zamani la kila siku kuliko gazeti lolote duniani
vile vile willy puchner hupendelea kufanya kazi na watu wenye umri mkubwa na alianzisha miradi kama die j hrigen wenye umri wa miaka dialog mit dem alter mjadala na uzee die j hrigen wenye umri wa miaka lebensgeschichte und fotografie wasifu na upigaji picha na extrablatt konkret stern geo life mare corriere della sera marco polo universum falter wiener zeitung tuvalu ni nchi ya visiwani ya polynesia katika bahari ya pasifiki kati ya hawaii na australia
nchi jirani katika bahari ni kiribati samoa na fiji
jina la tuvalu lamaanisha visiwa vinane kwa sababu kiasili kulikuwa na visiwa tu vilivyokaliwa na watu
eneo lake ni visiwa vinne na atolli tano kwa jumla eneo lina km 
kati ya nchi wanachama wa umoja wa mataifa tuvalu ni nchi yenye wakazi wachache kabisa
kama nchi mbalimbali za visiwani tuvalu iko katika hatari ya kupotea katika miaka inayokuja
kimo cha juu cha visiwa vyake ni mita pekee juu ya ub
serikali imeshaomba majirani wakubwa kama australia na new zealand kuwapokea wenyeji wake
new zealand imekubali na kwa sasa kila mwaka watu wanahamia new zealand ambayo ni tayari kuwapokea pia wengine itakapokuwa lazima
kuna mipango ya kuwapa makazi ya pamoja kwa kusaidia kuhifadhi utamaduni wao
tuvalu imekaliwa na watu wa polynesia tangu zamani miaka hivi iliyopita
iliwekwa chini ya usimamizi wa uingereza katika karne ya kwa jina la ellis islands
kati ya hadi ilikuwa eneo lindwa na baadaye sehemu ya koloni la gilbert and ellice islands hadi 
mwaka ule wenyeji walipigia kura pendekezo la kuwa pekee mbali na visiwa vya gilbert vilivyokuwa kiribati baadaye
kuna lugha tatu tu ambazo huzungumzwa nchini tuvalu yaani kiingereza kituvalu na kikiribati
upande wa dini karibu wakazi wote ni waprotestanti 
atolli ni kisiwa ambacho ni vipya vya matumbawe inayoonekana juu ya uso wa bahari
mara nyingi umbo ni kama mviringo na kuna bwawa la maji katikati
pia ukingo huu wa matumbawe umevunjika mara nyingi hivyo inaonekana kama mviringo wa visiwa vidogo na vyembamba
karibu atolli zote za dunia ziko katika pasifiki na katika bahari hindi
atlantiki ina atolli chache katika bahari ya karibi
neno atolli limetokana na lugha ya wenyeji wa maldivi atholhu
limepokewa katika lugha ya kiingereza likajulikana hasa kutokana na maandiko ya charles darwin aliyeeleza visiwa hivi kwa upana pamoja na nadhari jinsi zinavyokua
asili ya atolii huwa kisiwa cha volkeni kilichozama chini ya maji
matumbawe yaliyokua kando ya kisiwa cha namna hiyo yanaendelea kustawi wakati kisiwa kinazama polepole sana
hivyo atolli inaendelea kama mkasi wa kukua kwa matumbawe unalingana na mwendo wa kuzama kwa kisiwa chenyewe
kuna mifano ya atolli ambako kilele cha mlima wa katika bado inaonekana
atolli nyingi za dunia ziko katika hatari ya kupotea kutokana na kupanda kwa uwiano wa bahari
visiwa vya marshall ni nchi ya visiwani ya mikronesia katika pasifiki ya magharibi
nchi jirani katika bahari ni nauru kiribati shirikisho la mikronesia na eneo la marekani la kisiwa cha wake
wakazi ni wengi wakiwa wametokana na wenyeji wa kwanza
upande wa dini wengi ni wakristo hasa wakalvini 
 wapentekoste wakatoliki mbali ya wamormoni 
eneo la visiwa vya marshall ni safu mbili za visiwa au atolli zinazoelea sambamba kwa jumla kuna visiwa na vipande vya atolli katika eneo la bahari la km 
ingawa visiwa vilikaliwa tayari tangu karne nyingi na watu kutoka mikronesia lakini jina la kizungu limebaki kwa ajili ya jumla ya visiwa
mwisho wa karne ya ujerumani ulianzisha ukoloni juu ya visiwa ukaviunganisha kiutawala na guinea mpya ya kijerumani
katika vita kuu ya kwanza ya dunia vilitwaliwa na japani iliyoendelea kutawala visiwa kama eneo lindwa kwa niaba ya shirikisho la mataifa
baada ya vita kuu ya pili ya dunia vilikuwa chini ya marekani
mwaka visiwa vimepata madaraka ya kujitawala na hatimaye kupokea uhuru kufuatana na azimio la umoja wa mataifa mwaka 
kuanzia mwaka marekani ilitumia visiwa kwa ajili ya majaribio ya mabomu ya nyuklia
hadi mwaka ilitokea milipuko kwenye atolli za bikini na eniwetok
hadi leo kuna wakazi wa visiwa wanavyoteswa na maradhi yaliyosababishwa na mnururisho wa mabomu haya
bikini haitawezekana kukaliwa na watu kabla ya mwaka eniwetok haifai kwa makazi ya binadamu kwa miaka inayokuja
majuro ni atolli yenye nafasi ya mji mkuu wa nchi ya visiwa vya marshall mwenye wakazi 
atolli yote ina visiwa vidogo lakini hasa kanda mbili ndefu na nyembamba zinazounganishwa kwa daraja karibu na uwanja wa ndege
mviringo wa visiwa vyake umezungusha hori la ndani lenye eneo la km za maji
wakazi walio wengi hukaa kwenye kisiwa kirefu cha mashariki katika miji ya delap uliga na darrit au djarot
hii mitatu huitwa mara nyingi kwa kifupi d u d ikionekana kama mji moja
uliga ni sehemu cha biashara penye maduka benki na chuo cha marshall
ofisi za serikali ziko hasa delap kuna pia maduka
kwenye mwisho wa kisiwa kirefu kaskazini ya darrit kuna mtaa wa vibanda unaoitwa rita
upande wa magharibi wa kisiwa kirefu huitwa laura ni eneo lenye rutba na mashamba
kaledonia mpya kwa kifaransa nouvelle cal donie nuvel kaledoni ni eneo la ng ambo la ufaransa katika bahari ya pasifiki
kisiwa kikubwa cha grande terre pamoja na visiwa vingine ni sehemu ya melanesia
jumla ya eneo la visiwa vyote ni km na kuna wakazi sensa ya mwaka 
kati yao ni wakanaki ambao ni wamelanesia na ndio wakazi asili wa visiwa hivyo
walau ni wazungu na kifaransa ndiyo lugha inayotumika zaidi
watu wa kaledonia mpya watapiga kura kabla ya mwaka kama watapendelea kujitegemea kama nchi huru au kuendelea kama sehemu ya ufaransa
bikini ni jina la atolli ya mikronesia kwenye nchi ya visiwa vya marshall katika pasifiki
ina visiwa vidogo vinavyozungusha hori la ndani lenye urefu wa kilomita o na eneo la km 
mwisho wa vita kuu ya pili ya dunia jeshi la marekani lilizamisha manowari zilizoharibika na kutohitajiwa tena kwenye hori la ndani la atolli
kati ya na ilikuwa mahali pa majaribio ya kinyuklia ya marekani
zaidi ya mabomu za kinyuklia zililipushwa hapa
wakazi waliondolewa kabla ya majaribio na atolli ikawa kituo cha kijeshi
waliporudi baada ya mwisho wa milipuko wengi aligonjeka kutokana na mnurulisho unaoendelea
ilikuwa lazima kuwaondoa tena na sasa wanakaa kwneye kisiwa cha kili au wengine katika mtaa wa vibanda kwenye atolli ya majuro
bikini imekuwa pia jina la vazi la kuogelea kwa wanawake lenye vipande viwili lililoanzishwa siku chache baada ya mlipuko wa kwanza mwaka 
mwuzaji wa mavazi haya alitumia jina lililokuwa maarufu kama matangazo ya bure
inayojulikana zaidi ni tahiti pamoja na mji mkuu wake wa papeete ambayo ni pia mji mkuu wa eneo lote
wakazi ni sensa ya mwaka ambao kati yao ni wapolinesia asili na ni wazungu
kati yao wote wanatumia kwa kawaida lugha ya kifaransa iliyo lugha rasmi pekee
upande wa dini ni waprotestanti ni wakatoliki halafu kuna wamormoni na mashahidi wa yehova
visiwa funguvisiwa na atolli za polynesia ya kifaransa kwa jumla vina eneo la km jumla vilivyosambazwa katika kilomita za mraba za bahari
visiwa vyote vimegawiwa katika tarafa tano ambazo ni vikundi vya visiwa vyenye funguvisiwa ndani yake ni kama zifuatazo visiwa vya cook kwa kiingereza cook islands kwa kimaori k ki irani ni nchi huru ya polynesia katika pasifiki iliyopo katika hali ya ushirikiano wa hiari na nyuzilandi
eneo lake ni visiwa vidogo vyenye eneo la km 
wakazi ni karibu karibu wote wenye asili ya kimaori
mji mkuu wa avarua uko kwenye kisiwa cha rarotonga
jina limetolewa kwa kumbukumbu ya mpelelezi mwingereza james cook aliyefika kwenye kisiwa cha manuae mwaka na kuchora visiwa hivi mara ya kwanza kwenye ramani ya dunia
visiwa vilikuwa eneo lindwa la uingereza katika karne ya kufuatana na ombi la malkia wa cook aliyeogopa uvamizi wa ufaransa wakati ule
chini ya utawala wa kiingereza viliwekwa chini ya usimamizi wa serikali ya new zealand zikabaki hivyo katika hatua mbalimbali za uhuru wa new zealand
mwaka new zealand ikawapa watu wa cook nafasi ya kujiamulia kuhusu uhuru wao
visiwa viliamua kujitawala katika ushirikiano na new zealand
hatua hiyo ilisimamiwa na umoja wa mataifa kwa azimio lake no
wananchi wote wanashika uraia wa new zealand inayoendesha pia shughuli za jeshi na siasa ya nje kwa niaba ya visiwa
visiwa vya cokk vimebaki na nafasi ya kufanya mapatano na nchi za nje vilevile
samoa ya marekani kwa kisamoa amerika samoa au samoa amelika ni eneo la ng ambo la marekani katika pasifiki upande wa kusini wa nchi huru ya samoa
kuna wakazi wengi wakiwa wametokana na wakazi asili katika eneo la nchi kavu ni km 
kutokea kwa eneo la pekee kulisababishwa na ukoloni wa karne ya ambako ujerumani na marekani zilishindana juu ya visiwa hivi
funguvisiwa iligawiwa kwa mkataba wa berlin wa 
sehemu ya mashariki ikawa upande wa marekani na sehemu ya magharibi upande wa ujerumani
kwa katiba ya mwaka samoa ya marekani ilipewa madaraka ya kujitawala
upande wa dini karibu wote ni wakristo hasa wakalvini na wakatoliki kama si wamormoni
guadeloupe ni eneo la ng ambo na mkoa departement wa ufaransa katika bahari ya karibi lenye visiwa tisa vidogo
utamaduni wao uliharibiwa kabisa kwa kuja kwa ukoloni kutoka ulaya
ikawa koloni la ufaransa halafu la uingereza halafu la uswidi halafu la ufaransa tena
asilimia za wakazi ni wa asili ya afrika au machotara
wazee wao waliletwa huko kama watumwa kwa ajili ya kazi za mashamba ya miwa
 ni wahindi wazungu wachina na waarabu
lugha rasmi ni kifaransa lakini wengi wanaongea pia krioli
upande wa dini ni wakatoliki na waprotestanti
visiwa vyenye eneo la kilometa mraba jumla ni sehemu ya funguvisiwa ya mariana na vikubwa ni saipan tinian na rota
sehemu ya kusini ya funguvisiwa ni guam ambayo pia ni eneo la ng ambo la marekani
tangu mwaka visiwa vilikuwa koloni la hispania
baada ya vita ya marekani dhidi hispania sehemu ya kusini ya mariana ikatwaliwa na marekani
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia makoloni ya ujerumani ziligawiwa kwa nchi mbalimbali na mariana ya kaskazini ziliwekwa chini ya utawala wa japani
baada ya vita kuu ya pili ya dunia visiwa vikawa sehemu ya eneo lindwa la pasifiki lililotawaliwa na marekani
guam ambapo kuna kituo muhimu cha kijeshi inaendelea kuwa kama koloni la marekani
sheria za marekani zinaita visiwa hivi eneo la visiwani king
hii ni kila eneo chini ya mamlaka ya serikali ya marekani lisilo sehemu ya majimbo ya marekani au mkoa wa mji mkuu
kituo cha kijeshi cha guantanamo kipo pia katika karibi ni eneo la kuba lililokodishwa kwa marekani
port vila ni mji mkuu wa nchi ya visiwani vya vanuatu katika pasifiki ya kusini
port villa iko kwenye mwambao wa kusini wa kisiwa cha efate
ni mahali penye bandari kubwa na uwanja wa ndege muhimu wa nchi
yaren zamani iliitwa pia makwa ni tarafa kwenye nchi ya kisiwani cha nauru yenye nafasi ya mji mkuu
kisheria hakuna mji mkuu nchini nauru lakini karibu majengo yote ya serikali pamoja na bunge yapo yaren
teinainano au south tarawa ni mji mkuu wa nchi ya visiwani ya kiribati katika pasifiki
manisipaa ya teinainano teinainano urban council tuc yenye wakazi inajumlisha vijiji na miji midogo ya kisiwa kirefu kwenye kusini ya atolli ya tarawa
majengo ya serikali yapo hasa mjini bairiki ambao ni kisiwa kidogo kilichounganishwa na sehemu nyingine za teinainano kwa madaraja
kuna chuo cha ualimu cha kiribati pamoja na tawi la chuo kikuu cha pasifiki ya kusini
apia ni mji mkuu wa nchi ya visiwani ya samoa katika pasifiki mwenye wakazi 
apia ni bandari kuu ya samoa pia kitovu cha biashara na uchumi
katika muda wa miaka iliyopita biashara ilistawi vema mji ukakua
kenye mtaa wa vaitele kuna viwanda vya vipuli vya magari nguo na vinywaji
mji umekua kando la mdomo wa mto vaisigano penye kinga nzuri kwa meli
kusini ya mji umepanda mlima vaea kimo cha m
guam kwa kichamoru gu han ni eneo la ng ambo la marekani u
territory of guam upande wa kusini wa funguvisiwa ya mariana katika bahari ya pasifiki
kwa sasa ni 
 ya wakazi wote ni wachamoru wakifuatwa na wafilipino 
upande wa dini ni wakristo wa kanisa katoliki
uchumi wa guam unategemea kituo cha kijeshi cha marekani pamoja na utalii
wakazi wa kwanza wanaojulikana ni wachamoru waliohamia miaka hivi iliyopita
tangu mwaka visiwa vya mariana vilikuwa koloni la hispania
baada ya vita ya marekani dhidi hispania guam ikatwaliwa na marekani
visiwa vya upande wa kaskazini vikauzwa kwa ujerumani na kuwa mariana ya kaskazini
mwaka kisiwa kikapewa hadhi ya eneo la ng ambo la marekani wakazi wake wakapewa uraia wa shirikisho hilo
visiwa vya mfereji wa kiingereza ni funguvisiwa ya visiwa tisa katika mfereji wa kiingereza karibu na pwani la ufaransa vyenye wakazi 
kiutawala vimegawiwa kwa sehemu mbili eneo la jersey na eneo la guernsey lakini visiwa kadhaa vina kiasi kikubwa cha uhuru pekee vyao
vyote ni maeneo chini ya taji la uingereza lakini si sehemu za ufalme wa muungano au uingereza mwenyewe
havishiriki katika bunge la london wala havipaswi kupokea sheria za bunge hili bali vina bunge zao za jersey guernsey alderney na sark pamoja na watendaji na mahakama
mfalme au malkia wa uingereza ana wajibu wa kutetea visiwa na kushughulika mambo ya nje
hali halisi wajibu hizi zinangaliwa na serikali ya uingereza kwa niaba ya malkia
madaraka ya malkia au mfalme yametokana na cheo chake cha kale kama mtemi mkuu wa normandy miaka iliyopita
kihistoria visiwa vilikuwa sehemu ya normandy na mwaka mtemi wa normandy alishambulia na kuteka uingereza
kuanzia sasa wafuasi wake waliendelea na vyeo viwili vya mfalme wa uingereza na mtemi wa normandy na hivyo mkuu wa visiwa
katika karne iliyofuata wafalme wa ufaransa walitwaa normandy lakini walishindwa kuteka viwia vidogo
hali ya visiwa haikubadilishwa kisheria havikuunganishwa na ufalme wa uingereza hivyo hadi leo ni mabaki madogo ya mali ya wafalme wa uingereza katika ufaransa wa leo
hivyo visiwa si sehemu za uingereza wala sehemu za umoja wa ulaya viko ndani ya ushuru wa pamoja wa ulaya lakini vina haki ya kuongeza kodi zao
mwakilishi wa malkia yaani serikali ya uingereza ni gavana
uchumi wa visiwa umetegemea hasa utalii huduma za benki na kilimo
watu wengi huzungumza kiingereza hata hivyo wengine visiwani mwa guernsey jersey na sark huendelea kuongea lugha zao za asili
visiwa vyote vilikuwa na lugha zao ambazo ni aina za kinormandy kinachozungumzwa pia kama lugha ya kieneo ufaransa bara
idadi ya wasemaji imepungua kuna hasa maelfu kadhaa guernsey na jersey
lugha rtasmi kwa shughuli za serikali ni hasa kiingereza lakini pia kifaransa
visiwa vilikuwa bila watu vilipotembelewa mara ya kwanza na wahispania
saint pierre na miquelon ni funguvisiwa na eneo la ng ambo la ufaransa kwa kifaransa collectivit d outre mer karibu na pwani ya kanada katika bahari ya atlantiki
funguvisiwa iko karibu na jimbo la newfoundland ya kanada
visiwa vikubwa zaidi ni saint pierre km miquelon km langlade km halafu kuna visiwa vingine vidogo
jumla la eneo ni km lenye wakazi hasa kisiwani saint pierre 
karibu wote wanaongea kifaransa na ni waamini wa kanisa katoliki
visiwa vimetembelewa na wavuvi kutoka ulaya tangu karne ya 
inaaminiwa ya kwamba makazi ya kwanza ya kudumu ya wavuvi wafaransa yalianzishwa katika karne ya 
tangu vita ya miaka saba visiwa hivi vilikuwa mabaki pekee ya koloni la kanada ya kifaransa
bunge la eneo linamchagua mwakilishi mmoja katika bunge la kitaifa la ufaransa
saint pierre na miquelon si sehemu ya eneo la forodha la ulaya
aruba ni nchi ya kisiwani katika bahari ya karibi karibu na pwani ya venezuela
watu wa aruba walielekea kwenye uhuru kamili wa kisiasa katika miaka ya na ya 
mwaka ilipata madaraka yote ya kujitawla chini ya taji la uholanzi
uhuru kamili ulipangwa kwa mwaka lakini serikali ya aruba iliomba kutoendelea na mpango huo
wakazi kwa asilimia ni mchanganyiko wa waindio wazungu na pia waafrika
maeneo chini ya taji la uingereza ni visiwa vidogo kadhaa karibu na uingereza ambavyo vimekuwa chini ya wafalme wa uingereza tangu karne nyingi lakini hazikuunganishwa na ufalme wa uingereza
hivi ni visiwa vya mfereji wa kiingereza kama jersey guernsey pamoja na isle of man
vyote si sehemu za uingereza wala za ufalme wa muungano wa britania pia si sehemu za umoja wa ulaya
lakini si nchi huru kama nchi nyingine za jumuiya ya madola
kwa sababu mfalme au malkia wa uingereza hatawali tena jinsi ilivyokuwa zamani hali halisi madaraka yake juu ya visiwa hivi yapo mkononi mwa serikali ya uingereza na sheria za bunge la london zinaweza kugusia visiwa pia
mambo ya nje kwa jumla yako upande wa serikali ya uingereza pia maswali ya usalama na jeshi
taji yaani serikali ya uingereza kwa niaba ya malkia imewajibika pia kuhusu utaratibu wa kisheria visiwani kama matatizo yanatokea katika maswali yote yasiyomalizwa visiwani penyewe
raia wa visiwa wanaangaliwa kama waingereza wakiwa uingereza au nje
lakini waingereza wanatazamiwa kama watu wa nje wakija visiwani katika utaratibu wa kununua mali nyumba au kutafuta ajira
eneo la guernsey laitwa bailiwick ambalo ni kitengo cha kiutawala cha kale kinachofanana na wilaya
lajumlisha visiwa vya guernsey sark alderney herm na vingine vidogo
lina bunge lake na ndani yake sark na alderney vina viwango mbalimbali vya kujitawala
guernsey hutoa pesa yake yenyewe inayotumiwa pamoja na pesa ya kiingereza
ina mahakama yake na utaratibu wake kuhusu huduma za afya na kadi
wilaya hii ni kisiwa cha jersey pamoja na visiwa vidogo visivyo na watu malkia wa uingereza ni muu wa dola kama mtemi wa man
isle of man kimanx ellan vannin kisiwa cha man ni kisiwa baharini kati ya uingereza na ueire chenye wakazi kwenye eno la km 
man ni eneo chini ya taji la uingereza si sehemu ya uingereza yenyewe
lugha rasmi ni kiingereza pamoja kimanx ambacho ni lugha ya kikelti
hakuna wasemaji wa kimanx kama lugha ya kwanza tena lakini inafundihswa shuleni
kisiwa cha pasaka kwa kirapanui rapa nui kwa kihispania isla de pascua ni kisiwa cha chile katika pasifiki ya mashariki takriban km kutoka mwambao wa chile
kisiwa kiko peke yake baharini kisiwa cha karibu ni pitcairn km upande wa magharibi
ni mlima ulioanza kukua chini ya bahari kwenye mgongo mashariki wa pasifiki mita chini ya ub
umbo la kisiwa ni pembetatu lenye urefu mkubwa wa km na upana mkubwa wa k 
kando ya kisiwa kikuu kuna visiwa vidogo kadhaa bila watu
inaaminika ya kwamba kisiwa kilikaliwa na watu kutoka austronesia katika milenia ya bk
walileta nao ndizi taro viazi na miwa pamoja na kuku na panya
utamaduni wao ulistawi kwa karne kadhaa na alama zake ni sanamu kubwa za vichwa vya mawe kote kisiwani
vichwa hivi huitwa moai lakini hakuna uhakika kusudi lao lilikuwa nini
kuna pia mabaki ya mwandiko uliokuwa mwandiko wa pekee kati ya visiwa vyote vya polynesia
inaaminiwa ya kwamba wakati fulani idadi ya wakazi ilifikia hadi 
lakini utamaduni huo uliporomoka kabla ya kufika kwa wazungu wa kwanza
wengine huamini ya kwamba mabadiliko ya hali ya hewa yalikuwa na athira pia
wakati wa kufika kwa waholanzi waliokuwa wazungu wa kwanza kukuta kisiwa kile baharini walibaki watu pekee
kufika huku kulitokea tarehe aprili ambayo ilikuwa siku ya pasaka hivyo hilo likawa jina la kisiwa
idadi ya wenyeji ikaendelea kushuka kutokana na magonjwa ya nje yaliyokuja na meli zilizopiga hodi kisiwani kila baada ya miaka kadhaa
katika karne ya watu mamia walikamatwa na wafanyabiashara ya utumwa
chile ilitwaa kisiwa na kukitangaza sehemu ya eneo lake mwaka 
leo hii takriban theluthi mbili ya wakazi ni rapanui au wenyeji asilia ya kisiwa
kwa jumla kuna warapanui mwaka nusu yao wanaishi kisiwani na nusu nyingine chile bara
visiwa vya faroe kifaroe f royar visiwa vya kondoo ni funguvisiwa ya atlantiki ya kaskazini kati ya iceland uskoti na norwei na jimbo la nje la ufalme wa denmark lenye madaraka ya pekee ya kujitawala
visiwa vinaendesha shughuli zao isipokuwa siasa ya nje jeshi na mambo ya mahakama ni chini ya serikali kuu
faroe viliamua kutoingia katika umoja wa ulaya pamoja na denmark
hali ya kisiasa ndani ya denmark inalingana na greenland ambayo pia ni jimbo la nje la denmark linalojitawala kwa kiwango kikubwa
visiwa vya faroe vimeunda umoja wa forodha pamoja na iceland
lugha rasmi ni kifaroe lugha ya kigermaniki ya kaskazini karibu na kiiceland
ulaya ya kaskazini ni sehemu ya kaskazini ya bara la ulaya
kuna maelezo ya kutofautiana ni nchi zipi ambazo ni sehemu ya kanda hili
pitcairn ni kisiwa katika pasifiki na pia jina la funguvisiwa ambalo ni eneo la ng ambo la uingereza la pekee katika pasifiki
eneo lake ni 
 km na idadi ya wakazi ni tu ambao wanazungumza krioli maalumu ya kiingereza na kuwa waadventista wasabato
visiwa vingine ni atolli za oeno henderson na ducie ambavyo havina wakazi
inaaminiwa ya kwamba wapolinesia walikalia visiwa tangu karne kadhaa lakini hakuna uhakika kama walikuwepo bado wakati wa kufika kwa wahispania waliopita sehemu hizi katika karne ya 
tangu mwaka kisiwa kilikaliwa na waasi wa bounty iliyokuwa jahazi ya kiingereza ambamo ulitokea uasi wa mabaharia dhidi ya nahodha
waasi waliamua kujificha kwa sababu waliogopa adhabu ya kifo kulingana na sheria za uingereza za wakati ule
wakazunguka bahari pamoja na wanawake wa tahiti wakakuta pitcairn wakajenga makazi yao kisiwani
mwaka kisiwa kilitangazwa kuwa koloni la uingereza
mwaka watu wa pitcairn walihamishiwa kisiwa cha norfolk kwa sababu walikuwa wengi mno kulingana na udogo wa kisiwa hata wakaona njaa
lakini familia tano waliamua kurudi tena na ndio mababu wa wakazi wa leo
uchumi unategemea hasa kilimo cha kijungujiko na misaada kutoka uingereza
visiwa vya cayman ni funguvisiwa vya karibi na eneo la ng ambo la uingereza katika bahari ya karibi upande wa kusini wa kuba na upande wa magharibi wa jamaika
eneo lake ni visiwa vitatu vya grand cayman little cayman na cayman brac jumla km 
mji mkuu ni george town kwenye kisiwa cha grand cayman
visiwa vya turks na caicos ni funguvisiwa katika karibi ambazo ni maeneo ya ng ambo ya uingereza
hiki ni kisiwa kikuu penye uwanja wa ndege na ofisi za serikali
tokelau ni kundi cha atolli tatu katika pasifiki ambazo ni eneo la new zealand
atolli za atafu nukunonu na fakaofo ziko kaskazini ya new zealand na upande wa mashariki wa guinea mpya
visiwa vya karibu penye watu ni samoa kwa umbali wa km
idadi ya wakazi ni mnamo wanaosema lugha yao ya kitokelau na kiasi cha kiingereza
anguilla ni kisiwa cha antili ndogo katika karibi na pamoja na visiwa vidogo visivyo na wakazi ni eneo la ng ambo la uingereza
kisiwa kikubwa cha anguilla kina urefu wa km na upana wa km eneo lake ni km na idadi ya wakazi mnamo watu 
kipo upande wa mashariki ya puerto rico na upande wa kaskazini ya saint martin
jina ni neno la kihispania kwa samaki ya mkunga kutokana na umbo lake kuwa ndefu na nyembamba
watu wa angulilla wana asili ya watumwa kutoka afrika
waberberi ni wakazi asilia wa afrika ya kaskazini kuanzia moroko hadi misri na nchi za sahara
wenyewe wanajiita amazigh au imazighen yaani watu huru
kabila lao mojawapo linalojulikana hasa ni watuareg wanaokalia maeneo ya jangwa kubwa la sahara
leo hii wamepungua kwa sababu wengi wamezoea kutumia lugha ya kiarabu hivyo wanahesabiwa kati ya waarabu
wanaoendelea kutumia lugha ya tamazight au kiberber kama lugha ya kwanza ni katika nchi kavu jangwani au karibu na jangwa maisha yao ni ya ufugaji na kuhamahama
leo hii ni hasa watuareg wanaoendelea na maisha ya kuhamahama
katika historia wamejulikana tangu ilipoanza kuandikwa
waroma na wagiriki wa kale waliwaita kwa majina kama wanumidia wagaramanti au walibya
kabla ya unenezaji wa uislamu wengi walikuwa wakristo na mashuhuri kati hao alikuwa monika mama wa agostino wa hippo
mberberi anayejulikana sana leo ni mchezaji wa mpira zin dine zidane
serikali ya kibunge ni muundo wa siasa ambako serikali inategemea bunge
kiongozi wa serikali huchaguliwa na bunge yaani idadi kuwba ya wabunge wanapaswa kumwunga mkono na kumpa kura
kuna nchi ambako hata serikali yote huchaguliwa hivyo na bunge
bunge ina pia madaraka ya kumwondoa kwa njia zinazoelezwa katika katiba ya nchi
njia za kumwondoa kiongozi wa serikali pamoja na mawaziri wake ni kutamka ya kwamba bunge halina imani tena naye
tamko hili lamlazimishha kiongozi katika nchi nyingi kujiuzulu
au rais anatakiwa kumtafuta kiongozi mpya atakayekubaliwa na wabunge wengi
nchi kadhaa zimefuata utaratibu wa kumpindua kiongozi wa serikali kwa tenda la kumchagua kiongozi mpya
hapa hakuna nafasi ya kufukuza serikali bila kujua awali nani atakayeendelea
nafasi ya rais katika nchi zinazofuata serikali ya kibunge ni zaidi ya heshima
hana madaraka ya utendaji kwa sababu haya yamo mkononi mwa waziri mkuu anayechaguliwa na bunge
nafasi kubwa wa rais au pia mfalme katika muundo wa kibunge ni wakati ambako serikali imepinduliwa au hakuna kikundi kimoja kikubwa kwa sababu hapo ndiye ais au mfalme atakayemteua mgombea wa waziri mkuu kwa kupelka jina lake bungeni
kisiwa cha krismasi ni eneo dogo la australia katika bahari hindi takriban km upande wa kusini ya jakarta mji mkuu wa indonesia na km kaskazini ya australia yenyewe
kuna wakazi wanokalia vijiji katika kaskazini ya kisiwa
theluthi mbili za eneo lake ni hifadhi la taifa kwa sababu ya mazingira yake ya pekee pamoja na mimea na wanyama wake wasiopatikana mahali pengine duniani
jina lake liliteuliwa kwa sababu nahodha mwingereza william mynors aliyekuwa kati ya watu wa kwanza wa kuona kisiwa hiki alifika hapa siku ya krismasi mwaka 
katika karne zilizofuata kisiwa kilitembelewa mara chache kwa sababu mwambao wake ni vigumu kukaribia kwa jahazi kubwa
lakini baada ya kugunduliwa fosfeti kisiwani migodi ikaanzishwa na wafanyakazi kupelekwa hapa kutoka singapur china na malaysia
kiswiwa cha krismasi ni mahali pa pekee kwa sababu kinaonekana hakikutembelewa na watu hadi karne ya na hakukukaliwa na watu hadi mwishow karne ya 
hivyo spichi nyingine zimehifadhiwa zilizoharibiwa penginepo
visiwa vya aland kiswidi land kifini ahvenanmaa ni funguvisiwa ya baltiki katika kusini ya ufini yenye hali ya jimbo huru la nchi hiyo
mji mkuu ni mariehamn kwenye kisiwa cha fasta land
funguvisiwa ina visiwa zaidi ya vingi ni vidogo sana na pekee vina watu
umbali na ufini ni kilomita na uswidi ni km
kisiwa kikubwa ni fasta land upande wa magharibi
tangu mwaka bk visiwa vilikuwa chini ya uswidi
wakati wa uswidi kutawala ufini vilihesabiwa pamoja na jimbo la kifini la uswidi
tangu mwaka vilihamishwa chini ya urusi pamoja na ufini wote
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia kulitokea uhuru wa ufini pamoja na fitina kama visiwa vitakuwa sehemu ya ufini au ya uswidi
ufini ilitekeleza azimio hili kwa sheria mbalimbali
hivyo aland ni sehemu ya ufini ambako lugha rasmi ya pekee si kifini bali kiswidi
wafini kutoka bara hawaruhusiwi kununua ardhi au nyumba moja kwa moja kama hawakuishi visiwani kwa miaka kadhaa kwanza
wallis na futuna ni eneo la ng ambo la ufaransa katika bahari ya pasifiki kati ya fiji na samoa
eneo lake ni visiwa vitatu vyenye jumla ya kilomita za mraba 
kwa upande mmoja kuna kisiwa cha wallis na kwa upande mwingine visiwa vya futuna
wakazi walio wengi ni wapolynesia wakiongea lugha za kipolynesia pamoja na kifaransa
wakazi walio wengi huishi kwa kilimo cha kujikimu
katika miaka iliyopita utalii umeanza kuchangia katika pato
si kawaida sana kimataifa lakini hueleweka hasa australia na nchi za jirani penyewe
hasa australia new zealand guinea mpya na visiwa jirani vya melanesia huhesabiwa humo
wakati mwingine sehemu ya visiwa vya indonesia vyahesabiwa humo pia
katika matumizi ya neno australasia maeneo yake hungiliana na yale yanayotajwa kwa melanesia na asia ya kusini
neno lilitungwa na mtaalamu mfaransa wa jiografia charles de brosses mwaka alipotaka kutofautisha eneo hili na polynesia na pasifiki ya kusini mashariki
kiutamaduni kuna tofauti kubwa ndani ya kanda hila lakini kijiografia kuna mambo ya pamoja kama vile wanyama aina za marsupialia au mimea ya ukoo wa mikalatusi
timu za australia na new zealand ziliwahi kugombea pamoaja kwa jina la australasia kwenye michezo ya olimpiki na davis cup
kisiwa cha norfolk ni eneo la ng ambo la australia katika pasifiki ya kusini kati ya australia new zealand na kaledonia mpya
kisiwa kipo takriban km upande wa mashariki ya australia
pamoja na visiwa vidogo jirani vya nepean na phillip ni ya asili ya kivolkeno hivyo kuna ardhi yenye rutuba kwa ajili ya kilimo
lakini wakati wa kufika kwa nahodha mwingereza james cook mwaka kisiwa kilikuwa bila watu
cook alikipa jina la norfolk kwa heshima ya kabaila mwingereza fulani aliyeitwa hivyo
kuanzia kisiwa kikakaliwa na wafungwa kutoka magereza ya uingereza na australia
lakini majaribio haya yameachwa tena na makambi ya wafungwa kuhamishwa penginepo
mwaka mababu wa kwanza wa wakazi wa leo walifika kutoka pitcairn
idadi ya wajukuu wa waasi wa bounty ilikuwa imeongezeka mno kwa kisiwa kidogo na serikali ya uingereza iliwahamisha watu kwenda norfolk
leo hii theluthi moja ya wakazi wa norfolk ni wa asili ya pitcairn
wengine wamekuja kutoka australia au kutoka polynesia
imepakana na bahari ya kaskazini upande wa mashariki halafu na wilaya za lincolnshire cambridgeshire na suffolk
asili la jina ni zamani za waanglia katika uingereza waliokuwa na vitengo viwili yaani watu wa kaskazini northern folk norfolk na watu wa kusini southern folk suffolk
visiwa vya cocos keeling ni eneo la ng ambo la australia katika bahari hindi
eneo lao ni atolli mbili katikati ya australia na sri lanka takriban km upande wa magharibi ya durban australia na km upande wa kusini ya singapur
eneo lote la nchi kavu ni 
 km na idadi ya wakazi takriban watu 
james cook tamka jems kuk oktoba uingereza februari hawai i alikuwa nahodha na mpelelezi mwingereza katika karne ya 
amejulikana hasa kutokana safari tatu katika bahari ya pasifiki na taarifa zake juu ya safari hizi
cook alitembelea visiwa vingi visivyojulikana ulaya hadi wakati ule akivipima na kuvichora kwa ramani
kati ya maeneo aliyoyaweka kwenye ramani za dunia ni pwani la mashariki ya australia visiwa vya hawaii newfoundland na new zealand
cook aliuawa na wenyeji wa hawaii alipotembelea kisiwa mara ya tatu
visiwa vya mariana ni funguvisiwa ya pasifiki ya magharibi takriban katikati ya papua guinea mpya na japani
kwa jumla ni safu ya visiwa vyenye asili ya kivolkeno kati ya hadi n na mnamo e
vyote ni maeneo ya ng ambo ya marekani inayotawala funguvisiwa kama vitengo viwili vya pekee new york city ni jiji kubwa kabisa marekani na kati ya miji mikubwa duniani
iko kwenye pwani la kaskazini mashariki ya marekani katika jimbo la new york
mji uko kwenye mdomo wa pamoja ya mito hudson na east river inapoishia katika atlantiki kwa n w
kitovu cha mji kipo kwenye kisiwa cha manhattan kilichopo kati ya hudson na east river
ndani ya jiji kuna mitaa au wilaya tano zinazoitwa boroughs ambazo ni jina la manhattan lakumbuka wakazi asilia waliokuwa maindio wa lenape na manhattan ni neno la lugha yao manna hata lililomaaanish kisiwa cha milima mingi
mzugu wa kwanza aliyefika alikuwa nahodha mwitalia giovanni da verrazano mwaka halafu mwingereza henry hudson mwaka 
mwaka kisiwa cha manhattan kilinunuliwa kwa gulder kutoka wenyeji kikawa mji mkuu wa koloni ya nieuw nederland uholanzi mpya
katika karne ya new york ilikuwa sehemu ya uasi dhidi ya uingereza kipindi kikubwa cha mji kulitokea katika karne ya wakati wahamiaji wengi sana walipofika marekani
baada ya fitina kati ya watu wa kusini na wenyeji wa kaskazini serikali ya kiingereza ilifunga kambi hilo
kamati ya kimataifa ya msalaba mwekundu ni shirika la kimataifa ambalo ofisi yake kuu iko geneva uswisi
kamati ilianzishwa na henri dunant kwa jina kamati ya watano tarehe februari 
shabaha zake hasa ni kuwasaidia na kuwalinda watu wakati wa vita
kamati imezawadiwa tuzo ya nobel ya amani mara tatu miaka ya na 
siku hizi kamati ni mwanachama wa shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu
agosti anafahamika sana kwa jina la kisanii kama coolio ni rapa mwanamuziki na mwigizaji kutoka nchini marekani
coolio alizaliwa mjini monessen pennsylvania akiwa kama mtoto wa artis leon ivey sr
fundi seremara na jackie slater mfanya kazi wa kiwandani
wazazi wake walitalikiana na familia ili hama na kwenda mjini compton california
coolio aliingia matatani akiwa nje ya nymbani kwa jinsi alivyotumia wakati wake na vijana wa kuhuni wa compton s mona park crips ijapokuwa hakukubaliwa kabisa kuingia kwenye uhuni
coolio alikuwa mgeni mzoefu wa kituo cha redio cha mjini los angeles kday
kazi za awali za muziki za coolio zilishiia na uuzaji wa madawa ya kulevya feki
baada ya kujirekebisa coolio alifanya kazi mbalimbali
 februari anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama ice t ni rapa na mwigizaji kutoka nchini marekani
alizaliwa mjini newark new jersey na kisha baadaye akahamia mjini los angeles california
baada ya kuhitimu masomo ya elimu ya juu alimtukia katika jeshi la ulinzi la marekani kwa takriban miaka minne
alianza kazi ya kurap mwanzoni mwa miaka ya na aliingia mkataba na sire records mnamo pale alipotoa albamu yake ya kwanza rhyme pays
mwaka uliofuata akaanzisha studio ya kurekodia iliyoitwa rhyme syndicate na kuweza kutoa albamu nyingine iliyokwenda kwa jina la power
amekuwa mwimbaji kiongozi kwenye bendi ya muziki wa heavy metal body count ambao aliitambulisha kwenye albamu yake ya mwaka wa 
body count wakatoa albamu ya kwanza iliyoitwa jina lao wenyewe mnamo mwaka wa 
ice t akawa gumzo la matata kwa kibao chake cha cop killer ambacho kilionekana kuchochea mauaji ya maafisa wa polisi
kwa sababu ya hili akaondoka warner bros
records mnamo na badala yake katoa albamu yake ya home invasion kupitia studio ya priority records
albamu ya pili ya body count ilitolewa mnamo na ice t akatoa albamu mbili zaidi mwishoni mwa miaka ya 
kama mwigizaji ice t alianza kushiriki kwenye nyusika ndogo ndogo katikati mwa miaka ya 
mnamo ice t alianza rasmi shughuli za uigizaji kama mwigizaji kwenye filamu ya new jack city
ice t ameonekana kwenye filamu kama vile who s the man cb tank girl na johnny mnemonic 
amecheza kama askari kanzu odafin fin tutuola kwenye igizo la kipolisi la nbc tangu 
mnamo ice t albamu yake ya kwanza baada ya kimya cha miaka saba gangsta rap
mikesha maji ni ndege wadogo kiasi wa familia cinclidae wafananao na mikesha wadogo
katika afrika wanatokea milima ya atlas huko maroko
ndege hawa hutafuta chakula majini na waweza kuingia maji wakizama kabisa
kwa hivyo miguu yao ni mirefu yenye makucha makali ili kushikilia mawe ndani ya maji matiririkayo
pia hutumia mabawa yao mafupi kama aina za mapezi
hula lava na viluwiluwi vya wadudu wa maji hasa lakini samaki wadogo mayai ya samaki makoa na gegereka pia
tago lao kubwa hujengwa kwa vigoga karibu na maji katika shimo lo lote au chini ya daraja
katerina alizaliwa huko bologna katika ukoo wa kisharifu wa vigri na yohane na benvenuta mammolini
tangu utotoni alilelewa kwa bidii na kusoma hata kilatini
mwaka akiwa na miaka katerina alihamia ikulu la ferrara na kuendelea vizuri na elimu ya wakati ule muziki uchoraji dansi ushairi unakili
mwaka alihama na kujiunga na kundi la wasichana walioishi pamoja wakifuata kwanza maisha ya kiroho ya agostino wa hippo lakini mwaka waliweka nadhiri ya kushika kanuni ya klara wa asizi na kufuata maisha ya ndani tu katika monasteri
kutokana na heshima iliyomfuata kwa karama zake za pekee mwaka ilimbidi akubali ombi la mji wake wa asili kwamba arudi na kuanzisha monasteri nyingine ambayo akaiongoza kama abesi hadi kifo chake miaka baadaye
abesi wa monasteri ya ferrara leonarda ordelaffi aliwaandikia watawala wa bologna mjue kwa hakika kwamba nawapatia mtakatifu klara wa pili
katerina ni kati ya waklara wa observantia ambao walishika upendo kwa ustaarabu pamoja na utakatifu kwa mfano eustokia calafato wa messina na batista varano wa camerino
mwili wake ulizikwa siku ya kufa kwake lakini baada ya wiki mbili ulitolewa kaburini ukiwa haujaoza bali unanukia baada ya matatizo mbalimbali uliwekwa kwenye kiti ambapo umeketi hata leo karibu na kanisa lake huko bologna italia
kwa vipaji vyake vingi katerina alikuwa pia mchoraji mzuri
abesi ni cheo cha mmonaki wa kike anayeongoza monasteri kamili kwa namna fulani kinalingana na kile cha abati
bridgeport ni mji wa marekani katika jimbo la connecticut
danbury ni mji wa marekani katika jimbo la connecticut
norwalk ni mji wa marekani katika jimbo la connecticut
shelton ni mji wa marekani katika jimbo la connecticut
stamford ni mji wa marekani katika jimbo la connecticut
fairfield ni mji wa marekani katika jimbo la connecticut
greenwich ni jina la mahali katika nchi zinazotumia lugha ya kiingereza
kiasili ilikuwa jina la mji mdogo greenwich karibu na london ambayo sasa imekuwa sehemu ya jiji hili kubwa
greenwich hii ilikuwa makao makuu ya wafalme wa uingereza wakati wa karne ya 
baadaye mji umekuwa maarufu kutokana na kituo cha kuangalia nyota kwa sababu meridiani yake imekuwa msingi wa kipimo cha longitudo duniani na pia msingi wa ugawaji wa dunia katika kanda muda
kuna pia miji inayoitwa greenwich huko kanada marekani na australia
greewich ni mji wa marekani katika jimbo la connecticut
pelham ni mji wa marekani katika jimbo la new york
ossining ni mji wa marekani katika jimbo la new york
rustenburg ni mji wa afrika kusini katika jimbo la north west
daraja la umoja ni daraja la kuvukia mto ruvuma linalojengwa kwa shabaha ya kuunganisha nchi mbili za tanzania na msumbiji
mahali pa daraja ni takriban km kutoka mdomo wa ruvuma kati ya mkoa wa mtwara wilaya ya masasi na mkoa wa cabo delgado wilaya ya mueda upande wa msumbiji
kijiji cha mtambaswala kinachofikiwa kutoka masasi kupitia nangomba na masuguru kiko karibu na daraja upande wa tanzania
wazo la ujenzi wa daraja hili lilitolewa tangu mwaka na marais wa nchi hizo mbili ambao ni hayati julius kambarage nyerere wa tanzania na hayati samora machel wa msumbiji
wazo hilo lilijumuishwa rasmi katika mkataba wa ushirikiano uliosainiwa mwezi septemba 
mkutano huo pia ulihudhuriwa na balozi wa tanzania nchini msumbiji pastory ngaiza na balozi wa msumbiji nchini tanzania zacaria kupele
kikao hicho kilipokea taarifa nzima ya mradi kutoka kwa wataalamu wa pande zote mbili taarifa hizo zilielezea kukamilika kwa mradi huo ambao hadi unakamilika uligharimu kiasi cha dola milioni 
 sawa na sh bilioni 
makatibu wakuu hao pamoja na wataalamu walikagua eneo la daraja kujionea hali halisi ya kazi iliyofanywa na mkandarasi huyo
baada ya ukaguzi huo katibu mkuu wa wizara ya miundombinu injinia omar chambo alisema kazi zote muhimu zimekamilika kwa wakati na kwa mujibu wa mkataba
daraja la umoja lina urefu wa mita na upana wa mita 
pia ilielezwa kuwa daraja lina upana huo unajumuisha mita 
 kwa ajili ya magari na mita 
 ya mabega ya barabara kwa wapita kwa miguu kila upande
kilomita tano kila upande wa daraja zimejengwa kwa kiwango cha lami na kukamilika
hali halisi ujenzi haukuanza hadi mwaka daraja limefungualiwa tar
eustokia smeralda calafato wa messina italia alizaliwa tarehe machi akafa tarehe januari katika mji huo
alikuwa mmonaki halafu abesi katika shirika la mtakatifu klara
alitangazwa na papa yohane paulo ii kuwa mtakatifu bikira tarehe juni 
peekskill ni mji wa marekani katika jimbo la new york
yorktown ni mji wa marekani katika jimbo la new york
east hampton ni mji wa marekani katika jimbo la new york
babylon ni mji wa marekani katika jimbo la new york
brookhaven ni mji wa marekani katika jimbo la new york
huntington ni mji wa marekani katika jimbo la new york
islip ni mji wa marekani katika jimbo la new york
riverhead ni mji wa marekani katika jimbo la new york
shelter island ni mji wa marekani na kisiwa ya atlantiki katika jimbo la new york
smithtown ni mji wa marekani katika jimbo la new york
southampton ni mji wa marekani katika jimbo la new york
southold ni mji wa marekani katika jimbo la new york
ezhou kichina ni mji wa china katika mkoa wa hubei
huanggang kichina ni mji wa china katika mkoa wa hubei
california love ni wimbo wa hip hop ulioimbwa na pac akishirikiana na dr
dre na roger troutman
wimbo ulitolewa ukiwa kama single ya kurudi kwa pac juu ya kutoka kwake jela mnamo 
wimbo huu huenda ukawa moja kati ya nyimbo maarufu za pac yenye mafanikio zaidi kwa kushika nafasi ya kwanza kwenye billboard hot kwa majuma mawili kama double a side single pamoja na how do want it
wimbo ulipata kuchaguliwa kwenye grammy award kama rap bora ya msanii wa kujitegemea na rap bora ilioimbwa na wasanii wawili pamoja na dr
dre na roger troutman mnamo 
toleo halisi la wimbo huu halikupatikana kwenye albamu yoyote ya studio ya shakur lakini inaweza kupatikana kwenye kompilesheni ya vibao vikali vya shakur
sauti za in the city of compton na miji mingine na california knows how to party imechukuliwa kutoka kwa ronnie hudson na street people s west coast poplock
remix yake imeingiziwa na sampuli ya wimbo wa intimate connection wa kleeer uliotungwa na norman durham na woody cunningham
katika kipindi cha miaka ishirini ya tatedo kiasi cha fedha kinachotumika kwa mwaka kimeogezeka kutoka shilingi mwaka hadi shilingi billion 
 mwaka 
california love ulikuwa wimbo pekee wa shakur kuingizwa kwenye orodha ya rolling stone ya mwaka wa nyimbo kali za muda wote na kupewa nafasi ya na kwenye vh nyimbo kali za miaka ya 
california love ulikuwa wimbo mmoja au wa pili kutayarishwa na dre kwenye all eyez on me california love na can t me sehemu ya mwanzo wa wimbo kuna mistari mitatu iliomshirikisha dr
dre akirap
nakala pekee ya kipengele hiki kwa sasa kinamilikiwa na dj jam dj binafsi wa snoop dogg
sehemu ya kwanza ya dre ilikuwa haija haririwa na ilirekodiwa nyumbani tu na kwa maana hiyo utofauti wa matoleo yalikuja kuingizwa hapo baadaye kwenye pac greatest hits vilevile how do want it cd maxi single
 pac alisikia sehemu ya kwanza ya dre wakati yupo katika studio ya dre ya nyumbani na akamtaka dre aingize maujanja yake kwenye wimbo huu
dre alifanya mamixi kadhaa kwenye all eyez on me ikiwa kama matakwa ya dre kutaka kutumia toleo halisi la wimbo huu aingize kwenye albamu yake kwa hiyo all eyez on me imechukua toleo la remix la wimbo wakati toleo halisi la wimbo limekwenda katika albamu ya dre
video mbili zilipigwa wakati mmoja na kutolewa na kupigwa kwenye mtv mwishoni mwa mwezi desemba 
toleo halisi lilitayarishwa na hype williams likiwa na mandhari ya mad max sehemu ya ya video toleo la pili linaanza na pac ana amka kutoka ndotoni ambapo toleo halisi la mad max na mjengo wa sherehe unamkaribisha pac katika death row
kimuziki wimbo umechukua sampuli ya piano ya albamu ya kwanza ya joe cocker critical beatdown
wimboni roger anaimba shake it shake it baby anarejea kipengele cha wimbo aliotumia kwenye single yake ya mwaka wa zapp dance floor
video ya kwanza iliongozwa na hype williams ilitengenezwa kutokana na filamu ya mad max beyond thunderdome na kuchukua nafasi kwenye jangwa mnamo mwaka wa 
upigaji picha umechukua nafasi mahali pa ajabu na vumbi la haja ilijulikana sana kutoka katika filamu yenyewe
toleo lingine umejuimusha mikato ya remix ya wimbo umeondoshwa chukulio la mwisho na kumwonesha pac na dre wanataja miji ya west coast
toleo la pili limetokana na toleo la remix ya wimbo kutoka katika albamu ya all eyez on me na mwendelezo wa hadithi ya video ya awali
msingi wa video ya awali ilikuwa ni ndoto pac ambayo alikuwa akiiota
na alipoamka akajikuta kitandani kwake pembeni akiwa na mwanamke
dr
dre akampigia simu na kumwambia kwamba aende nyumbani kwake wakajirushe na sherehe
sehemu zote zilizobakia za video zilipigwa nyumbani tu na kushirikisha watu kadhaa walionekana ndani yake almaarufu roger troutman ambaye kwa sasa anaonekana akipiga piano na ugeni ualikwa kutoka kwa dj quik big syke danny boy jodeci deion sanders b legit na e 
video ya kwanza ilichaguliwa kwenye mtv video music award kwa ajili ya best rap video mnamo 
imefikia kwenye bora za mtv greatest videos ever made kwenye orodha ya 
mnamo mwezi wa aprili imepata doa la nishani ya shaba kwenye mtv na xxl greatest west coast videos
pia imefaulu kwenye french mtv greatest rap music videos mnamo 
dearborn ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
dearborn heights ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
allen park ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
belleville ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
ecorse ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
flat rock ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
garden city ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
gibraltar ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
 of amerikaz most wanted ni wimbo wa hip hop uliotungwa na pac snoop dogg na daz dillinger kwa ajili ya albamu mbili za pamoja za pac all eyez on me
wimbo umeimbwa na watu wawili ambaye ni pac na snoop dogg
 of amerikaz most wanted ulitolewa kama wimbo wa promosheni na ulitolewa kama single ya pili kutoka albamu baada ya california love
wimbo umeshika nafasi ya kwenye billboard hot r b hip hop airplay
 of amerikaz most wanted pia iliingizwa kwenye pac s greatest hits mnamo 
remix ya wimbo pia iliingizwa kwenye albamu ya nu mixx klazzics mnamo 
how do want it ni wimbo wa pac akishirikiana na k ci na jojo na ulikuwa single ya tatu kutoka albamu ya all eyez on me
ilikuwa double a side single kwenye california love na wimbo umefikia nafasi ya nchini marekani kwenye chati za billboard hot mnamo 
imechukua sampuli ya quincy jones body heat kutoka katika albamu ayke ya mwaka wa body heat grosse pointe park ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
grosse pointe ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
grosse pointe farms ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
grosse pointe shores ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
grosse pointe woods ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
hamtramck ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
harper woods ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
highland park ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
hit em up ni wimbo wa kudiss uliotungwa na tupac shakur akishirikiana na kundi lake la rap la outlawz
wimbo ni wa upande wa pili wa single ya mwaka wa how do want it
wimbo una hoja za matusi dhidi ya marapa kadhaa wa east coast hip hop adui mkubwa na rafiki yake wa zamani tupac shakur the notorious b
g hit em up ulitayarishwa na mshirika wa kitambo wa tupac johnny na amechukua sampuli ya wimbo wa don t look any further wa dennis edwards
all bout u ni jina la kutaja single ya nne ya pac kutoka katika albamu yake ya all eyez on me
wimbo umechukua sampuli ya wimbo wa candy kutoka katika bendi ya cameo na kumshirikisha nate dogg akiimba kiitikio cha wimbo na mstari wa mwisho na tatu umegawiwa baina ya yaki kadafi na hussein fatal wanachama wa outlawz
dru down na snoop dogg waliongea katika moja ya sehemu za wimbo dru down mwanzoni mwa wimbo na snoop dogg mwishoni mwake lakini hawaja rap
inkster ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
lincoln park ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
livonia ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
melvindale ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
northville ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
plymouth ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
riverview ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
rockwood ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
romulus ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
southgate ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
taylor ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
trenton ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
wayne ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
westland ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
woodhaven ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
wyandotte ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
auburn hills ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
berkley ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
birmingham ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
sms k nigsberg tamka ke niks barg ilikuwa manowari ya kijerumani iliyoshiriki katika mapigano ya vita kuu ya kwanza ya dunia katika afrika ya mashariki
bodi yake inakaa hadi leo chini ya maji kwenye mdomo wa mto rufiji ilipozamishwa
ujenzi wa k nigsberg ulimalizika mwaka mjini hamburg
jina lilitolewa kwa heshima ya mji wa k nigsberg katika ujerumani jimbo la prussia mashariki
ilisukumwa na injini ya mvuke iliyoendeshwa kwa makaa
kiasili ilifanya kazi katika bahari ya kaskazini na bahari ya baltiki hasa iliongozana mara kadhaa na meli ya kifalme ya kaisari wilhelm ii
mwaka ilitumwa itembelee koloni ya afrika ya mashariki ya kijerumani chini ya amri ya nahodha max loof
ilipofika ilikuwa manowari ya kwanza ya kisasa ya wakati wake iliyofika daressalaam ikaitwa na wenyeji manowari ya bomba tatu kutokana na dohani zake tatu
kwa hiyo hali ya siasa ya kimataifa ikawa mbaya ilikuwa wakati wa maandalizi ya vita kuu ya kwanza
mwisho wa julai ilipoonekana ya kwamba vita kati ya austria hungaria na serbia italeta pia mapigano kati ya ujerumani na mataifa mengine sms k nigsberg ilifuata amri zilizoandaliwa ikaondoka katika bandari ya daressalaam na kusubiri baharini habari kama uingereza itaingia vitani dhidi ya ujerumani na austria hungaria
k nigsberg ilikuwa manowari kubwa ya pekee ya ujerumani katika bahari hindi wakati waingereza walikuwa na manowari mengi huko afrika kusini na hasa uhindi
muundo wa taasisi ni kama ifuatavyo mkutano mkuu wa wanachama wote bodi ya wakurugenzi mkurugenzi mtendaji lakini katika usiku wa agosti sms k nigsberg ilifaulu kupita kwenye manowari za kiingereza ma kwa kutumia mbio mkuu ikakimbia hadi waingereza walishindwa kuiona tena
tarehe agosti sms k nigsberg ilipokea kwa njia ya simu hewa habari za hali ya vita iliyoanzishwa siku ileile
wakati ule ilikuwa mbele ya rasi gardafui ya somalia
akiba yake ya makaa mawe ilikuwa imepungua mno kutokana na mbio mkubwa katika mashindano na waingereza mbele ya daressalaam
tar agosti ilikutana na meli ya kiingereza city of winchester iliyobeba majani ya chai kutoka uhindi ikaikamata ikachukua makaa mawe yake na kuizamisha
matatizo ya makaa yaliendelea lakini meli kadhaa za kijerumani ziliweza kukutana na manowari na kuipatia kiasi cha makaa yao
ikaona manowari za kiingereza kwa mbali ikaamua kuelekea kusini tena
 agosti ilivamia bandari ndogo ya majunga kwenye ko oni ya kifaransa cha madagaska
lakini haikukuta meli yoyote ikaondoka tena bila mapigano na wafaransa walifikiri ilikuwa manowari ya kiingereza
kapteni loof aliamua kutafuta kimbilio katika delta ya mto rufiji wajerumani pekee walijua ya kwamba mkono mmoja wa delta hii ulikuwa na kimo cha kutosha kwa manowari yake lakini hii ilikuwa siri alitegemea ya kwamba waingereza wasingemtafuta hapa
septemba k nigsberg pamoja na meli moja ya kijerumani iliyobeba makaa zikaingia mdomo wa rufiji
hapa waliweza kufungua injini na kufanya matengenezo kadhaa za lazima pia kuwasiliana na serikali ya koloni ya kijerumani iliyofikiri ya kwamba k nigsberg ilizamishwa tayari
tarehe septemba kapteni loof alipokea taarifa ya kwamba manowari kubwa ya kiingereza ilifika bandari ya zanzibar
loof aliamua kushambulia manowari hii iliokuwa peke yake
kwa msaada wa nahodha mjerumani aliyejua pande zote za pwani vizuri alifika mbele ya zanzibar wakati wa usiku na saa ya alfajiri iliona manowari ya kiingereza sms pegasus kwenye bandari ya zanzibar
mara moja k nigsberg ilianza kufyatulia risasi kwa bunduki zake ikazamisha pegasus katika muda wa dakika 
pegasus ilishindwa kujitetea ipasavyo kwa sababu ilikuwa zanzibar kwa matengenezo ya injini yake ilishindwa kukimbia hata kidogo
k nigsberg ikaendelea kufyatulia risasi kadhaa kwa mnara wa kituo cha redio ya hewani ya zanzibar ikarudi rufiji
kwa bahati mbaya ikapata tena tatizo la injini kwa sababu pistoni moja ilivunjika na loof alipaswa kusubiri hadi karahana za daressalam ziliweza kutengeneza spea
waingereza walituma mara moja kikosi cha manowari kutoka uhindi wakatafuta k nigsberg
walibahatishwa kukamata meli moja ya kijerumani wakakuta risiti ya mzigo wa makaa uliowahi kupokelewa na sms k nigsberg kwenye kituo cha sfafale iliyoko katika eneo la delta ya rufiji
waingereza walipeleka kikosi cha wanamaji kwa pwani waliopanda miti wakafaulu kuona milingoti ya k nigsberg kwa mbali
sasa manowari wa waingereza walikusanyika mbele ya delta ya rufiji na kusubiri lakini walishindwa kuona k nigsberg hivyo waliendelea kufyatulia risasi bila kuwa uhakika
wakaendelea kuzamisha meli moja katika mkono wa mto ulipokaa sms k nigsberg kwa shabaha ya kuziba njia hii
hata hivyo sms k nigsberg haikuwa na uwezo wa kutoka kutokana na uhaba wa makaa
hali hii iliendela kwa miezi tisa hadi julai 
 januari waingereza walivamia kisiwa cha mafia iliyokuwa na wanajeshi wajerumani na waafrika pekee
walileta ndege kadhaa zilizoendlea kupeleleza delta kutoka angani
wajerumani walipelaka wanajeshi katika delta kwa lengo la kuzuia wanamaji kuikaribia k nigsberg kwa miguu
mwezi wa juni manowari mbili madogo aina ya monitor yenye bunduki kubwa zilifika mbele ya rufiji zilizovutwa hapa kutoka uingereza
hizi monitor ziliweza kuingia katika mkono moja wa rufiji zikaanza kufyatulia k nigsberg zikipokea taarifa kutoka ndege zilizotazama jinsi gani risasi zililengwa vema au la
katika mashambulio mawili tarehe na julai k nigsberg ilipigwa vibaya mara kadhaa
wakati wa julai wajerumani walikosa risasi za kutosha na mapigo ya waingereza zilisababisha hasara kubwa
katika hali hii kapteni loof aliamua kuondoa bunduki na vifaa vyote vilivyoweza kutumiwa kwenye nchi kavu kutoka manowari yake na kuizamisha mtoni
baada ya kuzamisha meli sitaha yake bado ilikuwa juu ya maji kutokana na kimo kidogo cha maji na wajeruamni walirudi kwa muda wa siku nyingu na kuchukua vitu vingi
bunduki kubwa zilibadilishwa kuwa bunduki za nchi kavu kwa kuzifunga juu ya magurudumu zikawa bunduki kubwa katika vita iliyofuata
mara kadhaa zilipigana na bunduki kutoka hms pegasus zilizookolewa kutoka manowari ile iliyozamishwa na k nigsberg huko zanzibar na kutumiwa pia kwa vita ya nchi kavu
wanamaji ziliingizwa katika jeshi la kutetea koloni ya kijerumani chini ya kamanda paul von lettow vorbeck
kati ya hao wote ni pekee waliorudi ujerumani baada ya vita wengine walikufa
moja iko kama maonyesho na kumbukumbu ya kihistoria mbele ya boma la yesu huko mombasa pamoja na bunduki kutoka hms pegasus
nyingine iko pretoria afrika kusini mbele ya ikulu
sehemu za juu za sms k nigsberg zilionekana kwenye rufiji wakati wa maji ya kupwa hadi miaka ya lakini bodi yake iliendelea kuzama chini katika matope ya mto na sasa haionekani tena
bloomfield hills ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
farmington hills ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
hazel park ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
madison heights ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
oak park ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
pontiac ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
rochester hills ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
royal oak ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
southfield ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
jean marie gustave le cl zio amezaliwa aprili ni mwandishi kutoka nchi ya ufaransa
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fasihi
jacobus henricus van t hoff agosti machi alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya uholanzi
hasa alichunguza sifa za kifizikia ndani ya kemia na kuweka msingi wa taaluma ya kemia ya kifizikia
mwaka wa alikuwa mshindi wa kwanza wa tuzo ya nobel ya kemia
elias james corey amezaliwa julai alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
richard robert ernst amezaliwa agosti alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya uswisi
hasa alichunguza na kuboresha mbinu za spektraskopia
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
rudolph arthur marcus amezaliwa julai alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya kanada
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
kary banks mullis amezaliwa desemba ni mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na michael smith alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
michael smith aprili oktoba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya uingereza
hasa alichunguza taaluma ya jenetiki na sifa za protini
mwaka wa pamoja na kary mullis alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
prussia mashariki ilikuwa jimbo la kihistoria katika dola la prussia katika ujerumani hadi mwaka 
leo hii eneo lake limegawiwa kati ya mkoa wa kaliningrad wa urusi na mkoa wa warmia mazury katika poland
prussia mashariki ilikuwa chanzo cha prussia yenyewe tangu kuunganishwa na utemi wa brandenburg ilikuwa tu jimbo la mashariki
mji mkuu ukawa k nigsberg iliyoitwa leo hii kwa jina la kirusi kaliningrad
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia na kuanishwa upya kwa dola la poland prussia mashariki ilikuwa eneo la kijerumani lisilo na njia ya moja kwa moja na nchi mama lakini mawasiliano wote yalikuwa kwa njia ya reli kupitia poland au kwa njia ya bahari baltiki
washindi wa vita kuu ya pili ya dunia walimaua kutenganisha jimbo hili na ujerumani na kuigawa kati ya poland na urusi
wenyeji wazalendo karibu wote walikimbia au walifukuzwa baada ya vita kwa jumla watu milioni 
 wengi walikufa walipokimbia katika majira baridi ya januari na februari 
mwaka ujerumani uliounganishwa tena ulikubali mipaka iliyotokea baada ya vita katika mapatano ya kimaaifa
ann arbor ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
roswell ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
sandy springs ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
alpharetta ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
college park ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
east point ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
fugazi ian mackaye guy picciotto joe lally brendan canty walikuwa bendi ya muziki wa rock kutoka washington dc katika marekani
 desemba ni mwimbaji na mtunzi wa muziki wa rock kutoka nchini marekani
kuna bendi simfoni uwanja wa ndege na tawi la chuo kikuu cha link ping cibo matto kiitalia crazy food yuka honda na miho hatori walikuwa bendi ya muziki wa rock kutoka new york city na japan
the velvet underground lilikuwa kundi la muziki wa rock lililoanzisha huko mjini new york city marekani
kwanza lilifanyakazi kuanzia hadi wanachama wake maarufu katika bendi hii ni pamoja na lou reed na john cale ambao wote wawili walikwenda kuwa wasanii wa kujitegemea wenye mafanikio zaidi
japokuwa waliambulia mafanikio madogo waliopata wakiwa pamoja bendi hii hutajwa sana na wataalamu wa kutahakiki muziki ikiwa kama miongoni mwa makundi muhimu na maarufu ya miaka ya 
johns creek ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
dunwoody ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
north atlanta ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
hifadhi ya taifa ya ziwa nakuru ni mbuga ya wanyama nchini kenya iliyoko kando la ziwa nakuru karibu na mji wa nakuru
inajulikana hasa kwa uwingi wa ndege aina ya heroe na kundi la vifaru ambao wanaonekana hapa kwa uhakika mkubwa kulingana na mbuga nyingine za kenya
sababu ya kuianzisha ilikuwa idadi kubwa ya ndege wa heroe wanaokusanyika hapa
wakati mwingine huhesabiwa kuwa hadi heroe milioni mbili
idadi ya heroe hubadilika kimajira kulingana na kiasi cha algae ambazo ni chakula chao hasa
baadaye vifaru walipelekwa hapa wakati walivindwa hovyo katika mbuga nyingine nchini na kuwa hatarini ya kupotea
leo hii kuna takriban vifaru mbugani wanaolindwa na walinzi wa porini
hadi leo watoto yatima wa vifaru wanaopatikana katika mbuga mablimbali wanapelekwa hapa
vilevile kama hali ya uvindaji hovyo unazidi katika eneo fulani na walinzi walishindwa kuikomesha vifaru walitiwa sindano ya kuwatuliza kukakamtwa na kupelekwa nakuru
kutokana na hali ya kuhatarishwa kwa vifaru mbuga wote imezungukwa na fensi
nje ya vifaru kuna takriban spishi za mamalia mbalimbali pamoja na spishi za ndege
algae umoja ni alga uwingi algae pia miani viani au vijimea ni jina la kundi kubwa la viumbehai vidogo kati ya protista sana vinavyofanana na mimea
zina uwezo wa kujilisha kwa njia ya usanisinuru yaani hutengeneza chakula chao kwa msaada wa mwanga wa jua
kuna aina nyingi sana za algae nyingine zina seli moja tu na nyingine zina seli nyingi
katika uwezo wa usaninisinuru zinalingana na mimea lakini hukosa viungo vingi vilivyo kawaida kati ya mimea hivyo katika taksonomia au mpangilio wa spishi hazihesabiwi kati ya mimea
algae hazina majani mizizi na viungo vyingine vya mimea
tucker ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
candler mcafee ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
duluth ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
gainesville ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
huu ni miongoni mwa miji ya zamani sana nchini uswidi
mableton ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
marietta ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
smyrna ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
newnan ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
teknolojia za nishati mbadala ambazo zinaendeleshwa na tatedo kibiashara ni kama zifuatavyo peachtree city ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
tenerife ni kisiwa cha kihispania kwenye funguvisiwa ya visiwa vya kanari katika atlantiki mbele ya mwabao wa afrika ya magharibi
mji mkuu pia mji mkubwa ni santa cruz de tenerife kwenye kaskazini ya kisiwa
uchumi wa tenerife kama funguvisiwa yote ni hasa utalii
kwenye kusini ya kisiwa kuna kitovu cha utalii kwenye sehemu za las teresitas na los cristianos
tenerife ipo kati ya visiwa vya jirani vya gran canaria na la gomera kwenye na w
mahali pa juu ni volkeno ya teide yenye kimo cha juu ya ub
iblisi kwa kigiriki diabolos ni jina linalomaanisha mtapitapi mpinzani mshtaki sawa na shetani
balch springs ni mji wa marekani katika jimbo la texas
ni mji mkubwa wa kumi na mbili katika nchi wa uswidi
aktiki pia aktika ni sehemu ya kaskazini kabisa ya dunia yetu ikijumlisha nchi na bahari inayozunguka ncha ya kaskazini
sehemu za kaskazini za urusi alaska marekani kanada greenland udani skandinavia norwei uswidi na ufini pamoja na bahari ya aktiki huhesabiwa katika aktiki
upande wa kusini wa dunia kuna eneo linalolingana na hilo ambalo huitwa antaktiki
sehemu za karibu na ncha za dunia ni baridi kwa sababu zinapokea mwanga wa jua kwa muda wa nusu mwaka pekee na nusu nyingine kuna giza
majira haya huitwa usiku wa aktiki na mchana wa aktiki na usiku au mchana hudumu miezi kadhaa
nchani kamili muda wa mchana huu ni miezi sita na pia muda wa usiku ni miezi sita
kwa umbali fulani vipindi vya pambazuko vinaongezeka
kwenye sehemu za kusini za aktiki vipindi vya mchana ni virefu kuliko usiku kwa hiyo kuna nafasi kwa mimea kustawi inayolisha pia wanyama mbalimbali
kutokana na baridi hiyo bahari ya aktiki imeganda ikifunikwa na ganda nene la barafu
kwa hiyo sehemu za aktiki hufunikwa na barafu tupu mwaka wote na hizi ni sehemu kubwa za greenland zinazofunikwa na barafuto halafu bahari ya aktiki yenye ganda la barafu
maeneo mengine yana theluji lakini theluji hii huyeyuka kwa vipindi vifupi vya joto
ardhi imeganda pia yaani maji na unyevu ndani ya ardhi hupatikana kama barafu tu na hii inafaya ardhi kuwa ngumu kama mwamba
wakati wa vipindi vya joto kwenye mchana wa aktiki sentimita za juu za ardhi zinapoa na hiki ni kipindi cha mimea kuotea
lakini chini ya uso wake ardhi bado imeganda na kwa sababu hiyo hakuna miti kwenye aktiki hakuna nafasi kwa ajili ya mizizi yao
hakuna mipaka ya aktiki inayokubaliwa na wataalamu wote
kaskazini kabisa hakuna mimea isipokuwa plankton baharini chini ya barafu
sehemu za kaskazini kwenye nchi kavu ambako theluji huyeyuka kwa siku chache tu mimea ya pekee ni aina za kuvu na kuvumwani
kusini zaidi kadiri jinsi baridi kali inavyopungua nafasi za mimea huongezeka
kuna manyasi majani mbalimbali na hata vichaka vinavyofikia kimo cha mita karibu na duara ya aktiki
mimea hii inalisha mamalia kadhaa kama aina za sungura panya maksai maski au mbawala aktiki
hao huvindwa na wanyama walanyama kama vile mbweha aktiki na mbwa mwitu
kando ya bahari pale pasipoganda kuna mamalia wanaokamata samaki kama sili na aina za nyangumi
dubu aktiki huvinda wanyama wote wengine akipendelea sili na samaki
nje ya mamalia kuna wadudu wengi wanaotokea kwenye kipindi cha joto pekee
hao wanalisha pia ndege zinazokuja hapa wakati wa joto kwa kutaga mayai na kuzaa wadogo wao
ndege wengine wanaokamata samaki huishi kando ya bahari
kuna vikundi vya watu ambao wameishi katika mazingira ya aktiki tangu karne nyingi
kiasili ni wawindaji na wavuvi walijenga nyumba za barafu wakati wa baridi na hema kwenye kipindi cha joto lakini siku hizi huishi katika nyumba za kawaida
teknolojia ya kisasa imewezesha watu kutoka nje kuhamia sehemu za aktiki wanapofanya kazi kama wafanyabiashara wachimba madini wanajeshi au wanasayansi wanaochungulia mazingira hii ya pekee
ni hasa madini kama vile dhahabu mafuta ya petroli makaa shaba na chuma yaliyovuta watu wa nje kuja hapa
sleji ni kitolori bila magurudumu kinachovutwa na wanyama au watu kikiteleza hasa juu ya theluji au barafu
ni chombo cha usafiri kikuu kati ya eskimo wa nchi za aktiki
ni usafiri wa kawaida pia katika sehemu nyingine baridi penye theluji nyingi
ni pia chombo cha michezo au burudani pale ambako theluji inapatikana kwa muda fulani tu
kuna pia aina za sleji zinazotumiwa pasipo na theluji lakini kwa kawaida magari yenye magurudumu yalichukua nafasi zao
sleji huteleza juu ya uso wa ardhi lakini haina magurudumu
kwa hiyo ni lazima kupunguza msuguano wake kwa kupunguza eneo la kugusana kati ya sleji na uso wa ardhi
njia ya kawaida ilikuwa kutumia bao nyembamba kama miguu iliyobeba sleji juu yake
ni sharti kusugua uso wa bao hizi hadi ni nyororo kabisa
kwa kuimarisha bao mara nyingi kanda ya chuma hufungwa chini yake na sasa sleji inateleza juu ya kanda nyembaba ya chuma pekee
waeskimo walitumia mara nyingi mifupa mirefu ya nyangumi kama miguu ya sleji
siku hizi sleji za burudani mara nyingi hutengenezwa kwa plastiki
njia za kuendesha sleji ni kuivuta kuisukuma au kuteleza kwenye mtelemko
kujisukuma wenyewe hutokea kama mguu mmoja unasimama juu ya mhuu wa sleji na mguu mwingine unafanya kazi ya kusukuma
kuvuta unaweza kufanywa na mtu lakini kuna pia sleji zinazovutwa na wanyama hasa mbwa au farasi
zinalengwa kwa miguu kama sleji ya kawaida lakini mwendo unapatikana kwa njia ya magurudumu na mnyororo
inajulikana ya kwamba wamisri wa kale walitumia sleji kwa kuvuta mawe makubwa hadi mahali pa ujenzi wa piramidi
inaaminiwa ya kwamba walitumia maji na mafuta chini ya miguu ili kupunguza msuguano kwenye ardhi
kwa hiyo kuna sleji za mchanga hadi leo hasa kwa burudani na michezo ingawa si kawaida kama sleji za theluji
mashindano ya mbio kwa sleji ni sehemu ya michezo ya olimpiki tangu 
kwenye njia za barafu zenye mteleko mkali sleji zinafikia mkasi wa km au zaidi
kwa hiyo ni mchezo wa hatari kiasi na ajali zimetokea mara kadhaa ambako watu wamekufa
katika nchi nyingi penye kipindi cha barafu na theluji watoto huwa na sleji ndogo wanazitumia kuteleza chini kwenye mitelemko ya vilima
upangaji au urekebishaji ni kazi ya kupanga upya sehemu ya muziki hivyo basi itaweza kutumiwa tena kwa ala tofauti au mchanganyiko wa ala mbalimbali kutoka katika muziki asilia
kwa mfano wimbo umetungwa kwa ajili ya sauti moja yenye kusindikizwa na piano yaweza kurekebishwa au kupangwa upya na kuweza kuimbwa kwa vipande na kwaya au kisehemu cha zeze chaweza kupangwa na kuweza kutumika kwenye zumari badala yake
mtu anayefanya kazi ya upangaji huenda akawa mtunzi mwenyewe au pia yaweza kuwa mtu mwingine tofauti na yeye
kibwagizo cha filamu kutoka kiingereza film score ni muziki unaopigwa hasa nyuma ya filamu ambao hasa unatofautishwa na zile nyimbo zinazotumika ndani ya filamu
istilahi ya kibwagizo cha filamu katika kiswahili ipo moja tu kwa maana mbili lakini katika kiingereza ipo tofauti kidogo
kwa mfano istilahi ya neno soundtrack haichanganywi na film score ingawa mara kwa mara huchanganywa
istilahi ya soundtrack pia hujumlisha kitu chochote cha sauti ndani ya filamu kama vile vionjo vya sauti na mazungumzo ya kujibizana dialogue
albamu ya soundtrack au vibwagizo pia inaweza kujumlisha nyimbo zilizokuwepo kwenye filamu vilevile miziki iliyotolewa hapo awali na wasanii wengine
istilahi ya score hutungwa hasa kwa ajili ya kuisindikiza filamu na mtunzi halisi wa vibwagizo vya filamu
guest house ni jengo penye nafasi za kukodi kwa kulala wageni
ndani yake kuna sehemu ya mapokezi vyumba vya kulala na nafasi za bafu
mara nyingi huwa pia na sehemu ya kupata chakula au angalau vinywaji
zile zenye nafasi nzuri zinafanana na hoteli zikiwa na vyumba vyenye kitanda kimoja au viwili na bafu la pekee kwa kila chumba mara nyingi pia simu na tv ya chumbani pamoja na huduma ya intaneti
kinyume chake kuna pia nyumba zenye nafasi za kimsingi kabisa kama vyumba vikubwa vyenye vitanda vingi bafu na choo kimoja tu kwa wageni wote na kadhalika
kwa kawaida nyumba ya wageni ni ndogo kuliko hoteli na huwa na nafasi duni zaidi
neno hosteli lamaanisha mara nyingi aina za nyumba ya wageni zilizojengwa hasa kwa ajili ya vijana
kuna chama cha kimataifa cha hosteli za vijana hosteli hizi zina nafasi za ulala kwa bei ndogo katika nchi nyingi ni sharti kuwa na kadi ya uanachama kwa kulala hapa
neno hostel atumiwa pia kwa malalo ya wanafunzi au wafanyakazi wa kiwanda wasio safarini
nyuma za wageni zimejulikana katika historia ya wanadamu tangu milenia
nyumba ya wageni mashuhri sana ni ile ya bethlehemu ambako yosefu na mariamu walikosa nafasi wakati wa kuzaliwa kwake yesu
kote ambako walianza kwenda safari za mbali haja ya kuwa na malalo ya kukodisha ilijitokeza
shah abbas wa uajemi hukumbukwa kwa kujenga zaidi ya karavansarai nchini mwake
i majiko sanifu ambayo yanatumia kuni chache kidogo ikilinganishwa na majiko ya mafiga matatu bahari ya pembeni ni sehemu ya bahari kubwa fulani inayotengwa nayo kwa kisi fulani kwa nchi kavu kama rasi visiwa au funguvisiwa pamoja na miinuko iliyopo chini ya maji
grammy legend award au grammy living legend award ni tuzo maalumu inayotolewa na grammy awards kwa ajili ya wakongwe wa muziki walio hai sherehe ambazo zilianzishwa tangu na hapo awali iliitwa gramophone awards
spitsbergen pia spitzbergen ni kisiwa kikubwa cha funguvisiwa vya svalbard inayoitwa mara nyingi wa jina spitsbergen vilevile kwa jumla
iko ndani ya bahari ya aktiki na eneo lake ni km 
mwiinuko mkuu ni mlima wa newtontoppen mwenye kimo cha mita 
wakazi wa kisiwa ni wanorwei na warusi kwa jumla hawazidi watu 
biashara ya kisiwa ni utalii na migodi pekee hakuna kilimo kutokana na baridi
mimea hustawi katika wiki chache za joto kidogo na hii inatokea kwenye asilimia ya eneo la kisiwa pekee maeneo mengine ni baridi mno
kuna mji mmoja ambao ni longyearbyen mwenye wakazi 
mji mdogo wa pili ni barentszburg inayokaliwa na warusi wanaozidi upungua
mji wa pyramiden ilikuwa kituo kikubwa cha kuchimba makaa lakini haina watu tena tangu mwaka 
visiwa vilitembelewa na wavuwi tu waliovinda hapa nyangumi wengi
tangu karne ya walikuwepo wavindaji wachache waliojenga vibanda na kukaa hapa kwa muda wa miaka lakini hapakuwa na wakazi wa kudumu kabisa
mnamo mwaka makaa yaligunduliwa kwa wingi na sasa makazi ya kwanza ya kudumu kwa ajili ya wafanyakazi yalijengwa
kwa njia hii mji wa longyearbyen ulianzishwa tangu mwaka 
hadi wakati ule hakuna nchi iliyokuwa na mamlaka juu ya visiwa
lakini ni norwei na urusi pekee ambazo zina shughuli wenye visiwa hivi
wakati wa umoja wa kisovyeti walikuwepo warusi wengi hapa waliochimba makaa na madini mengine lakini migodi yote haileti faida tena imefungwa kwa kiasi kikubwa
mtando chakula ni neno la kutaja uhusiano kati ya viumbehai mbalimbali katika mazingira fulani
mfano chepesi ni panya anayekula nafaka analiwa na nyoka nyoka analiwa na tai tai kwa kawaida hana adui anayemshinda lakini akifa mwili wake analiwa na sisimizi na labda tena panya mwingine
kama mwili waka unaoza bila kuliwa unageukia kuwa tena minerali zitakazolisha mimea ambayo ni tena chakula cha panya
hali halisi uhusiano katika mitando ya chakula si chepesi hivi kwa sababu kuna spishi nyingi zaidi zinazoshiriki mle
njia nyingine ya kuitazama ni namna gani nishati inapitishwa kutoka spishi moja kwenda kwa nyingine
karibu kila mtando chakula huanzishwa kwa nguvu ya nuru ya jua nishati hii inapokelewa na mimea kwa njia usanisinuru na kutumiwa kwa kujenga mwili wa mmea mwenyewe
mimea hii huliwa na wanyama wala majani ambao tena huliwa na wanyama wengine wala nyama
miili ya wanyama hao wakifa inaoza tena pamoja na sehemu za mimea ambayo hayaliwi na yote inarudi kuwa sehemu ya udongo
picha katika makala hii inaonyesha sehemu ya mtando chakula katika bahari ya aktiki pikipiki ni chombo cha usafiri chenye magurudumu mawili kinachoendeshwa kwa nguvu ya injini ama ya mwako ndani au ya umeme
chanzo cha pikipiki ilikuwa baisikeli iliyoongezwa injini
pikipiki ndogo huwa mara nyingi na injini ya mapigo mawili lakini kubwa huwa na injini za mapigo manne
mara nyingi ni injini za petroli kuna pia za diseli
injini za umeme zimeanza kutumiwa juzijuzi tu zinaenea polepole katika nchi zilizoendelea
nguvu ya injini hupelekwa kwenda gurudumu la nyuma kwa njia ya mnyororo
pikipiki kubwa huwa pia na mhimili kutoka injini hadi gurudumu la nyuma
kwa kawaida pikipiki huendeshwa na mtu mmoja lakini inaweza kuchukua pia abiria mmoja au wawili ingawa ni tu anayeruhusiwa
kuna pia mabehewa ya kando yanayoongezwa kando la pikipiki au trela inayovutwa nayo
mtu mmoja husafiri kwa gharama kidogo kwa pikipiki kuliko kwa gari
tofauti na magari pikipiki haina kinga dhidi ya mvua baridi au joto kali
lakini pikipiki ni nyepesi na kwa sababu hiyo huwa na mbio kushinda motokaa
hata hivyo ni hatari zaidi kuitumia kwa sababu dereva hana kinga dhidi ya ajali
kwa sababu hiyo kuna nguo za kinga kama kofia ya pikipiki na nyingine
kimsingi pikipiki hutengenezwa kwa kumbeba dereva pamoja abiria 
grand prairie ni mji wa marekani katika jimbo la texas
flint ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
battle creek ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
bay city ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
canton charter township au canton ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
chesterfield township au chesterfield ni mji wa marekani katika jimbo la michigan
petroli ni fueli inayopatikana kwa kawaida kwa mvewevusho wa mafuta ya petroli
kikemia ni mchanganyiko wa hidrokaboni zaidi ya 
matumizi ya petroli ni hasa fueli za injini za motokaa pikipiki na eropleni
awali ilitumiwa kama dawa la viroboto na pia dawa la kuondoa uchafu kwenye nguo
ikatumiwa pia kama fueli ya kupikia na hadi leo kuna majiko madogo ya petroli kwa ajili ya upishi wakati wa camping
madereva wa motokaa hujua petroli ya kawaida na petroli ya supa hasa injini zinazozunguka haraka zinahitaji petroli ya supa
sehemu kubwa kabisa ya petroli inayotengenzwa leo hii hutokea na mwevusho wa mafuta ya petroli katika viwanda vikubwa vya kusafisha mafuta
mafuta hupashwa moto hadi dutu mbalimbali ndani yake hufikia kiwango cha kuchemka na kuwa gesi
mafuta ni mchanganyiko wa dutu za kikemia mbalimbali zinazofikia kiwango cha kuchemka kwa halijoto tofautitofauti
kwa hiyo gesi inayojitokeza inaelekezwa kwa chombo tofauti kila baada ya kufikia kiwango cha kuchemka kingine
hidrokaboni mbalimbali hujitokeza kwenye halijoto kati ya c na c
baadaye zinachanganywa tena kutokana na mahitaji maalumu ya matumizi kwa aina mbalimbali za petroli
kuna pia njia nyingine ya kuiondoa katika makaa kwa sababu kikemia mafuta ya petroli na makaa ni dutu za karibu kiasi
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia ujerumani ilitengeneza sehemu kubwa ya petroli kwa njia hii kwa sababu chemchemi za mafuta zilikuwa mkononi mwa maadui zake
kemikali mbalimbali huongezwa baadaye kwa kuboresha tabia za petroli
zamani petroli za motokaa iliongezwa hasa metali ya risasi plumbi lakini hii hukatazwa siku hizi katika nchi nyingi kutokana na hasara za metali hii kwa ajili ya afya na mazingira
petroli zenye risasi huitwa mara nyingi kwa neno la kiingerea leaded ile bila risasi unleaded
injini kadhaa za kale huhitaji leaded na pale ambako aina hii haipatikani tena kuwa dawa la pekee linalopaswa kuongezwa kuongezwa katika tangi ya motokaa baada ya kujaza unleaded
kwenye vituo vya pampu za petroli madereva wanakuta mara nyingi chaguo kati ya petroli na dizeli
lori mara nyingi huwa na injini ya dizeli lakini kuna pia motokaa ndogo
kwa kuzuia kuchanganyikiwa kwa aina hizi mbili za fueli mara nyingi pampu huwa na mipira yenye unene tofauti na vile mdomo wa tangi ya gari zina nafasi tofauti ya kupokea mpira wa pampu
petroli ina hatari mbalimbali na inahitaji kushughulikiwa kiangalifu
camping kutoka kiingereza camp kambi ni aina ya burudani na pia njia ya utalii ambako watu hutoka katika nyumba zao kwa siku za mapumziko au likizo na kukaa nje
mara nyingi watu hutumia hema lakini kuna pia magari maalumu ya camping
kati ya magari haya kuna matrela yenye vitanda na sehemu ya jikoni na bia magari aina ya basi ndogo ambako sehemu ya abiria imebadilishwa kuwa na vitanda na jiko
magari ya camping ya hali ya juu huwa pia na choo ndani yao
kama hali ya hewa ni nzuri bila hofu ya mvua watu kadhaa hupenda kulala nje moja kwa moja hata bila hema
camping kama burudani ilianza kuenea katika nchi zilizoendelea tangu mwanzo wa karne ya 
kulala katika hema kama njia ya maisha jinsi ilivyo kati ya vikundi vingi vya wahamiaji na wafujai haiitwi camping
katika nchi nyingi kuna mahali pa pekee panapoandaliwa kama uwanja wa camping
mara nyingi huwa na nafasi za kuoga kupika na choo pamoja na duka
kama pameandaliwa kupokea pia magari ya campig huwa pia na umeme kile sehemu
kukaa kwenye uwanja wa camping ni bei nafuu kuliko kulala katika hoteli au nyumba ya wageni kwa hiyo ni hasa vijana au watu wasio na pesa nyingi sana wanaotembelea hapa
wengine hupendelea kutumia pesa yao kwa kununua gari la camping na kuwa na uhuru zaidi wa kutembea wakati wa likizo jinsi wanavyopenda
nchi penye maeneo makubwa bila wakazi wengi huwa pia na makambi ya camping katika hifadhi zua kitaifa ambako nafasi mara nyingi ni za duni zaidi
kuna pia ambako vibanda vidogo vianatikana kwa wageni kwenye uwanja wa camping
desturi ya camping imezaa biashara ya vifaa vilivyobuniwa hasa kwa manufaa ya watu wanaofanya camping
vifaa hivi hupangwa kuwe nyepesi vinatakiwa kuchukua nafasi ndogo na vingine vinawez kukujwa
mafuta ya petroli pia petroliamu kutoka kigiriki petros mwamba na kilatini oleom mafuta ni kiowevu kinene chenye rangi cheusi hadi kijani
ni chanzo cha petroli fueli mbalimbali madawa mengi na plastiki
ni kati ya vyanzo muhimu kabisa vya nishati vinavyoshughulikiwa na binadamu kama fueli ya usafiri na ya kutengeneza umeme
kikemia mafuta ya petroli ni mchanganyiko wa dutu hasa hidrokaboni mbalimbali
na moto na sehemu zake kutenganishwa zikifikia kiwango cha kuchemka kwa nyakati mbalimbali
wataalamu wengi hukubaliana ya kwamba iliundwa baharini
maji ya bahari yanajaa algae na planktoni inayoishi kutokana na uwezo wake wa usanisinuru
viumbe hivi vidogo vinakufa na kuzama chini katika vilindi vya bahari vikifunika tako la bahari kama ganda
katika kina kikubwa ya mita mielfu mabaki yale hayawezi kuoza kutokana na uhaba wa oksijeni yanageukia kuwa ganda la matope
kila baada muda mashapo mineralia kama vile mchanga vumbi ya hewani yanashuka pia hadi tako la bahari na kufunika matope yaliyotokea na planktoni
maganda yale ya mashapo mineralia yanawezakuwa manene na mazito hadi yanaanza kukandamiza tope na kuisababisha kuwa moto
katika mazingira ya shindikizo na joto molekuli ndefu za hidrati kabonia za biomasi zinavunjwa kuwa molekuli fupi katika mchakato unaoigwa na teknolojia ya mvevusho
kama kuna ganda la mwamba imara lililopo juu ya mwamba vinyweleo akiba ya petroliamu na gesi inaanza kutokea na mara nyingi molekuli nyepesi za gesi huwa kama kofia ya gesi asilia juu ya ziwa la petroliamu
hii ni sababu ya kwamba mara nyingi gesi asilia inapatikana pamoja na petroliamu
tangu nyakati za kale mafuta ya petroli ilitokea kiasili kutoka ardhi katika nchi kama mesopotamia kusini
pale ilipoonekana kama ziwa iliunganika na oksijeni ya hewa na kuganda kuwa lami
ile lami asilia iliwahi kutumiwa na watu wa kale kwa kuikoroga na mchanga watu waliweza kuziba mapengo kati ya bao za jahazi
pia wenyeji wa babeli walimwaga tayari mafuta ya petroli asilia juu ya barabara za udongo shauri la kuimarisha uso wake
baadaye waroma na wabizanti walitumia mafuta hii kama silaha za kumwaga moto dhidi ya maadui hasa baharini
lami na mafuta ya petroli zilitumiwa pia kama madawa ya tiba kwa maradhi mbalimbali
wakati wa karne ya daktari mkanada abraham gesner aligundua ya kwamba alliweza kutengeneza mafuta ya taa kutoka kwa mafuta haya
hadi wakati ule ni hasa mafuta ya nyangumi yaliyotumiwa kama mafuta ya taa lakini ilizidi kuwa ghali
mafuta mpya yalipokelewa haraka yalipatikana kwa bei nafuu na katika nchi nyingi watu walianza kutafuta chemchemi asilia za mafuta ya petroli
wakati wa mwisho wa karne ya carl benz alibuni motokaa iliyotumia injini ya mwako wa ndani kwa kutumia petroli
kutokana na juhudi za henry ford za kujenga motokaa kwa bei ndogo mahitaji ya petroli yaliongezeka tena
usambazaji wa motokaa ulisababisha kuzalishwa kwa petroli kwa wingi na haja la kukwa na mafuta ya petroli kuongezeka
jedwali inayofuata inaorodhesha nchi ambako petroliamu hutolewa ardhini kufuatana na uwingi wa uzalishaji
kipimo cha uwingi ni kiasi cha mapipa kwa siku kiingereza barrels per day kifupi bbl d
petroliamu ni fueli yenye faida nyingi inatolewa ardhini rahisi insafirishwa haraka na kuwa na nafasi nyingi za kuitumia kwa manufa ya kibinadamu
ilikuwa fueli iliyowezesha maendeleo ya kiuchumi ya karne ya 
siki hizi kuna wasiwasi nyingi kuhusu matumizi yake ya fueli kwa sababu ni fueli kisukuu maana ikitumiwa haiongezeki tena wala kurudi ilionekana ya kwamba akiba zake zitaishia siku moja
vilevile matumizi yake inatoa gesi nyingi hewani amabazo zinaleta hasara kwa mazingira hasa gesi ya dioksidi kabonia inayochangia kwenye kupanda kwa joto duniani kwenye hatari nyingi
hapo ndipo sababu kuu za utafiti mwingi kugundua vyanzo vya nishati mbadala
fueli ni dutu inayowaka na kutoa nishati kwa njia inayoweza kutumiwa na binadamu
kwa lugha ya kawaida si kila mara kikiwaka ya kwamba kinastahili kuitwa vile ubao ukitumiwa jikoni kama kuni ni fueli ubao ukiwaka hovyo wakati msitu inaharibika na moto si fueli
lakini kwa matumizi ya kitaalamu kile kinachowaka ni kampaundi za kaboni na hidrojeni ndani ya ubao na hii ni fueli yenyewe kwa maana ya kikemia
kati ya fueli za kwanza za historia ni ubao inayotumiwa kama kuni
baadaye watu waligundua njia ya kubadilisha kuni kuwa makaa ya ubao inayotunza nishati ndani ya kuni lakini ni nyepesi na kuchukua nafasi ndogo
baadaye watu waligundua ya kwamba mafuta mbalimbali ama kutokana na wanyama au mimea inaweza pia kuchomwa kupata nuru na joto kwa upishi
katika nchi kadhaa ambako mafuta ya petroli inafikia uso wa ardhi ilitumiwa katika hali ya kiasili na kuchomwa
baadaye watu waliona faida ya makaa mawe wakaanza kuichimba na kuchoma
tangu karne ya matumizi ya madawa kutokana na petroliamu yalisambaa kabisa kama vile petroli diseli na mafuta ya taa
mara nyingi nishati ya fueli hutumiwa moja kwa moja kwa mfano kwa njia ya kuweka sufuria juu ya kuni makaa au gesi inayowaka
teknolojia ya umeme inawezesha watu kubadilisha nishati ndani ya fueli katika umbo tofauti ya nishati inayoweza kupelekwa kote kupitia nyaya za umeme
fueli nyingi inayotumiwa tangu karne ya ni kisukuku
hii ni hasa mabaki ya mimea ya milenia iliyopita iliyogeukia kuwa mafuta ya petroli au makaa
fueli ya aina hii ina nishati kubwa kuliko kuni kwa sababu mabaki ya viumbe vya kale vilisukumwa kwa muda wa miaka mamilioni kwenye nafasi ndogo sana
fueli kisukuku imetambuliwa uchangia kwa kuongezeka kwa halijoto duniani
sababu yake ni ya kwamba visukuku vinatunza kaboni daioksidi iliyokusanywa na mimea ya kale kwa muda wa miaka mamilioni
tangu karne ya wanadamu walianza kuchoma fueli hizi kwa wingi na kurudisha kaboni daioksidi yote ilyofunikwa kwa mika mamilioni hewani katika muda mfupi wa karne au 
kisukuku ni mabaki ya kiumbehai ama mmea au mnyama kutoka zamani za miaka au zaidi
mara nyingi miili ya wanyama na mimea imehifadhiwa kwa umbo la jiwe
mifano bora imepatikana pale ambako mmea au mwili wa mnyama ulianguka katika matope laina na kuzama chini haraka
ndani ya matope laini mwili haukuoza shauri la uhaba wa oksijeni na uhaba wa bakteria
polepole maji ya matope yaliingia dani ya mwili na kujaza nafasi zilizojazwa awali na kiowevu cha seli wakati kiumbe kilikuwa hai
maji ya matope yalipeleka pia minerali mbalimbali ndani ya mwili
jinsi mwendo huu liweza uendelea polepole bila kuzuiliwa polepole hata seli ziliweza ujazwa kwa vipande vidogo vya matope na minerali nyingine
kama baada ya miaka mingi matope yalikauka hata matope ndani ya seli za mwili ulikauka lakini wa kutunza umbo la seli hizi
kama ganda la matope liliendelea kufunikwa na tabaka za udongo wa juu shindikizo la juu lilianza kuibadilisha lile udongo kuwa jiwe na mwamba kabisa
kama mwili mwenyewe umeshaoza hadi kiunzi cha mifupa kilifunikwa kuna pia visukuku vya mifupa tu
viumbe kama konokono mara nyingi viliacha visukuku vya umbo la nje pekee kwa sababu miili yao ni laini sana ilipotea haraka na ganda lao halikubali maji yenye mineral kuingia ndani yake
sehemu ambako mazingira yalifaa kwa kutokea kwa visukuku huitwa lagerst tte na wataalamu la ger ste te neno la kijerumani na hapa mifano mingi imewahi kuchimbwa
kutokana na mwendo wa gandunia sehemu hizi zinaweza kupatikana chini ya ardhi au juu mlimani
kwa njia hii ilitokea mifano kamili ya miili ya spishi zisizopatikana tena duniani
wataalamu hulinganisha visukuku na wanyama au mimea ya leo na hap wanapata picha juu ya mabadiliko ya spishi
nadharia ya mageuko ya spishi iliathiriwa sana na matokeo ya utafiti wa visukuku
aina ya pekee ya visukuku ni wadudu waliofungwa ndani ya utomvi wa miti uliobadilika baadaye kuwakaharabu
sehemu kubwa ya mimea ya kale haikugeukiwa kuwa visikuku vya kijiwe bali mabaki yao yalibadilika wakati yalipokaa kama tabaka juu ya uso wa ardhi yalifunikwa kwa udongo na kubadilishwa kwa shindikizo na joto
makaa yote yaliyopo chini ya ardhi ni matokeo ya kazi hii ndani ya makaa wakati mwingine sehemu za miti bado zinaonekana lakini zimebadilishwa kuwa makaa
kama asili ya makaa ni hasa misitu ya kale na miti yao mafuta ya petroli imetokana na algae na mimea mingine ya baharini
baada ya kufa mabaki yao yalizama chini hadi mguu wa bahari kabisa
kutokana na uhaba wa oksijeni hapo chini maganda manene ya matope yalitokea
kuni ni mbao zinazotumiwa kama fueli ikichomwa motoni kwa kupikia au pia kwa kupashia nyumba moto
kwa kawaida kuni zinakusanywa penye miti kwa kutafuta sehemu ziliokauka au kwa kukata miti inayopasuliwa kuwa vipande vya ukubwa unaofaa
kwa kutumia teknolojia kuna pia kuni zinazopitishwa kwenye mashine na kupewa umbo maalumu unaofaa kwa majiko ya kisasa
watu wengi duniani kwenye nchi za joto hutumia kuni kwa kupikia chakula na kuchemsha maji ya kuoga au kuosha nguo
tangu karne ya na hasa ya watu wengi wamehamia matumizi ya fueli nyingine kama makaa mawe gesi na madawa yanayotengenezwa kutokana na mafuta ya petroli au pia umeme
lakini hata katika nchi za baridi zilizoendelea kuna watu wengi kidogo katika mazingira ya misitu wanaopendelea kuendelea kutumia kuni kama mababu zao
kuni ni fueli inayokua maana ubao unazidi kukua na kuandaa kuni mpya kwa matumizi ya binadamu
lakini matumizi yanaweza kuzidi kasi ya ukuaji upya kwa eneo fulani na hapo kuna hatari ya kuharibu mazingira
sheria ya uchumi wa misitu ni kuondoa kuni katika eneo fulani sawa na kiwango cha ubao kinachokua kila mwaka katika eneo hili
hata hivyo katika nchi mahitaji ya kuni na makaa pamoja na usimamizi hafifu upande wa serikali vimesababisha kupungukiwa kwa misitu na upotevu wa udongo kukauka kwa visima kupungukiwa kwa mvua na kuongezeka kwa mafuriko makali
hapa kuni kavu huwaka na kutoa joto vizuri kushinda kuni mbichi yaani kuni zenye asilimia kubwa ya unyevu ndani yake
inasaidia kama kuni zinakatwa wakati miti inapumzika kwa mfano wakati wa ukame au wakati wa baridi katika nchi nje ya tropiki
katika vipindi hivyo ubao hauna majimaji mengi ndani yake
vinginevyo kuni zinahitaji muda mwingi hadi zikauke
pamoja na hii tabia kama herufi na namna ya kuchoma zinatazamiwa pia kwa mfano inapendeza zikiwaka kimyakimya bila cheche nyingi
tabia nyingine inayoangaliwa ni unene wa ubao maana watu wasio na vifaa wana matatizo katika kupasua miti minene lakini penye mashine si kitu
vilevile aina tofauti za miti huleta kuni tofauti
kuna aina zinazowaka haraka na hizi zinafaa sana kwa upishi
aina nyingine huwaka polepole ni afadhali kwa majiko ya kupasha moto nyumba katika nchi zenye baridi
uzito wa ubao ni pia tabia muhimu kwa ajili ya matumizi yake kama kuni
kuni nyepesi zinachukua nafasi kubwa wakati wa kuzibeba sokoni kushinda kuni nzito zaidi kiasi cha joto hutegemeana na uzito yaani kilogramu ya kuni inaleta kiasi fulani cha joto ila tu kama kuni ni nyepesi zinatumia nafasi kubwa zaidi
katika sehemu nyingi za afrika kuni huchukuliwa kutoka kwa miti myembamba au matawi
pale ambapo miti minene hukatwa kwa ajili ya kuni watu hutumia msumeno ama wa mkono au wa mashine
baadaye vipande hukatwa kwa urefu unaofaa kuisafirishwa hadi nyumbani au sokoni
urefu huo unategemea usafiri na pia ukubwa wa majiko ya kawaida
pale ambapo miti minene hutumiwa kama kuni ni lazima kupasua vipande vikubwa
hii inafanywa mara nyingi na wakatamiti wenyewe lakini watu wanaotumia kuni kwa wingi wamejipatia vifaa vya kupasulia ili wanunue kuni zao kwa bei nafuu
katika nchi za kaskazini kuna watu wanaotumia kuni kwa kupashia moto nyumba wakati wote wa baridi na hapa teknolojia mpya imesambaa
kwa wale wanaopenda kutumia kuni kwa sababu za ekolojia au gharama bila kazi ya kupasua na kujaza jiko mara kwa mara kuna teknolojia inayotumia kuni kwa umbo la donge
hapo kuni husagwa kwanza halafu kushindiliwa kwa umbo la donge
madonge hayo yanajazwa katika tangi na kuingia ndani ya jiko mfululizo karibu kama mafuta
madonge ya kuni yanapatikana katika maeneo ya misitu mingi penye viwanda vya kupasulia miti
viwanda hivyo hutumia unga wa mbao pamoja na mabaki yote yasiyouzwa kama mbao vinatengeneza madonge hayo
namna ya pekee ya kuandaa kuni ni kuzichoma kuwa makaa
hasa katika miji mikubwa ya afrika makaa yamechukua mara nyingi nafasi ya kuni zenyewe kwa sababu yanawaka kwa moto safi zaidi na hii ni muhimu katika msongamano wa watu wengi mjini
pamoja na hayo kuni zinachukua nafasi kubwa kuliko makaa kwa kiasi kilekile cha joto kinachotakiwa na bei za kusafirisha kuni mjini pamoja na gharama za kutunza akiba za sokoni ndani ya mji imeleta makaa kuwa nafuu
katika nchi za afrika kuni kwa kawaida hazitunzwi
huko kuna haja ya kuwa na akiba ya kutosha kwa kupashia nyumba moto maana hata siku mbili bila kuni wakati wa baridi zinaweza kuwa hatari
kwa hiyo kuni huandaliwa na kuwekwa tayari kama akiba kwa majira yote ya baridi
madonge ya kuni kwa majiko ya kisasa huwekwa katika vyumba au matangi na kutoka hapa vinapelekwa kwa njia ya mitambo hadi jikoni
albany ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
warner robins ni mji wa marekani katika jimbo la georgia
apache junction ni mji wa marekani katika jimbo la arizona
only god can judge me ni wimbo kwenye cd ya kwanza book one ya albamu ya all eyez on me ya hayati tupac shakur
wimbo unamshirikisha rappin tay na ulirekodiwa wakati shakur ameingia mkataba na death row records
huhesabiwa na washabiki kama wimbo wa hali ya juu wa pac
sehemu kubwa ya wimbo inahusu mahusiano ya shakur na vyombo vya habari
katika mstari mmoja anasema re collect your thoughts don t get caught up in the mix cause the media is full of dirty tricks yaani tafakari tena na usije ukaingizwa katika mkumbo kwa sababu vyombo vya habari vina njama za kishenzi kibwena
kwa ujumla wimbo una mgusia maisha yake mwenyewe na maisha ya dhiki kwa waliokuwa maskini kama yeye thug alieleza haina maana ya uhuni bali mtu aliyeishi maisha ya dhiki na baadaye kuja kuwa na hela
na baada ya kuelezea kidogo jinsi maisha ya mitaani yanavyoenda na maisha yake binafsi alivyozoea ndani ya mazingira hayo viitikio vinakuwa only god can judge me now
mei mjini brooklyn ni rapa wa kimarekani mwenye asili ya dominika
pia hujulikana zaidi na zaidi kwa kuwa rafiki mkubwa wa kitambo wa rapa mwenzi nas na kuwa mmoja kati ya wanachama wa kundi bab kubwa la hip hop the firm ikiwa ni pamoja na nas nature na foxy brown
az anafahamika sana kwa maudhui yake ya uimbaji wa kina na silabasi mbalimbali
az alianza kujipatia umaarufu baada ya kuonekana kwenye albamu ya nas ya illmatic katika wimbo wa life s bitch tena alikuwa msanii mgeni pekee kuonekana kwenye albamu hiyo
baada ya vita ya zabuni az amesaini mkataba na emi na muda mfupi baadaye akatoa albamu ya doe or die ikatamba sana lakini ilipata mafanikio madogo kibiashara
mkataba wa az na emi ulihamishiwa katika studio enzi ya noo trybe records virgin records wakati emi label group imefungwa
mnamo mwaka wa yeye na nas wameonekana kwenye tangazo la biashara la sprite az akaingia mkataba na motown universal records na kutoa albamu ya lives
single kutoka katika albamu the essence akishirikiana na nas imepata kuchaguliwa kwenye ugawaji wa tuzo za grammy wa mara ya kwa ajili ya rap bora ya wawili au kundi
mnamo mwaka wa az alikuwa akipanga kutoa albamu inge kuwa albamu yake ya nne final call hata hivyo lakini hatimaye ikatiwa kapuni kwa kufuatia kuvuja kwa ajabu na imetolewa kama final call the lost tapes mnamo 
na kwa mwezi wa oktoba wa anafanyia kazi albamu yake yake ya iitwayo doe or die itakayotolewa mwanzoni mwa mwaka wa ana matumaini ya kuwaingiza kikosi cha utayarishaji cha awali cha doe or die kama vile l
pete rock dr period na buckwild
ametibitisha hata kwamba amefanya nyimbo mbili na pete rock ikiwa ni pamoja na rather unique part ii
az pia ana mpango wa kuchukua biti kutoka kwa dj toomp dr
dre na kanye west kwa ajili ya dod ikiwa ni pamoja na kumwingiza mkali wake wa mistari wa zamani nas pia kwa mujibu wa akaunti yake kwenye twitter ametaja ya kwamba ameomba biti kutoka kwa rza vilevile na kupanga kuitoa albamu kunako mwezi wa mei au juni 
single ya kwanza kutoka albamu itakuwa feel my pain iliyotayarishwa na frank dukes
mageuko ya spishi ni nadharia ya kisayansi iliyobuniwa na kutumiwa na wataalamu wa biolojia hasa tawi la jenetikia
inasema ya kwamba spishi za viumbehai zilizopo duniani leo zimetokana na spishi zilizokuwa tofauti za zamani
nadharia hii inategemea hoja ya kwamba awali uhai wote ulitokana na maumbo asilia
katika wazo hili spishi zote jinsi zilivyo sasa zinaendelea kubadilika
msingi wa nadharia hii ni mabaki ya kisukuku ya viumbehai ambao hawapo tena duniani lakini wanafanana kiasi na viumbehai wa leo pamoja na ulinganifu wa spishi za karibu na za mbali zaidi
nadharia ya mageuko ya spishi inalenga kueleza mabadiliko hayo
leo hii ndiyo nadharia ya kibiolojia inayokubaliwa na wataalamu wengi hata kama kuna wapinzani kadhaa hasa upande wa wenye imani kali ya dini lakini pia wachache kwa sababu za kitaalamu
mtaalamu mwingereza charles darwin anajulikana kama mvumbuzi wa nadharia hii
kadiri yake mageuko hayo hufuata uteuzi asilia yaani viumbehai wanaolingana vizuri zaidi na mazingira wanaishi na kuzaa kushinda viumbehai wasiolingana nayo
kwa njia hiyo tabia za viumbehai wanaofaa zaidi zinazidi kuendelezwa kwa sababu watoto wao hurithi tabia hizo
lakini tabia za viumbehai wasiofaa sana zinaweza kutoweka kwa sababu wanakufa mapema na hawana watoto wengi wanaoendeleza tabia zao
darwin alishambuliwa mara nyingi kwa hoja ya kwamba mafundisho yake yanapinga taarifa ya uumbaji katika biblia
lakini hiyo inategemea jinsi masimulizi yake yanavyosomwa si lazima mwamini achukue kila kitu kama ilivyoandikwa kwa sababu biblia hailengi kutufundisha sayansi bali njia ya wokovu
rogue pictures awali ilianzishwa chini ya polygram films mnamo mwaka wa lakini ikatoweka kunako mwaka wa baada ya polygram kununuliwa na universal pictures
baadaye mnamo ikaja kufufuliwa na focus features chini ya universal pictures
tawili hili lina zaidi ya filamu kwenye maktaba yake
imdb ilianzishwa mnamo tarehe oktoba na mwaka wa ikachukuliwa na amazon
com
george andrew olah amezaliwa mei alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya hungaria
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
paul jozef crutzen amezaliwa desemba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya uholanzi
mwaka wa pamoja na mario molina na sherwood rowland alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
jos mario molina pasquel henr quez amezaliwa machi ni mwanakemia kutoka nchi ya mexiko
hasa alichunguza upunguaji wa ozoni mahali pa antaktiki
mwaka wa pamoja na paul crutzen na sherwood rowland alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
frank sherwood rowland amezaliwa juni alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na paul crutzen na mario molina alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
everyday love you ni single ya mwisho kutoka kwa bendi ya vijana wa kireland boyzone kabla ya kuanza kutengana mnamo 
wimbo ulifikia nafasi ya kwenye chati za uk singles chart
wimbo umepata hadhi ya mauzo ya silver kwa kuuza nakala zaidi ya nchini uingereza
nashua ni mji wa marekani katika jimbo la new hampshire
manchester ni mji wa marekani katika jimbo la new hampshire
life goes on ni single ya tano ya pac kutoka katika albamu ya all eyez on me
wimbo ulitolewa kwa ajili ya raifiki yake aitwaye kato
wimbo pia unazungumzia kifo chake mwenyewe na mazishi yake
life goes on uliingizwa kwenye greatest hits ya pac mnamo 
mchanganyiko wa wimbo pia uliwekwa kwenye albamu ya nu mixx klazzics mnamo mwaka wa 
rapa bizzy bone ametengeneza wimbo wake mwenyewe wa life goes on kwa ajili ya pac
wimbo ulirekodiwa kwa ajili ya filamu ya heaven z movie lakini haikutengeneza albamu
wanted dead or alive ni wimbo wa ushirikiano baina ya tupac shakur snoop dogg na dazdillinger arnaud
wimbo ulitolewa kama single kutoka katika gridlock d original soundtrack
video yake inaonyesha maaskari wanajaribu kumtia nguvuni snoop dogg na vipande vichache vya marehemu tupac shakur
maudhui ya wimbo huu ni sawa tu na yale ya wimbo wa of amerikaz most wanted
benknoti kutoka kiitalia banca nota kupitia kiingereza banknote kwa kawaida ni kipande cha karatasi pia plastiki kinachochapishwa na kuonyesha namba fulani na jina la pesa ya nchi fulani
inakubaliwa kama njia ya malipo kabisa pamoja na pamoja na sarufi ni pesa taslim ya nchi fulani
kwa kawaida vipande vya sarufi au pesa taslim metalia huwa na viwango vidogo zaidi na benknoti huwa na viwango vikubwa zaidi
tangu kutolewa kwa benknoti wahalifu walijaribu kutengeneza benknoti bandia wakiiga zile zinazotolewa na benki rasmi
kwa sababu hiyo benki kuu na serikali zinajitahidi kutoa benknoti ambazo ni vigumu kuiga
hapa wanatumia karatasi za pekee zisizopatikana madukani wanachapisha kwa rangi zisizosomeka na mashine ya fotokopi wanaingiza nyuzi za metali ndani ya karatasi na kadhalika
tangu mwisho wa karne ya nchi kadhaa zimeanza kutoa benknoti za plastiki badala ya karatasi
hizi zina gharama kubwa zaidi ya kuzitengeneza lakini hadi sasa usalama ni kubwa zaidi ni vigumu sana za kuiga pia hazichakai haraka kama vile noti za karatasi
chanzo cha historia ya benknoti ni barua zinazoahidi kulipa kiasi fulani cha pesa kwa mtu yeyote anayeshika barua ile
kiasili vipande vya metali adili kama dhahabu au fedha vilitumiwa kama pesa vikipimwa kuwa na uzito fulani kwa mfano pound ya uingereza ilikuwa sawa na uzito wa pauni au ratili moja ya fedha
wakati uchumi uliongezeka watu walianza kutumia viasi vikubwa vya pesa na hii ilikuwa kazi ngumu kutokana na uzito wa sarafu nyingi
hapo wafanyabiashara waliacha sarafu zao kwa mtu aliyeaminiwa na kushika barua kutoka kwake iliyothebitisha ya kwamba alishika kiasi fulani kwa niaba ya mwingine
pale ambako watu waliaminiana waliweza kutumia barua hizi kama malipo badala ya sarufi yenyewe
serikali ya kwanza ya kutoa benknoti ilikuwa nasaba ya song nchini china mnamo mwaka 
benknoti hizi zilikuwa na maandishi zilizomwahidi mwenye kuishika ya kwamba atapewa kiasi fulani cha fedha akiipeleka benknoti kwa idara ya fedha ya serikali
kimsingi hii ilibaki muundo wa benknoti hadi karne ya yaani zilikuwa ahadi za serikali au za benki kubwa kumpatia mwenye noti kiasi fulani cha dhahabu au fedha
tatizo la benknoti tangu mwanzo ilikuwa ya kwamba serikali yenye matatizo iliweza kuendelea kuchapisha benknoti mpya kata kama haikuwa na dhahabu au fedha ya kutosha
hii haikuwa tatizo mara moja kwa sababu hali halisi benknoti zilifanya kazi zao kama thamani ya benknoti zote ililingana na thamani ya bidhaa zilizopatikana katika nchi fulani
lakini kama serikali iliendelea kuchapisha pesa hovyo watu walianza kuona ya kwamba pesa haina thamani tena na bei zilianza kupanda haraka sana
katika ulaya benknoti za kwanza zilizotolewa na serikali au kwa niaba ya serikali zilianza kupatikana tangu karne katika uholanzi na ufaransa
mara kwa mara majaribio haya ya kwanza yalivurugika kutokana na kuchapisha benknoti nyingi mno na kushuka kwa thamani ya pesa hii
benknoti zilianza kuwa kawaida hata kwa watu wa kawaida wakati wa karne ya 
mwnazoni benki kuu ya kila nchi kisheria ilipaswa kuwa na akiba ya dhahabu au fedha iliyolingana ama na benknoti zote au angalau na sehemu kubwa zao
masharti haya yalifutwa polepole kwa sababu ilionekana ya kwamba kama kiasi cha benknoti haizidi thamani ya bidhaa nchini uchumi unaendelea bila mvurugo
tena baada ya kupatikana kwa mawasiliano ya kisasa kama simu na intaneti kiasi kikubwa cha ahadi za kulipana inazunguka katika uchumi na hizi ahadi zinafanya kazi kama pesa hata kama si pesa taslim
portsmouth ni mji wa marekani katika jimbo la new hampshire
rochester ni mji wa marekani katika jimbo la new hampshire
ithaca ni mji wa marekani katika jimbo la new york
schenectady ni mji wa marekani katika jimbo la new york
delhi ni jiji kubwa na pia eneo maalumu katika uhindi
eneo lake ni km na idadi ya wakazi hukadiriwa kuwa zaidi ya watu miloni 
punjab kipunjabi kihindi ni jimbo la uhindi lililopo katika kaskazini magharibi ya nchi hii
ni sehemu ya eneo la kihstoria ya punjab iliyogawiwa kati ya pakistan na uhindi na kila upande tena kwa majimbo mbalimbali yenye majina tofauti
punjab ya kihindi ina wakazi milioni 
 na eneo lake ni km 
mji mkuu ni chandigarh ambayo ni pia mji mkuu wa jimbo jirani la haryana kwa hiyo si sehemu ya eneo la jimbo lakini inahesabiwa kama eneo la pekee
miji mingine muhimu ni mohali ludhiana amritsar bathinda patiala and jalandhar
made niggaz ni single iliyotolewa na tupac shakur ikiwa kama kibwagizo cha gang related na outlawz
wimbo ulitayarishwa na tupac kwa ushirikiano wake na johnny j
binghamton ni mji wa marekani katika jimbo la new york
kolkata pia kalkutta kibengali kalk a ni jiji kubwa katika mashariki ya uhindi na mji mkuu wa jimbo la bengali ya magharibi
mji ulikuwa mji mkuu wa uhindi wa kiingereza hadi 
baada ya ugawaji wa uhindi hali yake ilirudi nyuma kwa sababu ya ugawaji wa bengali kwa jumla
baadaye jina limekuwa mashuhuri tena kimataifa kutokana na kazi ya mama teresa aliyeishi hapa
jazz ni aina ya muziki iliyoanzishwa nchini marekani
jazz huunganisha tabia za muziki ya kiafrika pamoja na tabia za muziki ya ulaya
jazz ilianza mnamo mwanzo wa karne ya marekani
kati ya vyanzo vyake ni muziki ya wamarekani weusi waliowahi kutunza muziki ya kiafrika kati yao kutokana na mababu waliopelekwa kama watumwa kutoka nchi za afrika magharibi
pamoja na hayo walitumia pia sehemu za muziki ya wamarekani wazungu yenye asili ya pande mbalimbali za ulaya
watalaamu kadhaa huitwa muziki yenye sauti ya kiulaya pamoja na mpigo wa kiafrika
neno la jazz kwa muziki ilitokea mara ya kwanza mjini new orleans iliyoenea kutoka hapa katika maeneo jirani na miji mikubwa ya marekani
staili ya kusini ya marekani iliitwa wakati ule dixiland kutokana na jina kwa ajili ya kusini ya nchi hii
kutoka asili hizi kuna aina nyingi za jazz zilizoendelea
chumvi kwa maana ya kemia ni kampaundi inayofanywa na ioni yaani anioni yenye chaji hasi na kationi yenye chaji chanja
chumvi inayojulikana zaidi ni chumvi cha kawaida cha nacl kloridi ya natiri inahitajika na mwili wa mwanadamu kwa hiyo inatumiwa kwa upishi
lakini kuna aina nyingi za chumvi kutokana na elementi mbalimbali na hizi kwa jumla haziwezi kuliwa
eneo lake lahesabiwa kama eneo maalumu la kitaifa si sehemu ya jimbo lolote lakini wakati huohuo ni mji mkuu wa majimbo mawili jirani punjab na haryana
eneo lina kilomita za mraba na idadi ya wakazi inafikia milioni 
baada ya ugawaji wa punjab kati ya uhindi na pakistan iliteuliwa kama mahali opa mji mkuu mpya upande wa kihindi
kundi la wasanifu wa kimataifa lilipanga mji mpya na mashuhuri kati yao alikuwa mswisi le corbusier
puducherry inayojulikana kimataifa zaidi kama pondicherry ni eneo maalumu la kitaifa nchini uhindi
ndani yake kuna maeneo madogo manne ya pekee yanayohesabiwa kwa pamoja kama eneo la kitaifa au union territory
hizi sehemu nne ni pondicherry karaikal yanam na mah 
zilikuwa koloni ndogo za ufaransa katika uhindi zilizokaa pekee na uhindi wa kiingereza zikakabidhiwa na ufaransa kwa uhindi huru mwaka 
kimsingi kila sehemu ni mji mdogo wa pwani na mazingira kidogo karibu nao
jumla ya maeneo yote ni km kati ya sehemu nne pondicherry km na karaikal km zimezungukwa na eneo la jimbo la tamil nadu yanam km liko ndani ya eneo la jimbo la andhra pradesh na mah km imezungukwa na jimbo la kerala
lugha rasmi za pondicherry zinategemea lugha kuu ya mazingira ya kila sehemu kwa pondicherry na karakal ni kitamil kwa yanam ni kitelugu na na kwa mahe ni kimalayalam
kifaransa bado ni lugha rasmi lakini haitumiki sana hali halisi serikali inafanya kazi kwa kutumia kiingereza
syracuse ni mji wa marekani katika jimbo la new york
utica ni mji wa marekani katika jimbo la new york
kraft general foods scandinavia ni kampuni kubwa ya utengenezaji wa kahawa rochester ni mji wa marekani katika jimbo la new york
athi river mining kifupi arm ni kampuni ya kibiashara nchini kenya inayochimba madini na kutengeneza bidhaa kama saruji mbolea wa kilimo aina kadhaa za chokaa na minerali mingine kwa matumizi ya viwandani na katika ujenzi
paunrana mwaka mjini athi river na makao makuu yake yapo nairobi
kiasili iliana kuchimba mawe ya chokaa katia eneo la athi river na kuusafisha kusaga na kuuza
arm ina migodi na viwanda katika kenya tanzania na afrika kusini
arm inajenga kituo cha umeme cha makaa chenye nafasi ya megawati huko kaloleni mombasa kwa shabaha ya kupunguza gharama zake za nishati na kuuza umeme wa ziada kwenye soko la kitaifa
poughkeepsie ni mji wa marekani katika jimbo la new york
kipimo chake ni uhusiano kati ya urefu wa mtu na uzito wake
kuwa mneme mno kiasi cha kunona kunaleta hatari ningi za kiafya na kusababisha magonjwa kama vile watu wanaonona hufa mapema na kuwa na magonwa yningi kuliko watu wembamba wanaokula kiasi jinsi wanavyohitaji chakula
sababu za kimsingi wa kunona ni kula chakula kingi tena chakula chenye mafuta mengi na kutofanya mazoezo ya kimwili wa kutosha
kunona kilitokea wakati wote katika historia lakini siku hizi imekuwa tatizo kubwa sana kwa sababu ya mabadiliko ya maisha
watu hunenepa kupita kiasi hasa kutokana na sababu kama vile madaktari wanatumia mbinu mbalimbali kukadiria kiasi cha kunona
kile kinachotumiwa zaidi ni mkadirio ya kipeo cha masi ya mwili body mass index
hapa uzito wa mtu mzima hugawiwa kwa mraba wa urefu wake kwa mita
kwa mfano mtu mwenye urefu wa 
 mita anazidisha 
 kwa 
ile ni namba ya kipeo cha masi ya mwili chake
akiwa na kipeo cha masi ya mwili kati ya na anahesabiwa uwa mnene
akizidi ananona na akizidi ananona sana na hiki ni kiwango cha hatari kubwa kwa afya
kwa mfano wa mtu wetu mwenye urefu wa mwili wa 
 mita bado yuko sawa akiwa na kilogramu 
akizidi uzito wa kg anaonekana mnene kiasi au zaidi
kuanzia uzito wa kilogramu daktari atamwambia sasa unanona
watu wanashauriwa kubadilisha uzoefu wao wa chakula pamoja na uzoefu wao wa kazi ya kimwili
tiba hii si vigumu lakini ugumu wake ni moyo wa mtu yaani udhaifu wa watu wanaoshaindwa mara nyingi kubadilisha kawaida yao
kuhusu chakula ni vema kuangalia kile tunachokula na kile tunachoacha
pia kula vyakula vidogo ambavyo vimekaangwa au vilivyo na wanga
kinyume chake ni vema kula matunda na mboga majani
tena kula mara nyingi kidogokidogo kuliko kushiba sana wakati moja
kuhusu mazoezi kama kazi yetu ni ya kuketi tunshauriwa kufanya kazi ya kimwili kama mazoezi michezo au kutembea haraka kwa angalau nusu saa mara tatu kila wiki hadi kutoa jasho
graviti pia nguvu mvutano ni kani ya uvutano iliyopo kati ya magimba yote ya ulimwengu
kila gimba lenye masi linavuta magimba yote mengine yenye masi
hii ni sababu ya kwamba tunatembea duniani badala ya kuelea kwa sababu masi ya dunia inatuvuta kuelekea kitovu chake
sisi tuna uvutano wa dunia pia lakini hali halisi kani hii ni ndogo mno kulingana na nguvu ya masi kubwa ya dunia
wakati huohuo dunia yetu inavutwa na jua na hii ni sababu ya kwamba dunia inazunguka jua katika obiti na haiwezi kukimbia mbali nayo
hii ni kwa sababu kani ya mkono ilipeleka jiwe kwa njia ya kwenda juu lakini kani ya uvutano wa dunia inairudisha
tabia ya kuvutana inaonekana vema kati ya dunia na mwezi
dunia ni kubwa inauvuta mwezi na kuushika kwenye njia yake ya kuzunguka
lakini wakati huohuo mwezi unavuta pia dunia na hii inaonekana baharini katika mabadiliko ya maji kupwa na maji kujaa
maji ya bahari inavutwa na mwezi kiasi cha kwamba sehemu ya bahari iliyo moja kwa moja chini ya mwezi iko nusu mita juu ya wastani wa uso wa bahari yote
isaac newton anajulikana kama mtaalamu aliyeweza kueleza graviti mara ya kwanza kama utaratibu wa kimsingi wa kisayansi
theo j rgensmann septemba ni mwanamuziki wa ujerumani
ni mti au kichaka ambacho matunda yake buni huchomwa na kusagwa ili kutengeneza kahawa
robert floyd curl jr
amezaliwa agosti alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na harold kroto na richard smalley alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
richard errett smalley juni oktoba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
hasa amefahamika kwa kugundua na kuchunguza mfumo mpya wa kaboni
mwaka wa pamoja na robert curl na harold kroto alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
sir harold harry walter kroto amezaliwa oktoba ni mwanakemia kutoka nchi ya uingereza
jina lake la kuzaliwa ni harold krotoschiner wazazi wake walikimbia utawala wa wanazi huko ujerumani kwa vile asili yao ni wayahudi wa poland
mwaka wa walifupisha jina lao la familia liwe kroto
mwaka wa pamoja na robert curl na richard smalley alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
mwaka uleule alipewa cheo cha sir cha uingereza
middletown ni mji wa marekani katika jimbo la new york
inatengenezwa kwa kutumia majani mabichi yanayopikwa
lakini sukumawiki inaweza kutengenezwa pia kwa kutumia aina nyingine za majani yanayofaa kupikwa
jina sukuma wiki lamaanisha ya kwamba hii ni njia ya kula kwa siku za wiki bila gharama kubwa hadi kufikia wikendi ambako chakula bora kinapatikana kama pesa inatosha
ongeza chumvi na viungo vingine kama maji ya limau nyanya na kitunguu kilichokatwa
unaweza kuingiza pia vipande vya nyama samaki na karanga
dennis lee hopper mei mei alikuwa mwigizaji mtayarishaji wa filamu na msanii kutoka nchini marekani
akiwa bwana mdogo hopper akawa na shauku ya uigizaji na hatimaye akawa mwanafunzi wa actors studio
amefanya onekano lake la kwanza katika televisheini mnamo mwaka wa ana akaonekana kwenye filamu mbili akiwa na james dean rebel without cause na giant 
miaka kumi iliyofuata hopper akaonekana mara kwa mara kwenye michezo ya televisheni akicheza nyusika za ugeni na kufikiwa mwishoni mwa miaka ya amecheza kama mwigizaji msaidizi kwenye filamu mbalimbali
amepata kuongoza na kuigiza kwenye filamu ya easy rider akishinda tuzo kwenye cannes film festival na akachaguliwa kwenye academy award kwa ajili ya best original screenplay akiwa kama mwandishi mshirika
mtahakiki wa filamu matthew hays alieleza kwamba hakuna mtu mwingine anayekubalika sana kwa kuonyesha kanuni za maisha fulani yalipotea ya miaka ya zaidi ya dennis hopper
hakuwa na uwezo wa kujenga mafanikio yake mwenyewe kwa miaka kadhaa hadi hapo alipokuja kushirikishwa kwenye apocalypse now imemleta mwamko
hopper kwenye filamu ya mwaka wa flashback ambayo ilitokana na love movement ya miaka ya 
pia amepata kucheza kama adui kwenye filamu ya speed na waterworld 
kazi za hopper za baaaye ni pamoja na uhusika mkuu wa mfululizo wa televisheni crash
hopper alizaliwa mjini dodge city kansas akiwa kama mtoto wa marjorie mae amekufa na jay millard hopper juni agosti 
baada ya vita kuu ya pili ya dunia familia yake ikahamia mjini kansas city missouri ambapo bwana mdogo hopper alihitimu masomo ya sanaa ya kila jumamosi katika kansas city art institute alifundishwa na thomas hart benton
akiwa na umri wa miaka hopper na familia yake wakahamia san diego ambapo mama ke alifanya kazi kama mwelekezaji wa uokoaji wa majini na baba ke alikuwa meneja wa kituo cha polisi hopper alitambua lakini kwamba baba ke alikuwa kwenye ofisi za oss mjumbe wa cia
hopper alipigiwa kura kwa kuigiza vizuri wakati anasoma elimu ya juu helix high school la mesa california kitongoji cha san diego
hapo ndipo alipopata shauku ya kujiendeleza katika masuala ya uigizaji alisoma katika chuo cha old globe theatre cha mjini san diego na actors studio ya mjini new york city alisoma na lee strasberg kwa takriban miaka mitano
hopper akapenda urafiki na mwigizaji vincent price ambaye anapenda sana mambo ya sanaa na kumvutia hopper kufanya sanaa
ahmed hassan zewail amezaliwa februari ni mwanakemia kutoka nchi ya misri
hasa alichunguza kemia ya femto yaani athari za kikemia zilizo haraka sana
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
walter kohn amezaliwa machi alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya kanada
alizaliwa nchi ya austria ambako alikimbilia uingereza na kanada kwa vile familia yake ni wayahudi
hasa alichunguza na kuendeleza nadharia ya uzito wa atomu
mwaka wa pamoja na john pople alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
sir john anthony pople oktoba machi alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya uingereza
mwaka wa pamoja na walter kohn alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
paul delos boyer amezaliwa julai alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na john walker na jens skou alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
john ernest walker amezaliwa januari ni mwanakemia kutoka nchi ya uingereza
mwaka wa pamoja na paul boyer na jens skou alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
jens christian skou amezaliwa oktoba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya denmark
mwaka wa pamoja na paul boyer na john walker alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
alan jay heeger amezaliwa januari ni mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na alan macdiarmid na hideki shirakawa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
alan graham macdiarmid aprili februari alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya new zealand
mwaka wa pamoja na alan heeger na hideki shirakawa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
hideki shirakawa amezaliwa agosti ni mwanakemia kutoka nchi ya japani
mwaka wa pamoja na alan heeger na alan macdiarmid alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
mbegu ni sehemu ya tunda la mmea inayoweza kuendelea kuwa mmea mpya
mbegu ni njia ya kuzaa kwa mimea mingi zinazoitwa kwa njia ya kibiolojia spermatophytina
mbegu inaanzishwa ndani ya ua la mmea inaendelea kukua
kuna mbegu ndogo sana ambazo ni vigumu kuona kwa jicho na mbegu kubwa kama nazi
uwezo wa pekee wa mbegu za mimea tofauti na mimba ya wanyama ni ya kwamba kitoto kinaandaliwa ndani ya una lakini kinaacha kukua na kukauka
katika hali kavu inaweza kukaa kwa muda na mbegu kadhaa zimejulikana zilikaa miaka hata karne zikaweza kuchipuka hata baada ya muda mrefu
mimea inatofautiana sana kuhusu idadi za mbegu zinazoweza kutolewa
lakini hata mimea yenye uwezo wa kutoa mbegu nyingi hazitoi kila mwaka hii inategemea pia na hali ya hewa ukame na baridi magonjwa ya mimea na wadudu
kwa mfano wataalamu walitazama sehemu ya msitu wa misonobari kwa kipindi cha miaka wakaona ya kwamba mavuno ya mbegu yalikuwa kati ya na milioni za mbegu kwa hektari moja
katika miaka sita mebgu zilitokea kwa wingi sana katika miaka mitano chache sana na miaka kumi miti ilikuwa na kiasi kizuri cha mbegu
mbegu huwa kati ya vyakula muhimu sana kwa wanadamu
nafaka zote ni mbegu za aina za manyasi na kuwa chanzo kikii cha wanga kwa binadamu
mbegu kama alizeti na jozi nyingi ni chanzo cha mafuta na protini
ashoka pia asoka alikuwa mtawala wa uhindi kati ya kk na kk
alizaliwa katika nasaba ya maurya akafaulu kupanusha himaya yake juu ya maeneo ya nchi za kisasa za uhindi pakistan bangladesh na sri lanka
mara nyingi anatajwa kama mtawala mkuu katika historia ya bara hindi
baada ya vita aliyoshinda mnamo kk alishtuka juu ya vifo vingi na uharibifu akageukia kuwa mbuddha
mnamo mwaka alitangaza ubuddha kuwa dini rasmi ya milki yake akatuma wamisionari kitangaza imani katika nchi jirani
hakupiga vita tena lakini alitumia nguvu yake kujenga maendeleo ya milki yake
anakumbukwa hasa kutokana na matangazo yake yaliyochongwa kwenye mawe ya majengo katika sehemu mbalimbali za milki yake kama vile wanadamu wote ni watoto wangu
jinsi kila baba anataka mema na heri kwa watoto wake nami ninataka watu wote wawe na raha siku zote newburgh ni mji wa marekani katika jimbo la new york
jamestown ni mji wa marekani katika jimbo la new york
elmira ni mji wa marekani katika jimbo la new york
makala hii inamhusu mshairi mwajemi kwa maana mengine ya neno hafez hafiz angalia hafiz maana hafez ilikuwa jina lake la heshima kwa sababu alijua qurani yote tangu utotoni maana yake ni sawa na kiswahili hafiz yaani mtu anayeshika qurani yote moyoni
mashairi yake yanapendwa sana hadi leo nchini uajemi na kitabu chake kinachoitwa divan e hafez kinapatikana katika familia nyingi za nchi hii
wengi wameyashika na wakati wa sikukuu mbalimbali waajemi wanayasoma
kaburi lake hutembelewa sana na waajemi wengi wanasafiri kutembelea mji wa shiraz hasa kwa kuona kaburi lake
mashairi yake yanahusu mara nyingi habari za mapenzi divai na ulevi yakipinga unafiki wa hao wanaojiita watunzi wa maadili katika jamii
habari za maisha yake hazina uhakika mengi ni masimulizi tu zenye tabia za hekaya
baba yake aliitwa baha ud din alikuwa mwuzaji wa makaa akafa hafez alipokuwa mdogo
mvulana alivutwa sana na kumbukumbu jinsi baba alisoma qurani akajitahidi akaweza kushika qurani yote alipokuwa na umri wa miaka 
lakini alisikia pia mashairi ya maulana rumi na sa di
inaaminiwa ya kwamba alipata mafundisho katika madrasa
hafez alitangulia kazi ya kuoka mkate hadi umri wa miaka alipokuwa mwanafunzi wa mshairi fariduddin attar
wakati wa kupeleka mikate yake kwa wateja alipata kumjua mama mmoja membo sana kwa jina shakh e nabat akatunga shairi zake za kwanza kwa ajili yake na uzuri wake
alipotambua ya kwamba hawezi kuwa pamoja naye alitambua upotovu wa urembo akaanza kuimbia uzuri wa ndani au kiroho
alijulikana akaajiriwa na mtawala wa shiraz kama mshairi wa ikulu yake
mnamo mji ulivamiwa na maadui na hafez aliachishwa kwenye ikulu
hadithi moja inamkumbuka akiwa na umri wa miaka akachora duara chini na kuketi ndani yake kwa siku akitafakari maisha dunia na mungu
inasemekana ya kwamba mwishoni aliona nuru ya ndani baada ya kumaliza kikombe cha divai
aliaga dunia akiwa na miaka na msahiri mheshimiwa na wengi
matoleo mbalimbali huwa kati ya masahiri hadi 
wajemi wanapenda kutumia mashairi yake kwa aina ya utabiri wakifungua kitabu mahali popote na kuchukua ayat zilizopo hapa kama jibu kwa swali fulani
utamaduni wa hafez ilikuwa uislamu lakini anaheshimiwa na kusomew pia na wahindu na wakristo
waislamu waliona matatizo katika sifa zake za divai hivyo walizoea kusoma ayat zake kama lugha ya kishairi yenye picha lakin watu wasio waislamu walifurahia pia kuona ushairi unaounganisha maono ya kiroho na sifa za divai
makala hii inasema juu ya watu wanaoshika qurani yote moyoni kwa watu walioitwa hafez hafiz n
hafiz kutoka kiarabu fi kitenzi fa a kuhifadhi kutunza ni cheo cha heshima katika uislamu kwa kumtaja mtu aliyeishika qurani yote moyoni
mwanamke au binti aliyeishika msahafu huitwa hafiza
mtu wa aina hii huheshimiwa sana kati ya waislamu
mara nyingi ni watu vipofu au walemavu wanaoanza kushika maneno ya qurani tangu utoto maana kwao ni njia mmoja ya kuheshimiwa pia kuwa na mapato kwa sananu mahafiz hualikwa mara nyingi kuimba surat za qurani wakati wa sherehe na siku maalumu
mahafiz wa kwanza wanasemekena walitokea katika siku za kwanza za uislamu kwa sababu mwanzoni qurani ilitangazwa na mume muhammad kama hotuba tu hapakuwa na utaratibu wa kuiandika
baadaye khalifa umar aliagiza qurani yote kuandikwa na katika kazi hii mahafiz walikuwa muhimu walioweza kurudia surat kwa waandishi
hata baada ya qurani iliandikwa bado mahafiz walitafutwa kwa sababu waislamu wengi hawakujua kusoma tena kwa sababu namna yao ya kuimba maneno ya surat uliwavuta watu
kati ya watoto wanaoanza kujifunza qurani katika madrasa wanjitokeza mara kwa mara kadhaa wanaoelekea kuwa hafiz
kutokana na heshima ya cheo hiki kimetumiwa mara nyingi kama jina kati ya waislamu ikiandikwa pia hafez hafes au hafis kutegemeana na lugha ya mazingira
hafiz ni neno kutoka lugha ya kiarabu na maana yake inaenda sambamba na neno la kiswahili hifadhi hafiz ni mtu anayehifadhi hasa maneno ya qurani
inaweza kuandikwa pia hafez hafes au hafis kwa herufi za kilatini
limekuwa pia jina linalotumiwa mara nyingi kati ya waislamu kama vile watu kwenye jeshi la ardhi huitwa askari au wanajeshi
hupangwa kwa vikosi mbalimbali wakitumia silaha na vifaa kama vile bunduki mizinga vifaru helikopta na mengine
masikio ni sehemu za mwili zinazotuwezesha kusikia sauti
wanadamu na wanyama mamalia wana masikio mawili kichwani
wanyama wengine husikia sauti kupitia viungo vingine kama vile buibui kupitia nywele za miguu au samaki kupitia neva ndefu iliyopo chini ya ngozi kando ya mwili
sikio ya kibinadamu huwa na sehemu ya nje inayoonekana na sehemu ya ndani iliyopo ndani ya fuvu
sehemu ya nje yenye kazi ya kupokea na kukusanya mawimbi ya sauti na kuyaelekeza kuingia ndani ya njia ya sikio inayoishia kwenye kiwambo cha sikio ambacho ni ngozi inayotikisishwa na sauti
kucheza kwa kiwambo kunasikitisha mifupa sikivu ambayo ni mifupa mitatu midogo inayoungwa nacho na mwendo wa mifupa sikivu unapokelewa na mishipa fahamu ya sikio la ndani ukibadilishwa kwa mishtuko ya umeme inayopita kwenye neva hadi ubongo
chumba cha sikio la kati kimeunganishwa na koromeo kwa njia ya neli ya koromeo
sehemu ya kiwambo cha sikio pamoja na chumba nyuma yake penye mifupa sikivu huitwa sikio la kati
kiungo cha mwili kinachobadilisha mwendo wa mishipa sikivu kuwa alama za neva huitwa komboli
pamoja na kupokea sauti sikio la ndani lina pia kazi ya kutunza uwiano wa mwili likiweza kutofautisha kati ya juu chini kulia na kushoto
wanyama mbalimbali hutumia masikio pia kwa kupoza mwili
sehemu zote tatu za sikio zinaweza kuathiriwa na magaonjwa na maumivu
tatizo nyingine ni upotevu wa usikivu upande moja unaotokea hasa kwa watu wanaobanwa na matatizo na shughuli nyingi
iko takriban km upande wa mashariki wa katikati ya stockholm
ni mji mkubwa wa kumi na tano katika nchi wa uswidi kikikuyu jina la wenyewe g k y ni lugha ya kibantu inayojadiliwa na wagikuyu ambao watu milioni 
 nchini kenya ni lugha yenye wasemaji wengi katika nchi hii
kama lugha ya kibantu ni sehemu ya lugha za niger kongo
wasemaji wanaishi kiasili kwenye nyanda za juu za kenya ya kati kati ya nyeri na nairobi
lugha ina vikundi vinne vya lahaja ambazo ni za kirinyaga murang a nyeri na kiambu
gikuyu inafanana kwa kiasi kikubwa na kiembu kimeru na kikamba
vitabu vya kwanza kwa gikuyu vilikuwa biblia na vitabu vya ibada
tangu uhuru waandishi mbalimbali walianza kuandika
anayejulikana zaidi ni ngugi wa thiong o na kati ya riwaya zake iko m rogi wa kagogo
waandishi wengine ni mwangi wa mutahi na gatua wa mbugwa
mjini nairobi kuna pia rungoya ya gikuyu na pia vipindi vya tyubu
i wonder if heaven got ghetto ni single ya kwanza kutolewa baada ya kifo cha pac
wimbo umeonekana kwenye albamu ya r still down ilitolewa ikiwa upande wa pili kwenye single ya keep ya head up
kuna matoleo mawili ya wimbo huu kwenye albamu ya r still down moja ni toleo la remix ya kawaida tu na lingine ni la hip hop remix toleo ambalo lilirekodiwa wakati yupo death row na ilinuiwa kwa ajili ya albamu
zote mbili tofauti kabisa na toleo halisi ambalo limeingizwa kwenye single ya keep ya head up
jina halisi la wimbo linatokana na mashairi ya rapa mwenzi wa west coast spice ya wimbo wa mwaka wa welcome to the ghetto
rapa nas amechukua sampuli ya i wonder if heaven s got ghetto katika wimbo wake wa black president kwenye albamu ya untitled album
mstari wa and though it seems heaven sent we ain t ready to have black president ulitumiwa mara kwa mara ukiwa kama kiitikio
kwenye muziki wa video taswara ya kwanza ya kamera ineonesha mtu akielezea mawazo na mitazamo ya shakur
baada ya kupigwa risasi ameanguakia kwenye jumba la masista lililoitwa rukahs rukahs ni shakur imeandikwa kinyumenyume huko mjini new mexico
leseni ya bamba la gari ambalo shakur ameingia na mzee linasoma ambapo inataja tarehe ya kuzaliwa kwa shakur mnamo juni 
saa iliyokuwa kwa nyuma inaishia ni muda rasmi aliokufa shakur
mwishoni kabisa ameenda kwa amaru diner amaru likiwa jina lake la kati
katika sekunde za mwanzo rapper tupac shakur shot multiple times inasikika kutoka katika helikopta
mama teresa anaonekana akiingia kwenye basi na waliokuwa tayari ndani ya gari ni pamoja na jimi hendrix martin luther king jr
wanachama wa black panther party na elvis presley
ndani ya baa ray charles anapiga piano na snoop dogg anamsalimia msichana ambaye tupac alimleta chumbani kwake
do for love awali iliitwa sucka luv katika umbo lake lisilotolewa ulikuwa wimbo wa pili kutolewa kama single baada ya kifo cha tupac shakur kutoka katika albamu yake iliyotolewa baada ya kufa kwake r still down sampuli ya sauti ya wimbo huu imetokana na wimbo wa what you won t do for love wa bobby caldwell
wimbo ulifikia nafasi ya kwenye chati za billboard hot 
video yake inamwonesha tupac katika umbo la katuni wimbo huu pia umetumia nukuu ya sir walter scott o what tangled web we weave
sampi kigiriki ikaandikwa kama au ilikuwa herufi katika matumizi ya alfabeti ya kigiriki ya kale kabla ya haikusanifishwa
haikuendelea kutumiwa kama herufi lakini iliendelea kutumiwa kama alama kwa namba pekee
delta ni jina kwa ajili ya mdomo wa mto ukiwa na umbo la la kufanana herufi ya kigiriki delta sawa na pembetatu
umbo hili hutokea kama maji ya mto yanabeba matope mchanga na mashapo mengine hadi mdomo wake baharini
maji ya mto yakiingia baharini hupungua mwendo wake pia nguvu ya kubeba yaliyomo ndani yake
mashapo yanashuka chini kwanza sehemu zake nzito nzito kama changarawe halafu mchanga halafu udongo
mashapo haya yanalazwa ganda baada ya ganda na kuimarika hadi kuonekana juu ya uwiano wa maji
sehemu hizi za mashapo yaliyoimarika zinakuwa kama kizuizi kinacholazimisha mto kugawa mwendo wake
mimea inaanza kukua kwenye nchi mpya ikiwa mizizi yao inashika na kuimarisha nchi hii
mto unaendelea kupeleka mishapo yake mdomoni na kujenga delta yake ndani ya bahari jinsi inavyoonekana kwenye mto nile ambako delta imetoka nje ya mstari wa pwani
pamoja na mto nile kuna mito mingi mikubwa yenye mdomo wa delta wakati mwingine delta inatokea barani pasipo na bahari
kuna hasa aina mbili ama mto unakwisha barani hasa kama ni jangwa au mto unaendelea
huko mali kuna delta ya barani ya mto niger mto unajigawa kwa mikono mbalimbali katika eneo kubwa la maziwa na maeneo ya matopematope
mto wa okavango unakwisha kwenye delta yake katika jangwa la kalahari botswana
delta hii ni eneo lenye mimea na wanyama wengi katikati ya jangwa kubwa
delta ni herufi ya nne katika alfabeti ya kigiriki
inaandikwa kama au 
zamani ilikuwa pia alama kwa namba 
asili ya delta ni herufi ya kifinisia ya daleth tazama makala ya d
alizaliwa mjini tunis mnamo akaishi baadaye fez na granada na miaka ya mwisho alikaa kairo alipokufa 
kimaitaifa anajulikana hasa kam mtaalamu bora wa historia
lakini anatazamiwa pia kama mtangulizi muhimu katika fani kama falaki uchumi fiq hi hisabati elimu ya jamii
aliandika mwenyewe kitabu cha at ta rif bi ibn chaldun wa rihlatuhu gharban wa scharqan taarifa ya ibn khaldun juu ya safari zake za magharibi na mashariki
hasemi mengi juu ya maisha yake ya binafsi lakini anajieleza aliposoma walimu wake na vitabu alivyosoma
alikuwa mtoto wa familia ya makabaila walioitwa ban chald n walioishi miaka mingi huko andalusia hispania ya kiarabu
wakati wa rekonkista yaani kipindi ambako wahispania wenyewe walianza kuwasukuma waarabu kutoa maeneo mengi ya nchi yao akina banu khaldun walihamia afrika ya kaskazini
hapa mababu kadhaa wa ibn khaldun walipata vyeo muhimu chini ya watawala waislamu
babu na baba yake waliacha siasa wakajiunga na tarikat ya wasufi
kijana ibn khaldun alisomeshwa na walimu bora wa afrika ya kaskazini akasoma qurani lugha ya kiarabu ahadith fiq hi hisabati mantiki na falsafa
hapa alisoma hasa kazi za ibn rushd averroes ibn sina avicenna razi na at tusi
alipokuwa na miaka wazazi walikufa kutokana na ugonjwa wa tauni
alifuata mapokeo ya familia akitafuta ajira serikalini kwa watawala malimbali wa afrika ya kaskazini
nia hii ilimpeleka katika maisha ya hatari yingi kwa sababu wakati wake watawala walibadilika haraka wakiangushana na kuwa na vita kati yao
kwa hiyo ibn khaldun alipata vvyeo vikuu vilivyofuatwa na vipindi katika jela na miaka alipopaswa kukimbia nchi yake
ajira ya kwanza ilikuwa kwenye ikulu ya mtawala wa tunis alipokuwa na miaka 
alipewa cheo cha k tib al al ma yaani karani na mwandishi aliyetoa amri na matangazo rasmi ya sultani kwa maandishi mazuri
 alitupwa jela kwa miezi hadi sultani alikufa na mfuasi wake alimrudishia cheo chake
sultani huyu alipopinduliwa aliondoka tunis akaenda granada ya andalusia alipopokelewa vema na amiri muhammad aliyemfanya balozi wake kwa mfalme mkristo wa kastilia pedro akafaulu kupatana na mfalme kupata mkataba wa mani kati ya kastilia na granada
baada ya kurudi granada alionewa mafanikio yake na waziri wa amiri akapaswa kuondoka tena akarudu afrika ya kaskazini
hapa alitumikia watawala mbalimbali wa madola madogo ya kiislamu katika eneo la algeria ya leo
baada ya kuchoka siasa akaenda kuishi katika eneo la waberber waliojitegemea akaanza kuandika kitabu cha historia ya dunia kati ya 
lakini hapa porini alikosa vitabu vya marejeo alivyohitaji kwa kazi yake akahamia tena tunis
sultani mpya wa tunis alimwajiri lakini ibn khaldun alikuwa na wasiwasi juu ya siasa zake akaomba rukhsa ya kwenda hajj ya maka kama mbinu wa kuondoka tunis akapanda jahazi ya kwenda aleksandria katika misri
misri ilikuwa dola tulivu iliyokuwa na kipindi cha tawala imara na maendeleo ya kiuchumi chini ya nasaba ya mamaluki
tena aleksandria ilikuwa kitovu cha elimu na hapa aliendelea na masomo na utafiti wake
lakini hata hapo alishindwa kukaa mbali na siasa kwa sababu mwaka sultani barkuk alimteua kama profesa wa fiq hi na qadi mkuu kwa dhehebu la maliki
majaribio yake ya kuleta matengenezo katika fiq hi jinsi wamisri walivyozoe yaligonga ukuta aliona upinzani na kujiuzulu bada ya mwaka mmoja pekee
hapo aliamua kutekeleza nia ya awali akaenda kuhiji maka
baada ya kurudi kutoka maka akaendelea kufundisha kwenye vyuo vya aleksandria akarudishwa tena kama qadi kwa wamaliki alirudia kujiuzlu akarudishwa tena mara kadhaa kutokana na sifa zake za utaalamu katika cheo ambacho hakupenda
mwaka aliamriwa kushiriki katika vita ya sultani mpya al nasir faraj dhidi ya wamongolia chini ya tamerlan huko syria kama mshauri wa mtawala
mjini dameski ibn khaldun alijikuta akifungwa ndani ya mji ulioshambuliwa na jeshi la tamerlan
ibn khaldun aliteuliwa na watu wa dameski kwenda kama mbalozi wao mbele ya mtawala wa wamongolia na kuomba radhi kwa mji
hapa alikutana mara kadhaa na tamerlan na kujadiliana naye juu ya mengi akaokoa mji mbele ya hasira yake
 aliweza kurudi misri alipoandika taarifa ndefu juu ya wamongolia akaendelea kukamilisha vitabu vyake juu ya maisha yake mwenyewe na juu ya historia ya dunia
queen ni bendi ya muziki wa rock kutoka uingereza iliyoanzishwa mwaka 
iliumbwa na freddie mercury mwimbaji brian may gitaa roger taylor ngoma na john deacon besi
walifanya albamu za studio tangu mwaka mpaka mwaka 
tangu freddie mercury amepofa mwaka queen wameshirikiana na wanamuziki wengine kwa mfano paul rodgers miaka 
queen wamefanya nyimbo zingi maarafu kama bohemian rhapsody we will rock you we are the champions another one bites the dust na the show must go on 
kettering ni mji wa marekani katika jimbo la ohio
middletown ni mji wa marekani katika jimbo la ohio
freddie mercury septemba novemba alikuwa mwimbaji wa bendi ya queen ambayo inapiga muziki wa rock
yeye brian may roger taylor na john deacon waliumba queen mwaka 
kwa queen aliandika nyimbo zingi maarafu kama bohemian rhapsody killer queen somebody to love don t stop me now crazy little thing called love na we are the champions
alifanya mr
bad guy pekee na barcelona pamoja na montserrat caball 
mara kwa mara hutumiwa kwenye matangazo ya televisheni na vyombo vya habari vya uchapishaji kwa mfano magazeti na majarida
kwa mfano mwanamitindo wa mkono ni mtu ambaye hutumia mikono yake tu kufanyia shughuli za kiuanamitindo
mwanamitindo wa mkono hutumika kuoneshea bidhaa fulani kwa mfano pete au saa
wanamitindo wa aina hii kawaida hutumiwa kwa ajili ya matangazo tu basi
wanamitindo wa fasheni hutumiwa kwa kuuza mavazi au vipodozi
watu wanaotengeneza nguo hutumia wanamitindo wa mavazi kuvaa nguo zao na kuoneshea kwenye maonyesho ya mavazi
wanamitindo watatembea juu na chini wakionesha mavazi yao sakafuni panapoitwa au runway kuonyesha nguo hizo kwa watu wengine
wanamitindo wa sanaa hukodishwa na wapiga picha wachoraji na wasanii wengine kwa ajili ya mkao ili kutengeneza sanaa zao
makala hii inaonyesha orodha ya mawaziri wakuu kwa kinorwei statsminister wa norwei
brian may amezaliwa julai ni mwanamuziki na mwanaastrofizikia kutoka uingereza
pamoja na freddie mercury roger taylor na john deacon aliumba bendi ya queen mwaka 
anacharaza gitaa na aliandika nyimbo zingi maarafu kwa queen kwa sababu we will rock you who wants to live forever hammer to fall fat bottemd girls na i want it all
katika hisabati ya uhakiki wa pythagoras ni taarifa juu ya pande zote ya pembetatu ya
katika hisabati ya uhakiki wa pitot ni theorem ya jiometria ya sums wa pande zote kinyume ni sawa
pierre de fermat alikuwa mtaalamu wa hisabati kutoka nchini ufaransa
uhakiki wa ptolemaio ni sentensi ya jiometria juu ya uhusiano kati ya pande nne za pembenne na ulalo zake kama kona za pembenne hulala juu ya duara
imepewa jina kufuatana na mwanahisabati mgiriki mmisri klaudio ptolemaio
fu gee la ni single ya kwanza kutoka katika albamu ya pili ya kundi zima la the fugees the score
maremixi kadhaa ya wimbo yalifanyika refugee camp remix na sly robbie remix ambayo pia imemshirikisha akon wakati yu bwana mdogo pia ameonekana kwenye the score
hii ni single pekee ya the fugees kupata mauzo ya hali ya juu na ilitunukiwa dhahabu na riaa
muziki wa video wa fu gee la ulipigwa nchini jamaika
muziki wa video unaelezea kisa kinachohusiana na masuala ya wizi wa mapesa ambamo kila mmoja kwenye kundi hili kachukua nafasi yake husika
mwanzoni anaonekana pras akishuka kwenye pikipiki na mali ya magendo
wakati huohuo anaoneshwa hill akivizia askari apite ili aweze kupora mzigo uliokuwa karibu naye
mbeleni anaonekana jean akiwa mbioni na mwishowe wote wanakutana mahala pamoja na kuanza mbio za magari baina ya polisi na kina fugees
mbio zile ziliishia kivukoni ambapo kina hill wamechelewa kufika pale kwa sababu wale mapolisi walipita njia ya mkato na kutangulia kufika kabla ya wao
kilichofuata ni kumwaga mapesa wale mapolisi wasishughulike na wao halafu wanaonekana wakirukia boti lililokuwa likiondoka kivukoni taratibu
ready or not ni single ya pili kutoka kwa kundi zima la muziki wa hip hop the fugees
wimbo ulitoka mwaka wa kutoka katika albamu ya the score
wimbo umechukua sampuli ya wimbo wa boadicea wa enya na kiitikio chake kinatokana na wimbo wa ready or not here come can t hide from love wa the delfonics
wimbo ulitumia majuma mawili kwenye chati za uk singles chart mnamo mwezi wa septemba katika mwaka wa 
mwimbaji enya alipanga kulishtaki kundi hili kwa sababu za ukiukwaji wa hakimiliki kwa sababu hajaruhusu kundi la the fugees kuchukua sampuli ya wimbo wake wa boadicea kutoka katika albamu ya mwaka wa the celts
hatimaye mpango mzima ukasawazishwa huko mahakamani
wimbo ulikuja kurudiwa tena na msanii wa muziki wa house wa ulaya the course mnamo mwaka wa 
ulifikia nafasi ya nchini uingereza kwa mwezi wa aprili katika mwaka huo
rais wa marekani barack obama ameuita ready or not kama wimbo wake kipenzi kutoka katika orodha ya bora iliyotolewa na blender mnamo mwezoi wa agosti katika mwaka wa 
bob marley the wailers lilikuwa kundi la muziki wa reggae kutoka nchini jamaika
kundi liliundwa wakati mwanamuziki aliyejifunza mwenye hubert winston mcintosh peter tosh alivyokutana na neville livingston bunny wailer na robert nesta marley bob marley mnamo mwaka wa na kuwafunza namna ya kupiga gitaa vinanda na tumba
mwishoni mwa miaka ya junior braithwaite beverley kelso na cherry smith wakajiunga na the wailers
baada ya peter tosh na bunny wailer kuondoka katika bendi mnamo bob marley akaanza kufanya ziara na wanachama wapya wa bendi
kina i threes ikiunganishwa na judy mowatt marcia griffiths na mke wa marley rita walisaidia upande wa sauti za uitikiaji kwa nyuma
kundi liliundwa wakati mwanamuziki aliyejifunza mwenye hubert winston mcintosh peter tosh alivyokutana na neville livingston bunny wailer na robert nesta marley bob marley mnamo mwaka wa na kuwafunza namna ya kupiga gitaa vinanda na tumba
awali walifahamika kwa majina tofauti tofauti kama vile the teenagers the wailing rudeboys the wailing wailers mwisho kabisa the wailers
mwaka wa braithwaite kelso na smith wakaondoka katika bendi ambapo wakabaki mtu tatu livingston marley na tosh neville livingston huwa jina la kuzaliwa la bunny wailer
miongoni mwa nyimbo kali za the wailers zilirekodiwa na lee scratch perry na bendi yake ya studio the upsetters
mwanzoni mwa miaka ya wanachama wa the upsetters aston family man barrett na kaka ke carlton carlie barrett wakaanzisha wailers band wanatoa ala tupu za kusaidia the wailers
the wailers waliachana mnamo mwaka wa baada ya tosh na livingston kukataa kufanya ziara ya muziki
bob marley akaanzisha bob marley the wailers akiwa yeye mwenyewe mpiga gitaa mtunzi wa nyimbo na mwimbaji mkuu kundi la wailers band wakiwa kama wasaidizi na kina threes wakiwa kama waitikiaji
the wailers band wakiwa pamoja na kina carlton barrett na family man barrett katika upande wa ngoma na besi junior marvin na al anderson wakipiga solo gitaa tyrone downie na earl wya lindo wanapiga kinanda na alvin seeco patterson anapiga tumba
the threes inaunganishwa na mke wa bob marley rita marley judy mowatt na marcia griffiths
kwa lugha nyingine ni pembenyingi yenye pembe nne
pembenne hutokea kama nukta nne kwenye tambarare zaunganishwa kwa mistari inayofunga eneo ndani yao
maumbo ya pekee ya pembenne ni mstatili mraba trapeza na msambamba
katika hisabati ya uhakiki wa de gua ni ya analog tatu dimensional ya uhakiki wa pythagoras
ya uhakiki wa ceva ni theorem maalumu katika jiometria msingi
arbeiderpartiet ap chama cha wafanyakazi jina kamili det norske arbeiderparti chama cha wafanyakazi norwei ni chama kikubwa cha kisiasa nchini norwei
kimeanzishwa huko mjini arendal mwaka ili kuandaa wafanyakazi na kupigania jamii sawa ya ujamaa
tangu vita kuu ya pili ya dunia arbeiderpartiet kimekuwa chama kikubwa nchini norwei
jens stoltenberg anayekuwa wazairi mkuu wa norwei amekuwa mkuu wa arbeiderpartiet tangu mwaka wa 
arbeiderpartiet kimeanzisha serikali pamoja na sosialistisk venstreparti na senterpartiet stoltenberg ii
lule kisami luleju kifini luulaja ni mji nchini uswidi
eneo lake ni 
 km 
iko katika kaskazini ya nchi kando la bahari ya baltiki
kaa ni myama wa arithropodi wa oda ya chini ya brachyura ambao kwa ukawaida wana mikia midgo mno au fumbatio lao limejificha ndani ya kifua
wanyama wengine kama kaa walii hermit crabs kaa mfalme king crabs na kaa kiatu farasi horseshoe crabs sio kaa wa kweli
kaa kawaida wamefunikwa na fuvu la nje huku wakiwa na jozi moja ya kucha
kaa wanapatikana kwenye katika bahari zote duniani zaidi kaa wengi wanaishi kwenye maji baridi na nchi kavu hata kwenye sehemu za kitropiki
oda ya brachyura ina jumla ya familia kwa mingi sawa na mabaki ya decapoda mabadiliko ya vizazi ya kaa yanajumuisha kuongezeka kwa mwili wenye msuru na kupungua kwa fumbatio
japokuwa makundi mengine nayo yanapitia mabadiliko hayohayo kaa wameonekana kuimarika zaidi
kaa wanafahamika kwa kuhudumia chakula na kulinda familia zao na wakati wa kujamiiana hutafuta sehemu mzuri ya kaajike kutoa mayai yake
kiasi cha spishi za kaa wanaishi kwe maji baridi au nchi kavu na majini na wanapatikana maeneo mbalimbali hasa maeneo ya kitropiki na nusu tropiki walionekana kuwa wanauhusiano na wanaunda familia iliyokubwa na karibu sana lakini sasa inaaminika wanaunda makundi makubwa tofauti mawili wale wa dunia mpya na dunia ya kale
kaa ni wanyama waliochangamka na wenye tabia tata
kaa huchukiana wao kwa wao na mara nyingi dume huchukiana kuwapata kaa jike
kwenye fukwe kwenye miamba ambako mapango na nyufa zimejaa kaa hupigania pia kupata nafasi
kaa hula nyama na majani lakini hasa hula algi na hula chakula kingi chochote kama vile moluski minyoo fungi bacteria na hata jamii nyingine za crustaceans kutokana na upatikanaji wao na pia spishi ya kaa husika kwa kaa wengi mchanganyiko wa mlo wenye nyama na mimea hupendelea kukua haraka nawenye nguvu htabiti kaa huandaliwa na kuliwa katika namna mbalimbali sehemu tofauti tofauti za dunia
baadhi ya spishi wanaliwa wote hata gamba lake kama vile kaa mwenye gamba laini
spishi nyingine huliwa miguu yake na koleo lake tu
hiki ni kitu cha kawaida kwa kaa wa kuliwa kama vile snow crab
katika maeneo mbalimbali duniani viungo kadhaa huongezwa kuberesha ladha ya kaa mfano huko asiai kaa masala na kaa pilipili ni chakula chenye viungo vingi sana
kwa uingereza nyama ya kaa na hupikwa huandaliwa ndani ya magamba ya kaa tena namna mojawapo ya kuandaa kaa wanyama ni kumwondoa na kumwandaa na kumchanganya na unga kutengeneza keki ya kaa
kwa kawaida kaa huchemshwa wakiwa hai wana sayansi wa norwei walidhihirisha suala hili kwa kusema kuwa kaa hawaumii wala kuhisi maumivu pindi wanapopikwa hivyo
hata hivyo hapo baadae wana sayansi walitambua na kusema kuwa kaa nao huhisi maumivu na kuyakumbuka japo hili si suala kubwa wakati wa kupika
wavuvi wakichagua kaa wanaoliwa huko fionnphort scotland kaa wanafanya asilimia zaidi ya ya jamii ya crustaceans
wote wanaovuliwa baharini na kutumika duniani kote kufikia tani milioni moja na nusu kwa mwaka
kaa ni miongoni mwa alama za kundi la nyoka la zodiaki
john bevis aliona umbo hilo la kaa na kulifananisha na kaa mnamo 
don cartagena ni jina la kutaja albamu ya tatu ya msanii wa muziki wa hip hop fat joe
hii ni albamu yake ya kwanza tangu kuingia mkataba na studio ya atlantic records
vilevile ni albamu yake ya kwanza kushirikisha wasanii wa hip hop mchanganyiko
wasanii hao ni pamoja na nas big pun jadakiss raekwon terror squad diddy na layzie bone
don cartagena iliingia nafasi ya kwenye chati za billboard ikiwa na mauzo ya nakala 
albamu ilitunukiwa dhahabu kwa mauzo ya nakala takriban huko nchini marekani
don cartagena ni wimbo kutoka katika albamu ya fat joe ya don cartagena
wimbo umeshirikisha p
diddy kwenye upande wa kiitikio ambaye humu kaimba kiitikio tu lakini pia hakuonekana ndani yake video yake
wimbo umetayarishwa na mtayarishaji machachari younglord
wimbo umebahatika kushika nafasi ya kwenye chati za hot rap singles na nafasi ya kwenye chati za hot r b hip hop singles tracks
kwani ukimuona huyo bwana basi ujue maisha si mazuri tena
baadaye fat anaonekana kurudisha kisasi kwa yule bwana santiago na kupewa heshima kubwa kwa marafiki zake waliokuwa wakihofia mtandao wa santiago
pichani anaonekana mfuasi mmoja mmoja anauawa wa santiago na mwishowe yeye mwenyewe santiago
iso ni kifupi kwa ajili ya shirika la kimataifa la usanifishaji
shirika hili lina wajibu wa kuandaa na kutekeleza vipimo vya pamoja kwa sehemu mbalimbali za teknolojia na uchumi duniani
jina limechaguliwa kutokana na neno la kigiriki isos linalomaanisha sawa
kuna mashirika mawili yanayoshirikiana nalo ambayo ni kamati ya kimataifa kwa teknolojia ya umeme na umoja wa kimataifa wa vyombo vya mawasiliano yanayoshughulika teknolojia za kuhusiana na fani zao na zote kwa pamoja ni umoja wa usanifishaji wa dunia
iso iliundwa mwaka kama ushirikiano wa nchi zilizoamua kuunganisha jitihadi zao za usafinishaji
hadi leo kuna nchi wanachama kati ya mataifa za dunia
vipimo vinavyokubaliwa hutolewa namba inayoanza kwa herufi iso kwa mfano iso kuhusu namna ya kuandika wakati na tarehe iso kuhusu kutaja hela za nchi za dunia au iso inayotawala vipimo vya kontena zinazokubaliwa katika biashara ya kimataifa
kisiwa cha bouvet kilijulikana kihistoria pia kama liverpool island au lindsay island ni kisiwa kisicho na wakazi katika kusini ya bahari atlantiki takriban kilomita kusini magharibi ya rasi ya tumaini jema afrika kusini
ni eneo lililopo chini ya norwei lakini si sehemu ya norwei yenyewe
si chini ya mkataba ya antaktiki inayosema ya kwamba sehemu za antaktiki yenyewe haziwezi kutawaliwa na nchi yoyote kwa sababu iko bado mbali kidogo
bouvet inasemekana ni kisiwa ambacho ni mali kabisa na makazi ya watu wowotw
bouvet ina urefu wa kilomita na upana wa 
 km eneo lake huwa na km 
sehemu ya juu ni mlima wa olavtoppen yenye kimo cha mita juu ya ub
asili ya kisiwa ni kivolkeno na asilimia za uso wake hufunikwa kwa barafuto kubwa
halijoto ya wastani ni c wakati wa miezi ya joto na c wakati wa baridi
viumbe vya pekee vilivyopo kisiwani ni ndege na sili
kuna wakazi mwaka 
mji ulianzishwa 
kuna wakazi mwaka 
mji ulianzishwa 
shikomor ni lugha asilia ya wakazi wa funguvisiwa ya komori katika bahari hindi
pamoja na kifaransa na kiarabu ni moja ya lugha rasmi ya komori
inahesabiwa kati ya lahaja za kiswahili au kama lugha ya karibu na kiswahili
huandikwa kwa herufi za kiarabu lakini kuna pia mielekeo ya kusanifisha maandishi yake kwa herufi za kilatini
kwa jumla athira ya kiarabu na kifaransa ilikuwa kubwa hivyo kuna maneno mengi zaidi ya asili ya kiarabu kuliko kwenye kiswahili sanifu
kila kisiwa cha komori huwa na lahaja yake zinazoitwa lugha rasmi ni lugha iliyopewa cheo maalumu katika nchi fulani
kwa kawaida ni lugha inayotumiwa hasa na serikali kwa mawasiliano kati ya ofisi zake na pia kwa matangazo rasmi kwa mfano kwa kutangaza sheria
ni pia lugha ya kuendesha kesi mahakamani na kuandika hukumu
kuna nchi penye lugha rasmi moja tu lakini nchi nyingi huwa na lugha mbalimbali zinazokubaliwa kama lugha rasmi kwenye ngazi tofauti za serikali
katika nchi mbalimbali lugha rasmi imetajwa katika katiba ya taifa au katika sheria mahsus
lakini nchi nyingine hazina sheria juu ya lugha rasmi hata kama hali halisi ipo na kueleweka
kwa mfano nchini namibia kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha nyingine pamoja na kiafrikaans na kijerumani zimetajwa kama lugha za kitaifa zinazoweza kutumiwa pia kama lugha ya mafundisho shuleni
nchi kadhaa zimekubali pia lugha ya alama jinsi inavyotumiwa na watu bubu kati ya lugha rasmi ya nchi
moh li inayoitwa pia mwali ni moja kati ya visiwa vitatu vinavyounda nchi ya kisiwani ya komori katika bahari hindi
moheli ni kisiwa kidogo kati ya visiwa vikuu vya komori
idadi ya wakazi wake ni mnamo watu mwaka 
wakazi wake ni mchanganyiko wa watu wenye asili ya wabantu waarabu wamalay na wamadagaska
 moheli ilijitenga na nchi ya komori lakini ilirudi mwaka 
didake yaani mafundisho ya mitume kumi na wawili ni kimojawapo kati ya vitabu vya kale zaidi vya ukristo ambavyo viliandikwa na mababu wa kanisa na vinapatikana nje ya biblia
kinakadiriwa kiliandikwa kati ya mwaka na bk katika mazingira ya syria
kitabu kilipatikana tena mwaka huko yerusalemu
ii umeme wa nishati ya jua ambao umekuwa ni mkombozi kwa vituo vya afya vijijini na mashuleni lengo lake ni malezi ya kikristo yaani kupokeza mafundisho ya mitume kwa katekesi juu ya maadili inayotofautisha njia ya mauti na njia ya uzima ikiwa na orodha ya vilema na maadili mema ikifuatwa na matini ya liturujia na taratibu kuhusu ubatizo na ekaristi
kama vile mkate huu uliomegeka ulitawanyika vilimani vivyo hivyo kanisa lako likusanywe toka mipaka ya dunia na pia kwa ajili ya ujuzi imani na uzima usio na mwisho wewe baba mwenyezi uliviumba vyote kwa ajili ya jina lako ukawajalia wanadamu chakula na kinywaji ili wakusifu lakini sisi umetuneemesha chakula na kinywaji cha kiroh uliokoe na kila uovu na kulikamilisha katika upendo wako scandinavian airlines iliyo na makao makuu mjini solna
j rf lla ni manispaa nchini uswidi
kuna wakazi mwaka 
karlskrona ni manispaa na mji nchini uswidi
kuna wakazi mwaka 
iko katika kaskazini ya nchi kando la bahari ya baltiki
aliongoza jeshi la kijerumani lililokandamiza vita ya abushiri mwaka 
wissmann alisoma shule ya sekondari mjini erfurt na baadaye akajiunga na jeshi la prussia baadaye katika jeshi la utemi wa mecklenburg ujerumani ya kaskazini
mwaka aliomba likizo akajiunga na safari ya upelelezi wa afrika na kupitia luanda angola alivuka beseni ya mto kongo
alikutana na mfanyabiashara tippu tip akajiunga naye na kuendelea hadi pwani la bahari hindi na novemba alifika saadani
safari hii ilimpatia sifa ya kuwa mzungu wa wanza aliyefaulu kuvuka afrika kutoka magharibi hadi mashariki
baada ya kurudi ujerumani kupitia zanzibar na misri aliajiriwa na mfalme leopold ii wa ubelgiji kwa safari nyingine ya upelelezi katika sehemu za kusini ya beseni ya kongo
kupitia malanje angola alipita kwenye njia ya mto lulua hadi kufikia mto kasai
njiani aliunda ktuo cha kijeshi cha luluaburg kananga
kwa njia ya maboti waliingia katika mto kongo na baada ya siku walifila l opoldville leo kinshasa
baadaye alirudi tena kwa safari nyingine alipeleleza njia nyingine kutoka atlantiki hadi msumbiji kupitia ziwa tanganyika na ziwa nyasa
maafisa wa shirika waliuawa au walipaswa kukimbia na vituo vya bagamoyo na dar es salaam pekee vilifaulu kujitetea kwa msaada wa wanajeshi wa manowari za kijerumani
hapo ilitokea azimo la serikali ya ujerumani kuingilia kati wissmann aliombwa na serikali ya chansella bismarck kuchukua amri juu ya jeshi la kijerumani kwa shabaha ya kukandamiza upinzani wa wenyeji wa pwani
wissmann alipandishwa kuwa kapteni akapewa cheo cha mwakilishi wa kaisari katika afrika ya mashariki
bunge la ujerumani liliambiwa ya kwamba upinzani ulisababishwa na wafanyabiashara ya watumwa likakubali kiasi cha mark milioni kwa vita
wissman aliajiri maafisa na maafande kutoka ujerumani akaelekea afrika
njiani alipumzika misri akawaajiri askari wasudan kutoka jeshi la misri walioachishwa kazi wakati ule kutokana na kupungukiwa kwa jeshi la misri baada ya vita ya mahdi
baadaye askari wazulu waliajiriwa katika msumbiji kama nyongeza
jeshi hili lilijulikana kama wissmanntruppe kikosi cha wissmann
walipewa usaidizi na manowari za kijerumani zilizokaa katika afrika ya mashariki
kwa jumla vita ya wissmann ilikuwa kazi nyepesi kwake maana askari zake walikuwa na silaha za moto kama bunduki za kisasa bombomu na mizinga midogo wakati jeshi la wenyeji ilishika mikuki pinde na gobori tu
mei kikosi cha wissmann kilitwaa boma la abushiri karibu na bagamoyo baadaye miji ya saadani pangani na tanga
mwenzake bwana heri alipaswa kujisalimisha akasamehewa na wissmann
menginevyo wissmann aliua wafungwa wengi kwa kuwashtaki kama waasi dhidi ya wissmann alirudi ujerumani alipoandika kitabu na kuzunga nchi akihotubia mikutano ya kusambaza wazo la kupanusha koloni za ujerumani na kukusanya pesa kwa ajili ya meli iliyokusudiwa kupelekwa ziwa viktoria nyanza
 alisafiri afrika akaipeleka meli kwenda ziwa nyassa kwa sababu upinzani wa wahehe chini ya mkwawa
 aliitwa na serikali kuwa gavana wa pili wa koloni lakini desemba alipaswa kujiuuzulu kutokana na matatizo ya kiafya akawa mtumishi wa wizara ya koloni huko berlin
 alipumzika akaishi austria alipokufa mwaka juni 
baada ya kifo chake alikumbukwa kama shujaa wa ukoloni wa kijerumani na sanamu zake zilisimamishwa katika miji mbalimbali pamoja na dar es salaam mahali ambako sasa iko sanamu ya askari
katika miji zaidi ya barabara zilipewa jina lake
maafisa mbalimbali katika serikali walisikitika jinsi alivyowahi kuwaua waafrika wengi hovyo wakati wa vita ya abushiri na baadaye kwenye safari ya ziwa nyasa
kinyume kuna watu waliosifa jitihada zake za kukomesha biashara ya watumwa katika kongo
baada ya mwaka majadiliano katika nchi ya ujerumani juu ya kasoro zake yalisababisha kubadilishwa jina kwa mitaa mingi iliyoendelea kuwa na jina lake
aliandika vitabu kadhaa vilivyosomwa sana katika nusu ya kwanza ya karne ya kama vile ni aina ya bunduki ya kimsingi ambako risasi pamoja na baruti zinaingizwa pamoja kwenye mdomo wa kasiba ya silaha na risasi inafyatuliwa kwa kupasha moto kwenye shimo upande wa nyuma ya kasiba
moto inawasha baruti na kusababisha mlipuko unaorusha risasi nje ya mdomo wa kasiba
bunduki za kisasa hutumia ramia zinazopelekwa katika kasiba kutoka kando au nyuma
hadi leo kuna aina kadhaa za mizinga zinazojazwa ramia kupitia mdomoni kama gobori
menginevyo gobori siku hizi ni silaha inayotumiwa kwa michezo au kutengenezwa na watu nyumbani kwa uvindaji haramu
kijeshi silaha hizi hazitumiwi tena tangu karne ya kwa sababu matumizi yake ni ya polepole kulingana na bunduki za kisasa
gobori inaweza kupigwa mara kwa dakika si haraka zaidi kama askari ameandaa tayari mizigo midogo ya baruti tayari kwa kila safari ya kupiga
bunduki zinazotumia ramia zinaweza kupiga mara nyingi kwa dakika
kwa jina la mababu wa jangwani wanatajwa wamonaki ambao kuanzia karne iv baada ya konstantino mkuu kuruhusu ukristo katika dola la roma walihama miji na vijiji wakaishi upkweni kwenye majangwa ya misri palestina na syria
kati yao antoni mkuu anahesabiwa kuwa wa kwanza walau ndiye aliyevutia wengi zaidi kufuata mtindo huo wa utawa
mbali ya wanaume abba kulikuwa pia na wanawake amma
lengo lao lilikuwa kuishi kwa juhudi baada ya mwisho wa dhuluma za serikali dhidi ya kanisa
hivyo walishika nafasi ya heshima karibu na wafiadini
misemo yao apoftegmata ilikusanywa taratibu ili kudumisha hekima yao nyofu
william standish knowles amezaliwa juni alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na ryoji noyori na barry sharpless alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
ryoji noyori amezaliwa septemba ni mwanakemia kutoka nchi ya japani
mwaka wa pamoja na william knowles na barry sharpless alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
karl barry sharpless amezaliwa aprili ni mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na william knowles na ryoji noyori alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
anaheshimiwa kama mtakatifu na kanisa katoliki kuanzia miaka baada ya kufa na hasa tangu mwaka 
maisha yake yamesimuliwa na mfuasi wake petro damiani katika kitabu alichokiandika miaka hivi baada ya kifo chake 
yesu mpenzi amani ya moyo wangu hamu isiyosemeka fabriano ni mji mdogo wa mkoa wa marche nchini italia
una wakazi kwenye mita juu ya usawa wa bahari eneo lote ni la kilometa mraba 
ni maarufu duniani kwa sababu ya utengenezaji wa karatasi bora kuanzia karne ya 
karolo lwanga ndiye maarufu zaidi kati ya wafiadini wa uganda waliouawa kwa amri ya kabaka mwanga ii dhuluma za miaka 
pamoja na wenzake anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu
wote pamoja walitangazwa na papa benedikto xv kuwa wenye heri tarehe juni halafu na papa paulo vi kuwa watakatifu tarehe oktoba 
alikuwa mkuu wa wahudumu katika ikulu ya mfalme wa buganda kisha kumuamini yesu kristo na kubatizwa na wamisionari wa afrika wa kardinali charles lavigerie alitetea kwa ushujaa imani hiyo na maadili yanayotokana nayo akiwahimiza mpaka mwisho wenzake kudumu waaminifu hadi kifodini
nchi ya uganda iliwahi kupatwa na dhuluma dhidi ya dini hasa ukristo hususan madhehebu ya anglikana na kanisa katoliki
waliouawa katika mazingira ya namna hiyo wanaitwa wafiadini kwa hiyo wafiadini wa uganda
watakatifu hao wanaonyeshwa katika filamu millions
kati yao wanajulikana na kuheshimiwa duniani kote kwa namna ya pekee wakatoliki waliokuwa wahudumu wa ikulu ya kabaka wa buganda mwanga ii ambao waliuawa kati ya tarehe novemba na tarehe januari kwa sababu ya kumwamini yesu kristo baada ya kuhubiriwa injili na wamisionari wa afrika walioandaliwa na kardinali charles lavigerie
ndio wafiadini wa kwanza wa kusini kwa sahara kuheshimiwa na kanisa katoliki kama watakatifu
katika ibada ya kuwatangaza hao papa paulo vi alitaja pia kwa jumla wafiadini wengine wa dhuluma hiyo waliokuwa wa madhehebu ya anglikana
labda ni wengi zaidi waanglikana waliouawa katika dhuluma hiyo kuanzia yusufu lagamala mark kakumba na noah seruwanga waliokatwakatwa vipandevipande na kuchomwa moto tarehe januari 
waliofuata ni askofu james hannington na wenzake waliouawa tarehe oktoba kabla hawajaingia buganda
mwaka kati ya tarehe mei na juni waliuawa moses mukasa kwa mkuki muddwaguma na elias mbwa kwa kuhasiwa david muwanga tarehe na aina ya kifo chake haijulikani omuwanga kayizzi kibuka mayanja kitogo aina ya kifo chao haijulikani alexander kadako na frederiko kidza kwa kupigwa noah walikaga daniel nakabandwa kiwanuka gizayo mukasa lwa kisiga lwanga mubi wasswa kwabafu kifamunyanja muwanga njigija wote kwa kuchomwa moto robert munyagabyanjo kwa kukatwakatwa vipandevipande na kuchomwa moto
katika dhuluma hiyohiyo aliuawa pia mwislamu mmoja
mwanzoni mwa karne ya vijana wawili tena wa kanisa katoliki walimfia yesu wakatangazwa wenye heri na papa yohane paulo ii mwaka daudi okelo na jildo irwa
mwaka idi amin alimuua askofu mwingine wa anglikana janani luwum
yohane maria muzei mzee ni wa mwisho kuuawa kati ya wafiadini wa uganda wanaoheshimiwa na kanisa katoliki kama watakatifu
mzaliwa wa eneo la kagera katika tanzania ya leo alikuwa mtumishi wa kabaka wa buganda mwanga ii
baada ya kumsadiki yesu kristo na kubatizwa alikiri kwa hiari imani yake mbele ya waziri mkuu wa mfalme na kwa sababu hiyo alikatwa kichwa mengo januari 
mtakatifu kizito namugongo uganda juni ni mmojawapo wa wafiadini wa uganda mdogo kuliko wote
alichomwa moto kwa ajili ya imani yake kwa yesu kristo akiwa na umri wa miaka tu
pamoja na wenzake alitangazwa na papa paulo vi kuwa mtakatifu tarehe oktoba huko roma
fahrenheit kikamilifu vizio vya fahrenheit ni kipimo cha halijoto
skeli ya fahrenheit ilibuniwa na mwanafizikia mjerumani daniel gabriel fahrenheit
ilikuwa skeli ya kupima halijoto iliyotumiwa sana duniani lakini wakati wa karne ya skeli ya selsiasi ilichukua nafasi yake kwa sababu inalingana na vipimo sanifu vya kimataifa
leo hii fahrenheit hutumiwa hasa marekani na nchi chache nyingine kama belize
kwenye skeli ya fahrenheit kiwango cha kuganda kwa maji ni f na kiwango cha kuchemka kwa maji ni f
kwa hiyo kuna vizio kati ya halijoto ya maji kuganda na kuchemka
sifuri ya fahrenheit inalingana na c kwenye skeli ya selsiasi
kurt w thrich amezaliwa oktoba ni mwanakemia kutoka nchi ya uswisi
hasa anajulikana kwa kuchunguza aina fulani ya spektroskopia
mwaka wa pamoja na john fenn na koichi tanaka alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
john bennett fenn amezaliwa juni desemba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na kurt w thrich na koichi tanaka alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
koichi tanaka amezaliwa agosti ni mwanakemia kutoka nchi ya japani
mwaka wa pamoja na kurt w thrich na john fenn alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
mfiadini ni binadamu yeyote aliyeuawa kwa ajili ya imani au maadili ya dini aliyoiamini
baadhi ya wataalamu wanakadiria wakristo waliuawa wengi wao katika karne ya chini ya sera za ukanamungu wa ukomunisti wa urusi na nchi nyingine
kati yao wanaongoza kwa wingi waorthodoksi wakifuatwa na wakatoliki
kwa mfano wake mtu wa namna hiyo aliitwa shahidi kwa kigiriki martyur
stefano ni mfiadini wa kwanza wa kanisa la yesu kristo
habari zake zinapatikana katika kitabu cha matendo ya mitume kuanzia sura ya 
myahudi mwenye kutumia zaidi lugha ya kigiriki ni kati ya wanaume wa kwanza kuwekewa mikono na mitume wa yesu kwa ajili ya huduma
kutokana na juhudi zake alikabiliana na chuki ya wayahudi wenye msimamo mkali
kifodini chake kilitokea yerusalemu labda mwaka bk
katika kufa alimuiga yesu kwa kuwaombea msamaha watesi wake akamkabidhi roho yake
maneno yake ya mwisho yalikuwa haya mdo bwana yesu pokea roho yangu mhusika mkuu wa kifo chake alikuwa farisayo jina lake saulo maarufu zaidi baadaye kwa jina la mtume paulo
anaheshimiwa kama mtakatifu na madhehebu yote ya ukristo yanayokubali hadhi hiyo
kanisa katoliki linaadhimisha sikukuu yake tarehe desemba wakati waorthodoksi wanafanya hivyo tarehe agosti
peter agre amezaliwa januari ni mganga na mwanabiolojia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza protini maalum inayosafirisha maji katika chembe hai
mwaka wa pamoja na roderick mackinnon alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
roderick mackinnon amezaliwa februari ni mwanakemia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza usafirishaji wa molekuli katika chembe hai
mwaka wa pamoja na peter agre alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
aaron ciechanover amezaliwa oktoba ni mwanabiolojia kutoka nchi ya israel
mwaka wa pamoja na avram hershko na irwin rose alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
avram hershko amezaliwa desemba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya israel
mwaka wa pamoja na aaron ciechanover na irwin rose alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
irwin rose amezaliwa julai alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na aaron ciechanover na avram hershko alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
talmud kiebrania talm d mafunzo ni maandiko muhimu katika dini ya uyahudi
ni mkusanyo wa maandiko mbalimbali yaliyopangwa katika sehemu kubwa mbili ambayo ni mishna na gemara
mishna ni sehemu ya kale iliyokusanywa na kuandikwa mnamo karne ya bk ikiwa mkusanyo wa sheria za kimdomo za uyahudi
kwa imani ya kiyahudi sheria hizi zilikuwa sehemu ya torati iliyotolewa na mungu kwa musa kimdomo kule mlima sinai
kufuatana na imani hiyo sheria hizo zilipitishwa kutoka kizazi hata kizazi cha wataalamu
hiyo mishna ina pia maelezo juu ya maana ya tanakh au mkusanyo wa mawazo na mafundisho juu ya biblia ya kiebrania
gemara ni sehemu ya pili ni mkusanyo wa maandiko ya baadaye ambamo wataalamu walijadiliana maswali yaliyotokana na mishna na maswali kutokana na mishna torati na maisha halisi
katika gemara tunaona mawazo mengi yanayopingana kwa sababu wakusanyaji wa talmud walijitahidi kukusanya mapokeo mapana yenye mawazo na mafundisho mbalimbali
kuna matoleo makubwa mawili ya talmud ni talmudi ya babeli na nyingine talmudi ya yerusalemu au ya palestina
talmudi ya babeli ilikusanywa huko irak ambako wayahudi wengi waliishi katika milki ya uajemi talmudi ya palestina ilikusanywa katika nchi ya israeli palestina
zote mbili ni sawa kuhusu mishna lakini kuna tofauti katika gemara
changes ni wimbo wa hip hop ulioimbwa na kutungwa na hayati tupac shakur awali ulirekodiwa wakati yuko na interscope ambapo ilirekodiwa na kufanyiwa remixi kati ya na 
wimbo ulishika nafasi ya nchini norwei na uholanzi na kufikia katika ngazi ya kumi bora kwenye nchi kadhaa
huu ni miongoni mwa nyimbo zake mashuhuri alizotengeneza
ilitolewa baada ya kifo chake katika albamu ya greatest hits wimbo unazungumzia masuala mbalimbali ambayo yalikuwa yakihusiana na athira ya zama za pac hasa ubaguzi wa rangi ukatili wa polisi madawa ya kulevya na fujo za kijambazi
kwa maana nyingine wimbo umechukua sampuli ya kibao cha mwaka wa cha the way it is cha bruce hornsby and the range
rapa mwenzake e ametumia sampuli hii tayari kwenye wimbo wake things ll never change kwa ajili ya albamu yake ya tha hall of game
changes ulipata kuchaguliwa kuwa wimbo bora wa rap kwenye grammy awards ya umebaki kuwa wimbo pekee uliotolewa baada ya msanii kufa na kubaki kwenye kundi hili
moja kati ya mstari kwenye changes awali ulionekana kwenye toleo la i wonder if heaven got ghetto
vilevile kuna remixi ya wimbo maarufu uliochanganywa na kibao cha nelly furtado say it right
lile neno huey ambalo pac analitaja kwenye wimbo two shots in the dark now huey s dead ni huey p
newton mwanzilishi wa black panther party
mnamo mwaka wa changes ilipanda hadi nafasi ya kwanza kwenye chati za jarida la billboard hot ringtones
mnamo mwezi wa desemba vatican wameuweka wimbo wa tupac shakur changes kwenye vatican myspace playlist ambayo ilianzishwa hivi karibuni kwenye uk myspace mpya
wimbo huu ni wa kumi miongoni mwa zile za don giovanni wa mozart na uprising wa muse bendi
unconditional love ni wimbo ulioimbwa na hayati tupac shakur ulitolewa ukiwa kama single ya pili kutoka katika albamu yake ya greatest hits
changes ukiwa wa kwanza changes na unconditional love zote zilitengenezewa video zake
cd ya single ni adimu sana kama jinsi ilivyo kwenye cd nyingine nyingi tu za tupac shakur cd na single za vinyl
haikuwahi kutolewa rasmi kwenye toleo lisilokaguliwa
awali wimbo ulitungwa na pac kwa ajili ya mc hammer ambao wote wawili walikuwa marafiki ili kukuza taswira yake alipoingia mkataba na death row
hata hivyo pac aliishia kuurekodi wimbo mwenyewe kabla hajatoa wimbo kwa mc hammer kuurekodi
robert howard grubbs amezaliwa februari ni mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na richard schrock na yves chauvin alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
richard royce schrock amezaliwa januari ni mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na robert grubbs na yves chauvin alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
yves chauvin amezaliwa oktoba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya ufaransa
hasa anajulikana kwa kuchunguza hali na sifa za olefini
mwaka wa pamoja na robert grubbs na richard schrock alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
urekebisho ni juhudi za makusudi za kuweka mambo sawa katika jambo fulani kama vile siasa sheria ugawaji wa ardhi dini utawa
msalaba ni ishara inayotokana na mistari miwili kukutana katikati yake
hiyo ni mojawapo kati ya ishara ya zamani zaidi katika sanaa utamaduni na dini hasa ukristo unaoheshimu kama ukumbusho wa kifodini cha mwanzilishi wake yesu kristo aliyekufa kwa njia ya usulubisho
lakini alama ya msalaba au za kufanana na msalaba zinapatikana pia katika tamaduni mbalimbali tangu kale bila uhusiano wowote na ukristo
misalaba iliyotumiwa kwa adhabu ya mauti iliweza kuwa na maumbo mbalimbali hata kuwa ubao mmoja tu bila mikono ya kando
bettendorf ni mji wa marekani katika jimbo la iowa
cedar falls ni mji wa marekani katika jimbo la iowa
kalmar ni mji nchini uswidi
kuna wakazi mwaka 
katika karne ya kati ilikuwa mji uliostawi kutokana na biashara kwenye bahari baltiki
kalmar ilishirikiana na shirikisho la kibiashara la hanse
maonyesho ya mavazi ni tamasha la kuvaa linaloandaliwa na wabunifu wa mavazi ili kuonesha mitindo yao mipya ijayo ya mavazi
katika kuonesha mfano wa mavazi wanamitindo wanatembea kwenye jukwaa huku wakionesha mavazi yaliyobuniwa na mbunifu
gotland ni kisiwa manispaa na jimbo nchini uswidi
ni kisiwa kikubwa cha kwanza nchini uswidi na pia ni kisiwa kikubwa cha bahari ya baltiki
kigeorgia jina la wenyewe kartuli ena ni lugha rasmi nchini georgia inazungumzwa na takriban watu milioni 
ni moja kati ya lugha za kaukazi ya kusini ina alfabeti yake ya pekee yenye herufi pamoja na nyingine zisizotumika sana
lugha ni ya kale imepokea maneno mengi kutoka kigiriki kilatini kiajemi kiarabu kirusi kituruki na kiingereza
ilianza kuandikwa baada ya wageorgia kupokea ukristo katika karne ya bk
nje ya nchi ya georgia lugha hii au lahaja za karibu zajadiliwa katika nchi jirani za kaukazi urusi uturuki na israeli walipohamia wayhudi wageorgia wengi
majina mengi ya kigeorgia yanaishia kwa dze mwana georgia ya magharibi au shvili mtoto georgia ya mashariki
mifano mashuhuri ya watu wanaojulikana kimataifa ni josef stalin dikteta wa umoja wa kisovyeti hadi na eduard shevardnadze waziri wa mambo ya nje wa mwisho wa umoja wa kisovyeti na raisi wa georgia hadi 
kigeorgia ina maneno mengi yanayoanza kwa konsonanti mbili tatu au zaidi kwa mfano grand ayatollah seyed reza hosseini nassab amezaliwa novemba ni kiongozi washia ambaye anaishi katika canada
yeye alikuwa rais na imam wa uislamu zentrum hamburg imam ali moschee hamburg ujerumani
tangu mwaka aliwahi kuwa rais wa shirikisho la washia uislamu ahlul bayt bunge katika canada na imam wa imam mahdi islamic centre ya toronto
hosseini nassab ameandika machapisho zaidi ya kuhusu teolojia ya kiislamu washia falsafa na mantiki
ukanoni ni mtindo wa maisha ya kitawa katika kanisa katoliki uliokusudiwa hasa kwa mapadri wa parokia za mjini
ili kuboresha maisha ya mapadri wanajimbo toka zamani ulisisitizwa uundaji wa jumuia kati yao ambamo wasali na kufanya utume kwa pamoja
hasa kuanzia karne xi wengi walifanya hivyo kwenye makanisa makubwa kama mtindo mpya wa kitawa unaosisitiza liturujia ya fahari pamoja na uchungaji
inavyoweza kueleweka hao walifuata kanuni ya agostino wa hippo na kuitwa wakanoni
maarufu zaidi katika yao ni norbert mwanzilishi wa wapremontree
leo mtindo huo unaendelea katika mashirika mbalimbali ambayo lakini hayana watu wengi kama aina nyingine za utawa
mashirika ya ombaomba ni aina za utawa zinazosisitiza ufukara na utume kando ya wajibu mkuu wa sala
pia hija na vita vya msalaba vilifanya wengi wajionee nchi ya yesu na hivyo kuvutiwa upya na maisha yake
ndiyo sababu walistawisha mifumo mbalimbali ya kiinjili na kulenga maisha ya kanisa la mwanzoni
ulikuwa wakati wa utajiri kuzidi hata kufanya watu kadhaa waukinai
dominiko guzman akiwa padri aliguswa na uenezi wa uzushi akajitahidi kutatua tatizo hilo
ili akubaliwe na watu wote kama mhubiri halisi wa injili alishika ufukara wa yesu na mitume wake kwenda wawiliwawili kwa miguu bila ya kuchukua chochote kwa safari
hivyo aliliandalia kanisa kundi la watu wanaofanya kazi ya kuhubiri ambayo awali ilikuwa maalumu ya maaskofu
kwa lengo hilo utawa wake ulipunguza miundo ya kimonaki na urefu wa liturujia ili kuacha nafasi ya kusoma na kusali zaidi mmojammoja hivyo ndugu wahubiri watajipatia ukweli ambao wawashirikishe wengine kwa kuhubiri na kufundisha
ndio utume unaolingana zaidi na maisha ya sala na kusoma
hata kuliko yeye rafiki yake fransisko wa asizi alishikwa na hamu ya kulingana na yesu kwa kufuata nyayo zake inavyofundishwa na injili
alifanya vilevile kazi ya kuhubiri lakini bila ya kuzingatia elimu wala kubishana na wazushi bali kwa kuelekeza njia ya toba kwanza kwa matendo halafu kwa maneno machache na manyofu
kwa ajili ya yesu alijinyima hata upweke alioupendelea akawakaribia watu hasa wale wadogo zaidi
wafuasi wake hawakujifunga kuishi daima mahali fulani na watu walewale bali walifungamana na jamaa ya kimataifa ambayo mkuu wake aweze kuwatuma popote
hivyo iliwabidi wawe tayari kukabili mazingira yoyote na kushirikiana na ndugu mbalimbali
tena udugu haukuishia shirikani bali ulitakiwa kuenea kwa watu na viumbe vyote
kutokana na upya wa mtindo huo wa maisha hata miundo yake ilipaswa kuwa mipya iweze kudumisha umoja wao
ufransisko ulilingana kikamilifu na madai ya urekebisho ya walei pia uliwapendeza viongozi wa kanisa walioona ulivyowarudishia utiifu wa waamini hivyo ulienea kasi ajabu hata kati ya wanawake na watu wa ndoa
watawa wa kike hawakuweza kufuata mtindo uleule waliishi kimonaki lakini kwa kuzingatia ufukara na udugu wa kifransisko na kwa kuombea utume wa hao ndugu wadogo
klara wa asizi mche mdogo wa fransisko ndiye mwanamke wa kwanza kutunga kanuni ya kitawa
tapo hilo ni maarufu kwa marekebisho yaliyofuatana hadi leo kuhusu ufukara
tangu karne xii wanawake wengine pia walichangia sana ustawi wa utawa wa maisha ya kiroho na wa kanisa kwa jumla hata kwa maandishi yao
kati yao katerina wa siena wa utawa wa tatu wa mt
waaugustino ni hasa watawa wanaofuata kanuni ya agostino wa hippo
kwa kilatini shirika lao linaitwa ordo fratrum sancti augustini
tangu muda mrefu linahesabiwa kati ya mashirika ya ombaomba
katika karne xii zilikuwepo jumuia nyingi zilizofuata kanuni hiyo
katikati ya karne xiii kwa juhudi za kardinali riccardo annibaldi ulianza mchakato wa kuziunganisha
tarehe desemba papa inosenti iv alitoa hati incumbit nobis ili kuhimiza mchakato huo hata machi shirika likaanzishwa
baadhi ya waaugustino katika karne zilizofuata walifanya juhudi za urekebisho na kuanzisha matawi mapya
kati ya nchi ambako shirika linaishi kuna kenya na tanzania
mashirika ya kilimwengu ni mashirika yaliyokubaliwa na viongozi wa kanisa katoliki kwa waamini wenye daraja takatifu au la wanaojisikia wito wa kushika mashauri ya kiinjili kama watawa lakini si lazima kwa kuishi kijumuia
tangu mwanzo wa kanisa kulikuwa na wakristo walioshika maisha ya useja na pengine walianzisha jumuia
kufuatana na mifano ya yesu kristo na bikira maria agano jipya linatoa habari za wanaume na wanawake waliojinyima ndoa kwa ajili ya ufalme wa mungu kama vile mabinti wanne wa filipo waliokuwa mabikira na manabii mdo
hasa mtume paulo aliwahimiza wakristo wowote wanaoweza wafanye hivyo kama alivyofanya mwenyewe kwa kufuata shauri la bwana taz
mababu wa kanisa kuanzia karne waliandika juu ya wanaume waseja wanaozungukazunguka ili kuhubiri na juu ya mabikira ambao utakatifu wao unaonyesha ukristo ulivyo bora kuliko ulimwengu wa anasa unaoliudhi kanisa
nje ya dola la kirumi mesopotamia na persia useja ulitazamwa kama agano na kristo la kuwafaa wote
polepole mabikira walianza kuorodheshwa na kukubaliwa na askofu na kukusanywa katika jumuia
ilitokea vilevile kwa wanaume wa toba walioanzisha miundo kamili kuliko juhudi za nyumbani mwao wakishika ufukara fulani wa hiari mafungo kujinyima vyakula mbalimbali kukesha usiku kuimba zaburi na kusali kwa moyo
karne xx ngumu kwa kanisa na kwa dunia yote ilileta mang amuzi mapya hasa katika maisha ya ulimwenguni
kwa mara nyingine walei walichangia sana hali mpya ndani ya kanisa katoliki ya kuthamini na kushughulikia mambo ya kidunia
katika juhudi za kuratibu nyanja zote za maisha ya binadamu baadhi walijisikia haja ya kuwekwa wakfu bila ya kujitenga na maisha ya kawaida
polepole kanisa likafikia uamuzi wa kuwakubalia mashirika ya kilimwengu ambayo waamini wanawekwa wakfu wawe chumvi mwanga na chachu kati ya watu
hivyo wanajitahidi kuwa na moyo wa kujikana na bidii ya kitume kama watawa lakini pia utaalamu wa kisasa na urahisi wa kupenya mazingira yoyote kama walei
idadi ya wanashirika inazidi kupungua hasa kutokana na hali ya italia iliyokuwa inaongoza duniani kwa wingi wa miito
umwilisho ni neno la teolojia linalotumika kulitaja fumbo la imani ya ukristo la kwamba mwana wa mungu alijifanya binadamu kweli kwa kutwaa roho na hata mwili
mkazo juu ya mwili unatokana na dibaji ya injili ya yohane inayosisitiza ajabu la tukio hilo ikisema neno akawa mwili akakaa kwetu 
kwa msingi huo kanuni ya imani ya nisea konstantinopoli inafundisha kukiri alishuka toka mbinguni kwa ajili yetu sisi wanadamu na kwa ajili ya wokovu wetu akapata mwili kwa uwezo wa roho mtakatifu kwake yeye bikira maria akawa mwanadamu
umwilisho ulifanyika pale ambapo maria alikubali wito wa mungu kwake alivyoletewa na malaika gabrieli huko nazareti lk 
jina ni ya kiswidi maana yake ni rn tai sk ld ngao vik hori
klaip da kijerumani memel ni mji nchini lituanya
hii ni orodha ya miji nchini ya vietnam th nh ph tr c thu c trung ng
hii ni orodha ya miji mikuu ya mkoa ya vietnam th nh ph tr c thu c t nh
kima ni wanyama wa kabila cercopithecini katika familia cercopithecidae
spishi za jenasi chlorocebus huitwa ngedere au tumbili kwa kawaida
wanatokea afrika chini ya sahara lakini spishi kadhaa zimewasilishwa katika sehemu nyingine za dunia
roger david kornberg amezaliwa aprili ni mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
tena yeye ni mwana wa arthur kornberg mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia mwaka wa 
gerhard ertl amezaliwa oktoba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
osamu shimomura amezaliwa agosti alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya japani
mwaka wa pamoja na roger tsien na martin chalfie alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
roger yonchien tsien amezaliwa februari ni mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na osamu shimomura na martin chalfie alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
martin chalfie amezaliwa januari ni mwanakemia kutoka nchini marekani
mwaka wa pamoja na osamu shimomura na roger tsien alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya kemia
baby don t cry keep ya head up ii ni single ya tupac shakur iliyotolewa baada ya kufa kwake
ndani yake ameimba na kundi zima la outlawz na inatoka katika albamu ya still rise
wimbo unamshirikisha msanii kama vile h
mean na young noble na baadhi ya sauti kutoka kwa heavynn erika na tiana wa bendi ya pop ya h
ulikuwa wimbo pekee kutoka katika albamu kuwa na na muziki wa video
wimbo ulifikia kwenye chati za billboard hot 
kuna fununu za kwamba toleo halisi la wimbo huu lina biti sawa kabisa na keep ya head up
mtaguso wa trento uliofanyika kwa kwikwi kuanzia mwaka hadi unahesabiwa na kanisa katoliki kuwa mtaguso mkuu wa 
miaka hiyo maaskofu wa kanisa katoliki walikutana trento italia kaskazini wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya kanisa wakachukua hatua za kuimarisha imani na kuondoa matatizo
huo mtaguso ulioitishwa kizazi kimoja baada ya matengenezo ya martin luther ulianza kabla ya vita vya schmalkald ukamalizika baada ya amani ya augsburg 
mwishoni mwa kikao cha tatu ilionekana wazi kuwa umoja wa kanisa la magharibi umekwisha
mtaguso huo uliochukua muda mrefu kuliko yote ya historia ulieneza urekebisho wa kanisa na kuchukua msimamo kuhusu mafundisho ya waprotestanti waliojitokeza katika hiyo karne ya 
mtu wa kwanza kulilia mtaguso ambao uamue kati yake na papa alikuwa martin luther huko ujerumani ombi lake liliungwa mkono na wengi pamoja na kaisari karolo aliyeuona kuwa njia ya kurekebisha kanisa lakini pia ya kujiimarisha kimamlaka
ndiyo sababu kuu iliyomfanya papa klementi vii aliyesimama upande wa ufaransa kukataa kabisa kuuitisha
wazo hilo lilipata nguvu tena chini ya mwandamizi wake papa paulo iii ambaye mwaka aliitia kwanza mantova halafu vicenza maaskofu na maabati wote pamoja na wafalme wadogo wengi wa dola takatifu la kiroma ujerumani
baada ya juhudi mbalimbali kushindikana mwaka uamuzi ulifikiwa wa kuitisha mtaguso huko trento kwa sababu ni mji wa italia lakini ulikuwa ndani ya mipaka ya dola hilo
hatimaye novemba papa aliweza kutoa hati ya kuitisha mtaguso inayoitwa laetare jerusalem
hati hiyo iliupatia mtaguso kazi tatu kuponya utengano katika mafundisho kurekebisha kanisa na kurudisha amani kati ya watawala ili kujihami dhidi ya uvamizi wa waturuki waislamu
mtaguso ulifunguliwa rasmi tarehe desemba katika kanisa kuu la mt
mwanzoni mtaguso ulikuwa na maaskofu wachache karibu wote kutoka italia ukatawaliwa na wajumbe wa papa
kati ya makardinali wapya contarini sadoleto carafa fisher na huyo pole wengi walipenda urekebisho
zilijadiliwa na kupitishwa hasa dogma dhidi ya mafundisho ya waprotestanti kama vile kuhusu utakaso na wokovu
pamoja na kupitisha tafsiri rasmi ya biblia katika kilatini iliyo maarufu kwa jina la vulgata kati ya maamuzi muhimu zaidi upo ule wa kudai maaskofu waishi katika majimbo yao ili kufanya uchungaji uliowapasa
baada ya mtaguso kuhamishiwa bologna papa paulo iii aliusimamisha mnamo septemba 
papa julius iii aliuitisha tena kuanzia tarehe mei na zikatolewa hati juu ya sakramenti za ekaristi kitubio na mpako wa wagonjwa
polepole waliohudhuria waliongozeka wakiwemo waprotestanti wengi pia wakidai wanateolojia wao wawe na haki ya kupiga kura na hati zilizokwishatolewa zifutwe
ndipo ilipoonekana wazi kwamba tofauti katika imani ni kubwa mno
majeshi ya kiprotestanti yalipokaribia trento papa alikubali kusimamisha tena mtaguso tarehe aprili 
sehemu ya mwisho ya mtaguso baada ya kuitishwa ilichelewa kuanza hadi tarehe januari tena ilikabili matatizo mengi lakini iliokolewa na kutawaliwana askofu wa milano karolo borromeo mpwa wa papa pius iv aliyemalizia haraka mtaguso wakiwemo wajumbe 
katika sehemu hiyo yalitolewa mafundisho rasmi kuhusu misa daraja takatifu na ndoa toharani sala kwa watakatifu heshima kwa masalia na rehema
pia kanisa la roma lilikubaliwa kama mama na mwalimu wa makanisa yote
maaskofu wote walitakiwa kuahidi utiifu kwa papa ambaye peke yake ana haki ya kuitisha mtaguso mkuu
halafu ikatolewa katekisimu ya trento na orodha ya vitabu vilivyokatazwa index librorum prohibitorum
mtaguso wenyewe uliamua kila kikao kitoe hati moja ya kidogma ili kufafanua rasmi imani ya kanisa na nyingine ya kisheria ili kufanikisha urekebisho
kwa kiasi kikubwa mtaguso huo ulisababishwa na haja ya kuitikia matengenezo ya kiprotestanti lakini haukuhukumu watu wala jumuia maalumu ila mafundisho yao
hata hivyo kwa kawaida haukueleza imani kwa upana wote bali zilitetea mafundisho yaliyokanushwa na waprotestanti zikisisitiza zaidi tofauti zilizokuwepo
a msingi wa imani ni biblia pamoja na mapokeo ya kanisa
b kanisa peke yake lina mamlaka ya kueleza maana ya biblia mkristo asijisomee bila mwongozo wa kanisa
c toleo la biblia linalofaa zaidi ni lile linalotolewa na kanisa katoliki katika lugha ya kilatini lililoitwa vulgata pamoja na vitabu vya deuterokanoni vilivyotengwa na luther
d juu ya kuhesabiwa haki jinsi ya kupata wokovu ni kwamba mwanadamu hakubaliwi kwa sababu ya matendo yake mema bali kwa neema ya mungu lakini lazima ashiriki katika kupokea na kutumia neema hiyo
kwa kuwa dogma zilizotangazwa zililenga hasa kupinga uprotestanti kama uzushi katika mambo kadhaa zilichangia mazingira ya kubishana yaliyofanya ukatoliki uonekane kama kinyume kabisa cha uprotestanti
katika kufanya hivyo mtaguso ulilingana na maandishi mengi ya kilutheri yaliyosisitiza tofauti na ukatoliki
hali hiyo iliendelea hadi mtaguso ii wa vatikano 
mtaguso wa trento uliagiza pia marekebisho ya kichungaji ukihamasisha utangazaji bora zaidi wa neno la mungu kupitia uanzishaji wa seminari kwa malezi ya mapadri wote wawe na elimu kwa kufuata masomo huko na kwa kufuata utaratibu wa kusoma biblia kila siku na kupitia hotuba za lazima katika misa za dominika na sikukuu nyingine
maaskofu na maparoko walidaiwa kuishi katika majimbo na parokia zao
ili kushirikisha vizuri zaidi imani mtaguso ulipongeza juhudi zilizoanza wakati huo za kuandika katekisimu kama ile ya petro kanisi ukaagiza itungwe moja kwa kanisa lote pamoja na vitabu vipya vya liturujia
mtaguso ulifuta maovu mbalimbali kampeni za kuuza vyeti vya rehema malipo ya maaskofu kwa papa ili awathibitishie cheo askofu kuwa na majimbo zaidi ya moja kama ilivyofanyika zamani kwa sababu ya mapato pamoja na kuongeza mamlaka ya maaskofu hao walipewa kazi ya kufanya ziara hata katika parokia na shughuli za kichungaji za wale ambao awali hawakuwa chini yao
ulipanga zifanyike sinodi za kikanda na za kijimbo
kwa jumla mtaguso wa trento ulishindwa kuwavuta waprotestanti warudi lakini uliendeleza urekebisho wa kanisa katoliki
maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 
katika nchi zilizobaki chini ya roma kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali
mtaguso wa yerusalemu au mtaguso wa mitume ni jina linalotumika kwa mkutano uliofanyika mwaka ili kuondoa tofauti za misimamo kati ya wakristo kuhusu wajibu wa kutekeleza torati kwa waliotokea upagani
ni kwamba mtume paulo na mtume barnaba waliporudi antiokia kutoka safari yao ya kwanza ya kimisionari walipaswa kupambana na wakristo wa kiyahudi kuhusu uwezekano wa mataifa kuokoka pasipo kutahiriwa
hatimaye suala likapelekwa yerusalemu kwa kanisa mama
baada ya majadiliano marefu mtume petro akatoa neno la mwisho kwamba wapagani wanaomuamini yesu kristo wasitwishwe mzigo usiobebeka wa kufuata sheria za kiyahudi mdo 
katika gal paulo pia ametuachia kumbukumbu ya mtaguso huo akisisitiza kuwa mitume waliokuwepo yakobo mdogo petro na yohane walitambua rasmi karama ya kimisionari ya kwake na ya barnaba na uhalali wake wakiwaomba tu wachangishe pesa kati ya wakristo wa mbali kwa ajili ya wenzao wa yerusalemu wenye hali ngumu
cuernavaca kwa kinahuatl cuauhn huac k aw na wak ni mji mkuu na mji mkubwa katika jimbo la morelos
jina la cuernavaca ni ya kinahuatl maana yake ni mahala karibu na miti
 machi ni mwimbaji mtunzi wa nyimbo na mpigaji piano kutoka nchini marekani ambaye mara nyingi humwita kama malkia wa soul
ingawa anatamba sana kwa rekodi za muziki wa soul franklin pia yupo kwenye jazz rock blues pop r b na gospel
mnamo mwaka wa gazeti la muziki la kimarekani rolling stone limempa nafasi ya kwenye orodha yake ya waimbaji bora wa karne
agnetha f ltskog amezaliwa na jina la agneta se f ltskog ni mwimbaji wa muziki wa pop mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji wa rekodi kutoka nchini sweden
anafahamika sana kwa kuwa mmoja kati wa wanachama wa kundi la muziki la kiswidi abba
hii ni orodha ya wizara za serikali ya tanzania wakati wa serikali ya awamu wa nne hadi 
baada ya uchaguzi mkuu rais mpya john magufuli alipunguza idadi ya witzara kwa kuunganisha wizara kadhaa
wizara ya afya na ustawi wa jamii kiingereza ministry of health and social welfare kifupi moh ni wizara ya serikali nchini tanzania
ni jina la kata ya wilaya ya kisarawe katika mkoa wa pwani tanzania
wizara ya ardhi kiingereza ministry of lands housing and human settlements development kifupi ardhi ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya elimu na mafunzo ya ufundi kiingereza ministry of education and vocational training kifupi moe ni wizara ya serikali nchini tanzania
nchi ya tanzania haitumii sana mfumo wa shule za ufundi kumbe zinahitajika ili kuwe na maendeleo kama mataifa mengine
wizara ya fedha na uchumi kiingereza ministry of finance and economic affairs kifupi mof ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya habari utamudini na michezo kiingereza ministry of information culture and sports kifupi hum ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya kilimo chakula na ushirika kiingereza ministry of agriculture food and cooperatives kifupi kilimo ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya maendeleo ya jamii jinsia na watoto kiingereza ministry of community development gender and children kifupi mcdgc ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya maji na umwagliaji kiingereza ministry of water and irrigation kifupi maji ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya maji na umwagiliaji ipo chini ya amos g
makala ambaye ni mbunge wa mvomero aliyeteuliwa na rais mwaka 
wizara ya maliasili na utalii kiingereza ministry of natural resources and tourism kifupi mnrt ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya mambo ya ndani kiingereza ministry of home affairs kifupi moha ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya mambo ya nje na ushirikiano wa kimataifa wizara ya mambo ya nje na ushirikiano wa kimataifa kiingereza ministry of foreign affairs and international cooperation kifupi mfaic ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya mawasailiano sayansi na teknolojia kiingereza ministry of science information and technology kifupi costech ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya mifugo na uvuvi kiingereza ministry of livestock development and fisheries ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya miundombinu kiingereza ministry of infrastructure development ni wizara ya serikali nchini tanzania
kazi yake ni kupanga na kusimami maendeleo ya miundombinu nchini
wizara ya nishati na madini kiingereza ministry of energy and minerals kifupi mem ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya sheria na katiba kiingereza ministry of justice and constitutional affairs ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya ushirikiano wa afrika ya mashariki kiingereza ministry of east african cooperation kifupi meac ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya viwanda biashara na masoko kiingereza ministry of industry trade and marketing kifupi mitm ni wizara ya serikali nchini tanzania
serikali ya tanzania inatakiwa kuongeza viwanda ili watu wapate ajira kama mataifa mengine
tunatakiwa tuuweke ulinzi mbugani kwani kuna majangili wanaoua ovyo wanyama kama vile tembo kifaru wanyama hao wanaweza kutusaidia katika kuinua pato la taifa kupitia utalii
puebla jina rasmi heroica puebla de zaragoza pia angel polis ni mji mkuu ma mji mkubwa jimboni puebla
puebla ni mji wa kwanza ulianzishwa na wahispania mwaka 
bascharage ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
bertrange ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
bettembourg ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
diekirch ni mji wa luxemburg katika wilaya ya diekirch
differdange ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
dudelange ni mji wa luxemburg katika wilaya ya grevenmacher
esch sur alzette ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
ettelbruck ni mji wa luxemburg katika wilaya ya diekirch
hesperange ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
junglinster ni mji wa luxemburg katika wilaya ya grevenmacher
kayl ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
mamer ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
mersch ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
mondercange ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
p tange ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
sanem ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
schifflange ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
strassen ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
walferdange ni mji wa luxemburg katika wilaya ya luxembourg
butterflies ni wimbo wa msanii wa rekodi za muziki michael jackson
wimbo umetungwa na marsha ambrosius na mtayarishaji andre harris
wimbo hasa ulitungwa kunako mwaka wa wakati huo ambrosius yupo shule
toleo halisi la wimbo huu linaweza kupatikana kwenye toleo la uk la floetry floetic na kuonekana tena toleo lilelile kwenye albamu ya jackson ya mwaka wa 
imeuza nakala milioni 
 kwa hesabu ya dunia nzima na kushika nafasi ya arobaini nne nchini marekani hasa kwenye chati za r b
anthology ilikuwa kompilesheni ya vibao vikali vya motown vya pop na r b vya mwimbaji michael jackson ikiwa na vibao adimu vya kundi zima la the jackson ikiwa sambamba kabisa na maujanja ambayo hayakutolewa mwaka wa 
kiasili albamu ilitolewa nchini marekani mnamo tar
spice girls ni kundi maarufu la muziki wa pop kutoka nchini uingereza
moja kati ya vibao vyao vikali ni pamoja na wannabe spice up your life na stop
kundi zima linaundwa na mwanachama kama victoria beckham posh spice melanie brown scary spice emma bunton baby spice melanie chisholm sporty spice na geri halliwell ginger spice
kundi limetoa albamu tatu spice mnamo mwaka wa spice world mnamo mwaka wa na forever mnamo mwaka wa 
the spice girls pia wamecheza kwenye filamu ya spiceworld the movie ambayo ilitolewa mnamo mwezi wa desemba katika mwaka wa 
wasichana hao watano walikuja kuungana tena hapo mnamo mwaka wa na kutangaza kwamba wafanya ambayo imeanza mwezi wa desemba
hii ni orodha kamili ya matoleo rasmi ya albamu za spice girls kundi la muziki wa pop la kiingereza
kundi la spice girls wametoa albamu tatu moja ni kompilesheni albamu single kumi na tatu na miziki ya video kadhaa
wannabe ni wimbo wa kundi la muziki wa pop la kiingereza la spice girls
ulitolewa ukiwa kama single ya kwanza na unafikirika kama ndiyo wimbo ambao ndiyo alama yao
wimbo huu umetungwa na spice girls wenyewe richard stannard na matt rowe kwa ajili ya albamu yao ya kwanza ya spice
 ni kipindi kilichoshinda tuzo ya emmy na golden globe kikiwa kama kipindi bora cha mfululizo wa televisheni cha kimarekani
kipindi hurushwa na televisheni ya fox network ya nchini marekani na kuonyeshwa pia dunia nzima
novemba ikianza na vipengele kumi na tatu tu
misimu yote sita ya mwanzo ilikuwa ikifanya kazi katika kitengo chao kuzuia ugaida cha los angeles counter terrorist unit ctu
bauer mara kadhaa huwa mapambanoni kwa ajili ya kitengo cha kuzuia ugaidi ambao hufanya kazi ya kujaribu kuzuia ugadi katika taifa
kipindi pia huonyesha matendo ya makachero wengine
misimu sita ya mwanzo yote ilikuwa ikifanyika mjini los angeles na sehemu za karibuni ambazo zote ni za kizushi mjini california ingawa kuna baadhi ya sehemu zingine zilikuwa zikitumika vilevile
msimui wa saba pekee ndiyo ulifanyanyika mjini washington d
c msimu wa nane utakuwa new york city na ctu inarudishwa tena lakini itakuwa ctu new york
hutoa zawadi kwa ajili sekta mbalimbali ya soko la televisheni ikiwemo na vipindi vya burudani habari na makala ya tv na vipindi vya michezo
kwa maana hiyo zawadi hutolewa katika kila baadhi ya maeneo ambapo sherehe hizi hufanyika kila ifikapo baada ya mwaka
golden globe awards au tuzo za golden globe ni tuzo ambazo hutolewa kila mwaka na hollywood foreign press association hfpa kwa kutambulisha kazi zilizofanya vizuri katika kipindi cha mwaka mzima hasa katika suala zima la burudani yaani nchini marekani na nchi zingine za kigeni na kuchukua mawazo zaidi ya watu hasa katika kuelezea kipi kilifanywa vizuri katika filamu na vipindi vya televisheni
kipindi hiki hutaka kufanana kabisa na kile cha academy awards
grammy awards au tuzo za grammy awali iliitwa gramophone awards au grammys hutolewa kila mwaka na national academy of recording arts and sciences ya nchini marekani kwa ajili ya kazi zilizopata mafanikio makubwa katika soko la muziki
sherehe hizi za ugawaji wa tuzo hushirikisha wasanii mashuhuri na wale machipukizi na baadhi ya tuzo zao huwa maarufu na huonyeshwa katika matelevisheni mengi nchi nzima
makundi makuu ya au jamii kuu za aina ya muziki ni nne
trabzon kiarmenia trapezounta ni mji uliopo katika eneo la pwani ya bahari nyeusi kaskazini mashariki mwa nchi ya uturuki
mji wa trabzon ni mji wa kihistoria wa barabara ya hariri na kuufanya uwe mji wa kidini lugha na utamaduni uliodumu kwa makarne na ndiyo njia kuu ya kuelekea nchini iran kwa upande wa kusini mashariki urusi na ukaukazi kwa upande wa kaskazini mashariki mwa nchi
wafanyabiashara wa kiveneti na kiwgenoa hulipa uzuru wa mjini hapa na kuweza kuuza bidhaa zao kama vile hariri lainin na vivalo
tunceli kizazaki na kikurdi dersim ni jina la kutaja mji mkuu wa mkoa wa tunceli huko nchini uturuki
mji wa tunceli una wakazi takriban sensa ya mwaka na idadi kubwa ya wakazi wa mjini hapa san sana ni wazaza na wakurdi
 anliurfa mara nyingi hujulikana kwa jina lake la kifupi kama urfa katika lugha za kila siku zamani ulikuwa ukitajwa kama edessa au kwa kiaramaiki riha au urh y au kwa kiarmenia urhai kiarabu al raha ni mji wenye wakazi takriban makadirio ya mwaka wa wa mjini kusini mashariki mwa nchi ya uturuki na ndiyo mji mkuu wa mkoa wa anliurfa
mji upo kilomita themanini kutoka upande wa mashariki mwa mto euphrates
hali ya hewa ya mjini hapa ni ya joto mno kiangazi kikavu na baridi kiasi
iii mtambo wa kuchajia simu ambao umekuwa ni kichocheo cha kuongeza kipato kwa wajasiriamali wa nishati mbadala vijijini mtambo idadi kubwa ya wakazi wa mjini hapa ni wa wakurdi wakati maeneo mengine ya kanda kuna mchanganyiko wa waarabu na waturuki na idadi ndogo kabisa ya wazaza yezid warmenia na wayahudi
u ak inatamkwa ushak ni mji uliopo ndani ya ukanda wa aegean nchini uturuki
mji una wakazi takriban sensa ya mwaka wa na ndiyo mji mkuu wa mkoa wa u ak
van kiarmenia kikurdi wan kutoka kiarmenia van kijiji makazi ni mji ulipo mjini mashariki mwa nchi ya uturuki
huu ndiyo mji mkuu wa mkoa wa van na upo upande wa mashariki mwa pwani ya ziwa van
mji una idadi ya wakazi wapatao ilikuwa hiyo kwa mwaka wa 
yalova ni mji uliopo kaskazini magharibi mwa nchi ya uturuki
mji huu wa yalova una wakazi takriban wakati idadi ya wakazi wa mkoa wa yalova imekadiriwa kuwa ni 
yozgat pia yuzgat au yuzgad kiarmenia zamani uliitwa bozok ni mji uliopo nchini uturuki
pia huu ndiyo mji mkuu wa mkoa wa yozgat katika kanda ya anatolia ya kati nchini uturuki
zonguldak ni mji na ndiyo mji mkuu wa mkoa wa zonguldak katika kanda ya bahari nyeusi nchini uturuki
idadi ya wakazi wanaoishi mjini hapa ni ambayo ilihesabiwa mnamo mwaka wa 
bandari muhimu ya bahari nyeusi na ni maarufu kwa ajili ya migodi ya koli
manchester ni mji uliopo kaskazini magharibi mwa nchi ya uingereza
mji unajulikana kama mji mkuu wa kaskazini ya uingereza
manchester una kilabu mbili za mpira ambazo zinajulikana sana manchester united na manchester city
mkoa huu unapakana na mikoa mingine kama vile konya kwa upande wa magharibi na kusini yake ni de kwa upande wa kusini mashariki nev ehir kwa upande mashariki na kir ehir kwa upande wa kaskazini
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
mkoa wa aksaray umegawanyika katika wilaya wilaya kuu imekoozeshwa atlanta hawks ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini atlanta georgia
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na mike bibby
boston celtics ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini boston massachusetts
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na kevin garnett
charlotte hornets ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini charlotte north carolina
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na tyson chandler
chicago bulls ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini chicago illinois
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na derrick rose
cleveland cavaliers ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini cleveland ohio
wanachezea katika chama cha mpira wa kikapu nchini marekani
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na lebron james
dallas mavericks ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini dallas texas
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na dirk nowitzki
denver nuggets ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini denver colorado
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na chauncey billups
detroit pistons ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini detroit michigan
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na allan iverson
golden state warriors ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini oakland california
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na corey maggette
houston rockets ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini houston texas
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na yao ming
indiana pacers ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini indianapolis indiana
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na mike dunleavy
los angeles clippers ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini los angeles california
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na blake griffin
los angeles lakers ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini los angeles california
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na kobe bryant
memphis grizzlies ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini memphis tennessee
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na hasheem thabeet
miami heat ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini miami florida
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na dwayne wade
milwaukee bucks ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini milwaukee wisconsin
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na michael redd
minnesota timberwolves ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini minneapolis minnesota
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na al jefferson
brooklyn nets ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini new york city
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na tony battie
new orleans pelicans ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini new orleans louisiana
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na chris paul
new york knicks ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini new york city
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na david lee
orlando magic ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini orlando florida
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na dwight howard
philadelphia ers ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini philadelphia pennsylvania
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na andre iguodala
phoenix suns ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini phoenix arizona
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na steve nash
portland trail blazers ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini portland oregon
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na brandon roy
sacramento kings ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini sacramento california
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na kevin martin
san antonio spurs ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini san antonio texas
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na tim duncan
toronto raptors ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini toronto ontario
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na chris bosh
utah jazz ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini salt lake city utah
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na deron williams
washington wizards ni timu ya kulipwa ya mpira wa kikapu kutoka mjini washington dc
vinara wao waliopo kwa sasa ni pamoja na gilbert arenas
kanda ya aegean kituruki ege b lges ni moja kati ya kanda za uturuki ambazo zimetengwa kwa ajili ya kuhesabia sensa ya wakazi
ipo kwenye upande wa mgharibi mwa nchi imepakana na bahari ya aegean ege denizi katika upande wa kaskazini kanda ya marmara katika kaskazini kanda ya mediterranea katika kusini na kusini magharibi ni kanda ya anatolia ya kati mashariki mwake
kanda ya bahari nyeusi kituruki karadeniz b lgesi ni moja kati ya kanda za kijiografia za uturuki
miji mikubwa zaidi ya kanda hii ni trabzon na samsun
kanda hii iko katika kaskazini ya anatolia kando la bahari nyeusi
 kati ya mikoa ya uturuki imo ndani ya kanda ya bahari nyeusi huu unatumika katika maeneo ya vijijini ambapo hamna grid ya taifa kanda ya anatolia ya kati kituruki i anadolu b lgesi ni moja kati ya kanda za uturuki ambazo zimetengwa kwa ajili ya kuhesabia sensa ya wakazi
kanda ya anatolia ya mashariki kituruki do u anadolu b lgesi ni moja kati ya kanda za uturuki ambazo zimetengwa kwa ajili ya kuhesabia sensa ya wakazi
kanda ya marmara kituruki marmara b lgesi ni moja kati ya kanda za uturuki ambazo zimetengwa kwa ajili ya kuhesabia sensa ya wakazi
kanda ya mediterranea kituruki akdeniz b lgesi ni moja kati ya kanda za uturuki ambazo zimetengwa kwa ajili ya kuhesabia sensa ya wakazi
kanda ya kusinimashariki ya anatolia kituruki g neydo u anadolu b lgesi ni moja kati ya kanda za uturuki ambazo zimetengwa kwa ajili ya kuhesabia sensa ya wakazi
katika fani ya historia ustaarabu kwa kiingereza civilisation ni hali ya jamii iliyoendelea juu ya kuishi katika jumuiya ndogo zinazojitegema katika mahitaji yote
kwenye hali ya ustaarabu watu wanashirikiana katika eneo kubwa zaidi huwa na namna ya serikali
shughuli zinagawanywa kati ya vikundi matabaka na kazi mbalimbali chini ya kanuni na sheria zinazosimamiwa na mtawala au serikali
katika historia ustaarabu kwa maana hii ulitokea penye kilimo ambako wakulima walianza kutoa sehemu ya mapato yao kwa mtawala au serikali fulani
mapato hayo yalitumiwa kugharamia jeshi au silaha kwa kutetea jamii mafundi na wasanii ujenzi wa mahekalu maboma mifereji ya umwagiliaji mashamba ghala kwa mazao n
miji ilitokea ambako sehemu ya watu haikuzalisha vyakula bali kushughulika na kazi za pekee
mahitaji ya kusimamia na kupanga kodi na mahitaji mengine ya utawala yalisababisha kutokea kwa mbinu za kutunza kumbukumbu hivyo vyanzo vya kuandika na kuhesabu
kwa maana hii ustaarabu hutazamiwa tofauti na maisha katika hali ya jumuiya ndogo ambako watu huishi katika koo ndogo za wakusanyaji au makabila madogo yanayofuata zaidi mila na desturi lakini hawana mamlaka ya juu inayogharamiwa na wote
kati ya ustaarabu wa kwanza zinazojulikana katika historia kuna mesopotamia misri ya kale uhindi na china ambako ugawaji wa maji ya mito mikubwa katika mazingira yabisi yalikuwa msingi wa ushirikiano wa watu katika maeneo makubwa
utamaduni ni jinsi binadamu anavyokabili maisha katika mazingira yake
neno la kilatini lenye maana ya utamaduni ni cultura ambalo lina usuli wake katika neno colere linalomaanisha kulima kustawisha
kwa mfano mnamo mwaka alfred kroeber na clyde kluckhohn walikusanya orodha ya vijelezi vya neno hilo katika kazi yao culture a critical review of concepts and definitions
hata hivyo neno utamaduni linatumika kimsingi katika njia tatu zifuatazo dhana hii ilipoibuka kwanza katika karne ya na barani ulaya ilimaanisha mchakato wa kulima au kuboresha kilimo au kilimo cha mboga
katika karne ya dhana hii ilimaanisha kuboreshwa kwa mja kupitia elimu na hali kadhalika ilimaanisha kutekelezwa kwa maazimio ya kitaifa au maadili
katikati ya karne ya wanasayansi wengine walitumia dhana ya utamaduni kurejelea uwezo wa kiubia wa binadamu
katika karne ya utamaduni ulijitokeza kama dhana ya msingi katika somo la anthropolojia
utamaduni ulihusisha mambo yote ya binadamu ambayo hayakufungamana na maumbile
kufuatia vita vya pili vya dunia dhana hii ilipata umaarufu ingawa kwa fafanuzi tofautitofauti katika taaluma kama vile sosholojia mafunzo ya utamaduni saikolojia ya mipangilio na mafunzo ya usimamizi
katika karne ya mshairi na mwandishi wa insha wa kingereza matthew arnold alitumia neno utamaduni kumaanisha hali ya juu sana ya ubora wa binadamu bora zaidi iliyowahi kuwaziwa na kusemwa ulimwenguni
dhana hii ya utamaduni inaweza kulinganishwa na dhana ya kijerumani ya bildung utamaduni ukiwa ndiyo hali ya kutafuta ubora kupitia kwa njia ya kufahamu kuhusu masuala yote yanayotuhusu yale bora amabayo yamewazwa na kusemwa ulimwenguni
kimsingi utamaduni ulirejelea maadili ya juu ya kiusomi na ambayo yalihusishwa na sanaa muziki wa kale na upishi wa ya juu
kama fomu hizo zilikuwa urbane yanayohusiana na maisha utamaduni ilikuwa kutambuliwa kwa ustaarabu kutoka lat
tofauti hii ni mara nyingi wanaotambuliwa kama kwamba kati ya high utamaduni yaani ile ya kundi tawala kijamii na asili utamaduni
kwa maneno mengine dhana ya utamaduni kwamba maendeleo katika ulaya wakati wa na mapema ya karne ulaya speglas usawa ndani ya jamii
matthew arnold alilinganisha utamaduni na fujo wazungu wengine wakiwaiga wanafalsafa thomas hobbes na jean jacques rousseau walilinganisha utamaduni na hali ya maumbile au hali ya nyikani
wamarekani asilia ambao walitawaliwa na wazungu kutoka ulaya kuanzia karne ya kuendelea walikuwa wakiishi katika hali ya kimaumbile ndipo ikaleta mlinganisho wa waliostaarabika na wale ambao hawakuwa wamestaarabika
kwa mujibu wa mkabala huu wa mawazo unaweza kuainisha nchi na mataifa katika yale yaliyostaarabika kuliko mengine au watu waliostaarabika kuliko wengine
milinganisho hii ilichangia katika kuzuka kwa nadharia ya social darwinism ya herhert spencer na cultural evolution ya lewis henry morgan
wahakiki wengine wa karne ya wakifuata mfano wa rosseau wamekubali huu mgawiko wa utamaduni wa juu na wa chini hata hivyo wameuona ubora na uchangamano wa utamaduni wa juu unaochugua na kuharibu hali halisi ya kimaumbile ya watu
wahakiki hawa walitilia mkazo muziki wa kiasili jinsi unavyotolewa na watu wanaofanya kazi uliotumiwa kuelezea hali halisi ya maisha kwa upande mwingine muziki wa zamani si wa halisi na umejaa uoza
maoni haya yaliwadhirisha watu wa kiasilia kama washenzi na wasiostaarabika wanaoishi maisha halisi ambayo si changamano hayajabanangwa na mifumo ya kitabaka ya kikapitalisti ya kimagharibi
mnamo mwaka edward taylor aliyatumia mawazo haya ya utamaduni wa juu na wa chini kupendekeza nadharia ya ukuaji wa dini
kulingana na nadharia hii dini hukua kutoka kwa mfumo wa kuabudu miungu hadi uabudaji wa mungu mmoja
aliielezea dini kama jumla ya shughuli zinazozitambulisha jamii za kibinadamu
maoni haya huchangia pakubwa katika kuelewa dhana ya utamaduni kwa sasa
ref mwanafalsafa wa kijerumani immanuel kant aliibuka na ufafanuzi wa kibinafsi wa enzi ya nuru akiulinganisha na dhana ya bildung kulingana naye enzi ya nuru ni kule kutoka kwa binadamu katika hali ya uchanga
alielezea ya kwamba hali ya uchanga haitokani na kukosa kuelewa bali kuutoka kwa kukosa ujasiri wa kufikria huria
kutokana na hali hii ya woga wa kiusomi kant alihimiza sapere aude jijasirishe uwe na hekima johann gottfried herder alielezea ubunifu wa kibinadamu kuwa muhimu kama kufikiria kwake ingawa hudhihirika katika njia mbalimbali tofauti
herder alipendekeza namna ya pamoja ya bildung kulingana na herder bildung ni jumla ya tajiriba ambazo hutoa utambulisho thabiti na dhana ya pamoja ya majaaliwa ya watu
mnamo mwaka mwanaisimu na mwanafalsafa wilhelm von humboldt alitoa wito kuanzishwa kwa anthropolojia ambayo ingeunganisha mawazo ya kant na herder
katika enzi ya kilimbwende wasomi wa kijerumani hasa wale waliojishughulisha na miungano ya kitaifa kama vile mapambano ya kitaifa ya kubuni dola la ujerumani kutoka kwa vidola vidogovidogo na mapambano ya kitaifa ya makabila madogo dhidi ya himaya ya austro hungary walikuza dhana ya utamaduni ya mwonoulimwengu
kulingana na shule hii ya mawazo kila kabila lina mwonoulimwengu wake ambao hauwezi kulinganishwa na mionoulimwengu ya makundi mengine ya watu
ingawa maoni haya yalikuwa husishi ikilinganishwa na maoni ya hapo awali mwelekeo huu kuhusu utamaduni bado ulikuwa na milinganisho ya ustaarabu na ushenzi au tamaduni za kikabila
mnamo mwaka adolf bastian alipigania umoja wa binadamu kisaikolojia
alipendekeza kwamba mlinganisho wa kisayansi wa jamii zote za kibinadamu ungedhihirisha mionoulimwengu tofauti inayojumuisha elementi sawa za kimsingi
kulingna na bastian jamii zote za kibinadamu zina mawazo sawa ya kimsingi elementargedanken tamaduni sawa au tofauti za mawazo ya kijadi volkergedanken haya ni mabadiliko ya kienyeji yanayofanyiwa mawazo ya kimsingi
ufafanuzi huu umechangia pakubwa katika kuelewa utamaduni siku hizi
franz boaz alipata mafunzo katika utamaduni huu na ndiye aliyeyapeleka mawazo haya marekani alipohama kutoka ujerumani
ingawa wanaanthropolojia ulimwenguni huurejelea ufafanuzi wa taylor katika karne ya ishirini dhana ya utamaduni ilijitokeza kama mhimili wa anthropolojia ya kimarekani ambapo utamaduni ulifafanuliwa kama uwezo wa kiubia wa binadamu wa kuainisha na kusimbika tajiriba zao kiishara na kuwasilisha kiishara tajiriba zilizosimbikwa kijamii
anthropolojia ya kimarekani imepangiliwa katika mawanda manne
kila mojawapo huchangia sana katika utafiti wa utamaduni
mawanda yenyewe ni anthropolojia ya kibayolojia isimu anthropolojia ya kitamaduni na akiolojia
utafiti katika mawanda haya umewaathiri kwa kiwango fulani wanaathropolojia wanaofanya kazi katika nchi zingine
majadaliano kuhusu utamaduni miongoni mwa wanaathropolojia wa kibayolojia yanazungukia mijadala miwili
kwanza je utamaduni ni wa binadamu pekee au unahusisha binadamu pamoja na viumbe wengine hususa nyani hili swali ni muhimu kwa sababu nadharia ya ukuaji wa viumbe inashikilia ya kwamba asili ya binadamu inatokana na nasaba ya nyani
pili utamaduni miongoni mwa binadamu ulikuwa vipi gerald weiss alisema ya kwamba ingawa ufafanuzi mzuri wa taylor kuhusu utamaduni ulijikita tu upande wa binadamu wanaanthropolojia wengi hupuuza ufafanunuzi kwa kuhusisha utamaduni na tabia yoyote iliyofundishwa au kuigwa
hili ni tatizo kwa sababu katika miaka iliyotangulia ya primatolojia ya kisasa baadhi ya wanaprimatolojia walipata mafunzo katika anthropolojia hao walielewa kuwa utamaduni unamaanisha tabia iliyofundishwa au kuigwa miongoni mwa binadamu na wengine hawakupata mafunzo hayo
wataalamu wasiokuwa wanaanthropolojia kama vile robert yerkes na jane goodall walisema ya kwamba kwa kuwa sokwe wanadhihirisha tabia walizojifunza wana utamaduni
mjadala huu wa kisayansi unatatizwa na masuala ya kiadili
wanaozungumziwa katika primatolojia huwa si binadamu na utamaduni ule ambao wanaweza kuwa nao unatishiwa na shughuli za kibinadamu
baada ya kupitia utafiti kuhusu utamaduni wa nyani w
mcgrew alihitimisha mawanda ya usomi huhitaji wanaozungumziwa wanaofanyiwa utafiti na spishi nyingi za nyani hutishiwa maisha yao na binamu zao binadamu
iv kaushio linalotumia mwanga wa jua kukaushia mazao ya vyakula na mboga mboga hatimaye licha ya uzuri wake ni lazima primatolojia ya kitamaduni ijikite upande wa kuendelea kuwepo kwa utamaduni yaani kuendelea kuwepo kwa tamaduni za nyani
mcgrew anapendekeza ufafanuzi wa utamaduni ambao anauona kuwa wa manufaa kisayansi wakati mtu anaposoma kuhusu utamaduni wa nyani
anaendelea kusema kwamba wanasayansi hawawezi kuyapata kwa urahisi mawazo au maarifa ya kibinafsi kuhusu nyani
basi ikiwa utamaduni unaweza kufafanuliwa katika muktadha wa maarifa inaonekana wanasayansi wamebanwa katika jitihada zao za kuchunguza utamaduni wa nyani
baadala ya kufafanua utamaduni kama aina ya maarifa mcgrew anapendekeza kuwa tuuangalie utamaduni kama mchakato
mcgrew anaungama kuwa kigezo hiki cha hatua sita kinaweza kuwa kigumu kutokana na ugumu wa kuchungua tabia za nyani wakiwa wameghadhabika
lakini anasistiza umuhimu wa ufafanuzi wa utamaduni ulio mpana utamaduni unachukuliwa kuwa tabia ya kikundi fulani mahsusi inayopatikana kutokana na athari za kijamii
hapa kikundi kinachukuliwa kuwa kipashio halisi cha spishi iwe kikosi cha askari ukoo au kijikundi
pendekezo la utamaduni katika vitendo lina uzito pale tofauti katika kikundi haziwezi kuelezewa na mambo ya kiekolojia kama anavyoelezea charles frederick voegelin ikiwa utamaduni utajikita tu katika ufanunuzi wa tabia ambazo mja alijifundisha basi wanyama wana utamaduni
wataalamu wanakubaliana kwamba spishi zote za nyani hudhihirisha stadi sawa za kufikiria ufahamu wa kudumu kwa vitu mpangilio wa fikira uwezo wa kuainisha vitu katika kategoria mbalimbali na ubunifu wa kusuluhisha shida
isitoshe spishi zote za nyani hudhihirisha stadi sawa za kijamii wanaweza kutambua wanachama wa kikundi chao wanaunda mahusiano ya moja kwa moja kutegemea viwango vya ukoo na cheo hutambua mahusiano mengine ya kijamii yaliyombali wanabashiri tabia za usoni na hushirikiana katika usuluhishaji wa shida
hata hivyo istilahi utamaduni inaweza kuwahusu wanyama wasio binadamu ikiwa tutafafanua utamaduni kama tabia zozote au zote zilizoigwa au kufundishwa
katika anthropolojia halisi wasomi hudhania ya kwamba ufafanuzi uliobanwa ndio unaofaa
watafiti hawa wanajihusisha na namna binadamu walivyokuwa na hata kuwa tofauti na spishi zingine
ufafanuzi wa uhakika kabisa wa utamaduni ambao unapuuza tabia za kijamii ambazo si za kibinadamu utawaruhusu wanaathropolojia kuchunguza jinsi binadamu walivyokuza uwezo wao wa kipekee wa utamaduni
sokwe pan troglodytes na pan paniscus wana uhusiano wa karibu sana na binadamu homo sapiens wote hawa walitokana na babu mmoja aliyeishi miaka ipatayo milioni tano au sita iliyopita
huu ndio muda ambao farasi na pundamilia simba na simba marara na panya walichukua kutoka kwa babu yao
ukuaji wa binadamu wa kisasa ni wa haraka sana australopithicenes walikua miaka milioni nne zilizopita na binadamu mamia kadhaa ya miaka iliyopita
kulingana na mwanasaikolojia maendeleo michael tomasello ni vigumu sana kuelezea chimbuko la tabia na stadi hizi
maadam binadamu wa sasa na sokwe wanatofautiana sana ikilinganishwa na farasi na pundamilia au panya
ukuaji wa tofauta hizi umejiri katika muda mfupi ni lazima tutafute tofauti ndogo ambazo zitaleta tofauti kubwa uasilishaji wa kiwango fulani au viwango vidogo vya uasilishaji ambavyo vimebadili mchakato wa ukuaji wa kifikira wa nyani kwa njia madhubuti sana
kulingana na tomasello jibu kwa swali hili ni lazima liunde msingi kwa ufafanuzi wa kisayansi wa utamaduni wa binadamu
katika mapitio ya hivi karibuni ya tafiti kubwa juu ya matumizi ya vifaa vya binadamu na nyani mawasiliano na mbinu za kujifunza tomasello anadai kuwa maendeleo makubwa kuhusu nyani lugha teknolojia changamano mipangilio changamano ya kijamii yote haya ni matokeo ya binadamu kuweka pamoja rasilimali za akili
hii inajulikana kama the ratchet effect athari ya ratchet uvumbuzi unasambaa na kutumika pamoja na kikundi na kubwiwa na vijana ambao huwawezesha kusalia katika hali yake mpya na bora kikundini hadi mambo bora zaidi yatokee
hoja muhimu hapa ni kwamba watoto wanazaliwa wakiwa weledi katika aina fulani ya mafunzo ya kijamii hii huunda mazingira mazuri ya uvumbuzi wa kijamii ambayo huyafanya yaweze kuhifadhiwa na kupitishwa kwa vizazi vipya kuliko uvumbuzi wa watu binafsi
pamoja elementi hizi huwawezesha binadamu kuwa wabunifu na kuhifadhi uvumbuzi muhimu
aina ya mafunzo ambayo yanapatikana miongoni mwa nyani ni yale ya mafunzo ya uigaji wa hiari ambayo hujikita kwa matukio husika ya kimazingira matokeo au mabadiliko ya hali katika mazingira yaliyosababishana na wala siyo vitendo vilivyosababisha matokeo hayo
tomasello anasisitiza kwamba mafunzo ya uigaji wa hiari ni mbinu ya hali ya juu ya urekebikaji ya jamii ya nyani kwa sababu inajikita kwenye athari za kitendo
katika maabara ya majaribio sokwe walikuwa wameonyeshwa njia mbili tofauti za kutumia kifaa kama reki ili kupata chombo kilicho mbali
wote mbinu walikuwa ufanisi lakini mara moja ufanisi zaidi kuliko nyingine
mifano ya mafunzo ya uigaji wa hiari miongoni mwa sokwe imetolewa machapisho mengi
baadhi ya mifano ni ule wa kijapani wa uoshaji wa viazi wa macaque matumizi ya vifaa ya masokwe na mawasiliano ya ishara ya masokwe
baada ya miezi mitatu tabia hii ilidhihirishwa na mama yake pamoja na wenzake waliokuwa wakicheza nao na mama zao
kwa kipindi cha miaka miwili baadaye kima wengine saba wachanga aina ya macaques walitazamwa wakiviosha viazi vyao na kufikia mwishoni mwa mwaka wa tatu asilimia ya kikosi cha kima ilikuwa imeiga tabia hiyo
ingawa kisa hiki kimewasilishwa kwa njia inayoonekana kuwa ya moja kwa moja kama mfano wa mafunzo ya kibinadamu ushahidi unaoonyesha kuwa sivyo
kima wengi kwa kawaida huosha mchanga kutoka kwa viazi hii tabia ilikuwa imeshuhudiwa miongoni mwa kikosi cha kima hawa wa macaque kabla ya kuwatazama wakiosha
isitoshe kitendo cha kuwatazama kima wakiosha viazi kilishuhudiwa katika kikundi tofauti cha kima wanne wa aina ya macaque kumaanisha ya kwamba kima walikuwa wamejifunza kuosha mchanga kutoka kwa viazi
aina nyingine ya kima waliokuwa wamechukuliwa mateka walijifunza haraka kusafisha chakula chao
mwisho kusambaa kwa kusoma miongoni mwa macaques wa kijapani kulifanyika polepole na kiwango cha kujifunza cha wanachama wapya katika kikosi cha kima hakikuwiana na kukua kwa kikosi hicho
ikiwa mtindo wa kujifunza ni wa kuiga kiwango cha kujifunza kingekuwa cha haraka
kuna uwezekano mkubwa kuwa tabia ya kima ya kuosha inatokana na tabia sawa ya kuosha vyakula na kima hutumia muda wao mwingi karibu na maji wakijifunza kuosha badala ya kupanguza chakula
hii inaelezea kwa nini kima waliandamana na kima muosha wa kwanza ambaye alishinda karibu na maji vilevile akifikiria jinsi ya kuosha viazi
hali kadhalika inaelezea kwa nini kiwango cha kusambaa kwa tabia hii ni cha polepole
masokwe hudhihirisha matumizi mbalimbali ya kutumia vifaa uvuvi wa mchwa kutovua kutoogelea kuvunja kokwa na kuoga kwa kutumia majani
sokwe wa gombe huvua mchwa wakitumia vijiti vidogo lakini sokwe wapatikanao afrika magharibi hutumia vijiti vikubwa kutoboa mashimo katika vichuguu kisha wakatumia mikono yao kutoa mchwa
baadhi ya tofauti hizi zinaweza kuwa zinatokana na maumbile ya kimazingira kuna mvua nyingi afrika magharibi vichuguu viororo ambavyo huweza kupasuka kwa urahisi ukilinganisha na mbuga ya gombe huko afrika ya mashariki
hata hivyo sokwe wanaonekana kumudu vizuri mafunzo ya kuiga kwa hiari
watoto wa sokwe wanafahamu vizuri namna ya kubingirisha mashina ya miti na kula wadudu
watoto wanapowaona mama zao wakibingirisha mashina ya miti ili kula wadudu walio chini yake wao vilevile hujifunza kufanya hivyo
njia hii ya kujifunza huimarisha sana mambo ambayo tayari watoto wanafahamu
aina ya kujifunza mahususi kwa watoto ni ile ya kujifunza kwa kuiga hii inamaanisha kukirudia tena kitendo kilichoeleweka maksudi
watoto wachanga huanza kudhihirisha namna hii ya kujifunza kati ya umri wa miaka tisa na kumi na mbili
huu huwa wakati ambapo watoto huweka akili yao kwa kifaa fulani huku wakimtazama mtu mzima anavyofanya mambo ili waige
ukuzaji wa stadi katika makini ya pamoja kufikia mwishoni mwa mwaka wa kwanza wa mtoto hutoa msingi wa ukuzaji wa mafunzo ya kuiga katika mwaka wa pili
katika utafiti uliohusu watoto wa miezi kumi na minne watoto hao waliuiga mtindo wa mtu mzima wa kuzima taa hata ingawa wangeweza kutumia njia rahisi kutenda kitendo hicho
na katika utafiti mwingine uliohusisha watoto wa umri wa miezi waliotangamana na watu wazima na kubadilishabadilisha mkururo changamano wa miendo iliyoonekana kuwa ya maksudi ikilinganishwa na ile iliyojiri kiajali watoto hawa waliiga ile miendo ilioonekana kuwa ya kiajali
na katika utafiti uliowahusisha watoto wa umri wa miezi ilionekana kuwa watoto waliiga vitendo ambavyo watu wazima walikusudia kufanya ingawa kwa namna moja walishindwa kufanya
tomasello anasistiza kuwa kujifunza huku kwa kuiga kimsingi kunategemea sana tabia ya watoto ya kujitambulisha na watu wazima na uwezo wao wa kutofautisha malengo ya vitendo vya watu wengine na njia zilizotumika kuyafikia malengo hayo
anakuita kujifunza kwa aina hii kujifunza kwa kitamaduni kwa sababu mtoto hajifunzi tu kuhusu vitu kutoka kwa watu wengine bali anajifunza kupitia kwao ni lazima afahamu kitu kuhusu mtazamo wa watu wazima kuhusu hali fulani ili aweze kujifunza matumizi ya tendo lilokusudiwa
anahitimisha kwamba sifa kuu ya kujifunza kwa kitamaduni ni kuwa hufanyika tu wakati ambapo mtu anapowaelewa watu wengine kama mawakala wa makusudi kama wana mtazamo fulani kuhusu ulimwengu unaoweza kufuatwa kuelekezwa na wa pamoja
kujifunza kwa kuiga kwa hiari na kule kujifunza kwa kuiga tu ni uasilisho wa aina mbili tofauti ambao unaweza kupimwa katika mazingira yake mapana na katika mikitadha ya ukuaji
katika jaribio moja sokwe na watoto wa miaka miwili walitengwa na kukabidhiwa kifaa kilichofanana na reki na kitu kilichokuwa hakifikiki kimasafa
watu wazima wawili tofauti wakaonyesha njia mbili tofauti za kutumia kifaa hicho njia moja ni ya kukitumia kifaa hicho vizuri na nyingine kutokitumia vizuri sana
sokwe waliweza kukitumia vizuri wakifuata njia zote mbili
watoto wengi wa binadamu waliiga njia moja tu ambayo ilitumiwa na watu wazima
kama ulinganishaji ungetumiwa kwa mujibu wa matokeo haya ingehitimishwa kwamba sokwe ni werevu zaidi ya binadmu
ukizingatia mtazamo wa ukuaji wote ni werevu na wana aina tofauti za werevu ulioasilishwa katika mazingira tofauti
mbinu za kujifunza za sokwe zinafaa zaidi katika mazingira thabiti yasiyohitaji sana ushirikiano wa kijamii ukilinganisha na binadamu
mbinu za kujifunza kwa binadamu zinafaa zaidi katika mazingira changamano ya kijamii ambamo kuelewa nia za watu wengine huenda kukawa muhimu zaidi kuliko kutimiza majukumu fulani
tomasello anadai zaidi ya kwamba mafunzo ya kitamaduni ni muhimu kwa kujifunza lugha
watoto wengi katika jamii na wote katika jamii zingine hawajifunzi maneno yote kupitia kwa juhudi za watu wazima
kwa jumla watoto hujifunza maneno mengi kupitia kwa mitagusano ya kijamii na wakati mwingine kupitia kwa maongezi ambayo hayaelekezwi kwao
matokeo haya yamethibitishwa kupitia kwa majaribio mengi ambapo watoto walijifunza maneno mengi hata kama kile kilichokuwa kikirejelewa hakikuwepo virejelewa vingi viliwezekana na watu wazima hawakuwa wanajaribu kuwafunza watoto maneno moja kwa moja
tomasello anahitimisha kuwa ishara ya lugha ni kitambulishi cha kumsaidia mtu kuelewa hali ya pamoja
mapitio ya utafiti wa mwaka wa yanayolinganisha mbinu za kujifundisha baina ya binadamu na zile za nyani zinathibitisha madai ya ralph holloway ya anthropolojia ya kibayolojia ya mwaka wa yanadai kuwa aina fulani ya ujamaa yanayohusishwa sana na uelewaji wa kiishara ndilo wazo kuu katika ukuaji wa kibinadamu
na ndiyo huunda hali halisi ya utamaduni ni vile binadamu hupangilia tajiriba yake ya maisha
utamaduni ni kule kulazimishia hali fulani isiyo na sababu yeyote kwa mazingira
jambo hili holloway anadai kuwa ndilo msingi wa kuelewa mbinu za kujifunza kwa binadamu matumizi ya vifaa na lugha
utengenezaji wa vifaa wa binadamu na lugha huelezea michakato sawa ya fikira na hutoa ushahidi muhimu wa namna binadamu alivyokua
tofauti hizi za kiakili ndizo huelezea ukuaji wa binadamu
kulingana na holloway suala siyo kama nyani huwasiliana hujifunza au hutengeneza vifaa lakini muhimu ni namna wanavyofanya vitu hivyo
kuosha viazi baharini kutoa majani kwenye miti kutafuta mchwa na mifano mingine ya nyani kutumia vifaa na kujifunza ni viwakilishi na havina thibitisho kutoka katika mazingira kwa mnyama
vifaa vya binadamu hata hivyo huelezea kujisimamia kutoka kwa hali halisi inayodhihirisha fikira za kiishara
katika maadalizi ya kijiti kwa ajili ya kula mchwa tofauti baina ya bidhaa na malighafi ni viwakilishi tu
katika kutengeneza vifaa vya mawe ukilinganisha hakuna uhusiano baina ya bidhaa ya mwisho na malighafi asilia
katika mtazamo wa holloway mababu wa viumbe wasio binadamu kama vile sokwe na nyani wengine walikuwa na stadi sawa za fahiwa kutaka kujua kumbukizi na werevu
ni wakati sifa zinapowekwa pamoja na ishara pamoja na hali ya kulazimishiwa ndipo utamaduni wa binadamu hudhihirka
hii inaweza kulinganishwa na kipengele cha ratcheting alichopendekeza tomasello na wengine kilichowezesha ukuaji wa binadamu kwenda kwa haraka
holloway anahitimisha kuwa mfano wa kwanza wa mawazo kiishara miongoni mwa binadamu ulitoa mwanzo kwa ukuaji wa akili uchangamano wa vifaa muundo wa kijamii na lugha na matokeo yake kuonekana
huu mtagusano baina ya hali ya kubadili mazingira bila mpangilio na kupata hakikisho kutoka kwa mazingira yenyewe hadi kwa kiumbe ni mchakato unaoibuka mchakato tofauti wa aina yake kutokea hapo kabla
wanaisimu charles hockett na ascher wametambua sifa kumi na tatu zizoundwa za lugha baadhi zinatumiwa pamoja na hali nyingine za mawasiliano ya wanyama
sifa moja ambayo inatofautisha lugha ya binadamu ni hali yake ya juu ya uzalishi kwa maneno mengine wasemaji walio na umilisi mzuri wa lugha wana uwezo kutoa matamko asilia yasiyohesabika
uzalishaji huu inaelekea unawezekana kupitia sifa chache muhimu sana ambazo hubainika tu katika lugha ya binadamu
moja ni uwili wa mabombwe hii ni kumaanisha ya kwamba huhusisha utamkaji wa michakato mingi bayana kila mchakato huwa na sheria zake kuunganisha fonimu kuunda mofimu kuunganisha mofimu kuunda maneno na kuunganisha maneno kuunda sentensi
hii ni kumaanisha ya kwamba mtu anaweza kubwiya ishara na sheria chache kuunda vipashio vingi vya lugha
elementi nyingine muhimu ni kuwa lugha ya binadamu hutumia ishara sauti za maneno au maumbo yao zinapoandikwa hazina uhusiano wowote na kile yanacho kiwakilisha
kwa kuwa maana ya maneno ni ile ambayo haijapangwa
neno lolote linaweza kuwa na maana nyingi na kitu fulani kinaweza kurejelewa kwa kutumia maneno mbalimbali
neno lenyewe linalotumiwa kuelezea kitu hutegemea muktadha lengo la msemaji na uwezo wa msikilizaji wa kupima haya kikamilifu
hii ndiyo maana uelewaji wa kiishara na mawasiliano pamoja na kujifunza kwa kuiga unaendana
holloway anadai kuwa vifaa vya mawe vinavyohusishwa na homo homo vina sifa sawa na lugha ya binadamu kama tomasello alivyodhihirisha fikira za kiishara zinaweza kutukia tu katika mazingira mahusi ya kijamii mwanaanthropolojia wa kibiolojia terrence deacon katika mkusanyiko wake wa miaka ishirini ya utafiti kuhusu ukuaji wa binadamu nurolojia ya kibinadamu na primatolojia anaelezea hii athari ya ratchet kama namna ya ukuaji wa kibaldwin
ambao umepata jina kutoka kwa mwanasakolojia james baldwin
hii huelezea hali ambamo tabia ya mnyama inaweza kuwa na matokea ya kiukuaji mnyama anapobadilisha mazingira yake halisi na hivyo nguvu fulani zinazoathiri mnyama huyo
kulingana na deacon hii ilijiri kati ya miaka milioni na 
 iliyopita wakati tulipokuwa na ushahidi wa fosili ya kwanza ya matumizi ya vifaa vya mawe na mwanzo wa kuongezeka katika kimo cha akili
lakini ni ukuaji wa lugha ya kiishara ambao ni kisababishi na matokeo cha mtindo huu
v mtambo wa huduma anuwai za nishati esp mfp mtambo huu ambao unafungwa vijijini ili kuzalisha umeme maeneo ya vijijini hakika deacon anapendekeza kuwa australopithecines kama walivyo nyani wa sasa walitumia vifaa inawezekana kuwa zaidi ya mamilioni ya miaka ya historia ya australopithecine vikosi kadhaa vilikuza mifumo ya mawasiliano ya kiishara
kilichokuwa muhimu mojawapo ya vikundi hivi kilibadilisha mazingira yake hivi kwamba kilianzisha uteuzi wa uwezo tofauti kabisa wa kujifunza kuliko ilivyoathiri spishi zilizotangulia
swali analolishughulikia deacon ni ni tabia na mabadiliko yepi ya kitabia katika mazigira ambayo yamechangia katika kuasilishwa kwa kufikiria kiishara hapa anatilia mkazo umuhimu wa kutofautisha binadamu na spishi zingine siyo kwa lengo la kuweka juu werevu wa binadamu bali ni kuonyesha palipo na tatizo
mifumo ya ishara ya kujifunzia inachukua muda mwingi kuliko njia zingine za mawasiliano kwa hivyo mawazo ya kiishara yaliwezesha kuzuka kwa mbinu tofauti ya mawasiliano lakini haikuwa bora zaidi kuliko ya nyani
deacons anaanza kwa kuangalia mambo mawili makuu katika historia ya ukuaji kutafuta chakula na mahusiano ya kingono
anavyotambua ushindani kwa kupata ngono hubana uwezekano wa kuwepo kwa ushirikiano wa kijamii katika spishi nyingi
hata hivyo kulingana na deacon kuna mabombwe matatu yanayojitokeza katika uzalishaji wa binadamu ambayo huwatofautisha na spishi zingine isitoshe kuna sifa moja ambayo inadhihirka kwa jamii maarufu za binadamu zinazotafuta chakula binadamu wote kabla ya ya miaka elfu kumi na elfu kumi na tano na ambazo huwa tofauti na nyani matumizi ya nyama
kuonekana kwa vifaa vya kwanza vya mawe vipatavyo miaka milioni 
 iliyopita karibu inahusiana na kubadilika kwa ghafla katika tabia ya kutafuta chakula ili kupata nyama
deacon haamini kuwa fikira ya kiishara ilikuwa muhimu kwa kuwinda au kwa kutengeneza vifaa ingawa utengenezaji wa vifaa unaweza kuwa kipimo cha kutegemewa fikira kiishara ilikuwa muhimu kwa ufanisi wa mahusiano bainifu ya kijamii
muhimu zaidi ni kwa kuwa wanaume na wanawake wote ni bora katika kutafuta chakula mama wanaobeba watoto wategemezi huwa si wawindaji wazuri
hii hupendelea mfumo ambapo wanaume wanaweza kujihusisha katika ngono wakati wowote na wanawake na wanawake wanaweza kubashiri wenzao watawatafutia chakula na watoto wao
katika spishi nyingi za mamalia matokeo huwa mfumo wa kuorodhesha au ushindani wa kingono ambao huchangia kuwepo kwa kuoa wake wengi au kuwepo kwa mahusiano ya muda mrefu baina ya watu wanaoishi kivyao
katika mifano yote miwili ukakamavu wa mwanaume ndiwo huchangia sana kudumishwa kwa mahusiano ya kingono
upekee ambao unadhihirika kuhusu jamii za binadamu ni kile kilichohitaji fikira za kiishara ambacho husababisha ukuaji wa utamaduni vikundi vya kijamii vyenye ushirikiano na jinsia za mseto ambavyo vina wanaume walezi na wanawalisha watoto na yenye mabombwe ya kujitegemea ya uzalishaji
mseto huu ni nadra katika spishi zingine mfumo wao unaweza kusambaratika kwa urahisi
lugha na utamaduni ndiyo huushikanisha pamoja
mara nyingi dume huila nyama hiyo mara moja na mara mojamoja hugawana na jike ambao huwa karibu
miongoni mwa sokwe uwindaji wa nyama huongezeka vyakula vingine vinapokosekana lakini katika hali hii kugawana chakula hupungua
namna za mwanzo za kufikiria kiishara ziliwezesha utengenezaji vifaa
hii ilichangia sana kwanza uwindaji wa nyama kuwa njia ya kutegemewa sana ya kutafuta riziki ya mababu wetu wasio binadamu na wakati huohuo kuwezesha njia za mawasiliano ya kijamii ambazo ziliwezesha ugawanaji baina ya wanaume na wanawake na hivyo kudidimiza ushindani wa kingono ishara na kufikiri kiishara inakuwa sifa ya kimsingi ya mahusiano ya kijamii miongoni mwa binadamu kulipiza wema kwa wema
wanasayansi ya ukuaji wamebuni ruwaza kuelezea hali ya kulipiza wema kwa wema bila choyo miongoni mwa watu walio na uhusiano
mfano walidhani hufanya iwezekanavyo distantly kuhusiana usawa kati ya watu binafsi
katika akiolojia ya karne ya kulikuwa na nyongeza ya historia na lengo la wanaakiolojia lilikuwa kutambua mabaki kulingana na aina zake pamoja na muundo wa miamba hivyo kuweza kuwekea alama zinapopatikana na wakati
franz boaz alipata ya kwamba akiolojia iwe mojawapo ya mawanda manne ya anthropolojia ya kimarekani na mijadala miongoni mwa wanaakiolojia mara nyingi imelingana na mijadala miongoni mwa wanaanthropolojia wa kitamaduni
childe na mckern walijikita kwa kupangilia mahusiano miongoni mwa vitu vilivyopatikana kwa pamoja kazi yao iliweka msingi wa ruwaza iliyo na sura tatu childe alidai kuwa kujirudiarudia kwa vijenzi vya mabaki ni utamaduni wa kiakiolojia
childe na wengine waliuona kila utamaduni wa kiakiolojia kama onyesho la vitu vilivyomilikiwa na kundi maalumu la watu
mnamo mwaka walter taylor alipangilia mbinu na dhana ambazo wanaakiolojia walikuwa wamebuni na akapendekeza ruwaza ya jumla ya mchango wa akiolojia kwa maarifa ya tamaduni
alianza kwa kuelewa kama zao la shughuli ya fikira ya binadamu na msisitizo wa boaz kuhusu maana ya kibinafsi ya vitu kwa kutegemea mikitadha yao ya kitamaduni
alifafanua utamaduni kama tukio la kiakili linalohusisha yaliyomo akilini siyo vitu au tabia inayoweza kuonekana
hatimaye aliweza kuunda ruwaza ya sura tatu inayounganisha anthropolojia na akiolojia ambayo aliita conjunctive archeology akiolojia unganishi vifaa vya mabaki vilikuwa ni masalio ya utamaduni na wala siyo utamaduni wenyewe
hoja ya taylor ilikuwa kwamba rekodi za ramani za nyumba zinaweza kuchangia kwa maarifa ya kiaanthropolojia lakini ikiwa wanaakiolojia watabadilisha kazi upya siyo kwa kuchimbua mabaki na kurekodi mahali na wakati zinapopatikana bali kama hitimisho kutoka tabia za mabaki ya vifaa kupitia kwa namna zilivyotolewa na kutumiwa na kuhitimisha kutoka kwa tabia hizi shughuli za kiakili za watu
ingawa wanaanthropolojia wengi waliungama kuwa utafiti wao ulikwa sehemu ya anthropolojia mpango wa taylor haukutekelezwa kikamilifu
sababu moja ni kwamba ruwaza yake ya sura tatu ya mahitimisho ilihitaji utafiti mwingi wa nyanjani na uchanganuzi wa maabara ndipo iweze kufanya kazi
isitoshe maoni yake kuwa mabaki ya vifaa siyo utamaduni na mara mbili hivi yalitolewa kutoka kwa utamaduni kuliiifanya akiolojia kuwa mbali na anthropolojia ya utamaduni
kwa maneno mengine binford alipendekeza akiolojia ambayo ingekuwa msingi wa mradi mkubwa wa wanaanthropolojia wa wakati huo utamaduni kama uasilisho kwa mazingira usio wa kijenetiki akiolojia mpya ilikuwa anthropolojia ya kitamaduni katika mtindo wa ekolojia ya kitamaduni au anthropolojia ya kiakolojia ya kale
katika miaka ya kulikuwa na muungano uingereza na ulaya uliopinga mawazo ya akiolojia kama tawi la anthropolojia ukiunga mkono radcliffe brown ambaye hapo nyuma alikuwa amepinga anthropolojia ya kitamaduni
ni wakati huu mwanaakiolojia kutoka cambridge ian hodder alibuni mchakato wa baadaye wa akiolojia kama njia badala
kama binford na tofauti na taylor hodder anayaona mabaki siyo kama vifaa vya utamaduni bali utamaduni wenyewe
tofauti na binford hodder hauoni utamaduni kama uasilisho wa kimazingira
badala yake anajikita kwa wazo la mtiririko mzuri wa kiishara wa utamaduni wa kijadi ambamo vifaa mabaki yanashiriki kikamilifu katika uumbaji uhawilisho mabadiliko na kufifia kwa ishara changamano
kitabu chake cha mwaka wa symbols katika action kinatukumbusha kuhusu anthropolojia ya kiishara ya geertz schneider na msisitizo wao juu ya maana inayotegemea muktadha na vifaa vya utamaduni kama njia badala za wazo la white na steward kuhusu utamaduni wa vifaa
katika kitabu chake cha mwaka wa reading the past current approaches to interpretation in archeology hodder anadai kwamba akiolojia ina uhusiano wa karibu na historia kuliko anthropolojia
mwingiliano baina ya utamaduni na lugha umetambuliwa tokea enzi za urasimu na hata kabla ya hapo
wagiriki wa kale kwa mfano walitofautisha watu waliostaarabika na barbaros wanaobwabwaja yaani wale ambao hawasemi lugha inayoeleweka
kwa kuwa watu wanasema lugha ambazo hazieleweki ni ushahidi kwamba kuna tofauti za kitamaduni kuliko tabia za kitamaduni
walimbwende wa kijerumani wa karne ya kama vile herder wundt na humbolt aghalabu waliiona lugha si kama mojawapo ya tabia za kitamaduni miongoni mwa nyingi bali tukio la moja kwa moja la tabia za kitaifa za watu yaani utamaduni kwa njia iliyokolezwa
herder kwa mfano anapendekeza denn jades volk ist volk es hat seine national bildung wie seine sprache kwa kuwa kila watu ni watu wana utamaduni wao wa kitaifa unaoelezewa kupitia lugha yake
franz boaz mwasisi wa anthropolojia ya kimarekani kama wenzake wajerumani waliomtangulia alishikilia kuwa lugha inayotumiwa na watu wote katika jumuia ndiyo hasa hubeba utamaduni wa watu hao
boaz ndiye aliyekuwa mwanaanthropolojia wa kwanza aliyeona ya kwamba ilikuwa haiyumkiniki kuutafiti utamaduni wa kigeni bila ya kuijua lugha yake
kulingana na boaz kwa kuwa utamaduni wa kiusomi wa watu ulijengeka kutumiwa pamoja na kudumishwa kupitia lugha ilimaanisha kuwa kuelewa lugha ya kikundi fulani cha watu lilikuwa jambo muhimu katika kuelewa utamaduni wa kikundi hicho
wakati huo boaz na wanafunzi wake walifahamu kuwa utamaduni na lugha hazitegemeani moja kwa moja
hivi ni kusema ya kwamba vikundi vilivyo na utamaduni tofauti vinaweza kuwa na lugha moja na wasemaji wa lugha ambazo hazifanani wanaweza kuwa na utamaduni amabao unafanana
wasomi wengi wanapendekeza kuwa kila aina ya lugha huamua aina fulani za utamaduni
hii ni sawa na dhana ya isimu amuzi ambayo husema ya kwamba aina ya lugha huamua mawazo ya kibinafsi
maadamu boaz alikataa kuwepo kwa kiunganishi sababishi baina ya lugha na utamaduni wasomi wenzake waliomtangulia walishikilia kuwa wazo la mitindo ya kuzungumza na kufikiria katika lugha fulani inaweza kuathiri utamaduni wa kikundi fulani cha lugha
imani kama hiyo ina uhusiano na nadharia ya taathira lugha
boaz kama wafanyavyo wanaanthropolojia wa sasa hata hivyo alitaka kuonyesha uhusiano baina ya utamaduni na lugha kwa kuwa chambacho b
whorf zote hizi zimekuwa pamoja
waama kwa kweli usuli wa lugha inavyoeleweka kama uwezo wa kibinadamu wa mawasiliano changamano ya ishara na usuli wa utamaduni changamano unafikirika kutoka kwa mchakato wa mabadiliko katika binadamu wa kwanza
wanaisimu na wanaanthropolojia mabadiliko wanadhani kuwa lugha ilizaliwa wakati binadamu wa kwanza walipoanza kuishi katika jumuia kubwa ambazo zilihitaji matumizi ya mawasiliano changamano kudumisha mshikamano wa kijamii
lugha na utamaduni kwa hivyo zote ziliibuka kama njia ya kutumia ishara kujenga utambulisho wa kijamii na kudumisha mshikamano katika kikundi kikubwa cha kijamii ambacho hakiwezi kutegemea njia za kujenga jumuia zilizotumika kabla ya binadamu kwa mfano zile za kukuza
kwa kuwa lugha na utamaduni zote kimsingi ni mifumo ya kutumia ishara wananadharia wa karne ya ishirini wametumia njia za kuchanganua lugha zilizobuniwa katika sayansi ya lugha kuchanganua utamaduni
hasa nadharia ya umuundo ya ferdinand de saussure ambayo huiona lugha kama mfumo wa ishara ambao unahusisha ishara yaani kule kulinganisha umbo fulani na maani fulani
nadharia hii imetumiwa sana katika kutafiti juu ya utamaduni
vilevile nadharia za baadaye za umuundo bado zingali zinategemea uhusiano baina ya lugha na utamaduni kama mifumo ya mawasiliano ya kiishara ambayo yametumiwa katika mawanda ya semiotiki
katika njia hii inaweza ikasemwa kuwa utamaduni ni aina ya lugha
kufanana kwingine baina ya utamaduni na mifumo ya lugha ni kwamba yote ni mifumo ya mazoezi yaani zote ni njia spesheli za kufanya mambo ambazo zimejengeka na kuendelezwa kupitia kwa mitagusano ya kijamii
watoto kwa mfano hujifunza lugha namna sawa wanavyojifunza mambo ya kimsingi kuhusu kaida za kitamaduni za jamii ambamo wamekulia kupitia kwa mitagusano na wenzao wa umri mpevu katika kikundi cha kitamaduni
hata hivyo lugha zinavyoeleweka siku hizi kama seti za kaida za lugha za jumuia fulani vilevile ni sehemu ya utamaduni mpana wa jumuia inayosema lugha hizo
binadamu hutumia lugha kama njia ya kuonyesha utambulisho na kikundi kimoja cha utamaduni na tofauti na vingine
katika isimu namna mbalimbali za kuitumia lugha moja huitwa vilugha
kwa mfano katika uingereza lahaja ya cockney huashiria kuwa wasemaji wake hutoka katika tabaka la chini la wafanyakazi wa mashariki mwa london
tofauti katika vilugha vya lugha moja hudhihirika katika matamshi na msamiati na wakati mwingine katika mifumo ya sarufi na aghalabu katika matumizi ya mitindo mbalimbali kwa mfano msimu wa cockney wa rhyming au sajili ya wanasheria
wanaisimu na wanaanthropolojia hasa wanaisimujamii wanaisimuethnolojia na wanaisimuanthropolojia wameijkita katika utafiti wa namna usemaji hutofautiana katika jamii tumizi lugha fulani
namna mbalimbali za jumuia kuzungumza au kutumia ishara ni sehemu ya utamaduni wa jumuia kama ilivyo mienendo mingine katika jamii
matumizi ya lugha ni njia ya kuweka na kuonyesha utambulisho wa kikundi fulani
namna za kuzungumza zina uamilifu siyo tu wa kufanikisha mawasiliano bali wa kutambua hadhi au tabaka la msemaji
wanaisimu huita namna mbalimbali za kuzungumza vilugha dhana inayohusisha lahaja za kijiografia na kijamii sajili au mitindo mbalimbali ya utamaduni mdogo
wanaisimuanthropolojia na wanasosholojia wa lugha hufafanua mtindo wa mawasiliano kama namna ambavyo lugha hutumiwa na kueleweka katika utamaduni fulani
tofauti baina ya lugha hazihusishi tofauti katika matamshi msamiati au sarufi lakini vilevile katika tamaduni tofauti za usemaji
tamaduni zingine kwa mfano zina mifumo mipana ya usonde wa kijamii mifumo ya kuashiria masafa ya kijamii katika njia za kiisimu
katika kingereza usonde wa kijamii aghalabu huonyeshwa kupitia kwa kutofautisha baina ya kuwaita watu kwa kutumia jina la kwanza na kupitia kuwaita kwa kutumia jina la pili au hata kwa kutumia majina kama vile bi kijana daktari mheshimiwa
katika lugha zingine mifumo kama hiyo inaweza kuwa changamano sana na iliyosimbikwa katika sarufi nzima na msamiati wa lugha
katika lugha nyingi za asia mashariki kwa mfano thai burmese na javanese maneno tofauti yanatumiwa kulingana na kama msemaji anazungumza na mtu wa cheo cha juu au cha chini ikilinganishwa na chake katika mfumo wa kuorodhesha
katika mfumo huu wanyama na watoto huorodheshwa chini na miungu pamoja na jamii ya watawala kuorodheshwa juu
lugha zingine huweza kutumia njia tofauti za kuzungumza ikiwa unazungumza na watu wa jinsia tofauti au wakwe na kwa upande mwingine lugha nyingi zina namna spesheli za kuzungumza na watoto
miongoni mwa vikundi vingine utamaduni wa kuzungumza unaweza kuhusisha kutozungumza na watu mahsusi kwa mfano tamaduni nyingi za kienyeji za australia zina mwiko wa kutozungumza na wakwe na katika tamaduni zingine uzungumzi hauelekezewi watoto moja kwa moja
lugha zingine huhitaji njia tofauti za kuzungumzia matabaka tofauti ya wasemaji na mfumo kama huo hujiegemeza kwa tofauti za kijinsia mfanao ni kijapani na kikoasati
uelewaji wa kisasa wa utamaduni wa kiaanthropolojia una usuli wake katika karne ya na na nadharia ya mwanaathropolojia wa kijerumani adolf bastian ya umoja wa fikira ya binadamu psychic unity of mankind ambayo akiathiriwa na herder na von humboldt alipinga kutambulishwa kwa utamaduni na hali ya maisha ya wasomi wa ulaya
aidha alipinga jaribio la mwanaanthropolojia wa kiingereza edward taylor la kufafanua utamaduni kama dhana jumlishi
taylor mnamo mwaka wa alielezea utamaduni katika njia ifuatayo utamaduni au ustaarabu ukichukuliwa kwa upana katika misingi ya kiethinografia ni mfumo mzima unaohusisha kujua imani sanaa sheria mila na mawezekano mengine pamoja na tabia zingine ambazo amejifunza binadamu kama mwanachama wa jamii
ingawa taylor hakuwa analenga kupendekeza nadharia ya kijumla alielezea kuelewa kwake kwa utamaduni katika kozi pana ya mjadala kuhusu hali ya dini wanaanthropolojia wa kimarekani kwa jumla wamewasilisha fafanuzi zao mbalimbali za utamaduni kama viboresho vya taylor
kupitia teknolojia za tatedo wajasiriamali zaidi ya nchini tanzania wameweza kujiongezea kipato na kuboresha mazingira mwanafunzi wa franz boas alfred kroeber aliutambulisha utamaduni na supaoganiki yaani eneo lenye mpanglio wa sheria ambazo hazingeweza kuelezewa au kuhusishwa na bayolojia
franz boas alianzisha anthropolojia ya kisasa ya kimarekani pale ilipoanzishwa programu ya kwanza katika anthropolojia chuo kikuu cha columbia mnamo mwaka wa 
wakati huo nadharia kubwa ya utamaduni ilikuwa ile ya utamaduni ukuaji ambayo ilielezea kuwa jamii za kibinadamu ziliendelea kupitia hatua za ujahili ushenzi hadi ustaarabu hivyo jamii ambazo kwa mfano zimejikita katika kilimo cha mboga na matunda na mfumo wa ujamaa wa froquois ni jamii ambazo hazijakua sana ikilinganishwa na zile zilizojikita katika kilimo na mfumo wa ujamaa wa eskin
mojawapo ya ufanisi wa boaz ni kuonyesha kwa njia ya kuridhisha kuwa nadharia hii kimsingi ina hitilafu kiujarabati kaika njia za utafiti na kinadharia
isitoshe alidhani ya kwamba ufahamu wetu wa tamaduni tofauti ulikuwa haujakamilika na hujikita kwa utafiti usio na mpangilio wala siyo wa kisayansi
alisema kwamba ilikuwa muhali kubuni kisayansi nadharia ya kijumla ya tamaduni za binadamu
badala yake alibuni wazo la utamaduni mabadiliko cultural relativism na akawapa wanafunzi wake mafunzo kufanya utafiti husishi wa nyanjani katika jamii tofautitofauti
boas alielewa uwezo wa utamaduni kuhusisha mawazo kiishara na kujifunza kijamii na alizingatia ukuaji wa uwezo wa utamaduni kwenda sambamba na ukuaji wa nyanja zingine kama bayolojia sifa zinazoelezea genus homo
hata hivyo alielezea kuwa utamaduni hauwezi kulinganishwa na bayolojia au matamshi mengine ya mawazo ya kiishara kama lugha
boas na wanafunzi wake walielewa utamaduni kijumlishi na walipinga kubuni ufafanuzi wa kijumla wa utamaduni
hakika walipinga kutambulisha utamaduni kama kitu badala yake utumiwe kama kivumishi badala ya nomino
wanafunzi wa boas walitawala anthropolojia ya kitamaduni kwa kipindi chote cha vita vya ii vya dunia na kuendelea kuwa na ushawishi mkubwa miaka ya 
walikuwa na haja sana na mambo mawili namna mbalimbali utamaduni umepitia duniani na njia ambazo watu wameathiriwa na kutenda kiubunifu jinsi inavyojitokeza katika tamaduni zao
hii iliwapelekea wanafunzi kujikita zaidi kwenye historia ya tabia za kitamaduni namna zinavyosambaa kutoka katika jamii moja hadi nyingine na vile maana zinavyobadilika muda unavyoenda na maisha ya watu kutoka kwa jamii zingine
wengine kama vile ruth benedict na margaret mead walitoa kazi za kiusomi na tafiti linganishi zinazochanganua kazi za ubunifu ambazo zilikuwa zinalenga watu fulani katika miktadha mahsusi ya kitamaduni
muhimu kwa utafiti wao ilikuwa dhana ya muktadha utamaduni ulitoa muktadha ambao ulifanya tabia za binadamu kueleweka jiografia na historia zilitoa muktadha wa kuelewa tofauti baina ya tamaduni
ingawa wafuasi wa boas walikuwa wamejikita sana katika imani umoja wa mawazo ya binadamu na ubia wa utamaduni mkazo wao kwa miktadha ya kienyeji na tofauti za tamaduni ziliwaweka mbali na kupendekeza tamaduni za kiubia au nadharia za kiubia za utamaduni
kuna sintofahamu katika anthropolojia ya kitamaduni baina ya madai kuwa utamaduni kama kitu chenye ubia kuwa jamii zote zina utamaduni na kuwa utamaduni hulenga vitu mahsusi utamaduni hujitokeza katika namna mbalimbali kote duniani
baada ya boas mijadala miwili imetawala utamaduni wa kianthropolojia
mjadala wa kwanza ni ule unaohusu njia za kuunda tamaduni fulani
kumekuwa na mjadala baina ya wanaanthropolojia kama utamaduni unaweza kuelezewa kama mkusanyiko au husishi au vitu vilivyowekwa pamoja au kama sifa ya mkusanyiko wa vitu tofauti idadi na maana ambavyo hubadilikabadilika
boas aliendelea kusema kuwa mshikamano kabisa wa tamaduni ni nadra
tamaduni fulani huonekana kushikamana kwa sababu ya mtazamaji mwenyewe
mjadala wa kwanza ulitupiliwa mbali mnamo mwaka wa wakati ruth benedict alipochapisha patterns of culture kazi ambayo imekuwa kwenye matibaa tokea wakati huo
ingawa kazi hii imekuwa maarufu kwa kusambaza wazo la boas la utamaduni rejeshi lakini miongoni mwa wanaanthropolojia wazo hili lilikuwa muhtasari muhimu wa uvumbuzi wa boas na vilevile kujitenga na mkazo boas alitilia kwenye kusambaa kwa tabia mbalimbali za kitamaduni
kazi za kiaanthropolojia zimejikita sana kwa uchanganuzi wa tabia za utamaduni aliandika ruth na wala siyo utafiti wa tamaduni kama zinavyoelezewa kwa ujumla
akiwa ameathiriwa na mwanaanthropolojia wakijamii kutoka uingereza lakini mwenye asili ya poland bronislaw malinowski ruth alielezea kuwa kitu cha kwanza muhimu inavyoonekana siku hizi ni kutafiti utamaduni hai ili kujua tabia zake za mawazo na uamilifu wa asasi zake na njia ya pekee ya kujua kwa undani umuhimu wa tabia teule ni kinyume cha msingi wa matakwa na hisia na maadili ambayo yamekubaliwa na utamaduni huo
akiwa ameathiriwa na wanahistoria wa kijerumani wilhelm dilthey na oswald spengler na vilevile saikolojia ya gestalt alielezea kitu jumla ndicho huamua sehemu zake siyo tu mahusiano yake bali hali yake halisi na vilevile utamaduni ni zaidi ya ni jumla ya tabia zake
kidibo ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadibo
namna ambavyo lugha zinavyoteua kutoka sauti zitokazo kinywani mwa binadamu mradi hakina kasoro alihitimisha kuwa watu wa jamii fulani kila wakati uendapo na kupitia kwa michakato razini na isiyo razini ilichagua tabia fulani za kitamaduni kutoka seti ya tabia lukuki za kitamaduni ambazo huunganishwa na kuunda bombwe la kipekee
ingawa benedict alihisi kuwa takribani tamaduni zote zina mpangilio alielezea kuwa mipangilio hii hubadilika na wakati kufuatia ubunifu wa binadamu na kwa hivyo jamii tofauti kote duniani zina tabia tofauti
patterns of culture hulinganisha tamaduni za zuni dobu na kwakiutl kama njia ya kuonyesha namna mbalimbali za kuwa binadamu
benedict aliona kwamba wakazi wa magharibi walihisi ya kwamba mtazamo huu uliwalazimisha kutupilia mbali ndoto ya kudumu na njozi pamoja na ndoto za binadamu za kujitegemea na kwa wengi hili lilifanya uhai kuwa mtupu
alielezea ya kwamba baada ya watu kukubali matokeo ya utafiti wa kisayansi watu watakuwa na imani halisia wakikubali kama msingi wa matumaini na kama msingi mpya wa kuvumiliana na kuishi pamoja na mipangilio halali ya maisha ambao binadamu wameumba kutoka kwa malighafi ya kuishi
wazo hili la utamaduni limekuwa na athari kubwa nje ya anthropolojia na limetawala anthropolojia ya kimarekani hadi wakati wa vita baridi wakati wanaanthropolojia kama vile sidney mintz na eric wolf walipopinga uhalali na thamani ya kuangalia kila utamaduni kama ulimwengu kivyake na ulio na uthabiti fulani
walihisi kuwa mwelekeo huu ulipuuza athari ya ubepari ukoloni na uchumi wa kibepari wa ulimwengu kwa watu ambao benedict na wafuasi walitafiti na hii ilianzisha tena mjadala juu ya uhusiano ya ubia na utamaduni mahususi kwa njia ya uhusiano baina ya ulimwengu na eneo la kienyeji
ni wakati huo mabadiliko haya yaliathiri sana umuundo wa kifaransa na kuwafanya wanaathropolojia wa kimarekani kuukubali umuundo uamilifu wa kiingereza
mjadala wa pili umehusu uwezo wa kutoa madai ya kiubia kuhusu tamaduni zote
ingawa boas alidai kuwa wanaanthropolojia walikuwa hawajakusanya ushahidi wa kutosha kutoka sampuli mbalimbali za jamii madai ya kweli ya jumla au ya kiubia kuhusu utamaduni lakini kufikia miaka ya wengine walihisi kuwa walikuwa tayari
ingawa kroeber na benedict walikuwa wamedai kuwa utamaduni ambao ungerejelea maeneo ya kienyeji
kikanda au maeneo yaliyopita kanda ilikuwa kwa namna fulani imepangiliwa sasa wanaanthropolojia wengine walihisi kulikuwa na data ya kutosha iliyokusanywa kuthibitisha kuwa utamaduni ulipangika katika miundo fulani
swali ambalo hawa wanaanthropolojia hawa walijadili lilikuwa je hizi zilikuwa tarakimu za miundo ya mabakikale au je yalikuwa maonyesho ya ruwaza za kiakili akimpinga boas mwanaanthropolojia wa yale george murdock ambaye alikusanya majalada ya maeneo ya mahusiano ya binadamu
majalada haya yalisimbika tamaduni mbalimbali zinazopatikana katika jamii tofautitofuti hivyo wananthropolojia wanaweza kutumia njia za kitarakimu kutafiti uhusiano uliopo miongoni mwa mabadiliko hayo ya kitamaduni
lengo hatimaye la mradi huu lilikuwa kukuza habari jumlishi kuhusu ambazo zinahusu kuongezeka kwa tamaduni binafsi
baadaye murdock na douglas r
white walibuni sampuli ya kistanda inayohusisha tamaduni mbalimbali kama njia ya kuboresha njia hii
badala ya kutoa madai ya kijumla yaliyolenga idadi kubwa ya jamii levi strauss aliamua kuanzia mifano madhubuti kwa kuongeza ruwaza dhahania za hali ya binadamu
njia yake huanza na kisio kuwa utamaduni hudhihirika kwa njia mbili tofauti miundo mingi bainifu ambayo ingehitimishwa kutoka kwa kutazama wanajamii wa jamii moja wanavyoingiliana na ambayo wanajamii hao wenyewe wanafahamu na miundo dhahania iliyobuniwa kwa kuchanganua mienendo ya pamoja ya watu kama vile visasili na miviga wanajamii huwakilisha maisha yao ya kijamii ambayo wanajamii hao hawafahamu na ambayo hupinga na hufutilia mbali miundo ya kijamii ambayo watu wanaifahamu
na akatafuta kubuni muundo mmoja wa kiakili wa kiubia ambao ungehitimishwa kupitia kwa kulinganisha miundo fulani ya kijamii na kitamaduni
alidai ya kwamba kwa kuwa kuna sheria ambazo zinaweza kuwezesha kuweke pamoja idadi ndogo iliyodhahiri ya elementi za kikemikali ili kuunda vitu kadhaa ambavyo idadi yake haijulikani
kuna idadi ndogo dhahiri ya elementi za kitamaduni ambazo watu wanaweza kutumia kuunda tamaduni nyingi ambazo wanaanthropolojia wameziangalia
mlinganisho huu utamwezesha mwanaathropolojia kuunda jedwali la elementi za kitamaduni
na baada ya jedwali hili kukamilika litamuwezesha mwanaanthropolojia kuchanganua tamaduni fulani na kuibua ukweli ambao hata wenye tamaduni hizo hawakuwa wanafahamu
umuundo ulitawala anthropolojia ya kifaransa na katika miaka ya na iliathiri sana anthropolojia ya kimarekani na kiingereza
nadharia ya hraf ya murdock na ile ya umuundo ya levi strauss zilitoa njia za kutafuta ubia katika utamaduni fulani na mielekeo yote inaendelea kuwavutia wanaanthropolojia mbalimbali
hata hivyo zinadhihirisha muvutano uliorithiwa baina ya taylor na bastian
je utamaduni unaweza kupatikana katika tabia ambazo zinachunguzwa kisayansi ambazo zinaweza kuunda msingi wa ujumlishaji au huhusisha mchakato wa kiubia wa kiakili ambao lazima uhitimishwe kiakili kutokana tabia zilizochunguzwa swali hili limezua mijadala miongoni mwa wanaanthropolojia wa kibayolojia na vilevile wanaakiolojia
changamoto za umuundo uamilifu jamii ikilinganishwa na utamaduni
katika miaka ya uelewaji wa utamaduni wa boas ulipingwa na nadharia mpya ya utafiti wa kianthropolojia na sayansi jamii iitwayo umuundo uamilifu
nadharia hii ilikua kivyake lakini sambamba uingereza na marekani na katika mifano yote ni sui generic haina uhusiano wowote na umuundo isipokuwa umuundo wa kifaransa na umuundo uamilifu wa kiingereza na kimarekani zote hizi ziliathiriwa na durkheim
zinafanana ingawa hazihusiani na aina nyingine za umuundo
ingawa boas alichukulia anthropolojia kama sayansi ya kimaumbile inayojikita kwa utafiti wa binadamu wanamuundo uamilifu wanachukulia anthropolojia kama mojawapo ya sayansi jamii ambazo zimejikita katika utafiti wa sura moja fulani ya binadamu
hii ilipelekea wanamuundo uamilifu kufafanua tena na kupunguza upeo wa utamaduni
nchini uingereza kubuniwa kwa umuundo uamilifu kulitazamiwa na raymond firth katika kazi yake ya we the tikopia iliyochapishwa mwaka wa na kutambuliwa na chapisho la african political systems lililoharirwa na meyer fortes na e
evans pritchard na mnamo mwaka wa 
katika kazi hizi wanaanthropolojia walipendekeza mawazo yaliyojumlishwa ya baba mwanzilishi wao bronislaw malinowski na mpinzani wake a
radcliffe brown 
wote hawa malinowski na radcliffe brown walichukulia anthropolojia kama wanavyoita anthropolojia ya kijamii kama tawi la sosholojia linalotafiti zile jamii shenzi
kulingana na nadharia ya malinowsky ya uamilifu binadamu wote wana mahitaji fulani ya kibayolojia kama vile mahitaji ya chakula na makazi na mahitaji ya kuzaana
kila jamii hubuni asasi zake ambazo huwa na uamilifu wa kutekeleza mahitaji haya
ili asasi hizi ziweze kufanya kazi ipasavyo ni muhimu kwa watu kuchukua majukumu fulani ya kijamii ambayo hudhibiti namna wanavyotenda na kuingiliana
ingawa wanajamii wa jamii fulani huenda hawataelewa uamilifu wa majukumu yao na asasi zao mwanaethnografia anaweza ruwaza ya uamilifu huu kupitia kwa uchunguzi wa makini wa maisha ya kijamii
radcliffe brown alikataa dhana ya malinowski ya uamilifu na aliamini kuwa nadharia ya jumla ya maisha ya kishenzi ya kijamii yanaweza kujengeka kupitia kwa ulinganishi wa makini wa jamii tofautitofauti
akiwa ameathiriwa na kazi ya mwanasosholojia wa kifaransa emile durkheim ambaye alidai kuwa jamii shenzi na za kisasa zinatofautishwa na miundo bainifu ya kijamii radlicliffe brown kwa upande mwingine alidai kuwa wanaanthropolojia kwanza watafute miundo ya kijamii ya jamii yeyote ile kabla ya kulinganisha jamii tofautitofauti
firth fortes na evans pritchard waliona ilikuwa rahisi kuweka pamoja mtazamo wa malinowski wa majukumu ya kijamii na asasi pamoja na miundo ya kijamii ya radcliffe brown
walitofautisha baina ya mpangilio wa kijamii mitagusano ya kijamii inayoonekana pamoja na muundo wa kijamii mienendo ya mpangilio wa kijamii inayoendeshwa na sheria fulani
na wakahamisha mtazamo wao kutoka kwa uamilifu wa kibayolojia hadi kwa uamilifu wa kijamii kwa mfano namna asasi tofautitofauti zilivyowekwa pamoja kiuamilifu na kwa kiwango kipi asasi hizi zinavyofanya kazi ili kuleta umoja wa kijamii na uthabiti
kwa ufupi badala ya utamaduni inavyoeleweka kama matukio yasiyo ya kijenetiki ya jamii waliunda ujamaa mtagusano na mahusiano miongono mwa watu au makundi ya watu kama lengo lao kuu la utafiti
wakati huohuo mnamo mwaka wa mwanasosholojia talcott parsons alianzisha idara ya mahusiano ya kijamii katika chuo kikuu cha harvard
lengo la parson lilikuwa kubuni nadharia jumlishi ya vitendo vya kijamii kwa nini watu hutenda wanavyotenda na kuunda katika chuo kikuu cha harvard programu inayohusisha masomo mbalimbali na ambayo ingeelekeza utafiti wa moja kwa moja kwa mujibu wa nadharia
hii ruwaza ilielezea vitendo vya kibinadamu kwa sababu ya mifumo mine kulingana na nadharia hii mfumo wa pili ndiyo ulioangaziwa zaidi na wanasaikolojia mfumo wa tatu uliangaziwa na wanasosholojia na mfumo wa nne uliangaziwa na wanaanthropolojia wa kitamaduni
ingawa boas alichukulia kuwa mifumo hii yote ililengwa kutafitiwa na wanaathropolojia na nafsi hadhi na tabia na maadili parson alioona kama dhima finyu kwa anthropolojia na ufafanuzi finyu wa utamaduni
ingawa wafuasi wa boas wa anthropolojia ya kitamaduni walivutiwa sana na tabia na maadili miongoni mwa mambo mengine ni pale ambapo kuzuka kwa umuundo uamilifu watu walianza kuhusisha utamaduni na tabia na maadili
wanaanthropolojia wa kimarekani walikataa mtazamo huu wa utamaduni na kwa kiwango fulani anthropolojia
mnamo mwaka wa 
mwanaathropolojia eric wolfe aliandika hata hivyo wanafunzi kadhaa wa talcott parsons waliibuka na kuwa wanaanthropolojia maarufu wa kimarekani
wakati huo wanaanthropolojia wengi wa kimarekani waliheshimu sana utafiti uliofanywa na wanaanthropolojia wa kijamii baina ya miaka ya na na walipata kuwa umuundo uamilifu ulikuwa ruwaza muhimu kwa utafiti wa kiethnografia
muungano wa mbinu za utafiti za nadharia za anthropolojia ya kitamaduni ya kimarekani na anthropolojia ya kijamii ya uingereza umesababisha sintofahamu baina ya dhana za jamii na utamaduni
kwa mujibu wa wanaanthropolojia wengi dhana hizi ni bainifu
jamii hurejelea kikundi cha watu jamii hurejelea uwezo mkubwa wa kinadamu na ujumla wa matukio ya kijenetiki yasiyo ya kibinadamu
jamii kwa kawaida huwa na mshikamano tabia za kitamaduni huwa tamba na mipaka ya kitamaduni jinsi ilivyo huvuja na hujitokeza kwa wingi
katika miaka ya wanaanthropolojia mara nyingi walifanya kazi mahali mipaka ya kijamii na kitamaduni ilitokea kwa sadfa hivyo kuficha mbainisho
wakati mapengo baina ya mipaka hii yalipokuwa dhahiri kwa mfano wakati wa vita dhidi ya ukoloni wa ulaya barani afrika miaka ya na au wakati wa utandawazi na muungano wa asasi za bretton woods
hata hivyo tofauti huwa msingi wa mijadala ya kianthropolojia
wanafunzi wa parson clifford geertz na david m
schneider na mwanafunzi wa schneider roy wagner walijitokeza kama wanaathropolojia maarufu na wakaanzisha shule ndani ya anthropolojia ya kitamaduni kimarekani iliyoitwa anthropolojia ya kiishara uchunguzi wa uundaji wa kijamii na athari za kijamii za ishara
kwa kuwa anthropolojia ya ishara ilichangia sana katika uchunguzi wa wanaanthrpolojia wa kijamii kuhusu maisha ya kijamii na miundo ya kijamii wanamindo uamilifu wengi wa kiingereza ambao walipinga au hawakuwa na haja na anthropolojia ya kitamaduni ya boas walikubali ufafanuzi wa parson wa utamaduni na anthropolojia ya kitamaduni
mwanaanthropolojia wa kiingereza victor turner ambaye baadaye alihama kutoka uingereza hadi marekani kwa minajili ya kufundisha alikuwa kiungo daraja muhimu baina ya anthropolojia ishara ya marekani na uingereza
makini kwa ishara maana ambayo ilitegemea sana mikitadha ya kihistoria na kijamii ilianza kuwavutia sana wakereketwa wa boas
leslie white aliuliza kuhusu vitu vya kitamaduni ni vitu vya aina gain hivi katika science of culture alihitimisha kuwa ni vitu vifaa sui generic yaani vya aina yake
katika kufafanua aina hiyo alijigonga kwa hali ambayo haikuwa imegunduliwa hapo awali ambayo aliita symbolate kitu kilichoundwa kutokana na kitendo cha ishara
kwa hivyo alifafanua utamaduni kama symbolates ambazo zinaweza kueleweka katika muktadha wa mwili na wala siyo akili
hata hivyo kufikia miaka ya white alianza kutupilia mbali mwelekeo wa boas
ingawa mawazo haya yanaunga mkono yale ya malinowski
dhana kuu kwa white haikuwa uamilifu bali urekebikaji
ingawa wakereketwa wa boas walijishughulisha sana na historia ya tabia fulani white alijishughulisha sana na historia ya kitamaduni ya spishi za binadamu ambayo alihisi lazima itafitiwe kutokana na mtazamo wa ukuaji
tofauti na wanaukuaji wa karne ya ambao walijikita na jinsi jamii zilizostaarabika zilivyovuka mipaka ya jamii shenzi white alijishughulisha na kuandika namna baada ya mpito wa wakati namna binadamu alivyogundua njia nyingi za kuunda nishati kutoka kwa mazingira kupitia kwa utamaduni na wakati huo akabadilisha utamaduni
wakati huo white alikuwa akibuni nadharia yake ya ukuaji wa utamaduni mwanafunzi wa kroeber julian steward alikuwa akibuni nadharia yake ya ekolojia ya utamaduni
mnamo mwaka wa alichapisha basin plateau aboriginal groups ambamo alielezea kuwa jamii tofautitofauti kwa mfano wenyeji asilia wa shoshone au wakulima weupe kwenye nyika kuu hawakuwa wamekua zaidi au punguf ila walikuwa wamerekebu katika mazigira tofauti
ingawa leslie white alikuwa na haja ya utamaduni unavyoeleweka kijumla kama kama mali ya spishi za binadamu julian steward kwa upande mwingine alikuwa na haja ya utamaduni kama mali ya jamii bainifu
kama white yeye vilevile aliuona utamaduni kama njia ya kurekebu katika mazingira lakini alishambulia nadharia ya white ya unilineal ukuaji kwa hatua baada ya hatua
upande mmoja ya ukuaji wa utamaduni na badala yake akapendekeza ruwaza ya ukuaji wa pande nyingi ambamo katika mtindo wa boas kila jamii ina historia yake ya utamaduni
wakati julian steward alipoacha kazi ya kufundisha katika chuo kikuu cha michigan ili kufanya kazi katika eneo la utah mnamo mwaka wa leslie white alichukua mahali pake na mnamo mwaka wa julian steward alifanywa mwenyekiti wa idara ya anthropolojia ya chuo kikuu cha columbia
wengi wao walikuza uelewaji wa utamaduni wa vifaa wakipinga mielekeo ya kiishara ya geertz na schneider
mjadala baina ya mielekeo ya kiishara na vifaa kuhusu utamaduni ilitawala anthropolojia ya kimarekani miaka ya na 
vita vya vietnam na kuchapishwa kwa kazi ya dell hymes reinventing anthropology ilionyesha hali ya kutoridhika kuhusu mielekeo iliyotawala kuhusu utamaduni
hymes alielezea kuwa elementi za kimsingi katika mradi wa boas kama vile ujumla na haja katika utofauti zingali muhimu kufuatiliwa kujishughulisha na watu wengine na namna wanavyoendesha maisha yao na haja ya kuelezea katika misingi ya urejeleo unaohusu wetu
hata hivyo alielezea kuwa wanaanthropolojia wa kitamaduni wamejihami sawasawa kuongoza utafiti huu wakiwashambulia wanasosholojia kama vile parson ambao walitaka kuhusisha anthropolojia katika miradi yao katika elementi hizi hymes alitoa maelezo ambayo yanahalalisha uchunguzi wa jumla wa binadamu
wakati huu wanaanthropolojia watajika kama vile mintz murphy sahlins na wolf hatimaye walijitenga wakifanya majaribio na mielekeo ya uasilia na umarx waliendelea kukuza anthropolojia ya kitamaduni badala ya umuundo uamilifu
 hadi sasa
utamaduni wa kienyeji ukilinganishwa na kilimwengu
boas na malinowski walianzisha utafiti wa kiethnografia kama njia ya hali ya juu ya kienyeji ya kuchunguza utamaduni
licha ya haya baos alisisitiza kuwa utamaduni hubadilikabadilika na kukua ukitoka katika kundi moja la watu hadi jingine na aina nyingi za utamaduni ni sharti zichanganuliwe katika muktadha mpana
hii imepelekea wanaanthropolojia kutumia njia nyingi katika kuelewa utamaduni wa kilimwengu
katika miaka ya na tafiti kadhaa muhimu zimelengwa kwenye namna biashara baina ya watu wenyeji asilia na wazungu kutoka ulaya ambao walikuwa wametawala amerika na kuathiri utamaduni wa kienyeji kupitia kwa mabadiliko katika mipanglio ya kazi au kupitia kwa mabadiliko katika teknolojia muhimu
bernard mishkin alitafiti kuhusu athari ya kuanzishwa kwa farasi katika mpanglio wa kisiasa na vita wa kiowa
oscar lewis naye akachunguza athari ya biashara ya usufi kwa utamaduni wa blackfoot akitegemea sana marejeleo ya kihistoria
joseph jablow aliandika namna mpangilio wa kijamii na mbinu za kula za cheyenne zinavyoamuliwa na nafasi yao katika mitandao ya biashara inayounganisha wazungu na wahindi kati ya mwaka wa na 
frank secoy alielezea kuwa mpangilio wa kijamii na mbinu za kijeshi za wahindi wa great plains ulibadilika wakati farasi walioletwa na wahispania kutoka kusini zilisambaa hadi kaskazini na bunduki zilizoletwa na waingereza na wafaransa kutoka mashariki zilisambaa hadi magharibi
mnamo miaka ya robert redfield na wanafunzi wa julian steward waliasisi mfunzo ya kijumuia yaliyojikita katika uchunguzi wa jamii bainifu hata kama zinatambuliwa na rangi yao kabila au tabaka la kiuchumi katika magharibi au katika jamii zilizo na athari ya kimagharibi hasa miji
walikabiliana na uhasama ambao wahakiki wa karne ya walielezea wakitumia dhana utamaduni wa juu na utamaduni wa chini
hawa wanaanthropolojia wa karne ya walijibidiisha kuwaelezea watu waliokuwa duni kisiasa na kiuchumi lakini siyo waliamini utamaduni duni
oscar lewis alipendekeza dhana ya utamaduni wa umaskini kuelezea njia za kitamaduni ambazo watu walitumia kujirekebu kwa maisha ya umaskini wa kiuchumi
wanaanthropolojia na wanasosholojia wengine walianza kutumia dhana ya utamaduni nusu ili kuelezea jumuia bainifu kitamaduni ambazo zilikuwa sehemu ya jamii pana
mojawapo ya utamaduni nusu ni ule unaoundwa na jamii inayohama
unapojihusisha na vikundi vya kuhama na tamaduni zao kuna mielekeo kadhaa namna mataifa huchukulia tamaduni za wahamiaji huangukia katika mojawapo ya mielekeo hii
kiwango cha utofauti baina yake na utamaduni changizi yaani ugeni idadi ya wahamaji mitazamo ya wakazi aina za sera za serikali zinazobuniwa na utendakazi wa sera hizo hizi zote hufanya iwe vigumu kuweza kujumlisha kuhusu athari
hali ni hiyo katika tamaduni nusu katika jamii mitazamo ya umma mkubwa na mawasiliano baina ya vikundi mbalimbali vya kitamaduni huwa na dhima kubwa katika kuamua matokeo
uchunguzi kuhusu utamaduni katika jamii huwa changamano na utafiti sharti uzingatie mambo mbalimbali
nchini uingereza wanasosholojia na wasomi wengine walioathiriwa na umarx kama vile stuart hall na raymond williams walianzisha mafunzo ya kitamaduni
wakifuata nyayo za walimbwende wa karne ya kumi na tisa walihusisha utamaduni na matumizi ya bidhaa na mambo ya anasa kama vile sanaa muziki filamu chakula michezo na mavazi
hata hivyo walielewa mitindo ya kula na ya anasa inaamuliwa na mahusiano ya uzalishaji ambayo iliwafanya kuangazia zaidi mahusiano ya kitabaka na mpangilio wa uzalishaji
nchini marekani mafunzo ya kitamaduni yaliangazia pakubwa juu ya uchunguzi wa utamaduni pendwa yaani maana ya kijamii ya uzalishaji kwa wingi wa bidhaa za matumizi na anasa
dhana hii ilibuniwa na richard hggart mnamo mwaka wa alipoanzisha mjini birmingham kituo cha mafunzo ya kisasa ya kitamaduni
centre for contemporary cultural studies cccs
tokea hapo kituo hicho kimehusishwa sana na stuart hall ambaye alichukua mahali pa hoggart kama mkurugenzi
kuanzia miaka ya kuendelea kazi aliyoasisi stuart hall pamoja na wenzake paul wills dick hebdige tony jefferson na angela mcrobbie waliunda muungano wa kiusomi wa kimataifa
katika uwanja huu watafiti wanajikita juu ya namna tukio fulani linavyohusiana na masuala ya itikadi utaifa ukabila tabaka la kijamii na au jinsia
mafunzo ya kitamaduni yanahusisha maana na matendo ya kila siku ya maisha
matendo haya yanahusisha namna watu wanavyofanya vitu fulani kama vile kutazama runinga au kula katika utamaduni fulani
uwanja huu huchunguza maana na matumizi watu huwekea vifaa na matendo fulani
katika muktadha wa mafunzo ya kitamaduni wazo la matini halihusishi tu lugha iliyoandikwa bali huhusisha filamu picha fesheni au mitindo ya nywele matini za mafunzo ya kitamaduni hujumuisha sanaa baki za maana za utamaduni
vilevile uwanja huu hupanua dhana ya utamaduni
utamaduni kwa mtafiti wa mafunzo ya kitamaduni hujumuisha utamaduni asilia wa juu utamaduni wa makundi tawala ya jamii na utamaduni pendwa na maana na matendo ya kila siku
mawili ya mwisho ndiyo yanayotiliwa maanani na mafunzo ya kitamaduni
mwelekeo zaidi na sasa ni mafunzo ya utamaduni linganishi unaotokana na uwanja wa fasihi linganishi na mafunzo ya kitamaduni
wasomi nchini uingereza na marekani walibuni aina tofauti za mafunzo ya kitamaduni baada ya kuasisiwa kwa taaluma hii miaka ya mwishoni mwa 
aina ya mafunzo ya kitamaduni ya uingereza yalianzishwa miaka ya na kutokana na athari ya kwanza richard hoggart e
thompson na raymond williams na baadaye stuart hall na wengineo katika kituo cha mafunzo ya kisasa ya utamaduni katika chuo kikuu cha birmingham
hii ilihusisha maoni ya kisiasa ya mrengu wa kushoto na shutuma dhidi ya utamaduni pendwa kuwa ulikuwa utamaduni wa umati wa kibepariilijumuisha baadhi ya mawazo ya tahakiki ya shule ya frankfurt ya kiwanda cha utamaduni
hii inajitokeza katika maandishi ya wasomi wa mwanzoni wa uingereza wa mafunzo ya kitamaduni na athari zao tazama kazi za kwa mfano raymond williams stuart hall paul willis na paul gilroy
nako nchini marekani lindlof na taylor wanasema ya kwamba mafunzo ya kitamaduni yalikitwa katika utamaduni wa kiprigmatiki wa uliberali wa wingi
tofauti baina ya mitazamo ya marekani na uingereza sasa imefifia
watafiti wengine hasa katika mafunzo ya mwanzoni ya utamaduni uingereza wanatumia ruwaza za kimarx katika taaluma hii
huu mtindo wa kufikiria una athari kutoka kwa shule ya frankfurt lakini athari kubwa inatoka kwa umarx muundo wa louis althusser na wengineo
mkazo wa umarx asili ni juu ya maana ya uzalishaji
ruwaza hii huchukua uzalishaji kwa wingi na hutambua uwezo mamlaka huwa miongoni mwa wale wanaotoa sanaa baki
katika mtazamo wa kimarx wale wanaothibiti njia za uzalishaji msingi wa uchumi kimsingi ndiyo hutawala utamaduni
mielekeo mingine kuhusu mafunzo ya utamaduni kama vile mafunzo ya ufeministi ya utamaduni na maendeleo ya kimarekani katika taaluma yanajitenga na wazo hili
wanashutumu umarx kwa maana moja ya utamaduni ambayo inaaminiwa na wote
mielekeo isiyo ya umarx inapendekeza njia mbalimbali za kushughulikia utamaduni wa sanaa baki huathiri maana ya zao
wazo hili linaelezewa vizuri katika kitabu doing cultural studies the case of sony walkman na paul du gay na wengine ambacho kinapinga wazo kwamba wale wanaozalisha bidhaa huthibiti maana ambazo watu huhusisha nazo
mchanganuzi wa kifeministi wa utamaduni mwananadharia na mwanahistoria wa sanaa griselda pollock alichangia katika mafunzo ya utamaduni akitumia mitazamo ya sanaa historia saikolojiachanganuzi
mwandishi julia kristeva ana ushawishi mkubwa akichangia kwa mafunzo ya kitamaduni kupitia taaluma za sanaa na saikolojiachanganuzi ya ufeministi wa kifaransa
uvumbuzi wa utamaduni unaamanisha uvumbuzi wowote mpya na unaopatikana kuwa wa manufaa kwa kikundi cha watu na unaelezewa katika tabia zao lakini haupo kama kitu kinachoonekana
watu wako katika ulimwengu unaoharakisha mabadiliko ya utamaduni kiwakati wakisukumwa na kupanuka kwa biashara kimataifa vyombo vya habari na kuongezeka kwa idadi ya watu miongoni mwa mambo mengine
tamaduni zinaathiriwa na nguvu zinazoleta mabadiliko na zile zinazopinga mabadiliko
nguvu hizi zina uhusiano na miundo ya kijamii na matukio halisi na zinajihusisha katika kuendeleza mawazo na matendo ya kitamaduni ndani ya miundo ya sasa ambayo nayo inabadilika
mizozo ya kijamii na maendeleo ya kiteknolojia yanaweza kusababisha mabadiliko katika jamii kwa kubadili mikikimikiki ya kijamii kwa kukuza ruwaza mpya za utamaduni kwa kuwezesha tukio zalishi
hii mihamisho ya kijamii huweza kuandamana na mihamisho ya kiitkadi na aina nyingine za mabadiliko ya kitamaduni
kwa mfano muungano wa kifeministi wa kimarekani ulihusisha matendo mapya yaliyosababisha uhamisho katika mahusiano ya kijinsia kubadilisha jinsia na miundo ya kiuchumi
mabadiliko huhusisha kufuata nguli wa kienyeji katika filamu
kwa mfano misitu ya kitropika ilirejea tena mwishoni mwa enzi ya theluji
mimea iliyofaa kwa kufugwa ilikuwepo ikasababisha kuvumbuliwa kwa kilimo ambacho kilisababisha uvumbuzi wa kitamaduni na mihamisho ya mikikimikiki ya kijamii
tamaduni huathirika kutoka nje kupitia kwa mwingiliano baina ya jamii ambazo pia zinaweza kutoa au kuzuia mihamisho ya kijamii na mabadiliko katika matendo ya kitamaduni
vita au ushindani juu ya rasilimali unaweza kuathiri maendeleo ya kiteknolojia na mikikimikiki ya kijamii
kuongezea mawazo ya kitamaduni yanaweza kuhama kutoka jamii moja hadi nyingine kupitia kwa kuenea na kwa mabadiliko ya uigaji wa utamaduni fulani
katika kuenea hali ya kitu siyo lazima maana yake hutoka utamaduni mmoja hadi mwingine
kwa mfano hamburgers ambazo ni za kawaida marekani zilionekana kuwa ngeni zilipoanzishwa uchina
kuenea kunakoacha athari kubadilishana mawazo hurejelea elementi za utamaduni mmoja kusababisha kuwepo kwa uvumbuzi au kusambazwa
kwa mwingine
ukopaji wa moja kwa moja kwa upande mwingine hurejelea kuenea kwa kiteknolojia au kuenea kunakoonekana kutoka utamaduni mmoja hadi mwingine
nadharia ya kuenea kwa uvumbuzi huwasilisha ruwaza ya utafiti ya kwa nini na lini watu na tamaduni huasilisha mawazo mapya matendo na bidhaa
kuiga utamaduni fulani kuna maana tofauti lakini katika muktadha huu hurejelea kubadilishwa kwa tabia fulani za utamaduni na utamaduni mwingine
haya yamefanyika kwa makabila fulani ya amerika na kwa makundi asilia ya watu kote ulimwenguni enzi za ukoloni
aydin ni mkoa uliopo mjini kusini magharibi mwa nchi ya uturuki
mji mkuu wa mkoani hapa ni aydin ambao una makadirio ya wakazi wapatao 
mkoa wa aydin umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa denizli ni jina la kutaja moja kati ya mikoa ya uturuki uliopo mjini magharibi mwa anatolia nyanda za juu katika pwani ya bahari ya aegean
mikoa ya karibu kabisa na mjini hapa ni pamoja na u ak kwa upande wa kaskazini burdur isparta afyon kwa upande wa mashariki aydin manisa kwa upande wa magharibi na mu la kwa upande wa kusini
mji upo kati ya ramani hizi za kijiografia na na na n
unachukua eneo za kilomita za mraba zipatazo na idadi ya wakazi wapatao 
hapo awali idadi ya wakazi wa hapa ilikuwa kunako miaka ya 
mkoa wa denizli umeganyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa i zmir ni jina la kutaja moja kati ya mikoa ya uturuki uliopo mjini magharibi mwa anatolia kwenye pwani ya bahari ya aegean
mji huu ulianzishwa na wagiriki smyrna kigiriki kunako karne ya kk
kwa upande magharibi umezungukwa na bahari ya aegean na imefungamana kabisa na ghuba ya i zmir
mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
takriban watu wanaishi mjini hapa makisio ya 
idadi ya wakazi wa hapa ilikuwa kunako mwaka wa 
mkoa wa i zmir umeganyika katika wilaya zipatazo mji mkuu umekoozeshwa k tahya ni jina kutaja moja kati ya mikoa ya uturuki
mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
mkoa una idadi ya wakazi wapatao makisio ya mwaka wa 
mnamo mwaka wa k tahya ilikuwa na wakazi wapatao 
mkoa wa k tahya umeganyika katika wilya mji mkuu umekoozeshwa manisa ni jina la kutaja mkoa uliopo mjini magharibi mwa nchi ya uturuki
mikoa yake ya karibuni ni pamoja na i zmir kwa upande wa magharibi aydin kwa upande wa kusini denizli kwa upande wa kusini mashariki mwa nchi u ak kwa upande wa mashariki k tahya kwa upande wa kaskazini mashariki na balikesir kwa upande wa kaskazini
mkoa wa manisa umeganyika katika wilaya takriban mji mkuu umekoozeshwa mu la ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini uturuki kwenye upande wa kusini magharibi mwa nchi katika pwani ya bahari ya aegean
mu la province is divided into districts capital district in bold u ak kutoka u ak maanake wapenzi ni jina la kutaja mkoa uliopo mjini magharibi mwa nchi ya uturuki
umepakana na manisa kwa upande wa magharibi denizli kwa upande wa kusini afyon kwa upande wa mashariki ana k tahya kwa upande wa kaskazini
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo na una idadi ya wakazi wapatao makisio ya 
kwa mwaka wa idadi ya wakazi wa hapa ilikuwa 
mkoa wa u ak umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa ba mak i ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
imepakana na denizli zaidi kuliko hata mji wa wenyewe wa afyon
upo katika eneo la mto ye il kanda ya bahari nyeusi kwa upande wa kaskazini mwa nchi
idadi ya wakazi ya mkoani hapa imefikia kiasi cha 
mkoa wa amasya umeganyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa mkoa wa artvin umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa bayburt ni jina la kutaja mkoa uliopo mjini kaskazini mashariki mwa nchi ya uturuki
idadi ya wakazi ni na jumla ya eneo la kilomita za mraba ni 
mkoa wa bayburt umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa bolu ni mkoa uliopo kaskazini magharibi mwa kanda ya bahari nyeusi nchini uturuki upo katikati ya mji wa istanbul na ankara
umechukua eneo la kilomita za mraba na idadi ya wakazi takriban 
mkoa wa bolu umegawanyika mji mkuu umekoozeshwa orum ni mkoa uliopo katika kanda ya bahari nyeusi nchini uturuki lakini umelala ndani na unatabia kabisa ya kanda ya anatolia ya kati kuliko hata zile za pwani ya bahari nyeusi
d zce ni mkoa uliopo mjini kaskazini magharibi mwa nchi ya uturuki
upo kwenye pwani ya bahari nyeusi na unakwenda moja kwa moja hadi kuja kukutana na mji wa istanbul na ankara
kuna baadhi ya sehemu zilizoharibiwa na wagiriki wa kale
mkoa wa d zce umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa giresun ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini uturuki
mikoa inayopakana na mkoa huu ni pamoja na trabzon kwa upande wa mashariki g m hane kwa upande wa kusini magharibi erzincan kwa upande wa kusini sivas kwa upande wa kusini mashariki na ordu kwa upande wa magharibi
mkoa wa giresun umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa g m hane ni jina la kutaja mkoa uliopo kaskazini mwa nchi ya uturuki umepakana na bayburt kwa upande wa mashariki trabzon upande wa kaskazini giresun na erzincan kwa upande wa magharibi
umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo na una wakazi takriban mnamo mwaka wa 
mkoa wa g m hane umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa karab k ni jina la kutaja mkoa uliopo mjini kaskazini mwa nchi ya uturuki
mji mkuu wake ni karab k ambao upo kilomita kaskazini mwa mji wa ankara na takriban kilomita kutoka kusini mwa pwani ya bahari nyeusi
mkoa wa karab k katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa maria kupalizwa mbinguni ni sherehe ya kanisa katoliki inayoadhimishwa kila mwaka tarehe agosti
adhimisho hilo la liturujia ni la zamani lakini limepata nguvu mpya kutokana na dogma iliyotangazwa na papa pius xii kwa hati munificentissimus deus ya tarehe novemba baada ya kusikiliza maoni ya maaskofu wote duniani
fundisho hilo linalingana na lile la waorthodoksi ingawa hao hawajalitangaza kuwa dogma
tarehe hiyo wao wanaadhimisha ya kulala kwa bikira maria
hata baadhi ya waanglikana na walutheri wana adhimisho la bikira maria siku hiyo
umoja wa msimamo huo upande wa mashariki na wa magharibi wa kanisa unatokana na mapokeo ya karne za kwanza za ukristo yanayoshuhudiwa na mababu wa kanisa kama vile efrem wa syria timoteo wa yerusalemu epifanio wa salamina na yohane wa damasko
upo katika kanda ya bahari nyeusi kaskazini mwa nchi
umezungukwa na sinop upande wa mashariki bartin na karab k upande wa magharibi ankiri upande wa kusini orum upande wa kusini mashariki na bahari nyeusi upande wa kaskazini
mkoa wa kastamonu umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa neno dogma linatumika hasa kumaanisha fundisho la imani lisiloweza kukanushwa na wafuasi wa dini fulani
dogma ni leno la kigiriki d gma linalotokana na kitenzi doko
ndiyo sababu dogma ya kanisa inamaanisha tamko lililotolewa na mtaguso au papa kumalizia mjadala kuhusu fundisho fulani baada ya kuthibitisha ufunuo wa mungu unasema nini juu ya hilo
baada ya hapo mwamini anayekataa dogma anahesabiwa kuwa mzushi na kutengwa na kanisa
ordu ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini uturuki
mkoa unaopakana karibu na hapa ni pamoja na samsun upande wa kaskazini maghribi tokat upande wa kusini magharibi sivas upande wa kusini na giresun upande wa mashariki
mkoa wa ordu umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa rize ni jina la kutaja mkoa uliopo mjini kaskazini mashariki mwa nchi ya uturuki
upo mashariki mwa pwani ya bahari nyeusi kati ya trabzon na artvin
mkoa wa rize umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa mji wa kisii ni mji upatikanao kusini magharibi mwa kenya
huu ndio mji mkubwa wa kibiashara katika miinuko ya gusii
awali huu ulikuwa makao makuu ya wilaya ya kisii kwa ujumla kabla ya wilaya hiyo kugawanwa na kuzaa wilaya ya nyamira na wilaya ya gucha
hata hivyo bado mji huu unaendelea kuzifaidi wilaya hizi na nyanza kusini kwa ujumla hasa kibiashara
kuna shughuli za kiviwanda katika mji huu na vingi vya viwanda hivi vinahusiana na kilimo kwa kuwa kisii ni mji ulio katika eneo lililotawalwa na ukulima
pia kuna uchongaji wa madini katika eneo hili hasa madini ya soapstone katika eneo la tabaaka
kutokana na idadi kubwa ya watu na ongezeko la mahitaji ya kielimu vyuo vingi vimeanzisha matawi yao nchini kisii
miongoni mwa vyuo vilivyoanzisha matawi yao mjini ni licha ya hayo kuna shule nyingi za sekondari humo mjini miongoni mwao zikiwa mji huu una wakazi wa matabaka mbalimbali miongoni mwao wakiwa wahindi na wakikuyu wanaojihusisha na biashara huku idadi kubwa ikiwa wakisii hata hivyo wahindi wamenunua mali nyingi kutoka kwa wakisii ambayo wamekuza kuwa maduka makuu na jambo hili limeukuza mjii huu kiajabu hivi karibuni
leo hii mji huu unajivunia maduka makuu kama tuskys na nakumatt benki kuu kama vile benki ya equity benki ya family k rep benki ya cooperative na benki ya barclays ambayo yote yameanzisha matawi mjini kisii
mji wa kisii una kiwango cha chini cha usafirishaji wa takataka na maji machafu
kituo pekee cha kusafisha maji machafu kilikuwa daraja mbili lakini kimehamishwa nje ya mji
mji huu pia unakumbwa na uhaba wa ardhi huku mitaa mingi mjini ikianzishwa bila mpango maalumu
mbita point ni mji wa kenya katika mkoa wa nyanza
nyamira ni mji wa kenya katika mkoa wa nyanza upatikanao nchini kenya
nyang oma kogelo ni mji wa kenya katika mkoa wa nyanza
samsun ni mkoa uliopo katika pwani ya bahari nyeusi huko nchini uturuki
idadi ya wakazi wanaoishi mkoani hapa ni 
mkoa wa samsun umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa bamburi inapatikana katika tarafa ya kisauni wilaya ya mombasa kenya kaskazini mashariki mwa kisiwa cha mombasa
ni kituo cha utalii kwa hivyo kina hoteli nyingi za uvuo
bamburi ndiko kupatikanako kiwanda cha simiti ya bamburi mnamo rene haller aligeuza sehemu ya simiti iliyochanganyika na madini mengine uwa bustani ya bustani haller
bamburi inaweza kufikika kwa njia ya basi au matatu kutoka kisiwa cha mombasa leni ya kuelekea mtwapa au malindi likoni ni sehemu ya mji wa mombasa nchini kenya katika mkoa wa pwani
likoni iko barani ikitazama upande wa kusini wa kisiwa cha mombasa
ni mahali pa feri inayounganisha kisiwa cha mombasa na bara upande wa kusini
upande huu hakuna daraja kwa sababu mkono wa bahari ni pia mdomo wa bandari ya kilindini na meli kubwa hupita kila saa
kwa sababu hiyo daraja ingehitaji kuwa kubwa mno na hadi sasa serikali ilikosa pesa ya kujenga daraja kubwa namna hii
feri ya likoni ina mashua mawili yanayozunguka mfululizo
njia hii inatumiwa na matatu mengi mabasi ya kuelekea kusini watalii wanaoelekea mahoteli ya pwani la kusini na pia wanannci wengi wanaopita kwa miguu
manda island ni mji wa kenya katika mkoa wa pwani
wakoloni waingereza waliona kuwa ni busara zaidi ya kusimamia kubwa makundi ya kikabila tofauti
upande wa kilifi kulikuwa chifu wa wagiriama na wakamba ili kuwezesha utunzaji wa maslahi ya makabila haya mawili
chifu wa mwisho alikuwa marehemu johnson mwero mwaiga kutoka matumbi na aliyekuwa chifu mkuu nzana wa mumo kutoka gwasheni
kutoka miaka ya na hasa baada kenya kujinyakulia uhuru
leo mipaka kati ya kaunti hizo mbili imebadilika kutoka wakati wa ukoloni lakini leo ni ya reli ya kutoka mji mazeras hadi maji ya chumvi kituo hicho
asili ya kituo ni kuweka katika karne ya kipindi cha biashara ya umbali mrefu
hata hivyo mapema juhudi biashara na maendeleo yalifanyika kwa pamoja na wote upande wa mpaka hizi
ni pamoja na shule ya upili ya mariakani shirika la maziwa la kwale kilifi miaka ya kichinjio miongoni mwa zingine
kaunti ya kwale kwa kiasi kikubwa ni eneo la mwavumbo mahali na mara nyingi halitiliwi maanani
wakazi wake ki msingi ni wadurumma na wakamba wa pwani wajukuu wa maskauti wapelelezi njia na wafanyabiashara wa umbali mrefu
mariakani kaunti ya kilifi iko na halmashauri ya mji na idadi ya watu kulingana na sensa ya 
halmashauri ya mji ina kata tano kaliangombe kawala mariakani mugumo wa patsa tsangatsini
mariakani ya kati iko katika eneo la mariakani kaloleni mgawanyo wa kilifi wilaya 
mombasa old town ni mtaa ulioko mjini mombasa
si mji wa kale bali ilianzishwa katika miaka ya kama mradi wa kujenga makazi ya watu na rais wa jamhuri jomo kenyatta
kiasili eneo lilikaliwa na wabajuni lakini wakati wa uhuru na baada ya kuharibika kwa umoja wa afrika ya mashariki wakenya wengi walirudi kutoka tanzania hasa wakikuyu walio sehemu kubwa ya wakazi wa leo pamoja na waluo na wakamba
mashamba yaliyoanzishwa na walowezi hao yanaendelea hadi leo
kilimo ni hasa ya mahindi pamba muhogo korosho maembe na ndizi
kabla ya ukoloni wa kiingereza eneo lilikuwa chini ya usultani wa zanzibar
wafanyabiashara ya watumwa walitumia njia ya pwani kupeleka watumwa hadi lamu
hadi sasa mwembe mkubwa anakumbukwa kuwa mahali ambako misafara ya watumwa ilipumzika na wafungwa walikula hapa maembe na kuacha mbegu
vijiji ndani ya tarafa ni pamoja na kiongwe baharini mkunumbi bomani uziwa mapenya lakeside kibaoni
tarehe juni mji huu ulishambulia na kikosi cha al shabaab kutoka somalia walioua watu 
manmo saa jioni waliingia katika mji kwa kutumia magari wakati wakazi wengi waliangalia mechi ya kombe la dunia la fifa
washabaab walitangulia kushambulia kituo cha polisi lakini walishindwa kuingia kutokana na upinzani wa maafisa
waliendelea kushambulia hoteli mabaa benki na ofisi za serikali ilhali walifyatulia risasa hovyo wananchi waliowaona pamoja na watoto wadogo na wakinamama
baada ya sita usiku waliondoka ena lakini njiani waliua wananchi wengine kwa mfano watu sita huko kibaoni
rias wa nchi ya msumbiji ameruhusu raia wa nchi ya tanzania kuingia nchini humo bila visa ruiru ni mji katika wilaya ya thika ipatikanayo katika mkoa wa kati nchini kenya
mji huu uko katika umbali wa takribani kilomita kutoka katika mpaka wa nairobi
unachukua ukubwa wa km na umezungukwa na mashamba ya kahawa
ruiru ni moja kati ya miji inayotambulika zaidi nchini kenya ambao unaweza kufikika kwa urahisi kupitia barabara au reli
mnamo ruiru ilikuwa na watu takribani 
hata hivyo mji huu umekuwa na ongezeko la idadi ya watu kutokana na uhaba wa nyumba mjini nairobi
wengi wa wakazi wa ruiru ni wanabiashara wa asili ya kikuyu
mji huu pia una matawi ya benki mashughuli kama vile benki ya equity benki ya family benki ya cooperative na benki ya barclays ol donyo sabuk ni mji wa kenya katika mkoa wa kati
bomet ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
changach ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
chepkongony ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
cheptigit ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
dawsonville ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
eburru ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
eldama ravine ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
eliye springs ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
emarti ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
embobut ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
gilgil ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
isinya ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kabarnet ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kabartonjo ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kabirisang ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kajiado ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
mji huu upo kusini mwa mji wa nairobi katika barabara kuu ya nairobi arusha
idadi ya watu wanaoishi kajiado ni sensa ya 
idadi kubwa ya watu wanaoishi kajiado ni wa asili ya kimaasai
jina la kajiado linatokana na neno orkejuado ambalo linamaanisha mto mrefu katika lugha ya kimasai
kakiptui ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kakuma ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kalokol ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kapchemoiywo ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kapcherop ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kapenguria ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kapluk ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kapsabet ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kapsaon ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kapsowar ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kaptabuk ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kaptagat ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kaptarakwa ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kilgoris ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kimwarer ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kipsigak ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
kitale ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
ni kituo cha utawala ya wilaya ya trans nzoia district mkoa wa rift valley
mazao ya sokoni inayokuzwa katika sehemu hii ni majani chai kahawa pareto maharagwe na mahindi
kitale ni soko la mazao ya kilimo na unajulikana kwa makabathi ya kitale na kituo cha kilimo misitu
mbuga ya kitaifa ya saiwa swamp iko karibu na mji wa kitale
mji huu ulianzishwa mwaka wa na walowezi wa kizungu
reli ya uganda kutoka eldoret ilifika kitale mwaka wa na ilichangia kukuza mji huu
kitale ni mjawapo ya miji iliyo na utafauti nchini
ni kituo cha utawala wa wilaya ya trans nzoia ya rift valley
mazao makuu ya biashara yanayolimwa katika eneo ni alizeti chai kahawa pareto na mbegu maharage na mahindi
kitale ni mji soko kwa ajili ya mitaa eneo kilimo na unajulikana kwa na kituo cha kilimo cha mseto
kitale ni miongoni mwa wengi katika miji mbalimbali nchini
kitangela ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
mtaguso wa kwanza wa nisea ndio mtaguso wa kwanza kuitwa tangu mwaka mtaguso wa kiekumeni yaani mtaguso wa dunia yote au mtaguso mkuu
ndiyo sababu inashika nafasi ya pekee kati ya mitaguso yote
yeye aliwaalika maaskofu wote wa dola waliokuwa kama mashariki na kama magharibi
washiriki walitokea hata nje ya dola hilo kama vile persia na armenia
katika hali hiyo mtaguso ulianza tarehe mei washiriki walikuwa kama wengi wao wakitokea upande wa mashariki wa dola hilo
upande wa magharibi uliwakilishwa na watu kutoka ulaya na kutoka afrika
papa silvesta aliwakilishwa na mapadri wawili
asili ya mabishano ilitokea katika kanisa la aleksandria misri ambapo kasisi arios alikuwa amekanusha umungu wa yesu na hivyo alihukumiwa na sinodi ya aleksandria ya mwaka iliyoitishwa na askofu aleksanda wa aleksandria
hata hivyo arios hakuacha mafundisho yake akakimbilia palestina kwa rafiki yake eusebio wa nikomedia
basi mtaguso ulikiri karibu kwa kauli moja kwamba yesu kristo ni mwana wa mungu kwa maana ana ous a yaani dhati ileile ya kimungu aliyonayo baba
ndiyo kiini cha kanuni ya imani ya nisea iliyopitishwa na mtaguso
uamuzi mwingine wa mtaguso ulikuwa kupanga siku ya pasaka sherehe kuu ya kanisa iwe jumapili inayofuata mbalamwezi ya kwanza ya majira ya kuchipua tofauti na kalenda ya kiyahudi
pia zilitungwa kanuni kuratibu mambo mbalimbali
mtaguso ulipomalizika tarehe julai konstantino alifikiri uamuzi juu ya dogma utamaliza mabishano lakini haikuwa hivyo kwa sababu wagiriki wengi ingawa hawakukubaliana na arios hawakuridhika na msamiati uliotumika kuelezea uhusiano wa baba na mwana
mtaguso wa kwanza wa konstantinopoli ndio wa pili katika orodha ya mitaguso ya kiekumene ya kanisa wakati wa mababu wake
uliitishwa na kaisari theodosius ukafanyika konstantinopoli mwaka 
maaskofu waliohudhuria walilaani aina mbalimbali za uzushi hasa ule wa masedoni wa konstantinopoli aliyekanusha umungu wa roho mtakatifu wakathibitisha maamuzi ya mtaguso mkuu wa kwanza mtaguso wa kwanza wa nisea uliofanyika mwaka 
hivyo walikiri kwamba roho mtakatifu pia kama vile yesu mwana wa mungu anachanga dhati ileile ya baba
pamoja na hayo walikamilisha kanuni ya imani ya nisea ambayo kwa sababu hiyo inaitwa sasa kanuni ya imani ya nisea konstantinopoli na ambayo inatumika sana hata leo katika madhehebu mbalimbali ya ukristo hasa katika liturujia
korkitony ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
lerata ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
rafael vicente correa delgado aprili ni mwanasiasa nchini ekuador na tangu januari amekuwa rais wa nchi hiyo
aliapata elimu yake katika vyuo vikuu vya ekuador ubelgiji na marekani
yeye anasema kihispania kiingereza kiquechua na kifaransa
wana mabinti wawili sof a correa malherbe anne dominique correa malherbe na mwana rafael miguel correa malherbe
litein ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
lodwar ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
lokichokio ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
londiani ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
magadi kenya ni mji katika mkoa wa bonde la ufa katika ziwa magadi
mji wa magadi upo kaskazini mashariki mwa ziwa natron in tanzania
mji wa magadi upo kando ya ziwa magadi upande wa mashariki
kampuni ya magadi soda company ipo katika mji huu
magadi imepata huduma za mtandao na matumizi ya kompyuta kwa njia ya unite nations development program kenya kwa ajili ya kompyuta zinazotumia nguvu ya jua
mpango huu ulianza julai na mwisho wa zaidi ya wakazi walikuwa wametembelea vituo tano vya huduma za mtandao
mji wa magadi ulitumiwa katika filamu ya fernando meirelles ya the constant gardener
maralal ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
matira ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
metkei ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
naivasha ni mji wa soko katika bonde la ufa nchini kenya imelala kaskazini magharibi mwa nairobi
iko kwenye mwambao wa ziwa naivasha na kando ya jia kuu ya nairobi nakuru kupinduka na reli ya uganda
mji una idadi ya wakazi wa mijini sensa mbuga ya hell s gate mbuga ya longonot na mlima longonot ni vivutio vya karibu
safari pia huwa ni pamoja na ziwa naivasha kutazama viboko maisha ya ndege na tabia namuncha ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
narok ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
ngong ni mji iliyo karibu na ngong hills sambamba na bonde la ufa iko katika kusini magharibi ya nairobi kusini mwa kenya
kutokana na vilele vinne vya ushi ambayo inasimama peke kutoka eneo tambarare la nairobi
vilima vya ngong kutoka mteremko wa mashariki zaangalia mbuga ya kitaifa ya nairobi na kaskazini mwa mji wa nairobi
vilima vya ngong kutoka mteremko wa magharibi zaangalia bonde la ufa fiti chini ambapo vijiji vya wamaasai vimekua vikiendelezwa
idadi ya jumla ya ngong nchini kenya ni watu na mwinuko wa ngong ni mita katika urefu lakini urefu wa milima ni kama mita juu ya usawa wa bahari
ngong ni mji wa kati wa divisheni ya ngong wilaya ya kajiado
katika miaka ya utawala wa ukoloni wa uingereza eneo kuzunguka vilima vya ngong ilikua sehemu ya kilimo ya walowezi nyumba nyingi za jadi za ukoloni bado zinaonekana katika eneo hilo
ngong divisheni ina vitongoji vya nairobi kama ongata rongai kiserian matasia na kitengela ambapo wakazi ambao kimsingi ni wa nairobi hujenga nyumba katika mikoa ya utulivu zaidi ya mji
katika filamu ya out of africa vilele vinne vya ngong hutokea katika usuli kadhaa karibu na nyumba ya karen blixen s
bado wakazi wa mitaa huripoti kuona simba katika vilima wakati wa miaka ya 
kaburi la wapweke la denys finch hatton iliyo na alama ya obelisk na bustani iko kwenye mteremko wa mashariki wa vilima vya ngong inayoelekea hifadhi kubwa ya mbuga
nyahururu ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
mji wa nyahururu imo mashariki wa nakuru kwa mita juu ya ub
ni sehemu wa gatuzi ya laikipia ikiwa sehemu ya kusini magharibi wa hilo gatuzi
mji huu ulianzishwa kwa jina la thomson falls kutokana na maporomoko ya mto ewaso narok unaotiririka kutoka milima ya aberdare
mji huu ulimea pamoja na kituo cha reli iliyoishikanisha na mji wa gilgil
nyahururu ilikuwa penye viwanda vya national pencil ambayo ilifungwa na kenya cooperative creameries
chuo kikuu cha egerton lina shule huko nyahururu na kuna shule kadhaa za binafsi
sacho ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
shaba ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
solai ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
umoja ni mji wa kenya katika mkoa wa bonde la ufa
athi river ni mji nchini kenya katika mkoa wa mashariki uliopo kando la jiji la nairobi
idadi ya wakazi wa mjini ni na jumla ya wakazi ni sensa ya 
mji huu umeendelea kiasi ukiwa na pamoja na kiwanda kikubwa cha saruji kinachoendeshwa na kampuni ya athi river mining
mji wa athi river pia unakua kuwa eneo la makaazi kutokana na ukaribu wake na nairobi
mji huu una kituo cha reli kilicho jengwa mwaka wa kwenye njia ya reli mombasa nairobi
chuo kikuu cha daystar kina tawi katika mji wa athi river
jina la mji huu linatokana na athi sehemu ya kwanza ya mfumo wa mto athi galana
mavoko ilichongwa kutoka kwa baraza la mji wa nairobi mwaka wakati baraza la mji wa nairobi lilipofutiliwa mbali
manisipaa ya mavoko ina wadi sita athi river magharibi katani kinanie mathani makadara muthwani na sophia
zote hizi zimo kwenye eneo bunge la kathiani ambayo ina jumla ya wadi kumi
wadi nne zilizobaki zimo kwenye baraza ya mji wa masaku majiji miji na vijiji katika mkoa wa mashariki wa kenya chogoria ni mji wa kenya katika mkoa wa mashariki
garba tula ni mji wa kenya katika mkoa wa mashariki
kanyuambora ni mji wa kenya katika mkoa wa mashariki
loiyangalani ni mji wa kenya katika mkoa wa mashariki
mado gashi ni mji wa kenya katika mkoa wa mashariki
maisha bora ni mji wa kenya katika mkoa wa mashariki
marsabit ni mji kaskazini mwa kenya uko kilomita mashariki ya katikati ya ufa la afrika mashariki ifikapo e e 
 n
uko katika mkoa wa mashariki na karibu wote umezungukwa na mbuga ya kitaifa ya marsabit na hifadhi
ndio mji mkuu wa wilaya ya marsabit na uko kusini mwa jangwa la chalbi katika eneo la misitu inayojulikana kwa milima yake ya volkano na maziwa yanayopatikana kwenye kilele cha milima
mji wa marsabit ndio wa ustaarabu katika eneo kubwa ya ukame ya kaskazini mwa kenya
milima iliyo hapa iko na wingi wa misitu kinyume na jangwa iliyo karibu pamoja na visiwa vyao vya mfumo wa uhusiano baina ya viumbe
pia ni nyumbani kwa baadhi ya wafanyibiashara na wahamiaji wa kisomali
aidha marsabit ina kiwanja kidogo cha ndege na kilele mlima mlima marsabit na visima vya kuimba nje ya mji
ndovu pia wanaweza mara nyingi kuonekana katika hifadhi ya wanyamapori inayozunguka mji huu mara kwa mara zikivunja ua na kusababisha uharibifu wa mazao ya wakulima wenyeji
jina la mji linatokana na neno la kiamhariki marsa bet maana yake nyumba ya au nyumbani kwa marsa inaaminika kuwa uliitwa baadaa ya mkulima aitwaye marsa wa kabila la burji aliyeletwa marsabit kutoka mega nchini ethiopia na consul kusaidia katika kuimarisha kilimo na makaazi ya kudumu kwenye mteremko wa mlima marsabit
kando na makabila yaliyo tajwa hapo mbeleni kuna watu wengine kutoka maeneo mengine ya kenya wanaofanya kazi sana sana za serikali na biashara
karibu ya watu wanaoishi mjini marsabit ni wakristo waislamu na wengine huamini katika dini ya jadi na zinginezo
kwa muda mwingi makundi haya yameishi kwa amani lakini tangia mwaka wa na kudumu kwa karibu mwaka kulikuwa na mauaji ya kikabila dhidi ya gabra na borana kufuatia mgogoro juu ya umiliki wa mifugo na kila kabila ambayo ni chanzo cha mapato kwa makundi yote mawili kando na biashara ya bidhaa na vyakula
marsabit ndio eneo lililotangazwa la mkutano kati ya wazee wa gabra na borana uliopangwa kufanyika tarehe juni 
mijadala ya kutatua migogoro iliyopo kati ya makundi mawili imekuwa ikiendelea kwa miaka kadhaa sasa na mikataba inatarajiwa kukubaliwa kwenye tukio hili la mkutano huu mbele ya viongozi wa jadi
marsabit ipo takriban kilomita au siku mbili kwa gari kutoka nairobi kupitia miji ya isiolo na archer s post kwa kutumia aidha matatu au usafiri wa binafsi
kuna uwanja mdogo wa ndege unaoshughulikia ndege za kukomboa
mji wa marsabit ni kituo cha biashara kukiweko pamoja na vituo vitatu vya petroli benki posta maduka mikahawa majumba ya kulala na hata dobi
mji huu unawezesha ubadilishanaji na uchukuzi wa bidhaa na huduma kati ya moyale bidhaa kutoka ethiopia na isiolo bidhaa kutoka nairobi
kilimo pia kina jukumu kwani wakaazi wengi hupanda mtama na mahindi kwa kuliwa na wenyeji na wafugaji wa kuhamahama huleta nyama kwa kuuza ng ombe wao
ziwa paradiso linalovutia wanyamapori kama ndovu na nyati na bongole crater yaliyoko katikakati mwa msitu yote ni vivutio kwa watalii wa ndani
mji huu na maeneo yanayozunguka yana utajiri mkubwa wa utamaduni kwa waanthropolojia na watafiti wengine
mji wa meru ni makao makuu ya wilaya ya meru kati katika jimbo la mashariki na mji wa nane kwa ukubwa nchini kenya
meru iko pande za mto kathita katika mteremko wa kaskazini mashariki wa mlima kenya
mji huuuko umbali wa maili tano kaskazini mwa ikweta urefu wa futi katika eneo la mchanganyiko wa misitu mahali wazi miji midogo vijiji mashamba vijijini na wengi wa wakazi niwa ameru
wilaya ya meru ni mahali pa kuzuru li kutembelea eneo za kuhifahia wanyama ambazo ni samburu na buffalo springs lewa downs ambazo ziko mbali kiasi kaskazini mwa meru pamoja na samburu na buffalo springs kupitia isiolo na mbuga wa waanyama meru katika kaskazini ya meru kupitiamaua katika vilima vya nyambeni
meru ni mji wa biashara kilimo na elimu kaskazini ya kenya
mji huu uko na mabenki na hoteli masoko na vituo vya usafirishaji
kahawa chai mbao ng ombe maziwa maharagweya kifaransa na bidhaa nyingine nyingi hutoka katika wilaya ya meru
pia kuna shule za msingi na sekondari zikiwa pamoja na shule kuu ya sekondari ya meru na shule ya wasichana ya kaaga ambazo ni baadhi ya chuo zinazoongoza katika taasisi za elimu ya sekondari kenya
chuo kikuu cha emory ina ubia na shule kuu ya sekondari ya meru katika kusidiana na kompyuta vitabu na vifaa vya sayansi katika kumbukumbu ya george brumley
taasisi ya ufundi meru na chuo cha teknolojia ya meru ambazo ndizo kuu
pia kuna vyuo vya ualimu na chuo kikuu cha kenya methodist university kinachojulikana kama kemu
inakuzwa na wengi wa wakulima wadogo nakukuzwa chini ya kivuli
mazao ya kahawa katika eneo la meru huja mara mbili kwa mwaka sawa misimu miwili ya mvua lakini mazao kuu katika meru inakuja katika wakati tofauti kwa kiasi fulani kuliko mahali pengine nchini kenya kutokana na tofauti ya hali ya hewa kwenye kaskazini wa miteremko ya mlima kenya na vilima vya nyambenene
pia hukuzwa katika miinuko iliyo juu katika mchanga wa volkeno katika wilaya hii
kahawa hii inatayarishwa na vyama vya ushirika vya wakulima wa kahawa ambavyo ni wenyewe viwanda vilivyo karibu na wakulima
meru ndio eneo kuu la ukuzaji wa miraa khat nchini kenya
wakulima wengi wanapendelea kuzalisha miraa kwa kuwa ina faida kubwa kifedha
mtito andei ni mji wa kenya katika mkoa wa mashariki
sultan hamud ni mji wa kenya katika mkoa wa mashariki
wakazi wa eneo lake ni sensa ya mwaka 
buchinga ni mji wa kenya katika mkoa wa magharibi
chepkoya ni mji wa kenya katika mkoa wa magharibi
kapsokwony ni mji wa kenya katika mkoa wa magharibi
kilingili ni mji wa kenya katika mkoa wa magharibi
kimilili ni mji wa kenya katika mkoa wa magharibi
mbale ni mji wa kenya katika mkoa wa magharibi
wilaya ya vihiga moja kati ya wilaya nchini kenya ina makau makuu yake mjini mbale
huitwa pia maragoli ambalo ni jina la wakaazi wenyeji wa eneo hili
hapa ndipo sherehe za kitamaduni za wamaragoli hufanyikia kila mwaka tarehe ya mwezi wa desemba
mji wa bale hoteli kuu na baa kuu ambazo huwahudumia watu kutoka maeneo ya kisumu kakamega na mazingira yake mji wa mbale pia ni makao makuu ya wilaya ya vihiga inajivunia kwa kuwa na makao makuu ya kisasa zaidi kwa wafanyikazi wake wa serikali na polisi wa utawala ambayo yaamejengwa kwa muundo wa majumba yakukodisha ya kisasa
mji wa mbale una benki kuu na benki ya mashirika moja benki ya barclays benki ya equity na benko ya kenya commercial bank kcb na benki ya mashrika ikiwa kakamega teachers sacco society ambayo bado haijazinduliwa rasmi lakini inafanya kazi kwa sasa
mji wa mbale una zaidi ya wafanyi biashara mia moja na aina za biashara kwa mfano maduka ushonaji usambazaji wa mikate maduka ya shughuli za tovuti mahoteli n
mji huu una zaidi ya shule za msingi kumi na shule za sekondari tano shule kuu zikiwemo shule ya msingi ya hambale shalom academy shule ya msingi ya mukuli shule ya sekondari ya mbale shule ya sekondari ya kegoye shule ya sekondari ya mbihi
namboboto ni mji wa kenya katika mkoa wa magharibi
vihiga ni mji nchini kenya ulioko eneo la mashariki mwa upande wa msitu kakamega
mji huu uko kando ya barabara ya kisumu na kakamega na kilomita tano tu kaskazini ya ikweta
vihiga umebeba jina sawia na wilaya yake wilaya ya vihiga ambayo ni moja ya wilaya nane katika mkoa wa magharibi wa kenya
manisipaa ya vihiga ina idadi ya wakaazi wa mjini na idadi ya wakaazi waliochanganyika ya sensa ya 
manisipaa ya vihiga ina wadi sita mbili kati yazo central maragoli na wamuluma ziko katika eneo bunge la vihiga huku nne zilizobaki chavakali izawa lyaduywa na maragoli kaskazini ni sehemu ya eneo bunge la sabatia
katika uchaguzi mkuu wa mwaka viti vyote sita vya baraza vililishindwa na national rainbow coalition
maragoli ndio kabila kuu katika eneo hili na mji huu hujulikana pia wakati mwingine kama maragoli
tiriki idakho na banyore ndio makabila mengine katika eneo hili
kama wilaya vihiga ina makao makuu ya utawala wake katika mji wa mbale ulioko katuka manisipaa ya vihiga
vihiga pia ni jina la moja ya divisheni ndani yake
divisheni zingine ni pamoja na sabatia hamisi lwanda na emuhaya
watu wanaoishi vihiga hujitambulisha kimsingi kama wamaragoli na wanazungumza lugha inayoitwa kimaragoli
lugha hii ni tofauti kabisa kati ya makabila mengine ya waluhya na ndiyo lugha ya kwanza ya kiluhya kutafsiriwa katika biblia
wengi wa wamaragoli walioongoka ndani ya dhehebu ya wakristo ya quaker ambayo bado inafuatilia hadi wa leo
wajir ni mji wa kenya katika mkoa wa kaskazini mashariki
mandera ni mji wa kenya katika mkoa wa kaskazini mashariki
liboi ni mji wa kenya katika mkoa wa kaskazini mashariki
ijara ni mji wa kenya katika mkoa wa kaskazini mashariki
el wak ni mji wa kenya katika mkoa wa kaskazini mashariki
sinop ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini uturuki katika eneo la bahari nyeusi
mji umechukua eneo la kilomita za mrabva zipatazo 
mikoa inayopakana na mkoa huu ni pamoja na kastamonu kwa upande wa magharibi orum kwa upande kusini na samsun kwa upande wa kusini mashariki mwa nchi
mkoa wa sinop umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa tokat ni jina la mkoa uliopo mjini kaskazini mwa nchi ya uturuki
mji mkuu wake ni tokat ambao umelalia katika kwenye eneo la kanda ya bahari nyeusi takriban kilomita kutoka mjini ankara
mkoa wa tokat umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa trabzon ni jina la mkoa uliopo katika pwani ya bahari nyeusi huko nchini uturuki
upo kwenye kanda muhimu kabisa trabzon ni moja kati ya bandari ya kibiashara ya zamani zamani sana katika miji ya anatolia
idadi ya wakazi wa hapa ni makadirio ya 
mikoa ya jirani pamoja na giresun kwa upande wa magharibi g m hane kwa upande kusini magharibi bayburt kwa upande wa kusini mashariki na rize kwa upande mashariki mwa nchi
mkoa huu ndiyo nyumbani kwa jumuiya ndogo ya wagiriki wakiislamu wanaongea lugha ya kipontiki
trabzon province is divided into districts capital district in bold zonguldak ni jina la mkoa uliopo mjini magharibi mwa pwani ya kanda ya bahari nyeusi huko nchini uturuki
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
 na idadi ya wakazi takriban 
mikoa inayopakana karibu na mkoa huu ni pamoja na duzce kwa upande wa kusini magharibi bolu kwa upande kusini karab k kwa upande wa kusini mashariki na bartin kwa upande wa mashariki mwa nchi
mkoa wa zonguldak umegawnyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa bayat ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
bolvadin ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
dazkiri ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
dinar ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
emirda ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
evciler ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
hocalar ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kizil ren ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
sandikli ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
sinanpa a ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 ay ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 obanlar ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
i scehisar ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 uhut ni kamji na wilaya ya mkoa wa afyonkarahisar katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
bozdo an ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
buharkent ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
didim ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
germencik ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
i ncirliova ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
karacasu ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
karpuzlu ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
ko arli ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kuyucak ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
ku adasi ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
k k ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
nazilli ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
s ke ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
yenipazar ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 ine ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 ine ni kamji na wilaya ya mkoa wa aydin katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
acipayam ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
akk y ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
babada ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
baklan ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
bekilli ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
beya a ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
bozkurt ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
buldan ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
g ney ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kale ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
sarayk y ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
serinhisar ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
tavas ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 al ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 ameli ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 ardak ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 ivril ni kamji na wilaya ya mkoa wa denizli katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
alia a ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
bal ova ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
bayrakli ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
bayindir ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
hapa ilikuwa mahali pa pergamon iliyokuwa mji mashuhuri wa ugiriki ya kale
beyda ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
bornova ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
buca ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
dikili ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
fo a ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
gaziemir ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
g zelbah e ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
karaba lar ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
karaburun ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kar iyaka ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kemalpa a ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kiraz ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
konak ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kinik ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
menderes ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
narlidere ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
seferihisar ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
tire ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
torbali ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
urla ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 e me ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 i li ni kamji na wilaya ya mkoa wa i zmir katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
pazarlar ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
altinta ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
aslanapa ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
domani ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
dumlupinar ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
emet ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
gediz ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
hisarcik ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
simav ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
tav anli ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 avdarhisar ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
 aphane ni kamji na wilaya ya mkoa wa k tahya katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
ahmetli ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
akhisar ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
demirci ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
g lmarmara ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
g rdes ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kula ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
k pr ba i ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kirka a ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
salihli ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
saruhanli ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
sarig l ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
selendi ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
soma ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
turgutlu ni kamji na wilaya ya mkoa wa manisa katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
bodrum ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
dalaman ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
fethiye ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
kavaklidere ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
k yce iz ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
marmaris ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
milas ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
ortaca ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
ula ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
yata an ni kamji na wilaya ya mkoa wa mu la katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
banaz ni kamji na wilaya ya mkoa wa u ak katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
e me ni kamji na wilaya ya mkoa wa u ak katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
karahalli ni kamji na wilaya ya mkoa wa u ak katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
sivasli ni kamji na wilaya ya mkoa wa u ak katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
ulubey ni kamji na wilaya ya mkoa wa u ak katika kanda ya aegean huko nchini uturuki
mnamo mwaka wa amepata tuzo ya nobel ya amani
huyu ndiye mtu wa kwanza kutoka korea kupata tuzo ya nobel yeye ni mroma tangu mwaka wa alikuwa kiitwa nelson mandela wa asia
kim tae jung alikuwa rais na aliyekuja kupokelewa na kim young sam kuanzia mwaka wa hadi 
alizaliwa mjini haui do mkoani south jeolla kisiwa kilichopo kwenye pwani ya korea kusini
hii ni orodha ya miji ya urusi yenye angalau idadi ya wakazi 
mkoa wa ankara kituruki ankara ili ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya uturuki ambao pia ni mji mkuu wa nchi ankara
 ankiri ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini uturuki ambao umelalia karibu kabisa na mji mkuu wa nchi ankara
mkoa wa ankiri umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa eski ehir inatafsiriwa kama mji wa kale ni jina la mkoa uliopo mjini kaskazini magharibi mwa nchi ya uturuki
karaman ni jina la mkoa uliopo katikati mwa nchi ya uturuki
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
mkoa wa karaman umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa mkoa wa kayseri ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya uturuki
upo kwenye eneo la anatolia na umezungukwa na mlima erciyes mlima hasan na mlima ali
mlima umepewa jina kama hili ikiwa kama heshima tu kwake kwa sababu aliomba kuishi katika eneo hilo
mkoa wa kayseri umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa kirikkale ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini uturuki
mkoa wa kirikkale umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa kir ehir province is divided into districts capital district in bold konya ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya uturuki
mkoa wa konya umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa nev ehir ni jina la mkoa uliopo katikati mwa nchi ya uturuki
mkoa wa nev ehir umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa ni de ni kaji mkoa kadogo kaliopo vijijini mwa sehemu ya kaskaini mwa kanda ya kati ya anatolia huko nchini uturuki
idadi ya wakazi kwa mwaka wa ilikuwa 
 ambao wengine wanaishi katika jiji la ni de
mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
mikoa ya karibu na mkoa huu ni pamoja na kayseri adana mersin konya aksaray na nev ehir
mkoa wa ni de umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa sivas ni jina la mkoa uliopo mjini mashariki mwa sehemu ya kanda ya anatolia ya kati huko nchini uturuki
huu ni mji wa pili kwa ukubwa katika orodha ya miji ya uturuki
mikoa inayopakana karibu na mkoa huu ni pamoja na yozgat kwa upande wa magharibi kayseri kwa upande wa kusini magharibi kahramanmara kwa upande wa kusini malatya kwa upande wa kusini mashariki erzincan kwa upande wa mashariki giresun kwa upande wa kaskazini mashariki na ordu kwa upande wa kaskazini
mkoa wa sivas umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa yozgat ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya uturuki
mikoa inayopakana karibu na mkoa huu ni pamoja na orum kwa upande wa kaskazini magharibi kirikkale kwa upande wa magharibi kir ehir kwa upande wa kusini magharibi nev ehir kwa upande kusini kayseri kwa upande wa kusini mashariki sivas kwa upande wa mashariki tokat kwa upande wa kaskazini mashariki na amasya kwa upande wa kaskazini
mkoa wa yozgat umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa februari ni msanii wa uimbaji wa muziki wa r b na pop kutoka nchini barbados
anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama rihanna
alizaliwa mjini saint michael barbados na kisha baadaye akaelekea zake nchini marekani akiwa na umri wa miaka ili kujiendeleza zaidi katika shughuli zake za kirekodi akiwa chini ya uongozi wa mtayarishaji wa rekodi bw
baadaye akaja kuingia mkataba na studio ya def jam recordings baada ya kusailiwa na kiongozi wa studio hiyo bw
error on call to parameter name of content note and parameter text of content note must both be entered
music of the sun ni albamu ya kwanza kutoka kwa mwimbaji wa kibarbados rihanna
 agosti ikiwa chini ya def jam records nchini marekani
rihanna amefanya kazi na watayarishaji kadhaa kwa ajili ya albamu yake wa kwanza hasa ni carl sturken na evan rogers ambaye ametayarisha na kuanda nyimbo nyingi kutoka katika albamu hii
kimuziki imechanganya aina kadhaa za muziki wa kikaribi hasa kwa ajili ya asili ya maisha yake ya awali
albamu ilitolewa ikiwa na ripoti mchanganyiko ambao wengine wanaponda na kusema kwamba bado msanii mdogo katika nyanja za r b na kuna wengine wanadai kwamba albamu ina athira kubwa ya kikaribi
humphrey deforest bogart desemba januari alikuwa mwigizaji filamu wa kimarekani
huyu ameonekana katika zaidi ya filamu sabiini na tano
miongoni mwa filamu mashuhuri alizocheza ni pamoja na the maltese falcon casablanca na the african queen 
 januari ni mshindi wa tuzo ya golden globe akiwa kama mwigizaji filamu na mchekeshaji bora wa kikanada kimarekani
anafahamika sana kwa kucheza filamu zake za kuchekesha kama vile ace ventura pet detective ace ventura when nature calls the mask dumb and dumber me myself irene the cable guy liar liar na bruce almighty
carrey pia amepata mafanikio katika filamu za maigizo kama vile the truman show man on the moon na eternal sunshine of the spotless mind
ameshinda tuzo ya golden globe mnamo mwaka wa na 
mnamo mwaka wa ameigiza filamu ya yes man
 agosti mjini new york city ni mwigizaji filamu kutoka nchini marekani
miongoni mwa filamu zake maarufu ni pamoja na mean streets the godfather part ii taxi driver the deer hunter 
katika miaka ya karibuni amepata kucheza katika filamu kama casino na the good shepherd 
juni mjini owensboro kentucky ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini marekani
anafahamika sana kwa kucheza kama jack sparrow katika mfululizo wa filamu ya pirates of the caribbean raoul duke katika filamu ya fear and loathing in las vegas na sam kwenye filamu ya benny joon
aprili brooklyn new york city ni mwigizaji wa filamu mchekeshaji na mwimbaji kutoka nchini marekani
eddie pia amewahi kupata tuzo ya golden globe mnamo mwaka wa na pia aliwahi kushindanishwa katika ugawaji wa tuzo ya academy mnamo mwaka wa 
alikuwa mwanachama wa kawaidia kwenye kipindi cha tv cha saturday night live kuanzia hadi 
mkoa wa ardahan ni mkoa uliopo kaskazini mashariki ya mbali huko nchini uturuki
mkoa huu upo mwishoni kabisa mwa nchi ambapo kuna mpaka wa uturuki na nchi ya georgia
mkoa wa ardahan umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa mkoa wa bing l ni mkoa uliopo mjini mashariki mwa kanda ya anatolia huko nchini uturuki
mkoa ulianzishwa mnamo mwaka wa ukiwa nje ya sehemu ya elazi na erzincan
mikoa ya jirani na mkoa huu ni pamoja na tunceli dersim erzurum mu diyarbakir erzincan na elazi 
mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo na una wakazi wapatao 
mkoawa bing l umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa bitlis ni mkoa uliopo mjini mashariki mwa nchi ya uturuki
idadi kubwa ya wakazi ni kundi la wakurdi wanaoishi mkoa hapa
mkoa wa bitlis umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa el zi ni mkoa uliopo nchini uturuki ambao pia mji mkuu wake ni el zi 
idadi ya wakazi ni kama jinsi ilivyohesabiwa hapo 
idadi ya wakazi hapo awali ilikuwa kwa mwaka wa na kwa mwaka wa 
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo na km ambalo ni eneo la hifadhi na maziwa asilia
mkoa wa el zi umegawanyika katika wilya mji mkuu umekoozeshwa erzincan ni mkoa uliopo mjini mashariki mwa kanda ya anatolia huko nchini uturuki
mkoa wa erzincan umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa erzurum ni jina la mkoa uliopo mjini mashariki mwa kanda ya anatolia huko nchini uturuki
mkoa wa erzurum umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa nguruwe kaya ni kundi la wanyama wanaofugwa kote duniani
jumla ya nguruwe duniani hukadiriwa kuwa bilioni mbili
kichwa kinaishia katika mdomo mrefu unaofanana kidogo na mwiro wa tembo ingawa ni mfupi
wataalamu wanaona asili ya nguruwe kwenye mabara ya afrika asia na ulaya
nguruwe ni mlawangi mmaana yake anakula kila kitu majani manyasi matunda wadudu ndege au wanyama wengine
kwa kawaida nguruwe anafugwa kwa nyama yake lakini pia ngozi ina matumizi yake
nyama ya nguruwe ni nyama inayoliwa sana ulaya na pia asia ya mashariki na kusini mashariki
katika tamaduni kadhaa nguruwe na nyama yake hutazamiwa kuwa najisi kwa mfano katika uyahudi na uislamu
nguruwe ni mnyama mwenye akili sana akilingana na mbwa
agosti trelawny jamaika ni mwanariadha alishinda medali tatu za dhahabu katika mashindano ya olimpiki
anashikilia rekodi ya dunia ya sasa katika wote na dash mita na alama ya na sekunde mtiririko huo
got alama hizi katika xii ya mabingwa wa dunia uliofanyika katika berlin
hasa bolt imeweza kuvunja rekodi kwa dash mita agosti na mita kwa siku nne baadaye tarehe agosti 
usain bolt ana rekodi ya dunia katika dash mita x kwa njia ya muda 
 sekunde mafanikio katika michezo ya olimpiki summer mwaka timu ya nesta carter michael frater yohan blake na usain bolt zaidi ya rekodi ya zamani ya sekunde 
 pia uliofanyika katika jamaica
na ushindi mshindi wa olimpiki yake ya sita ya dhahabu na tonra kushinda kutetemeshwa ya beijing kufikiwa na x 
mwaka na alikuwa kutambuliwa mwanamichezo wa mwaka na iaaf
pia mwaka serikali ya nchi yake alikuwa tuzo ya amri ya jamaica kuwa mtu mdogo kupokea tuzo hii
jamaika alikuwa mwanariadha wa kwanza kushinda mbio za mita na mita katika michezo ya olimpiki mbili mfululizo
mshiriki kwa ajili ya jamaica katika tukio yake ya kwanza caribbean kikanda bolt kumbukumbu bora binafsi ya 
 katika mbio za mita katika michezo carifta kushinda medali ya fedha
ni pia alishinda medali ya fedha katika mbio za mita na alama ya 
yeye alifanya mechi yake ya kwanza juu ya hatua ya dunia vijana mabingwa wa dunia katika debrecen hungary
alishiriki katika mita lakini hakuweza kufuzu kwa fainali
bado kuweka rekodi mpya ya kibinafsi na 
 s
 mwaka huu bolt akaenda michezo carifta tena ambapo yeye kuweka rekodi ya michuano ya mita na mita kwa muda wa kama 
 s kwa mtiririko huo
 katika mwaka michuano ya junior basi rekodi 
 katika mbio za mita kama 
 katika mita 
katika michuano ya dunia ya vijana mwaka alishinda mbio za mita kwa muda wa 
 s sekunde polepole zaidi kuliko bora yake binafsi ya kuweka 
 katika raundi ya kwanza
 ushindi katika ilimfanya mdogo junior medali ya dhahabu katika historia
ukweli wa mashindano ya nyumbani mbele ya umati wa watu nyumbani alifanya naye kupata hivyo neva viatu hata kuweka juu ya miguu vibaya
 kama mwanachama wa timu ya jamaika relay pia alichukua medali mbili za fedha na kufikiwa rekodi ya taifa katika mita 
 s na mita m 
mwaka alishinda medali ya dhahabu manne katika michezo ya carifta na alikuwa tuzo austin sealy nyara kama mwanamichezo bora zaidi ya michezo
 yeye alishinda mwingine medali ya dhahabu katika michuano ya dunia ya vijana 
yeye pia kuweka rekodi katika michuano mpya mita kwa muda wa 
 s licha ya upepo wa 
 s
 yeye alipata iaaf rising star award kwa mwaka 
mwaka usain bolt kuwapiga rekodi ya dunia ya mita junior kuwa ya kwanza junior mwanamichezo kupunguza kizuizi ya sekunde kwa muda wa sekunde 
mabingwa wa jamaika yeye mbio mita dash katika 
 kumpiga rekodi ya mheshimiwa quarrie na jamaica kwa baadhi ya miaka na hundredths ya pili
katika mabingwa wa dunia katika osaka bolt alishinda medali ya fedha katika nyuma ya kaskazini tyson gay
yeye alishinda medali ya dhahabu katika mwingine dunia ya vijana ya mabingwa mwaka kukimbia mita kwa sekunde 
kabla ya kufuzu alianza kusherehekea ushindi wao alifungua mikono
kama mimi alikuwa amefanya ishara hizi bidhaa inaweza kuwa imeshuka mno
tarehe agosti hadi mwisho wa mbio mita ya michezo ya olimpiki mjini beijing bolt pia kuvunja dunia michael johnson wa rekodi ya mafanikio katika michezo ya olimpiki ya atlanta mwaka kwa muda wa sekunde 
 kumpiga hivyo 
 johnson
yeye kuwapiga mei ya bora rekodi ya dunia mita wa sekunde 
 na safari ya mashindano ya manchester
tarehe agosti riadha ya dunia katika berlin bolt akarudi kuwapiga rekodi ya dunia katika dash mita ya mwisho kwa muda wa sekunde 
 kupunguza katika alama yake ya awali
nyuma yake walikuwa tyson gay 
 s na asafa powell 
 s
upepo ulikuwa unavuma kidogo katika neema 
 s
tarehe agosti riadha ya dunia katika berlin bolt kuvunja rekodi ya dunia tena katika dash mita katika fainali kuacha saa katika sekunde 
 ambayo kupunguzwa kwa uliopita rekodi ya dunia ambayo pia ilikuwa yake
hata hivyo baada ya miaka miwili ya kuwa undefeated katika mbio m agosti bolt alipigwa na tyson gay katika tarehe ya kumi na moja ya iaaf diamond ligi kwenye uwanja wa olimpiki katika stockholm
london olimpiki alishinda kutetemeshwa kwa kushinda medali ya dhahabu katika mita dash kwa muda wa 
 kupungua olimpiki rekodi yake dhahabu katika dash m watu
 na dhahabu ikiwa ni pamoja na rekodi ya dunia 
 s katika x na nesta carter michael frater na yohan blake
yeye mbio ya mita katika 
 upepo 
 katika jamaica mei iliyobaki hundredths mbili tu ya rekodi ya dunia
yeye mbio ya mita katika 
 upepo 
 nchini marekani mnamo mei hundredths mbili katika kukabiliana uliopita rekodi ya dunia
yeye alifanya mita katika 
 upepo katika michezo ya olimpiki ya beijing mnamo agosti kuvunja rekodi mpya ya dunia
ikumbukwe kwamba bolt ilianza kuacha mita kabla ya kufikia line kumaliza katika show ya wazi ya ubora
wakati wapinzani wao alifanya juhudi kubwa ya kupata medali usain bolt alikuwa tayari kuadhimisha dhahabu kuhusu mita kutoka kumaliza hivyo labda wangefanya hata kidogo wakati
michuano ya dunia riadha berlin mbio agosti katika mita ni 
 upepo 
 na m agosti kwa 
 upepo 
 chini katika kesi zote brand yake mwenyewe
racib rz kwa lugha ya kijerumani ratibor kicheki ratibo ni mji wa poland
shirikisho la soka kenya au shirikisho la mpira wa miguu kenya kwa kiingereza football kenya federation au kifupi fkf ni shirikisho la timu ya taifa ya kandanda ya kenya
orodha ya timu za kenyan premier league ligi kuu mkoa wa hakk ri ni jina la mkoa uliopo mjini mashariki mwa kanda ya anatolia huko nchini uturuki
mkoa wa hakk ri umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa mkoa wa i dir ni jina la mkoa uliopo mjini mashariki mwa kanda ya anatolia huko nchini uturuki
mkoa wa i dir umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa san crist bal ecatepec jina rasmi san crist bal ecatepec de morelos ndiyo mji mkubwa katika jimbo la mexico
ni mji upande wa kati ya jimbo mexico na pia nchi mexiko
jina la ecatepec ni ya kinahuatl maan yake ni mlima wa upepo
amonia ni kiwanja ya oksidi na hidrojeni na formula nh 
mwaka uzalishaji duniani uppskattades tani milioni 
ingawa katika matumizi ya hela ni caustic wawili na madhara
the pentagon ni jengo na ofisi ziko katika arlington virginia karibu na washington dc
ya everglades oevu ni eneo kubwa kusini mwa florida
yanga sc jina kamili ni young africans sports club ni timu ya soka ya mjini dar es salaam iliyoanzishwa mnamo mwaka inayoshiriki ligi kuu ya tanzania ni mabingwa mara nchini humo
tena ni mabingwa mara kombe la mabingwa afrika mashariki kagame
katika ngao ya jamii yanga imeifunga azam fc kwa jumla ya magoli kwa hii ni mara ya tatu kwa azam fc kukutana na yanga katika ngao ya jamii na yanga kumfunga azam kwenye mechi zote tatu
ligi kuu la tanzania wanaluhusu wachezaji wa nje saba yanga nao kwa sasa wanatumia wachezaji hao wa kigeni ambao ni isotopi pia nyukilidi ni aina tofauti za atomi za elementi za kikemia
isotopi za elementi fulani zina nambari sawa ya protoni katika viini vyao lakini nambari tofauti za neutroni
atomi ya elementi ya kikemia inaweza kupatikana kwa hali tofauti
hali ya isotopi haibadilishi tabia za elementi na hapo ni asili ya jina iso topi kutoka kigiriki isos sawa na topos mahali
maana yake hata kama atomi hizi zina tabia tofauti za ndani zinapangwa mahali palepale kwenye jedwali la elementi
kwa hiyo hata isotopi za elementi zinajenga molekuli sawa na atomi zote za elementi hii
lakini michakato ya muungo atomia inaendelea polepole kiasi kama masi ya isotopi ni kubwa zaidi
elementi zote zinajulikana kuwa na isotopi kuanzia moja hadi nyingi
isotopi zinaweza kutofautishwa kwa makundi mawili katika viini atomia vya isotopi thabiti kuna uwiano kati ya nyutroni na protoni
halafu hakuna nguvu inayosababisha badiliko la atomi ndani yake
katika kiini cha atomi za isotopi nururifu uwiano kati ya nyutroni na protoni si thabiti
atomi hizi zinaelekea kuingia katika hali ya uwiano kwa kupunguza vyembe au nishati
kwa njia ya mnururisho alfa na beta atomi inaachana na vyembe kadhaa na kuwa elementi nyingine katika hali thabiti
kwa mfano kaboni c inapatikana kiasili kwa umbo la isotopi tatu
ifuatayo ni orodha ya miji katika jimbo la pennsylvania marekani
ifuatayo ni orodha ya miji katika jimbo la illinois marekani
arlington ni mji wa marekani katika jimbo la virginia
orsay ni jumba la maonyesho la mjini paris ufaransa
unatumia pamoja sehemu ya mpaka wake na nchi ya jamhuri ya armenia
mkoa wa kars umegawanyika katika wilaya il e malatya ni jina la mkoa uliopo katika kanda ya mashariki mwa anatolia huko nchini uturuki
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
jiji la malatya lina idadi ya wakazi wapatao 
mkoa wa malatya umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa mu kiarmenia mush ni jina la mkoa uliopo mjini mashariki mwa nchi ya uturuki
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo na wakazi takriban makisio ya 
mkoa wa mu umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa siirt kikurdi s rt kiarabu ni jina la mkoa uliopo katika kanda ya mashariki mwa anatolia huko nchini uturuki
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo na jumla ya wakazi 
mkoa wa siirt umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa tunceli kizazaki d rsim ni jina la mkoa uliopo katika kanda ya mashariki mwa anatolia huko nchini uturuki
mkoa ulipewa jina la dersim hadi mnamo dersim maana yake mlango wa fedha kwa kizazaki na kuna baadhi wanaita jina lilelile la zamani
mikoa inayopaka na mkoa huu ni pamoja na erzincan kwa upande kaskazini magharibi elazi kwa upande wa kusini na bing l kwa upande wa mashariki
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo na jumla ya wakazi takriban 
mkoa wa tunceli umegawanyika katika wilaya mji mkuu umekoozeshwa mwenyeheri anjela wa foligno mwanasala bora wa utawa wa tatu wa mt
baadaye ukabaki mji mkuu wa dola la roma la mashariki au milki ya bizanti kati ya hadi 
baada ya kutwaliwa na waturuki waosmani ulikuwa mji mkuu wa milki ya osmani hadi 
mji ulianzishwa upande wa ulaya wa mlangobahari wa bosporus kati ya hori la pembe ya dhahabu na bahari ya marmara
leo hii mji huo wa kituruki umevuka bosporus ukienea hata upande wa asia
ulibadilishiwa jina mara kadhaa katika historia yake ndefu bizanti roma mpya kigiriki konstantinopoli tena bizanti stambul halafu istanbul tangu 
katika ukristo ni muhimu kama makao ya askofu wa pili kwa heshima kati ya maaskofu wote duniani kadiri ya orodha iliyotolewa na mitaguso mikuu ya karne ya 
inawezekana kuwa hermannus contractus alikuwa mwanahistoria wa kwanza aliyeorodhesha mapapa bila ya pengo
orodha yake ilikwenda hadi mwaka wa ikimtaja papa leo ix kama papa wa 
kulingana na hesabu hiyo papa wa sasa fransisko ni papa wa 
hakuna orodha rasmi ya mapapa ila kitabu cha annuario pontificio kinachotolewa na vatikano kila mwaka kina orodha inayoangaliwa kama rasmi
kulingana na kitabu hicho fransisko ni papa wa 
jina rasmi la cheo hicho kwa kilatini ni episcopus romanus maana yake askofu wa roma
papa benedikto xv novemba januari alikuwa papa kuanzia tarehe septemba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giacomo della chiesa
alimfuata papa pius akafuatwa na papa pius xi
jina lake la kuzaliwa lilikuwa vincenzo gioacchino raffaele luigi pecci
alimfuata papa pius ix akafuatwa na papa pius x
papa pius ix mei februari alikuwa papa kuanzia tarehe juni hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni maria mastai ferretti
alimfuata papa gregori xvi akafuatwa na papa leo xiii
alitangazwa na papa yohane paulo ii kuwa mwenye heri
 septemba juni alikuwa papa kuanzia tarehe februari hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa bartolomeo alberto cappellari
alimfuata papa pius viii akafuatwa na papa pius ix
papa leo xii agosti februari alikuwa papa kuanzia tarehe septemba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa annibale francesco clemente melchiore girolamo nicola della genga
alimfuata papa pius vii akafuatwa na papa pius viii
 agosti agosti alikuwa papa kuanzia tarehe machi hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa barnaba niccol maria luigi chiaramonti
alimfuata papa klementi xiv akafuatwa na papa pius vii
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni vincenzo antonio ganganelli
alimfuata papa klementi xiii akafuatwa na papa pius vi
jina lake la kuzaliwa lilikuwa carlo della torre rezzonico
alimfuata papa benedikto xiv akafuatwa na papa klementi xiv
papa benedikto xiv machi mei alikuwa papa kuanzia tarehe agosti hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa prospero lorenzo lambertini
alimfuata papa klementi xii akafuatwa na papa klementi xiii
papa klementi xii aprili februari alikuwa papa kuanzia tarehe julai hadi kifo chake
alimfuata papa benedikto xiii akafuatwa na papa benedikto xiv
 februari februari alikuwa papa kuanzia tarehe mei hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa pietro francesco orsini
alimfuata papa inosenti xiii akafuatwa na papa klementi xii
papa innocent xiii mei machi alikuwa papa kuanzia tarehe mei hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa michelangelo dei conti
alimfuata papa klementi xi akafuatwa na papa benedikto xiii
papa klementi xi julai machi alikuwa papa kuanzia tarehe novemba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni francesco albani
alimfuata papa inosenti xii akafuatwa na papa inosenti xiii
nakuabudu kama asili ya vyote nakutamani kama lengo kuu nakusifu kama mfadhili wa kudumu nakulilia kama mtetezi wa kufaa
uniongoze kwa hekima yako unidhibiti kwa haki yako nataka chochote unachotaka nataka kwa sababu unataka nataka jinsi unavyotaka nataka mpaka utakapotaka
nirekebishe maelekeo mabaya nistawishe maadili ya kufaa
nijitahidi kutii wakubwa kusaidia walio chini yangu nishinde tamaa kwa maisha magumu uroho kwa ukarimu niwe mvumilivu katika matatizo na mnyenyekevu katika mafanikio
ee bwana fanya niwe mwangalifu katika sala niwe na kiasi katika mali niwe na bidii katika majukumu niwe imara katika nia
nijitahidi kuwa na usafi wa ndani utaratibu wa nje nikeshe kwa bidii kutawala umbile kustawisha neema jina lake la kuzaliwa lilikuwa antonio pignatelli
alimfuata papa aleksanda viii akafuatwa na papa klementi xi
papa alexander viii aprili februari alikuwa papa kuanzia tarehe oktoba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa pietro vito ottoboni
alimfuata papa inosenti xi akafuatwa na papa inosenti xii
papa innocent xi mei agosti alikuwa papa kuanzia tarehe septemba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa benedetto odescalchi
alimfuata papa klementi akafuatwa na papa aleksanda viii
papa klementi julai julai alikuwa papa kuanzia tarehe aprili hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa emilio bonaventura altieri
alimfuata papa klementi ix akafuatwa na papa inosenti xi
papa klementi ix januari desemba alikuwa papa kuanzia tarehe juni hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giulio rospigliosi
alimfuata papa aleksanda vii akafuatwa na papa klementi x
alimfuata papa inosenti akafuatwa na papa klementi ix
papa innocent mei januari alikuwa papa kuanzia tarehe septemba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni battista pamphilj
alimfuata papa urbano viii akafuatwa na papa aleksanda vii
papa urban viii aprili julai alikuwa papa kuanzia agosti hadi kifo chake
alimfuata papa gregori xv akafuatwa na papa inosenti x
papa gregori xv januari julai alikuwa papa kuanzia tarehe februari hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa alessandro ludovisi
alimfuata papa paulo akafuatwa na papa urbano viii
papa paulo septemba januari alikuwa papa kuanzia tarehe mei hadi kifo chake
alimfuata papa leo xi akafuatwa na papa gregori xv
papa leo xi juni aprili alikuwa papa kuanzia tarehe aprili hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa alessandro ottaviano de medici
alimfuata papa klementi viii akafuatwa na papa paulo v
papa klementi viii februari machi alikuwa papa kuanzia tarehe januari hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa ippolito aldobrandini
alimfuata papa inosenti ix akafuatwa na papa leo xi
neno letu askofu limetokana na kiarabu uskufu ambalo ni umbo la kiarabu la neno la kigiriki episkopos
maandiko ya kwanza ya agano jipya yanayotumia neno hili ni nyaraka za mtume paulo ambaye anataja kazi hii katika fil
hii imechukuliwa na wataalamu wengi kama alama ya kwamba wakati huo kile cha episkopos hakikuwa bado cheo cha kawaida katika shirika zote
 zinataja episkopos lakini wengine hudhani ya kwamba nyaraka hizi zimeandikwa baada ya paulo
 wazee au viongozi wa ushirika wa efeso waitwa episkopoi kwa jumla
haya yote yanachukuliwa wa wataalamu wengi ya kuwa wakati wa uandishi wa agano jipya cheo cha askofu hakikuwa bado cheo maalumu
lakini katika shirika kadhaa alipatikana tayari kiongozi aliyekuwa na cheo cha juu kuliko wazee
neno episkopos linaonekana kama cheo katika maandishi ya mwisho wa karne na mwanzo wa karne ii kama vile waraka wa kwanza wa klementi ambapo askofu aonekana kuwa kiongozi mkuu wa kanisa la mji fulani
katika upanuzi wa ukristo madaraka ya askofu yalipanuka
kadiri makanisa yalivyoenea hata nje ya miji na mashambani askofu akawa kiongozi wa eneo si wa mji tu
wakati ule ngazi za daraja zilionekana kanisa la mji au eneo likiongozwa na episkopos askofu anayeshauriana na presbiteri kiasili wazee baadaye makasisi na kusaidiwa na mashemasi au madikoni
wakatoliki na waorthodoksi wana daraja takatifu ya askofu ambaye kwa kawaida ni mkuu wa kanisa katika ngazi ya dayosisi
askofu ni baba wa makasisi mapadri na waumini katika eneo lake
maaskofu hukutana kwenye sinodi na kufanya maazimio kuhusu mambo ya kanisa lote
maaskofu wa nchi au eneo kubwa wako pamoja chini ya usimamizi wa patriarki au wa askofu mkuu
katika kanisa katoliki askofu wa roma ni mkuu wa maaskofu wote na wa kanisa lote duniani akitajwa kwa jina la papa
katika mapokeo hayo askofu hutazamwa kama mwandamizi wa mitume wa yesu
katika mafundisho hayo yesu kristo mwenyewe aliwaweka mitume wake kuwa viongozi wa kanisa lote na kuwapa madaraka
madaraka hayo yalitolewa na mitume kwa kuwawekea mikono kichwani waandamizi wao waliopata hivyo kuwa maaskofu wa kwanza baada yao nao wakafanya hivyo kwa waandamizi wao
kwa namna hiyo kuna mlolongo wa kuwekeana mikono kati ya wanaopokea nafasi ya uaskofu kuanzia mitume na kila kizazi cha maaskofu hadi leo
hivyo maaskofu ni kiungo kati ya yesu na waumini wa leo
kwa kawaida viongozi wa kiprotestanti hawakuwekewa mikono katika mlolongo wa mitume
papa innocent ix julai desemba alikuwa papa kuanzia tarehe oktoba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni antonio facchinetti
alimfuata papa gregori xiv akafuatwa na papa klementi viii
papa gregori xiv februari oktoba alikuwa papa kuanzia tarehe desemba hadi kifo chake
alimfuata papa urbano vii akafuatwa na papa inosenti ix
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni battista castagna
alimfuata papa sixtus akafuatwa na papa gregori xiv
alipatwa na malaria na kufariki kabla hajavishwa taji la kipapa
 desemba agosti alikuwa papa kuanzia aprili hadi kifo chake
alimfuata papa gregori xiii akafuatwa na papa urbano vii
 januari mei alikuwa papa kuanzia tarehe januari hadi kifo chake
alimfuata papa pius iv akafuatwa na papa gregori xiii
ndiye alishughulikia utekelezaji wa mtaguso wa trento kwa ajili ya urekebisho wa kikatoliki
papa pius iv machi desemba alikuwa papa kuanzia tarehe desemba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni angelo de medici
papa paulo iv juni agosti alikuwa papa kuanzia tarehe mei hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni pietro carafa
alimfuata papa marcello ii akafuatwa na papa pius iv
papa marcello ii mei mei alikuwa papa kuanzia tarehe aprili hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa marcello cervini degli spannochi
alimfuata papa julius iii akafuatwa na papa paulo iv
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni maria ciocchi del monte
alimfuata papa paulo iii akafuatwa na papa marcello ii
hamali ni mtu anayembebea mtu mwingine mizigo yake
katika historia ya kibinadamu watu yaani mahamali walikuwa njia ya kusafirisha mizigo kwa muda mrefu
katika asia ulaya na afrika ya kaskazini wanyama walipatikana walioweza kuchukua kazi hii kama vile farasi punda ng ombe au ngamia
lakini katika sehemu kubwa ya afrika na pia amerika utamaduni asilia ulitegemea nguvu ya mahamali wa kibinadamu
pia katika maeneo penye milima mikali au misitu minene penye matope wanayama wa kubebea mizigo walishindwa na mizigo ilitegemea nguvu ya kibinadamu
katika afrika kusini ya sahara biashara ya misafara ilitegemea hasa mahamali
siku mahamali wanapatikana kwenye vituo vya usafiri penye watu wengi kama vile kituo cha reli cha basi au uwanja wa ndege
kuna pia mahamali wanaosaidia wateja kwenye masoko makubwa
katika nchi kama hizi kokoteni za mzigo ziko tayari kila mahali zinazochukuliwa na wateja au wasafiri kwa hiari yao
hadi leo kuna mahamali katika maeneo pasipo na barabara hasa mlimani na wasafiri wapelelezi wanasayansi au watalii hupaswa kuwakodisha wakitaka kusafiri katika mazingira hiyo
watu wanaopanda mlima kilimanjaro hupaswa kuwa na mwenji atakayewaongoza lakini kwa kawaida wanaenda pia na hamali anayewabebea mzigo
sababu kuu ni ya kwamba mtu asiye mwenyeji hukosa nguvu za kubeba mizogo katika kimo kikubwa kwa sababu hajazoea wala kimo wala hewa hivyo humhitaji mwenyeji
katika milima ya himalaya ambayo ni mirefu kushinda kilimanjaro mahamali ni lazima kabisa
mara nyingi huitwa kwa jina la sherpa ambalo kiasili ni jina la kabila fulani lakini siku hizi neno latumiwa pia kama hamali
sinodi ni mkutano wa kanisa la kikristo ambao huunganisha wawakilishi kutoka sehemu mbalimbali za kanisa au eneo maalumu ndani ya kanisa kama sinodi
maana ya neno lenyewe katika lugha asilia ya kigiriki s nodos ni kufuata njia ya pamoja
kiasili sinodi ilikuwa mkutano wa maaskofu wa eneo fulani
wakati mwingine neno mtaguso hutumiwa kwa kutaja sinodi ya maaskofu wote kwa mfano mtaguso mkuu ni mkutano wa maaskofu wote wa kanisa katoliki duniani
mara nyingi mkutano mkuu wa dayosisi au wa jimbo la kanisa huitwa pia sinodi
katika madhehebu ya kiprotestanti sinodi hujumlisha wachungaji pamoja na walei
wapresbiteri hutumia neno sinodi kwa ajili ya mikoa yao ikitawaliwa na sinodi yaani mkutano wa wajumbe kutoka shirika
hargeisa kisomalia hargeysa kiarabu ni mji mkuu wa somaliland iliyojitenga na somalia mwaka 
iliwahi kuwa mji mkuu wa somalia ya kiingereza kuanzia hadi 
kati ya hadi ilikuwa mji mkubwa wa pili wa somalia
mji uko katika bonde kwenye kimo cha mita juu ya ub
kimo chasababisha hali ya hewa ya kupoa yaani hakuna joto kali jinsi ilivyo kwenye pwani la somaliland upande wa ghuba ya aden
umbali na bandari ya berbera ni km kwa barabara
idadi ya wakazi hukadiriwa kuwa kati ya nusu milioni na milioni moja
hargeisa ilikuwa kituo cha kijeshi cha waosmani na wamisri walipotawala somalia ya kaskazini
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia italia ilivamia hargeisa pamoja na somalia ya kiingereza kutoka ethiopia
baada ya kuwafukuza waitalia waingereza walihamisha mji mkuu wa koloni kutoka berbera kwenda hargeisa
 hargeisa ilikuwa mji wa somalia mpya baada ya maungano ya somaliland na somalia katika kusini
katika miaka ya mwisho wa serikali ya dikteta siad barre hargeisa ilikuwa kitovu cha upinzani wa watu wa kaskazini dhidi ya serikali ya mogadishu
mwaka mji uliharibiwa na mabomo ya jeshi la anga la barre na watu waliuawa
somalia ilipoporomoka baada ya kifo cha barre kuanzia mwaka eneo la somaliland ikajitenga na somalia
hargeisa iliona kipidi kirefu cha utulivu na usalama ikaendelea kukua na kustawi
somalia ya kiitalia ilikuwa koloni ya italia kwenye eneo la somalia tangu miaka ya hadi mwaka wa uhuru
walitangulia na sultani ya bandari ya hobyo na mtawala wa usultani wa majerteen
 italia ilinunua eneo hili kutoka zanzibar na kulitangaza kuwa koloni na mogadishu kuwa mji mkuu
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia waitalia walikabidhiwa eneo la kismayu kutoka uingereza
walilitawala kwa jina la oltre giuba ng ambo ya mto juba na kuliunganisha na somalia ya kiitalia tar
wakati uleule waliamua kumaliza hali ya sultani za majarteen na hobyo kuwa nchi lindwa na kuzifanya sehemu kamili za koloni
mipango hii ilisababisha vita kali ya miaka miwili kwa sababu masultani waliona mikataba yao ya ulinzi ilivunjwa wakapinga jeshi la italia
 somalia ikaunganishwa na ethiopia kuwa sehemu ya afrika ya mashariki ya kiitalia
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia koloni ya italia ilivamiwa na uingereza tangu 
 somalia ilirudishwa mkononi mwa italia kwa niaba ya umoja wa mataifa
 utawala wa kikoloni ulikwisha na somalia ikapata uhuru wake
chama cha wananchi au civic united front cuf ni chama cha kisiasa nchini tanzania
cuf ilianzishwa mwaka kutokana na maungano ya shirika mbili
kama ilivyo katika vyama vingine vipya za tanzania viongozi wengi waliwahi kuwa wanachama wa ccm
cuf ilishiriki katika chaguzi za kitaifa pia za kizanzibari
ilifaulu vizuri kwenye visiwa vya zanzibar hasa pemba lakini ilibaki hafifu tanzania bara
katika kura za zanzibar cuf ilifikia tokeo rasmi la 
 mwaka na 
 mwaka 
watazamaji waliona kila kura ilikuwa na kasoro na cuf haikukubali matokeo ikidai ya kwamba serikali ya smz ilibadilisha matokeo ya kweli
baada ya uchaguzi wa cuf ina wabunge katika bunge la zanzibar
pluribus unum ni wito la marekani linalopatikana kwenye nembo la taifa na kwenye benknoti ya dolar moja
wito hili ni kutoka lugha ya kilatini likimaanosha moja kutoka wengi yaani umoja umetokana na maungano ya pande mbalimbali
neno limechaguliwa kwa sababu lilionyesha umoja wa koloni zilizoasi dhidi ya uingereza na kuwa chanzo cha marekani
kidijim bwilim ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadijim na wabwilim
david livingstone machi mei alikuwa misionari na mpelelezi kutoka uskoti katika afrika ya kusini na kati
alijulikana kwa jitihada zake za kupambana na biashara ya watumwa na safari za kati ya afrika ya kusini na tanganyika hadi kongo
livingstone alizaliwa katika uskoti katika familia ya wakristo wapresbiteri
tangu umri wa miaka alifanya kazi katika kiwanda cha nguo pamoja na kuwa mwanafunzi wa shule
baadaye alisoma tiba na theolojia kwenye chuo kikuu cha glasgow
 alijiunga na shirika ya misioni ya london lms akatumwa afrika kusini
kutoka hapa alipewa kazi ya kuanzisha kazi mpya kaskazini ya hapo akaunda vituo vya mabotsa na tshonuane
 akamwoa mary moffat binti wa misionari mwenzake robert moffat
 alivuka jangwa la kalahari hadi kufikia ziwa ngami
pamoja na mke na watoto wake alitembelea chifu sebituane wa watswana akaendelea hadi mto zambezi
alikutana na makaburu walioelekea kaskazini wakitaka kuepukana na utawala wa uingereza katika kusini
makaburu hawa waliona misioni kati ya waafrika kuwa hatari wakamtisha livingstone mwishowe walichoma kituo na nyumba yake
livingstone alitafuta njia ya usafiri kati ya eneo la watswana na pwani la magharibi ya afrika hivyo akaanza safari kubwa iliyompeleka hadi luanda angola
aliporudi alikuwa mzungu wa kwanza wa kuona maporomoko ya victoria falls mwaka 
mwaka uliofuata alifika msumbiji alipokuta meli iliyompeleka uingereza
livingstone alipokelewa kama mshujaa kwa sababu taarifa zake zilisababisha kuchorwa upya kwa ramani za afrika
alipata sifa nyingi kama mtaalamu wa jiografia na mpelelezi
kitabu chake missionary travels and researches in south africa ilisifiwa kote
serikali ya uingereza alimpa cheo cha konsuli katika msumbiji akarudi afrika
sasa alijaribu kufuata mwendo wa mto zambezi kutoka mdomo wake akafika kwenye mto shire na ziwa nyasa malawi
safari zilizofuata zikampeleka hadi ziwa tanganyika
 alielekea magharibi kutoka ujiji akafikia mto lualaba katika kongo
safari yake ya mwisho ililenga kugundua chanzo cha mto nile
 aprili katika kijiji cha chitambo zambia
watumishi wake chini ya uongozi wa myao susi walizika moyo wake palepale wakakausha maiti yake wakaibeba hadi bagamoyo iliposafirishwa kwa meli uingereza na kuzikwa london katika kanisa la westminster abbey tar
livingstone aliona mengi lakini hasa alishtuka juu ya kiwango kikubwa ya biashara ya watumwa alichoona katika nchi nyingi za afrika ya kati
alikuta vijiji vilivyochomwa maiti za watu waliochinjwa misafara ya watumwa na masoko ambako watu waliuzwa
aliona pia ya kwmaba mahali pengi watawala walitegemea mapato kutokana biashara hii
hapo alipata wazo aliyotangaza katika vitabu vyake ya kuwa afrika yahitaji mabadiliko yanayoweza kufikiwa kwa kusambaza ukristo biashara na maendeleo christianity commerce civilization
aliamini ya kwamba ukristo itavusha mipaka ya makabila na kujenga uhusiano mpya kati ya waafrika biashara italeta aina mpya ya utajiri wa kundoa utegemezi wa mapatao ya utumwa na maendeleo kwa ujumla yangeboresha maisha ya watu
livinstone alipingwa mara nyingi kwa ujumbe huu kwa sababu hali halisi jitihada zake zilisaidia kukandamia utumwa lakini ziliweka pia msingi kwa ajiliy ukoloni uliofuata baadaye
hadi leo kumbukumbu ya dr
david livingstone inaheshimiwa mahali pengi pa afrika
victoria falls au maporomoko ya viktoria mosi oa tunya ni maporomoko ya mto zambezi mpakani wa zambia na zimbabwe
mto wa zambezi mwenye upana wa mita unafika penye ngazi ya mwamba na maji yote yaanguka kimo cha takriban mita yanapoendelea katika kanali ya mwamba mwenye upana wa pekee
wenyeji wameiita mosi oa tunya moshi wa ngurumo kwa sababu nyunyiza ya maji yaonekana juu ya maporomoko kama wingu la moshi na sauti ya anguko la maji yasikika mbali
jina la victoria falls limetokana na david livingstone aliyekuwa mzungu wa kwanza wa kuona maajabu haya mwaka 
alichagua jina hili kwa heshima ya malkia viktoria wa uingereza
tangu victoria falls imepokelewa katika orodha la urithi wa dunia wa unesco
kuna miji miwili inayopokea wageni wanaopenda kutembelea maporomoko haya
upande wa zambia kuna mji wa livingstone na upande wa zimbabwe ni mji wa victoria falls
victoria falls iliwahi kuwa kitovu hasa lakini tangu kuporomoka kwa uchumi wa zimbabwe chini ya serikali ya mugabe idadi kubwa ya watalii hufika upande wa zambia
victoria falls ni mji mdogo wa mkoa wa matabeleland north nchini zimbabwe mwenye wakazi 
uko kando la mto zambezi mahali unapotelemka kwenye maporomoko ya victoria falls
mji wa karibu ni livingstone katika zambia ng ambo ya mto
mji ulianzishwa mwaka ukastawi kama kituo cha reli karibu na maporomoko
tangu mwaka utalii umerudi nyuma kutokana na matatizo ya kiuchumi ya zimbabwe
livingstone ni mji na na makao makuu ya mkoa wa kusini wa zambia kando ya mto zambezi mwenye wakazi 
mji ni kitovu cha utalii wa maporomoko ya victoria falls upande wa zambia
pia ni kituo cha mpakani kwenye daraja la zambezi kwenda zimbabwe
mji ulianzishwa penye mpito wa mto zambezi kidogo juu ya maporomoko mwaka 
jina lake limetolewa kwa heshima ya mmisionari na mpelelezi david livingstone
ulikuwa makao makuu ya kampuni ya cecil rhodes iliyotawala rhodesia ya kaskazini baadaye mji mkuu wa koloni hadi serikali ilipohamishwa kwenda lusaka
baada ya uhuru wa zimbabwe idadi ya watalii wengi waliotaka kuona maporomoko walipendelea kukaa upande wa zimbabwe lakini tangu miaka ya nyuma matatizo ya kiuchumi na kisiasa ya zimbabwe yalisababisha kupanda kwa idadi ya watalii upande wa zambia
matabeleland north ni mkoa wa zimbabwe upande wa kaskazini ya bulawayo
kuna wakazi katika eneo la kilomita za mraba 
mkoa umepakana na bulawayo matabeleland south midlands na mashonaland west
kuna mipaka ya kimataifa na zambia upande wa kaskazini kwenye mto zambezi na botswana upande wa kusini magharibi
mkoa unaweza kuvuta watalii hasa kwa maporomoko ya victoria falls na hifadhi ya taifa ya hwangwe
kitabu cha esta jina lake huandikwa pia ester na esther ni kitabu cha agano la kale ambalo ni sehemu ya kwanza ya biblia ya ukristo
ni katika nyongeza hizo tu kwamba mungu anatajwa na mtazamo wa imani unajitokeza
mwandishi wake hajulikani lakini kufuatana na mapokeo ya wayahudi kitabu kiliandikwa takriban mwaka wa kk muda usio mrefu baada ya matukio kinayoyaeleza
sababu za welekeo huo ni zifuatazo sherehe ya purim ilikuwa husherehekewa kila mwaka wakati wa kuandikwa kwa kitabu lakini mfalme ahasuero hutajwa kama mfalme aliyepita
ukamilifu wa maelezo kuhusu mila na desturi za dola la waajemi unadokeza kuwa kitabu kimeandikwa kabla dola hilo halijavamiwa na kuangamizwa na iskanda mkuu takriban mwaka wa kk
kitabu cha esta kinahusika na wakati wa taifa la israeli unaojulikana kama wakati wa baada ya kifungo cha babeli
kinasimulia wayahudi walivyoishi katika dola la waajemi
wayahudi hao walibaki uhamishoni badala ya kurudi kwao hata baada ya waajemi kuangamiza utawala wa babuloni mwaka kk ambapo mfalme koreshi alishinda na kuteka babeli
ingawa koreshi aliwaruhusu wayahudi waliofungwa kurudi katika nchi yao wengi wao waliamua kubaki babeli au uajemi
wao walihakikishiwa usalama na uhuru fulani katika nchi ya kifungo chao kwa hiyo hawakutaka kukabiliana na wasiwasi na ugumu wa maisha mapya huko yerusalemu
pamoja na watoto wao waliendelea kuongeza mafanikio ya namna mbalimbali lakini hawakuonyesha nia ya kuimarisha upya dini yao iwe nguvu ya kiroho katika maisha yao ya kitaifa
hata hivyo kadiri wayahudi walivyoendelea kufuata sheria zao za kidini walisumbuliwa sana na wenyeji
lakini mungu bado alikuwa akiendelea kuwalinda watu wake wawe wamemkubali au sivyo
hivyo kitabu kueleza hasa jinsi hamani waziri mkuu wa mfalme artashasta alivyopanga kuwaangamiza wayahudi wote
wakati huohuo malkia wa uajemi alikuwa myahudi msichana aliyeitwa esta
pamoja na mordekai baba mlezi wake esta alifaulu kuzuia mipango ya hamani
ushindi huo wa wayahudi ulianzisha sherehe ya purim ambayo imekuwa sikukuu maarufu ya wayahudi ikiadhimishwa kabla ya pasaka
wataalamu wengi wanakubaliana kusema hii ni hadithi tu si habari ilivyotokea katika historia
papa paulo iii februari novemba alikuwa papa kuanzia tarehe oktoba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa alessandro farnese
alimfuata papa klementi vii akafuatwa na papa julius iii
papa klementi vii mei septemba alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giulio di giuliano de medici
alimfuata papa adrian vi akafuatwa na papa paulo iii
papa adrian vi machi septemba alikuwa papa kuanzia tarehe januari hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa adriaan florenszoon boeyens
adriano vi huangaliwa kuwa mtakatifu na sikukuu yake inaadhimishwa tarehe julai
papa leo desemba desemba alikuwa papa kuanzia tarehe machi hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni di lorenzo de medici
alimfuata papa julius ii akafuatwa na papa adrian vi
leo ndiye aliyemtenga martin luther na kanisa katoliki tarehe januari 
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giuliano della rovere
papa pius iii mei oktoba alikuwa papa kuanzia tarehe septemba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa francesco todeschini piccolomini
alimfuata papa aleksanda vi akafuatwa na papa julius ii
papa alexander vi januari agosti alikuwa papa kuanzia tarehe agosti hadi kifo chake
alimfuata papa innocent viii akafuatwa na papa pius iii
jina lake la kuzaliwa lilikuwa roderic llan ol de borja
alikuwa papa wa pili kutoka familia iliyoitwa nchini italia borgia
papa kalisti iii aliyekuwa wa kwanza alimsaidia mpwa wake roderic kupanda ngazi ndani ya kanisa
mwaka alipewa cheo cha kardinali na mwaka akapadrishwa
alizaliana watoto na mke wake wa kando vannozza dei cattani akaendelea kuwaangalia na kuwatunza hata alipokuwa papa
arusi ya binti yake lucrezia borgia ilisheherekewa rasmi katika jumba la kipapa la vatikano
lakini kabla hajachaguliwa kuwa papa alimwacha vannozza akaanza uhusiano na binti giulia farnese aliyezaa naye binti mwaka alipokuwa papa tayari
mwanawe cesare borgia alipewa cheo cha askofu alipokuwa na umri wa miaka na cha kardinali alipofikia miaka lakini bila kupewa sakramenti ya daraja takatifu
baadaye aliacha maisha ya kanisa akafanywa na baba yake jemadari wa jeshi la papa
aleksanda vi amejulikana pia kwa uamuzi wake wa kugawa dunia kati ya hispania na ureno katika mkataba wa tordesillas mwaka 
mkataba huu ulikuwa msingi wa koloni la kireno la brazil na utawala wa hispania juu ya nchi nyingine za amerika kusini na amerika ya kati
sifa yake nyingine ilikuwa kuhamasisha sanaa za kila aina kama ilivyokuwa kawaida kwa mapapa wa renaissance
wapinzani walimwona kama mfano mbaya wa upotovu wa upapa wakati wake wakamsema hata kuliko ukweli wa makosa ambayo aliyafanya na aliyatubu kabla hajafa
papa innocent viii julai alikuwa papa kuanzia tarehe agosti hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni battista cybo au cibo
alimfuata papa sixtus iv akafuatwa na papa aleksanda vi
 julai agosti alikuwa papa kuanzia tarehe agosti hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa francesco della rovere
alimfuata papa paulo ii akafuatwa na papa inosenti viii
mahikeng ni jina la mji mkuu wa jimbo la kaskazini magharibi la afrika kusini
mafeking ilianzishwa na waingereza waliopewa hapa ardhi na chifu wa barolong
jina latokana na lugha ya kitswana likimanisha mahali pa mawe
wakati wa vita ya pili ya waingereza dhidi ya makaburu mji ulizungushwa na jeshi la makaburu lakini ulitetewa na robert baden powell aliyeanzisha baadaye harakati ya maskauti
kati ya hadi mji ulikuwa makao makuu ya utawala wa bechuanaland botswana ya leo
wakati wa siasa za bantustan mafeking ilikuwa pia mji mkuu wa bophuthatswana lakini serikali yake ilihamishwa baadaye kwenda mji jirani wa mmabatho uliokuwa kwenye eneo la bantustan
pietermaritzburg ni mji mkuu wa jimbo la kwazulu natal katika afrika kusini
ulikuwa na wakazi mwaka waliongezeka na kukadiriwa kuwa karibu nusu milioni
chuo kikuu cha kwazulu natal inafanya kazi yake pietermaritzburg pamoja na mjini durban
wenyeji huuita mji mara nyingi kwa kifupi maritzburg au pmb tamka pi em bi
mji ulianzishwa na walowezi makaburu mnamo mwaka 
jina lakumbusha viongozi wao pieter retief na gerrit maritz
ilikuwa mji mkuu wa jamhuri ya natalia hadi kutwaliwa na waingereza mwaka na kuwa mji mkuu wa koloni ya kiingereza ya natal
baada ya uchaguzi huru wa pietermaritzburg na ulundi zilikuwa zote mbili miji mikuu ya kwazulu natal
baada ya ushindi wa anc african national congress jimbonio mwaka pietermaritzburg ilikuwa mji mkuu wa pekee jimboni
papa paulo ii februari julai alikuwa papa kuanzia tarehe agosti hadi kifo chake
alimfuata papa pius ii akafuatwa na papa sixtus iv
papa pius ii oktoba agosti alikuwa papa kuanzia tarehe agosti hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa enea silvio piccolomini
alimfuata papa kalisti iii akafuatwa na papa paulo ii
papa callixtus iii desemba agosti alikuwa papa kuanzia tarehe aprili hadi kifo chake
alimfuata papa nikolasi akafuatwa na papa pius ii
papa nikolasi novemba machi alikuwa papa kuanzia tarehe machi hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa tommaso parentucelli
alimfuata papa eugenio iv akafuatwa na papa kalisti iii
 februari alikuwa papa kuanzia tarehe machi hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa gabriele condulmer
alimfuata papa martino akafuatwa na papa nikolasi v
papa martin takriban februari alikuwa papa kuanzia tarehe novemba hadi kifo chake
alimfuata papa gregori xii akafuatwa na papa eugenio iv
papa gregori xii alifariki oktoba alikuwa papa kuanzia tarehe novemba hadi julai 
mwaka wake wa kuzaliwa haujulikani umekadiriwa kuwa kati ya na 
alijiuzulu ili kumaliza farakano la kanisa la magharibi akafuatwa na papa martino v
papa innocent vii takriban novemba alikuwa papa kuanzia tarehe oktoba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa cosimo de migliorati
alimfuata papa bonifasi ix wakati wa farakano la kanisa la magharibi akafuatwa na papa gregori xii
papa boniface ix oktoba alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake
alimfuata papa urbano vi akafuatwa na papa inosenti vii
charley frank pride alizaliwa machi ni mwimbaji wa marekani na nyimbo kongwe za nchi na mchezaji wa mpira wa rungu
dijim na bwilim ni majina ya lahaja mbili za lugha hiyo moja
sauti laini yake imeskika kwa miziki thelathini na sita namba moja kwenye chati kwa mashindano ya wimbo murwa zaidi
chati yake ya mafanikio na rekodi tangu mwishoni mwa miaka ya haikuvunjwa lakini pride aliendelea kutia fora
pride ni mmoja wa wamarekani weusi kuimba yimbo hizo aliyepata mafanikio kwa kiasi kikubwa na aliyechaguliwa ndani ya grandole opry
pride alizaliwa katika sledge mississippi mmoja wa watoto kumi wa mkulima maskini
baba yake aitwaye yake charl frank pride lakini kwa sababu ya makosa katika cheti cha kuzaliwa jina lake kisheria ni charley frank kiburi
ingawa yeye pia aliupenda mziki moja ya ndoto zake kuu ilikuwa awe mchezaji wa mpira wa rungu
mwaka yeye wakatua kwa ligiya memphis red sox negro amerika
yeye wakatua vizuri na mwaka alitia saini mkataba na boise yankees mashamba ya hatari timu ya new york yankees
wakati kwamba msimu an kuumia unasababishwa kwake kupoteza haradali fastball yake na yeye alitumwa kwa yankees hatari timu fond du lac wisconsin
baadaye kuwa msimu wakati katika ligi negro na clippers louisville yeye na mchezaji mwingine jesse mitchell walikuwa na kufanyiwa biashara na birmingham black barons kwa basi ya timu
jesse nami tunaweza kuwa tofauti ya kuwa wachezaji pekee katika historia ya kufanyiwa biashara kwa kutumia magari pride aliandika kwa tawasifu yake ya 
yeye wakatua kwa ligi nyingine kadhaa madogo timu yake matumaini ya kufanya kuwa na ligi kubwa bado hai
alionekana kuwa angeweza kuendeleza kazi ya mchezo huo lakini jeshi ya marekani ilpunguza mwendo huu
baada ya kutumikia miaka miwili katika jeshi alijaribu kurudi mpirani alioucheza
wakati ilikuwa dhahiri kwamba hangeweza kujikimi kuupitia mchezo huu pride ilianzisha kazi ya uimbaji
juni charley ndugu yake mack the knife pride na wengine walioishi ligi ya wachezaji wa zamani walikuwa negro walitayarisha timu za ligi kuu za mpira wa rungu thelathini timu katika usioridhisha wa juu mafanikio na kihistoria zilipoteza umuhimu katika ligi hiyo
charley mara alichukua kwa texas rangers wakati ndugu yake alichukuliwa na colorado rockies
wakati alipokuwa akiucheza mpira kwa biddi pride alihimizwa kujiunga na biashara ya muziki mkongwe wa nchi kwa na wanamziki wengine kama sovine na red red foley na alngojea kwa ghamu kuendeleza kazi hii
mwaka katika memphis tennessee pride alitembelea studio ya sun ya kuunda nyimbo
wimbo mmoja umeendelea kuhifadhiwa kwenye tepe na ulitolewa katika uingereza kama sehemu ya sanduku lp
wimbo ni wa kutembea polepole unaoitwa walkin the stroll
baada wakijitahidi kupata mkataba na kampuni ya rekodi yeye hatimaye alivutia macho ya mtayarishaji chet atkins
atkins alikuwa mtayarishaji wa muda mrevu katika rekodi ya rca ambaye alifanya nyota waimbaji kama jim reeves skeeter davis na wengine
mwaka yeye released wimbo wake wa kwanza kwa rca snakes crawl at night
juu ya kumbukumbu ya wimbo huu redio kwa kuimbwa zaidi mwimbaji alipatiwa jina la mabezo mwimbaji yimbo kongwe za nchi charley pride
mara baada ya kutolewa kwa snakes crawl at night alitoa wimbo mwingine unaoitwa before met you
mara baada wimbo wake wa tatu just between you and me ulitolewa
wimbo huu hatimaye ulimletea mafanikio katika chati za ulimwengu za nyimbo hizi
wimbo huu uliweza kufikia kwa chati za marekani
mafanikio ya just between you and me ulikuwa mkubwa sana
yeye alishinda tuzo ya grammy kwa wimbo huu mwaka uliofuata
mwaka yeye akawa wa binadamu mweusi wa kwanza kuonekana katika grand ole opry tangu mchezaji deford bailey katika 
yeye pia alionekana mwaka juu ya maonyesho ya kampuni ya utangazaji ya amerika iitwayo the lawrence welk show
kati ya na aliimba nyimbo nane za pekena kuweka rekodi ya kuwa mwimbaji namba moja marekani katika chati ya marekani ya parade all have to offer you is me i m so afraid of losing you again i can t believe that you ve stopped lovin me i d rather love you is anybody goin to san antone i m just me and kiss an angel good morning
mafanikio makuu ya nyimbo hizo kunaonyesha uzuri wake miakani na mapema miaka ya unaojulikana kama countrypolitan
mwaka atakuwa huru gani kuwa kubwa wake hit kiss malaika good morning kuuza mamilioni kote na kushinda taji ya muungano wa nchi halisi mtumbuizaji bora zaidi wa mwaka huo vilevile kama mwanaume muimbaji bora zaidi
yeye alishinda tuzo ya mwanaume muimbaji bora zaidi tena katika 
kiss an angel good morning kikawa kujilisho chake kikuu
licha ya kuwa mshindi wa kipekee kwa wiki tano mwishoni mwa na mapema wimbo wake wa pekee ulikuwa wa aina yapopu ulimshindia hidaya kochokocho kwa mara ingine
wakati wa mapumziko ya miaka ya na katika miaka ya charley pride iliendelea kuimba na kushinda kupitia ngoma zake
viwango vyake miaka ya na ni pamoja na is anybody goin to san antone mississippi cotton picking delta town someone loves you honey when stop leaving i ll be gone burgers and fries i don t think she s in love anymore roll on mississippi never been so loved in all my life and you re so good when you re bad
kama waimbaji wengine yeye ameimba kwa makumbusho na heshima ya hank williams pamoja na albamu ya nyimboalizomuimbia there s little bit of hank in me iliyokuwa na nyimbo za william aina ya klasiki kaw liga honky tonk blues na you win again
wakati alikasirika juu ya kampuni ya kurekodi kuendeleza wasanii kwapya zaidi na si wasanii wa awaliwaliokuwa na kampuni kwa miaka
alihamia kwenye rekodi ya avenue ambapoalipanda hadi na wimbo shouldn t it be easier than this
mapenzi ya charleykwa mpira yaliendelea siku ya kujiunga na texas rangers kwa mazoezi wakati wa mafunzo ya kipupwe
ni mfuasi mkuu wa ramgers dallas anakoishi kwa miaka mingi pride huonekana mara kwa mara michezoni yao yao
mwaka kiburi alipokea tuzo la tume ya mississippi kwa maisha mafanikio katika sanaa wakati wa shirika la gavana wa ubora wa sanaa
pride alikutana mustakabali wake mke kucheza besiboli rozene wakati katika majimbo ya kusini
kraig sasa anakwenda kwa jina carlton ikifuatiwa na ina kiasi fulani katika nyayo za baba yake alicheza kama msanii
bendi yake carlton kiburi na sayuni ulianza katika san marcos texas mwaka na wao kufanya mbalimbali rege fanki na mziki wa nafsi kote marekani
mwaka aliandika charley mwenza na jim henderson tawasifu yake pride the charley pride story
hadithi ya pride katika kitabu hiki unaonyesha kwamba yeye ana miaka kwa jihadi kwa unyogovu
kiburi alikuwa nduli iliyoondolewa kutoka kulia kwa koo yake mwaka katika chuo kikuu cha arkansascha udaktari
yeye alirudi tovuti katika februari kwa utaratibu na kushangaza seneti ya arkansas kuimba nyimbo tano za ghafla
yeye alikuwa alijiunga na gavana mike beebe wakati wa maonyesho
otieno amefurahia uchezaji katika bara lake amechezea timu za afc leopards na tusker fc za kenya na tangu mwaka wa santos katika ligi ya afrika kusini ya premier soccer league
aliteuliwa mchezaji bora wa ligi kuu ya afrika kusini mwaka wa 
otieno alikwenda marekani mara ya kwanza mwaka wa alikochezea cleveland city stars kwenye ligi ya divisheni ya pili ya usl akiwa kwa mkopo kwa msimu mmoja
alicheza mechi yake ya kwanza akiwa na stars tarehe julai kama mchezaji wa akiba dakika ya alipoingia mahala pa marko schulte na baadaye kushinda taji la ligi ya usl 
tarehe desemba baada ya hitimisho ya msimu wa ligi ya nyumbani ya santos otieno alirejea cleveland city stars ambako alicheza kwenye msimu wao katika ligi ya divissheni ya kwanza ya usl mwaka wa otieno ni mojawapo wa wachezaji mashuhura walioheshimika nchini kenya kwani aliichezea timu ya taifa ya kenya kwa mara ya kwanza dhidi ya zaire mwaka wa akiwa tu na umri wa miaka 
tangia hapo amekuwa nahodha wa harambee stars mara kadhaa
alikuwa pia miongoni mwa kikosi cha timu ya kenya cha mwaka wa kwenye kombe la mataifa ya bara afrika ambao walimaliza katika nafasi ya tatu kwenye kundi lao katika mzunguko wa kwanza wa ushindani na hiv basi kushindwa kufuzu kwa robo fainali
anakisiwa kuichezea timu ya taifa ya kenya zaidi ya mechi lakini madai haya hayajawahi kudhibitishwa
otieno anamiliki na kuendesha shirika la kusaidia jamii nchini mwake liitwalo musa otieno foundation 
i believe can fly ni wimbo uliotolewa mnamo mwaka wa na mwimbaji wa r b r
kelly
wimbo ulitungwa kutayarishwa na kuimbwa na r
kelly
wimbo ulipata kuwepo kwenye filamu ya mwaka wa ya space jam
i believe can fly ulikuwa nafasi ya kwenye chati za billboard hot kwenye chati za r b singles na namba kwenye chati za uk
wimbo pia umeonekana katika albamu ya kelly ya r
wimbo ulipata kujishindia tuzo tatu za grammys na kupewa nafasi ya kwenye orodha ya rolling stone ya nyimbo kali za muda wote
wimbo umepata kurejewa tena na wasanii kama vile yolanda adams me first and the gimme gimmes ruth brown james ingram william hung ronan keating na bianca ryan
yolanda adams aliuimba wimbo huu na gerald levert wakiwa pamoja
jim carrey pia ameuimba wakati wa sehemu za mwanzo kabisa katika fun with dick and jane 
wote wawili yaani katharine mcphee na anwar robinson wameuimba wimbo huu kwenye american idol
patti labelle ameimba kiitikio cha wimbo katika toleo lake la live albamu la live one night only ikiwa kama jazio la alama ya tuni yake kwenye over the rainbow
i believe can fly ulikuwa ukiimbwa na bendi ya shule kwenye filamu ya drumline wakati wa sherehe za mahafali ya wanafunzi wa elimu ya juu ya devon miles nick cannon
sts kikundi kilisikia wimbo huu katika siku ya ya safari ikiwa kama wito wa uamsho
jua cali ambaye jina lake kamili ni paul nunda ni mzaliwa wa kenya
alizaliwa tarehe kumi na mbili mwezi wa septemba katika mwaka wa alfu moja kenda mia sabini na tisa
katika mwaka wa alfu mbili yeye pamoja na
clement rapudo clemo walianzisha calif records ambapo jua cali amefanya kazi hadi sasa
jua cali ni msanii wa nyimbo za kiswahili akitumia mtindo wa kufururiza maneno ujulikanao kama genge
jua cali alizaliwa paul julius nunda mnamo septemba katika eneo la eastlands jijini nairobi
wimbo wake wa kwanza kabisa kurekodiwa ulikuwa ruka uliotolewa mwaka na ukafuatiwa na nipe asali mwaka wa katika mwaka wa yeye na pilipili walitoa wimbo kamata dame kama wasanii wengine wa kenya ilimchukua miaka kadhaa kabla ya kuitoa albamu yake ya kwanza kamilifu albamu yake juacali sekta iliwahi fika sokoni mwaka wa ikizijumlisha nyimbo zake za hapo awali wimbo kwaheri akijumlisha sanaipei ulitia fora sana nchini kenya mwaka wa kwenye mkesho wa mwaka mpya alitoa albamu mpya ngeli ya genge jua cali amezuru amerika na pia mataifa mengine mnamo agosti alikuwa kati ya watu mashuhuri nchini kenya hii ni kulingana na gazeti la the standard jina lake la uimbaji jua cali lilitwaliwa kutoka jina california eneo lililoko kenya kama katika jina calif records pia lamaanisha jua kali jina ambalo hutumika kumaanisha viwanda vya chini katika uchumi wa kenya kando na kuwa na talanta ya uimbaji amefanikiwa katika mambo ya biashara haya yote yamechangiwa na kupendwa kwake na vijana pamoja na wale walio na umri ambao si mdogo sana
kwa mfano alikuwa msanii wa kwanza mkenya kupata patano la biashara wakati alipotia sahihi mwaka wa patano la biashara la shilingi milioni moja za kenya kila mwaka na kampuni kuu ya simu za rununu ya motorola kwa ajiri ya simu zake za muundo wa w
kulingana na hiyo kampuni alikuwa mnaso mzuri
jua cali ni mmoja wetu katika familia ya motorola na tunaheshimika kwa kuwahi kufanya kazi naye hapo awali asema joanne doyle meneja muuzaji katika afrika mashariki
amekuwa balozi shupavu na kama motorola yeye ni mbunifu na ana mtindo wake wa kipee kwa hiyo tutafurahia zaidi kazi yake ngumu ikitambulika kwenye utunzi wa kifahari wa zawadi za kisima
mauja ya mazingira ni neno ya njia ya ufupi kwa hali yoyote au hali ya matukio ambayo linaleta uharibifu wa mazingira
mauja ya mazingira unajumuisha mada kama uchafuzi wa mazingira na mauja ya asili kama dhoruba na matetemeko
mauja ya mazingira pia yaweza maanisha mauja ya kibiolojia kutokea kwa kuenea kwingi kwa algal ni hatari mazingira kwa sababu yafanya ziwa kutoweza kukalika kwa mengine majini
william samoei ruto alizaliwa tarehe desemba katika kijiji cha kamagut wilaya ya uasin gishu ni mwanasiasa wa kenya ambaye amekuwa waziri wa kilimo tangu aprili mwaka wa 
yeye alikuwa katibu mkuu wa chama cha kenya african national union chama cha siasa kilicho tawala zamani na yeye amekuwa mbunge wa eldoret kaskazini tangu mwaka wa 
yeye akawa waziri wa mambo ya ndani mnamo agosti lakini alipoteza nafasi hicho baada ya uchaguzi wa desemba ambapo kanu ilipoteza kwa muungano wa narc
yeye anaonekana kama mwanasiasa wa rift valley anayekuwa kwa kazi kubwa katika siasa za kenya
ruto alihudhuria shule ya sekondari ya wareng eldoret kapsabet boys nandi na ana shahada masomo ya mimea kutoka chuo kikuu cha nairobi
kuandaa ruto alikuwa katibu wa vijana kwa kanu yk kundi kilichoundwa kupigia depe kampeni kwa rais daniel arap moi katika uchaguzi wa mwaka 
katika januari mwaka wa ruto alitangaza hadharani kwamba atawania kuwa rais katika uchaguzi mkuu ujao uliopangwa kufanyika mwezi wa desemba 
taarifa yake alisstumiwa na baadhi ya wanachama wa kanu wake pamoja na rais wa zamani daniel arap moi
ruto alitaka uteuzi wa chama cha orange democratic movement odm kama mgombea wa urais wake lakini katika kura cha chama mnamo tarehe moja septemba yeye alikuwa wa tatu kwa kura nyuma ya mshindi raila odinga kwa kura na musalia mudavadi na 
yeye alijiuzulu kutoka wadhifa wake kama katibu mkuu wa kanu tarehe oktoba 
ingawa uchaguzi wa rais wa desemba mwaka wa iliahindwa rasmi mwai kibaki odm ilipinga matokeo hayo wakidai ushindi kwa odinga
baada ya vurugu na mgogoro wa kisiasa juu ya matokeo kibaki na odinga walikubali kuunda serikali ya kugawana madaraka
kidiri ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na wadiri
katika wizara ya serikali ya muungano ilioundwa tarehe kumi na tatu aprili na kula kiapo tarehe kumi na tisa aprili ruto aliteuliwa kuwa waziri wa kilimo
william ruto kwa sasa ana kesi ya kushtakiwa kupora kampuni ya kenya pipelinepesa mingi kupitia mikataba isiyoeleweka lakini aliwachiliwa kwa dhamana
mahakama ya katiba ilihairisha kesi kutozikilizwa kutokana na malalamiko kwa ruto kwamba mashtaka hayo yalikuwa na lengo la kisiasa
ilikuwa pamoja na mabarua kutoka mameneja wa bodi ya kugawa mahindi kwa baadhi ya watu binafsi ikidai kutoka wito wa bwana ruto
zengine ni pamoja na meza kuonyesha kwamba bodi ya nafaka alikuwa na magunia milioni 
 za mahindi juni katika kuhifadhi na wale zilizotengwa mahindi kwa makampuni na watu binafsi kama ilivyoelezwa khalwale kama yaziyostahili
bwana ruto alikuwa amearifu bunge kwamba mahindi katika makala wakati huo ilikuwa magunia milioni 
mr khalwale alitaka kujua kilichotokea kwa magunia milioni moja
pia aliibuka kuwa ingawa bwana ruto alikuwa alitangaza mageuzi ambayo alidai kuwa ameondoa mameneja kumi na wanne wa bodi ya bodi ya taifa nafaka kutoka mameneja wake kumi na saba yeye wakati huo huo aliteu mkurugenzi wa kampuni ya kusiaga iliyotengewa zaidi ya magunia elfu mia sita ya mahindi kwa bodi ya wadhamini ya ncpb
waziri pamoja na na meneja aliyeteuliwa walipowalisiliwa walikana madai ya kuwepo na mgongano wa maslahi yoyote na kuteuliwa kwake ilikuwa kwa mujibu wa sheria
william ruto alidai kuhusishwa na kashfa ya mahindi na madai ya kuhusika katika ufisadi wake ilikuwa kazi ya maadui wake kisiasa historia ya kenya inahusu eneo la afrika mashariki ambalo wakazi wake leo wanaunda jamhuri ya kenya
historia ya kenya kama nchi inayokaliwa na binadamu inaenea miaka laki kama si milioni kadhaa
uvumbuzi wa majuzi karibu na ziwa turkana unaonyesha kwamba kiumbe kama australopithecus anamensis aliishi katika eneo ambalo sasa ni kenya kuanzia miaka milioni 
 iliyopita
lakini mabaki yaliyopatikana katika mabonde ya tugen yaliyokuwa na takriban miaka milioni yalipelekea kutajwa kwa aina mpya ya spishi orrorin tugenensis
wakushi kutoka afrika kaskazini waliingia eneo linaloitwa kenya miaka ya kk
katika milenia ya wazungumzaji wa lugha za kinilo sahara na lugha za kibantu waliingia katika eneo hili na sasa waniloti ni ya wakenya wote
pwani ya kenya ikawa makao ya jamii ya wahunzi na jamii ya wakulima wadogo wadogo wawindaji na wavuvi ambao walikuwa mhimili wa uchumi kwa kushirika katika kulimo uvuvi utengenezaji chuma na kufanya biashara na nchi za kigeni
kuanzia karne ya au karne ya kenya ilijihusisha na shughuli za ubaharia kukuza uchumi ikaanza kutengeneza meli za kuabiria kusini hadi miji mingine yenye bandari kama kilwa na shanga iliyo katika pwani ya afrika mashariki
wafanyabiashara waarabu walianza kwenda pwani ya kenya mara kwa mara karne ya bk
kenya ilikuwa karibu na peninsula ya arabia na hii ilialika ukoloni
makazi ya waarabu na waajemi yaliongezeka kandokando ya pwani kufikia karne ya 
hata hivyo baadhi ya walioitwa waarabu katika eneo la afrika mashariki walikuwa machotara waafrika waarabu
mombasa ulikuwa mji wenye bandari wa nchi ya kenya kabla ya ukoloni katika enzi ya kati
bandari hiyo ilitumika kuendeleza biashara na miji mingine yenye bandari afrika uajemi na wafanyabiashara waarabu yemeni na hata bara hindi
kiswahili ambayo ni lugha ya kibantu iliyokopa misamiati ya kiarabu kiajemi na mingine kutoka mashariki ya kati na asia kusini baadaye ilikua ikawa lingua franca ya kibiashara kwa jamii mbalimbali
kwa karne nyingi upwa wa kenya umekuwa mwenyeji wa wafanyabiashara na wasafiri
kati ya miji iliyopo kwenye upwa wa kenya ni mji wa malindi
umebakia kuwa makazi muhimu ya waswahili tangu karne ya na wakati mmoja ulishindana na mombasa kwa ukuu pande hizi za afrika mashariki
kwa kawaida malindi umekuwa mji na bandari ya kirafiki kwa serikali zingine
mwaka wa sultani mwarabu wa malindi alianzisha uhusiano wa kidiplomasia na utawala wa uchina wa ming wakati wa safari za mchunguzi zheng he
katika mwaka wa utawala wa malindi ulimkaribisha msafiri na mvumbuzi maarufu kutoka ureno vasco da gama
karne kadhaa kabla ya ukoloni upwa wa kenya wanakoishi waswahili ulikuwa sehemu ya eneo la mashariki mwa afrika lililofanya biashara hasa ya watumwa na pembe za ndovu na waarabu na wahindi
inasemekana kwamba kabila la wameru lilitokana na watumwa waliotoroka utumwa uarabuni miaka ya 
mwanzoni wafanyabiashara wengi walitoka milki za uarabuni lakini baadaye wengine wakatoka unguja kama tippu tip
utamalaki wa waarabu katika eneo la pwani ulipitwa karne ya na wareno ambao utawala wao pia ulipisha ule wa omani mwaka wa 
kabla ya hapo mwaka mholanzi kwa jina jan van riebeeck alianzisha mji wa cape town kwa niaba ya kampuni ya kiholanzi inayopatikana mashariki ya nchi ya india
kampuni hii ilihitaji kituo kwa ajili ya jahazi zake zilizosafiri kati ya ulaya na visiwa vya indonesia
baada ya miaka kadhaa waingereza walinyakua eneo hili rasmi mwaka wa 
hali hii ilitambuliwa na uholanzi mwaka kwenye mkutano wa vienna
koloni la rasi liliendelea chini ya uingereza hadi mwaka 
uingereza ulieneza zaidi mvuto wake karne ya kupitia wamisionari
misheni ya kwanza ya ukristo ilianzishwa tarehe agosti mwaka wa na daktari ludwig krapf mjerumani na mtawa wa church missionary society ya uingereza ambaye alijifahamisha kati ya wamijikenda huko pwani
baadaye alitafsiri biblia kutoka kiingereza hadi kiswahili
historia ya ukoloni ya kenya ilianza wakati milki ya ujerumani ya nchi lindwa protectorate ilipoanzishwa
nchi lindwa hii ilikuwa mali ya sultani wa pwani na zanzibar na wakati huo ulikuwa mnamo 
hii ilifuatiwa na kuwasili kwa british east africa company beac ya william mackinnon mwaka wa baada ya kampuni hiyo kupokea mkataba wa kifalme na haki za kuungama kwa pwani ya kenya kutoka sultani wa zanzibar kwa kipindi cha miaka 
uhasimu wa umilki ulianza kuonekana wakati ujerumani ulipatiana sehemu yake ya pwani kwa milki ya uingereza mwaka wa ili uweze kuidhibiti pwani ya tanganyika
kuhozi kwa ukoloni huu mara kwa mara ulikumbana na upinzani mbalimbali waiyaki wa henya chifu mkikuyu aliyetawala dagoretti ambaye alikuwa amesaini mkataba na frederick lugard wa beac baada ya kuteswa na kubughudhiwa aliliteketeza gereza la lugard mnamo 
waiyaki alitekwa nyara miaka miwili baadaye na waingereza na kuuawa
kufuatia matatizo ya kifedha ya british east african company serikali ya uingereza ilianzisha utawala wa moja kwa moja kupitia nchi lindwa ya afrika ya mashariki east african protectorate tarehe julai 
hii ilifuatwa na ufunguzi wa nyanda kwa wazungu walowezi mwaka wa 
ujenzi wa reli ulianza mwaka wa kutoka mombasa hadi kisumu katika ziwa viktoria na ulimalizika mwaka wa 
ujenzi huo uliwezesha wakoloni hao kuingia ndani kabisa mwa kenya
kwa miaka kumi samoei alipigana dhidi ya wajenzi wa reli na gari la moshi
baadaye samoei aliuawa na waingereza kwani walikuwa na dhamira ya kuendelea na kumaliza reli hii
walowezi waliruhusiwa kuingia bungeni na serikali mwaka wa kupitia legislative council shirika la ulaya ambalo baadhi ya walowezi waliasisiwa na wengine walichaguliwa
lakini tangu mamlaka zaidi zilibakia katika mikono ya gavana walowezi walitaka kenya ibadilishwe kuwa koloni la kiarauni au taji crown colony ambayo ilimaanisha mamlaka zaidi kwa walowezi
walowezi hao walihitimu lengo lao mwaka wa kwa kulifanya baraza liwakilishwe na walowezi zaidi
waafrika walitengwa kutoshiriki katika siasa ya moja kwa moja hadi mwaka wa ambapo mmojawao aliingizwa kwenye baraza
wakikuyu waliamua kuanzisha chama chao cha kwanza cha harakati za kisiasa ambacho kiliitwa young kikuyu association
sababu nyingine ya kuanzishwa kwa chama hiki ni kwamba waafrika hawakuwa na mwakilishi katika siasa
baadaye jina la chama lilibadilishwa likawa kenya african union kau shirika la kitaifa lilodai kuingia katika nchi iliyomilikwa na walowezi
mwaka urais wa chama hiki ulitolewa kwa jomo kenyatta
kuanzia oktoba mpaka desemba kenya ilikuwa katika hali ya hatari kufuatia uasi wa mau mau dhidi ya utawala wa uingereza
ushiriki wa afrika katika mchakato wa kisiasa uliendelea kwa kasi katika sehemu ya mwisho ya muda huo kwani waingereza walitaka kutenga wahalifu na wafuasi wao
uchaguzi wa kwanza wa moja kwa moja wa waafrika katika bunge ulifanywa mwaka wa 
licha ya waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani waafrika mamlaka ya wastani zaidi ilikuwa kenya african national union kanu ya jomo kenyatta mwanachama wa kabila la kikuyu na mfungwa wa zamani ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya kenya kupata uhuru tarehe desemba 
mwaka mmoja baadaye kenyatta akawa rais wa kwanza wa kenya juu ya uanzishwaji wa jamhuri
chama kidogo cha kenya african democratic union kadu kilichowakilisha muungano wa makabila madogo ambayo yaliogopa utawala wa makabila makubwa kilijitoa na kujivunja mwaka wa na wanachama wake wakajiunga na kanu
kpu ilipigwa marufuku na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za kenyatta katika mkoa wa nyanza
hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya kupelekea kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya kanu
wakati wa kifo ya kenyatta agosti makamu wa rais daniel arap moi akawa rais wa mpito
tarehe oktoba moi akawa rais rasmi baada ya kuchaguliwa kama mkuu wa kanu na mteule wake pekee
mwezi juni mwaka wa bunge lilirekebisha katiba na kufanya rasmi kenya kuwa nchi ya chama kimoja
baada ya shinikizo kutoka ndani na nje ya nchi bunge lilifutilia mbali sehemu ya katiba kuhusu chama kimoja mnamo desemba 
uchaguzi wa vyama vingi vya kisiasa wa desemba ulimpa rais ushindi chini ya chama cha kanu kwa kupata viti vingi
rais moi alichaguliwa tena kwa muda wa miaka mitano ingawa vyama vya upinzani vilishinda asilimia ya viti vya bunge
harakati ya demokrasia ya kenya ilivunjika kabla ya uchaguzi hivyo basi kuisaidia kanu kubaki madarakani
afu zaidi mnamo novemba uliruhusu upanuzi wa vyama vya kisiasa kuanzia hadi 
rais moi alishinda upya kama rais katika uchaguzi wa desemba na chama chake cha kanu kilihifadhi viti vingi vya bunge
katiba haikumruhusu rais moi kukimbilia urais kwa muda mwingine
moi aliamua kumpa uhuru kenyatta fursa ya kugombea urais katika uchaguzi wa desemba kwa kumfanya awe mrithi wake
muungano wa rainbow wa vyama vya upinzani ulikishinda chama tawala cha kanu na kiongozi wake aliyewahi kuwa makamu wa rais moi mwai kibaki akachaguliwa kama rais
tarehe aprili raila odinga kutoka orange democratic movement mgombea urais katika uchaguzi wa kenya wa aliapishwa kama waziri mkuu wa kenya baada ya miaka zaidi ya arobaini ya kukoma kwa ofisi hiyo
juliana kanyomozi amezaliwa novemba akijulikana sana kwa jina lake la kwanza juliana ni msanii wa kike kutoka uganda ambaye ameimba nyimbo kama say yes sema ndiyo nabikoowa diana hayati philly lutaaya na nkulinze
pia amefanya kazi na bobi wine kwenye nyimbo taata wa banna yanni nani ndiye baba wa watoto na mama mbiire
yeye alikuwa mtangazaji wa kipindi cha asubuhi katika kituo cha redio cha capital fm mjini kampala
pia ametoa wimbo na mwimbaji wa tanzania bushoke usiende mbali
na alitozwa taji la uganda s fashion icon mwaka 
wikamusi ya kiswahili ina dictionary definitions word meanings makamu wa rais wa kenya ni afisa mtendaji wa pili juu zaidi katika serikali ya kenya
kufuatia makubaliano ya kugawana madaraka mwezi februari afisi ya waziri mkuu iliundwa tena mwezi wa aprili 
chioma chukwuka amezaliwa machi katika oraifite anambra state nigeria ni mwigizaji nollywood nigeria
mwaka aliibuka mshindi wa afrika kisasa academy award kwa muigizaji bora katika mhusika mkuu
mwaka chukwuka alipokea muigizaji bora katika mhusika mkuu tuzo katika tuza ya filamu bora afrika kwa ajili ya filamu dhambi ya mwili
chukwuka ameigiza katika zaidi ya filamu za nollywood
tarehe katika italiki zinaonyesha muendelezo wa ofisi de facto kwa mfululizo baada ya uhuru angalia wakuu wa nchi ya kenya hizi ni orodha za viongozi yaani watu wanaomiliki ofisi au nafasi za wakuu wa nchi taifa serikali hadi maeneo ya kujitawala chini ya ngazi ya kitaifa
archontology inafanya utafiti wa viongozi wa zamani na wa sasa
makundi ya makala mbalimbali huorodhesha kwa jina kazi au mada km abdication watu waliouliwa mawaziri serikali chansela monarchs waliokuwa karne ya mkuu wa serikali mkuu wa nchi luteni gavana meya makamanda wa kijeshi waziri na mawaziri na kwingineko chini utaratibu wa utawala peerage rais waziri mkuu washiriki wa reichstag katibu wa nchi
ukarasa huu una orodha ya wafalme mwami wingi abami wa rwanda
kumbuka kuwa ushahidi wa kuwepo kwa wafalme hapo awali inatokana na historia simulizi
royal rwanda association of knighthood and nobility ukarasa huu una orodha ya mawaziri wakuu wa rwanda
ruwaza ya kenya kiingereza kenya vision ni mpango wa maendeleo ya kiuchumi wa serikali ya kenya kuendeleza maeneo mbalimbali ya kiuchumi katika maeneo mbalimbali ya nchi
malengo ya mpango kuzalisha ukuaji wa uchumi wa mwaka wa 
hivi sasa kenya ina ukuaji wa pato la taifa 
maono haya yamefululizwa katika miaka mitano mitano ya mipango mwanzo wake ukiwa 
mpango wa kwanza unaazimia uwekezaji katika sekta sita muhimu na miradi ishirini kabambe
sekta zilizolengwa ni pamoja na utalii kilimo viwanda biashara teknolojia ya habari na huduma za kifedha
kulitangazwa juni kwamba wilaya ya isiolo itakuwa ya kwanza ya mradi wa kewekezwa
mpango unazimia kuufanya mji wa isiolo kuimarika kama eneo la kitalii ambalo litajumuisha kasino mahoteli masoko rejareja uwanja wa ndege wa kisasa na vifaa vya usafiri
serikali ya kenya ilitangaza wakati wa summer michezo ya olimpiki mjini beijin ina mpango kabambe wa kuwa mwenyeji wa micheza ya olimpiki mwaka kam amojawapo ya mipanngo ya kutimiza ruwaza ya kenya 
maeneo ya mijini nchini kenya itakuwa karibu maradufu kufikia mwaka na yatavujika na zaidi ya ya idadi ya watu ambao watazingira maeneo ya mijini
serikali ya kenya inatarajia kwamba mpango huu utaimarisha sekta ya utalii nchini kenya
mpango huu unatoa wito kwa uwekezaji katika miji ya pwani
arica na parinacota kihispania xv regi n de arica parinacota ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
gideon moi amezaliwa ni mwanasiasa wa kenya
yeye ni mtoto wa kiume mdogo wa pili wa rais wa kenya daniel arap moi na lena moi
gideoni alisoma elimu ya shule ya msingi katika shule ya awali ya kenton college sc
yeye alikuwa mmoja wa wanafunzi waliojiunga kuhudhuria shule strathmore wakati ilipofungua milango yake kwa wanafunzi wa shule ya sekondari mwaka 
baada ya baba yake kuingia madarakani agosti kufuatia kifo cha rais jomo kenyatta gideoni akawa mwanafunzi asiyeshiiriki
pamoja na matokeo ya shule yasiyoridhisha baba yake rais moi alitumia ushawishi wake na gideoni aliruhusiwa kuhudhuria shule ya st mary nairobi sambamba na rafiki yake wa muda mrefu uhuru kenyatta
gideoni kisha alijiingiza katika kazi za biashara ambapo kwa msaada wa baba yake alikuwa na mafanikio
kumekuwa na tuhuma zinazoendelea za rushwa kuhusu mikataba yake ya biashara lakini uchunguzi kuhusu rushwa kenya ulisimamishwa ghafla
baada ya baba yake kustaafu kutoka kwenye siasa mwaka yeye aligombea uongozi wa baringo central constituency ambayo awali ilikuwa inamilikiwa na baba yake tangu mwaka 
aliwakilisha watu wa baringo ya kati kwa temu moja 
yeye pia alikuwa na ushawishi mkubwa zaidi na baba yake ambaye bado ana ushawishi mkubwa katika chama cha kanu chama tawala cha zamani nchini kenya ambayo gideoni ni mwanachama
mnamo agosti gazeti la guardian liripoti kwamba ripoti ya kroll iliokamilika mwaka na kisha rais mwai kibaki kufuatilia mali ya watu ambao walikuwa watuhumiwa wa uporaji serikali gideon moi alitajwa
liliripoti kwamba gideon alikuwa anamiliki utajiri wa thamani yadola milioni 
amemuoa zahra na ana watoto watatu kimoi kigen na lulu
yeye ni muislamu licha ya kuwa gideoni mkristo lakini wengi hudai kwamba aliacha utamaduni wake ili kuwa na nafasi katika familia ya kiraisi ya kenya
gideon moi amekuwa akicheza gilgil kwa polo yenye makao yake manyatta klabu
tarapac kihispania regi n de tarapac ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
antofagasta kihispania ii regi n de antofagasta ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
jimbo la niger ni jimbo upande wa magharibi mwa nci ya nigeria na ndilo jimbo kubwa nchini humo
mji mkuu wake ni minna na miji mikubwa mingine ni bida kontagora na suleja
liliundwa mwaka wa wakati jimbo la kaskazini magharibi liligawanywa na kuunda majimbo ya sokoto na niger
jina la jimbo hili linatokana na mto niger mbili kati ya stesheni kubwa za kutengezea nguvu za umeme za nigeria
bwawa la kainji na bwawa la shiroro ziko katika jimbo hili
pia kuna mbuga ya kitaifa ya kainji iliyo kubwa zaidi nchini nigeria na ina ziwa kainji
kama majimbo mengine ya nigeria linaongozwa na gavana na bunge
chini ya utawala wa aliyu mu azu babangida tarehe januari jimbo hili lilipitisha sheria ya sharia kama kanuni ya sheria ingawa idadi ya wakazi wa jimbo imekuwa kihistoria sawa kati ya waislamu na wakristo
jimbo la niger limegawanywa katika maeneo ya serikali za mitaa
chuo kikuu cha moi ni chuo kikuu mjini eldoret magharibi mwa kenya
kilianzishwa mwaka wa na sheria ya bunge ya chuo kikuu cha moi kufuatia mapendekezo ya tume ya mackay
hadi mwaka wa kilikuwa na wanafunzi zaidi ya walikuwa wanafunzi wa shahada na kina matawi ya vyuo vyake pamoja na vyuo viwili vya kiufundi
chuo kinasisitiza sayansi na teknolojia kuliko sanaa
atacama kihispania iii regi n de atacama ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
chama cha orange democratic movement odm inahusu chama cha kisiasa nchini kenya ambacho asili yake ni kutoka harakati za uchaguzi wa katiba mpya chini kenya ambayo ilianzishwa mwaka katika kura ya maoni ya katiba ya kenya
chama hiki kiliweza kujigawanya mara mbili mwezi wa agosti 
vyama hivi viwili niorange democratic movement party of kenya kwa kawaida inajulikana kama kifupi odm na orange democratic movement kenya inayojulikana kama odm kenya
asili ya jina chungwa ni kutoka kadi ya kura katika kura ya maoni ambapo kura ya kukubaliana yes iliwakilishwa na ndizi na kura ya kutokubaliana no ilikuwa machungwa
kwa hivyo wenye kudai chama ni wale ambao hawakuunga mkono maoni wakati huo
odm ilianzishwa na chama cha uhuru kenyatta kanu na chama cha raila odinga ldp lakini chama cha kanu kiliweza kujiondoa na makundi haya mawili yanaongozwa na raila odinga odm na kalonzo musyoka odm kenya
kura ya kutokubaliana no ambayo chama cha odm kilifanyia kiampeni ilishida kwa asilimia 
 ya wakenya waliopiga kura na kuweka chini katiba iliyopendekezwa na kupatia chungwa ushindi
baada ya katiba kukataliwa rais mwai kibaki aliwaodoa mawaziri
serkali ya kibaki ilipinga uchaguzi huu na haukufanyika mpaka wiki ya mwisho ya miaka mitano ya mamlaka aliyopewa kibaki
hata hivyo odm imeibuka kama chama cha upinzani mkubwa pamoja na kanu imepanga mikutano kadhaa ya kampeni kota nchini ikidai uchaguzi na katiba mpya miongoni mwa madai mengine
pia chama cha odm kilipinga mawaziri wapya wa rais kibaki
chama chaliberal democratic party ldp ambacho kilipinga katiba mpya kilishushwa nje ya mawaziri
baada ya uchaguzi wa mwaka wa chama cha kanu kilishindwa na kuwa wapinzani wakati ldp ilikuwa ni mshirika katika muungano tawala wa chama cha narc mpaka ilikuwa mateke nje baada ya kura ya maoni ya 
chama cha ldp hakikuwa na kura yoyote katika kura ya maoni na hivyo kuwa dhidi ya rais kibaki
kufuatia umoja wao katika kura ya maoni na mjadala wa kukabiliana na tisho kutoka kwa chama kipya cha narc kenya viongozi wa kanu ldp na baadhi ya vyama vidogo waliamua kuungana hadi kwa uchaguzi mkuu ujao wa na kutengeneza chama cha orange democratic movement ambalo jina lake lilitokana na alama ya chungwa iliyowakilisha kutokubaliana no katika kura ya maoni ya katiba
hata hivyo wakili mugambi imanyara aliweza kusajili odm kama chama kabla ya muungano na kulazimisha wao kutumia bendera odm kenya
katika mwaka wa muungano huu ulianza kutokuwa imara ambapo makudi mengine yalijiondoa
chama cha uhuru kenyatta kanu ndicho kwanza kujiondoa mwezi wa julai mwaka wa na kuunga kuchaguliwa tena kwa rais kibaki ingawa baadhi ya wanasiasa binafsi kutoka kanu walibaki katika odm
makundi mawili yalifanya uchaguzi wamgombea urais siku mfululizo katika jumba la michezo kasarani mjini nairobi
tarehe agosti kalonzo musyoka alishinda julia ojiambo ili kuwaania urais na tiketi ya odm kenya na tarehe septemba raila odinga alishinda ruto mudavadi balala na nyagah
kulikuwa na madai kuwa baadhi ya wajumbe walihudhuria na kupiga kura katika uteuzi wa pande zote na kusababisha tatizo la uanachama wa vyama nchini kenya
raila na kalonzo kisha walikabiliana na rais kibaki katika uchaguzi mkuu
kibaki alitangazwa kama mshindi wa uchaguzi katika mazingira ambayo yalikuwa yalifafanuliwa kama questionable kwa waangalizi mbalimbali
raila odinga na wafuasi wake hawakukubali matokeo gombana na hii yalisababisha mgogoro vurugu kuenea nchini kote kwa ujumla aidha kati ya wafuasi wa chama
odm iakawa mkubwa katika bunge baada ya uchaguzi wa desemba na wajumbe wa bunge na akaenda mbele kwa kushinda nje ya tano kwa uchaguzi mapema mwaka 
hata hivyo inaonekana kwamba hali ya kupoteza wabunge bado imekabili chama hili ambapo kumekuwana uchaguzi mara mbili katika majimbo ya wabunge ambao odm wawili waliuawa katika mwanzo wa mwaka zaidi kuliko wabunge wawili walikufa baada ya kuanguka na ndege
kufuatia kupitishwa kwa sheria ya vyama vya siasa
chama cha odm kilifanya uchaguzi uliofanyika ndani yake mwishoni mwa desemba pamoja na waziri mkuu raila odinga yanayoibukia kama kiongozi wa chama na viwanda waziri henry kosgey kama mwenyekiti wa chama
hata hivyo kutokana na fadhaa juu ya kikanda na uwakilishi wa jinsia baadhi ya vyeo vya chama viliundwa si kuhiyo
elimu nchini kenya imekuwa ikizingatia mfumo wa tangu mwishoni mwa miaka wa ikiwa ni miaka minane ya elimu ya msingi ikifuatiwa na miaka minne ya shule ya upili kisha miaka minne ya taasisi au chuo kikuu
mbali na haya kuna sekta kubwa ya shule za kibinafsi ambazo hushughulikia watu wa viwango vya maisha ya kadri na ya juu ambao kwa ujumla hufuata mfumo wa elimu ya uingereza wa elimu ya sekondari na msingi
kati ya watoto wote nchini kenya asilimia huudhuria shule za msingi asilimia huudhuria shule za upili na asilimia hujiunga na taasisi za elimu ya juu
kuna aina tatu ya shule za msingi shule za kutwa ambazo zinajumuisha shule nyingi za msingi shule za bweni ambazo zimegawanywa katika vitango vitatu vile vya gharama ya chini wastani na za gharama ya juu na shule za maeneo kame
mfumo wa harambee huchangia pakubwa katika utoaji wa elimu ya shule za msingi nchini kenya
katika kiswahili neno harambee humaanisha kuungana pamoja
mfumo wa harambee hugharamia takriban asilimia ya shule za msingi nchini kenya
mtihani wa kitaifa wa shule za msingi nchini enya hufanywa mwishoni mwa masomo ya msingi
alifariki mwaka wa akiwa na umri wa miaka 
wanafunzi nchini kenya katika shule za sekondari huchukua miaka minne kujiandaa kwa masomo ya taasisi
wanafunzi wengi huanza kuyajenga maisha yao ya usoni kwa kujiendeleza katika masomo yatakayo wapa kazi
mtihani wa kitaifa wa kadato cha nne hufanywa mwishoni mwa masomo ya shule ya upili
mnamo mwaka wa serikali ilianzisha mpango wa kutoa elimu ya bure kwa shule za upili
kuna vitengo vitatu vya shule za sekondari shule za kibinafsi shule zinazofadhiwa na serikali na shule za harambee
shule zinazofadhiliwa na serikali zina ushindano mkali unaopelekea mmoja kati ya watoto wanne kukubaliwa kujiunga nazo
kujiunga na shule ya upili hutegemea alama za mwanafunzi katika mtihani wake katika darasa la nane k
shule nyingi zinazofadhiliwa na serikali ni za bweni
shule za harambee hazina ushindani mkali na zinajumuisha asilimia ya shule zote za upili nchini
wanafunzi wanaopata alama za chini katika mtihani wao wa darasa la nane hujiunga na shule za harambee shule za kibiashara au kuacha shule
vifaa katika shule hizi sio vizuri kama vile vya shule zinazo fadhiliwa na serikali na mara nyingi hukosa vitabu walimu waliohitimu madawati n
k shule nyingi za kibinafsi huwa na mfumo wa elimu ya uingereza ukifuatiwa na a levels au baccalaureate ya kimataifa licha tu ya chache zinazofuata mfumo wa marekani
shule chache za kibinafsi hufuata mfumo wa kcse kando na mifumo ya kigeni wakiwapa wanafunzi kuchagua ni upi wa kufuatwa
hizi ni taasisi zinazotoa elimu ya juu kwa miaka miwili au mitatu katika viwango vya cheti diploma na diploma ya juu ya kitaifa
taasisi hizi hutoa mafunzo ya kiufundi kwa kutumia ujuzi wa mikono katika nyanja mbalimbali kama vile uhandisi sayansi ya madawa elimu sayansi ya kompyuta n k
zinajumuisha vyuo vya mafunzo ya ualimu ttcs taasisi za mafunzo ya udaktari nchini kenya kmtc kenya polytechnic mombasa polytechnic eldoret polytechnic tasisi ya mafunzo ya utangazaji na nyingine nyingi taasisi hizi zote huanzishwa na miswada mbalimbali ya bunge
chuo kongwe zaidi nchini kenya ni chuo kikuu cha nairobi
vingine ni pamoja na vyuo vikuu vya kenyatta chuo kikuu cha jomo kenyatta cha kilimo na teknolojia chuo kikuu cha egerton moi chuo kikuu cha maseno na chuo kikuu cha masinde muliro cha sayansi na teknolojia zamani kilijulikana kama chuo kikuu cha magharibi
mnamo mwaka wa serikali ya kenya aliahidi elimu ya msingi ya bure kwa watu wake
wananchi wanatarajiwa kuchangia mfuko wa elimu kwa kulipia ada kodi na huduma za ajira
baada ya kuchangia wazazi wengi hawakuwa na pesa za kulipia elimu ya watoto wao na hatimaye waliachwa nje ya mfumo wa shule
walimu hushiriki mgomo mara nyingi kutokana na kutolipwa kwa mishahara yao
walimu walihusika na kukusanya ada ya malipo kutoka kwa mwanafunzi huku mishahara yao kushikiliwa hadi ada zote zilipokusanywa
watoto wengi walikuwa wanalazimika kuacha shule tu kwa sababu hawakuweza kumudu gharama hii
walimu mara nyingi walikuwa wakiwatuma watoto nyumbani wakati wa mitihani ya mwisho ili iwe shinikizo kwa wazazi kulipa ada ya shule
kwa sasa elimu ni bure mahudhurio yameongezeka na kuna uhaba wa walimu na madarasa na watoto kutopata makini kutokana na ukosefu wa walimu wa kutosha inayotokana na msongamano wa wanafunzi madarasani
hii ni matokeo ya watoto wote wanaohudhuria ambao hapo mwanzo hawakuweza kumudu ada ya shule na watoto wanaotolewa shule za kibinafsi zenye hadhi ya chini ili kujinufaisha na ya elimu ya bure
hii imejenga mahitaji kwa shule za kibinafsi zenya gharama ya chini ambazo wazazi wanaweweza kumudu kulipa ada kuwatutuma watoto wao ili kujifunza katika mazingira yaliyo bora
baadhi ya watu wanaamini kwamba msongamano katika mashule ni changamoto kwmba pana haja ya kuandaa mafunzo ya kiufundi zaidi ili kujenga njia mbadala kwa ajira
kenya ilianzisha mfumo wa sasa wa mnamo mwaka wa 
hii ina maana kwamba darasa la kwanza hadi la nane ni katika shule ya msingi darasa la hadi kumi na mbili katika sekondari kidato cha kwanza hadi nne na kisha wahitimu kutumia miaka minne katika chuo kikuu
mfumo wa iliundwa kusaidia wale wanafunzi ambao hawana mpango wa kuendeleza elimu ya juu
umesaidia kupunguza viwango vya wanafunzi wanaoacha shule na kuwasaidia wale wanaoachia shule za msingi kupata ajira
ukuaji wa sekta ya elimu nchini kenya umezidi matarajio
baada ya chuo kikuu cha kwanza kuanzishwa mnamo mwaka wa vingine vitano vilitengenezwa
mahitaji ya elimu ya juu imesababisha kuanzishwa kwa vyuo vikuu vya kibinafsi
vifaa katika baadhi ya vyuo vikuu vya umma ni ya hali ya chini hivi kwamba wale wa miaka ya juu hutumwa nyumbani kwa muda ili kuwapa nafasi wanafunzi wageni wanapojiunga na chuo kikuu
vyuo vikuu kama shule za msingi vina ukosefu wa fedha ambazo zinazohitajika
kuna ukosefu wa tarakilishi ya mafunzo na maaabara ni ndogo na hazina vifaa vya kutosha
pia vyuo vikuu vya kibinafsi huwa na vifaa bora na maabara ya tarakilishi ya hali ya juu
serikali ya uingereza inaipatia kenya msaada wa shilingi bilioni saba dola milioni tisini na saba za marekani kusaidia kuboresha mfumo wa elimu ya bure
fedha za ziada zitatumika kuboresha mipango ya afya katika shule zote
pia zitatumika katika ununuzi wa vitabu vya kusomea
fedha hizi zitakwenda pia kupanua elimu ya shule ya upili na vyuo vikuu
pia kutakuwa na ujenzi wa madarasa na uboreshaji wa vifaa vya ya maji pamoja na usafi wa mazingira
ingawa kenya ina vyuo vikuu yake baadhi ya wazazi huchagua kupeleka watoto wao katika nchi mbalimbali za kigeni
vyuo vikuu vya kenya pia ni vigumu zaidi kujiunga navyo kutokana na mahitaji makubwa sana ya elimu ya juu na kuwepo kwa nafasi chache kwa wanafunzi kujiunga navyo
serikali ya kenya ingawa kwa mwendo wa kobe inajizatiti kufanya elimu nchini kenya kuwa bora zadi
miaka kumi na miwili ya kwanza ya shule sasa yanatolewa bure japo hii ina imechangia suala la msongamano mashuleni jambo linalohitaji kushughulikiwa kwa haraka
ufadhili kutoka uingereza utasaidia kujenga upya baadhi ya shule na hii itachangia kuboresha mazingira ya kujifunza
shule za kibinafsi nchini kenya kwa ujumla huhudumia watu wa tabaka ya kati na ya juu
mashirika haya kwa ujumla hufadhili shule hizo na kwa kawaida hakuna upendeleo wa kidini au wa njia yoyote ile katika kuwachukua wanafunzi na uendeshaji wa shule
shule nyingi za kibinafsi nchini kenya zinapatikana kakita jiji za nairobi na mombasa huku shule za bweni zikipatikana sehemu ya mashambani au viungani mwa miji
hii ni sambamba na mila ya familia za uingereza za tabaka ya juu na juu ya kati kuwatuma watoto wao shule za bweni za gharama kubwa ambazo zina nafasi ya kutosha na vifaa
shule zenyewe zinafanana na shule za umma za uingereza huku shule nyingi za kibinafsi jijini nairobi aidha kuzingatia mfumo wa shule za umma k
brookhouse school au kuwa shule za umma chini ya utawala wa kikoloni k
saint mary s school nairobi na kenton college
uingereza huku shule nyingi za kibinafsi jijini nairobi aidha kuzingatia mfumo wa shule za umma k
brookhouse school au kuwa shule za umma chini ya utawala wa kikoloni k
space jam ni filamu ya ya kimarekani ambayo imechanganya katuni na waigizaji wa kweli yaani watu
ndani ya filamu hii anakuja michael jordan bugs bunny sauti yake imeigizwa na billy west na wahusika wengine wote wa looney tunes
filamu ilitayarishwa na ivan reitman na kuongozwa na joe pytka upande wa live action tony cervone na bruce w
smith upande katuni
filamu ilitolewa kwenye maukumbi na warner bros
family entertainment mnamo novemba 
filamu inachezwa kivingine kwamba kwanini michael amerudi tena kwenye mpira wa kikapu mara hii ameshawishiwa na bugs bunny na wenzake
akiwa kama nyota wa nba michael jordan amestaafu kucheza mpira wa kikapu ili mradi kujiendeleza zaidi katika micheza baseball mister swackhammer mmiliki wa hifadhi ya nje ya dunia ya moron mountain anaomba vivutio vipya kwa ajili ya hifadhi yake inayoanguka
anatuma watumishi wake nerdlucks kwenda kuwateka looney tunes ambao wanaishi chini kabisa ya uso wa dunia
wakina looney tunes wakalipiza kisa kwa kushindana na nerdlucks kwa mchezo wa mpira wa kikapu wakionekana kama siyo warefu
kwa kujianda na mchezo huo wakina nerdlucks wakarudi duniani kuja kuiba vipaji vya kina charles barkley patrick ewing muggsy bogues larry johnson na shawn bradley
wakina nerdlucks wakatumia vipaji walivyoiba kuwa mijitu ya kutisha viumbe virefu kabisa ambavyo wakina looney tunes hawana uwezo wa kushinda wao wenyewe
kuwashinda wale wakina looney tunes wakamwita michael jordan na msaidizi wake stan podolak
baada ya punde mchezo ukaanza kati ya wakina looney tunes na ile mijitu lakini wakina looney tunes wakaumizwa vibaya vibaya na mtindo wa uchezaji wa fujo wa ile mijitu hivyo haiwezekani mpaka jordan pekee bugs lola na daffy wamebaki wakisimama na kuacha akicheza mtu mmoja tu
bill murray huwa marafiki na mtayarishaji wa filamu ana uwezo wa kuingia katika ulimwengu wa looney tunes na kujiunga na kikosi chao akatwaa kizuizi
kileleni mwa mchezo wakina tunes wakawa wapo chini kwa moja na juu ya michael jordan kushinda pointi ya mwisho kwa ajili ya timu yake
kwa kutumia mkono wake usio maarufu na wenye kurefuka michael jordan ameweza kufanikisha kuweka mpira kwenye kikapu na kushinda mchezo huo
baada ya hapo wakina looney tunes wakamrudisha michael jordan katika sayari yake ya dunia ambapo alirejesha kipaji kilichoibiwa kwa wamiliki halisi na kurejea kwelikweli kwenye nba
charles barkley patrick ewing muggsy bogues larry johnson shawn bradley ahmad rashad del harris vlade divac cedric ceballos jim rome paul westphal na danny ainge wameonekana kama majina yao kwenye filamu hii
bebe drake amecheza kama mfanya kazi wa ndani wa michael jordan
sauti za kina nerdlucks zilichezwa na jocelyn blue pound charity james blanko june melby bang catherine reitman bupkus na colleen wainwright nawt sauti za ile mijitu zilichezwa na darnell suttles pound steve kehela blanko joey camen bang dorian harewood bupkus and t
dan castellaneta na patricia heaton ameuza sura akiwa kama kimwana wa nerdlucks kwa kusingizia alikaa pembeni kabisa wakati wa mchezo wa mpira wa kikapu
minciu sodas ni maabara ya kiteknolojia inayoendeshwa kwa njia ya internet yenye lengo la kuunganisha watu vikundi na hata makampuni kwa kulenga mitazamo yao na michango yao katika jamii
maabara hii huwahusishwa vijana wamama walemavu wakulima na watu wengine wenye nia ya kutafakari masuala mbalimbali ya kijamii kisiasa uchumi pamoja na mambo yahusuyo mabadiliko ya teknolojia
andrius kulikauska raia wa lithuania inayopatikana barani ulaya
maabara hii ilianzishwa kwa lengo la kushirikiana kimawazo baina ya wanachama na jamii
hivyo vilianzishwa vikundi mbalimbali ambavyo vililenga kuwaunganisha wanachama wenye mitazmo inayolingana
vikundi vya wanachama ni vikundi vinavyolenga watu wenye mitazamo inayoendana
mfano wanachama wanaopenda maswala yanoyohusu tekinolojia ya kompyuta hushirikiana kwa kikundi kilichopewa jina la jifunze namna ya kujifunza learnhowtolearn
unaweza kushinikiana na maabara hii ya wanaharakati kwa kubadilishana jumbu kwenye chumba cha mawasiliiano hapa au kujiunga na moja kati ya viikundi vilivyo anzishwa na kuweza kushirikiana na wanachama walioko kwenye kundi husika
space jam ni kibwagizo halisi cha albamu ya filamu ya mwaka wa yenye jina sawa na la albamu ambayo ndani yake imechezwa na michael jordan na washiriki wote wa looney tunes
albamu imeshirikisha kibwagizo cha filamu ambacho pia kilichopigwa na kutolewa na james newton howard
kibwagizo hiki kilitolewa na studio ya atlantic records mnamo novemba 
kibwagizo hiki kimepokea tathmini nzuri na kilipata mafanikio mazuri kabisa kwenye chati za billboard kwa kushika nafasi ya 
kibwagizo hiki pia kilifanikiwa kuuza vizuri kabisa ilitunukiwa kama platinamu mbili mfululizo chini chini ya miezi miwili baada ya kutolewa mnamo mwezi wa januari 
mnamo mwaka wa kibwagizo kilitunukiwa platinamu x
gitobu imanyara alizaliwa mwaka wa ni mwanasheria wa haki za binadamu katika kenya mwandishi na mwanasiasa
baada imanyara kumaliza zaidi ya miaka miwili katika gereza la maximum security kutokana na mashtaka yanayohusiana na kazi yake kama mwanasheria wa haki za binadamu yeye alianzisha jarida la sheria ya kila mwezi ilioitwa nairobi law mwaka wa 
haikuwa inaunga mkono uongozi wa daniel arap moi ya sera ya chama moja na imanyara alikamatwa kwa kukosa kusajili jarida hilo
alikamatwa tena katika mwaka wa baada ya kuandika suala maalum kwa jina the historic debate sheria demokrasia na multi party siasa nchini kenya
mjadala wa historia sheria demokrasia na kuwepo kwa chama mingi nchini kenya kwa wakati mwingine yeye alikuwa gereza la mchunguzi wa akili ingawa alitambua suala mwenyewe baada ya kuachiliwa
imanyara alikamatwa kwa mara ya tatu katika aprili mwaka wa baada ya polisi kunasa jarida lake la mwezi huo
habari iliyomtia matatani ni kuhusu kubuniwa kwa chama cha upinzani cha kisiasa na imanyara haikuweza kufahamisha familia yake au wakili
wakati akiwa kifungoni imanyara alipata ugonjwa wa kumea kwa sehumu ya ubongo tumour ambayo kutibiwa
pesa za misaada kwa kenya alishuka kikubwa baada ya kukamatwa kwake na idara ya serikali ya amerika aliita jaribio mwingine wa kunyimwa uhuru wa kujieleza nchini yeye ilishinda tuzo la world association of newspapers muungano wa wachapishaji duniani tuzo la uhuru wa golden pen baadaye mwaka huo lakini kutokana na mamlaka ya kenya kutomruhusu kuondoka nchini kwa ajili hiyo rais wa shirika la dunia la uhuru rais otto lambsdorff alimletea binafsi tuzo hilo hapa nairobi mapema mwaka 
katika uchaguzi mkuu wa kenya desemba mwaka wa yeye alishinda kwa kikubwa kikanda na kuchaguliwa kama mbunge wa imenti ya kati
yeye iliendelea kuchapisha gazeti lake ambayo ilipewa jina mpya hakiki sheria ya afrika
imanyara ni mwanachama wa bodi ya kimataifa ya ibara ya xix mjumbe wa bodi ya ushauri ya morgan mjini taasisi ya haki za binadamu na pia mwanachama wa taasisi ya vyombo vya habari kwa ajili ya maendeleo ya uhuru wa kujieleza
katika januari imanyara alimshitaki mkewe rais wa kenya lucy kibaki kwa kushambuliwa na kutishia kumpeleka kotini kibaki juu ya tukio hilo
mkewe rais alikataa madai hayo kwa haraka akimstumu imanyara kwa usaliti baada ya kushindwa kupata kiti cha naibu spika wakati wa uchaguzi katika bunge
uvumi ulikuwa umesambazwa kwamba imanyara alikufa baada ya tukio hilo
 septemba na jina la nomzamo winifred zanyiwe madikizela ni mwanasiasa wa afrika kusini ambaye ameshikilia nafasi kadhaa serikalini na alikuwa mkuu wa ligi ya wanawake african national congress anc
wakati huu yeye ni mwanachama wa kamati ya kimataifa ya anc
ingawa bado alikuwa mke wa nelson mandela wakati mandela alipewa urais wa afrika ya kusini mnamo mei kamwe hakuwa mwanamke wa kwanza wa afrika ya kusini kwani wanandoa hawa walikuwa wametengana miaka miwili iliyopita
hii ilikuwa baada ya winnie kugunduliwa kuwa na uhusiano wa kimapemzi na watu wengine baada ya kuachiliwa kwa nelson kutoka gerezani mnamo februari 
talaka ya mwisho ilipitishwa mnamo tarehe machi 
kama mwanaharakati mwenye utata yeye ni maarufu miongoni mwa wafuasi wake ambao humwita mama wa taifa
lakini si wote wanaompenda kwani wengine humtusi hasa kutokana na madai kadhaa ya uhusika wake katika ukiukaji wa haki za binadamu iliyohusisha mateso na mauaji ya mtoto wa umri wa miaka aliyekuwa anaitwa stompie moeketsi mwaka wa 
mnamo machi tume huru ya uchaguzi ilitawaza kwamba winnie mandela ambaye alikuwa amechaguliwa kama mgombea wa anc anaweza kukimbia kiti katika uchaguzi mkuu mwa aprili licha udanganyifu kushtakiwa
alizaliwa katika kijiji cha mbongweni bizana katika mkoa wa pondo ambayo sasa ni mkoa wa eastern cape huko afrika kusini
alikuwa amefanya idadi ya ajira katika maeneo mbalimbali ambayo wakati huo yalikuwa yanajulikana kama banstustan ya transkei pamoja na serikali ya transkei
nyakati mbalimbali alikuwa akiishi katika sehemu za bizana shawbury na johannesburg
alikutana na mwanasheria na mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi nelson mandela mwaka wa 
walifunga ndoa mwaka wa na kujaliwa kupata binti wawili zenani aliyezaliwa mwaka wa na zindzi aliyezaliwa mwaka wa 
licha ya vikwazo vya elimu kwa waafrika wakati wa ubaguzi wa rangi alichuma shahada katika kazi za kijamii kutoka shule jan hofmeyer huko johannesburg na miaka kadhaa baadaye alichuma shahada katika kozi ya mahusiano ya kimataifa kutoka chuo kikuu cha witwatersrand ambacho pia kiko johannesburg
alijitokeza kama kiongozi mpinzani wa utawala kwa wazungu wachache serikalini wakati mumewe aliwekwa jela kwa muda mrefu kuanzia agosti hadi februari 
kwa miaka mingi alipelekwa katika mji wa brandfort katika eneo la orange free state na kuchungwa katika sehemu hiyo isipokuwa nyakati alizoruhusiwa kumtembelea mumewe jelani katika kisiwa cha robben
katika barua moja kwa jacob zuma mnamo oktoba rais aliyejiuzulu wa afrika kusini thabo mbeki alionyesha jukumu lililoumbwa na anc kwa ajili ya winnie katika harakati za kupambana na ubaguzi wa rangi sifa yake iliharibika kutokana na maneno aliyozungumza
watu wengi walifikiria lugha aliyotumia ilichangamsha damu ya watu wakati mwingine
mfano mzuri ni wakati alitoa hotuba katika eneo la munsieville tarehe aprili ambapo alifanya mazoezi ya necklacing kuwachoma watu hai kutumia gurudumu na petroli katika mapambano kukomesha ubaguzi wa rangi
alisema pamoja na masanduku yetu ya viberiti na mashanga yetu tutaokoa nchi hii
sifa yake iliharibiwa zaidi na shutuma za askari wake jerry richardson
jerry alisema winnie madikizela mandela aliamrisha utekaji nyara na uuaji tarehe desemba richardson alimteka nyara james seipei pia alikuwa anajulikana kama stompie moeketsi aliyekuwa na umri wa miaka na vijana wengine watatu kutoka katika nyumba ya mchungaji paul verryn
mandela alidai kuwa aliamrisha vijana hawa kupelekwa nyumbani kwake kwa sababu alidhani vijana hawa walikukuwa wanatumiwa kwa ngono
wanne hao walipigwa ili wakubali kuwa walifanya ngono na seipei alishtakiwa kuwa msiri
mwili wa seipei ulipatikana katika uwanja majeraha ya kudungwa kooni tarehe januari 
tukio hili likawa sababu ya serikali ya kibaguzi kujulikana
mwaka alipatikana na hatia ya utekaji nyara na kuwa mhusika katika kifo cha seipei
kisha alifungwa jela lakini miaka yake jelani ilipunguzwa kwa rufaa ya faini
wakati afrika kusini ilikuwa ina badilika kuwa demokrasia ya mpito tabia yake kwa wazungu haikuwa kama ya mumewe
ingawa alikuwa kando ya mumewe alipoachiliwa mwaka wa wakati wa kwanza hao wawili walionekana na umma kwa karibu miaka thelathini ndoa ya mandela ya miaka ilimalizika walipotengana mnamo aprili baada ya kujulikana kwamba yeye alikuwa na uhusiano wa kimapenzi na watu wengine wakati nelson alikuwa amefungwa
alipewa cheo cha naibu wa waziri wa sanaa utamaduni sayansi na teknolojia katika serikali ya kwanza baada ya ubanguzi wa rangi mei 
alifutwa kazi baada ya miezi kufuatia madai ya rushwa
alibakia maarufu miongoni mwa wafuasi wengi wa anc na mnamo desemba na aprili yeye aliteuliwa rais wa ligi ya wanawake ya anc ingawa alitoa ugombeaji wake wa naibu wa rais wa anc katika mkutano wa harakati hiyo mnamo desemba 
mwaka aliitokeza mbele ya tume ya ukweli na maridhiano truth and reconciliation commission
mwenyekiti wa tume hii alikuwa askofu mkuu desmond tutu na alitambua umuhimu wake katika harakati za kupambana na ubaguzi wa rangi lakini pia alimwomba aombe msamaha na kukubali makosa yake
katika majibu yake alirudia maneno ya askofu mkuu na kukubali kwamba mambo yalienda mrama
tarehe aprili alipatikana na hatia ya makosa ya udanganyifu na ya wizi na ajenti wake addy moolman alipatikana na hatia ya makosa ya udanganyifu na ya wizi
wote wawili walikuwa wamekana mashtaka hayo ambayo yalihusisha fedha zilizochukuliwa kutoka akaunti ya mkopo ya wanachama ya mazishi lakini wanachama hawakufaidika
madikizela mandela alihukumiwa miaka mitano jelani
muda mfupi baada ya kushtakiwa alijiuzulu kutoka nafasi zote za uongozi za anc pamoja na kiti chake cha ubunge na urais wa ligi ya wanwake ya anc
mwishoni mwa mwaka rafiki wake wa dhati hazel crane aliuawa
awali crane aljitoa kununua nyumba ya madikizela mandela
mnamo julai jaji wa rufaa wa mahakama kuu ya pretoria alitawaza kwamba uhalifu haukufanyika kwa faida za kibinafsi
hakimu alipindua shtaka la wizi lakini shtaka la udanganyifu lilibaki kisha akahukumiwa miaka na miezi 
mnamo juni balozi wa kanada nchini afrika kusini lilikata kumruzuku winnie mandela visa ya kusafiri kwenda toronto kanada ambapo alikuwa amepangiwa kuhudhuria sherehe ya kuchanga pesa iliyoandaliwa na shirika la sanaa la musicanoir ambayo ilikuwa pamoja na siku ya kwanza ya kuonyeshwa kwa the passion ya winnie opera kumhusu winnie
wakati anc ilitangaza uchaguzi wa kamati yake ya utendaji wa kitaifa mnamo tarehe desemba mandela alikuwa wa kwanza na kura 
mandela alishtumu ghasia za upambanaji wa wahamiaji kuanzia mei hadi juni ambayo ilianza johannesburg na kuenea nchini kote na alililaumu serikali kukosa makazi yafaayo kutokana na hisia za maandamano
pia aliomba msamaha walioathirika kutokana na maandamano na alitembelea mji alexandra
pia alijitolea kutumia nyumba yake kama malazi kwa familia ilyoingia kutoka jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
alionya kuwa wahusika wa ghasia wangegoma kwenye mfumo wa gari la moshi la gauteng
mandela alipata nafasi ya tano katika orodha ya uchaguzi ya anc katika uchaguzi mkuu wa nyuma ya rais wa chama na rais wa sasa wa afrika ya kusini jacob zuma rais wa kitambo wa south africa kgalema motlanthe naibu wa rais wa south afrika baleka mbete na waziri wa fedha trevor manuel
makala katika gazeti la the observer ilipendekeza kwamba msimamo wake juu ya orodha ilionyesha kuwa uongozi wa chama uliona thamani yake kama mali muhimu katika uchaguzi kuhusu kuongeza ufuasi kati ya mashinani ya chama na maskini
tina lifford anacheza kama mandela katika kipindi cha runinga cha mwaka wa mandela and de klerk
sophie okonedo anacheza kama mandela katika kipindi cha televisheni ya bbc ya mrs
mandela inayotarajiwa kuonyeshwa mwaka wa 
jennifer hudson atacheza kama winnie katika filamu itakayoanza kutengenezwa mnamo mei 
jennifer hudson amepewa fursa ya kucheza kama winnie mandela katika filamu hiyo inayojulikana kama winnie itakayoongozwa na darrell j
roodt andre pieterse roodt na paulo l
johnson alitunga filamu hii kutokana na wasifu wa winnie mandela winnie mandela life ilyoandikwa na anne marie du preez bezdrob
lenana school school ni shule ya upili mjini nairobi kenya
ilianzishwa mwaka wa na gavana wa kikoloni philip euen mitchell na wakati huo shule hii ilikuwa inajulikana kama duke of york school
shule hii ilipoanzishwa ilikuwa ya wanafunzi wazungu pekee ndani ya mfumo wa kikoloni wa rangi wa kenya
walimu wote mabwana kama walivyoitwa wakati huo pia walikuwa wazungu
walikuwa watoto wa walowezi kutoka uingereza ambao wengi wao walikuwa wakulima katika maeneo karibu na shule
hii ilihitaji kwa kimsingi mabweni kwa wanafunzi ingawa awali kulikuwa wanafunzi wachache ambao walikuja kila siku na kurudi nyumbani siku ikiisha
mfumo wa lenana ulikuwa unafanana na ule mfumo wa shule za umma za kiingereza
klabu cha unajimu vile vile kilkuwa na darubini madarasa za sayansi zilikuwa na vifaa mbalimbali na vizuri vya shule na vifaa vingine vya shule vilitumika kusailing kupanda mlima na mengineyo
shule ilikuwana maji yake kutoka visima na kifaa cha kutibu taka majini
wafanyikazi walikuwa wanaishi ndani ya shule kampasi na wao ndio walioona ustawi wa kitivo na wanafunzi
wafanyikazi hawa walifanya kazi ya usafi ufuaji nguo upishi wa vyakula misingi ya kutunza eneo za shule na kazi zinazofanana hivyo basi kuwaacha wanafunzi na uhuru wa kusoma na kujifunza pamoja na shughuli za burudani
kenya ilipopata uhuru mwaka wa kulikuwa na mabadiliko yaliyopelekea wanafunzi wachache wa kwanza waafrika na wahindi kuingizwa katika shule hiyo katikati ya miaka ya 
wanafunzi hawa wa kwanza walibaguliwa kirangi lakini wao ndio waliofungua milango kwa wakenya wengine kuwafuata kuingia katika skuli hiyo
walimu waafrika waliaza kuajiriwa mwanzo wa miaka ya na pia wao hawakuepuka ubaguzi wa kirangi ambao ulifanya kazi iwe ngumu
jina la shule lilibadilishwa na kuwa lenana school katika muktadha huu tutatumia jina shule ya lenana mwaka wa 
mwalimu mkuu wa kwanza kutoka kenya alikuwa bwana
mwaka wa shule hii ilikuwa katika nafasi ya katika orodha ya shule za upili bora nchini kenya kufuatia matokeo ya mtihani wa kitaifa wa kenya certificate of secondary education
kupitia miaka ya na kuingia katika karne ya shule ya lenana imeimarisha viwango vya juu vya elimu
br shule ya lenana inajumuishwa kama shule ya kitaifa
hii inamaanisha kuwa wanafunzi wake ni wale waliofanya vizuri katika mtihani wa kitaifa wa kenya certificate of primary education kcpe
malengo yake ya kuchagua wanafunzi yamaanisha kwamba kila darasa la wanafunzi linaloingia ni kubwa na limewakilishwa kutoka kote nchini
madarasa yanayofunzwa yanajumuisha sayansi zote kamili na sanaa pamoja na madarsa ya ujuzi wa kimaisha kwa wanafunzi ambao wanahamu ya kujifunza
mtaala unaweza kufikiriwa kuwa mzito kwa upande wa sayansi lakini makini pia inatiliwa katika mafunzo ya utu kupitia madarasa hayo na kuhakikisha kuwa mwanafunzi anafaidika kuwa mwanafunzi mwenye ujuzi zaidi ya moja na uzoefu huu unamfanya mwanafunzi awetayari kukumbana na maisha baada ya shule
mara kwa mara shule hii hufanya vyema kitaifa katika mitihani ya kenya certificate of secondary education kcse na mfululizo huwa katika nafasi za juu katka orodha ya shule zenye wanafunzi
wanafunzi wanaohitimu kutoka shule ya lenana huendeleza masomo yao na kupata kazi tofautitofauti
kwa kuwa hii ni shule ya bweni shughuli zinginezo kucheza sehemu kubwa katika maisha ya kila siku ya mwanafunzi
hadi mwisho huu hakuna uhaba wa shughuli ambazo wanafunzi wanaweza kujitupa ndani wenyewe
baadhi ya shughuli hizi zimewekwa katika mtaala na hivyo basi kuna muda wa kumaliza shughuli hizi
kazi ya kijamii imeundwa ndiposa kumwezesha mwanafunzi aweze kujua umuhimu wa mazingira kuwa safi
kimsingi shughuli hizi ni kama kazi za usafi zinazofanywa mapema asubuhi isipokuwa jumapili
wanafunzi pia hushiriki katika shughuli za kuigiza
kuna mashindano kati ya majumba katika maigizo muziki na kila aina ya michezo ambayo yanachukuliwa kwa umakini sana kwani kutoka kwa mashindano haya ni wawakilishi wa shule huchaguliwa kushindana nje
kuna idadi kubwa ya vilabu mbalimbali ambavyo hupatia wanafunzi fursa ya kuungana na wanafunzi wengine ndani na nje ya shule
mifano ya vilabu hivi ni pamoja na klabu ya jumuiya ya madola zamani ilikuwa klabu ya umoja wa mataifa klabu ya kifaransa klabu ya rifle klabu ya skauti klabu ya duma hii ni klabu ya viranja na klabu ya umoja wa kikristo na hizi ni chache tu
mara kwa mara shule ya lenana huwa mwenyeji wa sherehe zinazojulikana kama funkies tofauti wageni waalikwa wakiwa wanafunzi kutoka shule zingine zilizo karibu na mbali
sherehe hizi ni pamoja na sherehe au mashindano ya uigizaji sikukuu au mashindano ya muziki kongresi ya sayansi na mengine mengi
magazeti ya shule ya lenana pia ni shughuli maarufu pamoja na barua rasmi ya shule inayojulikana kama laibon ama yenye kusengenyana kama vile scandal peep nk
changez kama shule ya lenana inavyojulikana sana ina njia inayotumia kuwachukua wanafunzi kutoka kila pembe ya nchi
hii ina maana kwamba kuna shughuli mbalimbali za michezo kama walivyo wanafunzi wa asili tofauti
wanafunzi wengi huja katika shule ya lenana wakiwa hapo awali wameshiriki katika michezo na kwa wale ambao hawana historia ya michezo hujihusisha katika michezo hii baadaye
kutokana na mashindano haya wawakilishi wa shule huchaguliwa
daima shule hii huwa na timu zenye ushindani za soka ukimbiaji mpira wa kikapu uogeleaji mpira wa magongo karate na voliboli
kitambo mchezo huu pamoja na shule ulikuwa umehifadhiwa ya wazungu
lenana huwakilishwa katika mashindano ya raga baina ya shule zingine za upili kombe la prescott damu pevu shield mashindano ya taga ya taifa sherehe ya raga ya blackrock na mashindano mengine yote ya wazi
lenana pia imekuwa mwenyeji wa shindano la raga la wachezaji saba kila upande la ukumbusho wa john andrews katika heshima ya mwanafunzi huyo wa zamani
wanafunzi wengi wa zamani wameweza kuwakilisha nchi ya kenya kwa kuchezea timu ya taifa katika mashindano ya kimataifa na vilevile kama taaluma yao katika nchi za nje
timu hiyo inajulikana kama mean maroon na huvalia jesi nyekundu lenye waridi nyeupe katika mechi za nyumbani
mabweni yamekuwa na baadhi ya mabadiliko ya majina kwa sababu ya mwendo wa wakati
hii ilifanyika ili kutambua nyakati zilizokuwa zinabadilika kutoka wakati wa ukoloni hadi wakati wa uhuru na mashujaa wengi waliohusika katika harakati ya uhuru nchini kenya na vilevile mashujaa wengine
ni dhahiri kuwa mabweni chache bado yanajina yao ya kiasili
br masai mara ambayo pia huendelezwa kama maasai mara ni hifadhi kubwa ya mbuga ya wanyamapori kusini magharibi mwa kenya ambayo ni muendelezo wa kaskazini wa hifadhi ya mbuga ya wanyapori ya serengeti iliyoko nchini tanzania
jina hili linatokana na jamii ya wamaasai wenyeji wa tangu jadi wa eneo hilo na mto mar unaoigawa ni maarufu kwa wanyama wake wa kipekeewaporini na uhamaji mbuaga hiyo unajulikana kwa wingi wa wanyamapori na kuhama kwa pundamilia swala wa aina ya thomson na kongoni kutoka serengeti kila mwaka kuanzia julai hadi oktoba uhamaji mkubwa sana uitwao uhamaji mkuu
hifadhi mbuga ya wanyamapori ya kitaifa ya masai mara ina upana wa kilomita kieneo upande wa kusini magharibi mwa kenya
ndiyo sehemu ya serengeti iliyo upande wa kaskazini zaidi yenye upana wa jumla ya kilomita kilomita kieneo
upande wa kusini imepakana na muga ya wanyama ya serengeti na upande wa magharibi na mharara wa siria na upande wa kaskazini mashariki na magharibi imepakana na maeneo ya ufugaji
kiwango cha mvua katika mazingira haya huongezeka kuanzia kusini mashariki hadi magharibi japo hubadilika kiwakati kutoka eneo moja hadi lingine na ni ya misimu miwili
mito ya sand talek na mara ndiyo mito mikubwa ambayo hutoa maji kwenye hifadhi ya mbuga hii
vichaka na miti iliyomea kwenye kingo za mito hufunika miteremko na vilele vya milima kimsingi mandhari ya hifadhi hii ni nyasi iliyowazi na mito
eneo la kusini magharibi kuna vichka vya aina mbalimbli ya miti ya aina ya mwangate
upande wa mpaka wa magharibi kuna harara genge la esoit oloololo la bonde la ufa na wanyamapori wanapatikana eneo hili kwa wingi kwa sababu chemichemi ya maji hupatikana kwa urahisi na hakuna usumbufu wa watalii
mwisho wa mpaka wa mashariki ni kilomita kutoka nairobi kwa hivyo ni upande wa mashariki ndio hutembelewa na watalii sana
kongoni pundamilia na swala wa aina ya thomson huhamia hifadhi ya mbuga ya mara kutoka sehemu tambarare za serengeti hadi nyanda za kusini na za loita katika maeneo ya wachungaji kuelekea kaskazini magharibi kuanzia julai hadi oktoba ama baadaye
makundi hayo matatu pia hupatikana kwenye hifadhi ya mbuga ya mara
wanyama wote wa kundi la tano kubwa wanapatikana masai mara ingawa idadi ya vifaru weusi inapungua huku kukiwa na jumla ya vifaru tu katika mwaka wa 
viboko hupatikan wakiwa kwenye makundi makubwa kwenye mito ya masai mara na talek
duma pia hupatikana ingawa idadi yao inapungua kwa kasi mno hususan kutokna na usumbufu wa watalii na uwindaji wao wa mchana kama ilvyoelezwa hapo juu sehemu tambarare kati ya mto mara na harara ya esoit oloololo ndiyo sehemu nzuri ya kusimama ili kuweza kuwaona wanyamapori vizuri hususan simba na duma
kama ilivyo kwenye mbuga ya serengeti kongoni ndiyo wengi zaidi katika hifadhi ya mbuga ya masai mara na idadi yao inakadiriwa kuwa mamilioni
karibu kila mwaka mwezi wa julai wanyama hawa huhamia eneo la kaskazini kwa wingi kutoka serengeti wakitafuta lishe na hurudi upande wa kusini katika mwezi wa oktoba
uhamaji mkubwa ni mojawapo ya matukio asilia ya kuvutia ulimwenguni kote unaohusisha wanyama wala majani kongoni swala na punda milia 
wanyama hawa ambao huhama hufutwa kupitia kwa njia yao mviringo na kundi la wanyama wala wanyama wengine kama vile simba na fisi
paa wengine wengi wanapatikana hapa wakiwemo swala wa aina ya thomson na gant swalapala na kongoni kuna pundamilia wengi kwenye hifadhi ya mbuga hiyo nyanda hizo ni makazi ya twiga wa aina tofauti ya masai mara pamoja na twiga wa kawaida
paa mkubwa wa aina ya roan na mbweha mwenye masiko kama ya popo anayetembea usiku wanaonekana pia kwenye mipaka ya mbuga hiyo
masai mara ni kituo kikubwa cha utafiti wa fisi mwenye mabaka
kuongezea ni kwamba kuna zaidi ya aina ya ndege wa msituni ikiwa ni pamoja na mwewe kongoti ndege wadogo hondohondo korongo wenye shungi kichwani tai na vipanga wafupi wa kiafrika
hifadhi ya mbuga ya wanyama ya masai mara inasimamiwa na baraza la mji wa narok na mara conservancy chini ya mkataba na baraza la trans mara shirika lisilolafaida lililoundwa na wamaasai na lenye vitengo vinavyozuia usasi haramu
hifadhi ya masai mara ni eneo linalosimamiwa na shirika la group ranch trust la jamii ya masai mara ambao pia wana askari misitu wao ambao hushika doria kwenye hifadhi hiyo
wanyapori huzurura kwenye hifadhi hiyo bila ya kizuizi chochote na kwenye mazingira ya wanyamapori yaliyotunzwa
mbuga za wanyama huiletea nchi ya kenya fedha za kigeni
kufikia oktoba mwaka ada za kiingilio zilikuwa ni dola za marekani kwa watu wazima na dola za marekani kwa watoto wageni wasio wakenya
kuna mikahawa ya kulala na kambi nyingi za mahema kwa watalii wanaozuru mbuga hiyo na maeneo ya mipaka yake
watalii wageni hugharamia matumizi yao isipokuwa kama kulikuwa na mpango awali wa matumizi yao
katika eneo la uhifadhi kuna royal mara safari lodge kambi ya hema ya siana springs mara sopa elephant pepper mara simba na kambi ya sekenani
ada ya kupiga kambi ni dola za marekani kwa kila usiku
kiwanja cha ndege cha mara serena kiwanja cha musiara na kile cha keekorok vipo katika eneo la uhifadhi wa mara
viwanja vya ndege vya mara shikar kichwa tembo na airport ngerende vinapatikana katika eneo la uhifadhi la masai mara
big cat diary ya televisheni ya bbc imepigwa picha kwenye mbuga hiyo na eneo la uhifadhi wa masai mara na inaonyesha matukio kutoka eneo la mbuga hiyo la musiara marsh na leopard george na sehemu za uhifadhi za mtini
hifadhi ya mbuga ya mara ina tovuti ambayo kazi yake ni kutoa maelezo zaidi kuhusu mimea na wanyama ramani historia na utamaduniwa wamaasai uhamaji wa kongoni habari zinazochipuka na matukio ada ya kiingilio na malazi
kuna fedha zimengwa bila ya upendeleo wowote kuboresha maasai mara kama kivutio cha utalii
kwa mujibu wa utafiti mpya mbuga ya kitaifa ya maasai mara inapoteza spishi za wanyama kwa kasi ambayo inwatia wasiwasi wanasayansi
makala iliyokuwa kwenye tovuti ya taasisi ya kimatifa ya utafiti wa wanyama ilisema kuwa ilri utafiti huo unatoa ushahidi mpana hadi waleo kuhusu kupungua kwa idadi ya wanyama wenye kwato kwenye mbuga ya mara na jinsi hali hii inavyohusishwa na ongezeko la haraka la idai ya watu katika maeneo yanayopakana na mbuga hiyo
ilri ilifanya utafiti huu kati ya mwaka na 
utafiti huo uliofadhiliwa na mfuko wa wanymapori wa kwa ajili ya mazingira wwf ulifuatilia wanyama wenye kwato kila mwezi kwa kipindi cha miaka 
kulingana na utafiti huu spishi sita pamoja na twiga paa ngiri topis na na bata wa majini wapengua sana kwenye mbuga hiyo kwa kasi ya kutia wasiwasi
utafiti huo unasema kuwa idadi ya wanyama walioangamia ni kubwa kiaasi cha asilimia cha twiga asilimia ya ngiri asilimia ya kongoni na asilimia ya swalapala
kwa mujibu wa shirikisho la utalii nchini kenya ktf idadi ya nyumba zinazojengwa kwenye mbuga hiyo zitakuwa zaidi ya idado ya wanyama kwa kipindi cha miaka 
chuo kikuu cha maseno kinapatikana katika mji wa maseno uliopo karibu umbali wa kilometa kaskazini magharibi mwa jiji la kisumu kenya
chuo hiki kina matawi mawili makuu yaani kampasi ya kisumu na kampasi kuu main campus
kampasi kuu iko kando ya barabara ya busia huku kampasi ya kisumu ikiwa katika jiji la kisumu
ni moja ya vyuo vikuu saba vya serikali nchini kenya
chuo hiki kilianzishwa mnamo mwaka wa kama chuo cha maseno maseno university college kutokana na muungano wa siriba teachers training college na government training institute chini ya kifungu cha sheria cha sheria 
wanafunzi wa kwanza walisajiliwa mnamo januari mwaka wa 
chuo hiki kiligeuzwa kuwa chuo kikuu cha maseno mnamo januari kupitia kifungu cha sheria cha maseno university cha mwaka 
chuo kikuu cha maseno kinatoa mafunzo katika kozi zifuatazo kufikia sasa chuo hiki kina kampasi tatu br kampasi kuu main campus br chuo cha siriba siriba university and college na br kampasi ya kisumu kisumu campus ambayo inapatikana jijini kisumu na hutoa mafunzo ya tarakilishi br chuo hiki kwa sasa kinakisiwa kuwa na idadi ya wanafunzi wapatao 
rose mhando ambaye hujulikana pia kwa jina la rose muhando amezaliwa mwaka katika kijiji cha dumila wilaya ya kilosa mkoa wa morogoro nchini tanzania ni msanii maarufu wa muziki wa injili katika lugha ya swahili katika kanda ya afrika mashariki
rose ambaye alikuwa muumini wa dini ya kiislamu ni mama wa watoto watatu
mama huyu alidai kuwa akiwa na umri wa miaka tisa alipata maono ya yesu kristo akiwa amelazwa
aliteseka kwa muda wa miaka mitatu na baada ya hapo alipona na kubadili dini kuongoka na kuwa mkristo
alianza fani yake ya muziki kama mwalimu wa kwaya inayoitwa kwaya ya mtakatifu maria katika kanisa la kianglikana linaloitwa chimuli mkoani dodoma
mnamo tarehe mwezi januari mwaka rose muhando alipata tuzo ya mtunzi bora muimbaji bora na tuzo ya msanii mwenye albamu bora ya mwaka wakati wa tamasha la tuzo za kiinjili 
mnamo mwezi wa kumi na mbili alishiriki katika tamasha la kiinjili ili kusaidia kutafuta fedha kwa ajili ya kituo cha watoto yatima cha dar es salaam
coquimbo kihispania iv regi n de coquimbo ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
valpara so kihispania regi n de valpara so ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
o higgins kihispania vi regi n del libertador general bernardo o higgins au vi regi n de o higgins ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
maule kihispania vii regi n de maule ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
biob o kihispania viii regi n del biob o ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
kazunori yamauchi kijapani amezaliwa agosti ni muundaji wa michezo ya video kutoka nchi ya japan ambaye ni mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya polyphony digital na muumba na mtayarishaji wa mchezo maarufu unaoitwa gran turismo
alipata cheo cha rais katika polyphony digital baada ya kujenga mchezo wake wa kwanza unaoitwa motor toon grand prix mchezo ambao ulikuwa asili kabisa na wa kipekee
tangu hapo yamauchi ametimiza ndoto yake ya kuunda mchezo bora wa gari kupitia kwa mafanikio ya gran turismo
kwa msaada wake katika kukuza gari aina ya volkswagen vw katika mchezo aliounda alituzwa gari aina ya vw golf r 
hivi karibuni alisaidia kwa kubuni teknolojia mpya wa nissan gt r ambayo inaonekana katika toleo jipya ya mchezo gran turismo dibaji
alituzwa gari aina ya nissan gt r kwa mchango wake
katika video gran turismo prologue yamauchi ametaja kwamba gari anayoipenda zaidi ni gt ford na anamiliki magari mawili ya aina hii katika maisha halisi
kaa ni neno la kiswahili ambalo lina maana zaidi ya moja na linaweza kumaanisha ndutu ni eneo lililo katikati kusini mwa serengeti na eneo la hifadhi ya ngorongoro katika mkoa wa arusha nchini tanzania
ndutu ni eneo zuri la kutembelea hasa kati ya mwezi desemba na mwanzoni mwa mwezi aprili ambapo makundi mengi ya wanyama wanaokula nyasi pamoja na pundamilia wanajazana katika eneo hili kwa ajili ya kuzaliana kuzaa
maficho ya wanyama hawa katika eneo hili imerekodiwa kuanza januari hadi katikati ya mwezi machi ambapo zaidi ya asilimia ya wanyama wanaanza kuzaa wiki chache baadaye
licha ya kujificha pia makundi makubwa ya wanyama hawa huenda katika eneo la ndutu kwa ajili ya kujipatia chakula kutokana na uwingi wa nyasi zinazokuwa zimestawi kutokana na mvua
hata hivyo uwepo wa wanyama hao katika eneo hili una wavutia wanyama wakali kama simba chui na fisi kwa ajili ya mawindo ili kujipatia chakula
majarida ya hifadhi za taifa tanzania tanzania the land of kilimanjaro zanzibar and serengeti fifa kombe la shirikisho la mabara lilikuwa kombe ka shirikisho la mara ya nane na lilifanyika afrika ya kusini kuanzia juni juni likifatia kombe la dunia la fifa 
droo ilifanyika tarehe novemba kwenye ukumbi wa sandton convention centre mjini johannesburg
mechi ya ufunguzi ilichezwa katika uwanja wa coca cola park mjini johannesburg
brazili ilishinda michuano hii ambapo walitetea kikombe ambacho walikinyakua tena mwaka kwa kuwafunga marekani magoli katika fainali
droo ya mashindano ilifanyika tarehe novemba sandton convention centre mjini johannesburg
kila timu ilikuwa inawakilishwa katika droo na mshindani wake katika miss world isipokuwa kwa iraq ambayo iliwakilishwa na mrembo wa dunia zhang zilin kutoka jamhuri ya watu wa china
timu kutoka shirikisho moja hawakupangwa katika kundi moja basi misri ilipangwa katika kundi b
pia kama matokeo italia na uhispania walikuwa inayotolewa katika makundi mbalimbali
miji minne ilitumika kama kumbi kwa fifa confederations cup
awali uwanja wa nelson mandela bay port elizabeth pia uliochaguliwa kama ukumbi pia
hata hivyo tarehe julai port elizabeth ilijitoa kama mji mwenyeji kwa sababu uwanja wake ulikuwa ukionyesha uwezekano wa kutokufikia machi mwisho kukamilika
uwanaja wa nelson mandela bay ulikamilika kabla ya kombe la shirikisho na ulifunguliwa juni ulikuwa kama ukumbi kwa ajili ya british and irish lions tour to south africa tarehe juni
viwanja vyote hivi vilikuwa mwenyeji wa mechi kipindi lion tour lakini muda wa siku zisizopungua ziliruhusiwa kwa ajili ya kuurudisha uwanja katika hali ya kawaida kwa ajili ya mechi za raga na mechi za kombe la shirikisho timu mbili za waamuzi wakiongozwa na carlos batres na carlos amarilla zilijitoa kutokana na majeraha
badilisho kutoka shirikisho hilo wakiongozwa na benito archundia na pablo pozo walichaguliwa
nafasi ya kila timu katika kila kundi ilikuwa inapatikana kama ifuatavyo a idadi kubwa ya pointi zilizopatikana katika kundi katika mechi zote za kundi c idadi kubwa ya magoli yaliofungwa katika mechi zote za kundi
kama timu mbili zimefanana katika vigezo vitatu vilivyotajwa hapo juu nafasi zao katika kundi zilikuwa zinapatikana kama ifuatavyo d idadi kubwa ya pointi katika mechi za kundi kati ya timu zinazohusika e tofauti ya magoli kutoka kwenye mechi za kundi kati ya timu husika f idadi kubwa ya magoli yaliyofungwa katika mechi zote za kundi kati ya timu zinazohusika g droo ya kura ya maoni kamati ya maandalizi ya fifa
inasemekana kuwa mojawapo wa mabakio ya mwisho ya kenya ya msitu wa mvua wa kale wa guineo congolian uliozingira wakati mmoja bara la africa ikiwa ni pamoja na hifadhi ya wanyama pori misitu huu umezingira takribani kilomita za mraba ambapo ni chini ya nusu ambayo kwa sasa inabakia kama misitu ya asili
hakuna shughuli kuu za kiutalii na msitu kakamega siyo kivutio kikuu cha watalii
sehemu ya msitu pia ina makaazi ya wanyama ya kipekee ya aina ya nyanda za juu lakini kwa ujumla mimea na wanyama kwenye msitu huu hazichapta kuchambuliwa kwa upana na sayansi
hali ya hewa ni ya mvua sana kukiweko za zaidi ya mita mbili za mvua kwa mwaka
misimu za mvua ni aprili hadi mei na agosti hadi septemba
kaskazini ya msitu huu ni hifadh ya kitaifa ya kakamega iliyopewa sifa ya kuwa hifadhi ya kitaifa mwaka wa 
licha ya kuwa misitu wa hifadhi msitu huu umeendelea kuharibiwa sana
idara ya misitu ya kenya na shirika la kenya la wanyamapori zinafanya kazi ili kulinda msitu huu
wakaazi wa eneo hili ni waluhya ambao wanategemea msitu huu kwa mahitaji yao yote
kanda hii inasemekana kuwa mojawapo ya maeneo yenye watu wengi zaidi vijijini ulimwenguni na shinikizo kwenye rasilimali ya msitu huu ni kubwa
mradi unaofadhiliwa na ujerumani wa biota east umekuwa ukifanya kazi katika msitu huu tangu mwaka wa ambapo kwanza rekodi ya kila aina ya maisha kwenye msituuhuu ilifanywana na la lengo kupanga mikakati ya matumizi endelevu ya msitu huu mpaka mwaka wa 
barabara kuu ya a inapita magharibi ya eneo hili
jangwa la chalbi ni jangwa dogo katika kaskazini ya kenya kusini ya mpaka wa ethiopia
jangwa liko mashariki mwa ziwa turkana ambalo ni ziwa kubwa duniani linalodumu ndani ya jangwa
jina la chalbi limetoka katika lugha ya wagabbra likimaananisha tupu
wenyeji naoishi kando lake na kuivuka ni warendille na wagabbra wanaotumia ngamia kwa usafiri
inaaminiwa ya kwamba mika ilikuwa ziwa kubwa
dalili zake ni visukuku vya kijiwe vya samaki na konokono vinavyopatikana hapa
wakati wa mvua sehemu za jangwa zafunikwa tena na maji kama ziwa lisilo na kina kikubwa lakini hli hii haidumu
los lagos kihispania regi n de los lagos ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
los r os kihispania xiv regi n de los r os ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
araucan a kihispania ix regi n de araucan a ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
utumiaji mbaya wa pombe kama ilivyoelezwa katika dsm iv ni utambuzi wa kiakili unaoeleza matumizi ya mara kwa mara ya vileo licha ya madhara
 inatofautiana kutoka utegemezi wa pombe kwa ukosefu wa dalili kama vile kuvumilia na uondoaji
 utumiaji mbaya wa pombe inafahamika kwa jina linginemaalumu lisilo tofautisha la ulevi
hata hivyo maana nyingi za ulevi zipo na ni baadhi tu zilizo sambamba na utumiaji mbaya wa pombe
tiba kwa utumiaji mbaya wa pombe inatofautiana lakini kuna mipango kadhaa zinazotumika kutoka kwa uzuiaji hadi vituo maalumu kulingana na umri na jinsia vya marekebisho
mara nyingi kuna unyanyasaji wa kimwili unao husiana na ulevi
mipango ya matibabu kwa vikundi inayojumuisha wanawake pekee kwa mfano inaweza kusaidia kutatua masuala yanayozunguka wanaume waathirika
vituo vya urekebishaji vinapendekezwa kwa kuondoa kemikali kwani kunaweza kuwa na madhara makubwa ya kimwili pamoja na mauti isipotibiwa vyema
utafiti wa mwaka ulionyesha asilimia ya wanafunzi wa vyuo marekani wameendesha gari wakiwa chini ya ushawishi wa pombe windel
matokeo ya utafiti tofauti aliofanywa yalikuwa wanafunzi milioni 
 kati ya umri wa miaka na waliendesha gari chini ya ushawishi wa pombe usa
gov
matokeo haya yanaonyesha vile ulevi na uendeshaji gari chuoni ni suala kubwa
ripoti ya mwaka wa ya centers for disease control and national college risk behavior survey iliaarifa kwamba asilimia 
 ya wanafunzi mlevi katika mwezi uliopita beck
utumiaji mbaya wa pombe kama ilivyoelezwa katika dsm iv ni utambuzi wa kiakili unaoeleza matumizi ya mara kwa mara ya vileo licha ya madhara
 inatofautiana kutoka utegemezi wa pombe kwa ukosefu wa dalili kama vile kuvumilia na uondoaji
 utumiaji mbaya wa pombe inafahamika kwa jina linginemaalumu lisilo tofautisha la ulevi
hata hivyo maana nyingi za ulevi zipo na ni baadhi tu zilizo sambamba na utumiaji mbaya wa pombe
tiba kwa utumiaji mbaya wa pombe inatofautiana lakini kuna mipango kadhaa zinazotumika kutoka kwa uzuiaji hadi vituo maalumu kulingana na umri na jinsia vya marekebisho
mara nyingi kuna unyanyasaji wa kimwili unao husiana na ulevi
mipango ya matibabu kwa vikundi inayojumuisha wanawake pekee kwa mfano inaweza kusaidia kutatua masuala yanayozunguka wanaume waathirika
vituo vya urekebishaji vinapendekezwa kwa kuondoa kemikali kwani kunaweza kuwa na madhara makubwa ya kimwili pamoja na mauti isipotibiwa vyema
utafiti wa mwaka ulionyesha asilimia ya wanafunzi wa vyuo marekani wameendesha gari wakiwa chini ya ushawishi wa pombe windel
matokeo ya utafiti tofauti aliofanywa yalikuwa wanafunzi milioni 
 kati ya umri wa miaka na waliendesha gari chini ya ushawishi wa pombe usa
gov
matokeo haya yanaonyesha vile ulevi na uendeshaji gari chuoni ni suala kubwa
mwaridi ni mti kichaka au mtambaa wenye miiba na maua yanukiayo vizuri
kwa asili jina hili limetumika kwa rosa damascena lakini sikuhizi hutumika kwa spishi zote za jenasi rosa
magallanes na antaktiki ya chile kihispania xii regi n de magallanes de la ant rtica chilena ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini chile
wao hukaa eneo lililopakana na miji pwani ikiwemo mombasa na malindi au mariakani na kaloleni
wamijikenda huzungumza lugha yenye uhusiano wa karibu aina zote za lugha za kibantu ambayo ni sawa na kundi ambalo kwa upana zaidi lugha maarufu ya kiswahili ilikopolewa
wagiriama hujihusisha sana na kilimo kwa kupanda mazao ya kuuza na kujikimu
jina maarufu la shirika la kimataifa la msalaba mwekundu ni dhana tu kwani hakuna shirika lolote lililosajiliwa rasmi kwa jina hilo
katika hali halisi shirika hili lina mashirika tofauti kadhaa ambayo kisheria hujitegemea mbali na lile lingine lakini yameungana pamoja kupitia kanuni za kimsingi madhumuni ishara masharti na vyombo vya serikali
hadi karne ya kulikuwa hakuna mpangilio madhubuti wa mfumo wa uuguzi wa jeshi kwa majeruhi wala usalama au taasisi zilizolindwa kuwalazia na kutibu waliokuwa wamejeruhiwa katika vita
mnamo juni mfanyabiashara mswizi henry dunant alisafiri hadi italia na kukutana na kaizari wa ufaransa napoleon wa iii kwa nia ya kujadili matatizo katika kuendesha biashara nchini algeria ambayo kwa wakati huo inamilikiwa na ufaransa
alipowasili katika mji mdogo wa solferino jioni ya juni alishuhudia vita vya solferino mojawapo ya mapigano katika ya vita vya austro sardinian
kwa siku moja takriban askari pande zote mbili walikufa au kuachwa wamajeruhiwa uwanjani
henry dunant alishtushwa sana na matokeo ya baada ya vita mateso ya askari waliojeruhiwa na uhaba wa matibabu na huduma za kimsingi
alitupilia mbali madhumuni ya hapo awali ya safari yake na kwa siku kadhaa akajitola kusaidia katika matibabu na kuwauguza waliojeruhiwa
alifanikiwa kupanga msaada wa dharura kwa kuwahamasisha wakaazi kutoa misaada bila ubaguzi
aliporudi kwao mjini geneva aliamua kuandika kitabu kiitwacho a memory of solferino kilichochapishwa kwa pesa zake mwenyewe katika mwaka wa 
alituma nakala za kitabu kwa viongozi wa kisiasa na kijeshi kote ulaya
pamoja na kuandika maelezo barabara kuhusu tajriba yake ya solferino ya mwaka wa alipendekeza kuanzishwa kwa mashirika ya kitaifa ya kutoa misaada kwa hiari ili kusaidia kuwauguza askari waliojeruhiwa katika vita
aidha alipendekeza kubuniwa kwa mikataba ya kimataifa kuhakikisha ulinzi wa madaktari wasioegemea upande wowote na hospitali katika maeneo ya vita kwa ajili ya askari waliojeruhiwa vitani
mnamo februari mjini geneva henry dunant alianzisha kamati ya watano pamoja na wengine wanne kutoka familia zilizojulikana sana mjini geneva kama tume ya uchunguzi ya geneva society for public welfare
lengo lao lilikuwa kuchunguza uwezekano mawazo ya dunant na kupanga kongamanao la kimataifa kuhusu uwezekano wa utekelezaji wake
wanachama wa kamati hii mbali na dunant mwenyewe walikuwa gustave moynier mwanasheria na mwenyekiti wa geneva society for public welfare daktari louis appia aliyekuwa na uzoefu wa kazi muhimu katika upasuaji rafiki na mwenzi wake appia theodore maunoir kutoka geneva hygiene and health commission na guillaume henri dufour generali katika jeshi la uswizi aliyesifika sana
siku nane baadaye watu hao watano waliamua kubadili jina la kamati kuwa kamati ya kimataifa ya kutoa misaada kwa waliojeruhiwa
kutoka oktoba hadi kamati hiyo iliandaa kongamano la kimataifa mjini geneva kupanga hatua za kuboresha huduma za matibabu wakati wa vita
mkutano huo ulihudhuriwa na watu wajumbe rasmi kumi na nane kutoka serikali za kitaifa sita kutoka mashirika yasiyokuwa ya kiserikali wajumbe saba wa kigeni wasiokuwa rasmi na wajumbe wale tano wa kamati ya kimataifa
majimbo na falme zilizowakilishwa na wajumbe rasmi zilikuwa kati ya mapendekezo yaliyoandikwa katika maazimio ya mwisho wa mkutano yaliyopitishwa tarehe oktoba yalikuwa mwaka mmoja tu baadaye serikali ya uswizi ilizialika serikali za nchi zote za ulaya pamoja na zile za marekani brazil na mexico kuhudhuria kongamano rasmi la kidiplomasia
nchi kumi na sita zilimtuma jumla ya wajumbe ishirini na sita kwenda geneva
mnamo agosti kongamano lilibuni mkataba wa kwanza wa geneva ili kukidhi hali ya wanajeshi waliojeruhiwa katika vita
wawakilishi wa majimbo na falme walitia saini kanuni hiyo baden ubelgiji denmark ufaransa hesse italia uholanzi ureno prussia uswisi uhispania na w rttemberg
mkataba huo ulijumuisha makala kumi na kuanzisha kwa mara ya kwanza masharti yenye uzito wa kisheria kuhakikisha ulinzi kwa askari waliojeruhiwa matabibu na taasisi maalumu za kibinadamu bila kuegemea upande wowote wakati wa vita
isitoshe mkataba huo ulibainisha masharti mawili maalum ambayo yangelitambulisha shirika la kitaifa la kutoa misaada kwa kamati ya kimataifa punde tu baada ya kufanywa kwa mkataba wa geneva wa kwanza mashirika ya kitaifa yalianzishwa katika ubelgiji denmark ufaransa oldenburg prussia uhispania na w rttemberg
na pia mwaka wa louis appia na charles van de velde kapteni katika jeshi la uholanzi wakawa wajumbe wa kwanza wasioegemea upande wowote kufanaya kazi chini ya msalaba mwekundu katika vita
miaka mitatu baadaye yaani kongamano la kimataifa la vyama vya kitaifa vya misaada vya uuguzi kwa waliojeruhiwa vitani lilikutana kwa mara ya kwanza
kidirim ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadirim
mwaka uo huo henry dunant alilazimishwa kujitangaza kuwa muflisi kutokana na kushindwa kwa biashara kunawiri nchini algeria hasa kwa sababu alikuwa amesahau kuangalia maslahi ya biashara yake wakati wa shughuli zake nyingi kwa manufaa ya kamati ya kimataifa
utata ulioizunguka biashara ya dunant na tetesi zilizofuata na kumharibia jina katika umma pamoja na migogoro yake na gustave moynier vilisababisha dunant kutibuliwa kutoka nafasi yake kama mwanachama na katibu
alishtakiwa kuwa muflisi laghai na kibali cha kukamatwa kwake kikatolewa
katika miaka iliyofuata mashirika ya kitaifa yalianzishwa katika takriban kila nchi ulaya
miaka mitano baadaye shirika la msalaba mwekundu la marekani lilianzishwa kwa juhudi za clara barton
nchi zaidi zilitia saini mkataba wa geneva na kuanza kuuheshimu kwa uhalisi wakati wa vita
katika muda mfupi tu shirika la msalaba mwekundu lilipata kasi kubwa kama shirikisho la kuheshimika kimataifa na vyama vya kitaifa vikawa maarufu kupindukia kama namna ya kufanya kazi ya kujitolea
wakati tuzo ya amani ya nobel ilitolewa kwa mara ya kwanza mwaka wa kamati ya nobel ya norway iliamua kumtuza henry dunant pamoja na fr d ric passy mwanaharakati wa kimataifa
dunant alikufa miaka tisa baadaye katika kituo kidogo cha kupumziia cha heiden usizi
miezi miwili tu awali adui wake wa muda gustave moynier alikuwa pia amekufa na kuacha alama katika historia ya kamati kama rais aliyehudumu kwa muda mrefu zaidi
mwaka wa mkataba wa geneva wa uliundwa upya kwa mara ya kwanza
miaka moja baadaye mkataba wa hague x ulioratibishwa katika mkutano wa pili wa kimataifa wa amani mjini hague uliupanua mkataba wa geneva kujumuisha pia vita vya majini
muda mfupi kabla ya vita kuu vya kwanza vya dunia kuanza mwaka wa na miaka baada ya kuanzishwa kwa icrc na kupitishwa kwa mkataba wa geneva tayari kulikuwa na vya vya kitaifa duniani kote
vuguvugu hili lilikuwa limeenea hadi nje ya ulaya na amerika ya kaskazini hadi ya amerika ya kati na kusini argentina brazil chile cuba mexico peru el salvador urugwai venezuela asia jamhuri ya china japan korea siam na afrika jamhuri ya afrika kusini
vita vya kwanza vya dunia vilipozuka icrc ilijipata imekabiliwa na changamoto kubwa hivi kwamba ingeweza kufaulu tu kama kwa ushirikiano wa karibu na vyama vya kitaifa vya msalaba mwekundu
wauguzi wa msalaba mwekundu kutoka duniani kote ikiwemo marekani na japan walikuja kusaidia kutoa huduma za matibabu kwa jeshi za nchi za ulaya zilizokuwa zikishiriki katika vita
mnamo oktoba punde tu baada ya kuanza kwa vita icrc ilianzisha uwakala wake wa kimataifa kwa wafungwa wa vita pow ambao walikuwa wengi wao wakiwa wafanyakazi wa kujitolea kabla ya mwisho wa 
mwishoni mwa vita uwakala alikuwa umehamisha takriban barua na jumbe milioni vifurushi milioni 
 na karibu faranga za usizi milioni katika michango ya fedha kwa wafungwa wa vita katikaa nchi zote husika
aidha kutokana na hatua za uwakala huu takriban wafungwa walibadilishanwa kati ya pande zilizokuwa zikizozana kuachiliwa kutoka kifungoni na kurejea nyumbani kwao
uwakala huo ulikusanya rekodi za kadi za usajili karibu milioni kati ya na kila kadi ikiwakilisha mfungwa binafsi au mtu aliyepotea
usajili wa kadi ulipelekea kutambulishwa kwa zaidi ya wafungwa wa vita milioni na kuwawezesha kuwasiliana na familia zao
daftari kamili imetolewa kwa mkopo kutoka kwa icrc katika makavazi ya mashirika ya kimataifa ya msalaba mwekundu na hilali nyekundu mjini geneva
haki ya kupata daftari hiyo bado inahifadhiwa madhubuti na icrc
katika kipindi chote cha vita icrc ilifuatilia pande tanzu kuona kwamba vilifuata mkataba wa geneva wa na kutuma malalamishi kuhusu ukiukaji kwa nchi husika
wakati silaha za kemikali zilitumika katika vita hii kwa mara ya kwanza katika historia icrc ilipinga vikali dhidi ya aina hii mpya ya mapambano
hata bila kuwa na mamlaka kutoka mikataba ya geneva icrc ilijaribu kupunguza mateso ya raia wa kawaida
katika maeneo ambayo yalikuwa yateuliwa rasmi kama wilaya zilizomilikiwa icrc ingeweza kusaidia raia kwa msingi ya mkataba wa hague uitwao sheria na kanuni za vita vya ardhi ya 
mkataba huu ulikuwa pia msingi wa kisheria kwa icrc kufanya kazi za wafungwa wa vita
mbali na kazi za uwakala wa kimataifa kwa wafungwa wa vita kama ilivyoelezwa hapo juu hii ilijumuisha ukaguzi wa kambi za wafungwa wa vita
jumla ya kambi kote ulaya zilitembelewa na wajumbe kutoka icrc mpaka mwisho wa vita
kati ya na icrc ilichapisha postkadi kadhaa zikionyesha mandhari kutoka kambi za wafungwa wa vita
picha zilionyesha wafungwa katika shughuli za siku baada ya siku kama vile usambazaji wa barua kutoka nyumbani
nia ya icrc ilikuwa kuzipa familia za wafungwa hao matumaini na furaha pamoja na kupunguza wasiwasi wao kuhusu hatima ya wapendwa wao
baada ya mwisho wa vita icrc ilipanga namna ya kurudi kwa takriban wafungwa nchini kwao
mnamo jukumu la upatanisho liliachiwa league of nations lililoanzishwa na kumfanya mwanadiplomasia na mwanasayansi wa norway fridtjof nansen kama balozi mkuu kwa upatanishi wa wafungwa wa vita
kazi yake ilipanuliwa baadaye ili kusaidia na kutunza wakimbizi wa vita wakati ofisi yake ikawa chini ya ubalozi mkuu wa umoja wa mataifa kwa wakimbizi
nansen ambaye alivumbua pasipoti ya nansen kwa wakimbizi na kupewa tuzo ya amani ya nobel mwaka wa aliwateua wajumbe wawili kutoka icrc kama manaibu wake
mwaka mmoja kabla mwisho vita icrc ilipokea tuzo ya amani ya kazi yake maridhawa wakati wa vita
ilikuwa tuzo ya kipekee ya amani ya nobel iliyopeanwa katika kipindi cha 
mwaka wa kamati ilifanya mabadiliko katika sera yake kuhusu uteuzi wa wanachama wapya
hadi wakati huo wananchi kutoka mji wa geneva tu ndio walioweza kujiunga na kamati
kizuizi hiki kililegezwa na kujumuisha raia wa uswizi
kama matokeo ya moja kwa moja ya vita vya kwanza vya dunia itifaki moja ilionngezwa katika mkataba wa geneva na kupitishwa mwaka wa ambayo ilipiga marufuku matumizi ya gesi zenye sumu na silaha za baiolojia kama silaha
miaka minne baadaye mkataba wa awali ulihaririwa upya na mkataba wa pili wa geneva uliohusiana na ule wa namna ya kuwashughulikia wafungwa wa vita ilianzishwa
matukio ya vita vya kwanza vya dunia pamoja na shughuli za icrc vilichangia pakubwa kuongezeka kwa sifa na mamlaka ya kamati katika jumuiya kimataifa na kupelekea kuongezeka kwa uhodari wake
kwa bahati mbaya serikali nyingi hazikuwa makini kutekeleza mkataba huo na hivyo basi kutoidhinishwa kabla ya mwanzo wa vita vya pili vya dunia
misingi ya kisheria ya icrc kufanaya kazi wakati wa vita kuu vya pili vya dunia ilikuwa ni mikataba ya geneva iliyohaririwa mwaka wa 
shughuli za kamati zilikuwa sawa na zile za wakati wa vita kuu vya kwanza kuwatembelea na ufuatiliaji wa kambi za wafungwa wa vita kuandaa misaada kwa raia na ubadilishanaji wa habari kuhusu wafungwa na watu waliopotea
mwishoni mwa vita wajumbe walipata kuwatembelea wafugwa wa vita kambini katika nchi 
uwakala wa wafungwa wa vita zentralauskunftsstelle f r kriegsgefangene ulikuwa na wafanyakazi na daftari ya kadi ya kufuatilia wafungwa ikiwa na rekodi milioni na jumbe milioni ziliweza kubadilishanwa kwa uwakala huo
mojawapo ya pingamizi kuu ilikuwa kwamba shirika la kijerumani la msalaba mwekundu liloendeshwa na nazi lilikataa kushirikiana na masharti ya geneva pamoja na ukiukaji hadharani kama vile kufurushwa kwa wayahudi kutoka ujerumani na kambi za mauaji ya halaiki yaliyoendeshwa na serikali ya ujerumani
aidha washiriki wengine wawili katika mgogoro huo umoja wa kisovyeti na japan walikuwa si wanachama wa mikataba ya geneva ya na haikuwa lazima kwa wao kufuata sheria za mikataba
wakati wa vita icrc alishindwa kupata kufanya mkataba na serikali ya ujerumani kuhusu namna wafungwa walivyotunzwa katika kambi walimowekwa na hatimaye kutelekezwa kutumia shinikizo ili kuepukana na kutofanyia kazi kwa wafungwa wa vita
icrc pia ilishindwa kuendeleza mwitikio wa habari za kuaminika kuhusu kambi za ukatili na mauaji ya wayahudi wa ulaya
jambo hili ndilo linachukuliwa kama mwanguko mkubwa zaidi katika historia ya icrc
baada ya novemba icrc ilipata ruhusa ya kutuma vifurushi kwa wafungwa waliojulikana kwa majina na mahali walimokuwa kambini
kwa sababu sahihi za kupokelewa kwa vifurushi hivi mara nyingi zilifanywa na wafungwa wengine icrc iliweza kutambua na kusajili zaidi ya wafungwa kambini na kupeleka takriban vifurushi milioni 
 hususan kambi za dachau buchenwald ravensbr ck na sachsenhausen
inajulikana kuwa wakati wa vita vya pili vya dunia afisa wa jeshi la uswizi maurice rossel alitumwa berlin kama mjumbe wa shirika la kimataifa la msalaba mwekundu hivyo basi alitembelea auschwitz mwaka wa na theresienstadt wa 
claude lanzmann alimhoji kuhusu aliyoyashuhudia mwaka wa na kutoa makala ya visitor from the living
mnamo machi rais wa icrc jacob burckhardt alipokea ujumbe kutoka kwa sajenti mkuu generali ernst kaltenbrunner kukubali matakwa ya icrc s ya kuruhusu wajumbe wake kutembelea kambi za wafungwa
mkataba huu ulikuwa na sharti ya kwamba wajumbe hawa wangekaa katika kambi mpaka mwisho wa vita
wajumbe kumi wakiwemo louis haefliger camp mauthausen paul dunant camp theresienstadt na victor maurer camp dachau walikubali kazi hii na kutembelea kambi hizo
louis haefliger alizuia kutibuliwa kwa nguvu au kulipuliwa kwa kambi ya mauthausen gusen kwa kuwaarifu askari wa marekani na hivyo kuokoa maisha ya karibu wafungwa 
matendo yake yalikaripiwa na icrc kwa sababu waliona kwamba alipita mipaka ya mamlaka yake mwenyewe na kuhatarisha msimamo wa icrc wa kutoegemea upande wowote
ni mwaka wa tu ambapo hadhi yake nzuri ilirejeshwa na rais wa icrc cornelio sommaruga
mfano mwingine wa utu ulidhihirishwa na friedrich born mjumbe wa icrc huko budapest ambaye aliyaokoa maisha ya pata wayahudi hadi huko hungaria
marcel junod daktari kutoka geneva alikuwa mjumbe mwingine maarufu wakati wa vita vya pili vya dunia
taarifa kuhusu aliyoyashuhudia aliyekuwa mmoja wa wageni wa kwanza kutembelea hiroshima baada ya bomu ya atomiki kurushwa inaweza kupatikana katika kitabu warrior without weapons
mwaka wa icrc ilipokea tuzo yake ya pili ya amani ya nobel
kama ilivyokuwa katika vita vya kwanza vya dunia ni icrc tu ndiyo ilipokea tuzo ya amani ya nobel wakati wa kipindi hicho cha vita kati ya na 
mwishoni mwa vita icrc ilifanya kazi na shirika la msalaba mwekundu kuandaa misaada kwa nchi zilizoathirika zaidi
mwaka wa kamati ya icrc ilichapisha ripoti marekebisho ikieleza shughuli zake wakati wa vita kuanzia septemba hadi juni 
tangu januari icrc nyaraka za kipindi hiki zimekuwa wazi kwa umma na kwa kufanyiwa utafiti wa kitaaluma
mnamo agosti uhariri zaidi ulifanywa kwa mikataba miwili ya geneva na kuratibiwa
mkataba wa wa geneva uliohusiana na namna ya kuwatunza wafungwa wa vita waweza kuwa mkataba wa geneva wa pili kutoka mtizamo wa kihistoria kwa sababu uliandaliwa geneva lakini baada ya ulipata kuitwa mkataba wa tatu kwa sababu ulikuja baada ya ule wa hague
kama jibu kwa masuala yaliyojiri baada ya vita vya pili vya dunia mkataba wa nne wa geneva mkataba mpya kwa ulinzi wa raia wakati wa vita ulianzishwa
pia itifaki za ziada za juni zilinuiwa kufanya mikataba kutumika katika migogoro ya ndani kama vile vita vya wenyewe kwa wenyewe
hii leo mikataba hiyo minne na itifaki zilizongezwa zina makala zaidi ya upanuzi wa ajabu wakati ikilinganishwa na makala tu katika mkataba wa kwanza wa 
katika maadhimisho ya miaka mia moja mwaka wa icrc pamoja na shirikisho la vyama vya msalaba mwekundu ilipokea tuzo yake ya tatu ya amani ya nobel
tangu raia wasio wa uswizi wameruhusiwa kuwa wajumbe wa kamati ya ugenini jambo ambalo hapo awali lilikuwa hifadhi ya raia wa uswizi
hakika tangu wakati huo mgawo wa wafanyakazi wasio na uraia wa uswizi umeongezeka kwa karibu asilimia 
mnamo oktoba mkutano mkuu wa umoja wa mataifa uliamua kuiteu icrc kama mwangalizi wa vikao vya mikutano yake na mikutano ya kamati ndogo mara yake ya kwanza kuwahi kulifanya shirika la kibinafsi kuwa mwangalizi
mkataba na serikali ya uswizi uliotiwa saini machi aliimarisha sera ya muda ya uhuru kamili wa kamati kutokana na kuingiliwa kwa vyovyote na uswizi
wakati wa mwisho wa vita baridi kazi ya icrc ilikuwa hatari zaidi
katika miaka ya tisini wajumbe zaidi walipoteza maisha yao kuliko wakati mwingine wowote katika historia yake hasa wakati wa kufanya kazi katika vita na migogoro ya ndani
visa hivi mara nyingi vilidhihirisha kutoheshimiwa kwa kanuni na ishara za ulinzi za mikataba ya geneva
shirikisho la vyama vya kimataifa vya msalaba mwekundu na hilali nyekundu
mwaka wa wawakilishi kutoka vyama vya kitaifa vya msalaba mwekundu za uingereza ufaransa italia japan na marekani walikutana mjini paris kuanzilisha shirikisho la vyama vya msalaba mwekundu
dhana ya awali ilikuwa ya henry davison aliyekuwa rais wa shirika la marekani la msalaba mwekundu
hatua hii ikiongozwa na shirika la msalaba mwekundu la marekani ilipanua shughuli za kimataifa za msalaba mwekundu zaidi ya kazi halisi ya icrc na kujumuisha utoaji wa misaada ya dharura kukabiliana na hali ambazo hazikuwa zimeesababishwa na vita kama vile majanga yaliyosababishwa na wanadamu pamoja na yale ya kikawaida
shirika hilo tayari lilikuwa na tajriba kubwa katiaka kutoa misaada wakati wa majanga tangu kuundwa kwake
kuanzishwa kwa shirikisho kama nyongeza ya shirika la kimataifa la msalaba mwekundu sambamba na icrc hakukuwa bila ya utata kwa sababu kadhaa
icrc ilikuwa kwa kiasi fulani na wasiwasi juu ya uwezekano wa kuelekezana kati ya mashirika hayo mawili
kuanzilishwa kwa shirikisho hilo kulionekana kama jaribio la kudhoofisha nafasi ya uongozi wa icrc vuguvugu zima na hatimaye kuhamisha nyingi ya majukumu yake wa kazi kwa taasisi ya kimataifa
isitoshe wanachama wote waanzilishi wa shirikisho hilo walikuwa kutoka vyama vya kitaifa vya nchi za entente au kutoka washirika wa entente
masharti ya awali ya shirikisho kuanzia mei yalikuwa na kanuni zaidi ambazo zilivipa vyama tano anzilishi hadhi ya kipekee na kutokana na juhudi za henry p
davison haki ya kudumu ya kuvizuia vyama vya msalaba mwekundu vya kitaifa kutoka nchi zenye mamlaka ya juu yaani ujerumani austria hungary bulgaria na uturuki na pia chama cha kitaifa cha msalaba mwekundu cha urusi
sheria hizi zilikuwa ni kinyume na kanuni za msalaba mwekundu za ulimwengu na usawa kati ya vyama vyote vya kitaifa hali ambayo ilizidisha matatizo ya icrc
msaada wa kwanza kuwahi kupangwa na shirika hilo ulikuwa ni kutoa misaada kwa waathirika wa njaa na baadaye mkurupuko wa ugonjwa wa typhus nchini poland
miaka mitano tu baada yake kuundwa shirika hili tayari lilikuwa limetoa maombi ya michango kwa ajili ya misioni katika mataifa jambo lililo ashiria haja ya kuwa na aina hii ya kazi ya msalaba mwekundu
jumla ya pesa zililotolewa kutokana na maombi haya zilifika faranga million za uswizi ambazo zilitumika kuleta vifaa vya dharura kwa waathiriwa wa njaa nchini urusi ujerumani na albania mitetemeko ya ardhi nchini chile uajemi japan colombia ecuador costa rica na uturuki na ongezeko la wakimbizi kuingia ugiriki albania mitetemeko ya ardhi nchini chile uajemi japan colombia ecuador costa rica na uturuki na ongezeko la wakimbizi kuingia ugiriki na uturuki
misioni yake ya kwanza kushughulikia janga kuu kwa shirika hili ilikuwa baada ya tetemeko la ardhi nchini japan la ambalo liliwaua takriban watu na kuwaacha wangi wakiwa na majeraha au bila makao
kutokana na uratibu wa shirika hili chama cha msalaba mwekundu chaa ujapani kilipokea bidhaa kutoka vyama vingine na kufikia jumla ya thamani ya dola milioni 
jambo lingine muhimu lililoanzishwa na shirika hili ilikuwa uumbaji wa mashirika ya vijana ya msalaba mwekundu ndani ya vyama vya kitaifa
file timbre turquie croissant rouge 
jpg thumb left a stempu kutoka uturuki mwekundu kusaidia crescent 
ujumbe wa pamoja kati ya icrc na shirika hili katika vita vya wenyewe kwa wenyewe vya urusi kati ya na ilikuwa mara ya kwanza kwa wanaharakati hao kuhusika katika migogoro ya ndani ingawa bado bila ya idhini mwafaka kutoka kwa mikataba ya geneva
shirika hili pamoja na msaada kutoka zaidi ya vyama vya kitaifa lilipangw misioni ya msaada na usambazaji wa chakula na bidhaa nyingine za misaada kwa raia walioathirika na njaa na maradhi
icrc ilifanya kazi pamoja na shirika la msalaba mwekundu la urusi na baadaye na chama cha umoja wa kisovyeti daima ikitilia mkazo msimamo wake wa kutoegemea upande wowote
mwaka wa ya halmashauri ya kimataifa ilianzishwa kuratibu ushirikiano kati ya icrc na shirikisho la vyama vya msalama mwekundu kazi ambayo baadaye ilichukuliwa na tume simamizi
mwaka uo huo sheria moja kwa harakati iliwekwa kwa mara ya kwanza na kufafanua majukumu husika ya icrc na shirika hilo katika muungano
wakati wa vita vya abyssinian kati ya ethiopia na italia kutoka hadi shirika hilo lilitoa mchango wa vifaa vya msaada wa thamani karibu faranga milioni 
 za uswizi
kutokana na kukataa kwa serikali ya kiitaliano chini ya benito mussolini kushirikiana kwa vyovyote na msalaba mwekundu bidhaa hizi zilifikishwa tu ethiopia
wakati wa vita hivi takriban watu walipoteza maisha yao huku akiwa chini ya ulinzi wa wazi wa msalaba mwekundu wengi wao kutokana na mashambulizi ya jeshi la kiitaliano
wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini uhispania kati ya na mara tena shirika hilo lilijiunga na icrc kutoa misaada kwa usaidizi wa vyama vya kitaifa
mwaka wa kabla ya vita vya pili vya dunia kuanza shirika hilo lilihamisha makao yake makuu kutoka paris hadi geneva ili kufaidika na sera ya uswisi ya kutoegemea upande wowote
file friedensnobelpreis 
jpg thumb sherehe ya amani ya nobel mwaka kutoka kushoto kwenda kulia king olav ya norway icrc rais leopold boissier ligi mwenyekiti john a
macaulay
mwaka wa amri ya pamoja ya ilihaririwa upya kwa mara ya kwanza
kufikia mwishoni wa miaka ya sitini kulikuwapo na vyama zaidi ya duniani kote
mnamo desemba shirikisho hili pamoja na icrc zilipokea tuzo ya amani ya nobel
mwaka wa shirikisho lilibadili jina na kuitwa ligi ya vyama vya msalaba na hilali nyekundu kuonyesha kuongezeka kwa idadi ya vyama vya kitaifa chini ya chama cha hilali nyekundu
miaka mitatu baadaye kanuni saba za msingi za muungano kama zilivyobuniwa mwaka wa ziliingizwa kwenye kanuni zake
jina la ligi lilibadilishwa tena mwaka wa na kuwa lake la sasa rasmi la shirikisho la kimataifa la msalaba mwekundu na vyama vya hilali nyekundu
mwaka wa icrc na shirikisho zilitia saini mkataba wa seville ambao uliaini majukumu ya mashirika haya mawili ndani ya muungano
mwakani shirikisho lilianza tume yake kubwa zaidi hadi wa leo baada ya ya tsunami katika asia ya kusini
zaidi ya vyama vya kitaifa vimefanya kazi na zaidi na wafanyikazi wa kujitolea kuleta misaada kwa waathiriwa wengi walioachwa bila chakula na malazi na kuhatarishwa na magonjwa baada ya mikurupuko
kufikia novemba rais wa ifrc ni tadateru konoe shirika la msalaba mwekundu la kijapani
makamu wa rais ni paul bierch kenya jaslin uriah salmon jamaika mohamed el maadid qatar na bengt westerberg uswidi
marais wa zamani hadi mwaka wenye jina mwenyekiti walikuwa file schweiz genf irk museum
jpg thumb entry ya kimataifa ya msalaba mwekundu na red crescent museum mjini geneva
kwa jumla kuna watu milioni duniani kote ambao hutumikia icrc shirikisho la kimataifa na vyama vya kitaifa
na kuna jumla ya wafanyakazi wa kudumu takriban 
kongamano la kimataifa la huko vienna liliratibisha kanuni saba za msingi ambazo zilifaa kutumiwa na pande zote za muungano na ziliongeza kwa masharti rasmi ya muungano mwaka wa 
kongamano la kimataifa la msalaba mwekundu na hilali nyekundu ambalo hufanyika mara moja kila miaka minne ndio taasisi ya juu zaidi katika muungano huu
huwaleta pamoja wajumbe kutoka vyama vyote vya kitaifa na vilevile kutoka icrc shirikisho na majimbo wanachama wa mikataba ya geneva
katika kati ya mikutano tume simamizi huwa na jukumu la kusimami utekelezaji wa maazimio ya kongamano hizo
isitoshe tume simamizi huratibu ushirikiano kati ya icrc na shirikisho
inajumuisha wawakilishi wawili kutoka icrc akiwemo rais wake wawili kutoka shirikisho akiwemo rais wake na watu watano ambao huchaguliwa na kongamano la kimataifa
aidha mkutano wa baraza la wajumbe wa muungano hufanyika kila miaka miwili katika mfululizo wa mikutano ya kikao kikuu cha shirikisho
baraza la wajumbe hupanga na kuratibu shughuli za pamoja za muungano
file emblem of the icrc
svg thumb nembo ya icrc kulingana na mkataba wa seville wa mwaka wa ndio uwakala wa mbele wa muungano wakati wa migogoro
kazi za umuhimu zaidi za kamati ambazo zinazotokana na masharti ya mikataba ya geneva ni kama ifuatavyo icrc ina makao yake makuu katika mji wa geneva uswisi na ina ofisi za nje katika nchi zipatazo 
kinyume na inavyofikiriwa icrc si shirika lisilo la kiserikali katika hali halisiya jina hilo wala si shirika la kimataifa
kwa kuweka kikwazo kwa uanachama wake kwa raia wa uswizi tu mfumo unaoitwa cooptation haina sera ya wazi ya uanachama usio na vikwazo kwa watu binafsi kama mashirika mengine yasiyo ya kiserikali
neno kimataifa katika jina lake halimaanishi uaanachama wake bali upana wa shughuli zake duniani kote kama ilivyo katika mikataba ya geneva
icrc ina stahiki maalum na kulindwa kisheria katika nchi nyingi kwa kuzingatia misingi ya sheria za kitaifa katika nchi hizi au kupitia mikataba kati ya kamati husika ya kitaifa na serikali
kulingana sheria za kiswizi icrc inatambulika kama muungano wa kibinafsi
kulingana na kanuni zake ni ina wanachama raia wa uswizi ambao hujumuishwa kwa kipindi cha miaka minne
hakuna idadi ya juu ambayo mtu wanaweza kuwa mwanachama ingawa zaidi ya wingi wa kura robo tatu za wanachama wote zinahitajika ili mwanachama kuchaguliwa baada ya kuitumikia mara tatu mtawalio
vyombo vya uongozi katika icrc ni kurugenzi na bunge
inajumuisha mkurugenzi mkuu na wakurugenzi watano katika maeneo ya utenda kazi rasilmali ya kibinadamu rasilimali na usaidizi kwa utenda kazi mawasiliano na sheria na ushirikiano wa kimataifa ndani ya muungano
wanachama wa kurugenzi wanateuliwa na bunge na kuitumikia kwa miaka minne
bunge likijumuisha wanachama wote wa kamati hukutana mara kwa mara na linawajibika kuweka malengo miongozo na mikakati na kwa ajili ya kusimamia masuala ya kifedha ya kamati
isitoshe bunge huchagua baraza la wabunge watano ambalo lina mamlaka ya kuamua kwa niaba ya bunge kamili katika baadhi ya mambo
baraza pia ina wajibu wa kuandaa mikutano ya bunge na kuwezesha mawasiliano baina ya bunge na kurugenzi
kwa kuwa geneva iko katika sehemu ya uswisi inayozungumza kifaransa icrc kwa kawaida hufanya kazi zake kwa kutumia jina lake la kifaransa comit kimataifa de la croix rouge cicr
ishara rasmi ya icrc ni msalaba mwekundu juu ya kinyume cheupe na maneno comit kimataifa geneve yakiuzunguka msalaba
bajeti ya ya icrc ilifikia kiasi cha karibu faranga million za uswizi
nyingi ya pesa hizi hutoka uswizi ikiwa nchi shikilizi ya hazina ya mikataba ya geneva kutoka kwa vyama vya kitaifa vya msalaba mwekundu majimbo yaliyotia saini mikataba ya geneva na kutoka mashirika ya kimataifa kama umoja wa ulaya
bajeti nzima ya mwaka inajumuisha takriban faranga million 
 za uswizi asilimia ya kiasi chote kwa ajili ya kazi zake na faranga million 
 za uswizi asilimia kwa gharama za ndani
mwaka wa bajeti kwa ya kushughulikia kazi zake iliongezeka kwa asilimia 
 na ile ya ndani kwa asilimia 
 ikilinganishwa na mwaka wa hasa kutokana na ongezeko la idadi na wigo wa misheni yake barani afrika
category makala zisowekewa maelezo ya vyanzo wikipedia kuonyesha vyanzo onesha uthibitisho misheni ya shirikisho na majukumu yake ndani ya muungano
file emblem of the ifrc
svg thumb emblem ya shirikisho shirikisho huaratibu ushirikiano kati ya vyama vya kitaifa vya msalaba na hilali nyekundu duniani kote na husaidia kuanzishwa kwa vyama vipya vya kitaifa katika nchi ambako hakuna vyama hivyo
kimataifa shirikisho hupanga usaidizi katika kutoa misaada baada ya hali za dharura kama majanga shida zilizosababishwa na wandadamu mikurupuko ya magonjwa wakimbizi wanapohama na dharura nyinginezo
kulingana na mkataba wa seville wa shirikisho hili ndilo uwakala uliopewa kipa mbele katika muungano katika hali za dharura zozoto zinazotokea bila ya kuletwa na vita
shirikisho hushirikiana na vyama vya kitaifa katika nchi husika kila moja ikiitwa operating national society ons pamoja na vyama vingine vya kitaifa vilivyo tayari kutoa msaada ambavyo huitwa participating national societies pns
kati ya vyama vya kitaifa vyenye kikao katika mkutano mkuu wa shirikisho kama wanachama kamili au waangalizi ya pata zao hufanya kazi kama pns mara kwa mara katika nchi nyingine
zenye bidii zaidi kati yao ni mashirika ya msalaba mwekundu ya marekani uingereza ujerumani na vyama vya msalaba mwekundu vya uswidi na norway
kazi nyingine muhimu ya shirikisho ambayo imepata kipaumbele katika miaka ya hivi karibuni ni kujitoa kwake mhanga ili kupelekea kupigwa marufuku duniani matumizi ya bomu za kutegwa ardhini na kuleta matibabu na msaada wa kisaikolojia na kijamii kwa watu waliojeruhiwa na nchi zenye mabomu hayo
majukumu ya shirikisho hiyo yanaweza kuelezwa kwa muhtasari kama ifuatavyo kama icrc shirikisho hili lina makao yake makuu mjini geneva
pia inaendesha ofisi za kudumu za mikoa na ina karibu wajumbe katika zaidi ya jumbe duniani kote
msingi wa kisheria wa kazi ya shirikisho ni katiba yake
mtendaji wa shirikisho ni sekretarieti ikiongozwa na katibu mkuu
sekretarieti huungwa mkono na vitengo vinne hususan support services national society and field support policy and relations na movement cooperation
kitengo cha movement cooperation hupanga mwingiliano na ushirikiano na icrc
ofisi kuu zaidi ya shirikisho ni baraza kuu ambalo hukutana kila baada ya miaka miwili pamoja na wajumbe kutoka vyama vyote vya kitaifa
miongoni mwa kazi nyingine baraza kuu huchagua katibu mkuu
kati ya mikutano baraza kuu bodi ya uongozi ndiyo huongoza shughuli za shirikisho
ina mamlaka ya kufanya maamuzi kwa niaba ya shirikisho katika maeneo kadhaa
bodi ya uongozi inajumuisha rais na makamu wa rais wa shirikisho mwenyekiti wa tume ya fedha na wawakilishi ishirini kutoka kwa vyama vya kitaifa
husaidiwa na tume ya ziada nne disaster relief youth health community services na development
ishara ya shirikisho ni mchanganyiko wa mwekundu kushoto na hilali nyekundu kulia kwenye kinyume cheupe zikizungukwa na mraba mwekundu bila maandishi mengine yoyote
sehemu muhimu zaidi za bajeti ya shirikisho hufadhiliwa na michango kutoka vyama vya kitaifa ambavyo ni wanachama wa shirikisho na pia kupitia mapato kutokana na uwekezaji
kiasi hasa cha michango kutoka kila mwanachama huwekwa na tume ya fedha na kuidhinishwa na baraza kuu
file sjd ambulance
jpg thumb ambulensi inayomilikiwa na mexican red cross vyama vya kitaifa vya msalaba mwekundu na hilali nyekundu vipo katika karibu kila nchi duniani
nchini mwao vyama hivi huchukua kazi na majukumu kama chama cha kitaifa kama ilivyoandikika katika sheria ya kimataifa ya kibinadamu
ndani ya muungano icrc inawajibika kisheria kutambua rasmi chama cha kitaifa kama chama cha msalaba mwekundu au chama cha hilali nyekundu
kanuni za kutambulikana zimewekwa katika masharti ya muungano
ibara ya ya masharti haya ni masharti kwa kutambuliwa kwa vyama vya kitaifa baada ya kutambulika na icrc chama cha kitaifa hukubaliwa kama mwanachama wa shirikisho la kimataifa la msalaba mwekundu na hilali nyekundu
shughuli za vyama vya kitaifa katika taifa na kimataifa
licha ya uhuru rasmi na muundo wa kazi yake kila chama cha kitaifa bado kiko chini ya sheria za nchi yake ya nyumbani
katika mataifa mengi vyama vya kitaifa vya msalaba mwekundu na hilali nyekundu hufurahia stahiki ya kipekee kutokana na mikataba na serikali zao maalum au sheria za msalaba mwekundu na kupewa uhuru kamili kama inavyotakiwa na muungano wa kimataifa
kazi na majukumu ya chama cha kitaifa kama ilivyowekwa na sheria ya kimataifa ya kibinadamu na kanuni za muungano ni pamoja na kutoa misaada ya kibinadamu katika vita na migogoro na hali za dharura kama majanga
kutegemea uwezo wake wa kibinadamu kiufundi kifedha na rasilimali vyama vingi vya kitaifa kuchukua kazi ya ziada ya kibinadamu ndani ya nchi zao kama huduma ya kutoa damu au kufanya kazi kama watoaji wa huduma ya utabibu wa dharura emergency medical service ems
icrc na shirikisho la kimataifa hushirikiana na vyama vya kitaifa katika misheni za kimataifa hasa kwa kutoa usaidizi wa kibinadamu nyenzo fedha na kupanga mikakati katika maeneo ya kazi
file flag of the red cross
svg px left border nembo ya msalaba mwekundu iliidhinishwa rasmi mwaka wa huko geneva
bendera ya msalaba mwekundu haihusiani na msalaba wa st george ambayo ni bendera ya uingereza barcelona freiburg na maeneo mengine kadhaa
msalaba mwekundu wa st george unafikia makali ya bendera ilhali msalaba mwekundu katika bendera ya msalaba mwekundu haifikii
bendera ya msalaba mwekundu mara nyingi pia huchanganyikiwa na bendera ya uswisi ambayo ni kinyume chake
mwaka wa ili kusitisha ubishi kutokaa uturuki kuwa bendera hii ina mizizi yake kutoka ukristo iliamuliwa kuwa kuendelezwe dhana ya kwamba bendera ya msalaba mwekundu ilitokana na kugeuzwa kwa rangi rasmi za uswisi ingawa hakuna ushahidi wa wazi kwamba asili hii iliwahi kupatikana file flag of the red crescent
svg left px border nembo ya hilali nyekundu ilitumiwa kwa mara ya kwanza na wafanyikazi wa kujitolea wa icrc wakati wa vita kati ya urusi na uturuki 
ishara ilichukuliwa rasmi mwaka wa na hadi sasa imetambuliwa na nchi za kiislamu
file flag of the red crystal
svg left px border chama cha simba mwekundu na jua cha iran kilianzishwa mwaka wa na kutiwa katika muungano wa msalaba mwekundu na hilali nyekundu mnamo 
hata hivyo baadhi ya ripoti zinasema kwamba ishara hii ililetwa geneva mwaka wa category makala zisowekewa maelezo ya vyanzo wikipedia kuonyesha vyanzo onesha uthibitisho kama jawabu kwa hilali na msalaba zilizotumiwa na himaya mbili wapinzani wa iran ya ottoman na ya urusi
ingawa dai hilo haliambatani na historia ya hilali nyekundu historia hiyo inapendekeza kwamba simba mwekundu na juo kama hilali nyekundu zawezakuwa ziliundwa wakati wa vita vya kati ya urusi na uturuki
mnamo kwa sababu ya kuhusishwa kwa nembo na shah jamhuri ya kiislamu ya iran ilibadilisha simba mwekundu na juo na badala yake kuweka hilali nyekundu sawia na mataifa mengine ya kiislamu
ingawa simba mwekundu na jua haitumiki sasa iran imehifadhi haki ya kuichukua tena wakati wowote mikataba ya geneva bado inaitambua kama nembo rasmi na ilithibitishwa na itifaki iii wakati wa kupitisha bilauri nyekundu
category makala zisowekewa maelezo ya vyanzo wikipedia kuonyesha vyanzo onesha uthibitisho kwa kipindi cha miaka israeli iliomba kujumuishwa kwa nyota nyekundu ya daudi ikisema kuwa kwa vile nembo za wakristo na waislamu zilitambuliwa nembo ya wayahudi yafaa itambuliwe vilevile
nembo hii imetumika tangu na magen david adom mda chama cha kitaifa cha msaada wa kwanza cha israeli lakini bado hakijatambuliwa na mikataba ya geneva kama ishara iliyolindwa
shirika la msalaba mwekundu na hilali nyekundu lilikataa ombi la israeli kwa miaka kadhaa na kusema kuwa nembo ya msalaba mwekundu haikuwa iwakilishe ukristo bali ilikuwa ni kugeuzwa kwa bendera ya uswisi na pia kwamba kama wayahudi au kundi jingine wangepewa nembo nyingine kungekuwa hakuna mwisho wa idadi ya makundi ya kidini au mengine yakidai nembo yao wenyewe
walisema kwamba ongezeko kupindukia kwa alama nyekundu kungewaondoa kutoka nia asili ya nembo ya msalaba mwekundu ambayo ilikuwa iwe nembo moja ya kutambulisha magari na majengo yaliyopewa ulinzi kwa misingi ya kibinadamu
baadhi ya mataifa ya kiarabu kama vile syria pia walipinga kuingia kwa mda katika shirika la msalaba mwekundu na kufanya makubaliano kutowezekana kwa muda
hata hivyo kuanzia hadi shirika la msalaba mwekundu la marekani lilishikilia mchango wake jumla ya dola milioni kwa shirikisho la kimataifa la msalaba mwekundu na vyama vya hilali nyekundu ifrc kwa sababu ya ifrc kukataa kukubali mda hii ilipelekea kuundwa kwa nembo ya bilauri nyekundu na uandikishaji wa mda tarehe juni 
nyota nyekundu ya daudi haitambuliwi kama ishara iliyolindwa nje ya israeli badala yake mda hutumia nembo ya bilauri nyekundu wakati wa oparesheni zake za kimataifa ili kuhakikisha ulinzi
kutegemeana hali ilivyo inaweza kuweka nyota nyekundu ya daudi ndani ya bilauri nyekundu au kutumia bilauri nyekundu peke yake
stesheni ya australian tv network abc na kundi la haki za wazawa asili friends of peoples close to nature ilitoa makala yaitwayo damu msalababani yaliyozua madai ya kuhusika kwa shirika la msalaba mwekundu na jeshi la uingereza kufanya mauaji katika eneo la milima kusini mwa papua ya magharibi
mark davis amefanya uchunguzi wa madai kuhusu mchango wa shirika la kimataifa la msalaba mwekundu na jeshi la uingereza katika hali ya mateka wa wwf ya mei 
kufuatia kupeperushwa kwa makala haya hewani shirika la msalaba mwekundu lilitangaza hadharani kwamba lingemteua mtu binafsi nje ya shirika hilo kuchunguza madai yaliyotolewa katika filamu na wajibu wowote kwa upande wake
ripoti inadai kwamba si dhahiri kabisa kinwango ambacho shirika la msalaba mwekundu kilihusika baadhi ya ukosoaji ukiwa kuhusu jinsi ambayo shirika lilikushughulikia mgogoro huo
icrc haitakiwi kutoa ushahidi katika kesi za kivita kuhusu mambo iliyoyashuhudia wakati wa kutekeleza majukumu yake
kwa sababu hii baadhi ya wakosoaji wanadai kuwa wakati mwingine icrc huwanyima haki waathiriwa wa kivita na hivyo basi kuwezesha kutojali kwa upande wa wahalifu wa kivita
madai ya uongozi duni na wasiwasi kuhusu uwajibikaji na uwazi yamesababisha kujiuzulu kwa maafisa wa ngazi za juu
image commons logo
svg px none wikimedia commons ro mi carea interna ional de cruce ro ie i semilun ro ie mahari inayojulikana kama trousseau au tocher au katika kilatini dos ni pesa mali au mali isiyohamishika ambayo mwanamke huleta mumewe katika ndoa
hii inatofautishiana na ada ya mwali ambayo hulipwa kwa wazazi wa bibi na dowa ambayo ni mali yanayowekwa kwa bibi mwenyewe kwa bwanaharusi wakati wa ndoa
utamaduni huo huweza kkuzingatia mahari na ada ya mwali
mahari ni desturi ya zamani na uwepo wake huweza vizuri umetangulia kurekodiwa kwake
awali madhumuni ya kulipa mahari ilikuwa ni kusaidia mume kulisha na kulinda familia yake na kuwapa mke na watoto msaada katika tukio la kufa kwake
hata katika rekodi za zamani kama vile kanuni ya hammurabi mahari inaelezewa kama desturi iliyokuwa
kanuni zinazozunguka desturi ni kama haki ya mke kupata mahari yake wakati wa kifo cha mumewe kama sehemu ya mchango wake mahari yake kurithiwa na watoto wake pekee sio na watoto wa bwanake na wanawake wengine na mwanamke kutostahili urithi mwingine ikiwa babake ndiye aliyetowa mahari katika ndoa
kama mwanamke akafa bila wana mume wake alikuwa arejeshe mahari lakini angeweza toa thatmani ya ada ya mwali mahari kwa kawaida ingekuwa yenye thamani zaidi
moja ya kazi ya msingi ya mahari imekuwa kutumikia na kulinda mke dhidi ya uwezekano wa kudhulumiwa na mumewe na familia yake
kwa hivyo mahari hutoa motisha ya mume kumdhuru mkewe
katika nyakati za homer ilikuwa kawaida kwa wagiriki kutoa mahari mahari ilibadilishwa katika nyakati za kitambo karne ya kk
warumi wa kale pia walitoa mahari ingawa tacitus alibainisha kuwa makabila ya ujerumani walitekeleza kinyume na desturi ya mahari
kushindwa kutoa mahari kulingana na mila au kinyume na maagano kungesababisha harusi ibatilishwe
william shakespeare alitumia tukio kama hili katika king lear mmoja wa washikaji wa cordelia alikoma kumtania aliposikia kwamba king lear hatampa mahari
katika measure for measure ushiriki wa ngono wa claudio na juliet kabla ya ndoa ulisababishwa na fitina ya familia zao kuhusu mahari baada ya harusi
sababu ya angelo kuapa kuolewa kwake kwa maria kulitokana na kupoteza kwa mahari yake baharini
mara nyingi wapiga hadithi hutafsiri hadithi ya cinderella kama ushindani kati ya mama wa kambo na binti wa kambo wakigombania rasilimali ambayo inaweza kuwa pamoja na haja ya kulipa mahari
mchezo aina ya opera wa gioachino rossini la cenerentola hufanya msingi huu wa kiuchumi dhahiri don magnifico anataka kufanya mahari ya binti yake iongezeke ili kuvutia mchumba mwenye mali ambayo ni vigumu kama itambidi atoe mahari ya tatu
moja ya adhabu ya kawaida kwa utekaji nyara na ubakaji wa mwanamke ambaye hajaolewa ilikuwa kwamba mbakaji angebudiwa kulipa mahari ya mwanamke huyo
hadi kufikia mwishoni mwa karne ya hii ilikuwa wakati mwingine ikijulikana kama malipo ya ada au uvunjaji wa ahadi
kutoa mahari kwa wanawake maskini ulionekana kama umbo wa mapendo na matajiri
desturi ya soksi za krismasi ilitoka kutoka simulizi ya mtakatifu nicholas ambapo akatupa dhahabu katika soksi za madada watatu maskini na hivyo kutoa mahari yao
mtakatifu elizabeth wa ureno na mtakatifu martin wa porres walikuwa hasa wamejulikana kwa kutoa mahari kama hii na archconfraternity of the annunciation shirika la wakfu la kirumi la kulipa mahari lilipata mali nzima ya papa urban vii
ufaransa ulilipa mahari ya wanawake walioshawishika kwenda new france kuolewa na kuishi huko walijulikana kama filles du roi mabinti wa mfalme
katika baadhi ya maeneo ya ulaya mahari ya ardhi ilikuwa kawaida
katika jimbo la bentheim kwa mfano wazazi ambao hawakuwa na wana walitoa mahari kwa ajili ya bwana ya binti yao
ilikuwa ni kawaida kutolewa ilhali achukue jina la bibi yake ili kuendeleza jina la familia
ureno ulitoa miji miwili kama mahari kwa uingereza katika wakati mfalme charles ii wa uingereza scotland alifunga ndoa na catherine wa braganza ireland malkia wa ureno
miji hiyo ilikuwa mumbai bombay katika uhindi na tangier katika morocco
katika uingereza wa victoria mahari ilionekana miongoni mwa matajiri kama malipo ya awali ya urithi wa binti
mabinti tu ambao walikuwa hawajapokea mahari yao kama ada ndio walikuwa na haki ya sehemu ya mali isiyohamishika wakati wazazi wao walikufa
kama wanandoa walikufa bila watoto mahari ilirejeshwa kwa familia yake
katika baadhi ya matukio watawa walikuwa wakihitajika kuleta mahari wakati walipojiunga na kanisa
kutoa mahari ilikuwa kawaida katika nchi nyingi za asia pamoja bangladesh india pakistan na sri lanka
katika uhindi ambapo matukio ya kuchoma bibiharusi na mahari ya kifo ilipozidi kuendelea malipo ya mahari yalipigwa marufuku na sheria ya ya dowry prohibition act na aya ya b ma a ya sheria ya indian penal code ipc
kuteketeza bibiharusi ni aina ya unyanyasaji katika bangladesh india pakistan na nchi nyingine zilizoko juu ya au karibu na bara hindi
mmojawapo ya mahari ya kifo kuchoma bibiharusi hutendeka wakati mwanamke anauliwa na mumewe au na familia ya mumewe kwa sbibi inapochomwa hutokea wakati mwanamke ni kijana aliuawa na mumewe au familia yake kwa ajili ya familia yake kukataa kulipa nyongeza dowry
mwanamke kwa kawaida hupakwa mafuta ya taa petroli na kuwashwa mo au nyingine kioevu kuwaka na kuweka alight kupelekea kifo kwa moto
virendra kumar na sarita sandesh wamethibitisha kwamba kuchoma bibiharusi kumetambuliwa kama tatizo muhimu dhidi ya afya ya umma nchini india
wanasema kuwa ni suala la kihistoria na kiutamaduni linalosababisha vifo vya watu kwa mwaka nchini india peke yake
mwaka time magazine iliarifu kwamba mahari ya kifo nchini india iliongezeka kutoka mwaka hadi karibu na katikati ya miaka ya 
mwaka mmoja baadaye cnn ilitoa taarifa iliyosema kuwa kila mwaka polisi hupokea zaidi ya taarifa za bibiarusi kuungua
matrimonial mtandao kwa dowry free ndoa http sensa ni utaratibu wa kupata na kurekodi habari kuhusu idadi ya watu fulanifulani
ni utaratibu wa mara kwa mara na hesabu rasmi ya idadi ya watu hao
msamiati hutumiwa zaidi kuhusiana na idadi ya kitaifa na sensa ya mlango kwa mlango kuchukuliwa kila miaka kulingana na mapendekezo ya umoja wa mataifa na ile ya kilimo na biashara
msamiati huu umetoholewa kutoka lugha ya kilatini wakati wa jamhuri ya kirumi sensa ilikuwa ni orodha iliyowekwa ili kufuatilia wanaume wenye uwezo wa kufaa kutoa huduma za kijeshi
sensa kulinganishwa na njia ya sampuli ambapo habari zilizopatikana kutoka sehemu ndogo tu ya idadi ya watu wakati mwingine kama makisio ya kisensa
takwimu za sensa kwa kawaida hutumiwa kwa utafiti biashara ya masoko na mipango kama njia bora kwa msingi wa utafiti wa sampuli
katika baadhi ya nchi takwimu za sensa hutumiwa kwa kugawanya uwakilishi katika taifa wakati mwingine kiutata tazama mfano utah v
evans
inatambulika sana kwamba idadi ya watu na makazi ni muhimu kwa ajili ya mipango ya jamii yoyote
njia za jadi za sensa hata hivyo zimekuwa ghali zaidi
sheria muhimu kwa gharama ya sensa katika nchi zinazoendelea imekuwa dola kwa mtu
makadirio haya sharti yachukuliwe kwa uangalifu sana ikizingatiwa kuwa idadi ya shughuli hutofautiana baina ya mataifa mbalimbali yanayojumuishwa mfano mwanasensa anaweza kukodishwa ama akawa mfanyikazi wa umma
gharama katika nchi zilizoendelea ni ya juu zaidi
gharama kwa sensa ya nchini marekani ilikadiriwa kuwa dola bilioni 
 zaidi ya dola kwa mtu
njia mbadala za kupata takwimu zingali zinachunguzwa
nchi za kinodi za denmark finland na norway zimekuwa zikitumia rejista za kiutawala kwa miaka kadhaa sasa
sensa nusu na sampuli zinatumika ufaransa na ujerumani
wakati sensa hutoa njia muhimu ya kupata taarifa za takwimu kuhusu idadi ya watu habari hii wakati mwingine husababisha dhuluma kisiasa au vinginevyo ikiwezeshwa kwa kuunganisha utambulisho wa kibinafsi na takwimu za faragha
hii ni ya kutiliwa maanani hususan mtu binafsi anapotoa majibu kwa fomu ya vijiswali ya sensa ingawaje hata habari za kiwastani zawezakupelekea kuvunja faragha wakati wanakadiria sehemu ndogo ya watu
kwa mfano wakati wa kuarifu takwimu kutoka mji kubwa huenda ikawa sahihi kutoa wastani wa kipato kwa wanaume weusi wenye umri kati ya na 
hata hivyo kufanya mji huu kwa kuwa tu una weusi wawili wanaume katika umri huu itakuwa ni uvunjaji wa faragha aidha ya wale watu kujua mapato yao wenyewe na kuripotiwa wastani angeweza kukadiria mapato ya mtu mwingine
ni vyema kwa habari ya sensa kujadiliwa kwa njia ambayo itahifadhi faragha ya mtu binafsi
baadhi ya sensa hufanya hivyo kwa kukusudia kuingeza makosa kwa takwimu ili kuzuia kitambulisho cha watu binafsi katika sehemu zenye wakazi wachache wengine hubadili habari za wahusika na za wengine zinazofanana
licha ya hatua zozote zinazochukuliwa kuhakiki faragha ya watu teknolojia mpya katika mfumo wa elektroniki bora imeleta changamoto zaidi katika ulinzi wa habari nyeti binafsi
hariri ili kuchaguliwa ndani ya nyumba ya wawakilishi na sensa sharti uwe na umri wa miaka miaka raia wa marekani na lazima kuishi katika eneo bunge unalogombea
sensa za misri inasemekana zilichukuliwa wakati wa utawala wa farao kipindi cha kk na kk
mojawapo ya sensa za kumbukumbu zlichukuliwa mnamo kk na majeshi ya dola ya kiajemi kwa ajili ya kutoa ruzuku ya ardhi na madhumuni ya ushuru
nchini india sensa zilifanyika katika dola ya mauryan kama ilivyoelezewa na chanakya kwenye c
 kk arthashastra ambayo ilishauri ukusanyaji wa takwimu za idadi ya watu kama hatua ya sera ya serikali kwa madhumuni ya ushuru
ni ina maelezo ya mbinu za kufanya idadi ya watu sensa ya uchumi na kilimo
roma ilifanya sensa ili kuamua kodi tazama censor roma ya kale
neno sensa asili yake ni roma ya kale linalotokana na neno la kilatini censere maana yake makisio
sensa ya kirumi ilikuwa iliyoendelea zaidi kumbukumbu yoyote katika ulimwengu wa kale na ilikuwa na jukumu muhimu katika utawala wa kirumi
ilitoa rejista ya raia na mali zao ambayo majukumu yao na mapendeleo hivyo basi ikawezesha bahati zao kutajwa
sensa kongwe duniani inatoka uchina wakati wa utawala wa han
kuchukuliwa machweo ya bk inachukuliwa na wasomi kuwa sahihi kabisa
wakati huo kulikuwa na watu milioni 
 walioishi han jimbo uchina idadi kubwa zaidi ya watu duniani
sensa kongwe ya pili iliyohifadhiwa pia ilitoka han kutoka ad wakati watu kidogo tu zaidi ya milioni walihesabiwa
uhamiaji kwa wingi kuelekea kusini mwa uchina kunaaminika kusababisha kushuka sana kwa hesabu hiyo
sensa maarufu zaidi katika nyakati kongwe ulaya ni kitabu cha domesday zilizofanyika na william wa kwanza wa uingereza ili aweze kodi vizuri nchi aliyokuwa ameshinda
mwaka sensa ilichukuliwa ya ufalme wa yerusalemu kujua idadi ya watu na kiasi cha fedha ambazo zingeweza kupatikana kupinga uvamizi wa saladin sultan wa misri na syria
njia ya kuvutia sana kurekodi habari za sensa ilitumika katika jimbo la inka katika kanda ya andinska kutoka karne ya hadi wahispania wakateka nchi yao
wainka hawakuwa na lugha yoyote iliyoandikwa lakini kumbukumbu zilizoandikwa habari zilizokusanywa wakati wa sensa habari nyingine za hesabu na vilevile takwimu zisizo za hesabu zilichukuliwa juu ya quipus masharti kutoka llama au nywele au pamba alpaca kamba pamoja na maadili mengine yakiwekwa kwa mfumo wa ukumi
sensa nusu ambayo haikukamilika iluchukuliwa afghanistan mwaka 
sensa ya idadi ya karibuni ulifanyika katika albanien mwezi aprili 
kabla ya kuwa sensa ulifanyika mwaka wakati wa mwisho wa utawala wa kikomunisti
idadi ya watu na makazi kufanyika censuses wamekuwa nje ya algeria mwaka na 
sensa ya idadi ya taifa mnabebwa katika ajentina stort sett kila miaka kumi siku moja akiwa katika 
zaidi juu ya sensa tazama taasisi ya taifa ya takwimu na sensa ya ajentina
sensa ya austria inaendeshwa na statistik austria
hunafanywa kila miaka kumi siku moja akiwa katika 
huko australia sensa huendeshwa na ofisi ya takwimu
ni sasa uliofanywa kila miaka mitano kuwa tukio iliyopita tarehe agosti 
past australia censuses zilifanyika katika na kila miaka mitano
mwaka kwa mara ya kwanza waustralia waliweza kukamilisha sensa zao online
idadi ya watu walikuwa censuses bangladesh uliofanywa na taasisi ya takwimu bbs katika na 
sensa kuhusu idadi ya kawaida katika barbados ni uliofanywa na bss sensa ya mwisho kubwa uliofanywa mara na mmoja ni uliopangwa kufanyika mwaka 
sensa za idadi ya watu zimechukuliwa katika benin mwaka na 
idadi ya watu na makazi kufanyika censuses wamekuwa katika bolivia katika mwaka na 
sensa ilichukuliwa na askofu pavao dragicevic katika 
sensa ya brazili jenuari unafanywa kwa ibge jenuari ya brazili jiografia na taasisi ya takwimu kila miaka 
mapema censuses walichukuliwa katika kwanza na 
nchini brazili moja ya kisasa zaidi katika ulimwengu sensa ya idadi ya watu
kwa ajili ya ukusanyaji kuna hierarchies ya makusanyo ya data
kutegemeana na utawala hierarkia baadhi ya aina ya data si iliyochapishwa kuheshimu usiri
chini eneo la ukusanyaji ni sensa ya upumuaji na ca kaya na habari zilizokusanywa juu ya umri hali ya nyumbani jinsia kipato miongoni mwa wengine
wilaya habari juu ya ukabila rangi dini ulemavu nk municipalities miji kwa kuongeza habari tayari ilivyoelezwa kuna taarifa ya pato la taifa uzalishaji viwandani uzalishaji kilimo uhamiaji kati ya miji ya kujifunza au kazi kuishi migration mfumuko wa bei viwango vya ajira idadi ya viwanda wingi wa biashara nk taarifa zilizokusanywa na vifaa na gps digitized receivers na ramani
kwa habari zaidi angalia wa brazil jiografia na taasisi ya takwimu ibge
bulgaria magavana kupangwa sensa ya kitaifa baada ya ukombozi wa kibulgaria ardhi
ya enzi wakati mwaka sensa uliandaliwa rumelia mashariki
sensa ya kwanza omfattar enat jimbo ulifanyika katika 
tangu hizi akaunti kibulgaria mamlaka kwanza alikuwa idadi kadhaa kupangwa censuses na 
takwimu zilizotolewa katika kibulgaria censuses kutoka mpaka ww ii anachukuliwa kuaminika sana kulingana na viwango vya muda
ya kibulgaria inayoongoza wanatakwimu ya kipindi walikuwa ujumla elimu katika vyuo vikuu na kushiriki magharibi vividly katika ushirikiano wa kimataifa kwa hiyo alisisitiza na walifanikiwa katika kuanzisha bora mazoea ya muda
ubora wa takwimu zilizotolewa censuses ya baadaye ni suala la mjadala
sensa ya kwanza uliofanywa katika kanada ulifanyika katika kwa kifaransa intendant jean talon wakati yeye alichukua sensa kujua idadi ya watu wanaoishi katika new ufaransa
mikoa ya mtu binafsi uliofanywa censuses katika karne ya na kabla wakati mwingine kwa kushirikiana na kila mmoja
mwaka kanada sensa ya kwanza ulifanyika rasmi ambayo inahesabiwa wakazi wa nova scotia ontario new brunswick na quebec
sensa katika kanada ni uliofanywa katika miaka mitano intervals
censuses miwili iliyopita zilifanyika mwaka na 
censuses kuchukuliwa mitten muongo nk ni inajulikana kama quinquennial censuses
quinquennial sensa ya kwanza ulifanyika mwaka 
sensa ya kwa ajili ya kanada washiriki waliweza kwa mara ya kwanza ya kuchagua kukamilisha sensa yao dodoso online
chaguzi nyingine kwa ajili ya kujibu maswali ni pamoja na posta mail kwa kutumia bahasha kabla ya kulipwa na simu kutumia namba 
katika jimbo la alberta sehemu yake ya ya inawezesha kommuner kufanya censuses yao wenyewe yeyote aliyopewa mwaka
the latest sensa makosa kwa alberta s kommuner ni zilizotolewa katika wizara ya mwaka uchapishaji
ni muhimu sana website kwamba hujenga juu ya takwimu zilizotolewa na mkoa na takwimu kanada
ziara manisipaa kulinganisha na matokeo ya sensa ya shirikisho na manispaa idadi ya kihistoria kuchambua mwenendo na manisipaa na idadi ya mwaka view kina sammanfattningar aidha kwa ukubwa wa manisipaa au sorted alphabetically
sensa ya idadi ya taifa mnabebwa katika chile kila miaka kumi na ine ofisi ya taifa ya takwimu moja ikiwa ya mwisho mwaka 
idadi ya watu censuses zimechukuliwa katika jamhuri ya china na jamhuri ya watu wa china katika na 
haya yalikuwa makubwa duniani kama wao alijaribu censuses kuhesabu kila mtu mwanamke na mtoto katika taifa folkrikaste duniani
baadhi ya milioni enumerators walikuwa wanaohusika katika sensa ya 
sensa ya kiuchumi ya kwanza ilichukuliwa mwaka 
costa rica walibeba nje wakazi wake sensa mwaka 
inec taasisi ya taifa ya takwimu na sensa ni tabia ushinzwe sensa haya
past costa rican censuses zilifanyika katika na 
sensa katika jamhuri ya kicheki unafanywa kila miaka na sensa ya mwisho ilichukuliwa mwaka 
mapema censuses walichukuliwa katika na 
sensa ya kwanza ilikuwa katika kideni na takwimu zilizomo habari kuhusu watu wazima
sensa ya watoto wa shule ilichukuliwa wakati s
kufuatia shughuli hizi mapema sensa ya kwanza kwa jaribio kifuniko kabisa wananchi wote wakiwemo wanawake na watoto ambao hapo awali imekuwa waliotajwa tu kama idadi ya denmark norway ilichukuliwa katika 
wakati huo kulikuwa na kumweka raia katika ufalme
georg kikristo oeder alichukua sensa ya mwaka takwimu ambazo kufunikwa copenhagen sj lland mon na bornholm
baada ya kuwa mara censuses ikifuatiwa fulani katika na na kati ya na ya censuses walichukuliwa kila miaka mitano na kisha kila miaka kumi hadi 
censuses maalum kwa ajili ya copenhagen walichukuliwa katika na 
katika karne ya walichukuliwa censuses kila baada ya miaka mitano na kisha kila miaka kumi kuanzia 
mdogo wa sensa ya idadi ya msingi husajili ilichukuliwa mwaka 
kuanzia na kuendelea kila mwaka habari ambazo zinahusiana na sensa ya idadi ya watu na makazi ni retrieved kutoka register
denmark ilikuwa nchi ya kwanza duniani kufanya censuses hizi kutoka utawala register
husajili muhimu ni idadi ya kujiandikisha det centrale personregister ujenzi na wadumu jiandikishe na enterprise register
ofisi kuu ya takwimu takwimu denmark anawajibika kuandaa takwimu hizi
inawezekana tafuta sehemu ya kideni censuses online saa na pia view scanned versions saa idadi ya watu censuses zimechukuliwa katika estland katika na 
censuses tatu zimechukuliwa nchini ethiopia na mwaka 
taasisi ya kuwajibika ni ya central statistical agency
wengi wa sensa ya mwaka ilikuwa kuchukuliwa katika agosti wakati mkoa wa somali na mkoa wa afar yalikuwa hayajafikiwa
afar kanda ya kaskazini ni kijijini moto na eneo kame
sensa ya idadi ya kwanza ilichukuliwa mwaka wakati finland ilikuwa sehemu ya uswidi
sensa ya karibuni zaidi ilifanyika tarehe desemba 
napoleon bonaparte walianza sensa nchini ufaransa kama njia ya kuamua idadi ya uwezo askari chini ya utawala wake
leo hii sensa ya ufaransa unafanywa kwa insee
tangu mwaka sensa partiell unafanywa kila mwaka na matokeo iliyochapishwa kama wastani wa zaidi ya miaka 
utaratibu wa kwanza idadi ya watu juu ya ulaya katika bara alichukuliwa katika prussia mellan motsvarande leo kaskazini magharibi ya ujerumani na poland
kwanza storskaliga sensa katika dola kijerumani ilifanyika mwaka 
majaribio katika kuanzisha sensa katika ujerumani ya magharibi umesababisha nguvu popular resentment katika miaka ya tangu wengi kabisa waliulizwa maswali binafsi
mwisho katika mahakama ya katiba ya kusimamishwa sensa ya mwaka na 
ujerumani idadi ya watu kutumiwa tangu sampuli ya macho pamoja na mbinu za takwimu katika nafasi ya sensa kamili
sensa hufanyika kila miaka na unafanywa kwa huduma ya taifa ya takwimu ya grekland
kisasa idadi censuses zimechukuliwa guatemala katika na mwaka 
cenuses utata walikuwa hasa wale mwaka na maya misclassification ya wakazi na sensa ya mwaka kwa ujumla maswali
kuhusu watu wanaishi katika guatemala kama wa julai 
relaciones geogr ficas ya mexico na guatemala 
tarehe mei mfalme filipo ii wa hispania kifalme c dula aliamrisha kwa maandalizi ya maelezo ya jumla ya uhispania s holdings katika indies
maelekezo na maswali iliyotolewa na ofisi ya cronista meya cosm grafo walikuwa kusambazwa kwa viongozi wa mitaa katika viceroyalties wa new uhispania na peru kuelekeza ukusanyaji wa habari
ya dodoso linajumuisha vitu hamsini alikuwa umebuniwa elicit taarifa za msingi kuhusu asili ya nchi na maisha ya watu wake
the majibu unaojulikana kama relaciones geogr ficas yalikuwa yameandikwa kati ya na na walikuwa kurejea cronista meya cosm grafo katika uhispania na baraza la indies
sensa hufanyika kila miaka na kwa sensa ya kati ya mbili kwa censuses sensa na idara ya takwimu ya hong kong
sensa ya mwisho ulifanyika mwaka na wa mwisho by sensa ilichukuliwa mwaka 
mapya kuanzia sensa ya mfumo wa hungarian mara msingi native language lugha inayozungumzwa nyumbani mapema katika maisha ya mtu na wakati wa utafiti vulgar language mara nyingi hutumika zaidi katika familia ya lugha na nyingine amesema lugha
huko island kwanza sensa ilifanyika mwaka kufuatia juu ya kwanza kideni sensa ya 
censuses zaidi walikuwa ulifanyika mwaka na 
zoezi ya ilikuwa ya kwanza sensa milele kufunika wakazi wote wa nchi nzima kutaja jina umri na kijamii msimamo wa kila mmoja
maelezo yote bado ipo ingawa baadhi ya hati ya awali zimepotea
uundaji mwaka ya taifa ya msajili j skr chooni haja censuses
wale wote waliozaliwa katika island na wote wakazi mpya ni automatiskt registered
msajili wa taifa doubles kama uchaguzi kujiandikisha
aidha wote wanaohusishwa akaunti za benki ni utambulisho wa taifa wa mmiliki makampuni na taasisi zote zina idadi kitambulisho zao wenyewe
sensa ya india ni chanzo cha habari za msingi kuhusu tabia ya kidemografia ya wakazi wa india ambayo ni ya pili folkrikaste nchi katika dunia
sensa ya kwanza nchini india katika nyakati za kisasa ni dated 
ni ilianza kama mbali nyuma kama mara na kumaliza mwaka 
mapya kutoka huko sensa ya idadi imekuwa walibeba nje kila miaka latest kuwa kumi na nne ya mwezi februari machi 
ya sensa unafanywa na ofisi ya msajili mkuu na sensa ansvar uhindi delhi ofisi katika wizara ya mambo serikali ya india chini ya sensa ya uhindi act
kitendo anatoa serikali kuu nguvu nyingi kama meddela tarehe ya sensa nguvu ya kuomba huduma ya raia yoyote kwa sensa ya kazi
huifanya sheria lazima kwa kila mwananchi kujibu maswali sensa ukweli
sheria inatoa adhabu kwa kutoa majibu ya uongo au kutoa majibu wakati wote wa sensa ya dodoso
moja ya masharti muhimu ya sheria ni mdhamini kwa matengenezo ya usiri wa taarifa zilizokusanywa wakati wa sensa ya kila mmoja
rekodi ya sensa si wazi kwa ukaguzi na pia si till tna katika ushahidi
sensa yatafanyika katika awamu mbili kwanza nyumba ya nyimbo na nyumba tukihesabu oparesheni na pili idadi halisi ya awamu enumeration
katika njia hii kila mmoja na kila kaya ni alitembelea na habari zilizokusanywa na mafunzo maalum enumerators
februari siku ya kwanza ya sensa ilisherehekewa kama siku ya sensa
sensa ya idadi ya kwanza ilifanyika wakati wa ukoloni 
kabla ya kuwa jumla isiyo sensa tayari alikuwa uliofanywa katika 
sensa ya kwanza mara baada ya uhuru ikifuatiwa na 
tangu mwaka ni uliofanywa mara kwa mara kila miaka 
katika kati pia kuna sensa ya kiuchumi kila miaka miaka mitano baada ya sensa ya idadi ya watu na sensa ya kilimo miaka mitatu baada ya sensa ya idadi ya watu
statistical center ya iran hubeba nje idadi ya watu na makazi ya taifa censuses kila miaka wa mwisho lililotokea katika ap
katika jamhuri ya kiislamu ya iran kwa kuzingatia ibara ya ya sheria ya takwimu center ya iran sci wa sensa atakuwa kutekelezwa mara moja kila miaka kulingana na amri ya rais
hadi sasa kumekuwa na matukio ya sensa ya idadi ya watu nchini iran katika miaka ya na wote kuchukuliwa kulingana na mbinu za kisayansi
katika ireland ya sensa unafanywa na ofisi kuu ya takwimu
ya sensa unafanywa kila miaka mitano pamoja na maelezo zaidi zilizokusanywa katika miaka zinazoishia katika na kidogo katika miaka ya kuishia katika 
sensa ya alikuwa kufutwa kama gharama ya kuokoa kipimo lakini sensa kompletterande ulifanyika mwaka baada ikawa dhahiri kwamba miaka ya alikuwa ameona mabadiliko demografiska kuu
uliopangwa kufanyika kwa ajili ya sensa ulikuwa iliyohirishwa hadi kutokana na kuzuka kwa mguu na kinywa ugonjwa
sensa ya karibuni zaidi ulifanyika tarehe aprili 
kulingana na fomu ya mtu yeyote ambaye atashindwa au anakataa kutoa taarifa au ambao wanajua hutoa taarifa za uongo inaweza kuwa subject na faini ya hadi chini ya sheria ya takwimu ya kati 
tovuti ya asasi maelekezo kwa wasiozungumza kiingereza wakazi wa ireland walikuwa inapatikana
walikuwa maskhara sensa nakala za fomu na yote rubrikerna maswali nk kuwa kutafsiriwa katika lugha fulani
haya yalikuwa sio kujazwa nje lakini walikuwa tu mwongozo juu ya jinsi ya kujaza fomu ya kiingereza au kiayalandi
sensa hii pia kuulizwa maswali mawili mpya zinazohusiana na umiliki wa persondatorer na internet connection
takwimu kutoka sensa kwa kisiwa wa ireland iliwekwa hadharani inapatikana katika na ni kuwa iliyochapishwa online
sensa zilizofuata rekodi zitafanywa hadharani inapatikana miaka baada ya kukusanya
maswali yanayohusiana na uwezo wa kuzungumza lugha ya kieire ni imejumuishwa katika sensa
takwimu zilizopatikana wamekuwa alikosoa kama cognitive kar kwa upendeleo es kama vile mwitikio upendeleo au wishful thinking
sensa ya ni pamoja na nyongeza ya swali juu frequency ya kusema kiayalandi
sensa ya kwanza katika jimbo la israeli ulifanyika mwezi novemba miezi sita baada ya uumbaji wake kuanzisha idadi ya msajili
baadae censuses walikuwa uliofanywa na israeli kuu ya takwimu icbs mwaka na 
katika hawa ya kaya ilikamilisha utafiti wa kina na salio ni mfupi questionaire
hakuna mahitaji ya kisheria kushikilia sensa ndani ya kupewa interval katika mazoezi ya icbs maombi na serikali anaamua
sensa ijayo kufanyika mara iliyohirishwa kuanzia hadi mwishoni mwa early 
tu utafiti wa kina sker kama gharama ya kuokoa kipimo
takwimu zinaonyesha ya kiingereza tafsiri ya sensa fomu
sensa ya idadi ya kwanza baada ya uhuru mwaka ilichukuliwa mwaka 
ni gani kuhesabu tu idadi ya watu katika kaya na hiyo inaweza kuchukuliwa kuwa tu sensa ya makazi
kamili halisi ya kwanza ilichukuliwa katika sensa ya 
censuses zifuatazo zimechukuliwa mwaka na 
usambazaji wa wapalestina na jordanians ndani ya wakazi limekuwa suala nyeti kisiasa tangu six siku ya vita 
sensa ya kenya ya kwanza ilifanyika mwaka wakati kenya ilikuwa bado colony administrated kwa waingereza
kosovo chini ya usimamizi wa umoja wa mataifa tangu mwaka ilijitangaza huru mwaka 
kosovo serikali ni mipango ya sensa ya idadi ya jumla kwa ajili ya 
sensa ya karibuni zaidi katika lettland ilikuwa mwaka 
kabla ya kuwa ilikuwa takribani censuses wengi sehemu ya hizi censuses uliopita ulifanyika wakati urusi ussr kudhibiti
lettland wa sensa katika unafanywa kwa centr l statistikas p rvalde central statistical bureau
hakuna sensa imekuwa uliofanywa nchini lebanon tangu mwaka 
mbalimbali ya makadirio ya idadi ya watu zimechukuliwa tangu mwaka ilikuwa inakadiriwa wakazi pamoja na ya kikristo na muslim
kufanya sensa tangu wakati huo imekuwa ngumu kwa migogoro mbalimbali katika miaka ya na 
msingi wa jamhuri ya makedonia walifuata kuvunja jugoslaviska wa zamani wa jamhuri ya mwaka 
ya kwanza ya sensa ya idadi ya watu na makazi ilichukuliwa katika majira ya joto 
wote walikuwa censuses kuzingatiwa na wataalam wa kimataifa kutokana na suala nyeti kuhusu usambazaji kikabila kimasedonia vs kialbeni idadi ya watu
sheria ya takwimu ya mwaka ilivyoagizwa kwamba wote kuwa censuses rasmi uliofanywa na ofisi kuu ya takwimu ya mauritius vilevile kutumika kama depository kuu kwa habari hii
idadi ya watu censuses ni kuchukuliwa kila mwaka katika meksiko 
the latest wamekuwa mwaka na sensa ya 
baada ya sensa mexican imechukuliwa milele miaka 
sensa ya kwanza ya uholanzi ulifanyika katika na ya mwisho mwaka 
sheria ulitayarishwa tarehe aprili kuagiza sensa kuwa uliofanywa kila miaka kumi
ambayo ilikuwa ya sensa ya alikuwa alipanga kwa iliyohirishwa na baadaye kufutwa
wito kwa faragha mara kuwajibika kwa kufuta sensa yoyote zaidi tangu 
censuses ni kuwa uliofanywa na centraal bureau voor de statistiek tangu 
the censuses leo ni zaidi idadi ya watu fedha kujiandikisha msingi pamoja na viwanja
sensa katika new zealand unafanywa na takwimu new zealand tatauranga aotearoa kila miaka mitano
sensa ya kwa ajili ya new zealand washiriki angeweza kuchagua kukamilisha sensa yao dodoso online
idadi ya watu censuses ni kuchukuliwa kila mwaka katika nepal
the latest walikuwa katika na sensa ya 
idadi ya watu censuses zimechukuliwa nchini nigeria mwaka wakati wa kikoloni na 
the censuses kufunikwa tu sehemu ya kusini ya nchi isipokuwa kwa sensa ya ambayo ilikuwa nchi pote na kabla ya walikuwa censuses msingi kiutawala kuliko makadirio ya enumeration halisi
censuses wakati wa uhuru walichukuliwa na 
matokeo ya awali unaonyesha kwa mwaka idadi ya 
 enumerators walikuwa wanaoshughulikia operesheni hii
kwanza wa kiume wawili censuses ulifanyika wakati baadaye takwimu censuses ilifanyika na 
norway s kwanza nominative sensa kamili ilichukuliwa katika wakati bado norway ilikuwa ilitawala kwa oldenburg nasaba ya denmark norway
wigo wa sensa ikifuatiwa de jure kanuni hivyo lazima watu wa kijeshi pamoja na vilevile wageni kama walikuwa na wakazi
ya na censuses ni digitized na akafanya kumbukumbu ya sensa inapatikana kwa umma wakati miaka yapite
tangu mwaka sensa imekuwa uliofanywa kila miaka kumi
hata hivyo mara sensa iliyohirishwa hadi 
sensa zimechukuliwa katika usultani wa omani mwaka na 
sensa ya kwanza baada ya tangazo la uhuru wa pakistan ulifanyika katika 
ilikuwa aliamuru kwamba wana censuses kutekelezwa mara moja katika miaka 
hata hivyo moja ya tatu ulifanyika mwaka kwa sababu ya vita na india
sensa ya nne ulifanyika mwaka 
sensa ya tano ulifanyika kuchelewa machi 
sensa ya sita ya pakistan ni iliyopangwa katika oktoba 
sensa ya kwanza nchini peru ulifanyika katika 
kumi na moja na mara moja latest sensa na ulifanyika kwa instituto nacional de estad stica inform tica mwezi agosti 
ya sensa ya kila enumerated filipino ni miaka mwanzo juu ya isipokuwa mwaka ambapo ilikuwa wakiongozwa hadi kutokana na bajeti vikwazo na matokeo hutumiwa congressional kutenga viti congressional apportionment na mpango wa serikali fedha
sensa ni ya kutumbuiza na ofisi ya taifa ya takwimu
sensa ya kwanza rasmi katika filipino ulifanywa na serikali kihispania enligt amri wa kifalme wito kwa kuhesabu ya watu wanaoishi kama wa manane wa desemba 
mlango wa kwanza hadi mlango sensa ulifanyika katika kutimiza sheria ya umma ambayo ilikuwa kupitishwa na marekani congress katika julai 
kwa miaka kati ya censuses masuala ya makadirio ya nso alifanya tafiti na takwimu kwa kutumia mifano
sensa nchini poland unafanywa kwa kila circa gus miaka 
moja ya mwisho yalifanyika mwaka kati ya mei na juni
sensa ya kwanza katika ureno ulifanyika katika 
sensa nchini ureno unafanywa kwa instituto nacional de estat stica ine kila miaka 
sensa ya kwanza katika romania ulifanyika katika 
sasa ni walibeba nje kila miaka kumi na institutul national de statistic insse
sensa ya mwisho ilikuwa mwaka moja ijayo watakuwa katika 
katika urusi sensa ya kwanza ya walipa kodi katika lilifanywa na utaratibu wa petro mkuu wanaume tu walikuwa kuhesabiwa na mara akaamuru kuwa unaorudiwa kila miaka 
kukamilisha tu kirusi dola sensa ulifanyika katika 
all umoja idadi censuses walikuwa walibeba nje katika ussr ambayo ni pamoja na nyingine rsfsr jamhuri mwaka mijini tu na 
kwanza post soviet kirusi sensa ulifanyika mwaka 
sensa ijayo ni tentatively iliyopangwa kwa ajili ya 
idadi ya watu censuses zimechukuliwa katika saudi arabia mwaka incomplete kamili lakini si ya kuaminika na 
sensa ya mwisho ilikuwa mwaka ingawa baada ya iliyopangwa kwa alikuwa mmoja uliopita mwaka na ujao ni iliyopangwa kwa ajili ya 
sensa ya kwanza ya kisasa slovenia ulifanyika mwaka baada ya uhuru alikuwa alitangaza
ofisi ya takwimu ya jamhuri ya slovenia statisti ni urad republike slovenije uliofanywa sensa ya pili mwaka 
censuses zaidi ni iliyopangwa kwa ajili ya kila miaka 
sensa ya kwanza ya afrika ya kusini ilichukuliwa katika 
lilitendeka enumerations kadhaa tangu basi na mbili hivi karibuni kuwa walibeba nje na takwimu afrika ya kusini mwaka na 
sensa katika hispania unafanywa kwa ine kila miaka 
idadi ya watu wamekuwa censuses ulifanyika mwaka sudan mwaka kitaifa kitaifa na kaskazini tu
baadhi ya maeneo walikuwa vigumu kupima km darfur
sensa ya idadi ya watu wa kwanza katika uswidi ulifanyika katika 
mwisho sensa ya idadi ya watu na makazi ulifanyika mwaka 
ni alipanga kufanya idadi ya watu na makazi husajili censuses msingi katika siku zijazo
katika uswisi sensa ya shirikisho kijerumani eidgen ssische volksz hlung kifaransa recensement f d ral de la population kiitalia censimento federale della popolazione imekuwa walibeba nje kila miaka kuanzia mwaka 
ya sensa yalianzishwa na shirikisho diwani stefano franscini ambaye tathmini ya takwimu ya sensa ya kwanza wote kwa mwenyewe baada ya bunge imeshindwa kutoa fedha muhimu
ya sensa sasa ni kuwa uliofanywa na ofisi ya takwimu ya shirikisho uswis ambao hufanya matokeo wengi inapatikana on its data kuwa takwimu zilizokusanywa ni pamoja na idadi ya watu uraia mahali pa kuishi mahali pa kuzaliwa msimamo katika kaya idadi ya watoto dini lugha elimu taaluma mahali pa kazi nk kaya data idadi ya watu wanaoishi katika kaya nk malazi data uso eneo hilo kiasi cha kodi ya kulipwa nk na kujenga data geo kuratibu s wakati wa ujenzi idadi ya sakafu nk
ushiriki ni lazima na kufikiwa 
 ya idadi ya mwaka 
kuanzia mwaka kwa sensa ya kusitisha mapenzi kuwa uliofanywa kupitia maswali written kusambazwa landet
badala yake katika takwimu zilizopo kujiandikisha wakazi zitatumika
kwamba takwimu itakuwa zikisaidiwa na dodoso biannual sampuli ya watu na vilevile mara microcensus es
sensa ya idadi ya watu wa kwanza katika syria alichukuliwa na lazima kifaransa regime katika 
censuses wakati wa uhuru zimechukuliwa demografiska mpana wa kwanza uchunguzi sensa ya sampuli na 
sensa ya kwanza nchini taiwan ulifanyika katika wakati kijapani taiwan ilikuwa chini ya utawala
the kituruki sensa ni inayoendeshwa kituruki statistical institute
sensa ya kwanza nchini uturuki ulifanyika katika 
baada ya ni ulifanyika kila miaka hadi 
inaweza alibainisha kuwa sensa enumeration unafanyika siku moja moja katika uturuki katika nchi nyingine inachukua wiki 
hii required baadhi 
 enumerators mwaka 
 sensa ya msingi kuboresha mifumo ya taarifa ya kijiografia ni iliyopangwa kwa ajili ya 
sensa ilichukuliwa katika ottoman empire by sultan mahmud ii kama sehemu ya mageuzi ya harakati tanzimat
wakristo na wayahudi walikuwa kuhesabiwa watu lakini idadi ya wanawake mara undantas
sensa za kwanza nchini uganda walichukuliwa na 
enumeration kitengo mara huts na si watu binafsi
censuses kisayansi zaidi walichukuliwa na ambapo ilikuwa kitengo enumeration personer
hata hivyo ilikuwa ya sensa imegawanywa enumerations wawili tofauti mmoja kwa waafrika na mmoja kwa idadi ya watu wasio afrika
sensa wakati wa uhuru ya walichukuliwa pamoja kwa jamii yote
the censuses na pamoja na habari na katika makazi ya kuongeza maswali kubwa kwa sampuli ya wakazi
hata hivyo maswali kwa waliopotea na walikuwa muda tu zinapatikana kutoka sensa hii
sensa ya mwaka kushiriki baadhi enumerators na wasimamizi
ni kufunikwa mada kadhaa ikiwemo idadi ya watu na makazi kilimo na micro na ndogo enterprises unasimamiwa saa binafsi ngazi ya kaya
kwanza post soviet kiukreni sensa ulifanywa na mwaka baada ya miaka kumi iliyopita all umoja wa sensa ya mwaka 
domesday kitabu ya ya nyimbo zilizomo katika uingereza ya kaya lakini coverage yake haikuwa na kukamilisha dhamira yake haikuwa sawa kama censuses kisasa
kufuatia ushawishi wa malthus na wasiwasi wake ursprung an essay on the principle of sensa ya idadi ya uingereza kama tunajua kuwa leo ulianza 
hii ilikuwa championed by john rickman ambao kusimamiwa nne za kwanza hadi delvis kujua idadi ya watu kuweza kupigana katika vita vya napolia
rickman s sababu yaliyowekwa mwaka wa na tena katika bunge mijadala kwa ajili ya kufanya sensa ya uingereza ni pamoja na hoja zifuatazo ya sensa imekuwa uliofanywa kila miaka kumi tangu mwaka na hivi karibuni mwaka 
censuses nne za kwanza walikuwa hasa headcounts na habari zilizomo kidogo binafsi
sensa ya uliofanywa na mkuu register office alikuwa wa kwanza rekodi ya majina ya kila mtu katika kaya au taasisi
hata hivyo uhusiano wao na mkuu wa kaya hakuwa alibainisha ingawa hii wakati mwingine inaweza inferred kutoka wavamizi umeonyesha mfano mtumishi
wale walio chini ya umri wa miaka alikuwa na umri sahihi zao zimeorodheshwa lakini kwa wale ambao walikuwa wakubwa ya umri walipaswa kuwa rounded chini ya karibu miaka mitano ingawa utawala huu hakuwa madhubuti respekteras
exakta birthplaces hayakutolewa saa bora ya jina inaweza yenye dhiki ya kata ambayo mtu alikuwa hai
kutoka na kuendelea kwa sensa ya inaonyesha exact umri na uhusiano na mkuu wa kaya kwa ajili ya kila mmoja mahali pa kuzaliwa alikuwa pia zimeorodheshwa lakini kwa daraja mbalimbali ya precision
wakati mwingine wale ambao walizaliwa nje wana dokezo ke au british subject
hata hivyo katika umri fulani mara nyingi umeonyesha kimakosa ingawa mara nyingi tofauti ni mwaka mmoja tu kwa ujumla mtu mdogo zaidi ya umri sahihi umeonyesha
birthplaces mara nyingi inatofautiana kutoka sensa kwa moja ijayo kawaida kosa ni kuonyesha mahali ambapo sensa alichukuliwa kama jina lakini wengi wa tofauti katika jina inaweza waliendelea kwa mabadiliko ya kijiografia kwa wadogo kwa mfano mji wa karibu umeonyesha kuwa sahihi badala ya kijiji au mji kuwa umeonyesha badala ya kitongoji husika
ya censuses avsev rt pia ni kukamilisha inevitably ingawa asilimia ndogo ya wakazi hakuwa kumbukumbu kwa sababu moja au nyingine na katika baadhi ya matukio ya kumbukumbu missing au kuharibiwa hasa katika 
aidha wote censuses wa ireland kabla ya zimepotea au kuharibiwa
kwa sababu ya vita kuu ya pili kulikuwa hakuna sensa ya mwaka 
hata hivyo kufuatia kifungu katika sheria tarehe septemba ya sheria ya usajili wa taifa kuhesabu idadi ulifanyika tarehe septemba ambayo ilikuwa katika athari sensa
ya sensa ya england wales ni kuratibiwa kwa serikali na ofisi ya taifa ya takwimu ons kwa madhumuni ya sera na mipango na taarifa za takwimu yanapatikana katika ripoti iliyochapishwa na juu ya ons s website
register mkuu ofisi ya scotland gros inafanya sensa yake mwenyewe wakati sensa katika ireland ya kaskazini unafanywa na ireland ya kaskazini takwimu na utafiti agency nisra
umma kufikia sensa anarudi ni pungufu chini ya kanuni ya mwaka utawala anarudi karibuni zaidi yanapatikana kwa watafiti ni wale wa sensa ya kwa uingereza na wales
 sensa ya scotland itakuwa inapatikana katika 
sensa ya mwaka ilikuwa ya kwanza mwaka ambao serikali alipoulizwa kuhusu dini
labda moyo na mnyororo hoax barua ambayo ilianza katika new zealand watu 
 waliingia dini yao kama jedi angalia sensa jedi uzushi
katiba ya marekani inaagiza kuwa sensa kuchukuliwa angalau mara moja kila miaka kumi na kwamba idadi ya wanachama wa marekani baraza la wawakilishi kutoka kila jimbo kugawanywa ipasavyo
takwimu za sensa pia kutumika kwa shirikisho apportioning ufadhili kwa wengi mipango ya kijamii na kiuchumi
sensa ya marekani ya kwanza ulifanyika mwaka na shirikisho wakuu
sensa takers walikwenda mlango kwa mlango na kumbukumbu ya jina la mkuu wa kaya na idadi ya watu katika kila kaya
watumwa walikuwa enumerated lakini tatu tu kati ya watano walikuwa inahesabiwa kwa apportionment
american wahindi kuwa wala taxed wala kufikiriwa wakati apportionment walikuwa si kuhesabiwa katika sensa
sensa ya kwanza kuhesabiwa watu milioni 
 chini ya nusu ya wakazi wa new york city mwaka sensa ya kuhesabiwa juu ya watu milioni 
mwaka congress census bureau iliunda shirikisho kama chombo
katika nyakati za hivi karibuni kumekuwa na aina mbili ya dodoso mrefu na mfupi
fomu na muda wake wa ziada maswali kuhusu masuala kama vile nyakati omvandla kila siku nyumba kitengo sababu nk ersatts kwa jumuiya ya utafiti wa marekani acs
kompyuta algorithm msingi provtagning tata regler fomu alikuwa amedhamiria ambayo mailed na kupewa kaya na mmoja katika sita kupokea fomu kwa muda mrefu
hii ilikuwa zikisaidiwa na wafanyakazi wa sensa mlango kwa mlango kwenda kuzungumza na wale ambao walishindwa kurudi fomu
kwa kuongeza katika hesabu rahisi ya wakazi ofisi ya sensa ya kukusanya takwimu mbalimbali juu ya mada kuanzia ukabila uwepo wa inomhus plumbing
wakati baadhi ya wakosoaji wanadai kuwa maswali sensa ni uvamizi wa faragha data zilizokusanywa na kila swali ni aidha zinazohitajika ili kutekeleza baadhi ya shirikisho ya sheria kama vile voting rights act au kusimamia mpango baadhi ya shirikisho
mahakama kuu ilitoa uamuzi kuwa tu ni kichwa halisi kuhesabu zinaweza kutumiwa viti congressional gawa hata hivyo miji na wawakilishi wachache wamelaumu kuwa wakazi wa mijini na wachache ni undercounted
katika matukio kadhaa ofisi ya sensa ina eneo alielezea kwa gombana takwimu zinazotolewa na serikali za mitaa kulipwa kwa muda na juhudi
jimbo la utah wamepinga takwimu za sensa ya kwa sababu decennial alisimama na kushinda kiti katika baraza la wawakilishi lakini alipata carolina ya kaskazini badala yake
alikuwa census bureau imekuwa mamlaka kuhesabu idadi ya utahns wanaoishi ng ambo pamoja mormoni wamisionari wengi utah tupate kuwa alipata kiti
ili kupunguza mzigo juu ya watu binafsi na kutoa kuboreshwa data ya bureau imeandaa alternate kadhaa mbinu ya kukusanya kiuchumi demografiska na kijamii habari ikiwa ni pamoja na jumuiya ya utafiti wa marekani na kuunganisha rekodi ya kumbukumbu kwa depersonalized administrativa uendeshaji census bureau rekodi na uchunguzi
 sheria ya umma antagit tarehe oktoba sensa binafsi kumbukumbu muhuri kwa miaka 
takwimu hii imebakia unchanged tangu mwaka kabla ya sheria kuonyesha zama wakati wa kuishi ilikuwa chini ya miaka na hivyo jitihada za kulinda watu faragha na kuzuia ya kutolewa kwa taarifa binafsi wakati watu japokuwa
sensa ya mtu binafsi takwimu zilizotolewa hivi karibuni zaidi kwa umma mara sensa ya iliyotolewa mwaka 
totala data za sensa iliyotolewa wakati zinapatikana
kwa kuongeza katika shirikisho decennial sensa mtambo censuses pia wamekuwa uliofanywa kwa mfano katika massachusetts ambayo uliofanywa sensa ya jimbo lote kila miaka mitano hadi 
pia kila jamii katika manispaa ya massachusetts inachukua sensa kila mwaka
baadhi ya majimbo uliofanywa mdogo censuses kwa madhumuni mbalimbali na hizi ni kawaida ziko katika hali archives
siasa ya nigeria hutendeka katika mfumo wa ushirikisho wa urais wa demokrasia wakilishi jamhuri ambapo rais wa nigeria umaru musa yar adua ambaye ni mkuu wa nchi na pia kiongozi wa serikali na mfumo wa vyama vingi
mamlaka ya bunge yako katika serikali na pia vyumba viwili vya bunge ambayo ni baraza la mawakilishi na seneti
pamoja vyumba viwili vya sheria hufanya mwili maamuzi nchini nigeria kinachoitwa bunge
mahakama ya juu mkono wa serikali ya nigeria ni mahakama kuu ya nigeria
nigeria pia hutumia nadharia yabaron de montesquieu katika mgawanyo wa madaraka
yeye ni mkuu wa nchi na kiongozi wa serikali na pia mkuu wa shirikisho mtendaji wa baraza
nigeria ina mzunguko wa urais ili kanda kuu tatu za nigeria kaskazini mashariki na magharibi kushiriki kudhibiti siasa ya nchi
tawi mtendaji imegawanywa katika wizara zifuatazo mawaziri waliapishwa katika ofisi zao tarehe julai na mchanganyiko wa mawaziri ulifanywa katika mwezi wa desemba 
tafadhali ni vizuri kujua ya kwamba mawaziri wa nchi waliapa pia
baraza la wawakilishi imesimamiwa na spika wa baraza la wawakilishi
ina wabunge waliochaguliwa kwa muda wa miaka minne katika majimbo ya kiti kimoja
ina wajumbe waliochaguliwa kwa muda wa miaka minne katika majimbo yenye viti tatu kuwa sawa na majimbo ya nchi na kiti kimoja katika jimbo la kiti kimoja mji mkuu wa shirika hili ambao ni mji wa abuja
tawi hili la mahakama limeundwa hasana mahakama kuu ya nigeria ambayo ni mahakama ya juu katika nchi
linasimamiwa na jaji mkuu wa nigeria na na majaji washirika kumi na tatu ambao huteuliwa na rais wa nigeria kutokana na mapendekezo ya baraza na mahakama ya taifa chini na kipaimara kutoka seneti
for other political parties see list of political parties in nigeria
an overview on elections and election results is included in elections in nigeria
kama marekani kuna tawi la mahakama ikiwa na mahakama kuu ambayo ni mahakama iliyo juu nchini
shirikisho limegawanywa katika majimbo na eneo makao mkuu ya shirikiho abuja abia adamawa akwa ibom anambra bauchi bayelsa benue borno cross river delta ebonyi edo ekiti enugu gombe imo jigawa kaduna kano katsina kebbi kogi kwara lagos nasarawa niger ogun ondo osun oyo plateau rivers sokoto taraba yobe zamfara kila jimbo limegawanywa katika maeneo ya serikali za mitaa yanayojilikana kwa luga ya kimombo kama lgas
maeneo haya yameorodheshwa katika makala kwa kuwa jimbo
jimbo la kano lina idadi kubwa ya serikali za mitaa kwa mitaa na bayelsa ndilio jumba amabalo lina kiasi ambayo ni 
maeneo ya serikali za mitaa yalichukua nafasi ya wilaya ambayo ilikuwa kitengo cha tatu chini wakati wa utawala wa serikali ya uingereza
kikosi cha jeshi ya nigeria kimekuwa na jukumu kubwa katika historia ya nchi kwa kuachisha udhibiti wa nchi na kutawala katika vipindi kuu ya historia yake
kipindi cha mwisho cha kikosi hiki cha wa utawala kilimalizika mwaka wa kufuatia kifo cha kiongozi wa awali wa kikosi hiki cha jeshi sani abacha mwaka wa 
wafanyakazi katika huduma tatu za nigeria zilizo na silaha ni jumla takriban 
jeshi ya nigeria ambayo ndiyo kubwa ina wafanyakazi takriban wanaotumika katikamaeneo mbili kundi la garrison amri ya lagos airbone na amphibious kitengo cha mgawanyiko wa kawaida na brigadia walinzi walio abuja kundi limeonyesha uwezo wake wa kuhamasisha kupeleka na kuendeleza wanajeshi katika kusaidia shughuli za kulinda amani nchini liberia yugoslavia ya zamani angola rwanda somalia na sierra leone
wanajeshi wa majiwanigeria 
 wamejihami kwafrigates ndege za mashambulio na boti za doria katika mwambao
wanajwshi wa anga nigeria 
 wanasafirisha wakufunzi wana helikopta na ndege za vita lakini nyingi zao hazitumiki
nigeria pia ilianzisha sera ya kuendeleza mafunzo ya ndani na uzalishaji wa uwezo wa kijeshi
nigeria iko bora sasa katika mahusiano ya kigeni kutokana na hali yake ya sasa ya demokrasia ingawa haikuwa imara kabisa na pia kutokana na msaada wa zamani wa rais obasanjo
ni mwanachama wa umoja wa afrika nahuketi katika shirika labaraza la amani na usalama
tangu mwaka wa nigeria imekuwa mwanachama wa umoja wa mataifa na pia ilijiunga na jumuiya ya nchi zilizokoloniwa na uingereza mwaka huo huo hata hivyo kuahirishwa kw muda mfupi kati ya na 
hii ni orodha ya watawala na wamiliki wa ofisi wa comoros
shirika la utangazaji la kenya kbc ni chombo cha habari kinacho simamiwa na serikali huwa ina tangaza habari kwa kiingereza na kiswahili kama ilivyo katika lugha za kienyeji za wakenya wengi
shirika hili lilianza mwaka wakati kenya ilikuwa koloni ya uingereza
mwaka wakati kenya ilikuja kuwa nchi ya kujitegemea jina la shirika lilibadilishwa na likawa voice of kenya
mwaka bunge la kenya ilim rudisha jina lake kuwa kenya broadcasting corporation kutoka voice of kenya
ni hypothesia ya wakenya wengi kuwa mabadiliko katika jina la shirika awali lilisababishwa na uhusiano mbaya kati ya kenya na uingereza baada ya uhuru wa kenya lakini wakenya wengi baadaye waliona kwamba jina la zamani lilikuwa linafaa zaidi kutokana na usawia wake na jina la kifahari la british broadcasting corporation
wakati wa utawala wa rais wa zamani daniel arap moi kbc ndiyo ilikuwa inapeana habari na matangazo rasmi ya serikali
kila tangazo lilikuwa linafunguliwa kwa kipande cha kile rais alikuwa akifanya siku ile
chini ya rais wa sasa mwai kibaki lengo la kbc rasmi zaidi
shirika hili lilisaidia ukungu wa waandishi wa habari wengi mashuhuri wa kenya kabla ya masafa ya redio nchini kenya kufanywa huru
mwandishi mmoja kama huyo ni leonard mambo mbotela ambaye jina lake kwa muda mrefu limekuwa liki husiana na kbc radio ya idhaa ya kiswahili kiswahili service
wengine mbele yake ni pamoja na marehemu job isaac mwamto amina fakhii khadija ali na marehemu stephen kikumu ambaye alikuwa mmoja wa watangazaji waanzilishi wa mstari wa mbele
katika huduma ya kiingereza watangazaji maarufu ambao walikuwa waanzilishi ni kama hassan mazoa sammy lui ikifuatiwa baadaye na peter njoroge elizabeth omolo na katika siku hey mkuu wa huduma katika s walikuwa abdulhaq na george opiyo
hii ni orodha ya watawala na wamiliki wa ofisi wa kenya
hii ni orodha ya watawala na wamiliki wa ofisi wa jibuti
hii ni orodha ya watawala na wamiliki wa ofisi wa ghana
uhindi ina vyuo vikuu binafsi na vya umma vingi ambavyo vimesaidiwa na serikali ya india na serikali ya majimbo
mbali na hivi kuna vyuo binafsi na mashiriki mbalimbali vilivyopo
vingi vya vyuo vikuu vilivyorodheshwa chini ya vyuo vikuu bora asia kusini viko katika uhindi guru jambheshwar chuo kikuu cha sayansi na teknolojia hisar hoteli za sheraton ndiyo rajamu kubwa kabisa na inachukua nafasi ya pili katika ukongwe baina ya hoteli zote za starwood
westin ndio kongwe kabisa makao makuu ya starwood ni katika white plains new york
asili ya jina la rajamu hii ni mwaka wa ambapo ernest henderson na robert moore walinunua hoteli ya stonehaven huko springfield massachusetts
hoteli hizi zilipata jina lao kutoka hoteli moja ya kitambo ambayo hawa wawili walikuwa wamenunua
hoteli hiyo ilikuwa na ubao uliomulikwa na taa ndogo na kuonyesha jina sheraton hotel
ubao huo ungekuwa ghali kung oa kwa sababu ya uzito wake
hivyo basi wakaamua kuita hoteli zao zote kwa jina hilo
henderson na moore walikuwa wamefungua hoteli tatu kule boston ilipofika mwaka wa waliendelea na upanuzi wa haraka huku wakinunua vipande vya ardhi kando ya pwani nzima ya mashariki huko marekani
mnamo mwaka wa hoteli za sheraton ilikuwa ni hoteli ya kwanza kuwa katika soko la hisa la new york
hapo mwaka wa hoteli za sheraton ilipanuka katika mipango ya kimataifa kwa ununuzi wa hoteli za canada mbili
katika mwaka wa hoteli za sheraton ziliendelea kuongezeka huku wakifungua hoteli ya kwanza nje ya amerika ya kaskazini kwa ufunguzi wa tel aviv sheraton katika mwezi wa februari na macuto sheraton nje ya caracas venezuela katika mwaka wa 
ilipofika mwaka wa hoteli ya ya sheraton ilijengwa
kundi la kimataifa la itt ilinunua hoteli zote za sheraton hapo mwaka wa kisha hoteli hizo zilijulikana kama itt sheraton
itt sheraton walifanikiwa sana katika mwaka wa ilipokuwawa kampuni ya kwanza ya nchi za magharibi kuendesha hoteli katika jamhuri ya watu wa uchina na kuchukua usimamizi wa hoteli ya serikali iliyoitwa hoteli ya great wall mjini beijing ambayo ikawa great wall sheraton
katika mwaka wa itt sheraton ilinunua hisa nyingi katika kampuni ya kiitaliano ciga compagnia italiana alberghi grandi ama kampuni ya italian grand hotels
kampuni ya ciga ilikuwa imekamatwa na wakopeshaji kutoka kwa mmiliki wake wa awali aga khan kwa ajili ya kutolipa madeni
kampuni ya itt sheraton ilianza kufungua hoteli uitaliani kwanza alafu ikaanza kuendesha hoteli nyingi zaidi katika bara la uropa kabla ya uchumi wa ulimwengu uanze kufeli
hizi hoteli zilianzisha msingi wa lile lilokuja kuwa kundi la itt sheraton luxury baadaye likaitwa starwood s luxury collection
mnamo mwezi aprili sheraton ilianzisha hoteli mpya ambazo si ndogo sana wala si kubwa ili ichukue nafasi za hoteli zilizojulikana kama sheraton inns
miaka tatu baadaye starwood hotels resorts worldwide inc
ilinunua kampuni ya itt sheraton ilishinda kampuni ya hilton iliyotaka kuinunua pia
tangu hapo imekuwa ikinawiri na kuwa mojawapo wa kampuni za hoteli zinazoongoza duniani kote
majina mengine ndani ya kampuni hii ni four points ya hoteli za sheraton hoteli za st
regis luxury collection element ya westin le m ridien na hoteli za na kampuni ya aloft
hoteli za st
regis zimepewa jina lao kutoka hoteli maarufu iliyo katika fifth avenue mjini new york ambayo imekuwa hoteli ya sheraton kwa miaka
hoteli hiyo na sheraton ya zamani iliyokuwa carlton washington d
ndizo zilizokuwa hoteli za kwanza katika hoteli za sheraton zilizotandaa kote ulimwenguni
gazeti hili lilishinda tuzo la asia pacific la uzalishaji bora zaidi wa gazetti mwezi julai 
gulf news ilizinduliwa mara ya kwanza katika muundo wa tabloid tarehe septemba na mfanyabiashara maarufu wa uae abdul wahab galadari ofisi zake zilikuwa kwenye barabara ya airport road dubai
mnamo novemba wafanyabiashara watatu mashuhuri wa uae waliinunua kampuni na wakaunda kampuni ya al nisr publishing
wamiliki wapya wa jarida walikuwa obaid humaid al tayer abdullah al rostamani na juma al majid
kufuatia kifo cha abdullah al rostamani mwaka nafasi yake katika bodi inashikiliwa na mchaguliwa wa familia yake wakati wakurugenzi wengine walibaki
chini ya umiliki mpya gulf news ilizinduliwa upya tarehe desemba na ilikuwa bure kwa umma
kuanzia februari umma ulilipishwa dirham moja dola senti kwa paketi ya gulf news ambayo ilikuwa na gazeti lenyewe na sehemu ndogo ya burudani iitwayo tabloid ambayo ilikuwa pia na matangazo
baada ya kuhamia makao mapya mwaka gulf news ilianza kusambazwa katika nchi zingine za gcc bahrain kuanzia septemba oman kuanzia aprili saudi arabia machi na qatar kuanzia aprili 
pia ikawa inapatikana nchini pakistan kuanzia agosti 
mnamo novemba upana wa majikaratasi ya jarida ulipunguzwa kwa sentimita nne ili kuipa upana mpya wa kimataifa wa sentimita 
al nisr publishing ilikuwa kampuni yenye madeni yenye vikwazo ikiwa na dhamani ya milioni dh tarehe mei 
ili kutoa huduma bora kwa wasomaji wake gulf news ilifungua ofisi mbalimbali kote united arab emirates gcc na bara ngogo yake
ofisi ya abu dhabi ilifunguliwa mwaka ofisi ya bahrain mwezi januari ofisi ya oman mwaka ofisi ya manila mwezi agosti ofisi ya al ain mwaka ofisi ya sharjah mwezi mei na ofisi ya new delhi mwezi novemba 
toleo la kwanza la gulf news kwenye tovuti lilizinduliwa tarehe septemba 
gulf news walihamia kwenye makao yao makuu ya sasa katika barabara ya sheikh zayed tarehe aprili 
makao makuu ya sasa yako na vifaa vya kisasa kila mahali pamoja na mtandao wa fiber optic na moja ya vituo vya uchapishaji vyenye teknolojia ya hali ya juu kabisa katika mashariki ya kati
gulf news ilikuwa gazeti la kwanza katika kanda kuendeleza sanaa utamaduni muziki na michezo kupitia udhamini wa matukio
mnamo machi gulf news ilianza ghuba business awards kwa kushirikiana na dhl kwa ceo bora zaidi na mfanyibiashara
tukio maarufu la news fun drive ulianza machi 
tukio la fun drive la lilifanyika mwezi desemba na uliona magari na zaidi ya washiriki 
tukio lingine kubwa ni mashindano ya kombe la dunia ya farasiya dola milioni ambalo hujumuisha mashindano saba bora na hujumuisha shindano la farasi wa waarabu purebred
gulf news linadhamini shindano la dola milioni la dubai golden shaheen mbio za kikundi cha kwanza ambalo ni vutio kuu katika mkutano
gulf news pia hudhamini shindano nzima la jioni la farasi huko nad al sheba na kila mbio hupewa jina baada ya gazeti yao moja
jarida pia hudhamini idadi ya matukio ya michezo nyingine kubwa katika uae vilevile semina na mikutano
maarufu kati ya haya ni mkutano wa mikakati ya kiarabu ambapo viongozi katika sekta ya siasa hukusanyika kujadili matukio yanayoathiri kanda
hofu ya maadili iliyofuata ilifanya kupigwa marufuku upya ka tovuti hiyo na etisalat tarehe julai tarehe januari makala iliyochapishwa na dr muhammad abdullah al mutawa wa sosholojia katika chuo kikuu cha al ain uae ambayo ilisema kwamba nazi holocaust ilikuwa uwongo tu uliokuwa uumebuniwa na zionists ili kusaliti ubinadamu
iliendelea ni dhahiri kwamba ilikuwa ni njama iliyopangwa na zionists na nazis na watu wengi wasio na hatia walitoa maisha yao kutokana na njama hii ya unyama
wahariri baadaye walisema ilikuwa utafsiri mbaya kutoka kiarabu
jimmy needham amezaliwa agosti ni mwanamuziki wa kisasa wa kikristo wa marekani aliye na mkataba na inpop records
albamu yake ya pili na inpop not without love ilitolewa tarehe agosti 
mapema katika mwaka wa alikuwa mgeni kwenye ziara ya mwimbaji wa kikristo natalie grant
ziara hii ilibandikwa jina la relentless likimaanisha bila kuchoka
jimmy alikuwa amezuru pamoja na newsong echoing angels na nate sallie mwishoni mwa mwaka wa 
yeye alifuzu kutoka chuo kikuu cha texas aliposomea historia na falsafa
katika albamu yake ya kwanza speak ongea katika lugha ya swahili needham alieleza kuwa wanamuziki anaofuata mifano yao ni jonny lang lauryn hill gavin degraw marc broussard jason mraz na hasa keith green
needham alisema wakati mimi humsikiliza nahisi vizuri sana kwa kuwa mimi huhisi kuwa mung ametupa roho sawa katika kile tunachotaka kuimba juu juu yake
kama muziki hasa muziki ya kikristo hainisababishi kutubu ama kumsifu mungu basi sijui mbona niendelee kuisikiza
na nadhani hii ndiyo sababu mimi nampenda green keith sana
katika kazi ya ya muziki jimmy needham ametoa albamu zifuatazo almas tower kiarabu diamond tower ni jumba refu sana mjini dubai united arab emirates
ujenzi wa jengo hili la ofisi ilianza mapema mwaka na kukamilika mwaka 
jengo hili lilifika urefu wake kamili mwaka na kuwa jengo ja pili refu zaidi dubai baada ya burj khalifa
jumba hili lina ghorofa ambazo ni za kutumika kwa biashara sambamba na ghorofa nne za huduma
ilibuniwa na kampuni ya atkins middle east ambao walibuni asilimia kubwa ya jumba la jlt
jumba hili linajengwa na taisei corporation ya japan katika ubia na acc arabian construction co ambao walishinda mkataba wa nakheel tarehe julai 
kampuni ya dubai multi commodities centre dmcc wamiliki wa jumba walikuwa wa kwanza kuhamia
dmcc walihamisha ofisi zao pamoja na dubai diamond exchange kabla jumba hili likamilike tarehe novemba 
almas tower sasa ina manyumba ya kutoa huduma za aina nyingi za almasi ya kanda ile vito vya thamani na viwanda vwa lulu
pamoja na dubai diamond exchange hizi ni pamoja na dubai diamond exchange dubai pearl exchange dubai gems club kimberley process ofisi za kupate vyeti na upatikanaji wa huduma bora za usafirishaji kutoka makampuni kama brinks na transguard
kukatwa kwa almasi na kubadilishana hufanyiwa huko ndani
kutokana na aina ya mashirikiano yanayofanyika kwenye jumba hili kuna usalama wa hali ya juu
something right ni wimbo ambao kwa mara ya kwanza uliimbwa na kundi kutoka nchini ireland la westlife
wimbo unatoka katika albamu yao ya tisa iliyoitwa back home
wimbo huu ulitolewa kama wimbo kutoka kwa kundi hili ukiwa ni single ya pili katika bara la asia na ulaya ikifuata baada ya sinlge yao ya home
wimbo huu uliyengenizwa na rami yacoub savan kotecha na arnthor birgisson
pia wamechangia katiks wimbo huu us against the world the easy way na pictures in my head na pia
video ya wimbo wa something right ilianza kutengenezwa tarehe desemba 
na kuongozwa na amber pamoja na brown na imetengenezwa katika jiji la london nchini ireland wimbo huu ulishika nafasi ya japokuwa wimbo huu haukutoka rasmi kama single
wimbo huu ulishika nafasi ya katika vituo mbalimbali vya redio nchini afrika ya kusini china malaysia philippines thailand na vietnam
pia ulishika nafasi ya nchini indonesia na kushika nafasi ya nchini ujereumani wakati ukishika nafasi ya nchin switzeland na kushika nafasi ya nchini australia
pia uliweza kuingia katika chati ya itunes ya chini new zealand
come fly with me ni wimbo uliotengenezwa mwaka na jimmy van heusen na mashairi kutungwa na sammy cahn
van heusen had alipenda sana kupaa anagni kwani aliwahi kuwa rubani wakati wa vita vya pili vya dunia
come fly with me wuliandikwa na frank sinatra na ulikuwa jina la albamu aya come fly with me ya mwaka 
wimbo huu pia unapatikana katika filamu ya little voice
hoteli ya royal palm ni hoteli kubwa iliyoundwa na tajiri na mfanyibiashara wa reli henry flagler huko miami florida
ilipofungulia wageni milango yake mnamo mwaka wa hoteli ya royal palm ilikuwa mojawapo wa hoteli za kwanza katika eneo la miami
takriban miaka thelathini baadaye hoteli ya royal palm iliharibiwa na upepo mkali wa na ikaathiriwa na mchwa
mnamo mwaka wa ilihukumiwa kuwa mbovu na kubomolewa kabisa
hoteli ilijengwa kwenye shamba la kijiji cha tequesta
mlima wa mchanga iliondolewa kufanyia njia ua la hoteli hiyo
karibu fuvu na zilipatikana katika mlima huo na zikatupwa ndani ya mapipa
baadhi ya fuvu hizo zilitolewa kama bidhaa za ukumbusho
hoteli hii ilikuwa kando ya mto miami kwa upande wa kaskazini
ua la hoteli liliizunguka hotel takriban sudusi ya maili moja kwa urefu
hoteli hii ilisemekana kuwa ukoloni wa kisasa yenye sifa ya pesa na mali
chumba cha wastani cha wageni kilikuwa na kipimo cha futi na futi na vilikuwa na bafu ya kibinafsi
chumba kuu cha maakuli kiliweza kuwa na wageni 
chumba cha pili cha maakuli kilikuwa cha aya na watoto
kulikuwa pia na vyumba vya maakuli vya kibinafsi
kulikuwa na vyumba vya michezo chumba cha kusikiza nyimbo na densi vyumba vya kuvaa nguo na dimbwi la kuogelea
chumba cha kuchamsha maji chumba cha kuunda umeme chumba cha kufulia nguo na chumba cha kuunda barafu vilikuwa katika jengo tofauti
hoteli ilikuwa na wafanyikazi miongoni mwao kukiwa na wapishi kumi na sita
jumeirah ziwa towers kiarabu ni eneo kubwa la maendeleo dubai united arab emirates ambalo lina majumba yanayojengwa kando maziwa manne ya binadamu ziwa almas magharibi ziwa almas mashariki ziwa elucio na ziwa allure vile vile kuna jumba la jlt la linalokabili visiwa vya jumeirah
maziwa haya ambazo ni mita kwenda chini zitakuwa kzimejazwa kabisa mwisho wa 
jumla ya eneo lililofunikwa na maziwa manjia ya maji na ardhi itakuwa mita miraba 
majumba yatakuwa na maghorofa mbalimbali kutoka hadi isipokuwa lile la kati ambali litakuwa na ghorofa 
jumba refu kabisa na lile maarufu kabisa katika eneo hili litakuwa almas tower ambalo litakuwa katika kisiwa chake pekee kati ya ziwa almas magharibi na ziwa almas mashariki
majumba yote ya makazi yatakuwa katika makundi ya tatu
ukamilishaji wa saba tower mwezi desemba uliadhimisha jumba la kwanza kukamilika katika jumeirah lake towers
jumba la mwisho linatarajiwa kukamilika mwaka 
mwezi oktoba jumla ya majumba zilikuwa tayari kutumika na mengine yanatarajiwa mwisho wa 
tarehe januari wafanyakazi wawili waliuawa na angalau wanne vibaya kujeruhiwa wakati moto ulizuka katika ujenzi chini fortune tower
ujenzi wa fortune tower ulisimamishwa kwa miezi kadhaa lakini unatarajiwa kukamilika mwishoni mwa 
majumba nayo yana majina lakini pia yana majina rasmi
hoteli nne zitajengwa katika mradi m venpick hotel katika kiwanja a bonnington jumeirah lakes towers katika kiwanja j na hoteli zisizojulikana katika viwanja t na z kutakuwa pia na majumba ya makazi ya ghorofa
jumba kuu ni jengo la al mas kiarabu ya diamond na hili ni makao kuu ya dmcc na pia dubai diamond exchange
wamiliki na wapangaji wote ni mafanyibiashara wa almasi
upande wa chini wa jumba hili ndipo hifadhi ya almasi iko
majumba mengine yanayomilikiwa na dmcc au na ag yatakuwa makazi ya dubai gold exchange na dubai silver exchange mfululizo na pia litakuwa na wanachama wa dmcc pekee
kutakuwa na vituo viwili vya reli vya dubai light rail na basi kutoka vichala kwa vituo hivi vya reli zimepangiwa
ray steadman allen alizaliwa septemba katika hospitali ya akina mama ya jeshi la wokovu mjini clapton wakati wazazi wake waliokuwa afisa wa jeshi la wokovu alikuwa wakiishi katika eneo la horfield bristol
walipopata kazi jijini london katika mwaka wa ray aliajiriwa kazi katika makao makuu ya kimataifa ya jeshi la wokovu kama mtumishi wa ofisi wa generali evangeline booth binti wa mwanzilishi wa jeshi la wokovu
katika mwaka wa aliandikishwa kwenye kikosi cha wanamaji
yeye alitahiniwa kwa shahada ya muziki na sir granville bantock aliyemwalika ili ampe kazi katika muziki vita vitakapoisha
hapo baadaye bantock alikufa na ray alijiunga na idara ya kuhariri muziki ya jeshi la wokovu
kufuatia muda mfupi baada ya vita alikuwa mchezaji wa ala ya muziki ya tromboni katika bendi ya watumishi ya kimataifa huko ndiko alikoendeleza ujuzi wake wa kuongoza bendi
baadaye alikuwa kiongozi wa bendi ya tottenham citadel
akawa afisa wa jeshi la wokovu katika mwaka wa kutoka harrow corps
mnamo mwaka wa yeye alioa joyce foster ambaye alikuwa afisa jeshi la wokovu ya hastings citadel tangu 
muziki yake ilisemekana kama kuwa mbele ya muda yaani ni kama ilkuwa ya wakati ujao hadi wakati mwingine ilikuwa haikubaliki kwa wasikilizaji
kwa mfano wimbo wake lord of the sea ulileta mgogoro mkubwa
kidoka ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadoka
ubunifu wake kwa kweli ulikuwa umetoka kwa mungu na huo ndio ulifanya muziki ya jeshi la wokovu kuendelea mbele katika miaka iliyofuata hasa wakati idara ya kimataifa ya uhariri wa muziki ilipokuwa chini ya uongozi wake katika miaka ya 
yeye mara kwa mara alishiriki kama kiongozi wa bendi katika kipindi maarufu cha sounding brass kilichowasilishwa na gloria hunniford na owen spencer thomas katika radio na radio london katika miaka ya 
yeye aliandika kitabu kinachoitwa colour and texture in the brass band score ambayo iliyochapishwa na jeshi la wokovu
kilichapishwa kwa mara ya kwanza na kikakuwa na vichapisho vingi sana baadaye baada ya kutakwa sana na watungaji waandalizi na idara za muziki za vyuo vikuu
mbali na zaidi ya makala ya bendi yaliyochapishwa na jeshi la wokovu aliandika idadi kubwa ya nyimbo makala ya mabendi na maandalizi katika mpangilio wa kuandika na mkono
aidha ya kumaliza shahada ya juu kabisa katika muziki alifanya kazi mbalimbali kama rais wa chuo cha taifa cha muziki naibu wa rais wa kikundi cha viongozi wa bendi ya shaba na mdhamini wa kundi la utafiti wa muziki wa london
steadman allen pia amekuwa mfariji mkubwa wa watu wenye talanta ya kuanzisha aina tofauti ya muziki
watungaji wengi wa bendi ya shaba watapeana ushuhuda juu ya msaada chanya na usaidizi wa kitaalam kutoka kwake
katika miaka ya hivi karibuni ray steadman allen amekuwa akijulikana kwa jina la utani la rsa
katika mwaka wa jeshi la wokovu ilikubali rsa kupewa heshima ya juu kabisa katika jeshi la wokovu ambayo mtu anaweza pewa
uundaji wa viatu ni sanaa ya jadi ambao umepitwa na wakati kwa sababu ya viwanda vinavyounda viatu
kwa jumla viatu hivi huundwa kwa ngozi mbao mpira plastiki jute au vitu vingine vinavyotoka kwa mimea na hasa kuundwa kwa vitu vinavyokaa na ni vigumu
hii ni ili soli ya viatu idumu kwa muda na huwa imeshonwa kwa pande ya juu yenye ni ngozi
waundaji wa viatu hutumia kifaa cha zamani kilichoundwa kufanana na umbo la mguu wa mtu ili kuunda kiatu chake
baadhi ya vifaa hivi huwa kwa jozi moja ya mguu wa kulia na kingine cha mguu wa kushoto
vingine huwa kombo ilhali vingine huwa vimenyooka
kazi ya uundaji wa viatu huonekana kwa idadi kadhaa katika utamaduni wa kisasa katika hadithi kuhusu muundaji wa viatu na wafanyikazi wake
pia kuna methali watoto wa muundaji viatu huwa hawana viatu
mlinzi mtakatifu wa waundaji viatu ni saint crispin
muungano wa creative anachronism inatoa baadhi ya ushauri kuhusu uundaji wa viatu vizuri
waundaji siku hizi huunda magurudumu ya gari kuunda soli kwa bei nafuu zaidi na kutumika kwa badala ya kutumia plastiki
wapishi wakati mwingine hutumia muundaji wa viatu kama matusi hasa kusema kuwa chakula cha mpishi anayezungumziwa kuwa ngumu ka ngozi ya viatu
papa urban iv jina la kuzaliwa ni jacques pantal on alikuwa mtoto wa fundi wa viatu troyes ufaransa
 juni alikuwa mwanasiasa wa kenya na mwanachama wa orange democratic movement odm
laboso alipata alip ata shahada ya sanaa kutoka chuo kikuu cha daystar mnamo 
alikuwa mbunge wa sotik kwa kipindi kidogo baada ya kuchaguliwa katika uchaguzi mkuu wa 
pia aliwahi kuhudumu kama naibu wa waziri mnamo 
ilikuwa mara yake ya kwanza kuchaguliwa katika uchaguzi wa kama mbunge wa sotik
katika serikali ya muungano ya alichguliwa kuwa naibu wa waziri katika ofisi ya makamo wa rais
ndege iliyokuwa ikiwabeba ilikuwa imeondoka uwanja wa ndege wa wilson mjini nairobi walikuwa wakielekea kericho katika kampeni za mgombea wa odm katika uchaguzi mdogo wa ainamoi mnamo juni pia rubani wa ndege hiyo na mlinda usalama walifariki
rais mwai kibaki alituma risala za rambirambi na kuamrisha kupeperushwa kwa bendera nusu mlingoti
waziri mkuu raila odinga ambaye ni kinara wa odm alisema pia kuwa ilikuwa hali ya huzuni sana
orodha ya washukiwa waanzilishi wa mchafuko uliotokea baada ya uchaguzi wa inataja jina lake kama mmoja wa washukiwa wa nafasi ya kwanza uk
 na anashtakiwa kwa kupanga vita na kuchochea
kufuatia kifo cha laboso uchaguzi mdogo ulifanyika katika eneo bunge la sotik mnamo septemba 
wimpy ni jina la mikahawa ya kupika vyakula vya haraka kama vibanzi mijini mikahawa hiyo ina makao yao nchini uingereza
inajulikana sana kwa baga aina ya chakula inayohusu nyama mboga na jibini ama mkusanyiko tofauti katikati ya vipande yao inayojulikana kama the bender ambayo hasa ni soseji ya frankfurter bali si baga
hapo awali mikahawa hii ilijulikana kama wimpy bars na watu wengi bado huijua kwa jina hilo licha ya jina hilo kuachwa miaka mingi iliyopita na jina wimpy kutumika
wamiliki wa sasa wa wimpy huendesha kazi zao katika nchi kadhaa chini ya jina wimpy international
jina hili lilitokana na tabia ya j
wellington wimpy kutoka popeye katuni iliyoundwa na e
segar
hapo mwanzoni mikahawa hii ilikuwa sehemu ndogo ya mikahawa ya kawaida ya corner house lakini ufanisi wa sehemu hizo ilifanya mikahawa tofauti ya wimpy kuanzishwa ikiandaa vyakula vya aina ya baga pekee yake
ilipofika miaka ya biashara ilikuwa imepanuliwa hadi ikawa na mikahawa elfu katika nchi 
katika mwaka wa biashara hiyo ilinunuliwa na kampuni ya united biscuits
hapo miaka ya s wimpy ilikuwa imeanza kupoteza soko lao kwa mcdonald s iliyokuwa imefungua mkahawa yao ya kwanza uingereza katika mwaka wa na usimamizi mpya ilianza kunyoosha mienendo yao ya kibiashara kwa kubadilisha njia za jadi za kuandaalia watu chakula mezani
katika mwaka wa biashara ya wimpy iluzwa kwa grand metropolitan sasa diageo
grand metropolitan ilkuwa imenunua burger king mwaka uliokuwa umepita na wakaanza kubadili mikahawa hiyo kuwa mikahawa ya burger king
hapo mnamo mwaka wa mikahawa iliyobaki ya huduma kwa meza ilinunuliwa na usimamizi mpya ya i
ingawa wimpy ina idadi iliyopungua ya mikahawa nchini uingereza bado hupatikana katika baadhi ya miji na jiji palipo na huduma za roadchef na katika pahali za dundee megabowl
matawi katika maeneo ya roadchef na megabowl kawaida huwa na huduma kwa kaunta kinyume na mpangilio wa huduma kwa meza
pia kuna wimpy katika dunmail park shopping centre workington cumbria wanapohudumia sinema iliyokuwa hapo na wanunuzi
mnamo tarehe februari famous brands ambayo inamiliki mikahawa ya wimpy katika afrika ya kusini ilitangaza kwamba ilikuwa imenunua wimpy uingereza
baada ya kuinunua kampuni ilibadilisha jina ili iwe sambamba na wimpy afrika kusini
alama mpya inayotumika sasa ni ile iliyotumika na wimpy uingereza hapo miaka ya s hadi s
hivi sasa wimpy inabadilisha na kubadilisha mikahawa yake operesheni iliyoanza tarehe oktoba na uzinduzi wa mpangilio mpya katika benfleet essex
katika wimpy mpya kuna mapambo mapya viti vya aina tofauti na kutumika kwa rangi ya asili ya wimpy ya nyekundu na nyeupe
ili kusaidia mpangilio mpya kuna menu mpya pia na kampeni ya dhati inayofanywa
wimpy ilifunguliwa katika afrika kusini mjini durban 
biashara hiyo iliuzw bakers sa ltd katika mwishoni mwa miaka ya na baadaye kununuliwa na steers holdings group wimpy ilifungua mkahawa wao wa kwanza mjini bogota kolombia
pia kuna matawi ya biashara kama wimpy ujerumani ambako yaliyatangulia yale ya marekani kuwait kupro saudi arabia kenya na beirut lebanon india nepal na bangladesh
sasa inamilikiwa na famous brands ambayo hivi karibuni ilikamilisha ununuzi wa wimpy uingereza
wimpy ilikuwa na matawi mengi misri na moroko ilikuwa mikahawa ya kwanza ya baga nchini misri na ya pili nchini moroko lakini ilifunga biashara yake yote katika nchi hizo mnamo 
wimpy ilikuwa na matawi katika new zealand kama hamilton na nelson lakini sasa imefungwa isipokuwa moja ya rotorua
kuna matawi machache nchini ireland mengi yakiwa katika vituo vya petroli
kuna mkahawa urlingford county kilkenny ambapo mabasi husimama yakienda dublin ama cork na moja celbridge county kildare
mengi yako katika stesheni za mafuta ya petroli za petrogas applegreen kama wanaomiliki wimpy mingi huko
wimpy ilifunguliwa jijini al duiya kuwait katika miaka ya s
wimpy ilifunguliwa katika mwaka wa katika mji wa dallas texas na inahudumia eneo la magharibi ya mji wa dallas na oak cliff
wimpy ilisherehekea miaka ya huduma tarehe agosti 
katika miaka ya matangazo kwa mikahawa ya wimpy ilionyesha katuni aitwaye mr wimpy
yeye alikuwa karibu kufichika chini ya kofia kubwa na pua na tabasamu tu ndiyo ilikuwa inayoonekana
katika baadhi ya matawi wafanyakazi walivaa sera ya mr wimpy kwa sherehe za watoto
mr wimpy pia alionekana katika mchezo wa kompyuta rasmi yaa ocean software iliyotolewa mwaka wa katika mifumo ya zx spectrum commodore na mengineo
ingawa jina la awali lilitokana na tabia ya katuni ya wimpy wa katuni ya popeye mr wimpy hakufanana na wimpy wa popeye
ni moja kati ya majimbo matatu ya uchaguzi ya wilaya ya nyamira
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa albamu hii ilitoka mwaka kupitia studio ya bna records
ikiwa na single yenye jina sawa na albamu hii wimbo wa i m already there uliweza kukaa katika nafasi ya kwanza kwa nyimbo zenye asili ya country
wimbo wa not day goes by ulishika nafasi ya wimbo wa with me ukiwa katika nafasi na wimbo wa unusually unusual ukiwa katika nafasi 
abonus track available only on australian releases of album
samson kagengo ongeri ni mwanasiasa wa kenya na mbunge katika bunge la kenya
alichaguliwa katika uchaguzi mkuu wa kenya kuwakilisha jimbo la nyaribari masaba profesa ongeri amekuwa waziri wa elimu tangu 
mwenyekiti wa shirikisho la riadha nchini kenya tangu hadi 
kanisa la elck kenyoro ni mojawapo kati ya makanisa ya kwanza ya walutheri nchini kenya
kanisa hili linapatikana katika mtaa wa kenyoro kata ya itibo divisheni ya ekerenyo wilaya ya nyamira mkoa wa nyanza nchini kenya
limepakana na shule ya upili ya elck kenyoro na hospitali ndogo ya kenyoro
kanisa hili la kilutheri lilikuwa la pili kuanzishwa katika wilaya ya nyamira na wamisionari wakati wa ukoloni baada ya matongo
kama makao makuu ya ushirika wa kenyoro kanisa la kenyoro ni moja kati ya makanisa manne ya ushirika huu
idadi ya washirika imezidi kuongezeka tangu kuanzishwa jambo ambalo lilipelekea kugawanywa kwa kanisa hili kuunda makanisa mengine ambayo yaliunda wilaya ya ushirika ya nyamira borabu
kuna jengo kuu la ibada pamoja na jengo jingine dogo linalotumiwa kama makao ya mhubiri
jengo la tatu linatumika kama ofisi kuu ya wilaya ya ushirika ya nyamira borabu
ziwa m laren kihistoria mara chache linajulikana kama ziwa malar katika kiingereza ni ziwa la tatu kubwa katika uswidi baada ya maziwa v nern na v ttern
eneo lake ni km na kina chake kikuu ni ziwa hili linatoka kutoka kusini hadi kaskazini katika bahari ya baltic kupitia s dert lje kanal hammarbyslussen karl johanslussen na norrstr m
bahari la m laren lililo mashariki katika kati ya stockholm inaitwa riddarfj rden
ziwa hili liko katika svealand na kuzungukwa mikoa ya uppland s dermanland n rke na v stmanland
visiwa mbili kubwa katika m laren ni sela n km na svartsj landet km 
makazi ya viking age birka katika kisiwa cha bj rk na hovg rden kwenye kisiwa jirani adels yamekuwa makazi ya unesco tangu mwaka wa kama ana ikulu ya drottningholm katika kisiwa cha lov n
aili ya jina m laren hutokana na norse ya awali neno m lir lililojitokeza katika rekodi ya kihistoria katika miaka ya na maana yake ni changarawe
ziwa lilijulikana kama l grinn awali ambalo ndilio tamko la awali la ziwa kutokana l gr maana ziwa au kioevu
hii in maana sawa na kitendo l ga kuoga inayohusiana na l rdag jumamosi
katika mwisho wa kipindi cha barafu karibu miaka iliyopita kiasi kikubwa cha kaskazini mwa ulaya na amerika ya kaskazini ilikuwa imefunikwa na barafu iliyokuwa na kina hadi cha km
mwishoniwa kipindi cha barafu wakati barafu ilianza kuyeyuka kuondolewa kwa uzito kutoka nchi unyogovu kulisababisha ushikanaji
awali ushikanaji wa barafu ulikuwa kasi kuenea karibu 
 cm mwaka
awamu hii ilidumu kwa karibu miaka na ulifanyika kama barafu ilikuwa ikiyeyuka
mara ushikanaji wa barafu ulikuwa kamili mwendo wa uninuajiwa ulishuka hadi cm mwaka na ilipungua kwa kasi baadaye
leo kiwango cha uinuwaji ni karibu cm mwaka au chini na tafiti zinaonyesha kwamba unganaji wa barafu utaendelea karibu miaka miingine
uinuwaji jumla baada ya kushikana kunweza kuwa hadi katika viking age m laren ilikuwa bado ufuko wa bahari ya baltic na vyombo vya majini vingeweza kuenda mbali hadi ndani ya uswidi
birka ilikuwa karibu na njia za biashara kupitia njia ya s dert lje
kutokana na ushikanaji wa barafu vina vya njia ya s dert lje na mdomo wa pwani ya riddarfj rden vilipunguka na karibu na meli zilibidi zilibidi kuongoa mizigo karibu na kingilio na kwa muda eneo hili liliweza kuwa ziwa
upungufu wa birka na inayofuata misingi wa stockholm katika ya riddarfj rden zilitengana kutokana na ushukanaji wa barafu na kubadilisha sura yabonde ya m laren
ziwa liko wastani wa mita 
 juu ya usawa wa bahari
kulingana na hadithi ya norse ziwa hili liliundwa na mungu gefjun wakati alimhadaa gylfi mfalme wa gylfaginning kutoka uswidi
nchi hiyo iliondolewa na gefjun na kusafirishwa hadi denmark na kuwa kisiwa cha zealand
ndege wengi wa kiota katika m laren pia hupatikana katika bahari ya baltic
tai mwenyae mkia mweupe greylag goose barnacle goose diver mweusi red breasted merganser na gadwall ni pungufu na baadhi ya hawa huwa katika hatarini ya kuisha katika m laren
tangu mwaka wa jamii ya cormorant kubwa phalacrocorax carbo sinensis huishi katika eneo hilo
utafiti wa mwaka wa uligundua makoloni na vioyta nests ambayo koloni kubwaviota ilikuwa na viota 
wataalam wengi wanaamini kuwa idadi ya cormorant imeongezeka na kutengemaa na viota takriban 
jamii moja yenya vitendo ni osprey ambayo inapatikana kwa wingi katika ziwa m laren
osprey huishi katika karibu pwani zaote za ziwa hili pundamilia pia ni jamii katika eneo hili na husababisha baadhi ya matatizo katika ziwa m laren
biskuti ya penguin ni aina za biskuti zilizopakwa chokoleti ndani na nje
zinatayarishwa na sehemu ya kampuni ya united biscuits ya mcvitie s
biskuti hizi zilitayarishwa kwa mara ya kwanza mnamo mwaka wa na william mcdonald mtayarishaji wa biskuti mjini glasgow na ikawa bidhaa za mcvitie s mcdonald alipoungana na mcvitie s na price macfarlane lang co na crawford ili kuunda kampuni ya united biscuits
kila pakiti imeandikwa kichekesho ama ukweli unaochekesha pamoja na michoro ya ngwini inayofurahisha ama picha maarufu za kitambo
biskuti za penguin zilikuwa katika kesi kati ya united biscuits na asda waliposhtaki asda kwa kujaribu kuuza biskuti zao za puffin ni kama ni bidhaa za penguin
mahakama ilipata kuwa asda walikuwa na kosa la kujaribu kufananisha bidhaa zao na za penguin lakini wakagundua kuwa asda hawakuwa wamevunja sheria zozote zinazohusu jina la penguin
united biscuits imekosolewa sana kwa kuendelea kutumia asidi ya ufuta katika siagi wanayopaka kwa penguin ambayo si nzuri
hapo mwaka wa united biscuits ziliaanza kutangaza kukosekana kwa asidi hiyo ya ufuta katika biskuti za penguin baada ya kuondolewa kwa kutayarisha biskuti hizo
penguin wako na tangazo maarufu la p p p pick up penguin yaani chukua penguin imetumika sana katika vyombo vya habari
katika mwaka wa mcvitie s imeunda bidhaa ndogondogo mbalimbali za aina ya biskuti za penguin penguin chukkas wing dings flipper dipper splatz na mini splatz
bidhaa hizi tofauti zilifuatwa na kampeni ya gharamu ya kufikia million
mnamo mwaka wa mcvitie s pia ilianza kutayarisha biskuti za penguin triple chocolate wafers
mama wa mungu kwa kigiriki theot kos kwa kilatini deipara au dei genetrix yaani mzaa mungu ni sifa kuu ya bikira maria mama wa yesu kristo
kwa kuwa wafuasi wa yesu wanasadiki kuwa yeye ni mungu sawa na baba wengi wao wanakubali kuwa aliyemzaa kama binadamu anastahili kuitwa mama wa mungu
sifa hiyo ilianza kutumika katika karne ya labda misri ikathibitishwa na mtaguso wa efeso 
kwa namna ya pekee maria anapewa sifa hiyo katika sala ya salamu maria iliyo maarufu zaidi kati ya sala za magharibi kwa mama wa yesu
mcvitie s ni jina la kibiashara ya chakula inayomilikiwa na united biscuits
jina hili linapata asili kutoka muundaji wa biskuti wa scotland mcvitie price ltd iliyoanzishwa katika mwaka wa rose street mjini edinburgh scotland
kampuni hii ilihamia maeneo mbalimbali ya jiji kabla ya kukamilisha katika mwaka wa kiwanda cha kuunda biskuti cha st andrews katika robertson avenue katika wilaya ya gorgie
ingawa kiwanda cha mcvitie price kilichomeka katika mwaka wa kilijengwa upya mwaka uo huo na kikaendelea kufanya kazi hadi wakati kazi ilisimaishwa humo na kuhamishwa uingereza
mcvitie price waliendelea na upanuzi na kuunda kiwanda kipya katika harlesden na mjini manchester 
kampuni ilinunua jumba la uokaji la edinburgh la simon henderson wana wake katika mwaka wa 
mcvitie price ilijiunga na jumba jingine la uokaji la scotland macfarlane lang co
mwaka wa ili kuwa kundi la united biscuits
bidhaa za mcvitie s zinaundwa katika viwanda vitano vya uingereza viwanda viwili vya kitambo mcvitie s vya harlesden na manchester kiwanda cha kitambo cha macfarlane lang co kiwanda cha kuunda biskuti cha victoria huko glasgow kiwanda cha kitambo cha carr cha kutayarisha biskuti cha carlisle na kiwanda cha keki cha mcvitie s kiliitwa cha riley s toffee works huko halifax
biskuti maarufu ya kwanza ya mcvitie price ilikuwa mcvitie s digestive biskuti ya aina hiyo ya kwanza kabisa iliyoundwa na mfanyikazi mpya alexander grant
biskuti hii ilipewa jina hilo kwa sababu kulifikiriwa kuwa soda ya kuoka ilikuwa inasaidia katika mfumo wa mwili wa kusaga chakula tumboni
mcvitie s chocolate homewheat digestive iliundwa kwa mara ya kwanza katika mwaka wa 
zaidi ya pakiti milioni ya mcvitie s chocolate homewheat digestive hununuliwa uingereza kila mwaka yaani biskuti kulwa kila sekunde
hobnobs iliundwa katika mwaka wa na aina nyingine kama hiyo ya chokleti ikaundwa mwaka wa 
katika mwaka wa mcvitie price ilioka keki ya harusi ya malkia elizabeth na luteni philip mountbatten
baadhi ya bidhaa lya mcvitie s ziliitwa mcv mnamo mwaka wa lakini hii ilibadilishwa na toleo jipya la nembo ya mcvitie s
hapo mwaka wa united biscuits iliipa leseni ya mcvitie s kwa meiji seika kaisha ltd ili waweze kupika biskuti hizo ujapani
ziwa edward au edward nyanza ndilo ziwa ndogo katika maziwa makuu ya afrika
iko katika magharibi bonde kuu la ufa katika mpaka kati ya jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na uganda na kaskazini mwa pwani yake iko kilometa chache kusini mwa ikweta
ziwa hili lilitowa jina lake kutoka kwa mtafiti henry morton stanley kwa heshima ya mfalme albert edward mfalme wa wales
stanley aliona ziwa hili mara ya kwanza katika mwaka wa na kufikiria ilikuwa sehemu ya ziwa albert aliipatia jina beatrice ghuba
katika ziara yake ya pili mwaka wa kupitia akagundua kuwa yalikuwa maziwa mawili yanayojitegemea na kulipa jina lake la sasa
katika miaka ya na uganda na zaire jamhuri ya kidemokrasia ya kongo walibadilisha jina na kuliita ziwa idi amin au ziwa idi amin dada baada ya dikteta wa uganda idi amin
baada ya kupinduliwa mwaka wa jina lilibadilishwa hadi ziwa edward
ziwa edward liko katika mwinuko wa mita lina urefu wa km na upana wa km na linachukua eneo la km kubwa katika bara
ziwa hili hulishwa na nyamugasani ishasha rutshuru na rwindi
humwagia maji yake kaskazini kupitia mto semliki katika ziwa albert
ziwa george humwaga maji yake kaskazini katika ziwa edward kupitia mtaro wa kazinga
ukuta wa magharibi wa bonde kuu la ufa una urefu hadi wa juu ya pwani ya magharibi ya ziwa hili
milima ya ruwenzori yako kilomita kaskazini mwa ziwa
kanda una ushahidi wa volkeno katika miaka iliyopita
ilidhaniwa kuwa maziwa george na edward yalikuwa pamoja kama ziwa kubwa hapo awali lakini mawe moto yenye majimaji yaligawanyisha ziwa hili na kuacha mtaro wa kazinga kama mabaki ya muungano huo
kusini may ya moto volkeno iko kilomita mbali na volkeno yanyamuragira katika milima virunga magharibi iko km kusini lakini mawe yake yameweza kufuka kwenye ziwahili hapo awali
eneo la katwe kikorongo shamba lina mawe na mashimo mengi ya volkeno katika eneo la km na km kati ya maziwa edward na george na inajumuisha maziwa saba ya volkeno
kubwa zaidi ya haya ni ziwa lenye urefu wa kilometa liko katika shimo la volkeno km na limetenganishwa na ziwa edward na ya ardhi
shimo hili la volkeno lina kina cha na ziwa katwe liko chini ya ziwa edward kwa m
ni ajabu kwamba asili ya volkeno katika eneo hili la kusini mashariki ya ruwenzoris haikuwa inajulikana mpaka ilivyoripotiwa na scott elliot katika mwaka wa 
bunyaruguru upande mwingine wa mtaro wa kazinga una maziwa takriban mengine makubwa kuliko katwe
ziwa edward iko ndani ya mbuga wa wanyama wa virunga kongo na mbuga wa wanyama wa elizabeth uganda na haina makao ya binadamu katika pwani zake ila katikaishango drc katika kaskazini nyumbani mwa kituo cha mafunzo ya askari wa mbuga
karibu theluthi mbili ya maji yake yako katika dr kongo na theluthi moja nchini uganda
mbali na ishango makazi makuu ya wa kongo katika kusini ni vitshumbi wakati makazi katika uganda ni mweya na katwe katika kaskazini mashariki karibu na ziwa la volkeno la jina hilo ambalo ndilo chanzo kuu cha chumvi nchini uganda mweya safari lodge ndio makao makuu ya watalii na kuhudumia ziwa edward na ziwa katwe
miji ya karibu ni kasese nchini uganda kaskazini mashariki na butembo katika dr kongo kaskazini magharibi ambayo ni karibu km na km mbali
ziwa edward ni nyumbani kwa aina ya samaki wengi pamoja na wakazi wa bagrus docmac sarotherodon niloticus sarotherodon leucostictus na zaidi ya jamii za haplochromis na aina zingine za haplochromine ambazo tu ndizo zinaelezwa kirasmi
uvuvi ni shughuli muhimu miongoni mwa wakazi wa eneo hili
wanyhama wanaoishi katika ufuko wa ziwa hili ni pamoja nyani tembo mamba na simba ambao wamehiofadhiwa katika mbuga wa wanyama
eneo hilo pia ni nyumbani kwa wengi wa ndege wa kudumu na kuhamahama nile delta kiarabu ni delta la mto nile lililopo upande wa kaskazini mwa nchini ya misri ambapo ndipo mto nile unapoanza kusambaa na hatimaye kuishia katika bahari ya mediteranea
delta hii ni moja kati ya madelta makubwa zaidi duniani
limeanzia upande wa magharibi ilipo alexandria hadi port said kwa upande wa mashariki
delta hili linachukua kiasi cha kilometa za ufukwe wa bahari ya mediterania na pia katika eneo hili hufanyika shughuli mbalimbali za kilimo
kwa kuanzia upande wa kaskazini hadi kusini delta hili linakadiriwa kuwa na urefu wa kilometa 
delta hili linaanzia taratibu chini kuanzia katika mji wa cairo kwa kuanzia upande wa kaskazini hadi kusini delta hili linakadiriwa kuwa na urefu wa kilometa 
kuanzia upande wa magharibi hadi mashariki linachukua eneo la pwani ya bahari kiasi cha kilometa 
wakati mingine delta hii hugawanywa katika vijisehemu vya mashariki na mashariki
huku mto nile wenyewe ukigawa mikono mito miwili yaani
ikiwa inatiririkia katika bahari ya mediterranean pia huwa na majina hayo hayo
zamani delta hili lilikuwa na mikono mito mbalimbali lakini mikono mito hii ilipotea kutokana na jitihada za kuzuia mafuriko kwa kukinga na kubadilisha mwelekeo
moja kati ya mikono mito iliyopotea ni ule wa wadi tumilat
mfereji wa suez au suez canal unatiririka kuelekea masahariki mwa delta na kuingia katika mwambao wa ziwa manzala kwa upande wa kaskazini mashariki mwa delta
kwa upande wa kaskazini magharibi pia kuna maziwa mengine matatu ambyo ni ziwa burullus ziwa idku na ziwa maryut
mto nile kwa upande wa juu unaonekana kama pembetatu kwa muonekano wa juu
pande za delta hili zinaonekana kumong onyoka na baadhi ya mikono mito inaonekana kupanuka wakati ikiwa inaingia katika bahari ya mediterania
sehemu ya udongo wa juu katika eneo la delta ni karibu na hatua kwenda chini
watu wamekuwa wakiishi katika eneo la delta la mto nile kwa miaka zaidi ya elfu kadhaa na pia wamekuwa wakifanya shughuli za kilimo cha hali ya juu
mto nile umekuwa ulifurika katika kipindi cha mwaka angalau mara moja lakini hali hii imekuwa ikipungua kutokana na kutengenezwa kwa bwawa na aswan
kumbukumbu za siku za kale zinaonesha kuwa delta limekuwa na milango mito kadhaa
kwa upande wa mashariki hadi magharibi milango mito ni kama tanitic mendesian phatnitic au phatmetic na pia kuna milango mito ya sebennytic bolbitine na canopic pia hujulikana kama herakleotic kwa sasa kuna milango mito miwili tu hii ni kutokana na katika jitihada za kujaribu kuzuia mafuriko na kuporomoka kwa pande za milango mito milango mito hiyo ni pamoja na the damietta uliopo kwa upande wa mashariki na mlango mto wa rosetta ukiwa unafanana na ule wa mlango mto huu wa damietta upo uoande wa magharibi wa delta
rosetta stone lilipatikana katika delta la mto nile mwaka mwaka katika bandari ya rosetta
katika enzi za farao delta hili lilikuwa likijulikana kama lower egypt na pia ilikuwa ikiitwa land of goshen
pia kuna sehemu kadhaa za kihistoria katika eneo la delta
kiasi cha nusu ya wakazi wa misri yaani kiasi cha watu milioni huishi katika eneo la delta
kwa upande wa nje kidogo ya mji mkubwa wastani wa idadi ya watu ni kiasi cha watu kwa kila kilometa mbili au zaidi
mji wa alexandria ndio mji mkubwa kuliko yote katika eneo la delta na kukadiriwa kuwa na kiasi cha watu milioni 
katika kipindi cha mwisho wa mwaka eneo la mto nile huwa linakuwa na mwonekano wa mwekundu na kuwa na mauwa ya lotus flowers
upande wa chini wa eneo la nile yaani upande wa kaskazini na upande wa juu yaani upande wa kusini kuna mimea mbalimbali inayoota kwa wingi
zaidi ya aina elfu moja ya ya ndege hupatikana katika eneo la delta ikiwa ni pamoja na ndege aina ya little gull na whiskered tern
pia ndege wengine wanaoishi katika eneo la delta ni pamoja na grey heron kentish plover shovelers na cormorant
wanyama wengine wanaopatikana katika eneo la delta ya nile ni pamoja na vyura hua kobe nanguchiro lakini pia kuna mamba na viboko wanyama hawa wawili walikuwa wameenea sana katika eneo la delta katika siku za nyuma lakini siku hizo hali haipo hivyo
aina ya samaki wanaopatikana katika eneo la delta ni pamoja na samakiwa aina ya striped mullet delta la mto nile lina tabia za kimediterrania ambayo huwa na sifa ya mvua kidogo kiais cha mililita hadi kwa wastani wa mwaka na hata hivyo mvua hizi hunyesha wakati wa miezi ya baridi
eneo la delta huwa na kipindi cha joto katika miezi ya julai na agosti kiasi cha nyuzijoto c hadi nyuzijoto c
kipindi cha baridi huwa ba kiasi cha nyuzijoto of hadi c
eneo la delta huwa na hali ya unyevunyevu katika kipindi cha miezi ya baridi
eneo la delta limekuwa likimong onyoka kwa wastani wa kilometa per year fact date aprili na inatabiriwa kuwa eneo la delta litakuwa limeisha hadi kufikia mwaka 
united biscuits kifupi ub ni kampuni ya kimataifa ya kuunda vyakula biskuti za bn biskuti za mcvitie s kp nuts hula hoops kaukau za real mccoy s vyakula vya phineas fogg jacob s cream crackers na twiglets
kampuni hii iliorodheshwa katika soko la hisa la london na ilikuwa mojawapo wa kampuni katika orodha ya ftse lakini mwezi wa desemba ilinunuliwa na kundi la blackstone na washirka wa pai
united biscuits ilianzishwa mwaka wa kutoka kuungana kwa mcvitie price na macfarlane lang
mnamo mwaka wa ilinunua carr s wa carlisle waliotayarisha biskuti maarufu za table water
kampuni hii ilimiliki kampuni ya wimpy mikahawa kati ya miaka ya na 
pia ilinunua chakula kampuni ya vyakula baridi ya ross young 
kampuni ilinunuliwa mei na finalrealm kikundi cha wawekezaji fedha wakiwa pamoja na nabisco holdings corporation kama mpango wa biashara ub ilipewa sehemu ya biashara ya uropa ya nabisco
kampuni iliuza young s bluecrest hapo mwaka wa ili ienedeshe sekta yake ya biskuti tamu vizuri zaidi
mnamo septemba kampuni ilinunua sehemu ya uingereza ya kundi la jacob la biskuti la groupe dannone kwa bei ya milioni
julai ub iliuza biashara yake ya kusini mwa uropa kwa wanunuzi kraft foods ambayo iliacha mmiliki wake na kuanza kujitegemea
mnamo oktoba kampuni hii iliuuzwa kwa kundi la blackstone na washirika wa pai
msingi wa biashara hii umo nchini uingereza ambapo hupika biskuti na vitafunio vingine chini ya majina mbalimbali yakiwemo mcvitie s na twiglets
kampuni hii ina viwanda vingi katika nchi kadhaa kote uropa kama vile uholanzi ufaransa na ubelgiji
kituo kikuu cha usambazaji nchini uingereza ni kile cha ashby de la zouch hapo pia kuna kiwanda cha kutayarisha vitafunio vya kp
the mtandao wa ub ulikuwa ni mtandao wa redio ya kutumikia viwanda vya uingereza lakini ulifungwa 
ingawaje mtandao huu ndio ulioanzisha kazi ya mtangazaji maarufu wa redio wa uingereza steve allen na wa televisheni dale winton tarehe novemba ub ilitangaza kuwa biskuti zake za crawford s bourbon cream zirudishwe
sababu ikiwa kulikuwa na uwezekano wa vipande vidogo vya chuma kuwa ndani ya biskuti
damietta damiata au domyat kiarabu ni kituo cha safari za majini au bandari na pia ni mji mkuu wa uongozi wa domyat wa nchini misri
ipo katika sehemu ya mwingiliano katika ya bahari ya mediterania na mto nile katika misri ya kale mji huu ulikuwa unajulikana kama tamiat lakini uliendelea kupoteza umuhimu kufuatia kuja kwa ustaarabu wa helleic muda mfupi baada ya kujengwa kwa alexandria
wakazi wa abbasids hutumia vituo vya alexandria damietta aden na siraf kama njia katika kuingia katika nchi za india na china
damietta na ilikuwa umuhimu sana katika karne ya na wakati wa vita vya kidini hususani vya kikristo
mnamo mwaka wakitokea katika ufalme wa jerusalem kwa msaada wa ufalme wa byzantine walivamia na kushambulia mji wa damietta lakini walishindwa na kupigwa na saladin
na kwa kutokea nchini misri wangeweza kushambulia nchini ya palestine na kuuteka mji wa jerusalem wakati mji wa damietta ulipozungukwa na kukaliwa na frisia katika vita vya kidini vya mwaka francis wa asisi alifika katika mji huo na kufanya mazungumzo ya amani na kiongozi wa kiislamu wa eneo hilo
viongozi mbalimbali walifika katika eneo hilo ikiwa ni pamoja na wanaharakati wa kiingereza kama vile ranulf of chester saer of winchester na william aubigny odonel aubigny robert fitz walter john lacy wa chester william harcourt na oliver aliyekuwa mtoto wa nje ya ndoa wa king john
mwaka wapiganaji hawa wa vita vya kidini walijaribu kuingia katika mjiwa cairo lakini walishindwa kutoka na kupata upinzani mkali kutoka kwa waislamu
damietta pia ilikuwa ni shabaha la wapiganaji wa dini ya kisabato seventh crusade wakiongozwa na louis ix of france
majeshi yake yalifaika katika mji huo mwaka na kuweza kuuteka mji huo katika kipindi kifupi lakini alikataa kuukabidhi mji huo kwa wahitaji wake wa kwanza yaani mfalme wa jerusalem
lakini baada ya muda mfupi louis aliangushwa na kunyang anywa mamlaka juu ya mji huo
kutokana na umuhimu wa mji huo kwa wapiganaji wa kidini sultani mamluk aliubomoa mji huu na kuujenga kilometa chache kutoka ilipo bandari
file ezbet borg 
jpg thumb ezbet el borg soko kubwa zaidi la samaki nchini misri egypt leo hii kuna mfereji unaounganisha mji huu na mto nile ambapo ndio inaufanya mji huu kwa wa muhimu kwa mara nyingine tena
mji huu kwa sasa una idadi ya watu wapatao 
file market street in damietta
jpg thumb brabara katika soko katika mji wa damietta karamojong au karimojong ni kabila inayohusika katika kilimo na ufugaji hasa wanaoishi katika kaskazini mashariki mwa uganda
lugha yao pia inajulikana kama karamojong au karimojong na ni sehemu ya kundi la lugha ya nilo sahara
watu wa karamojong wanaishi katika sehemu ya kusini mwa mkoa wa karamoja kaskazini mashariki ya uganda ambao ni asilimia kumi ya nchi ya uganda
kulingana na wanaanthropolojia watu wa karamojong ni sehemu ya kundi lililohamia kutoka ethiopia katika miaka ya bk na kugawanywa katika matawi mawili huku tawi moja likihamia nchi ya kenya na kuunda kundi la kalenjin na nguzo ya wamasai
tawi lingine lililojulikana kama ateker lilihamia upande wa magharibi
ateker zaidi iligawanyika katika makundi kadhaa zikiwa ni pamoja turkana katika nchi kenya iteso dodoth au dodos jie karamojong na kumam nchini uganda pia jiye na toposa kusini mwa sudan wote hawa wakijulikana kama kundl la kiteso au kundi la karamojong
jina karamojong lilitokana na kauli ekar ngimojong linamaanisha watu wakongwe hawaweza kutembea zaidi
kulingana na tamaduni kundi la watu hawa ambao sasa wanajulikana kama ni karamojong wanasemekana kuhamia kutoka abyssinia kati ya miaka ya na bk kama kundi moja linalojulikana kama jie
walipofika mpakani mwa kenya na ethiopia inasemekana kuwa waligawanyika katika makundi kadhaa turkana toposa na dodoth
kati ya makundi haya tatu waturkana waliamua kubaki ambako waliko sasa
kundi la pili ambalo baadaye lilikuja kujulikana kama toposa liliendelea moja kwa moja hadi sudan
kundi la tatu wadodoth waliamua kubaki katika sehemu ya apule katika sehemu ya kaskazini ya karamoja
kundi la tatu la wamatheniko lilienda upande wa magharibi na kufomu lugha za kiteso kikumam na kilangi
lilikuwa kundi hili la mwisho ambalo lilisafiri zaidi ambalo linasemekana kutumia kauli ya watu wakongwe hawaweza kutembea zaidi
katika lugha ya kikaramojong watu na lugha hii hutumia viambishi awali i na na mtawalia ukosefu wa kiambishi awali huonyesha nchi au sehemu wanamoishi
matawi yaliyotajwa hapo awali kutoka lugha zinazozungumza ateker yanaweza kueleweka kwa kiasi kikubwa au kidogo
lugha ya kilango nchini uganda pia inauhusiano wa kiasi fulani na lugha ya ikarimojong na hii inathibitishwa na majina yanayofanana miongoni mwa mambo mengine ingawa wananjia fulani ya kuzungumza ambayo walikopa kutoka lugha ya kiluo
shughuli kuu ya maisha ya watu wa karamojong ni ufugaji mifugo ambayo ina umuhimu wa kijamii na kitamaduni
kulima mazao ni shughuli ya sekondari na huratibiwa tu katika maeneo ambayo yanaweza kulimwa
kutokana na hali ya hewa ya jangwa katika eneo hilo watu wa karamojong walikuwa daima wanajaribu njia tofauti za ufugaji kama vile kuwahamisha wanyama katika maeneo tofauti ambazo zina nyasi kwa ajili ya malisho ambapo kwa muda wa miezi kwa mwaka wao walihamisha mifugo yao katika wilaya jirani kutafuta maji na malisho ya wanyama wao
upatikanaji wa chakula na maji daima ni wasiwasi na ina athari kwenye mwingiliano wa kundi la karamojong na makundi mengine ya kikabila
karamojong wamekuwa wakihusika katika migogoro mbalimbali unaozingatia mazoezi ya uibaji wa wanyama
watu wa karamojong daima wanahusika katika vita na majirani wao nchini uganda sudan na kenya kutokana na uwizi wa mifugo wa mara kwa mara
hii inaweza kutokana na imani za mila kuwa watu wa karamojong wanamiliki wanyama wote kwa haki ya mungu lakini pia kwa sababu mifugo hasa ng ombe ni muhimu katika mazungumzo ya kutoa mahari kwa ajili ya bibi
wanaume wachanga hutumia uwizi wa mifugo kama haki ya kifungu na njia ya kuongeza mifugo yao ili kupata heshima
katika miaka ya hivi karibuni maumbile na matokeo ya uwizi wa mifugo yameongezeka na kuwa hatari kwani kabila ya karamojong imekuwa ikinunua bunduki aina ya ak kwa ajili ya migogoro hiyo
serikali ya uganda wamejaribu broker misamaha mikataba kwa silaha lakini idadi ya mifugo ya karamojong kuwa alitaka per bunduki imeonyesha pia mwinuko kwa makubaliano ya maana yoyote kufanywa
chris r
hughes aliyezaliwa novemba ni mmoja wa waanzishi na alitumikia kama msemaji wa tovuti ya kijamii facebook na wenzake wa harvard mark zuckerberg na dustin moskovitz
alikuwa mratibu wa tovuti rasmi ya kampeni ya barack obama ya rais ya mwaka ya my
barackobama
com
hughes kwa sasa ni mfanyabiashara katika kampuni ya general catalyst partners kampuni ya uwekezaji iliyoko cambridge na mshauri wa mikakati katika kampuni ya gmmb kampuni ya ushauri wa kisiasa ambayo ilifanya kazi katika kampeni ya obama mwaka 
yeye ni msomi wa phillips academy andover na harvard college
alimaliza kutoka harvard mwaka akiwa na shahada ya sanaa katika historia na fasihi
chris alikuwa kwenye makala kuu ya nakala ya fast company ya mwezi aprili chini ya kichwa kijana aliyemfanya obama rais jinsi mmoja wa waanzishi wa facebook chris hughes alizindua nguvu za barak na kubadilisha siasa milele
chris ni mpenda wavulana na ako katika uhusiano na sean eldridge
yeye pia aliwahi kutumikia katika bodi ya wakurugenzi ya taasisi ya roosevelt mwaka na 
ni mkusanyiko wa nyimbo za mariah carey cd moja ni ya nyimbo za klabu na cd ya pili ina nyombo za hip hop pamoja na za mseto
katika albamu hii carey ameimba na busta rhymes i know what you want iliyokuwa imerikodiwa kwenye albamu ya rhymes hapo awali inayoitwa it ain t safe no more
nyimbo tano kwenye cd breakdown sweetheart crybaby miss you na i know what you want si za mseto hata kidogo
kampuni zote za carey za kurekodi columbia records virgin records na island records zilikubali kutoa leseni ya albamu hii na leseni ya i know what you want ilitoka kwa records
kama albamu yake ya greatest hits the remixes haikushughulikiwa sana
akijua kwamba albamu hiiilikuwa ni jambo la mkataba na kwa kuwa mume wake wa zamani tommy mottola kufutwa kazi kutoka sony columbia carey aliweza kutoa mchango mkubwa ndani ya mradi huu na hivyo alitoa mahojiano kuhusu albamu hii
albamu hii ilifika nafasi ya kwa muda wa wiki nane kwenye billboard top electronic albums chart na kuuza nakala katika wiki yake ya kwanza nchini marekani
ilipata kufika nafasi ya kwenye chati za billboard kwa muda wa wiki tano kwenye chati na ni albamu ya kwanza ya carey ambayo haikuthibitishwa na riaa
mauzo ya albamu ilianza kwa kasi wastani kufuatia mafanikio ya albamu ya kumi na nne ya carey the emancipation of mimi 
albamu hii iliuza nakala milioni kote duniani ikiwemo nakala nchini marekani
wimbo wa u like this megamix pia inajulikana kama kifupi megamix katika baadhi ya maeneo ilitolewa kwa vilabu mwishoni mwa mwaka na ilipata kushika nafasi ya kwenye billboard chati ya hot dance club play
wimbo huu haipatikani kwenye albamu ya the remixes
ziwa eyre hutamkwa air nndilo eneo ambalo liko chini zaidi katika australia takribam ahd chini ya usawa wa bahari na wakati wakati nadra inapojaza ndiyo ziwa kubwa zaidi katika australia
ndiyo kituo cha bonde la ziwa eyre na hupatikana katika kaskazini wa adelaide
ziwa hili liliitwa baada ya edward yohane eyre ambaye alikuwa binadamu kutoka kuona ziwa hili mara ya kwanza katika mwaka wa 
iko katika majangwa ya kati ya australia kaskazini mwa australia kusini
bonde la eyre ni mfumo unaozunguka kitanda cha ziwa sehemu ya chini ambayo ina chumvi unaosababishwa na misimu ya upanuzi na baadaye uvukizi wa maji
hata katika kiangazi kuna maji yanayobakia katika ziwa eyre kwa kawaida katika kukusanya idadi ndogo ndogo ya maziwa ya playa
wakati wa msimu wa mvua mito kutoka kaskazini katika queensland inaelekea katika ziwa hili kupitia mtaro wa nchi
kiasi cha maji kutoka monsoon huamua iwapo maji yatafikia ziwa na ikiwa hivyo jinsi urefu wa kina cha ziwa kitakuwa
tangu mwaka wa hii imetendeka katika pamoja na gharika kubwa mwaka wa 
mvua ya kawaida pia inaweza kujaza ziwa eyre kwa ft kama ilivyokuwa mwaka wa na 
mipandilio iliyoundwa katika pwani zinaonyesha kwamba wakati wa msimu wa joto katika karne za awali ziwa eyre iliweza kuwa na kiwango cha maji cha juu kuliko 
mvua ya torrential katika januari ilichukua karibu wiki sita kufikia ziwa lakini kuweka kiasi kidogo cha maji ndani yake
ikiwa na mafuriko ziwa hili huwa na maji safi na samaki wa maji safi pamoja na bony bream nematolosa ereb bonde la ziwa eyre huwa na aina ya dhahabu sangara macquaria ambigua na hardyhead aina mbalimbali craterocephalus spp
kiwango cha chumvi huongezeka kama jiwe la chumvi huchanganya na maji kipindi cha miezi sita na kusababisha uwaji mkubwa wa samaki
wakati wa ziwa hili halina chumnvi zaidi ya bahari kiwango chachumvi hupanda wakati maji yanapovukiza pamoja na kiwango cha chumvi kuwa juu katika kina cha
ziwa hili huwa na rangi ya pink wakati ina chumvi kutokana na uwepo wa beta carotene zinazosababishwa na mwani dunaliella salina
kawaida gharika hufanyika baadakila miaka mitatu mafuriko kila muongo na kujaza au karibu kujaza mara nne kwa karne
maji katika ziwa hili huvukiza na mafuriko madogo na ya kati kukauka katika mwisho wa majira yafuatayo
hata hivyo uwiano mkubwa ulipotelea ndani ya jangwa au kuvukiza katika msafara ya kuelekea kwenye ziwa na kubaki choni ya km cu mi katika ziwa ambayo ilichukua eneo la au ya ziwa
kutokana na mafuriko hakuanza kujaza upande wa ziwa wenye kina kirefu ko belt bay mpaka mwishoni mwa machi maisha ya ndege mdogo yalionekana wkuwa sawa kuliko kiota katika fika juu ya bonde la ziwa eyre kaskazini ya birdsville ambapo maziwa makubwa yalitokea januari kama matokeo ya mvua ya monsoonal klabu ya mashau ya ziwa eyre ni kundi wakfu ya watu wanaoendesha mashau katika mafuriko ya ziwa hilii pamoja na safari za hivi karibuni mwaka wa na 
idadi ya waendeshaji mashau waliendesha mashau katika ziwa eyre mwaka wa na wakati kina cha mafuriko kilifikia ft
ziwa eyre limekuwa kituo cha majaribio ya kasi hasa yale na bwana campbell na donald bluebird proteus cn 
toyota ist ni gari dhabiti inayouzwa katika ujapani na toyota nje katika marekani kama scion xa
misingi wake ni kizazi cha kwanza cha toyota vitz hatchback kizazi ilikuwa na sura sawa na toyota platz
xa haina uhusiano na toyota belta inayouzwa katika marekani kama toyota yaris
kizazi cha pili cha ist ni sawa na toyota yaris vitz ya miolango tano hata hivyo tofauti na vitz ni kuwa vidhibiti mbio viko mbele ya dereva kinyume na dashibodi
ist mpya kama ist iliyotangulia huuzwa kama scion katika marekani lakini gari haitwi xa kama iliyotangulia ist lakini xd
pia tofauti na xd ni kuwa gia ni ya kujiendesha xd huuzwa na gia ya kuendeshwa ya spidi 
chaguo mmoja la kupendeza katika faa nz ni chaguo la awd ambayo haikupelekwa marekani kwa xd
kifaa cha ushawishi katikam ist ya ujapani huwa lakini siyo ya marekani xd hata hivyo mtu anaweza kuagiza vifaa hivi kutumia mtandao
katika miundo ya mwaka wa katika miundo ya japani tu g book huduma ya kujiandikisha hupatikana
katika kipindi cha juu cha uongozi wake sultani huyu aliweza kuongoza sehemu kubwa ya eneo la ethiopia na somalia
bado kuna majadiliano kuhusu asili na idadi ya makabila katika ufalme huu
matokeo ya utafiti huu yanaongezewa nguvu katika kitabu cha hivi karibuni cha oxford history of islam tmtawala wa adal aliyeibuka na kuwa mmoja kati ya waislamu wenye misimamoi inasemekana alikuwa akichukua wapiganaji wake kutoka katika jamii ya wasomali
lewis kwa upande mwingine anagundua kuwa asili ya imam bado haijajulikana
kuna ushahidi mwingine unoonesha kuwa kuna uwezekano mtawala huyu akawa afar kwa asili
eward anaunganisha jina la ad l na kabila la dankali afar a a ila na jina la kisomali kutoka katika ukoo wa oda al 
na kupendekeza kuwa kuna uwezekano kuwa ufalme huu unawezekana kuwa ulijumuisha watu wa kabila afars
japokuwa sehemu ya afars inajumuisha sehemu kubwa ya of adal didier morin anasema kuwa mwamko mkubwa wa afar upo juu ya ufalme wa adal bado ni wa wasiwasi kutokana na kuwa na makabila mbalimbali nevertheless franz christoph muth identifies ahmad ibn ibrihim al ghazi as somali
tangu mwaka adal lilikuwa ni eneo la waislamu
eneo la mtawala wa kikristo wa ethiopia aliyeitwasolomonic muda mfupi baadae eneo hili lilipiganiwa na na kuwa chini na ethiopia
negus n g st amda seyonna kampeni zake za mwaka 
katika mwaka kati ya au waethiopia walivamia tena ifat ambayo ndio tu ilikua imetoka katika mapigano na kuweza kuwapiga maadui zao chini ya mfalme wao
sa ad ad din alifukuzwa kutoka katika utawala wao na ufalme wa ethiopia hii ikiwa ni mwaka au yeshaq in na baadae kuvamia eneo la zeila na kumuua
matokeo yake familia za matajiri waliondoka nchini humona kukimbilia nchini yemen kuepuka kukamatwa na kuuwawa
walipokuja kurejea walikuta tayari ufalme umebadilishwa kutoka jina la mfalme wa ifat na kuwa mfalme adal hii ikionesha kuwa ifat ilikuwa sehemu ya adal
katika miaka ya katika ya imam ahmad ibn ibrihim al ghazi aliivamia adal na kutangaza rasmi vita takatifu dhidi ya wakristu wa ethiopia
ambao kwa wakati huo walikuwa chini ta utawala wa lebna dengel
wakiwa wanapewa zana za kupigania kutoka katika ufalme wa ottoman
ahmad aliweza kuwapiga waethiopia katika vita vya battle of shimbra kure mwaka na kuweza kuchukua mali zote kutoka ethiopia kama vile maeneo ya mwinuko japokuwa waethiopia waliendelea kukataa kuachia maeneo hayo
mwaka ureno ambayo ilikuwa wakihitaji baadhi ya maeneo katika bahari ya hindi walituma msaada wa askari kwa waethiopia
na kwa kujibu suala hilo adal nao wakapokea askari kutoka katika ufalme wa ottomans imam ahmad aliweza kufanikiwa katika mapigano dhidi ya waethiopians wakati akiendelea na kampeni katika autumn mwaka 
aliweza kumuua kiongozi wa kijeshi wa ureno crist v o da gama mwezi agosti mwaka huo huo
hatahivyo wapiganaji wa kireno walikataa kujisalimisha kutokana na kifo cha adal katika vita vya battle of wayna daga karibu na ziwa tana mwezi februari mwaka ambapo ahmad aliuwawa katika vita hivyo
kutokana na hali hiyo waethiopia waliweza kuchuakua uwanda wa juu ulioinuka walioupateza baada ya kushindwa katika vita dhidi ya adal
mwaka mji mkuu wa adal na uliamishiwa kutoka zeila na kwenda harar hii ilifuatia kuanguka kwa utawala wa adal
noriaki kubo kubo noriaki alzaiwa juni anajlikana kwa jina nihongo tite kubo kubo tite ni mchoraji wa manga ya kijapani
mtoto wa mwanachama wa baraza la jiji katika wilaya ya fuchu aki hiroshima kubo alimaliza shule ya sekondari katika shule ya mitaa
katika mahojiano kubo alisema kwamba yeye aliingia mashindano ya gazeti la manga na kwamba ingawa hakushinda mmoja wa wahariri wa gazeti aliona talanta yake
hatimaye walifanya kazi pamoja katika miradi ya pamoja
si muda mrefu baadaye manga yake ya kwanza fupi ultra unholy hearted machine ilichapishwa katika weekly sh nen jump special ya shueisha mwaka wa 
hii ilikuwa ikifuatiwa na manga mbili zaidi fupi fupi na mwaka wa manga yake ya kwanza mfululizo zombiepowder
ilianza katika weekly sh nen jump ikaendelea kwa volume ya nne hadi wakati ilifutiliwa mbali
kulingana na ufafanuzi wa mwandishi katika kurasa ya kwanza ya tank bon ya tatu kubo alikuwa katika hali ngumu kiakili wakati alipoiandika
mfululizo wake iliyofuata bleach kuhusu mwanafunzi wa chuo kikuu ambaye anakuwa shinigami na hupigana vita na pepo mbaya ilianza kuchapishwa katika gazeti moja mwaka 
kubo awali alitarajia mfululizo kuendelea si zaidi ya miaka mitano
mwezi wa julai bleach umefikia zaidi ya sura na anime yake ilianza ujapani mwaka wa 
manga ilishinda tuzo la shogakukan manga award kwa kikundi yake mwaka wa 
kubo na makoto matsubara wameandika kwa pamoja vitabu mbili vya mfululizo wa bleach ambayo ilichapishwa na shueisha chini ya jump books studio
bleach memories of nobody filamuya bleach ilitolewa huko ujapani desemba ikifuatiwa na bleach the diamonddust rebellion filamu ya bleach the diamonddust rebellion pili tarehe desemba 
kubo pia alionekana katika kurasa wa redio ya kijapani bleach b station
 julai kubo akaenda marekani kwa mara ya kwanza na akafanya kuonekana wakati wa san diego comic con international
bleach ilitengenezwa mara ya kwanza kutokana kwa hamu ya kubo kuchora shinigami akiwa amevaa kimono hii ikawa msingi kwa mpangilio wa soul reapers katika mfululizo na wazo la tabia ya rukia kuchiki
kubo alitaja mvuto vya vipengele vya bleach kuanzia manga mengine hadi muziki lugha ya kigeni usanifu na filamu
mitindo ya kivita na kusimulia hadithi inayopatikana katika bleach imesababishwa na sinema ingawa kubo hajafafanua ikiwa kuna filamu yoyote maalumu iliyo na ushawishi kwa sehemu za vita
wakati alisumbuliwa aliiambia wanahabari kwamba alipenda snatch lakini hakuitumia kama kielelezo
kubo pia alisema kwamba yeye anataka kufanya bleach uzoefu ambayo inaweza tu kupatikana kwa kusoma manga na kupuzilia mbali mawazo ya kujenga filamu ya live action ya mfululizo
katika utengenezaji wa eneo za vita kubo hutoa kielelezo kutoka kwa muziki wa rock
yeye husema yeye hufikiria juu ya vita na muziki hiyo na kisha yeye hujaribu kupata eneo nzuri ya kuitengeneza
basi yeye hujaribu kufanya majeraha kuwa halisi iwezekanavyo ili kufanya wasomaji kuisikia maumivu ya mhusika
kubo inataja wakati mwingine huchoka wakati wa kuchora hivyo hujaribu kuongeza utani kadhaa kufanya ichekeshe zaidi
wakati wa kujenga wahusika kubo kwanza hujaribu kujenga kielekezo na baadaye kuamua jinsi itakuwa utu wake kulingana na alichochora
tangu kujenga wahusika hivi kubo huchukulia kila mhusika kuwa wa kipekee na anataka kila mmoja wao kuendelezwa pamoja na mfululizo
alipoulizwa kuhusu mahusiano ya kimapenzi kati ya baadhi ya wahusika kubo hujibu akisema kuwa yeye hataki kugeuza mfululizo kuwa hadithi ya upendo kwani anadhani kuna vipengele vya kusisimua zaidi kuhusu haiba zao
wahusika wengine katika mfululizo pia hutumia lugha mbalimbali kuelezea maneno yao
nguvu kutoka wahusika wa quincy na bount huchukuliwa kutoka kijerumani ilhali viumbe hollow na arrancar badala hutumia maneno ya kihispania
kubo alivutiwa na kihispania kwa sababu kwake lugha hio aliiskia kama ikiwa y kuroga na iliyotulia
majina ya arrancar pia yametokana na wahispania maarufu kama vile wachoraji na wasanii
awali ikionekana katika weekly sh nen jump na iliyochapishwa na shueisha huko tokyo ujapani manga zote zimepewa leseni huko amerika kaskazini na dvs media
accesskenya ni kampuni ya kuwasilisha huduma za mtandao ziko nchini kenya
ilianzishwa katika mwaka wa na ndugu daudi na jonathan somen ili kuwa kampuni ya kuuza huduma za kiteknolojia kwa wateja wa kampuni zilizo ndani ya kenya ikiwa sehemu ya kampuni ya communications solutions limited
katika mwaka wa jina la accesskenya ndilo lilioanza kutumika baada ya ndugu hao kuona haja ya kuwasilisha huduma ya mtandao kwa kampuni
kwa mara ya kwanza accesskenya iliuzia raia hisa yao katika soko la hisa la nairobi hapo mwishoni mwa aprili 
accesskenya ikawa kampuni ya kwanza ya sekta ya teknolojia na mawasiliano ya kenya kuorodheshwa kwa soko la hisa la nairobi hisa zilizotolewa kuuzwa za kwanza zilikuwa milioni kwa bei ya shilingi za kenya kwa kila hisa
accesskenya inaajiri zaidi ya watu watu hasa katika makao makuu ya nairobi na miji mingine mikubwa kama mombasa kisumu nakuru na eldoret
hivi sasa iko na wauuzaji kila pahali katika taifa hili ili kuhakikisha wateja nchini kote wamepata bidhaa na huduma za kampuni hii
tangu februari accesskenya imepata kampuni kama wateja wateja wa kibinafsi na biashara ndogondogo takriban ambazo nyingi zipo katika miji mikubwa nairobi mombasa kisumu na nakuru
accesskenya iko na makao makuu yake katika jengo la museum hill centre karibu na jumba la kumbukumbu la nairobi kando ya barabara ya museum katika mji wa nairobi
hapo mwaka wa kundi la accesskenya lilinunua openview business systems kwa madhumuni ya kuongeza bidhaa zake kwa idadi ya bidhaa zilizouzwa na accesskenya
kundi linajumuisha accesskenya kampuni ya kenya inayoongoza kwa huduma ya mtandao broadband access blue mojawapo ya kampuni kubwa zinazohusishwa na data na sasa openview business systems
kundi sasa lina zaidi ya kampuni za kenya zinazolipia huduma za mtandao za waya inaajiri zaidi ya watu na ina ofisi za nairobi na mombasa pamoja na uwakilishi katika kisumu eldoret nakuru na nyeri
kundi hili pia limemea kwa kila mwaka kwa miaka minne iliyopita
accesskenya ina inashirikiana na kampuni mbalimbali moja ikiwa ni cisco motorola oracle net app gold na ibm
pia inatoa huduma za kusimamia tovuti za kutoa virusi vya tarakilishi huduma za usimamizi na huduma mbalimbali za kompyuta
makampuni yaliyo ndani ya accesskenya sasa walio na leseni ni nne haswa kutoka tume ya mawasiliano ya kenya cck zikiwa leseni za dcno isp pdno na local loop
katika mwaka wa accesskenya ilipigiwa kura kuwa kampuni bora kabisa katika sekta yake nchini kenya na openview business systems ikapigiwa kura kuwa nafasi ya pili katika kampuni za kutatua shida za mawasiliano na kiteknolojia
toyota paseo inayojulikana kama cynos katika ujapani na mikoa mingine ni gari ya spoti inatozingatia uchumi iliyotolewa mwaka wa na kutumia misingi wa toyota tercel
ilikuwa inapatikana kama coupe na baadaye mitindo kama convertible
toyota ilikomesha kuuza gari hili katika marekani mwaka wa hata hivyo gari hili liliendelea kuuzwa katika kanada ulaya na japan hadi kabla ya nafasi yake kuchukuliwa na echo mwaka wa 
paseo kama tercel huwa na mtindo mija na toyota starlet
maeneo kadhaa yanaweza kubadilishana kati hizi tatu
paseo ni jina la kihispania linalomaanisha kutembea au kuzurura
kizazi wa kwanza cha paseo kiliundwa kati ya mwaka wa 
kulingana na tercel ilikuwa na 
 jamii ya injini ya e f i 
katika maeneo mengi injini ya ya paseo ilisemekana kuwa na hp kw rpm na ft lbf nm rpm ya toki
mwaka wa katika california na majimbo mengine pamoja na ngazi ya california ya kiwango cha moshi ilipimwa kuwa na hp kw na lbf ft nm ya toki
ilinapatikana aidha katika gia ya kuendeshwa ya spidi au gia ya kujiendesha ya spidi speed
kizazi cha pili cha paseo kilianzishwa mwaka wa 
mbali na baadhi uboreshaji katika injini badiliko lililotambulika ni mwili ya mabati
hata hivyo ulikuwa mwaka wa mwisho paseo kuuzwa katika marekani
toyota ilikomesha kuuza paseo kabisa mwaka wa 
iliuzwa nchini uingereza miaka ya lakini kukomeshwa juu ya mauzo yaliyo chini kwani mtindo wa sura yake haukuweza kuwavutia wateja amabao toyota ilitarajia
st ikiwa paseo ya kawaida si ikiwa mtindo wa juu ikiongeza magurudumuya nchi ya mchangayo wa vyuma chuma radio ya sony inayocheza cd spoila ya bbuti yenye rangi na taa la tatu la na breki za kutojifunga
galliano ilzingatia paseo si ikiwa na sifa zote na zaidi
paseo galliano ilikuwa na spoila ya kidevu yenye rangi pia chaguo katika mitindo midogo ya paseo ziada pia kupunguza paseo mifano matope walinzi yellow paintwork na aquamarine decals chini pande
pamoja na magurudumu ya nchi yenye mtindo wa spoti na mapana ania ya low profile magurudumu ya gen za pili za rangi nza paseoni ni kama zifuatavyo satin nyeusi metali inapatikana tu kwenye mtindo wa si 
uingereza haikuona kamwe paseo yakujipindua gari hizi za kujipindua zilifika uingereza na ilikuwa vigumu kuona ya kuuzwa laba uagize kutoka japani kupitia tovuti
mitindo ya uingerezawa ya toyota ilikuja na injini aina moja ya e f ambayo ilitoa kulingana na maagizo ya uingereza
injini ya cc ya lita 
 injini cc ilikuwa na hamu nakuvuta vizuri lakini spidi ya juu iliyopimwa na toyota ni katikauundaji waa paseo ilijulikana ujapani kama cynos
mitindo hii yote ilikuwa na vioo vya kando venye rangi yenye nambari na kifutio katika kioo cha nyuma kitu ambacho hakikushughulikiwa na masoko ambayo si ya kijapani na kitu ambacho hakikukaa sehemu ya sura ya gari hii
juu ya vyombo hivi cynos ilikuja na mitindo mbalimbali ya ndani gurudumu la kuendesha na injini
juno ilikuja na injini ya e f na gia ya kujiendesha ya spidi 
alpha ilikuwa na injini ya e f injini na gia ya kuendeshwa ya spidi na beta ilikuja na injini ya e fhe maarufu katika toyota sera pamoja na gia ya kuendeshwa ya spidi 
kipkalya kiprono kones alizaliwa mnamo februari na aliaga dunia mnamo juni alikuwa mwanasiasa wa kenya ambaye aliwahi kuhudumu kama waziri katika miaka ya na alikuwa waziri wa barabara kwa muda mfupi mwaka wa 
alikuwa mwanachama wa bunge la kenya kuanzia mwaka wa hadi mwaka wa 
alijaribu kwanza kushinda kiti cha ubunge katika uchaguzi wa mwaka wa lakini alishindwa na isaac kipkorir salat
kufuatia kifo cha salat mwaka wa kones alishinda kiti cha eneo bunge la bomet katika uchaguzi mdogo kama sehemu ya kenya african national union kanu mwaka wa na kisha aliteuliwa kama naibu waziri wa kilimo na rais daniel arap moi
alichaguliwa tena katika uchaguzi na mwaka wa na aliteuliwa na moi kama waziri wa nchi katika ofisi ya rais
katika uchaguzi wa mwaka wa alichaguliwa tena kama mbunge na moi alimteua kama waziri wa ujenzi wa umma na makazi hatimaye alihamishwa kwa nyadifa za waziri wa utafiti sayansi na teknolojia na waziri wa mafunzo ya ufundi
kabla ya uchaguzi wa mwaka wa alikosana na rais moi na akapiga moyo konde kujiunga na harakati ya muungano wa mageuzi wakiongozwa na james orengo
katika uchaguzi wa mwaka wa kones alibadilisha chama na kujiunga na chama cha ford people lakini alipoteza kiti hicho cha ubunge kwa nick salat mwana wa aliyekuwa mbunge wa eneo bunge hilo isaka kipkorir salat ambaye alikuwa anaiwakilisha kanu chama ambacho kones alikuwa amekiondoka hivi karibuni
hata hivyo aliteuliwa na chama cha forum for the restauration of democracy na hivyo basi akakihifadhi kiti hicho cha mbunge
pia aliteuliwa kama waziri msaidizi wa kazi za umma
alipinga mpango wa uzazi miongoni mwa makabila madogo kwa kusema kuwa makabila hayo yanapaswa kukua kwa idadi ndiposa ziwe sawa makabila kubwa
kama mwanachama wa orange democratic movement odm kwa mara nyingine tena alikishinda kiti cha eneo bunge la bomet katika uchaguzi wa bunge mnamo desemba 
kones aliteuliwa kama waziri wa barabara katika muungano uliokuwa unatawala wa baraza la mawaziri ambalo lilitajwa mnamo tarehe aprili na lilijumuisha chama zote mbili za odm na party of national unity pnu baraza la mawaziri lililapwa tarehe aprili
aliuawa pamoja na naibu waziri wa mambo ya nyumbani lorna laboso katika ajali la ndege tarehe juni 
ndege liliigonga jengo katika soko la kajong karibu na nairagie enkare katika sehemu ya enoosupukia wilaya ya narok karibu narok na hifadhi ya wanyama ya masai mara
kwa kuongezea kones na laboso rubani na mlinzi wa usalama pia waliuawa
rais mwai kibaki alimtuma rambirambi na kuamuru bendera kupeperushwa nusu mlingoti kwa kusema kuwa kenya ilikuwa imewapoteza viongozi walioyokithiri wenye uwezo katika umri wao wa makamo na wenye siku za baadaye zilizoahidi
orodha ya wahusika waliodaiwa wa ghasia za baada ya uchaguzi za ya tume ya haki za binadamu ya taifa ya kenya hata hivyo inamuorodhesha miongoni mwa watuhumiwa katika sehemu ya ukurasa s
na inamshtaki kwa kupanga uchochezi na kutoa fedha kwa ajili ya source doc
pdf kufuatia kifo cha kones uchaguzi mdogo katika eneo bunge la bomet lilifanyika mnamo tarehe septemba 
kiti hicho kilishindwa na beatrice cherono kones wa odm na mjane wa kipkalya kones
james njenga karume alizaliwa mnamo mwaka wa ni mwanasiasa mkongwe wa kenya
karume ana diploma katika usimamizi wa biashara kutoka jeans school kia
wakati kenya ilikuwa bado chini ya utawala wa kikoloni alianzisha duka katika barabara ya grogan sasa barabara ya kirinyaga mjini nairobi
ilikuwa moja kati ya maduka chache nchini kenya kuendeshwa na watu asili ya kikenya
baadaye aliendesha kampuni ya nararashi distributors ambayo walikuwa na wadhifa wa kusambaza bidhaa za kenya breweries limited kbl
baadaye castle brewing kenya limited kampuni ndogo subsidiary nchini kenya ambacho kampuni yake kuu ni south african breweries sab iliundwa huku karume akiteuliwa kama mkurugenzi wake
karume mwenyewe alitaka kusambaza bidhaa za kampuni zote mbili lakini kbl iliofia ushindani na kuamua kufutilia mbali mkataba wa karume wa usambazaji ili kudhuru biashara yake
karume alichukua kesi mahakamani na kusema kuwa kufutilia mbali kwa mkataba wake haukuwa na ushahidi
mahakama kuu kwanza iliamuru kbl kumlipa karume shilingi za kenya kwa uharibifu lakini kutokana na rufaa uamuzi ulipinduliwa na karume aliambiwa kulipa kbl kwa mashtaka
kutokana na malipo hayo kwa kbl karume aliathiriwa na uhaba wa fedha
aliendelea kusambaza bia ya castle kwa muda hadi sab ilipoondoka kenya hatimaye kukamilisha biashara yake ya usafiri
karume alikuwa mwanasiasa biabia katika shirika la g
a ambalo lilikuwa chama cha kisiasa
harakati hii kwa ufupi ilitaka kumzuia rais asiye wa jamii ya wakikuyu
mwanasheria mkuu charles njonjo mwenyewe pia na ndoto za urais aliwashtaki karume na viongozi wengine wa harakati hiyo na uhaini kwani walikuwa wamefikiria kifo cha rais ambaye bado alikuwa hai dhana ambayo ilikuwa imekatazwa na sheria
rais kenyatta alishukisha mashtaka lakini wakati huo huo aliinyamazisha harakati
kati ya mwaka wa alihudumu kama mbunge wa kuteuliwa mwaka wa alichaguliwa kama mbunge wa eneo bunge la kiambaa na alikuwa alichaguliwa tena miaka ya na 
tangu mwaka wa alishikilia nyadifa mbalimbali za msaidizi wa mawaziri
aliiwakilisha kanu wakati huo hicho ndicho kilikuwa chama cha kisiasa kinachotambulika kihalali na sheria nchini kenya
katika mkutano wa kitaifa wa wajumbe katika uwanja wa kasarani katikati ya mwaka wa karume aliongoza msukumo wa kuikataa sehemu a ya katiba ya kenya ambayo ilikuwa marejesho ya mfumo wa vyama vingi
karume alisita kujiunga na kikosi kilichokuwa kinaongoza cha upinzani forum for the restauration of democracy ford kwani alikuwa amekiona chama hiki kikivunjika
badala yake alianzisha chama cha democratic party dp pamoja na mwai kibaki na john keen mnamo desemba 
katika uchaguzi mkuu wa mwaka wa karume alisimama kwa tiketi ya dp lakini alipoteza kiti chake kwa kamau icharia wa ford asili ambaye mgombea wake wa urais kenneth matiba alikuwa na umaarufu mkuu katika eneo bunge lake
alipata kiti chake cha ubunge katika uchaguzi mkuu wa mwaka wa na alisimama tena kwa tikiti ya dp
katika uchaguzi ya mwaka wa alishinda kiti hicho tena lakini sasa kwa tiketi ya kanu huku akimunga mkono mgombea urais wao uhuru kenyatta licha ya urafiki uliyosimama wa muda mrefu kati yake na mgombea urais kibaki
pia alishinda kiti hicho katika uchaguzi mkuu wa mwaka wa 
mnamo desemba mwaka wa aliteuliwa kama waziri wa ulinzi
katika uchaguzi mkuu wa mwaka wa aliiwakilishwa muungano wa pnu uliyokuwa unaongozwa na rais kibaki lakini alipoteza kiti chake kwa stanley munga githunguri wa chama cha kanu
mwaka wa alitoa tawasifu yake iliyokuwa inajulikana kama beyond expectations from charcoal to gold mkewe njenga maryanne wariara karume aliaga dunia mwaka wa 
ramogi achieng oneko juni alikuwa mpigania uhuru na mwanasiasa katika nchi ya kenya
nchini kenya alikuwa anachukuliwa kama shujaa wa kitaifa
alizaliwa katika kijiji cha tieng a katika eneo ndogo la uyoma katika wilaya ya bondo mnamo mwaka wa 
oneko alikuwa mmoja wa wapigania uhuru sita ambao walikamatwa na serikali ya kikoloni ya uingereza wilayani kapenguria mwaka wa 
wanachama wengine wa kikundi hicho waliokuwa wanajulikana kama kapenguria six walikuwa jomo kenyatta paul ngei bildadi kaggia kungu karumba na fred kubai
wasita hao walikamatwa kwa madai ya kuhusishwa na harakati ya uasi ya mau mau
wasita hawa waliachiliwa miaka tisa baadaye mnamo mwaka wa miaka miwili kabla ya kenya kupata uhuru
uchaguzi wa ubunge wa kwanza ulifanyika mnamo siku ya uhuru mwaka wa na achieng oneko alishinda kiti cha eneo bunge la mji wa nakuru
jomo kenyatta akawa rais wa kwanza wa jamhuri ya kenya na kwa haraka akamteuwa achieng oneko kama waziri wa habari utangazaji na utalii
hata hivyo mwaka wa oneko alijiondoa serikalini na kujiunga na chama kipya cha kenya people s union chama cha kijamii kilichokuwa kinaongozwa na sahibu wake oginga odinga mnamo mwaka wa oneko alikamatwa na rafiki yake wa zamani kenyatta kufuatia machafuko huko kisumu wakati wa ziara yake kenyatta katika mji huo
alikiwakilisha chama cha ford kenya kilichokuwa kikiongozwa na oginga odinga
hata hivyo alipoteza kiti chake cha eneo bunge la rarieda katika uchaguzi ujao mwaka wa 
oneko aliupa dunia mkono wa buriani baada ya kuathiriwa na mshambulio wa moyo akiwa na umri wa miaka mnamo juni nyumbani kwake katika kijiji cha kunya rarieda wilaya ya bondo
oneko aliacha nyuma watoto wana saba na binti wanne
wakati wa kifo chake oneko alikuwa mwanachama wa kipekee wa kapenguria six ambaye alikuwa bado hai
siku ya kenyatta likizo ya kitaifa nchini kenya hufanyika ili kufira wasita hao waliowekwa kizuizini mnamo oktoba grace ogot alipozaliwa alipewa jina la grace emily akinyi katika sehemu wilayani asembo katika mkoa wa nyanza
alifanya mafunzo kama muuguzi nchini uganda na uingereza
mwaka wa akawa moja wa wanawake wachache kuhudumu kama mbunge na mwanamke wa kipekee aliyehudumu kama naibu waziri katika baraza la mawaziri la rais daniel arap moi
tangu wakati huo ogot ameshikilia nyadhifa mbalimbali za ubalozi kwani ameiwakilisha nchi yake katika umoja wa mataifa na unesco
ogot alikuwa mwanachama mwanzilishi wa shirika la waandishi wa kenya maarufu kwa kiingereza kama writers association of kenya
alifunga ndoa na mwanahistoria profesa bethwell allan ogot mluo kutoka sehemu ya gem mnamo mwaka wa na ni mama wa watoto wanne
kitabu cha kwanza cha grace ogot kilikuwa land without thunder kitabu cha hadithi fupi
riwaya yake ya kwanza ilikuwa the promised land
vitabu vyake vingine ni pamoja na the strange bride the graduate the other woman na the island of tears
grace ogot anaweza kusemekana kuwa mmoja ya waandishi bora zaidi barani afrika
mtindo wake wa uandishi wake ni wa kuvutia sana hasa katika ubunifu wake wa wazi yeye huweza kuonyesha utabibu wa mila na tamaduni ya kiafrika yanayofuata njia mwafaka na ishara
hadithi zake nyingi zimeandikwa kutokana na historia ya ziwa victoria na mila na tamaduni za watu waluo
nathari yake ni nathari ya ubunifu ya hadithi za mila na tamaduni za kale kama katika the strange bride riwaya kuhusu mwanamke ambaye ni mhusika mkuu mwenye nguvu kipawa na tabia ya kuwavutia wanaume katika nchi ya waluo
grace ogot pia hukabiliana na masuala ya uhamiaji kama ilivyo katika the promised land riwaya ambayo msingi wake ni miaka ya ambapo wahusika wake wakuu wanahama kutoka mkoa wa nyanza hadi kaskazini mwa tanzania huku wakitafuta wa ardhi rutuba na mali
the graduate pia ni riwaya kuhusu mambo magumu ya uhamiaji katika riwaya hiyo mhusika mkuu wa kiume anarudi kutoka marekani hadi nchi ya kenya baada ya kumaliza masomo yake
hadithi nyingi fupi katika land without thunder misingi yao ni nchi ya waluo ya kale maelezo ya ogot zana za fasihi na mtiririko wa hadithi hutoa thamani muhimu katika utamaduni na mila ya waluo kabla ya ukoloni katika afrika mashariki
ogot amechapisha kazi katika lugha za kiingereza na kiluo baadhi za kazi zake zilichapishwa kwanza kwa lugha ya dholuo
alihojiwa mwaka wa na lee nichols wa chombo cha habari cha voice of america kwa ajili ya tangazo la redio ambalo liliwekwa hewani kati ya miaka ya na makala ya mazungumzo ya redio ya voice of america na waandishi wa afrika no
maktaba ya bunge ina nakala ya kanda hiyo ya utangazaji na mahojiano asili ambayo hayajafanyiwa mabadilisho yoyote
ukurasa wa utangazaji huo unaweza kupatikana katika kitabu conversations with african writers washington dc voice of america uk 
kutoka mkusanyiko wa maktaba ya bunge washington dc paul ngei alizaliwa katika sehemu ya kiima kimwe karibu karibu na mji wa machakos nchini kenya
alikuwa mjukuu wa masaku chifu mkuu ambaye jina lake sasa ni majina ya mji na wilaya
familia yake ilihama kutoka kiima kimwe hadi kwa makazi mapya katika sehemu ya kangundo katika kijiji kidogo kijulikanacho kama mbilini mwaka wa 
hili lilikuwa eneo la milima na mvua nzuri kwa kilimo
baba yake alikuwa amegeuzwa kuwa mkristo na afrika inland mission
paul ngei alihudhuria shule ya msingi katika sehemu ya deb kangundo kuanzia mwaka wa shule ya kati katika sehemu ya kwa mating i mjini machakos kuanzia mwaka wa na shule ya upili ya alliance wilayani kiambu
kisha alijiunga na jeshi ya king s african rifles kar kwa muda wa miaka minne
baada ya miaka hiyo minne alijiunga na chuo kikuu cha makerere nchini uganda kama mwanafunzi wa uandishi kuanzia mwaka wa hadi mwaka wa 
harakati za kupinga ukoloni ilipata uwezo wa kujiendeleza nchini kenya katika miaka ya 
kuongezeka kwa hali za kisiasa kulipelekea uasi wa mau mau ambao ulihusisha makabila kadhaa wajaluo wanandi wamaasai wakamba wakikuyu wameru na waembu
tamko la hali ya dharura katika oktoba ulisababisha kukamatwa kwa ngei jomo kenyatta na wengine
ngei alichuma urafiki wa dhati wa kenyatta walipokuwa kizuizini wilayani lodwar wakati ngei alimsimamisha kimwili askari wa gereza wa kikoloni kutompiga kenyatta na kukichukua mjeledi na kumpasha changamoto askari wa gereza kumpiga yeye ngei kwanza
kapenguria six walijumuisha fred kubai bildad kaggia achieng oneko na kungu karumba
mwanachama wa mwisho wa kapenguria six ambaye bado alikuwa hai bw
oneko alifariki mnamo juni siku ya kenyatta likizo ya kitaifa nchini kenya hufanyika nchini humo kufira commemorate mashujaa wale sita ambao waliwekwa kizuizini mnamo oktoba waliachiliwa miaka tisa baadaye katika mwaka wa miaka miwili kabla ya kenya kupata uhuru
historia ya paul ngei huanzisha sana riba ukichunguzwa ndani ya muktadha wa siasa hizi za kupinga za baada ya vita vikuu vya dunia vya pili ambayo hatimaye uliukaribisha uhuru nchini kenya
ngei aliishi na kushiriki kikamilifu katika pande hizi mbili za historia ya kenya
mwaka wa alitangazwa kutokuwa na hela na mahakama na hivyo basi ilimbidi kuiacha kiti chake cha ubunge
paul ngei aliaga dunia mnamo agosti akiwa na umri wa miaka baada ya kuugua ugonjwa wa sukari
kaburi ilijengwa katika eneo la mbilini kangundo eneo bunge alililohudumu kwa muda wa miaka na serikali ya kenya na kuzinduliwa mwaka wa 
jogoo pia huitwa jimbi ni kuku wa kiume kwa jina la kigiriki anaitwa gallus gallus
kuku wa kiume wale wachanga wenye umri chini ya mwaka mmoja anaitwa jogoo mdogo
jina kongwe ni cock kutoka jina la kiingereza ya zamani coc
wakati mwingine jina hili hubadilishwa na jina cockerel ambayo kwa kawaida humaanisha kuku changa wa kiume katika lugha ya kimombo hutumiwa nchini uingereza na hujulikana karibu kila sehemu ya amerika kaskazini na australia kama rooster jina mpya
shia ni katika matumizi ya jumla kama jina kwa ajili ya mume wa aina nyingine ya ndege kwa mfano shia sparrow
roosting ambalo ni kitenzi la kiingereza linamaanisha kuwaweka ndege hawa kulala sehemu ya juu usiku na tendo hili hufanywa na jinsia zote
jogoo mmoja anaweza kuwasaidia kuku wa kike kutagaa mayai lakini hawezi kuvilinda viota kadhaa vya mayai mara moja
jogoo huyu hulinda wa eneo la jumla ambapo kuku wake wa kike wana viota na atawashambulia jogoo wengine ambao wataingia katiak eneo lake
wakati wa mchana mara kwa mara yeye huketi juu ya sangara kwa kawaida fiti kutoka kwa ardhi kuhudumu kama mlinzi kwa kundi lake la kuku
jogoo huyu atawika iwapo kutakuwepo na hatari kutoka kwa wanyama wengine
jogoo mara nyingi huashiriwa akiwika wakati wa alfajiri na daima ataanza kuwika kabla ya kufika umri wa miezi 
mara nyingi anaweza kuonekana amekaa juu ua mbao au vitu vingine ambapo yeye huwika kutangaza eneo lake
hata hivyo wazo hili ni la ukweli halisi kwani jogoo anaweza na atawika wakati wowote wa siku
baadhi ya jogoo hasa huwika kwa nguvu na huwika daima huku wengine wachache wakiwika tu mara chache kwa siku
tofauti hizi ni tegemezi kwa jamii tofauti za jogoo na tabia za kibinafsi
ana miito mingine kadhaa pia kwani anaweza kutoa sauti sawa na wa kuku wa kike
jogoo mara kwa mara watawika mfululizo ili kuwavutia kuku wa kike kwa chanzo cha chakula njia sawa ambayo kuku wa kike anatumia kuwaita vifaranga wake
katika utaratibu huu makende ya jogoo huondolewa kabisa utaratibu wa kirurgiska unahitajika kwa uratibu huu kwani vyombo vyake ngono viko ndani ya mwili yake ndege wengi hawamiliki uume hata hivyo jogoo wana uume mdogo kuwawezesha kufanya ngono na kuku wa kike
kama matokeo ya utaratibu huu sifa fulani za kiume mwilini zitajiendeleza lakini zitadumaa utaratibu wa kumfanya kuku awe capon pia huathiri akili ya ndege huyu
kuondolewa kwa makende ya ndege huondoa homoni za kiume za ngono na hivyo basi hupunguza hisia za ngono za kiume na hubadili tabia zao ndege hawa hubadilika zaidi kuwa kidogo docile na kimatendo na si tenderar kupambana
utaratibu huu inazalisha aina ya kipekee ya kuku nyama ambayo ni upendeleo maalumu kwa soko
nyama ya kawaida uncastrated roosters ana tabia ya kuwa coarse stringy na mgumu kama ndege umri
caponized roosters kama kukua polepole zaidi kuliko wanaume wao intact kujilimbikiza mwili zaidi mafuta na mkusanyiko wa mafuta katika wawili nuru na giza capon maeneo ya nyama ni kubwa kuliko ile ya wanaume uncastrated ujumla ni mara nyingi walidhani kwamba capon nyama ni zabuni zaidi juicy na mara flavorful kuliko kuku
katika china huang yangbi breed unaweza kukua kuwa jogoo mkubwa katika bara la asia hadi cm mrefu
hii ni wazo kuwa unasababishwa na castration ya roosters alikaribisha na wakulima katika kaskazini china ambayo huathiri homoni mizani
vita vya jogoo hufanyika katika kiwanja mviringo baina ya jogoo wawili wapiganao
jogoo wakupigana sio kama kuku wakawaida wanaofugwa
jogoo wenyewe huwa na malezi yasio kawaida kwani wao hufunzwa kustahimili nguvu kwa wakati mrefu
kilema ambacho huwa juu ya kichwa cha jogoo hukatwa ili kisisababishwe ashindwe katika pigano kwa sababu chaweza kufanya ashindwe kinapodonwa na jogoo mpinzani
wakati mwingine hupewa madawa ya kuongeza nguvu ambayo husabisha damu iwe mzito na kuongeza nafasi yao ya kushinda upiganaji wa jogoo unachukuliwa kama desturi ya watu katika jamii zingine na vilevile watu wengine huichukulia kama ukatili kwa wanyama kwa hivyo nchi zingine zimeupiga mchezo wenyewe marufuku
watu huwekeza pesa kwa kuku atakaye shinda
jogoo anayeshinda ni yule ambaye anayewachwa kwenye kiwanja pigano linapo malizika jogoo waltz anapokibia nusu mduara kama mabawa yake yameangalia chini humanisha yeye ndiye anayatawala
wakati mwingine kuku hutaka kumpiga kuku kama ishara ya kutaka kutawala
jogoo anapopata uongozi kwa ile uwanja anapoishi ni vigumu ukiona akijaribu kutoa mabawa yake kuonesha ishara ya kuitisha heshima
lakini mara kwa mara yeye hufanya hii ishara ili kuwaonyesha jogoo wengineo ambao wako karibu kuwa yeye ndiye anayetawala
pia wakati mwingine jogoo wengine hujaribu kuhodhi mabawa yao ili kujaribu kiongozi wao
jogoo pia hupiga mabawa yake anapotolewa na kurudishwa kutoka chumba chake kwa muda uliozidi masaa kumi na manne baadhi ya jogoo hutoa fujo kwa kupanua mabawa yao na kuinama chini ili jogoo wengine wadogo na kuku kuogoja kwani huonekana kama yeye ni mkubwa kwa kimo kuwazidi na kukimbia kwa duara kama ng ombe ndume
jimbi alikuwa ishara ya tajriba ya mtu mle gaul wakati wa uingiliano wa julius ceasar na alikuwa analinganishwa na miungu lugus
the cockerel ilikuwa tayari ya umuhimu katika gaul mfano wakati wa uvamizi wa julius kaisari na alikuwa yanayohusiana na mungu lugus
siku hizi ni ishara ya ufaransa wallonoa na denizli
kilabu cha mpira cha tottenham hotspur kinaishara ya jogoo juu ya mpira
imekuwa kwa ngao yao tangu 
vilevile ni ishara ya klabu ya michezo ya uturuki inayoitwa denizlispor kilipoanzishwa mnamo mwaka wa 
 desemba mjini seattle washington ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za kisasa za kikristo
aliyezaliwa mjini seattle yeye sasa anaishi nashville na mumewe bernie herms
alituzwa na muungano wa nyimbo za kikristo tuzo ya mwimbaji wa kike wa mwaka katika miaka ya na 
natalie aliolewa na mzalishaji wa muziki bernie herms na alijifungua mapacha wasichana grace ana na isabella noelle tarehe februari 
alikuwa msemaji na mtendaji kwenye ziara ya revolve mkutano kwa wasichana waliobaleghe ulioandaliwa na wanawake wa imani
albamu yake ya saba relentless ilitolewa tarehe februari 
vibao kadhaa kutoka albamu hii mpya viliimbwa katika ziara ya revolve
alizuru hivi majuzi kwa ziara ya speaking louder than before akiwa pamoja na bebo norman na jeremy camp
relentless ni albamu ya pili kutolewa na mwanamuziki wa kikristo natalie grant
nyimbo nne alizoiimba akiwa pekee yake zilitolewa kutoka albamu hii in better hands i will not be moved perfect people na hope endures
toyota vista ilikuwa gari dhabiti iliyozinduliwa mwaka wa kama dada yacamry na kampuni ya toyota katika ujapani
jina hili lilianzishwa ili kuwa sawa na mtandao wa vista wa toyota kayika wakati huo huo
tofauti na camry ambayo kuanzia mwaka wa ilikuwa inapatikana kwa injini ya v vizazi vyote vilipatikana na injini moja ya nne laini ambayo ilitumia mafuta ya dizeli au petroli
kila mtindo wa vista lenyewe ni mtindo wa toyota camry wa soko ya kijapani amapo camry imekuwa gari ndogo lakini kizazi cha kwanza kilikuwa na mtindo wa hatchback
vistas nyingi hadi jamii ya v huwa na paa ngumu
wakati camry ilibreshwa sura pia vista ilifanywa vivyo hivyo
utaratibu huu uliendelea hadi mwishoni mwa mwaka wa wakati camry mpya kubwa ulimwenguni lilimiliki jina camry
kabla ya mwaka wa huu mttindo mkubwa wa cx cv uliuzwa katika ujapani kama scepter mcv na camry gracia mcv mcx 
kisha mwezi agosti kizazi cha mwisho cha vista kingeundwa huru ya camry
vista ni maarufu katika gari za kuagizwa katika ireland kama ilivyo maarufu na madereva wa teksi
vista hii ilitokea mara ya kwanza aprili kama kiwango cha trimu ya kupendeza ya kizazi cha pili cha toyota camry na kuuzwa klwa wingi katika maduka ya toyota na juina moja vista
jina rasmi ya magari gari haya lilikuwa camry vista
kioo cha mwangaza katika paa kiipatikana kwa vx ya ngazi ya juu pamoja na injini ya s elu
agosti mwaka wa injini ya c tl 
 turbo ya dizeli ilitplewa
juni ilipata vidhibiti ambavyo viliipatia sura ya spoti na injini ya dohc 
 ilipatikana katika vs
injini dohc katika gari linalosonga na magurudumu ya mbele ilikuwa jambo ambalo si la kawaida wakati huo
vista ya kizazi cha pili inayotolewa kwa mara ya kwanza ili kuuzwa agosti mwaka wa na tofauti na binamu yake uya kiwango cha juu lexus es vista haikupatikana na injini ya v 
hatchback ya milango mitano ilibadilshwa na aidha sedani ya milango au mwili wenye paa ngumu na siura inayofanana na mark ii kubwa
vista iliendeleza mazoea ya toyota ya mtindo wa spoti ina msingi wa sedani na kuwa katika jamii ya gt
oktoba mwaka wa wd ilianzishwa kwenye injini ya 
 s fi iliyounganishwa na gia ya kujiendesha na etoile vista ilitumia inmjini ya s f 
injini za dizeli zilitumia c t na injini zote zilikuja na dohc
gurudumu la kuendesha la yote manne iliweza kupatikana kwenye magari haya na injini ya 
 petroli
trimu ya vx mara ilitolewa mei pamoja na sura ya ndani ya ngozi
julai injini ya s ge iliondolewa kwenye ngazi ya juu magari ya trimu na kidhibiti hewa kubadilishwa kuwa cha r a cfc huru badala yake
wakati camry ilikuwa mtindo maarufu marekani na mtindo mwembamba wa kijapani kuondolewa vista ndio gari lililoedelea kuundwa katika urefu upana historia ya sheria ya ushuru wa kijapani
baada ya marekebisho toyota iliamua kubadilisha ubao wa jina
vista hii ni muhimu kwa sababu ni moja ya matunda ya kwanza ya juhudi za kampuni ya toyota katika nuboreshaji
utafit kuhusu msingi wa fwd na ufungaji sura ulianza mwaka wa na kutokea katika soko mwezi wa februari katika toyota prius lakini vista ndiyo gari la kwanza kuundwa kwa wingi la fwd toyota na msingi mpya
toyota huwa na madai hayo katika uboreshaji na kufikiria upya wa msingi yake ya fwd tangu camry vista
katika huu msingi toyota hubadilishamcpherson struts za nyuma kwa boriti ya torsion axle
mfumo wa wishbone mara mbili katika axle ya nissan primera inapatikana katika magari yanayosonga kwa miguu yote
hii itakuwa makalio ya nyuma katika magari yanyodaiwa kwa wingi ya fwd kama vile toyota celicaya mwisho
toyota pia inabadilisha mtazamo wa injini ili kuboresha utumiaji wa nafasi vilivyo
uundaji wa vista ulikoma mwezi wa julai ambapo toyota ilkuwa tayari kuunganisha wafanyabiashara wa vista na mtandao wa wafanibiashara wa netz
hatua hili la kurahisisha uuzaji wa toyota lilikuja katika uzinduzi wa lexus katika ujapani uliyopangwa kuwa agosti 
aprili mchakato huo ulikamilika na wafanyibiashara wote wa vista walijiunga na netz
kizazi tano vista kilipatikana kama sedani na wagon iliyoitwa vista ardeo
msingi wa gari hii ulitumika katika toyota prius ya kizazi cha kwanza na pia ulitumika na opa wish caldina avensis na celica
toyota ilibadilisha sedani hizo mbili kwa verossa yenye muundo wa kiutata katika mwaka wa 
uundaji wa chaserna cresta ulikomeshwa mwaka wa 
verossa iliyumia chassi ya mtindo wa pamoja na watangulizi wake na pia ilikuwa na injini ya mbele ya kusonga kwa magurudumu ya mbele
uundaji wa verossa ulikoma mwaka wa kutokana na uuzaji uliokuwa chini
verossa iliuzwa katika ngazi sita za trimu sita ikishirikiana na injini laini na gia aina tatu
magari yanayosonga kwa magurudumu yote pia yalikuwa baadhi ya magari ya ngazi za trimu lakini yalipatikan tu yakiwa na gia ya kujiendesha
vifaa vya kawaida na chaguo katika verossa ni pamoja na mbele chuma ya kudhibiti mwendo urambazaji viti vyenye umeme na vidhibiti hewa
ngazi ya kuingia ya verossa ilikuja na injini ya toyota ya g f iliyotoa ps ifikapo rpm na nm ifikapo rpm
the four na four yalipatikana kama magari ya kusonga kwa magurudumu yote manne
jamii ya ilikuwa na magurudumu ya chuma za kuchanganya na viti vya ngozi
mtindo hii ina injini ya toyota jz pamoja na unyunyuzaji wa mafuta ifikapo ps ifikapo rpm na nm ifikapo rpm
zote zilikuja na gia nya kujiendesha ya spidi na kuzitofautisha na verossa ya g
kupitia tourer vr ilikuwa na injini ya turbo ya jz gte na chasi ya mmuundo wa kusonga kwa miguu ya nyuma
injini hii ilitoa ps ifikapo rpm na nm ifikapo rpm na iliunganishwa na aidha gia ya kuendeshwa ya spidi au ya kujiendesha ya spidi kama ilivyokuwa katika mitindo ya ka 
 l na kiwango cha kawaida cha differential
kulingana na v vr ilikuja na minara ya chuma mbele na nyuma na magurudumu ya ngozi ilikuwa chaguo pia spoila za nyuma na mbele
toyota verossa katika kumbukumbu ya magari after the music stops ni albamu ya mwanamuziki wa kikristo lecrae iliyotolewa mwaka wa 
albamu hii ilichaguliwa kwa tuzo ya stellar ya rap hip hop gospel cd of the year ingawa haikushinda
jeffrey stephen bebo norman aliyezaliwa mei ni mwanamuziki wa kisasa wa kikristo kutoka mji wa columbus georgia
albamu yake ya mafanikio mengi hadi sasa ni myself when am real ambayo ina nyimbo maarufu kama great light of the world na falling down
nyimbo nyingine za norman ni disappear nothing without you i will lift my eyes na borrow mine
yeye hapo mwanzoni alipata umaarufu wakati alipozuru na bendi ya kikristo caedmon s call
norman alikuwa hapo awali akihusika katika young life ministries na alipata mashabiki wengi akiwatumbuiza katika makambi ya vijana ya kikristo
hii inafuatana kisambamba na wanamuziki matt wertz na mwandalizi wa muziki ed cash chris tomlin amy grant ambao walipata umaarufu wao kwa kupitia young life
alipotoa albamu yake big blue sky albamu ya tatu norman aliongeza waraka akiombea michango kwa shirika hilo lao
wimbo wake wa walk down this mountain ni kuhusu matukio yaliyomfanyikia akiwa shamba la young life wilderness ranch
norman alitoa between the dreaming and coming true mnamo septemba 
ziara ya kupigia debe albamu hii ilishirikisha waimbaji wageni wa kikristo aaron shust na brandon heath
norman ni msomi kutoka chuo cha presbyterian huko clinton south carolina
wimbo wake to find my way to you ilitumika kwa njia mbalimbali ili kutangaza kuhusu kipindi cha cbs the class
wimbo mpya wa bebo ya inaitwa britney na imeandikwa kwa mwimbaji britney spears
 bebo ameonekana dhahiri mara kadhaa na wasanii maarufu wa kikristo katika ziara za kuandaa matamasha ya behold the lamb ya andrew peterson wakati wa msimu wa krismasi msimu
inpop records ni kampuni ya kurekodi muziki ya kisasa ya kikristo iliyokuwa na makao yake franklin tennessee marekani
ilianzishwa mnamo mwaka wa na waaustralia peter furler na wes campbell
jina laolilitokana na wazo la kutaka kuonyesha talanta ya wasanii wa kimataifa katika aina ya muziki ya pop ingawaje wana mikataba na wanamuziki wa marekani pia
wasanii wanaorekodi nyimbo na inpop wanahusisha newsboys mat kearney everyday sunday na superchick
mwanamuziki kiongozi wa newsboys peter furler na meneja wa bendi wes campbell walipowasili marekani kwa mara ya kwanza katika miaka ya hawakuwa na nia yoyote ya kumiliki kampuni ya kurekodi muziki
mwongo mmoja baadaye furler aliamua kuwa amechoka kuishi na mamia ya nyimbo za wasanii katika basi yake nyimbo hizo alikuwa amepewa na wanamuziki wadogowadogo katika ziara yake
hapo ndipo akaamua kufanya jambo la kutatua shida hiyo yeye na campbell wakaanzisha inpop records
lengo la inpop likawa kuvumbua wanamuziki bora duniani wanaoelewa neema ya injili ya yesu kristo na wana muziki mpya na tofauti ya kikristo
katika safari yetu duniani tumeona maelfu ya mabendi na wasanii tuna wito tunaotoa kwa wanamuziki ya kupa wasanii hawa fursa sawa na yenye newsboys walipewa alisema furler
newsboys ndio wasanii wa inpop wanaojulikana sana
kiongozi wa kikundi hiki ni mwimbaji peter furler mwnachama wa bethel na campbell ndio meneja wa kundi
wakati mmoja tovuti ya newsboys ilikuwa na kiungo cha tovuti ambapo watu wangeweza kununua biblical foundations kitabu cha kujifunza kuhusu biblia kilichochapishwa na broocks na murrell
kitabu hicho kinajulikana kwa jina maarufu the purple book
kiungo hicho kinauliza swali je umefanya the purple book pia katika tovuti kuna barua kutoka furler inayoeleza jinsi kufanya the purple book ilimbadilisha
funzo la kila siku kutoka laffoon lilipewa nafasi katika tovuti yao
hadi sasa bado kuna kiungo cha mafuzo ya laffoon katika tovuti yao
inpop records pia ndio wanaoendesha tukio la kila mwaka liitwalo festival con dios
mario ni albamu ya kwanza ya mwimbaji mario iliyotolewa mwaka wa wakati yeye alipokuwa na miaka 
nyimbo zilizovuma ni kama just friend braid my hair na c mon
dan leroy kutoka allmusic alisema kuwa albamu hii hutoa mambo kuhusu vitu halisi mchanganyiko wake wa nickelodeon na ubunifu wake wa kikweli hutukumbusha michael jackson mdogo
chick wit da braids na wimbo wa never ziliongoza na wimbo wa pili braid my hair inatukumbusha ubaya wa kuwa mwanamuziki mdogo
mario alikuwa kwenye pandemonium scream tour pamoja na bow wow roc denim nick cannon marques houston na b k
single ya kwanza just friend ambayo ni bima ya wimbo wa biz markie inayoitwa just friend ilivuma sana
ilishinda wimbo wa asili kwenye chati za billboard hot kwa kufika namba na katika hot r b hip hop songs ilifika namba na kuwa nyimbo mojawapo ya mario iliyopata mafanikio
braid my hair ilikuwa single ya pili ya mario na kwa kulinganisha na wimbo wa kwanza haikufanikiwa kwani ilifika namba tu kwenye billboard hot na namba kwenye hot r b hip hop songs
single ya tatu na ya mwisho c mon ilifika namba kwenye hot hip hop na namba nchini uingereza
escape ni albamu ya enrique iglesias iliyorekodiwa katika lugha ya kiingereza mwaka wa 
mwishoni mwa mwaka wa toleo maalum la albamu hii ilitolewa iliyo na nyimbo mbili za ziada maybe marko taylor mix na to love woman aliyoimba pamoja na lionel richie
escape ilifika nafasi ya kwenye billboard na kuuza nakala katika wiki yake ya kwanza
vilevile hero iliongoza kwenye chati za uingereza na kumfanya iglesias kuwa mwanamuziki wa kwanza wa kilatini aliye na albamu iliyo na wimbo kwenye chati
ilikuwa namba ya pili kwenye orodha ya mauzo bora nchini uingereza baada ya wimbo wa escapology ya robbie williams
pia ilikuwa albamu yenye mauzo bora ya mwaka nchini australia
albamu hii imeuza zaidi ya nakala milioni kote duniani
iglesias aidha aliandika au alisaidia kuandika kila wimbo kwenye albamu hii
enrique amesema kuwa kwa nyimbo nyingi katika albamu hii alianza na kichwa tu na baadaye kuiandika wimbo wenyewe
wimbo wa kwanza aliyotumia mbinu hii ilikuwa don t turn off wa lights ambayo hapo awali ilikuwa iwe jina la albamu na wimbo wa kwanza wa albamu hii
enrique pia alisema kuwa yeye aliandika nyimbo nyingi kwa ajili ya albamu hii lakini alichagua zile zilizo bora zaidi
tu pamoja juu ya mwaka toleo maalum release
 ni albamu ya tatu ya kiingereza iliyotolewa na enrique iglesias mwaka wa 
enrique iglesias aliandika au alisaidia kuandika na akatayarisha kila wimbo kwenye albamu hii
jimmy iovine alikuwa mtayarishaji mkuu wa albamu hii pamoja na iglesias
enrique aliwaambia toronto sun kwamba yeye alichukua uangalifu maalum kwenye uandishi wa nyimbo kwenye albamu hii
mimi nilishughulikia maneno na maudhui ya albamu hii na nilijaribu kuwa mwaminifu iwezekanavyo
nilitaka kuandika nyimbo ambazo sitaonekana mjinga nitakapoziimba miaka kutoka sasa
seven ilifika namba kwenye billboard na ina iliuza nakala kulingana na nielsen soundscan
single ya kwanza ya addicted ilifika namba kwenye chati za nyimbo bora lakini toleo lake la kihispania adicto ilifika kwenye latin top ten
single ya pili not in love imefika kwenye chati za nyimbo bora za densi nchini marekani
albamu hii ilikuwa kwenye albamu bora nchini uingereza na australia mwezi wa novemba 
addicted ilifika kwenye chati ya top katika nchi kadhaa ikiwemo ujerumani australia ureno na argentina
insomniac ni albamu ya nane na albamu yake ya nne kwa lugha ya kiingereza kutoka kwa mwimbaji enrique iglesias
albamu hii imetayarishwa na john shanks kristian lundin sean garrett anders bagge marko taylor stargate na maratone
pia ina mashirikiano yake ya kwanza na rapa lil wayne pamoja bendi ya ringside kwenye wimbo wa tired of being sorry
albamu hii inasemekana kuwa tofauti na albamu zake za awali kwa sababu inachanganya nyimbo za kisasa zaidi kuliko muziki wake wa pop
vilevile kuna hip hop na vipengele vyaa na kilatini kwenye albamu hii
ilitolewa tarehe juni katika nchini marekani na juni kote duniani
toleo jipya nchini india ilikuwa na dvd iliyo na video za nyimbo do you know somebody s me tired of being sorry na push akimsh
insomniac ilikuwa albamu ya kuuzwa zaidi katika mwaka wa iliyotolewa nchini uhindi ambapo ilishinda hata minutes to midnight ya linkin park
ilitolewa tena nchini india tarehe julai pamoja na dvd ya bure
shane shane ni bendi la muziki ya kikristo yenye makao yao texas marekani linajulikana sana kwa nyimbo zao za sifa na za kuabudu
bendi hili lina shane barnard mwimbaji mchezaji gitaa shane everett mwimbaji todd cromwell mchezaji gitaa ya bass mwimbaji wa nyuma na taylor johnson mchezaji gitaa la umeme
ukristo ulichukua kipaumbele katika maisha ya barnard alipokuwa katika daraja la tisa alipoanza kuhudhuria kikundi cha vijana cha kanisa cha kibiblia
alianza kuongoza ibada ya kuabudu muda mfupi baada ya hapo
katika mwaka alipokuwa mwanafunzi mdogo katika chuo kikuu cha texas a m barnard alianza kazi ya kurekodi
kabla ya kujiunga na everett barnard alijiunga na rafiki yake caleb carruth na kutoa albamu
albamu hiyo iliyoitwa salvation still remains ilitolewa kwa idadi ndogo
familia na marafiki waliwaletea vinywaji na chakula walipokuwa studio
barnard na baadaye carruth walikubali kumaliza ushirkiano wao bila mgogoro wakisema wanaelekea njia tofauti
shane alifunga ndoa na mwimbaji wa nyimbo za kisasa za kikristo bethany dillon hapo mwaka wa 
everett alizaliwa katika mji wa dallas texas na baadaye akahamia rowlett kitongoji kilichokuwa karibu na hapo
muda mfupi baada ya hayo yeye alikutana na barnard na akawa akishiriki katika ibada ya wanafunzi ya kila wiki ya kusifu na kuabudu huko texas m
bendi lilianza na barnard akiimba akiwa pekee yake kisha everett akaanza kujitokeza pia na kuchukua jukumu kubwa katika bendi
walipotoa albamu yao ya carry away bendi lilijulikana kirasmi kama shane shane
everyday sunday ni bendi columbus ohio lililohusu trey pearson mwanachama mwanzilishi kevin cramblet tyler craft na nick spencer
bendi ya zamani ilitoa albamu mbili na flicker records zikiwa stand up na anthems for the imperfect wake up ilikuwa albamu yao ya kwanza na inpop records ilitolewa tarehe mei 
tarehe machi bendi lilihusika katika ajali ya gari valparaiso in
gari na trela yake lilianguka na kubingirika mara likamtupa tyler dereva na kuwafungia watatu
wao walikuwa kupelekwa hospitali ya hapo karibu ambapo walitibiwa na kuachiliwa
comfort zone kutoka albamu ya anthems for the imperfect gypsy girl what love is kutoka anthems for the imperfect meneja kujo pamoja na nightvision artist management barabara ya b ni barabara kuu nchini kenya katika mkoa wa pwani iunganishayo miji ya mombasa na garissa
sehemu kati ya mombasa na malindi inajulikana kama barabara ya mombasa malindi huku ile kati ya malindi na garissa ikiitwa barabara ya malindi garissa
barabara hii inatumia leni moja ya ubebaji kulingana na kipimo cha juu zaidi cha kasi cha kitaifa ambacho ni kilomita kwa saa mnamo serikali ya kenya ilikadiria shilingi biliono ili kurekebisha sehemu kati ya mombasa na malindi ya kilomita huku mashirika mawili yakipewa kandarasi hiyo mjini mombasa barabara hii huungana na mbili zingine a kuelekea nairobi na a kuelekea mpaka wa tanzania
mjini garissa barabara hii inaungana na ya b ielekeayo nairobi na mpaka wa somalia
miji ifuatayo kwa mpangilio kutoka kusini kuelekea kaskazini inapatikana katika barabara ya b eldoret kaskazini ni jimbo la uchaguzi nchini kenya ni moja kati ya majimbo matatu ya uchaguzi katika wilaya ya uasin gishu
eneo hili lillianzishwa kwa uchaguzi mkuu wa 
mbunge wa sasa wa jimbo hili ni william ruto mwanasiasa maarufu nchini kenya
ni moja kati ya majimbo matatu ya wilaya ya meru ya kati
ina wodi nane za udiwani yote yakichagua madiwani kwa eneo la udiwani la meru central county
caedmon s call ndiyo albamu ya kwanza ya bendi ya caedmon s call iliyo na makao yao houston texas
walirekodi katikaa studio za nickel dime avondal estates ga
imenti kaskazini ni jimbo la uchaguzi nchini kenya
ni moja kati ya majimbo matatu ya wilaya ya imenti ya kati
ni moja kati ya majimbo manne ya uchaguzi katika wilaya ya thika
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu 
miji ya thika ruiru juja na kilima mbogo yamo katika jimbo hili
kajiado kaskazini ni jimbo la ubunge nchini kenya
ni moja kati ya majimbo matatu ya wilaya ya kajiado jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 
eneo lote la jimbo hili liko katika baraza la olkejuado county
aliyekuwa makamu wa rais profesa george saitoti analiwakilisha jimbo hilo kama mbunge
nimoja kati ya majimbo matano ya wilaya ya makueni
jimbo hili lilianzishwa mnamo uchaguzi mkuu wa 
miji ya makindu mtito andei na kibwezi inapatikana katika jimbo hili
kisumu rural pia kisumu mashinani ni jimbo la uchaguzi nchini kenya
jimbo hili lina wodi nane zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la kisumu county
ouko alihamia kisumu town kisumu mjini baadaye lilitawanyika kuwa majimbo ya kisumu mjini mashariki na kisumu mjini magharibi
ni moja kati ya majimbo mawili ya wilaya ya koibatek
jimbo hili lina wodi na zote huchagua madiwani kwa baraza la koibatek county
mbunge wake wa sasa ni hellen sambili
nijimbo la pekee la uchaguzi katika wilaya ya tharaka
eneo lote la jimbo hilo liko katika baraza la tharaka county jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi wa 
ni moja kati ya majimbo manne ya uchaguzi katika wilaya ya kakamega
jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi wa 
wodi hizi zote huwachagua madiwani kutoka eneo la udiwani la kakamega county
flicker records ni studio ya kurekodimuziki ya kikristo ambayo ina makao yao mjini franklin tennessee
ilianzishwa na wanachama wa kundi la kikristo la audio adrenaline
nyimbo za studio hii zilisambazwa na emi tangu mwaka wa 
tangu machi flicker imekuwa mwanachama wa kundi la provident label sehemu ndogo ya sony music entertainment
ino records ni studio ya marekani yenye makao yao nje ya nashville tennessee
studio hii inahusika sana na nyimbo za kisasa za kikristo
inamilikiwa na integrity media tangu mwaka wa 
pia hii ndiyo studio iliyoanzisha sre recordings ambayo hujihusisha zaidi na nyimbo za kikristo
 miles ni bendi ya nyimbo za kisasa za kikristo ambao una mvuto kutoka nyimbo za nchi hasa kutoka sehemu za franklin tennessee
walianza kucheza muziki yao huko nashville wakiwa na mkataba na ino records studio ambayo ilitoa albamu ya kwanza ya bendi hilo miles katika mwaka wa 
albamu ilikuwa katika chati ya billboard top heatseekers na katika chati ya top christian albums
echoing angels ni kundi la kuimba nyimbo za kikristo kutoka atlanta georgia
bendi hapo awali liliundwa na yos armour na mpigaji ngoma john poole chini ya jina two bare feet katika mwaka wa 
 walikuwa wakifanya kazi ya muziki ya kujitegemea kwa miaka kadhaa ndipo wimbo wao mmoja you alone ulianza kuchezwa na stesheni za redio za atlanta
kikundi kisha walipiga saini mkataba na studio ya ino records shirika dogo la columbia records na kubadili jina yao likawa echoing angels kutokana na masuala ya kisheria
the group then signed to ino records subsidiary of columbia records and changed their name to echoing angels due to copyright issues
 albamu yao ya you alone ilipata kushika nafasi ya kwenye chati ya billboard s top heatseekers na katika chati ya top christian albums
aliyekuwa waziri wa maswala ya nchi za kigeni zachary onyonka alikuwa akiliwakilisha jimbo hili kama mbunge ingawa awali alikuwa ameliwakilisha jimbo la kitutu west ambalo liligawanwa kabla ya uchaguzi mkuu wa 
jimbo hili lilianzishwa kabla ya uchaguzi mkuu wa 
nyaribari chache ni jimbo li uchaguzi nchini kenya
zachary onyonka alikuwa mwanasiasa wa kenya
alikuwa mbunge akiwakilisha jimbo la uchaguzi la kitutu masaba
onyonka alizaliwa mnamo katika sehemu za kisii nchini kenya
alichaguliwa mara ya kwanza kama mbunge wa kitutu west abakia kuwa mbunge wa jimbo hili la uchaguzi hadi wakati jimbo hilo liligawanwa na kuzaa jimbo jipya la kitutu chache
onyonka alikuwa mbunge wa jimbo hili jipya hadi kifo chake mnamo 
onyonka alihudumu kama waziri wa maswala ya nji za kigeni kati ya 
aliaga dunia mnamo wakati angali akihudumu kama mbunge wa kitutu chache
nimbunge anayewakilisha jimbo la mugirango kaskazini kwa tikiti ya chama cha kanu ombui alizaliwa katika kijiji cha bonyunyu karibu na kenyoro kata ya itibo tarafa ya ekerenyo wilaya ya nyamira mkoa wa nyanza nchini kenya alisoma katika shule ya msingi ya elck kenyoro kabla ya kujiunga na shule ya upili ya kisii
kando na kuwa mwalimu wa shule ya msingi ombui pia anajulikana na wengi kwa kuwa meneja wa chama cha walimu cha mwalimu saccos tawi la gusii kwa muda mrefu
alijitosa ulingoni mwa siasa kwa mara ya kwanza wakati wa kampeni za uchaguzi mkuu wa 
umaarufu wake ulizambaa haraka na akakishinda kiti hicho cha ubunge huku akiwashinda wapinzani wake akiwemo mtangulizi wake godfrey okeri masanya na mwanasheria joseph kiangoi ombasa
kuna jumla ya lugha zinazozungumzwa nchini kenya kulingana na ethnologue nyingi zao zikiwa za asili ya kiafrika na baadhi ya lugha za asili ya kiasia na mashariki ya kati
lugha za asili nchini kenya zimetokana na familia tatu moses kiptanui amezaliwa oktoba katika wilaya ya marakwet kenya ni mwanariadha wa mbio ya umbali wa wastani na refu
anajulikana zaidi kwa mbio ya m ya kuruka viunzi alipokuwa mwanariadha bora kabisa kati ya miaka ya hadi na ni bingwa wa iaaf mara tatu mfululizo
kiptanui pia alikuwa mtu wa kwanza kukimbia mita kwa muda wa chini ya dakika nane
kiptanui aliyejitokeza katika mwaka wa alikuwa mwanariadha asiyejulikana sana
yeye alishinda mbio kadhaa za grand prix katika msimu huo
yeye alisherehekea ushindi mmoja kubwa mjini zurich alipoanguka katika mkondo wa mwisho lakini bado akashinda kwa urahisi sana
ushindi wake katika mbio ya world championships mjini tokyo hivyo basi haikuwashangaza wengi
waangalizi wengi wa riadha waliudhika sana alipokosa kuchaguliwa kwa timu ya kenya ya olimpiki ya mjini barcelona
kiptanui alishindwa kuhitimu muda uliofaa katika mbio ya majaribio mjini nairobi
hata hivyo muda mfupi baada ya olimpiki yeye aliweka rekodi mpya ya dunia ya mbio ya mjini cologne kwa muda wa 
 min
siku tatu tu baadaye yeye akavunja pia rekodi ya dunia ya ya kuruka viunzi kwa muda wa 
 mjini z rich
mwaka uliofuata yeye alionyesha ubingwa wake kwa mbio ya world championship mjini stuttgart
yeye alishinda mbio ya m ya kuruka viunzi katika iaaf world cup
mwaka wa akavunja rekodi ya dunia m huko roma katika muda wa dakika 
 juni
mwaka mmoja baadaye yeye alikosa medali ya dhahabu ya olimpiki tena alipochukua nafasi ya pili katika fainali ya mbio hiyo katika atlanta
yeye alishindwa mwenzake kutoka kenya joseph keter
mwaka uliofuata katika mbio za world championship ya athens ugiriki alishindwa kushinda medali yake ya dhahabu lakini akashinda ya fedha
wilson boit kipketer ndiye alikuwa mshindi mwanariadha kutoka kenya
bado alikuwa akikimbia katika mwaka wa akilenga commonwealth games lakini hakushindana huko
katika mwaka wa yeye alikuwa kocha wa ezekiel kemboi aliyeshinda medali ya dhahabu ya olimpiki
yeye pia amekuwa mwenyekiti wa tawi la wilaya ya marakwet ya athletics kenya 
he has also been the chairman of the marakwet district branch of athletics kenya
silas kosgei bingwa mtetezi wa vijana wa dunia katika mbio ya m ya kuruka viunzi kutoka ni binamu yake julai ni msanii wa rekodi mtayarishaji mwigizaji na mwanachama wa zamani wa bendi ya sista kutoka nchini marekani
anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama missy misdemeanor elliott
akiwa na mauzo ya zaidi ya milioni saba kwa marekani pekee ni rapa wa kike pekee kuwa na albamu sita zilizotunukiwa platinamu na riaa ikiwa pamoja na moja kuwa na platinamu maradufu under construction
mpaka sasa rapa huyu ameuza zaidi ya rekodi milioni kwa hesabu ya dunia nzima
elliott anafahamika kwa mfululizo wake wa vibao vikali na video mbalimbali za muziki ikiwa ni pamoja na the rain supa dupa fly hot boyz get ur freak on one minute man work it gossip folks pass that dutch lose control na ching a ling
kwa namna moja au nyingine elliott amefanya kirefu akiwa kama mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji kwa wasanii wengine vyote akiwa peke yake na mtayarishaji wake na rafiki wa utotoni mwaka timbaland
kazi za utunzi na utayarishaji za elliott kwa wasanii kadhaa wengine ambao wakubwa ni pamoja na aaliyah mya lil kim danity kane mariah carey keyshia cole lil mo christina aguilera tamia mary j
blige swv beyonc nelly ciara tlc total jennifer hudson fantasia nicole wray pussycat dolls nelly furtado paula cole jazmine sullivan blaque adina howard letoya busta rhymes ruslana t pain janet jackson tweet eve da brat fabolous ginuwine odb kanye west static major lil wayne ghostface killah nas jay z eminem cent trina ms
jade lady luck omarion justin timberlake angie stone magoo monica faith evans kelly price mc lyte madonna brandy melanie brown blu cantrell notorious b
diddy na timbaland
aaliyah dana haughton januari agosti alikuwa msanii wa rekodi mwigizaji na mwanamitindo kutoka nchini marekani
alijulikana sana kwa jina la kisanii kama aaliyah
aaliyah alizaliwa mjini brooklyn new york na kukulia mjini detroit michigan
wakati wa umri wake wa awali amepata kuonekana kwenye kipindi cha televisheni cha star search na kutumbuiza kwenye onyesho hilo na gladys knight
akiwa na umri wa miaka aaliyah aliingia mkataba na jive records na blackground records na mjomba wake barry hankerson
akamtambulisha kwa r
kelly ambaye baadaye akaja kuwa mshauri wake vilevile mtunzi na mtayarishaji wake kiongozi wa albamu yake ya kwanza age ain t nothing but number
albamu iliweza kuuza nakala milioni mbili kwa nchini marekani na kutunukiwa platinamu mbili na recording industry association of america riaa
baada ya kukumbwa na mshtaka ya ndoa haramu na kelly aaliyah akavunja mkataba wake na jive na badala yake kuingia mkataba na studio ya atlantic records
aaliyah amefanya kazi na watayarishaji kama vile timbaland na missy elliott kwa ajili ya albamu yake ya pili ya one in million imeuza nakala milioni mbili kwa nchini marekani na nakala zaidi ya milioni nane kwa hesabu ya dunia nzima
mnamo mwaka wa aaliyah amepata kuonekana kwenye filamu yake ya kwanza liokwenda kwa jina la romeo must die
amechangia kibwagizo cha filamu hiyo ambacho ni try again
wimbo ulishika nafasi ya juu kwenye chati za billboard hot katika airplay pekee inamfanya aaliyah kuwa msanii wa kwanza kufaula hivi katika historia ya billboard
try again imepata kushindinishwa kwenye grammy award kwa ajili msanii bora wa kike wa r b
mamlaka ya viwanja vya ndege ya kenya kaa ni mmiliki na muendeshaji wa viwanja tisa vikubwa na vidogo vya ndege vya kiraia nchini kenya
mamlaka ya viwanja vya ndege ya kenya ilianzishwa kwa kitendo cha bunge katika mwaka wa na serikali ya chama tawala cha kenya african national union
kaa act sehemu ya hutolea nguvu na utendaji wa mamlaka
kwa sasa kuna balozi misheni za kidiplomasia jijini nairobi na konsulati mbili jijini mombasa
konsulati zisizo rasmi hazijaorodheshwa hapo chini toyota will ni mfululizo wa pekee wa magari ya kampini ya toyota ulioanzishwa kwa kuhudumia masoko yaliyo nje ya masoko ya kawaida ya kampuni hii
huwa na magari aina tatu ya kibinafsi kwa kuzingatia ufundi wa toyota
mtindo huu ulitengenezewa masoko ambayo hayakushughulikiwa na toyota na kugundua vile magari ambayo si ya kawaida yanavyouza
toyota will vi ni gari dhabiti inayochnganya mitindo ya magari tofauti
mataa ya mbele na boneti huwa sawa na citroen c wakati kioo cha nyuma ni sawa na magari kutoka miaka ya kama vile e ford anglia na citroen ami na ya paa ya mtindo wa kijikunja na buti swa na renault cv gari ina gia ya kujiendesha na kiti aina ya benchi katika mbele katika benchi kupasuliwa mbele na injini ya nz cc kutoka vitz yaris ambayo ni msingi yake
kaka yake mkubwa vi toyota vs will ilikuwa miaka mbele na wapinzani katika miundo iliyoanzishwa mwaka wa 
katika miaka ijayo magari mengine kadhaa yamechukua miundo ya will vs hasa vauxhall astra na renault megane
uvuvio wa mtindo wa will vs inasemekana kutoka lockheed f nighthawk stealth fighter
pamoja na mafanikio yake katika soko ya kijapani ambapo will vs ilikuwa na mkunjo mtindo huu haukuuzwa ng ambo
uundaji wa vs iliisha mwaka wa na mfano wa kuiga haukutolewa ambao ulikata tamaa ya mashabiki
hata hivyo baadhi husema kwamba kulikuwa hakuna haja ya kuiga vs will angalau kwa muongo kwa kuwa muundio wake ulikuwa maarufu ambao baadhi ya magari ya hivi karibuni yanaiga muundo huu
hii ni pamoja na muundo wa sura aerodynamic angl s projector style miundo ya mataa kama mapinduzi katika kidhibiti mbio na taa ya led
will vs ilikuja ikiwa na aina tatu ya trimu iliyo juu katika mitindo hiyo ilikuwa na magurudumu ya mchanganyo wa chuma taa za ukungu vifaa vtya mwili na gia aina zote
mitindo iko katika gia ya automatiki ya aina zote na ya kuendeshwa ya spidi sita ikipewa nguvu na injini ya toyota ya cc vvt i inatoa hp au injini ya vvtl i inayotoa hp ambayo ni kitengo ndani ya toyota celica
will vs pengine itakumbukwa kama moja ya magari chache yenye dhana yaliyoundwa angalau ziliuzwa
ilikuwa na viungo sawa pamoja na injini za lita nz na lita nz pamoja na ist
mtindo wake wa maendeleo unaonekana katika vitz yaris lakini una mkunjo maarufu
vipengele vinavyogundulika ni taa kioo cha nyuma na kuipa mtazamo wa renault megane ii na mataa ya mbele tofauti ambayo mataa ya nne ya upande yaliyopangwa na mstari
sura ya ndani ilitumia mandhari ya duara pamoja na vipului vya mlango ni vya duara sekta ya anime imeendelezwa kwa kiasi kikubwa katika miaka michache iliyopita hasa nje ya ujapani
imeenea kwa kasi duniani kote pamoja na ongezeko kubwa katika kupatiwa kwa leseni zinazopatia kibali cha kuonyesha vipindi na filamu kwa maeneo mengi vituo vya anime kama animax pia vimeendelezwa
mwenendo wa usambazaji wa anime nchini marekani iliendelea katika miaka ya kufuatia kupewa kwa leseni ya vipindi kama vile voltron na uumbaji wa vipindi kama vile robotech kupitia matumizi ya mifululizo ya hadithi yaliyotengwa awali
katika miaka ya mwanzonzi mwa makampuni kadhaa yalianza kununua leseni ya vipindi yaliyolengwa kwa watu wazima
baadhi kama ad vision na central park media na nyingine yalipata mafanikio na yakaendelea na kuwa wachezaji wakubwa katika soko ya anime nchini marekani
wengine kama vile animeigo walipata mafanikio kidogo zaidi
makampuni mengi yaliyoanzishwa na kampuni ya asili ya ujapani hayakupata mafanikio na baada ya kusambaza vipindi vichache yalikomesha biashara
anime hasa hutozwa na makampuni kutoka ujapani kwa ajili hii inabidii vipindi hivi vipate leseni katika maeneo mengine ya dunia ili yaonyeshwe kufuatia sheria
leseni ni ghali mno na makampuni hulipa hadi kwa kila kipindi katika mfululizo ya vipindi ya idadi ya hadi zaidi ya 
hapa ni baadhi ya makampuni makubwa yanayolipia leseni katika maeneo tofauti
cassie ni albamu ya kwanza ya mwimbaji cassie iliyotolewa na bad boy records na next selection huko nchini marekani mnamo tar
ryan leslie alitayarisha kipande kikubwa cha albamu hii ambayo ni mchanganyiko wa muziki wa kisasa pop na b
cassie alisema katika mahojiano mimi ninaweza ku rap kuimba b nyimbo za polepole na vitu ambavyo wasichana hupenda nina wimbo ambayo niliimba pamoja na wasichana wangu wa bendi iitwayo pretty boys
alitoa shukrani zake kwa utamaduni wake wa kifilipino kwa kutumia opm sounds katika baadhi ya nyimbo
cassie ilifika namba nne kwenye chati ya marekani ya billboard kwa kuuza nakala katika wiki yake ya kwanza
ilikaa kwenye nyimbo bora ishirini kwa wiki mbili katika nyimbo bora arobaini kwa wiki tatu na kwenye chati kwa wiki kumi
mpaka aprili albamu hii imeuza nakala 
single ya kwanza kwenye albamu hii me u ilifika namba ya tatu kwenye billboard hot na ilikuwa katika nyimbo bora ishirini katika nchi nyingine sita
single ya pili long way go haikufanya vizuri kama me u nchini marekani ikifikia tu namba tisini na saba kwenye chati za hot 
video yake hata hivyo ilifika namba tatu kwenye trl ya mtv na ilifanya vizuri nchini uingereza kwa kufika namba kumi kwenye uk singles chart
ni mtaa wa makazi na wengi wa raia wanaoishi humo ni wa mapato ya daraja la pili la wastani
uwanja wa kimataifa wa jomo kenyatta uwanja wa ndege mkuu nairobi uko embakasi na ulijulikana kama embakasi airport wakati ulipofunguliwa mwaka wa 
katika masaa ya asubuhi ya januari mbunge wa eneo bunge la embakasi mugabe were alipigwa risasi na washambulizi wawili na kufa
kulingana na taarifa za habari mugabe alikuwa tu amewasili katika boma yake wakati aliposhambuliwa akiwa bado katika gari lake kabla ya lango kufunguliwa
mugabe alichaguliwa kuwa mjumbe wa orange democratic movement chama cha upinzani nchini kenya
uvumi kuhusu uwezekano wa mauaji haya kuwa ya kisiasa bado unazingira kifo hiki
kama ni hivyo hii ingekuwa hatua mpya katika mgogoro unaoendelea kuhusu uchaguzi wa rais wa desemba 
embakasi pia ni jina la utawala la tarafa mjini nairobi
imegawanywa katika maeneo yafuatayo sensa ya dandora ni mtaa ulio mashariki mwa nairobi kenya
kidoko uyanga ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadoko
dandora ilianzishwa mwaka wa kwa mchango wa fedha kiasi kutoka kwa benki ya dunia ili kutoa makazi ya hali ya juu hata hivyo mtaa huu umegeuka na kuwa duni na wenye uhaba mkubwa wa ajira
biwi la nairobi la kutupa taka liko dandora na pengine husababisha matatizo ya afya kwa wakazi wa mtaa huu
mabwawa ya oxijeni ya dandora vipengele maarufu kwenye picha za satelaiti ya eneo hilo ndio eneo kuu la nairobi la kusafisha maji taka na hufululiza maji yake katika mto nairobi
dandora iliorodheshwa na taasisi ya blacksmith kama moja ya maeneo yenye uchafu mwingi zaidi duniani
hivi majuzi vikundi vingi vya muziki wa aina ya hip hop ya kikenya vimeibuka kutoka dandora kwa mfano kalamashaka
utamaduni wa hip hop umeendeleza na kuchukua jukumu muhimu katika mtaa wa dandora hivi kwamba wasanii wengi wameamua kutumia hip hop kama nguvu za kijamii zenye mwelekeo bora
ziara ya hivi majuzi ya kundi la wasanii wa hip hop la marekani dead prez kumeongezea kutazamwa kwa makini hali ya umaskini wa dandora
hip hop ni chombo chenye nguvu tunachoweza kutumia kuelimisha wale walio katika giza hivyo kama msanii akinyanyua kipaza sauti na kuroga kuhusu utajiri na vifaa vya urembo wakati jamii yake ni maskini sana basi yeye anawadanganya watu kwa sababu kile anachoimba kuhusu si kweli
jamii zetu ni maskini hatuna chochote hivyo basi kwa nini tuimbe kuhusu mambo ambayo si hatuna
makampuni makubwa yanatohadaa hivyo hatupaswi kuanguka katika mtego wao kwa urahisi alielezea mwanachama wa dead prez wakati wa ziara yao
hatimaye dandora imeanza kupata kasi katika kupata makini kwa masuala ya kibinadamu na mazingira katika makazi hayo duni
comment migrating interwiki links now provided by on comment article one ni bendi ya kikristo kutoka kanada hasa london ontario
nathan na matt piche walikuwa wamelelewa katika familia ya wanamuziki
wazazi wao walikuwa walimu wa muziki na dada yao alikuwa gwiji wa kucheza gitaa
baba yao alikuwa mwanamuziki wa kikristo ambaye alizuru nchi nzima kama msanii pekee yake yaani bila bendi
masomo ya muziki kwa dave desmit s yalianza katika shule ya msingi
matt started playing violin when he was five years old and nathan started playing piano year later
makala hayo yanasema wanadamu wote wamezaliwa huru na sawa katika heshima na haki
wamejaliwa na akili dhamiri na nafsi na wanastahili kutendeana vitendo kwa roho ya undugu
hapo tarehe mei walitoa albamu yao ya studio kwa kupitia studio ya inpop records albamu yao ya pili ilitolewa tarehe mei 
toleo spesheli la albamu yao ya pili lilitolewa ujapani lilikuwa na wimbo unaoitwa in no time at all kutoka albmau yao ya kwanza ukiwa wimbo wa kuongezwa katika albamu hiyo
wimbo wao without you i m not alright ulifika katika chati ya nyimbo za kisasa za kikristo nchini marekani juni 
taken by the storm uliingia katika nyimbo bora kumi katika chati ya chati ya nyimbo za kisasa za kikristo nchini marekani
taken by the storm climbed into the top on the u
reign in us marekani na kanada pamoja na starfield rock what you got marekani wakiwa pamoja na superchick na stellar kart category vikundu vya muziki kutoka london ontario lecrae moore amezaliwa oktoba ni msanii wa kikristo mwenye mkataba na reach records
pia yeye ni mwanachama wa clique lecrae anahubiri injili katika vyuo vikuu mbalimbali na kumbi mbalimbali za jamii
lecrae amepokea uchaguzi wa kuwa mshindani kwa tuzo mbili katika tuzo za kila mwaka za gma dove
alipata uchaguzi kwa wimbo wake jesus muzik aliomshirikisha trip lee na kwa albamu yake after the music stops
yeye hivi majuzi alikuwa amechaguliwa kama mshindani kwa tuzo ya albamu ya sanaa ya rap ya mwaka katika tuzo za arubaini za gma dove
magazeti mbalimbali likiwemo rapzilla yameaona na kusifu mtindo wake tofauti na albamu yake ya pili after the music stops iliitwa mojwapo ya albamu bora sana ya 
nyimbo zake zinaonyesha werevu wake lakini zinahakikisha ujumbe umewasilishwa
katika muziki wake lecrae anatumia neno crunk kwa kumaanisha hisia nzuri anayohisi mkristo
oktoba albamu ya tatu ya lecrae rebel iliingia chati ya billboard ikwa huku ikiwa imenunuliwa na watu 
rebel ikawa katika itunes na kushikilia nafasi ya kwanza katika chati ya kikristo ya billboard kwa wiki mbili albamu ya rap ya kwanza kufanya hivyo
lecrae ana video nne vya nyimbo zake jesus muzik praying for you don t waste your life ambayo ilishinda video ya mwaka katika tuzo za gmc na hapo oktoba alitoa video ya wimbo wake go hard
alizaliwa houston texas na akalelewa na mama pekee bila baba alikuwa mkristo akiwa na umri wa miaka 
lecrae alianza kuimba juu ya imani yake na kuwa mwanzilishi wa reach records akiwa na umri wa miaka 
mwaka alitoa albamu yake ya real talk the album gained critical acclaim and charted at on the billboard gospel albums chart
albamu hiyo ilipata sifa ikawa kwenye chati ya billboard ya albamu za kikristo
baada ya ufanisi wa real talk lecrae alitoa albamu yake ya pili ya studio mnamo agosti albamu hiyo ilikuwa katika chati ya billboard ya albamu za kikristo na katika chati ya billboard heatseeker
albamu hii ilichaguliwa kuwa mshindani katika tuzo ya dove na vilevile wimbo wake jesus musik ulichaguliwa
tarehe oktoba albamu ya tatu rebel iliingia chati ya billboard katika nafsi ya ikiwa imenunuliwa na watu 
albamu hiyo ilipata sifa nyingi kabisa kwa muziki ya aina hiyo
jesusfreakhideout ilisema katika ulimwengu wa muziki albamu hii ni nzuri sana kuliko muziki ya aina hiyo yenye utasikia katika stesheni za redio
katika utunzi wa nyimbo lecrae ana ujumbe mzuri kwako na mtu yeyote
albamu hii hivi sasa januari imekuwa katika chati ya malcolm guthrie februari novemba alikuwa profesa wa lugha za bantu
anajulikana kwa uchambuzi wa lugha za kibantu katika makala ya guthirie ambayo yamebaki makala muhimu hadi leo ingawa yamezeeka
baba yake alikuwa ametokea uskoti na mama yake uholanzi
makala yake ni comparative bantu ambayo yalichapishwa katika matoleo manne matoleo haya yanatoa ainisho la jumla la lugha za bantu na pia kuyapa muundo mpya makala ya proto bantu kama ya familia ya kibantu
katika muundo wake mpya wa makala hiyo guthrie alitoa data kutoka lugha za majaribio ambazo zilichaguliwa bila mpangilio maalumu
malalamiko yametolewa kwa mfano na m hlig kwamba jambo hili linafanya makala yake kuwa ya kutotegemewa kwa vile lugha zilizoundwa upya na hivyo ukoo unaweza kuwa tofauti kutoka iwapo mmoja atabadilisha chaguo la lugha
guthrie pia alichapisha kwa ukubwa kuhusu lugha nyingi za kibantu ikiwemo lingala baemba mfinu na lugha ya teke
margaret okayo mwanariadha wa mbio za marathon aliye na ufanisi mkuu nchini kenya
okayo alizaliwa mei katika eneo la masaba wilaya ya kisii mkoa wa nyanza nchini kenya
aligundua talanta yake ya riadha akiwa katika shule ya msingi
alisoma katika shule ya sekondari ya itierio iliyomo mjini kisii mnamo 
alijiunga na kitengo cha askari wa magereza cha kenya mnamo ambapo aliendelea kuitunza talanta yake
okayo alimaliza wa tano katika shindano la mita 
miongoni mwa mashindano yake ya ufanisi zaidi ni mashindano ya ya na boston marathon ya 
aliweka rekodi mpya katika katika masafa ya marathon mnamo novemba katika mji wa new york mashindano mengine ya marathon aliyoyashinda ni london marathon ya milan marathon ya san diego mnamo na 
aliiwakilisha nchi yake ya kenya katika mashindano ya olimpiki ya shindano la wanawake la marathon
yeye hutumia miezi mitatu kila mwaka kujifunza kulu italia
alishinda katika mashindano ya udine half marathon ya mwaka wa na kumaliza wa tatu katika mashindano ya rome ostia half marathon 
meneja wake ni federico rosa na kocha wake ni gabriele rosa
makala hii ina dalili ya kutungwa kwa kutegemea programu ya kompyuta kama google translation kit
wakiridhika na hali yake wanaweza kuondoa kigezo hiki kinachoonekana kwenye dirisha la kuhariri juu ya matini ya makala kwa alama za
mikoa ya kenya provinces of kenya ilikuwa mgawanya wa kiutawala kwenye ngazi ya juu nchini kenya
taifa liligawanywa kwa mikoa nane tazama ramani
mikoa hii iligawanywa katika wilaya ambazo ziligawanywa zaidi katika tarafa 
tarafa zimegawanywa katika lokesheni kisha lokesheni ndogo mkoa unasimamiwa na mkuu wa mkoa pc
serikali za wilaya za kenya zaidi hazifuati mipaka sawa na tarafa
zimejumuishwa kama mabaraza ya majiji manispaa miji au ya county
aina ya tatu ya mgawanyiko ni sehemu za uwakilishi bungeni au majimbo
katiba ya kenya ya mwaka ilifuta ngazi ya mikoa
tangu mwaka wilaya za kenya ni ngazi ya kwanza ya mgawanyo wa kiutawala
kuna wilaya nchini kenya ambazo ni maeneo ya kujichagulia bunge na serikali ya kieneo
sasini ni mojawapo wa wazalishaji wakubwa wa chai na kahawa na ni mojawapo pia wa wakubwa sita wa kuzalisha chai
makao makuu ya kampuni hii yamo mji wa nairobi na kampuni hii imeorodheshwa katika soko la hisa la nairobi
sasini ni moja ya kampuni za kundi la sameer kundi hili pia lina makao yake kenya
chai inapandwa na shirika dogo la sasini liitwalo kipkebe
kipkebe linaendesha viwanda viwili vya ctc kipkebe na keritor vyenye vinahudumia mashamba manne yaliyo magharibi wa kenya
vikiwa pamoja vinaweza kuzalisha zaidi ya kilogramu milioni 
 kila mwaka
chai hii inauzwa na sasini kwa nchi kama misri uingereza na nchi nyinginezo
kahawa mashamba ya kampuni hii yako katika mkoa wa kati nchini kenya wakiwa na vituo vyao wilaya ya kiambu na wilaya ya nyeri
shamba lao la mweiga katika wilaya ya nyeri lina uwanja wa ndege wa kusaidia katika usafirishaji ya shehena ya ndege isiyokuwa chini ya mifuko ya kahawa
vifaa vya sasini vimewafanya wasaidike sana kwa muda ambao kumekuwa na migogora katika usimamizi wa muungano wa wapanzi wa kahawa
hivyo basi sasini ikapata faida kwa muda wa shida hizi za umeneja
maziwa na mimea ya kuuza ng ambo sekta ya maziwa ya sasini inazalisha maziwa na maziwa mala yenye mionjo tofauti bidhaa hizi huuzwa katika soko lolote kwa jumla
sekta yake ya mmea ya kuuzwa ng ambo inanawiri huku wakipanda mahindi na mboga mengineo
sasini hivi majuzi imeanza kufunugua maduka ya kuuza kahawa mjini nairobi ikiwa na lengo la kufanya upanuzi wa biashara yao hadi nje ya kenya
hii inaonekana kama kuongeza thamani kwa hisa zao
back home ni albamu ya nane katika jumla ya albmu za kudi la westlife ambayo ilitolewa tar
albamu hii inajumuisha nyimbo mpya na baadhi ya nyimbo zimerudiwa
orodha ya nyimbo katika albamu hii ilitolewa katika tovuti yao ya westlife tarehe oktoba 
tarehe rasmi ya kutolewa kwa albamu ilisogezwa mbele na kuwa tarehe kutoka tarehe ya mwazo na kuwa tarehe novemba 
albamu hii imeuza zaidi ya nakala milioni tano dunia nzima
albamu hii ilifanikiwa kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya mzuku ya uingereza ya katika wiki ya kwanza ya kutolewa kwake na kuuza nakala zaidi ya katika wiki ya kwanza na kuendelea kukaa katika nafasi ya kwanza kwa wiki nane mfululizo
pia ilishika nafasi ya tano katika albamu zilizoongoza kwa mauzo nchini uingereza kwa mwaka kwa kuuza nakala 
 oktoba the song debuted at on the official uk singles chart wakati huohuo wimbo wa something right ambao wenyewe ulitolewa na spidi ya juu kama single ya pili katika bara la asia na ulaya
wimbo huu pia ulitolewa kama wimbo wa kupakua kwenye wavuti nchini ireland
wimbo wa when i m with you wenye miondoko ya r b uliweza kuifanya vizuri katika vituo mbalimbali vya redio nchini indonesia japokuwa haukutolewa kama single
nyimbo nyingine za kurudia kutoka katika hii ni pamoja na have you ever wa diane warren ambao awali ulirekodiwa na brandy
all ask of you opera ya sarah brightman na michael ball uliharibika na hivyo wimbo wa i m already there wa lonestar kuwa badala yake
kundi la sameer ni kundi kubwa la kampuni za afrika zilizo na makao yao nchini kenya
sameer imejihusisha na ukulima sekta ya viwanda teknolojia ujenzi usafiri na fedha
ofisi za kampuni hii zinapatikana mjini nairobi na imeorodheshwa katika soko la hisa la nairobi
machi kampuni shirika za kundi la sameer ni chuo kikuu cha wesleyan ni chuo chenye masomo ya shahada katika mji wa middletown connecticut
kampuni ya kenya pipeline ni kampuni ya serikali yenye jukumu la kusafirisha kuhifadhi na kuwasilisha bidhaa za aina ya mafuta kwa wateja nchini kenya ikitumia mfumo wake unaohusisha nchi nzima
kampuni hii hushirikiana na shirika la taifa la mafuta nchini kenya
ina vifaa vya kuhifadhi na kusambaza mijini eldoret kisumu mombasa nairobi na nakuru
vituo vya usambazaji vinahudumiwa na bidhaa zinazotoka kiwanda cha kusafisha mafuta na kuyagawanya yanavyofaa bidhaa za ng ambo pia na zile zitokazo kituo cha kuhifadhi cha kipevu karibu na mombasa
kampuni hii huhusika na vituo vya mafuta ya ndege katika uga wa ndege wa jomo kenyatta nairobi na uga wa ndege wa kimataifa wa moi mombasa comment tengua pitio lililoandikwa na comment yeye ni bondia wa kwanza kupatikana na makosa ya kuvunja kanuni za kamati ya kimataifa ya olimpiki ya kutotumia visisimua misuli wakati wa mashindano ya olimpiki ya kule athens
mnamo agosti kamati hiyo ilitangaza kuwa munyasia bondia wa bantamweight amepimwa na kudhihirika kuwa alikuwa ametumia miadarati ya cathine mnamo agosti 
alipatikana na kiwango mara nne cha kili cha juu zaidi kinachokubalika cha maikrogramu kwa miliilita moja katika mkojo wake
papo hapo alikataliwa kushiriki katika mashindano hayo
munyasia alikiri kuwa alikuwa akitumia miraa qat kisisimua misuli maarufu nchini kenya
mwaka mmoja awali alikuwa ameshinda nishani ya fedha katika uzani wa bantamweight jijini abuja nigeria
alifuzu katika mashindano ya olimpiki ya athens kwa kushinda nishani ya shaba katika mashindano ya st aiba african olympic qualifying tournament jijini casablanca morocco
katika pigano la mwisho alishindwa na mohamed abdelsayed wa egypt
marufuku yake iliisha mwaka wa na anatarajiwa kurudi ulingoni
orodha ya wachezaji waliopigwa marufuku kwa kutumia madawa ya kusisimua misuli nyimbo zao all that matters na sticking with you zilikuwa nambari na kati ya nyimbo zilizochezwa sana katika chati ya gazeti ya r r ya kikristo katika mwaka wa 
jenny chisolm alikutana na ryan simmons katika chuo kikuu cha baylor waco texas
walianza kuandika nyimbo muda mfupi baada ya kikundi hicho kuanza kupata matamasha ya kuimbia
ryan alicheza gitaa na jenny ndiye aliyekuwa mwimbaji
ikawa dhahiri kwamba walihitaji bendi kamili hivyo basi wakaungana na marafiki wawili jay henderson anayecheza ngoma na ryan gregg rafiki wao kutoka kanisa achezaye gitaa
gregg aliungana nao ingawa alikuwa katika bendi jingine lililoitwa na tribe america
walirekodi nyimbo nne za majaribio wakiwa bendi lao mpya la jenny chrisholm
hapo januari bendi lilipata mtu wa kuwatayarishia nyimbo na kuzirekodi chuck dennie na wakatoa albamu yenye urefu ya kawaida
albamu ya kwanza yao ya kurekodi wakijitegemea iliitwa not what you think
baadaye wakaongeza rafiki mwingine travis lawrence kama mwanachama wa bendi
katika mwaka wa ryan na jenny walifunga ndoa wakahamia dallas ili kuwa bendi kama kazi yao kamili
liliitwa hivyo baada ya mhandisi wao wa sauti na muziki alipojifungua na kupata mwana aliyeitwa addison
walipenda jina hilo addison na wakaliongeza lile la road bila sababu halisi
baadaye mwaka huo walitoa albamu yao ya pili bado wakijitegemea iliyoitwa breaking beautifully
walipata mchezaji ngoma mwingine na wakaanza kuongoza ibada ya kanisa la richardson first baptist hii ikafuatwa na bendi hilo kucheza nyimbo zao mbele ya vijana katika majira ya joto ya mwaka huo
hii ikawa motisha kwao ya kutoa albamu ya always loved you ep iliyotolewa juni 
wao walitoa albamu yao ya mwisho mnamo julai iliyoitwa some kind of spark
hapo mwaka wa bendi hilo lilizuru katika ziara ya rock and worship show wakiwa pamoja na jeremy camp mercyme hawk nelson na tenth avenue north
jenny simmons alikuwa mja mzito na hii ikafanya bendi kuimba wimbo mmoja tu katika kila sherehe
hapo tarehe aprili jenny alizaa mtoto msichana mwenye afya katika mji wao wa dallas tx
baada ya bendi hili kujitegemea kwa miaka sita addison road lilipiga saini mkataba na ino records katika mwezi wa agosti 
 albamu yao ya kwanza ya studio addison road ilitolewa machi na ikawa katika chati ya billboard 
kalamashaka kwa jina lingine k shaka ni kundi la hip hop lenye makao yake katika mtaa wa dandora kitongoji katika mji wa nairobi kenya
kinajumuisha wasanii watatu oteraw kama na johny
walikuwa maarufu kwa wimbo wao tafsiri hii uliovuma sana mwaka wa 
wametumbuiza katika nchi kadhaa kama vile nigeria uswidi uholanzi afrika kusini norway miongoni mwa nyingine
kalamashaka walifungua njia kwa hip hop katika lugha ya kiswahili na ikawa inatawala nchini kenya
kikundi hiki ni maarufu na mashabiki wake kwa muziki wake wa hardcore rap na wenye ujumbe wa kijamii na kisiasa
albamu yao ya kwanza ni wakati iliyotolewa mwaka wa ilivuma sana na channel ya afrika kusini ilicheza mmoja ya video fanya mambo kutoka katika albamu hii
albamu hii iliangazia uhalifu mitaani ukabila siasa na migogoro ya afrika
umaarufu wao ulianza kupungua wakati mitindo ya genge na kapuka ilipoibuka ambayo ilikuwa inaweza kuchezeka kwa urahisi na yenye tasfoa ambayo asilimia kubwa ya vijana wanapendelea kusikiliza kuliko muziki wa kifalsafa
stesheni za redio za fm husita kucheza miziki yenye mpigo wa kijamii kama unaochezwa na kalamashaka na kupelekea kupungua kwa umaarufu wao
hata hivyo kikundi hiki kimeendelea kufanya kazi na kukataa kubadili mtindo kulingana na nyakati na kufanya biashara ya muzik
kundi hili lilisukuma makundi mengine kama mashifta gidi gidi maji maji k south necessary noize na wasanii wengine wengi
kikundi hiki kimesaidia vijana wengine wa dandora kuanza kuimba muziki wa rap
wanajulikana pia kwa kuanzisha kikundi cha ukoo flani mau mau ambacho ni mkusanyiko wa takribani wanamuziki wa rap kutoka nairobi na mombasa pamoja na watanzania wachache
ukoo flani mau mau ilitoa albamu ya kilio cha haki mwaka wa na kufiuatia na dandora burning iliyotolewa mwaka wa 
hawapati kupewa usikizaji mkubwa katika redio au muziki wao kuchezwa kama wanamuziki wa genge na kapuka lakini bado wana mashabiki wengi
kama jina halisi kamau ngigi alitoa albamu yake ya kwanza peke yake kamaa mwaka wa 
albamu ilitayarishwa na ambrose akwabi wa mandugu digital
wakati huo huo kalamashaka wanaifanyia kazi albamu ya hakuna case
albamu hii itatayarishwa na mwanamuziki mkenya mkaazi wa uswidi ken gonga ambaye alikuwa katika wimbo wa kalamashaka fanya mambo crown berger ina makao yake makuu mjini nairobi imeorodheshwa katika soko la hisa la nairobi
kampuni hii inahusika na kununua na kusafirisha rangi kutoka ng ambo
inanunua kutoka kampuni maarufu kama ppg ya ufaransa ferro ya afrika kusini asian paints na berger internationa ya dubai na singapore
iliendelea katika mpango wke wa upanuzi na kuanzisha bidhaa kaika jina ya regal brand nchini uganda
crown berger kenya ina zaidi ya wauzaji wadogo na wakubwa katika mfumo wao wa usambazaji
kampuni hii inaendesha vituo nairobi mombasa kisumu na kampala na hivi sasa ina uwezo wa kuzalisha lita milioni kila mwezi
sehemu ya wajibu wa kampuni ya tovuti ya crown berger kenya inaonyesha msaada wa kampuni katika kuandaa michezo na miradi ya kupodoa miji
channel ni stesheni ya muziki yenye makao yake afrika kusini ambayo ilianza kupeperusha vipindi kwa mara ya kwanza mapema katika miaka ya tisini
wazo lake kuu ni muziki wa kiafrika barani afrika na ng ambo
katika miaka iliyopita stesheni hii ya muziki imefanya majina ya watangazaji wake kujulikana sana kama vile mimi nonhle kb miss candy
channel inaweza kupatikana kupitia dstv hudumua ya runinga ya kulipia kwa wakaazi takriban wote barani afrika
stesheni hii hupeperusha vipindi mbalimbali vya muziki kama vile kwaito mbhaqanga injili kutoka afrika na ya kimataifa hip hop na mingine mingi
pia huandaa mashindano ya kila mwaka ya channel music video awards sherehe ambapo wasanii hutuzwa kwa mchango wao bora kwa muziki
channel inajulikana kwa vipindi vyake vyenye uwezo wa mapokezi na majibizano hasa o boma na baadaye oboma express na young gifted and african
wakati wa wikendi pia hupeperusha kipindi kingine the ambapo unaweza kujiona na ujumbe wako kwenye runinga
kiko na kuta za video na watazamaji ndio wanaochagua orodha ya nyimbo zitakazochezwa
kutz ya video iliyo kuu zaidi ni express kwa asilia hit train
kuta nyingine ni za miziki maalumu kama vile pop rock rnb injili wadada pekee wafalme na pia vs ambapo video za waimbaji wawili huonyesha katika saa moja
ina kuta ya video ukuta bila mapumziko ya matangazo ya biashara inayoitwa heatwave ambayo hupeperushwa kati ya kila siku
pia kuna kuta kwa watazamaji kuchagua na pia orodha ya miziki bora kutoka chini hadi juu
kabla ya tuzo za channel zinapofanyika miziki iliyoteuliwa huchezwa tu katika kuta
dj huchanganya nyimbo hasa kwa ajili ya kipindi hicho
ni maarufu sana na toleo jipya linalopeperushwa linaitwa lower level only fresh music
the below is being considered for deletion
oasisi pia hutoa makazi kwa wanyama na hata binadamu kama eneo ni kubwa vya kutosha
maeneo yenye oasisi yamekuwa muhimu kwa biashara na njia za usafiri katika maeneo ya jangwa
misafara hulazimika kupitia karibu na oasisi ili kujiongezea hazina zao za maji na chakula
hivyo kudhibiti kisiasa au kijeshi oasisi mara nyingi kuna maanisha kudhibiti biashara ya misafara fulani
kwa mfano oasisi ya awjila ghadames na kufra iliyoko katika libya ya leo kwa nyakati mbalimbali zimekuwa muhimu kwa biashara za kaskazini kusini na mashariki magharibi katika biashara ya sahara
neno oasisi lilikuja kuingia katika kiingereza kutoka neno la kigiriki oasis lililotoholewa moja kwa moja kutoka neno la misri w t au demotic w 
haikutoholewa kutoka kwa coptic oua e wa e kama inavyopendekezwa wakati mwingine neno la kigiriki limedhibitishwa karne kadhaa kabla ya coptic kuwepo kama lugha iliyoandikika
gharika fupi za mara kwa mara hutoa maji chini ya ardhi na kuendeleza oasisi kama vile tuat
matukio yoyote ya maji hutumiwa na ndege wakihama na pia kupitisha mbegu pamoja na mavi yao ambazo hukua kandokando ya maji haya na kutengeneza oasisi
watu wanaoishi katika oasisi hawana budi kusimamia matumizi ya ardhi na maji kwa makini mashamba lazima yanyunyiziwe maji ili kukuza mimea kama vile tende tini mizaituni na apricoti
mmea muhimu zaidi katika oasisi ni mitende ambao hutengeneza safu ya juu
mitende hii hutoa kivuli kwa miti midogo kama vile ya peach ambayo huwa katika safu ya katikati
kwa kupanda mimea katika tabaka mbalimbali wakulima hutumia ardhi na maji bora zaidi
mboga nyingi pia hukuzwa na baadhi ya nafaka kama vile ngano shayiri na mtama hukuzwa katika maeneo yenye unyevu zaidi
sally mclellan aliyezaliwa septemba huko sydney australia ni mwanamichezo wa australia ambaye ni mtaalamu katika mita na mita ya kuruka viunzi
mclellan ndiye anashikilia rekodi ya australia kwa mita ya kuruka vikwazo na yeye ndiye mwanariadha kasi wa pili wa australia nzima katika mbio ya m
wakati wa olimpiki ya yeye alishinda medali ya fedha katika mbio ya m ya vikwazo kwa muda wa sekunde 
sally alizaliwa mjini sydney na wakahamia gold coast alipokuwa umri wa miaka 
ilikuwa pale wakati yeye bado alikuwa katika shule ya msingi ndipo kipaji chake cha riadha ikaonekana na sharon hannan ambaye ni kocha wake hadi sasa
 sally alipata umaarufu katika mwaka wa akiwa umri wa miaka tu akashinda mbio ya m ya australia ya walio chini ya umri wa miaka 
baada ya shida za kujeruhiwa katika mwaka wa alikimbia mbio yake ya kimataifa ya kwanza katika mbio ya dunia ya ubingwa ya vijana sherbrooke kanada na akashinda mbio ya m kuruka viunzi
mwezi uliofuata akiwa umri wa miaka aliwakilisha australia katika ngazi ya mashindano ya mabingwa ya dunia ya paris ufaransa kama mmola wa wanariadha wa timu ya mbio ya x m
ilipofika mwaka wa alishinda medali ya shaba katika mbio ya m katika mbio ya dunia ya vijana ya mabingwa na akakosa tu kwa kidogo sana medali katika mbio ya m ya kuruka viunzi
katika michezo ya madola ya melbourne australia sally alitegwa na kiunzi na akaanguka katika fainali ya mbio ya m ya kuruka viunzi hii ikamfanya akose medali
mnamo mwaka wa yeye aliendelea kushindana katika mbio zote mbili m na m ya kuruka viunzi akifika semifainali katika zote mbili katika mashindano ya mabingwa ya dunia osaka ujapani
hata hivyo katika olimpiki ya alibadilisha lengo lake na akaamua kufanya bidii katika mbio ya m ya kuruka viunzi pekee yake
uamuzi huo ulikuwa bora na sally akashinda medali ya fedha katika fainali kubwa ambapo aliyedhaniwa kushinda lolo jones aliteguka na akaanguka
mbio hiyo ilihitaji usaidizi wa picha ili kuchagua washindi wa fedha na shaba
baada ya kutangazwa kwa matokeo rasmi mclellan alisherehekea sana kwa furaha akiwa mshindi wa medali ya shaba priscilla lopes schliep
mahojiano ya hapo baasaye yalionyesha kuwa alikuwa na furaha na hisia nzuri nyingi ya mbio hiyo
sally alilelewa na mama pekee yake aliyefanya kazi mbili ili kupata pesa ya kutosha ya kumsaidia kazi ya bintiye
mwishoni mwa mwaka wa aliweka ahadi ya ndoa na kieran pearson hawa wakiwa wamekuwa pamoja tangu mwaka wao wa mwisho wa shule ya upili ya helensvale state gold coast
idadi ya wasemaji wa kidoko uyanga imehesabiwa kuwa watu tu
paul ereng alizaliwa agosti ni mwanamichezo wa zamani wa kenya na mshindi wa mbio ya m katika olimpiki ya huku akiwashangaza watu
alizaliwa kitale katika wilaya ya trans nzoia nchini kenya paul ereng alisomea shule ya upili ya starehe mjini nairobi
yeye alikuwa anaonekana kama alikuwa bora katika mbio ya m hadi mwisho wa mwaka wa 
baada ya kujiandikisha katika chuo kikuu cha virginia ereng alianza kukimbia mbio ya m hapo mwanzo wa 
ereng hakuwahi shindwa katika msimu wa marekani wa mbio za nje katika mwanzo wa mwaka wa 
yeye alishinda taji la ncaa katika miaka ya na 
lakini katika majaribio ya timu ya olimpiki ya kenya ereng alihitimu kwa kidogo tu kwa kumaliza katika nafasi ya tatu
ingawa alikuwa anakua kwa kasi sana ereng hakuonekana kama mshindi wa dhahabu alipowasili seoul kwa michezo hiyo ya olimpiki
hata hivyo watu walianza kumsifu na kuona umaarufu wake aliposhinda semi fainali yake na muda wa 
 uliokuwa muda wake bora wa wakati huo
katika fainali ya olimpiki ereng alikuwa katika nafasi ya nne walipoingia mkondo wa mwisho lakini alitimua mbio na akawapita wanariadha wote watatu ili kushinda medali ya dhahabu
baada ya olimpiki alirudi nyumbani kenya na kukaribishwa kama shujaa
jambo bora zaidi lilikuwa kupokea medali yake tena katika mkutano wa jioni wa shule ya starehe kutoka kwa marehemu dkt
geoffrey william griffin
katika mbio ya ndani ya ukumbi ya dunia mjini budapest ereng alikimbia kasi tena katika mkondo wa mwisho na kushinda medali ya dhahabu katika rekodi mpya ya mbio za ndani ya ukumbi katika muda wa 
katika mwaka wa ereng alishinda tena taji lake la mbio ya ndani ya ukumbi akiwa seville lakini akawa katika mbio ya dunia ya ubingwa mjini tokyo
ereng hakuwa tisho tena katika mbio za kimataifa baada ya hiyo na akashindwa katika semi fainali ya olimpiki ya 
ereng alifuzu kutoka virginia katika mwaka wa akiwa na shahada ya digrii ya ukapera katika masomo ya kidini na shahada ndogo ya elimu ya jamii sociolojia
france ni kituo cha kurusha programu za televisheni kutoka nchi ya ufaransa
inapata fedha kutoka kwa serikali ya ufaransa na makao yake iko mjini issy les moulineaux karibu na mji mkuu wa paris
hivi sasa inatangaza habari kwa kiingereza kiarabu na kifaransa ingawa rais nicolas sarkozy alipendekeza kuwa kituo hicho kitangaze kwa lugha ya kifaransa pekee
france inatangazwa kwa stesheni tatu tofauti ya kiingereza ya kifaransa na ya kiarabu kuanzia saa nane mchana hadi saa sita usiku kulingana na masaa ya paris
inapatikana nchini uropa afrika na mashariki ya kati kwa njia ya satelaiti
france inalenga kushindana na stesheni kama cnn international bbc world news deutsche welle na al jazeera english
brimin kipruto alizaliwa julai ni mwanariadha wa umbali wa wastani wa kenya
yeye hasa hushiriki katika mbio ya m ya kuruka viunzi ambapo muda wake bora kabisa ni dakika 
katika mbio za dunia za vijana za mjini debrecen hungaria alikuwa nambari ya pili katika mbio ya m ya kuruka viunzi
yeye alimaliza masomo yake ya shule ya upili hapo kutoka shule ya sekondari ya kipsoen
ilpofika mwaka wa baada ya kumaliza katika majaribio ya olimpiki ya kenya kipruto aliyekuwa kijana wa umri wa miaka tu alishinda medali ya fedha katika mbio ya olimpiki ya katika mbio ya m kuruka viunzi
katika mbio ya mabingwa ya dunia ya mjini helsinki alishinda medali ya shaba katika mbio iyo hiyo ya m
yeye alimaliza katika nafasi ya tatu tena katika mbio ya dunia ya iaaf ya 
katika mwaka wa alimaliza katika nafasi ya katika fainali ya mbio ya dunia huku akirudia nafasi yake ya 
katika mwaka wa yeye alishinda medali ya dhahabu katika mbio ya kuruka viunzi katika mbio ya ubingwa osaka
baada ya kuhitimu timu ya olimpiki ya kipruto alishinda medali ya dhahabu katika mbio hiyo
ingawa katika mbio ya mabingwa ya bingwa mtetezi alikuwa nambari tu
yeye anaishi korkitony na hufanya mazoezi na kundi la global sports kaptagat karibu na eldoret chini ya kocha patrick sang na joseph chelimo
my wife and kids ni kipindi cha kuchekesha iliyotengenezwa na stesheni ya abc kuanzia machi hadi mei 
waigizaji wakuu ni damon wayans na tisha campbell martin na kipindi hiki kilitayarishwa na touchstone television
ni kuhusu baba aitwaye michael kyle anayempenda mkewe kwa dhati na aliye na mfumu wa kulea watoto wake kwa makini uerevu na wa kuchekesha
kipindi hiki kilianzishwa na don reo chris scantelli na damon wayans
vipindi vyake huonyeshwa nchini marekani ulaya australia ubelgiji canada brazil samoa afrika kusini kenya singapore tanzania india pakistan ufilipino bangladesh united arab emirates qatar italia netherlands kupro new zealand ufaransa ujerumani uholanzi na hungary
comment migrating interwiki links now provided by on comment huanzia kaskazini magharibi ya brown willy katikae bodmin moor hupitia lanhydrock house restormel castle na lostwithiel baadaye kunenepa katikiamilltown kabla ya kujiunga na mtaro wa uingereza katika fowey
huvukika tu kwa kutumia vyombo vikubwa kuna feri kati ya fowey na bodinnick
barabara ya kwanza inyuvuka kwenda juu iko katika katika lostwithiel
mto huu una mito midogo saba mkubwa ukiwa mto lerryn
sehemu ya bonde la fowey kati ya doublebois na kituo cha reli bodmin parkway inajulikana kama bonde la glynn kutoka glynn house cardinham
bonde hili ni njia ya barabara kuu ya a na reli iliyojengwa na kampuni ya reli katika cornwall mwaka wa 
reli huwa juu ya ukuta wa mawe nane tazama reli ya cornwall
mto fowey ni maarufu katika uendeshaji wa mashau kwasababu ya asili yake ya bandari
hapo awali imetembelewa na mashau hadi katika msimu mmoja
karibu kila sehemu ya mto huu umetembelewa na kayakers na sehemu ya whitewater juu ya moor hadi chini kwenye kinywa
samaki wengi hushikiwa katika mto fowey wavuvi wengi wanakuja kufurahia mazingira bora ya uvuvi
mto huu una maeneo ya kupendeza na njia maalum kwa ajili ya kupanda milima na kutembea kando na mifukona katika mashamba yanayozunguka miji
bonde la fowey hujulikan kama eneo maridadi wengi wa wapandaji milima watembezi na watalii hutembelea maeneo ya maana na kula samaki freshi
golitha falls nikundi la waterfall kaskazini ya bodmin moor
kuna mahali pa kutembelea kando ya mto kutoka kwenye eneo la kuagiza magari
mawe katika eneo hili hukanyagwa kwa uangalifu katika fuko zilizo juu
jina ni hutamkwa goleetha linalotokan na neno zuian katika cornish
huduma za misimu ya joto huwa kuanzia mei septemba kutoka whitehouse slip hadi saa 
kuanzia saa huduma hii huwa mjini quay mpaka saa 
huduma zinazoendelea kuanzia jumatatu saa saa jumamosi na jumapili
tafadhali angalia ubao wa matangazo kwa habari zaidi wakati wa agosti
huduma za baridi huwa oktoba aprili kuondoka mjini quay
monday jumamosi kuanzia saa mpaka saa huduma inayoendelea
jumapili saa mpaka saa huduma inayoendelea
huduma za msimu wa baridi huwa novemba machi na mpaka saa au diza inapoingia yoyote inayokuja kwanza
huduma hii huanza saa jumatatu ijumaa saa jumamosi na saa jumapili
huduma za feri ya nb ferry huzingatia hali ya hewa
feri ya abiria kutoka fowey hadi mevagissey ni huduma iliyopangwa ya majira kati ya fowey na kuingizwa mevagissey kuacha whitehouse
muda wa safari ni karibu dakika tafadhali angalia makaratasi au ubao wa usafiri
juu au karibu na ufuko waa fal ni majumba ya pendennis na st mawes na vilevile shamba la trelissick
mto fal hutenganisha peninsula ya roseland kutoka cornwall
kama wengi wa aina yake kwenye pwani ya kusini cornwall na devon kinywa cha fal estuary huwa mtaro ulio kivyake au bonde la mto
matukio ya kwanza ya jina hili ni katika hati za na ad
falmouth mji ambao ulijulikana kwa jina lingine mpaka karne ya limeitwa baada ya mto fal
mito midogo ya mto fal ni pamoja na mto truro mto kennall mto penryn na mto carnon
restronguet kidonge na penpoll ni mianya tatu ya mto fal katika mto helford
mto huvukwa na feri ya kihistoria ya mfalme harry chombo ambajo kinaunganisha vijiji vya feock na philleigh urefu sawa kati ya truro na falmouth
mto fal ulikabwa na ajali ya uchafuzi katika februari wakati mgodi jirani wa bati ulifurika
mto uligeuka kuwa na rangi nyekundu na oparesheni ya kasi ilihitajika kurekebisha maji hayo
wakati wa upungufu wa biashara za kimataifa meli huelekea katika kinywa cha mto fal alizaliwa matira karibu na kapsowar katika wilaya ya marakwet
kemboi alimaliza masomo ya shule ya upili katika shule ya sekondari ya wavulana ya kapsowar katika mwaka 
hakuanza mazoezi ya riadha hadi baada ya kutoka shule
paul ereng aliona talanta yake ndipo baadaye akashinda mbio ya vijana ya afrika hapo waka wa ingawa alianguka chini
katika mwaka wa ezekiel kemboi alimaliza katika nafasi ya pili katika michezo ya jumuiya ya madola nyuma ya mwenzake kutoka kenya stephen cherono
kemboi mwaka huo alikuwa hapo awali katika mbio ya mabingwa wa afrika katika riadha lakini baadaye akatuzwa na medali ya shaba baada ya mshindi kutoka morocco brahim boulami alinyang anywa medali kwa kutumia dawa za kumpa nguvu
wakati wa mbio ya mabingwa wa dunia ya kemboi alikuwa katika shindano kali na aliyekuwa mwenzake saif saeeed shaheen aliyekuwa stephen cherono aliyewakilisha nchi yake mpya qatar
shaheen alimwacha kemboi aliyekuwa amechoka na kushinda mbio hiyo kwa muda chini ya sekunde tu
kemboi alishinda medali ya dhahabu katika michezo ya afrika ya 
katika kutokuwepo kwa shaheen kamati ya olimpiki ya kenya ilikataa kumwondolea sheria inayokataza mwanariadha kushiriki katika olimpiki kama alibadili uraia wake kama amekuwa mwanariadha maarufu
hivyo basi kemboi ndiye aliyekuwa anayeonekana kushinda mbio hiyo huko athens
mbio hiyo ilienda kama ilivyofaa wakenya watatu kemboi brimin kipruto na paul kipsiele koech akiendesha mbio hizo kutoka raundi ya pili na kuwaacha wengine kwa mbali na kemboi akashinda medali ya dhahabu kwa sekunde 
 mbele ya kipruto
katika mwezi wa agosti yeye alishinda medali ya fedha katika mbio yamabingwa wa dunia katika riadha katika mwaka wa na hapo machi yeye alishinda mbio hiyo ya michezo ya jumuiya ya madola ya 
yeye alimaliza akiwa wa pili katika mbio ya mabingwa wa afrika wa lakini akatolewa kwa kuruka viunzi vibaya
tangu mwaka wa amemiliki shamba karibu na moi s bridge wilaya ya trans nzoia
 yeye ni alioa na jane kemboi na ana wana wawili
tangu mwaka wa amekuwa akifanywa mazoezi na moses kiptanui ambaye ni jirani yake
mto exe katika uingereza huanza katika kijiji cha simonsbath juu ya exmoor katika somerset karibu na pwani ya mtaro wa bristol lakini lakimi hutiririka kuelekea kusini hivyo urefu wake huwa katika devon
hufika kwenye bahari kupitia mdomo wa exe juu ya kusin ya mtaro wa uingereza pwani ya devon
kihistoria eneo la chini kabisa la mgawanyiko wake ni exeter ingawa sasa kuna kuna njia ya magari ya m motorway km kusini mwa katikati mwa mji huo
jina la mto limetokana na neneo la celtic isca linalomaanisha maji
jina la mto huu limechukuliwa na mji wa exeter na makazi mengine mengi katika mkondo wake pamoja na exford up exe nether exe exwick exton exminster na exebridge ambapo inajiunga na mto barle
mji ulio pande ya bahari ya exmouth uko katika upande wa mashariki ya kinywa cha mto huu na dawlish warren iko magharibi pamoja na eneo la mchanga linalopitia juu ya kinywa
mto huu ulikimbiza ukuaji wa exeter na eneo la kwanza la viwanda katika mji huu lilijengwa kwenye kisiwa cha exe katika magharibi ya mji
kisiwa hiki kilikuwa makao ya viwanda vya karatasi na nguo pia iliunda ardhi yenye thamani kwa njia ya kukausha maeneo ardhi iliyokuwa na maji
mawimbi kwenye mto huu huwa machahe katika countess wear eneo laweir liliteuliwa na countess ya devon katika karne ya 
mataro wa exeter hupitia eneo la weir ili kuwawezesha meli kufikia exeter quay
wakati wa mawimbi kinywa hiki huwa na maji mengi saba na kutumika kwa michezo inyohusiana na maji
laini ya avocet kutoka exeter katika upande wa mashariki wa exmouth na laini kuu ya devon kusini magharibi
laini hii huwa katika ukuta wa devon kusini kutoka reli ya bahari powderham katika dawlish warren
wakati wa mawimbi madogo gorofa za matope huwa kwa wingi na hizi ni chanzo muhimu cha chakula cha ndege
pamoja na mitaro mingine uingereza kusini magharibi na exe ni muhimu maeneo muhimu ya ndege wa misimu ya baridi
dawlish warren ni eneo muhimu la kuwatazama ndege
mto huu una maji yenye asidi na tauti wa kahawia mwitu trout kiwango cha wastani kwa kawaida huwa oz
tofauti na mito ya nchi za magharibi mito mingi haina trauti wa bahari samaki
mita tu chini ya muungano wa mto barle ni mojawapo ya eneo bora la samaki bora na katika mto black pool
mwaka wa shirika la mazingira liklianza mradi wa kusafisha mto kutokana na mimea iliyokuwa ikikuwa
ili kufanya hivyo ngazi ya maji ilipungua hadi ngazi ya chini maji kidogo yalibaki kuliko ukame uliokuwa katika mji huo
ndio mto mrefu katika scotland na nafasi ya saba katika mito mirefu zaidiuingereza
ni mto mkubwa nchini uingereza kwa kiasi cha maji
vyanzo vyake ni wastani wa maili za mraba tweed ni na spey ni maili mraba 
tay mto maarufu kwa samaki huanzia katika milima na kutiririka chini katikati mwa scotland kupitia perth na dundee
ndio mto mrefu katika scotland na nafasi ya saba nchini uingereza
tay humwaga maji yake mengi katika eneo la chini ya milima hii chanzo chake huwa juu ya miteremko ya beinn laoigh
chanzo ni c
maili c
 km kutoka pwani ya magharibi ya mji wa oban katika argyll na bute
tay hutiririka kupitia perth na kinross hadi katika bahari ya tay na bahari ya kaskazini maili km upande wa mashariki
mto tay huibuka kutoka loch tay katika kenmore perth na kinross na kutiririka hadi perth ambayo katika nyakati za kihistoria ilikuwa eneo la chini kabisa ambalo mto huu uligawanyika
chini ya perth mto huwa na mawimbi na kuingia bahari ya tay
mji mkubwa juu ya mto huu ni dundee ambao uko juu ya ufuko wa kaskazini katika eneo ambalo mto huu unashikana na bahari
rekodi ya upeo wa maji uliokuwa mara ulirekodiwa tarehe januari wakati mto 
 mita juu yake ngazi ya kawaida saa perth na husababishwa omfattande mafuriko katika mji
kama si miradi ya kuzalisha umeme ambayo ilipunguza kiwango cha maji kilele kingekuwa juu mno
mafuriko ya juu katika perth yalitokea mwaka wa wakati mto huu ulipanda na mita juu ya kiwango cha kawaida yaliyosababishwa na barafu kuzuia maji chini ya daraja ya smeaton
matuio ya mafuriko mengine yalitokea katika mwaka wa na wakati madaraja ya awali juu ya tay yaliharibiwa
katika karne ya daraja ya reli ya tay ilijengwa kupitia juu ya ya bahari katikadundee kama sehemu ya reli kuu ya pwani ya mashariki ambayo iliunganishaaberdeen katika kaskazini na edinburgh na hatimaye london kusini
tarehe desemba daraja hii ilibomoka wakati gari la moshi lilikuwa likipitia juu yake
gari la moshi lilianguka kenye bahari na abiria na wafanyikazi wa gari hilo la moshi kuangamia
tukio hili lilihusuishwa katika shairi the tay bridge disaster lililoandikwa na william mcgonscotlandagall mshari mtukutu kutoka
mwitikio muhimu wa makala yake ilulishugulikiwa kwa sababu alikuwa hapo awali ameandikwa mashairi mawili ya kuadhimisha nguvu na baadhi ya kutokufa kwa daraja ya reli ya tay
riwaya ya kwanza ya aj cronin hero s castle inahususha tukio katika janga la daraja la reli ya tay na toleo la filmu katika huonyesha picha ya kubomoka kwa daraja hilo
daraja la reli katika eneo hili hatimaye ilijengwa upya na katika miaka ya daraja la barabara lilijengwa karibu
maeneo kadhaa kando ya tay huchukua majina yao kutoka myo huu au inaaminika yamefanya hivyo hadi agosti huduma za feri kwa abiria na gari katika mto tay ziliendeshwa kati ya craigie pier dundee na tayport fife
huduma hii ilikoma kutokana na ufunguzi wa daraja la barabara ya tay
kulikuwa na vyombo vitatu ambavyo vilibebana ps bl nairn a iliyotumia maji moto na feri mbili za kisasa zaidi mv abercraig mv scotscraig zilizokuwa na propela za voith schneider
huduma ya feri zilijulikana katika dundee kama fifie
mto tay umetajwa katika mashairi ya william mcgonagall the tay bridge disaster na railway bridge of reli ya fedha tay pia mshairi theodor fontane mjerumani ametaja mto tay katika shairi lake la die br ck am tay
pia umetajwa katika wimbo wa span steeleye the royal forester
mwisho ni moja ya majina ya mto yanayotumika kama majina ya mitaa kuu katika mji wa new zealand invercargill
nsofor victor obinna amezaliwa machi katika jos nigeria ni mchezaji kandanda wa nigeria ambaye anacheza kama mshambuliaji kwa timu ya malaga cf akicheza kwa mpango ya mkopo kutoka timu ya internazionale
obinna katika luga ya igbo linamaanisha moyo wa baba
yeye alichezea klabu ya chievo katika ligi ya uitalia ya serie b huku akicheza kwa kawaida katika klabu hiyo hadi waliposhushwa kutoka ligi yao katika mwaka wa 
yeye alichezea ka mara ya kwanza katika mchezo ya kimataifa kwa timu ya nigeria katika shindano la kombe la afrika katika mwaka wa akafunga bao moja katika michuano mitatu
nigeria walishindwa katika michezo ya nusu fainali
obinna alichezea klabu za nigeria plateau united na kwara united kabla ya kupiga saini mkataba na mabingwa wa afrika wakati huo enyimba katika mwaka wa 
hata hivyo hakucheza mechi yoyote ya enyimba ya kushindana
yeye alirudi enyimba ili kushiriki katika kampeni yao ya ligi ya nigeria na ulinzi wa kombe la mabingwa la caf
obinna aliajiriwa na klabu ya kiitaliano chievo kwenye mkataba wa miaka mitatu mnamo julai 
katika msimu wake wa kwanza na chievo obinna alifunga mabao sita katika michezo pamoja na bao lake la kwanza katika ligi ya serie ya parma katika ushindi wa septemba 
katika miezi ya kwanza ya msimu wa obinna alikatazwa kucheza kwa kosa la kupiga saini mkataba na internacional na chievo katika mwaka wa 
chievo walishushwa kutoka ligi hiyo mwishoni mwa msimu wa ikatia shaka kuhusu chenye kitamfanyikia obinna hata hivyo klabu iliamua kuendelea kuwa na obinna ndani ya kikosi ili kuwasaidia kupanda na kurudi ligi kuu ya serie a
tarehe oktoba obinna alihusika katika ajali ya gari akiwa njiani akirudi nyumbani kutoka mazoezi
alikuwa anajaribu kulihepa gari ambalo liltaka kumpita kwa kona huku akihepa na majeraha madogomadogo na mshtuko
gari lenyewe lilibingirika mara kadhaa na likaharibika kabisa
katika ajali alipoteza fahamu na akapelekwa hospitali
katika mwezi wa agosti obinna alihamia internazionale na kutia saini mkataba wa miaka minne
 klabu ya uingereza ya everton ilitaka kumwajiri katika mpango wa mkopo lakini hawakuweza kupata kibali cha kumpa kazi kutoka serikali
bao la kwanza la obinna akiwa inter lilikuwa tarehe oktoba katika ushindi wao wa dhidi ya roma
tarehe agosti timu ya ligi ya uhispania ya malaga cf walimwajiri kwa mpango wa mkopo kutoka internazionale kwa msimu mmoja
yeye alifunga bao lake la kwanza kwa timu yake mpya katika mechi yao dhidi ya xerez terehe oktoba mechi iliisha 
obinna aliitwa kwenye timu ya taifa ya nigeria hapo katika shindano la kombe la afrika akifunga bao moja kabla ya timu yao kutolewa katika mkondo wa nusu fainali
agosti alikuwa miongoni mwa wachezaji katika kikosi cha nigeria cha olimpiki ya iliyo beijing
obinna alifunga nigeria bao la kwanza katika ushindi wao wa dhidi ya ujapani
nigeria walicheza mechi dhidi ya ivory coast huku obinna akifunga mkwaju wa penalti na kupanga mchezo mzuri uliomfanya peter odemwingie afunge bao
mto goyt ni mto katika kaskazini magharibi ya uingereza
mto goyt huanza kwenye moors ya axe edge karibu na mto dane cat na fiddle inn
mto huu unavuka barabara za paka wa zamani na fiddle kutoka buxton hadi macclesfield katika daraja ya derbyshire ambayo ilikuwa mpaka wa zamani kati ya derbyshire na cheshire
unafika pia katika daraja ya packhorse ya kale iliondolewa ambapo hifadhi errwood ilijengwa katika miaka ya 
chini zaidi kuna hifadhi nyingine hifadhi ya fernilee
laini ya awali ya cromford na reli ya high peak inaweza kuonekan katika eneo hili
goyt kisha hupitia taxal na horwich end ambapo huungwa na todd brook
baada ya hapo hupitia daraja ya whaley new mills ambapo hujiungana na mto sett na daraja ya marple
baada ya kuungwa na mto etherow mto goyt hujiunga na mto tame katika stockport na kuunda mto mersey
joseph keter amezaliwa juni alikuwa mwanariadha wa kenya mshindi wa shindano la mita kuruka vizuizi na kidimbwi cha maji katika michezo ya olimpiki ya 
alizaliwa mjini lessos wilaya ya nandi mnamo juni 
alikuwa tu na msimu mmoja wa mafanikio katika kazi yake ya riadha wakati alishinda dhahabu katika mashindano ya olimpiki
katika michezo ya olimpiki ya atlanta anayeshikilia rekodi ya dunia katika shindano la mita kuruka viunzi na maji moses kiptanui alikuwa akipigiwa upato kushinda lakini alipokea upinzani mkali kutoka kwa keter katika finali
wawili hawa walikuwa wamefika kidimbwi cha mwisho wakiwa sako kwa bako lakini keter akafungua mwanya na kumwacha mwenzake huku akishinda mbio hizo kwa tofauti ya sekunde 
baada ya olimpiki keter alimshinda kiptanui tena jijini z rich huku akiweka muda wake bora zaidi wa 
baada ya msimu huo wa kusisimua keter aliendelea kukimbia kwa misimu mingine na akashinda mashindano ya iaaf grand prix katika shindano hili hilo mnamo 
historia ya kanisa ni fani inahochunguza historia ya ukristo na ya miundo yake mbalimbali tangu kanisa lilipoanzishwa na yesu kristo katika karne ya hadi leo
kwa kawaida historia hiyo inagawiwa katika hatua nne kwa wakristo kanisa ni kitu kizuri na muhimu sana
linaleta neno la faraja kwa watu wanaotaka kukata tamaa
limepewa wito wa mungu wa kuwaletea watu neno lake
kati ya habari za siku zetu tunaweza kusikia juu ya magomvi ndani ya madhehebu fulani
vikundi vinaweza kujitokeza na kujitenga na kanisa
mambo ya hela yanaweza kupata uzito kuliko mambo ya kiroho
tukiingia katika historia ya kanisa kwa undani tunapata habari nyingi za kusikitisha
waliopokea wokovu katika kristo wako njiani kwenda mbinguni
lakini bado ni wanadamu wenye dhambi na wenye kasoro
kasoro hizo za kibinadamu zinaonekana katika historia ya kanisa pia
mwanzo wa kanisa ni kule yerusalemu mji mkuu wa nchi inayoitwa kwa majina mbalimbali katika historia yake ndefu kama kanaani israeli palestina au uyahudi
mnamo mwaka bk yesu wa nazareti alikufa msalabani
liwali gavana mroma kwa jina pontio pilato alitoa dhidi yake hukumu ya mauti kwa sababu ya maombi ya viongozi wa kiyahudi
yesu alishtakiwa mbele yake kuwa anataka kujipatia cheo cha mfalme wa wayahudi yaani kupindua utawala wa kiroma
viongozi wayahudi wenyewe waliona kosa lake ni kwamba amejitangaza kwa uongo kuwa masiya au mwana wa mungu
lakini hilo halikuwa kosa machoni pa waroma ambao walikuwa wapagani hivyo wakatumia mashtaka yaliyoeleweka mbele za pontio pilato
biblia ya kikristo inatuambia jinsi wafuasi wa yesu walivyoanza kukata tamaa lakini baadaye wakakutana na yesu aliyefufuka
akaonana nao na kuwafundisha katika kipindi cha siku arobaini baada ya pasaka na hatimaye akapaa mbinguni
siku ya hamsini baada ya pasaka mji wa yerusalemu ulijaa wageni kutoka sehemu nyingi za dunia
walikuwa wayahudi na watu waliovutiwa na dini yao walikuwa wamefika kushiriki sikukuu za kiyahudi
siku hiyo wanafunzi wa yesu walimpokea roho mtakatifu
matokeo yake ni kwamba walitoka nje ya mkutano wao wakaanza kumshuhudia bwana wao mbele ya watu wote
kati ya wasikilizaji wa mahubiri ya wafuasi wa yesu walikuwepo watu kutoka asia ulaya na afrika kaskazini na baadhi yao wakabatizwa
siku ile inaitwa pentekoste neno hilo la kigiriki maana yake ni hamsini yaani siku baada ya pasaka
wote waliobatizwa siku ya pentekoste waliendelea kujifunza kutoka kwa mitume kuishi pamoja kindugu kumega mkate na kusali
waumini wote waliendelea kuwa kitu kimoja na mali zao waligawana pamoja
jumuiya yote ya waumini ilikuwa moyo mmoja na roho moja
mitume walishuhudia kwa nguvu nyingi kufufuka kwa bwana yesu naye mungu akawapa baraka nyingi
ushirika wa wakristo leo unaonekana tofauti katika mambo mbalimbali
tusishangae yesu alitumia mfano wa mbegu ndogo inayotarajiwa kuwa mti mkubwa baadaye
picha hiyo si sheria ambayo ni lazima tuifuate bali ni mfano bora tu kwetu ambao tuzingatie kwamba kila mahali mazingira ni tofauti
tangu miaka wakristo wamepata kusikia tena na tena habari hizo wakapata mawazo mazuri jinsi gani ya kujenga jumuiya ya kindugu na ya kusaidiana katika mazingira yao hapa duniani
mpaka leo tabia kadhaa zilizotajwa katika biblia zinakubalika kuwa alama za kanisa hali ya kushirikiana mali zote haikuendelea kama utaratibu wa kawaida wa wakristo wote
lakini kutokana na mfano huo zimejitokeza jumuiya mbalimbali katika maisha ya kanisa
kati ya mambo muhimu zaidi yaliyojitokeza wakati wa mitume ni maandishi mbalimbali ambayo baadhi yake yalianza kukusanywa na katika karne zilizofuata yalikuja kuunda agano jipya kama sehemu ya pili ya biblia
maandishi ya kwanza ni barua zilizoandikwa na mtume paulo na wengineo tangu mwaka hivi
tangu mwaka hivi zilianza kupatikana injili ambazo ni vitabu juu ya maisha na mafundisho ya yesu
luka mwinjili aliiongezea ile ya kwake kitabu cha pili matendo ya mitume kuhusu uenezi wa kanisa kutoka yerusalemu hadi roma
hatimaye kuna kitabu cha ufunuo ambacho peke yake ni kwa kinabii kikitumia mtindo wa kiapokaliptiko
uandishi na halafu uteuzi wa vitabu hivyo kati ya vingine vyote ni sehemu muhimu ya maendeleo ya kanisa chini ya roho mtakatifu
nyingine ni kupatikana kwa muundo mmoja wa uongozi kila jimbo yaani askofu mapadri na mashemasi badala ya mitindo mbalimbali iliyojitokeza awali
ni hasa ignas wa antiokia ambaye katika barua zake anathibitisha muundo huohuo kila mahali alipopitia kutoka siria hadi italia mwanzoni mwa karne ya 
katika barua hizo ignas anaonyesha heshima ya pekee kwa kanisa la roma akiandika kuwa linasimamia upendo
hiyo ilichangiwa na kwamba mjini roma ndiko mitume petro na paulo walipomfia yesu katika dhuluma ya kaisari nero 
ukristo katika karne za kwanza ulienea haraka katika mabara matatu asia magharibi afrika kaskazini na ulaya kusini magharibi
siri mojawapo ya uenezi huo ni kuwepo kwa dola la roma
watu wa roma walifaulu kujenga dola hilo kubwa katika muda wa karne nyingi
kwa jumla walitawala kwa hekima hivyo wakafaulu kuendelea muda mrefu
mwanzoni uraia ulikuwa kwa wakazi huru wa mji wa roma tu lakini polepole hata wakazi wa maeneo mengine chini ya roma wakapewa haki za uraia
uwepo wa dola hilo ulisaidia sana uenezaji wa ukristo
ingawa watawala wake walijaribu muda mrefu kupinga imani mpya kuwepo kwa utaratibu mmoja katika eneo kubwa hivyo kulisaidia kazi ya mitume na wahubiri wa injili
utawala wa kiroma ulileta kipindi kirefu cha amani na cha maendeleo ya kiuchumi
lakini maendeleo hayo yalijengwa juu ya utaratibu mkali wa unyonyaji wa nchi na mikoa ndani ya dola
kama kabila fulani lilijaribu kupinga utawala wa roma wanajeshi wake wakafika haraka na kuzima ghasia
kwa mfano wayahudi walipojaribu kujipatia uhuru tena mnamo mwaka b
mji wa yerusalemu uliharibiwa kabisa na wakazi wote wakauzwa utumwani
njia nyingine ya kugeuzwa mtumwa ilikuwa kutolipa madeni
mdaiwa aliweza kushtakiwa na aliposhindwa kulipa aliuzwa mwenyewe kama malipo ya madeni yake
idadi ya watumwa ilikuwa kubwa katika mikoa kadhaa ya dola la roma watumwa walikuwa asilimia za wakazi wote
wengi wao walikuwa na maisha mabaya lakini wengine waliweza kupata maendeleo na hata kupewa uhuru na mabwana wao
wale watumwa walifurahia sana kusikia mafundisho mapya ya kwamba kila mtu ni mtoto wa mungu na anapendwa naye
wakashangaa sana kusikia ya kwamba yesu kristo alikufa msalabani kwa ajili ya dhambi za watu wote na mungu hajali sifa au cheo cha mtu
wakiingia katika ushirika wa kikristo waliweza kushangaa wanavyoruhusiwa kukutana na watu huru na hata matajiri
haikuwa kawaida kwa tajiri kusali pamoja na watumishi wake
watumwa walisikia katika ibada za wakristo nyaraka za mtume paulo zinazokazia usawa kati ya wakristo wote akisititiza ya kwamba wakristo wote watazamane kama ndugu na viungo vya mwili mmoja
maana katika roho mmoja tulibatizwa sisi sote tulibatizwa kuwa mwili mmoja ikiwa tu watumwa au ikiwa tu huru kor ndiyo sababu ujumbe wa kristo ulienea hasa kati ya maskini na watumwa
lakini hata watu wa matabaka ya juu walivutwa na neno la injili na mfano mzuri wa maisha ya wakristo uhodari wao katika mateso mbalimbali na utaratibu wao wa kusaidiana
dhuluma za muda mrefu katika dola lote la roma 
dola la roma lilikuwa na eneo kubwa sana katika nchi zinazozunguka mediteranea katika mabara matatu
utawala huo ulianza kabla ya yesu kuzaliwa ukaendelea mpaka karne ya baada ya kristo upande wa magharibi wa bahari ya kati na hadi karne ya upande wa mashariki
kwa jumla serikali ya roma iliwaachia watu uhuru waendelee na desturi au mila zao ila tu ilikuwa lazima walipe kodi na kukubali utawala mkuu
watu wengi sana walikuwa na imani ya miungu mingi
waliabudu mahekaluni mbele ya sanamu za miungu ile
walikuwa na imani ya kwamba miungu ilifanana kiasi na wanadamu ila ni mikubwa na yenye nguvu zaidi na inaishi milele
vinginevyo waliamini miungu kuwa na tabia nyingi zinazofanana na tabia za kibinadamu
kwa upande mwingine waliamini ya kwamba hata mtu anaweza kupanda ngazi na kuwa kama mungu akiwa na sifa za kutosha zinazokubalika mbele za miungu yote na hasa mungu mkuu
ndiyo asili ya kumtangaza mtawala mkuu au kaisari wa roma kuwa na sifa za kimungu
dhuluma ya kwanza yalitokea mwaka bk ya mwisho mwaka bk
katika kipindi hicho kirefu vilirudia tena na tena vipindi vya mateso vikifuatana na vipindi vya amani
lakini miaka yote ukristo ulikuwa dini isiyo halali
kaisari domitiano alianza kudai ibada za kimungu kwake mwenyewe
popote katika eneo kubwa la dola la roma watu waliitwa kusimamisha sanamu zake na kumwabudu
kwa wakazi wengi jambo halikuwa geni sana maana yake kwao jina moja liliongezeka katika orodha ya miungu iliyoabudiwa
imani ya kikristo hukataa kuwepo kwa miungu mingi vilevile hukataza kuiabudu
basi wakristo walikataa kuabudu sanamu za kaisari
wakuu wa mikoa na majimbo walianza kuwaadhibu wale wanaokataa ibada hiyo
lakini katika mwendo wa miaka ibada za sanamu za kaisari zikaongezeka
matatizo yakakua vita vikaongezeka uchumi na biashara vikashuka chini
watu wengi wakaanza kukata tamaa na kutafuta msaada katika dini mbalimbali
hapo wazo lilikua la kuwa anayekana kuwepo kwa miungu ni hatari kwa umma
katika hali hiyo wakristo walijenga utaratibu mzuri wa kufundishana na kusaidiana katika matatizo
halafu wakakaza sana mafundisho ili waumini wasimame imara katika matatizo na dhuluma
wakajitahidi kuonyesha kwa maisha na matendo yao ya kwamba ukristo ni imani yenye amani na upendo isiyoharibu umma
wakakutana katika nyumba za watu binafsi au kule roma pia kwenye katakombi yaani makaburini chini ya ardhi kwani polisi haikuruhusiwa kuingia makaburini
lakini idadi yao iliendelea kuongezeka kote katika dola la roma
mtu kwa jina konstantino alitafuta ukaisari cheo cha mtawala mkuu akishindana na mgombea mwingine
inasemekana siku moja aliota ndoto akaona alama ya msalaba akasikia sauti iliyosema kwa alama hii utashinda
hapo aliwaruhusu wanajeshi wake waliokuwa wakristo kusali akamshinda mgombea mwingine katika vita
kaisari konstantino akatangaza sheria iliyoruhusu wakristo kuabudu kwa uhuru
ukristo ukawa dini inayokubaliwa katika dola la roma
kipindi kipya kikaanza katika historia ya ukristo
kwa wengi hali hiyo ilikuwa ajabu la mungu mwenyewe aliyemaliza matatizo yao jinsi biblia ilivyosema katika kitabu cha ufunuo
wakristo wakazidi kujenga na kupamba makanisa kila mahali
vilevile ibada zilizidi kupangwa kwa utaratibu mzuri wa matini na vitendo
mikutano ya maaskofu mitaguso ya ngazi mbalimbali iliamua juu ya masuala na matatizo yaliyojitokeza
mwaka mkutano wa kwanza wa kanisa zima ukafanyika kule nisea asia ndogo
wakristo wa nchi mbalimbali walikuwa wanatofautiana katika maelezo yao juu ya tabia ya kimungu na ya kibinadamu za kristo
yaani kiasi gani yesu ni mwanadamu na kiasi gani yeye ni mungu
kama alikuwa mwanadamu je aliumbwa kama wanadamu wote au ni mungu aliyejificha tu katika umbo la mwili kumbe hakuteswa kweli ilikuwa kama igizo tu
maneno hayo hutumika mpaka leo katika ibada za kikristo pamoja na kanuni ya imani ya mitume
zamani ilikuwa hatari kuwa mkristo kumbe sasa imekuwa faida hata watu wenye imani haba waliosita zamani wakajiunga na kanisa
baada ya konstantino makaisari wenyewe walikuwa wakristo
mwaka mambo yaligeuka kinyume cha hali ya awali serikali ya kaisari theodosi ilitangaza ukristo wa kikatoliki kuwa dini rasmi ya dola
kaisari mpya aliwekwa wakfu katika ibada kanisani
mwishoni serikali ilianza kufunga na kubomoa mahekalu ya wapagani
ilitokea mara kadhaa ya kwamba walimu wapagani walipigwa na kuuawa na umati wa wakristo
katika miji mbalimbali watu walianza kuwatesa hata kuwaua wayahudi wakiwashutumu kwamba ndio waliomwua yesu
sisi tunaweza kushangaa jinsi hali hiyo ilivyoweza kutokea
yesu mwenyewe alikuwa myahudi na mpaka msalabani alifuata taratibu za taifa la israeli
mtume paulo alifundisha ya kwamba wayahudi hawawezi kupoteza ahadi na agano la mungu kwao hata wakimkataa yesu kristo
bila shaka yesu hakutaka watu walazimishwe kujiunga na kanisa lake
lakini katika mawazo na uzoefu wa waroma dini na serikali zilikuwa kitu kimoja
ikiwa sasa kaisari wakubwa wa serikali na watu wengi walikuwa wakristo walihisi ni kawaida kwa wote kufuata dini hiyo
kumbe kanisa lilianza kutumiwa na wanasiasa kwa malengo yao ya kidunia
ni huko aleksandria ulikotokea uzushi mkuu wa historia yote ya kanisa padri ario alikanusha umungu wa yesu
mafundisho yake yalienea kote mashariki na kuungwa mkono na watawala kwa nguvu za dola
lakini ni kanisa la misri lililompinga kwa uimara wa pekee bila kujali dhuluma
kati ya wote alijitokeza atanasi wa aleksandria anayeitwa mkuu aleksandria misri hivi aleksandria mei patriarki wa kanisa katoliki la madhehebu ya misri kati ya mitaguso mikuu miwili ya kwanza nisea na konstantinopoli 
maisha yote ya atanasi yalihusika na juhudi kubwa za kanisa kwa ajili ya kufafanua na kutetea imani sahihi juu ya yesu na juu ya utatu hata akaitwa mapema nguzo ya kanisa gregori wa nazianzo
pamoja na kupatwa na vurugu nyingi maishani hasa kufukuzwa mara tano kutoka mji wake atanasi aliandika sana hotuba na barua lakini pia vitabu juu ya imani historia ufafanuzi wa biblia pamoja na maisha ya kiroho
kitabu chake maarufu kimojawapo kinahusu umwilisho wa neno humo aliandika kuwa neno wa mungu alifanyika mtu ili sisi tuweze kufanywa mungu
mbali ya atanasi katika karne ya na ya kanisa la mashariki lilizaa mababu wengine bora basili mkuu kaisarea wa kapadokia leo kayseri nchini uturuki takriban kaisarea wa kapadokia januari gregori wa nazianzo arianzo leo g zelyurt nchini uturuki arianzo januari na yohane krisostomo antiokia wa siria leo antakya nchini uturuki hivi comana pontica uturuki septemba 
wote walikuwa maaskofu na wote walipitia kwanza umonaki
ndio waliofafanua kwa dhati zaidi mafumbo ya ukristo kuanzia lile la utatu mtakatifu na ndio waliobaki kielelezo kwa liturujia na uchungaji bora
watawa ni wakristo walioamua kuishi kwa njia ya pekee
mara nyingi tumezoea kuwaona katika kanisa katoliki
lakini wako vilevile kati ya waanglikana na walutheri ingawa si wengi
mtawa amepokea katika maisha yake ushauri wa mtume paulo ambaye hakuoa nawaambia wale wasiooa bado ni heri wakae kama nilivyo kor 
yesu mwenyewe aliwahi kueleza ya kwamba watakuwepo wale watakaochagua maisha ya pekee bila familia na uzazi kwa ajili ya ufalme wa mungu mt wako matowashi waliojifanya kuwa matowashi kwa ajili ya ufalme wa mbinguni
kwa jumla watawa ni kundi muhimu linalosaidia sana kazi ya kiroho katika ukristo
wako huru kuliko wengine kujitolea katika huduma za kanisa kwani hawalazimiki kufikiria maendeleo ya watoto wao
watawa wanaweza kuishi peke yao lakini mara nyingi wanajiunga na shirika au jumuiya na kuweka nadhiri za useja mtakatifu ufukara na utiifu
katika karne ya mateso yalizidi chini ya serikali ya waroma wapagani
wakristo wengine walijificha jangwani wakiogopa kulazimishwa kutoa sadaka kwa sanamu
wengine waliona jinsi familia yao ilivyouawa katika dhuluma za kidini
wengine karibu walikata tamaa wakiona wakristo wengine walivyokana imani kwa kuogopa mateso
kumbe wengine hawakuona raha tena katika maisha ya kawaida wakajitenga na dunia wakaenda porini kuishi kule maisha ya kufunga na kusali
watawa hao waliitwa kwa jina la kigiriki wamonaki monos moja monakos anayekaa peke yake
walikaa jangwani katika maeneo yaliyokuwa mbali na miji na vitovu vya utawala wa kiroma
watu wakazoea kuwaendea kuomba ushauri wao katika mambo ya kiroho au maisha kwa ujumla kuombewa katika magonjwa n
wengine walizoea kupokea zawadi za wanavijiji wakaelekea maisha ya kuombaomba
wamonaki wa kwanza walikaa kila mmoja peke yake bila kushirikiana
antoni wa misri alikuwa mmojawao naye akaona umuhimu wa kuweka utaratibu fulani kati ya wamonaki wenzake
mwanafunzi wake pakomi aliendeleza mkazo wake akawaunganisha wamonaki mahali pamoja akawapa utaratibu wa kazi na sala
katika utaratibu huo kila mmonaki pia masista katika mashirika yao hutoa ahadi au nadhiri tatu useja mtakatifu atachagua maisha bila ndoa badala yake kujiunga na shirika la wenzake kama familia ya kiroho
ufukara ataacha mali yake ya binafsi na hatatafuta tena utajiri wa kidunia
utii atamtii mkuu wa shirika hilo aliyechaguliwa kati yao huitwa abba abati na kutii taratibu za ushirika wake
utaratibu huo wa umonaki ulienea haraka watawa wakaanza kukaa na kufanya kazi pamoja ili kujipatia mahitaji yao wenyewe
baadaye vituo vya wamonaki vilikuwa vitovu vya elimu ambapo sehemu ya wamonaki walisoma kuandika au kunakili vitabu kuanzisha shule n
kwa kawaida kila shirika lina mkazo wake wa pekee kama vile maisha ya kimya katika sala au huduma za upendo hospitali nyumba za mayatima ufundishaji uinjilishaji misheni au n
hivyo mtawa anaweza kuwa na maisha ya kutotoka katika nyumba ya shirika lake au anaweza kuishi kati ya wakristo na wasio wakristo akiwatolea huduma zake
panteno wa chuo cha aleksandria alikwenda india kuhubiri injili
wamisionari wa kanisa la misri walianzisha kanisa katika sudan sudan kusini na ethiopia za leo
hata sehemu mbalimbali za ulaya zinakumbuka wamisionari kutoka afrika waliohubiri huko injili wakati wa dola la roma
askari wamisri katika jeshi la roma walikaa miaka mingi uswisi na kwingineko
kati yao kulikuwa na wakristo waliohubiri huko injili kwa mara ya kwanza
kule ireland wamisri waliunda monasteri mnamo mwaka na kufundisha injili
waireland wanafunzi wa waafrika hao ndio wainjilisti wa ujerumani na uholanzi baadaye
augustino thagaste leo souk ahras nchini algeria novemba hippo leo annaba algeria agosti alikuwa mtawa mwanateolojia padri na hatimaye askofu mkuu wa hippo
ndiye kiongozi mkuu wa kanisa katoliki katika afrika kaskazini mwanzoni mwa karne ya 
katika historia yote augustino ni kati ya watu wenye akili kubwa zaidi iliyopenya masuala yoyote pamoja na ubunifu wa ajabu na moyo mpana
aliunda upya teolojia ya mapokeo akiitia chapa yake mwenyewe
siku hizi anapendwa hasa kwa unyofu wake katika kujichunguza na kutoa siri zake akikiri makosa yake na kuyageuza yawe sifa kwa mungu
uzingatifu wake wa fumbo la nafsi yake ambamo fumbo la mungu limefichama ni mzuri ajabu kiasi cha kubaki hata leo kilele cha kujitafiti kiroho
aliandika usiende nje rudi ndani mwako ukweli unakaa katika utu wa ndani na ukiona umbile lako ni geugeu panda juu yako
lakini kumbuka unapopanda juu yako unapanda juu ya roho inayofikiri
tena naona ni lazima wanadamu warudishiwe tumaini la kupata ukweli
posidi mtu wa kwanza kuandika habari za maisha ya augustino kwa kilatini vita augustini alisema waamini wanamkuta daima hai katika vitabu vyake
augustino mwenyewe aliviorodhesha ambavyo si vyote
hapo akitegemea mamlaka ya imani inayodhihirishwa na biblia maandiko ya kimungu yasiyoweza kukosea yakisomwa katika mapokeo ya kanisa lililoorodhesha vitabu vinavyoiunda aliuliza maswali na kutoa majibu yaliyo muhimu mpaka leo
akilinganisha imani na akili augustino alichunguza hasa fumbo la mungu ukweli mkuu na upendo wa milele unaohitajiwa na roho ili kupata amani na la binadamu ambaye ni sura na mfano wa mungu
teolojia yake kuhusu utatu inaendeleza ile ya mapokeo na kuathiri kanisa lote la magharibi
augustino anaweka wazi kuwa nafsi tatu ni sawa lakini hazichanganyikani tena anajaribu kuufafanua utatu kwa kutumia saikolojia mfano wa kumbukumbu akili na utashi
kitabu muhimu zaidi kuhusu utatu kwa kilatini kinaitwa de trinitate alikiandika miaka 
hivyo alielekeza nguvu zake kutunga vitabu vya katekesi kwa wasio na elimu hasa de catechizandis rudibus
hasa hotuba zake zilizoandikwa na wengine wakati alipokuwa anazitoa kwa watu akiongea nao kirahisi zimechangia kueneza ujumbe wake
tunazo bado karibu lakini zilikuwa zaidi ya 
pia alifafanua upya imani kuhusu umwilisho wa mwana wa mungu akiwahi kutumia misamiati iliyokuja kupitishwa na mtaguso wa kalsedonia uwepo wa hali mbili ya kimungu na ya kibinadamu katika nafsi moja
lengo la umwilisho lilikuwa wokovu wa watu hivyo hakuna anayeweza kuokoka bila kristo aliyejitoa sadaka kwa baba akitakasa akifuta na kutangua makosa yote ya binadamu akiwakomboa kutoka mamlaka ya shetani
mbali ya augustino kanisa la magharibi katika karne ya hadi ya lilizaa mababu wa kanisa wengine walioathiri moja kwa moja imani maadili liturujia na uchungaji kwanza askofu ambrosi trier leo nchini ujerumani hivi milano italia aprili ambaye ndiye aliyembatiza augustino halafu padri jeromu strido leo nchini korasya bethlehemu israeli na papa gregori roma italia hivi roma machi 
katika karne ya dola kubwa la roma lilianza kupata matatizo
makabila kutoka ulaya kaskazini yalianza kuhamia kusini
hali ya hewa kule ilibadilika watu wakakosa chakula cha kutosha
hiyo ilisababisha kipindi kirefu cha vita na vurugu
waliohama wakawasukuma majirani wao walioanza kuhamahama vilevile
matembezi hayo yalifika kwenye mipaka ya dola la roma
waroma walishindwa kuwazuia na polepole mataifa yale yasiyostaarabika yakaingia katika eneo la dola na kutwaa mikoa mbalimbali
waroma wakatumia hela nyingi sana kwa ajili ya jeshi lao lakini bila kufanikiwa
mwaka kaisari akagawa dola la roma katika sehemu mbili yaani magharibi makao makuu roma na mashariki makao makuu bizanti
mpaka wa katikati ulifuata tofauti ya utamaduni kati ya maeneo yaliyotumia zaidi lugha ya kigiriki na maeneo yaliyotumia zaidi kilatini
ugawaji huo ulikuwa na kusudi la kurahisisha utawala na utetezi
lakini mwaka makabila yasiyostaarabika yaliteka na kuharibu mji wa roma
makabila ya kijerumaniki yalichukua utawala katika sehemu zote za ulaya mpaka afrika kaskazini
dola la roma la magharibi likagawanywa katika nchi nyingi ndogondogo
kila sehemu makabila toka kaskazini yalitawala kama tabaka dogo la juu wakiwategemea wenyeji kuendelea kuzalisha mali na wenyewe kupokea kodi zao
lakini utaratibu mawasiliano na usalama viliharibika kabisa
umoja wa kisiasa uliharibika badala yake yalitokea maeneo mengi madogo ya kikabila
ulaya magharibi ilibaki na chombo kimoja tu chenye umoja uliovuka mipaka kanisa katoliki chini ya uongozi wa askofu wa roma
ndiye aliyetunza urithi wa jina kubwa la roma akiheshimiwa pia kama mwandamizi wa mtume petro
kwa sababu elimu ilishuka chini popote ulaya magharibi ni ndani ya kanisa tu kwamba mapadri na wamonaki wakaendelea kusoma na kutunza elimu ya kale
hivyo watawala wao walitegemea watu wa kanisa wakitaka kuandika au kusomewa barua au mikataba
polepole watawala wapya pamoja na makabila yao wakapokea ukristo
walifundishwa kwamba mfalme hupewa madaraka yake na mungu hivi anapaswa kufuata shauri la kanisa ambalo linatangaza mapenzi ya mungu
kutokana na hali hiyo ya kiutamaduni na ya kiroho kanisa lilikuwa na athari kubwa sana
utamaduni na utaratibu wa kale viliendelea katika sehemu ya mashariki ya dola
mtawala wa bizanti akaendelea kutumia cheo cha kaisari wa roma
taratibu za siasa serikali na uchumi ziliendelea
makaisari wengine wa mashariki walijaribu kutawala tena eneo lote la zamani hata upande wa magharibi lakini ilishindikana
kanisa huko liliendelea kuwa dini rasmi ya serikali
kwa sababu serikali ilikuwa yenye nguvu zaidi kanisa lilikuwa chini yake
ndiye aliyemthibitisha askofu mkuu wa bizanti na maaskofu wa dayosisi
kwa sababu ya matatizo ya ndani ya dola la roma la mashariki bizanti mafarakano yalitokea katika nchi za misri na siria zilizokuwa chini ya kaisari wa bizanti
katika nchi hizo sehemu kubwa ya wakristo walijitenga na kuendelea kama kanisa la kitaifa
kanisa la misri lilifuatwa na kanisa la nubia na la ethiopia
ilitokea vilevile kwa kanisa la siria la armenia n
kumbe kanisa katoliki liliendelea tofautitofauti katika sehemu hizo za mashariki na magharibi
wakristo wa magharibi nchi za ulaya magharibi pamoja na afrika kaskazini wakafuata uongozi wa papa yaani askofu wa roma
wakristo wa mashariki wakafuata maaskofu wao waliokuwa chini ya serikali ya kaisari wa bizanti
tofauti hizo zilisababisha desturi na mawazo yaliyozidi kutofautiana
ziliweka msingi wa kutokea kwa madhehebu mawili makubwa yanayoendelea mpaka leo yaani kanisa katoliki la kiroma magharibi na kanisa la kiorthodoksi mashariki
ni kwamba mwaka wajumbe wa askofu wa roma walimtembelea askofu mkuu wa bizanti
walianza kupingana vikali na mwishoni wakalaaniana
tangu mwaka ule farakano lilikuwa rasmi kati ya ukristo wa magharibi na ukristo wa mashariki
mwaka papa paulo vi wa roma alimtembelea askofu athenagoras wa bizanti leo istanbul wakapatana tena na kusameheana makosa ya zamani
uelewano umeanza kujengwa pia kati ya makanisa yaliyofarakana zamani na bizanti kama vile wakopti na wasiria
uenezi wa uislamu ulivyorudisha nyuma ukristo na umisionari wake
kwa miaka aliwahi kuhubiri juu ya ufunuo aliodai ameupokea kutoka kwa malaika wa mungu
akatangaza uislamu yaani imani katika mungu mmoja aliyetoa amri zake kwa wanadamu
kumbe viongozi wa maka waliona anaharibu dini ya asili ya kuabudu sanamu za miungu
makabila ya waarabu walikuja kila mwaka kuabudu sanamu za maka katika jengo la kaaba
wakati wa ziara hizo biashara ya maka ilistawi vizuri sana
muhammad alionekana anaweza kuwazibia viongozi hao riziki wakakasirika wakajaribu kumwua lakini akakimbia
akisafiri pamoja na marafiki wachache akaelekea mji wa jathrib leo madina
habari zake zikaenea haraka pande zote za uarabuni
mwaka akawashinda watu wa maka kivita lakini alionyesha busara kwa kuwahurumia mradi wajiunge na uislamu
karibu waarabu wote waliunganishwa chini ya bendera ya imani mpya ya uislamu
katika jina la mungu kwa kiarabu allah wafuasi wake wakashambulia maeneo jirani ya waroma wa bizanti na ya waajemi
dunia nzima ilishangaa kusikia habari ya kwamba waarabu kutoka jangwani walifaulu kuwashinda wanajeshi hodari wa kiroma na wa kiajemi
lakini katika miaka iliyotangulia dola hizo mbili kubwa ziliwahi kupigana vita virefu na vikali
tena wenyeji wa misri na shamu siria walisikitikia utawala wa kaisari wa bizanti
walidai tangu muda mrefu uhuru wa kitaifa lakini wakagandamizwa
mwaka waarabu wakawashinda waroma wa bizanti kule shamu wakateka dameski na yerusalemu
mwaka uleule wakawashinda waajemi kule mesopotamia iraq
mwaka wakaingia misri na kuteka aleksandria miaka mitatu baadaye
mwaka waliteka sehemu kubwa ya uajemi wenyewe
miaka waliteka mkoa wa afrika ya kiroma pamoja na karthago tunisia ya leo
mwaka wakavuka mlangobahari na kuingia hispania ulaya kusini
walishindwa kuteka bizanti yenyewe iliyoendelea kutawala asia ndogo lakini wakaenea asia ya kati
na kule mashariki wakasimama ana kwa ana mbele ya wanajeshi wa wahindi na wachina
miaka mia moja baada ya kifo cha muhamad sehemu kubwa ya dunia kati ya moroko na bonde la indus ilikuwa chini ya bendera ya uislamu
utawala wa kiislamu ulifikia nchi hizo kwa njia ya vita
mwanzoni walikuwa waarabu kadhaa tu walichukua madaraka ya serikali kuu na kujenga makambi ya kijeshi katika kila nchi
vijana wa kiarabu walifuata baba zao wakiitikia wito wa dini uliokuja pamoja na nafasi ya kupata maisha nafuu
walifundishwa kwamba ikiwa watakufa vitani watapokewa na mungu kama mashahidi wa imani na kuingia paradiso moja kwa moja
lakini wasipokufa vitani watakuwa matajiri wakitawala nchi mpya na kupokea kodi za wenyeji wasio waislamu
imani ya aina hii iliwapa nguvu kweli na iliendelea kuvuta waarabu wengi kutoka kwao kuhamia afrika kaskazini na asia ya kati
chini ya utawala wa waarabu waislamu wenyeji waliruhusiwa kuendelea na desturi zao lakini hawakuwa na haki zote za uraia
hivyo polepole wenyeji walianza kutumia lugha ya kiarabu pamoja na kujiunga na uislamu
bila shaka wazazi wengine walitumaini kuwasaidia watoto wao wapate maendeleo maishani wakifuata dini ya watawala
masharti ya kujiunga na uislamu yalikuwa rahisi sana
hakuna mafundisho magumu mwanzoni inatosha kutamka shahada ya kiislamu ambayo ni fupi sana as haddu inna la ilaha ila allah wa muhamad rasul ullah
nakiri ya kwamba mungu ndiye mmoja tu na mohamad ni mtume wa mungu
lakini baadaye haikuwezekana kurudi katika ukristo maana sheria ya kiislamu iliruhusu mkristo kugeuka mwislamu lakini ilikataza kwa adhabu ya kifo mwislamu asitoke katika imani hiyo na kufuata dini nyingine
kwa kawaida wakristo hawakulazimishwa kuacha imani yao
viongozi wa waarabu washindi walifanya mikataba na maaskofu wa kikristo katika maeneo waliyoyateka
wakristo waliahidiwa ulinzi wa makanisa yao wakiambiwa wanaweza kuendelea na mila na desturi walivyozoea
lakini vipindi vya kulazimisha vilitokea tena na tena hasa baada ya mataifa mapya kuwa waislamu
waarabu wenyewe walionyesha ustahimilivu zaidi kwa wenye imani nyingine wakristo wayahudi wafuasi wa dini ya uajemi n
lakini waturuki waajemi na wamongolia baada ya kuwa waislamu walikuwa wakali
hasa vipindi vya vita kati ya wakristo kutoka ulaya na waarabu viliongeza uchungu kwa wakristo waliokuwa chini ya utawala wa kiarabu
pamoja na wakristo wengi kugeuka waislamu umisionari kwa mataifa mengine ya afrika na asia ulizuiwa na dola la kiislamu lililozunguka karibu pande zote nchi za kikristo
tangu kuja kwa uislamu uenezaji wa injili katika afrika ulikwama na kurudi nyuma
kusini mwa sahara ilifika kupitia nubia lakini baada ya nubia kuwa ndani ya eneo la kiislamu athari hii haikuendelea
kumbe uenezi wa ukristo katika kipindi kile ulipatikana ulaya na asia
kule ulaya makabila mengi yaliendelea kupokea ukristo
wakati mwingine watu walivutwa na mahubiri kuacha upagani na kubatizwa
mara nyingi waliona ya kwamba miungu ya kikabila haina msaada tena katika mazingira iliyobadilika
waliweza kuvutwa na mfano bora wa wamonaki walioishi kati yao au kushangazwa na elimu au maendeleo yao
wakati mwingine wafalme waliamua kuwa wakristo kwa sababu za kiroho au za kisiasa wakabatizwa pamoja na kabila au taifa zima
katika mawazo ya wazungu wa kale dini haikuwa jambo la mtu binafsi bali jambo la kijamii
wakati mwingine washindi wa vita waliamua kuwabatiza maadui ili kujenga uhusiano wa kiroho nao
ndiyo sababu ya ubatizo wa mabavu ulioweza kutokea katika nchi kadhaa
mfano mmojawapo ni ubatizo wa wasaksoni kabila kubwa katika eneo la ujerumani kaskazini
baadhi ya mababu wao walivuka bahari na kuteka uingereza pamoja na waangli
mfalme wa eneo la ufaransa na ujerumani magharibi aliyeitwa karolo mkuu alipigana nao mara kwa mara
mwanzoni walikataa akawaua machifu wa wasaksoni katika siku moja
waliobaki wakabatizwa wakawaamuru wenzao kubatizwa vilevile
hivyo eneo kubwa lilipokea ukristo lakini si kwa sababu ya imani ila kwa kulazimishwa
si ajabu ya kwamba kwa muda mrefu ukristo wa ulaya katika nchi mbalimbali ulikuwa wa juujuu tu ukaonyesha dalili za mchanganyiko wa injili na desturi za kale za upagani
maeneo mapya ya ukristo yalifuata desturi za kule walikotokea wahubiri wao
ndivyo makabila ya ulaya kaskazini walivyojiunga na kanisa katoliki la kilatini
kumbe makabila ya mashariki wakawa waorthodoksi wakipokea ubatizo kutoka kwa wajumbe wa askofu wa bizanti
mpaka leo ulaya mataifa ya warusi waukraina waromania wabulgaria na waserbia pamoja na wagiriki wenyewe ni waorthodoksi
afrika ni hasa nchi za misri ethiopia na eritrea zinazofuata mapokeo ya kiorthodoksi ya kikopti
mnamo mwaka karibu maeneo yote ya ulaya yalikuwa na wakristo ingawa mara nyingi kwa jina tu
kule asia ukristo wa kiorthodoksi uliendelea vizuri katika nchi nyingi
tangu mwanzo mpaka leo lipo kanisa la india kusini jimbo la kerala
wamisionari wa kanisa la mesopotamia na uajemi walihubiri kote asia ya kati hadi uchina na indonesia
lakini maendeleo hayo yalirudishwa nyuma na mashindano kati ya ukristo na uislamu
kiasili uislamu ulikuwa na uvumilivu kwa dini za wakristo na wayahudi
katika maeneo ya waarabu kama misri au siria kanisa liliendelea kupata ustahimilivu liliweza kuendelea na ibada ya kikristo ingawa kwa matatizo
lakini huko asia makabila na mataifa mapya walipokea uislamu mara nyingi kwa njia ya vita
makabila hayo ya waturuki na wamongolia yalifuata imani ya kiislamu kwa ukali kuliko waarabu wenyewe
walilazimisha wote waliokuwa na imani tofauti wakristo wabuddha au wafuasi wa dini za jadi wawe waislamu
mtawala mwislamu wa wamongolia tamerlano aliua wakristo lukuki na kubomoa makanisa elfu kadhaa alipofanya vita vyake asia ya kati
katika vita hivyo ukristo wa asia ya kati uliharibika kabisa
maeneo makubwa yalichomwa moto watu walilazimishwa kwa upanga kuwa waislamu au kuuawa
mnamo mwaka ukristo wa asia ulibaki katika mashariki ya kati tu asia ya magharibi pamoja na india kusini
kumbe uzito wa ulaya uliongezeka katika kanisa kwani ni huko tu lilipoweza kuendelea bila maadui wa nje
mwaka kwa jumla ulaya ilikuwa bara la kikristo
kanisa katoliki au la kiorthodoksi katika mashariki lilikuwa dini rasmi
popote kanisa lilikuwa chini ya ulinzi wa serikali
watu pekee wenye tofauti walikuwa wayahudi lakini waliruhusiwa kuishi katika nchi kadhaa tu katika nchi nyingine walifukuzwa
katika mila na desturi za ulaya zilizotangulia kuja kwa ukristo umoja huo wa dini na kabila ulikuwa kawaida
hivyo kwa upande mmoja ukristo ulikuwa na nguvu sana ulaya wakati ule
lakini kwa ndani ulikuwa na udhaifu wa aina mbalimbali
wataalamu wengine wa historia ya ulaya huita kipindi hicho karne za kati au hata nyakati za giza
maana yake ni kipindi kati ya kuanguka kwa utamaduni na uchumi wa hali ya juu uliokuwapo wakati wa dola la roma na kipindi cha kuanzia mwaka ambacho uchumi na elimu vilianza kusonga mbele tena
tutajaribu kuangalia pande zote mbili yaani mafanikio na matatizo
katika nchi nyingi tumezoea kwamba serikali haina dini
mpaka leo tunasikia habari za nchi zinazotoa kipaumbele kwa dini au madhehebu fulani upande wa serikali
taratibu hizo ni mabaki ya zile zilizokuwa kawaida katika sehemu nyingi za dunia
zamani katika nchi nyingi ilikuwa kawaida kuangalia mambo ya dini na mambo ya dola pamoja
agano jipya halina amri yoyote juu ya kuunda serikali za kikristo
kinyume chake wakristo walifundishwa na mtume paulo kuiombea serikali ya kipagani ya kaisari wa roma
lakini baada ya viongozi wa mataifa kuwa wakristo waliona lazima kulitumia kanisa kama chombo kinachoongeza umoja na nguvu ya nchi
katika ulaya ya karne za kati kanisa na serikali vilikwenda pamoja
katika sehemu za waorthodoksi kanisa lilikuwa chini ya wafalme waliokubaliwa kuwa walezi wake wakuu
kati ya matukio muhimu yaliyoandaa ukombozi wa kanisa kutoka mikono ya wanasiasa kuna uundaji wa monasteri ya cluny leo nchini ufaransa mwaka ikiwa chini ya mtume petro yaani chini ya papa tu si chini ya mtawala wa dunia hii
monasteri hiyo ilizaa nyingine nyingi kote ulaya ambazo kwa kutoingiliwa waliweza kuongozwa na watu wa kiroho waliochaguliwa na wamonaki wenyewe kwa malengo ya imani
kutoka monasteri za namna hiyo walitokea viongozi wa kanisa waliokomboa upapa pia katika kuingiliwa na wanasiasa
muhimu zaidi kati yao ni papa gregori vii aliyeshindana na kaisari akitumia mamlaka ya kiroho
mwenzake aliyesababisha mapapa wachaguliwe na makardinali tu ni petro damiani mbenedikto wa urekebisho mwingine ule wa camaldoli italia
makanisa yalijengwa na wakubwa waliotoa baadaye shamba fulani kuwa mradi wa kanisa lile
ilikuwa kawaida kwa kanisa kumiliki mashamba yenye nia mbalimbali moja kugharimia matengenezo ya jengo lingine kumtunza mchungaji au paroko lingine kumlipa msaidizi wake n
kanisa kubwa lenye watumishi wengi lilikuwa na mapato makubwa
watu wa vijiji kadhaa walitakiwa kuchanga sehemu ya mavuno yao na kulifanyia kanisa kazi siku mbili kwa juma kama kodi kwa ajili ya gharama za jengo mapadri kadhaa au askofu
mara nyingi zawadi hizo za mashamba au vijiji zilitolewa kama sadaka kama alama ya toba au kama shukrani
familia za makabaila zilichagua nafasi za uaskofu kwa watoto wao
wakati wa njaa maskini waliweza kupata misaada kanisani hasa katika nyumba za watawa
wamonaki waliweza kuwasaidia maskini hata kwa kuuza hazina ya kanisa hata mapambo ya dhahabu yaliyopatikana wakati wa utajiri
lakini mara nyingi maaskofu walijisikia kuwa wakubwa na wengi wao hawakujali matatizo ya wadogo
karne za kati kule ulaya zilikuwa kipindi pasipo elimu kwa watu wengi
kwa jumla utamaduni wa juu wa kiroma ulikuwa umeanguka chini
nakala ya biblia ilihitaji kuandikwa na mtu kwa muda wa mwaka au zaidi
mtu wa kawaida alishindwa kununua kitabu hata kama angeweza kusoma
kumbe wakristo wengi sana hawakuwahi kusoma biblia
zaidi ya hayo kanisa katoliki lilitumia popote biblia katika lugha moja tu yaani kilatini ambacho kilikuwa pia lugha ya ibada zote kwa ajili ya nyimbo masomo na sala
kutumia lugha moja popote kulisaidia sana kutunza umoja wa kanisa
lakini watu wa kawaida hawakuelewa kilatini hata mapadri wengi hawakukielewa vizuri
kidogo ingekuwa kama kusoma biblia na kuhubiri katika makanisa ya afrika kwa kiingereza au kifaransa tu
hali hii ilisababisha elimu ya kikristo kuwa chini kati ya waamini wa kawaida
hivyo walijali sana mambo ya pembeni kama vile masalia ya watakatifu
watu wengi waliona muhimu sana kuhiji kwenye mahali patakatifu wakiamini ya kwamba safari za aina hii zinaleta sifa mbele za mungu
ilikuwa vema kusafiri ili kusali kwenye kaburi la mtakatifu k
mf
shahidi aliyekufa kwa ajili ya imani yake zamani lakini mifano mbalimbali inaonyesha jinsi gani imani ya asili ya ushirikina ilikuwa bado na nguvu baada ya ukristo kuenea
wakristo waliohiji yerusalemu kutoka ulaya walishambuliwa njiani mara kwa mara
naye kaisari wa bizanti aliomba msaada wa wakristo wa magharibi dhidi ya mashambulio ya waturuki waislamu
kuanzia mwaka wakristo wakatoliki wa ulaya walijaribu kuwaondoa waislamu katika nchi za mashariki ya kati
papa aliwaita mataifa ya kikatoliki ya ulaya kuikomboa nchi takatifu
tangu mwaka hadi mwaka kampeni za kijeshi zilianzishwa ulaya kuelekea yerusalemu
kampeni hizo huitwa vita vya msalaba kwani wanajeshi walipokea kanisani alama ya msalaba wa kitambaa waliobandika juu ya nguo zao
walifundishwa kuwa vita hivyo ni vitakatifu atakayekufa atafika mbinguni kwa hakika
wataalamu wanahisi kama hapo athari za mafundisho ya kiislamu juu ya jihadi zimeingia katika ukristo
mwaka jeshi la ulaya lilifika mbele ya kuta za yerusalemu
baada ya mapigano mafupi jeshi la msalaba liliwashinda wateteaji waislamu
katika hasira ya mapigano waliua ovyo wakazi wengi sana wazee na watoto wakiwemo waislamu wakristo na wayahudi
mkabaila mfaransa alipokea cheo cha mfalme wa yerusalemu
lakini miaka baadaye sultani salah ed din wa misri aliwafukuza wanamsalaba tena kutoka yerusalemu
miaka baadaye alirudisha mji huo kwa hiari baada ya kupatana na mfalme mjerumani
lakini muda wote huo wazungu walitawala sehemu ya palestina na siria tu
hata wakristo wenyeji waorthodoksi hawakuwakubali kuwa wakombozi kwani walijaribu kuwaunganisha wakristo wote chini ya kanisa katoliki
safari moja iliyoondoka ulaya mwaka ili kuikomboa yerusalemu kumbe ilifika mpaka bizanti tu ambako wanajeshi wa msalaba waliteka mji kupora utajiri na kumfukuza kaisari wa bizanti
miaka baadaye kaisari alirudi na kuunda upya ufalme wa roma ya mashariki
mwaka jeshi la kiislamu liliwafukuza kabisa wanajeshi wa msalaba katika nchi takatifu wasirudi tena
lakini kabla ya kuondoka waliwahi kuvunja nguvu ya bizanti kiasi cha kutosha
kumbe ulaya magharibi iliharibu ulinzi wa dola la mashariki dhidi ya waturuki waliofaulu baadaye kuingia ulaya
badala ya kufukuzwa jeshi la waturuki lilianza kuishambulia ulaya kusini mashariki
mwaka ulianguka mji wa bizanti na mwaka waturuki walifika mpaka vienna mji mkuu wa mfalme wa ujerumani
hapo walirudishwa nyuma lakini nchi nyingi za ulaya kusini mashariki pamoja na wakristo wao walikaa chini ya waturuki kwa karne tatu zijazo
kwa ujumla majaribio ya vita vya msalaba ya kuikomboa nchi takatifu yalishindikana
vita hivyo vilidhoofisha wakristo wa mashariki waliozoea kuishi chini ya waarabu waislamu
kipindi cha vita vya kidini kilisababisha mateso mengi kwa wakristo waorthodoksi chini ya waislamu
walilipa madeni yaliyoachwa nyuma na ndugu zao kutoka ulaya magharibi
katika uhusiano mgumu kati ya dini hizo mbili kule ulaya na mashariki ya kati waislamu wanastahili pia sifa
maisha haya yalikuwa mara nyingi magumu lakini mahali pengi waliweza kubaki
waliruhusiwa kuendelea na ibada zao lakini waliweza kukataliwa kujenga makanisa au hata kutengeneza makanisa ya kale isipokuwa kwa kulipa tena kodi za nyongeza
katika mambo ya ndoa au urithi wa mali walikuwa chini ya makanisa yao
viongozi wa makanisa yao waliwajibika mbele ya serikali ya kiislamu juu ya ushirikiano mwema
kwa namna hiyo jumuiya za makanisa kama vile la kigiriki la kikopti la kisiria la kiarmenia n
sababu kuu ni kwamba kama mkristo amekuwa mwislamu hakuweza kurudi tena
sheria ya kiislamu inamruhusu mkristo kugeukia uislamu lakini mtu aliyekuwa mwislamu anastahili adhabu ya kifo akigeukia ukristo au dini nyingine
pamoja na hayo wakristo walianza kuhamia nchi ambako watakuwa raia huru bila kasoro
kumbe historia inaonyesha kwamba giza lipo hata upande wa wakristo
wakati ule wakristo wengi walikosa vilevile ustahimilivu kwa watu wenye imani tofauti
hakuna mwislamu aliyeweza kubaki katika nchi za hispania na ureno baada ya kuvunjwa wa utawala wa kiarabu
inatosha kulinganisha hali ya waislamu kule hispania
sehemu kubwa ya hispania ilikuwa miaka mamia chini ya utawala wa waarabu waislamu
katika vita vingi mfululizo wahispania waliteka nchi yao tena
waislamu wakaishi chini ya utawala wa wahispania wakatoliki
lakini miaka michache baadaye waislamu wote walilazimishwa wapokee ubatizo wengine waliuawa au kufukuzwa
bila shaka hayo ni matokeo ya hali ya vita kati ya waislamu na wakristo
wahispania walionyesha tabia zinazofanana na zile za wamongolia waislamu walioharibu makanisa yote ya asia ya kati
lakini ipo mifano mingine wakristo wote walifyekwa uarabuni kwenyewe kumbe waislamu waliweza kubaki chini ya waaustria wakristo waliotawala nchi za ulaya kusini mashariki
kweli kati ya dini hizo mbili hakuna anayeweza kujisifu tu juu ya historia ya dini yake bila kukiri makosa na kasoro pia
serikali ziliona ni lazima kutetea umoja wa kanisa
hivyo viongozi wa kanisa walishawishika kutumia nguvu ya serikali kuhakikisha uongozi wao ufuatwe
ikiwa walijitokeza wakristo waliodai mabadiliko au kupinga uongozi wa kanisa serikali iliingilia kati na kuwagandamiza kama wazushi
ilikuwa hasa utajiri wa kanisa na wa maaskofu wengi uliosababisha ugomvi
katika karne ya ufaransa alijitokeza mfanyabiashara petro waldo aliyesikia wito wa kristo katika maisha yake
aliwapa maskini mali yake yote akaanza maisha ya kuhubiri akijaribu kumwiga bwana yesu
akafundisha ya kwamba mkristo wa kweli anapaswa kumfuata yesu hata katika maisha ya umaskini
akauliza mbona kristo alikuwa maskini lakini maaskofu wa leo ni matajiri wafuasi wake kwanza waliruhusiwa halafu wakaanza kukutana nje ya makanisa
kanisa liliwatangaza kuwa wazushi wakatafutwa na kukamatwa na serikali
baadaye ilikuwa kawaida kuweka wazushi mbele ya mahakama za pekee na hata kuwachoma moto
papa inosenti iii akaunda idara ya pekee baraza la ulinzi wa imani
ofisi hiyo ilikuwa na kazi ya kuwatafuta wazushi na kuwahoji juu ya imani zao
hata hivyo mawazo yao yaliendelea kuzunguka kati ya watu wa kawaida
wakristo wengine walianza kukata tamaa juu ya hali ya kanisa
katika matatizo hayo mungu aliwaita wairudishe upya roho ya injili
alizaliwa katika familia tajiri akawa kijana aliyependa sana muziki na sherehe
vitani alifungwa mwaka mmoja akaanza kumtafuta mungu
siku moja aliposali akasikia sauti nenda ukatengeneze kanisa langu linalotaka kubomoka
basi akachukua pesa akaanza kutengeneza kanisa dogo lililokuwa bovu sana
baba yake akakasirika akiona kijana anapoteza mali ya familia
fransisko akaishi maisha kama mtawa akimwomba mungu amwonyeshe njia
siku moja kanisani alisikia somo la mathayo akajua hiyo ndiyo njia yangu alielewa maana yake ukatengeneze kanisa langu kwamba si jengo lile dogo alipoanzia lakini kanisa la kristo lililobomolewa kwa sababu ya ujumbe wa injili kusahauliwa
alianza maisha ya ufukara akijaribu kuiga mfano wa yesu
akazunguka akivaa kanzu ya gunia na kuhubiri upendo wa mungu
vijana wengine wakamfuata wakaunda utaratibu wa maisha ya pamoja
fransisko akaona ya kwamba nyumba za wamonaki zilikuwa tajiri sana mmonaki mwenyewe hakuwa na mali lakini jumuiya yake iliweza kuwa tajiri
kwa wafuasi wake alikataza jumuiya zisiwe na mali
fransisko alipendwa sana kwani alionyesha imani na furaha katika kristo na upendo kwa watu wote
mwenyewe alisafiri mpaka afrika akahubiri mbele ya sultani wa misri
ingawa wakati ule vita vilikuwa vinaendelea kati ya jeshi la kikatoliki la ulaya na waislamu sultani alimpokea kwa heshima akamsikiliza na kumruhusu kurudi kwake
fransisko aliamini ya kwamba majaribio yote ya kuwashinda waislamu kwa silaha ni ya bure
kwa mkristo hakuna njia nyingine kuliko mfano wa bwana yesu yaani upendo na unyenyekevu
ndugu hao walitembea popote wamevaa usiku na mchana kanzu ileile na kupewa chakula kutoka kwa wakristo wa kawaida
tofauti na wamonaki wakaishi kati ya watu wakihubiri na kufundisha
katika maisha hayo walifanana na vikundi kama wawaldo lakini wakawafundisha wakristo kufuata uongozi wa kanisa na maaskofu
hivyo wafransisko walikuwa silaha muhimu ya kanisa katoliki dhidi ya waliopinga utajiri wake
mahali pengi wakristo wa kawaida wakajiunga na jumuiya za kiroho zilizokuwa chini ya ulezi wa wafransisko
muda uleule mhispania kwa jina dominiko guzman aliunda shirika la watawa
wafransisko na wadominiko walinyosha kiasi kasoro za kukosa mahubiri katika misa ya kawaida
walifanya kazi muhimu sana ya kuwafundisha watu wadogo waliokuwa maskini na bila elimu wala uwezo wa kusoma
baadaye wadominiko waliogopwa pia kwa kazi ya kutafuta na kushtaki walioitwa wazushi
matatizo ya kanisa yalionekana mpaka ngazi ya upapa
mara nyingi papa mpya askofu wa roma alichaguliwa kufuatana na ukoo au sifa za kisiasa tu
cheo cha papa kiliingizwa katika siasa kubwa kati ya wafalme wa ujerumani uingereza na ufaransa
mwaka papa bonifas viii alidai kuwa na madaraka juu ya wafalme wote
mfalme wa ufaransa alikasirika akajaribu kulipiza kisasi
aliyefaulu kumrudisha papa katika jimbo lake hilo ni katerina wa siena
lakini baada ya muda mfupi makardinali waliofanya uchaguzi wa papa mpya walisababisha farakano ndani ya kanisa lililoendelea kwa muda wa karibu miaka 
sehemu ya maaskofu walimfuata papa wa kule roma wengine wakamfuata mwingine aliyekaa avinyon
hali ilizidi kuwa mbaya mwaka walikuwepo watu watatu waliojiita papa na kukubaliwa na sehemu ya maaskofu
maaskofu na wakristo walichoka sana farakano hilo
mwaka mtaguso mkuu wa konstanz ujerumani ulifaulu kuwaondoa wote watatu na kumchagua papa mpya martin v
farakano la magharibi liliisha kwa mtaguso wa konstanz
viongozi mbalimbali wakajitahidi kufuta maovu ndani ya kanisa lakini hawakufaulu sana
walikuwepo watu wakubwa wengi mno waliofaidika na hali halisi
ilikuwa kawaida kupeleka utawani watoto wasioweza kurithi
cheo cha uaskofu kilikuwa nafasi iliyotafutwa sana na familia za makabaila kwa ajili ya wanao wasioweza kurithi cheo cha baba
uaskofu ulipatikana mara nyingi kwa njia ya kuwahonga wenye haki ya kumchagua au kumthibitisha askofu
viongozi wa kanisa katika eneo fulani walipokea hela kabla ya kumchagua askofu mpya
papa wa roma alidai hela kabla ya kumthibitisha askofu yeyote aliyechaguliwa
mfalme alidai hela kabla ya kumkabidhi askofu madaraka ya kiserikali katika eneo lake
lakini malipo hayo yote yalifidiwa tena na watu wa kawaida wakulima na wafanyabiashara wa eneo hilo waliopaswa kumlipa askofu kodi zao kila mwaka
maaskofu wengine walianguka kabisa wakitumia hela zao katika vita dhidi ya majirani wao kwa ujenzi wa maboma na makanisa uliopita uwezo wao au kwa maisha ya ulevi na uasherati
askofu alikataliwa kuoa lakini wengi walikuwa na wapenzi wao na kuwajengea nyumba kubwa pamoja na watoto wao
mapapa mbalimbali walijaribu kusimamisha maovu hayo lakini bila mafanikio makubwa
padri yohane hus alikuwa mwalimu wa teolojia kwenye chuo kikuu
mwaka alihubiri kwa nguvu sana kule praha leo mji mkuu wa ucheki akafundisha ya kwamba mamlaka kuu kanisani ni katika biblia si katika maamuzi ya maaskofu au papa
alishtakiwa mbele ya mfalme lakini wengi walimfuata
akahifadhiwa na kufichwa na kabaila katika boma lake
miaka kulikuwa na mtaguso mkuu wa kanisa katoliki kule konstanz ujerumani
hus akaitwa kujitetea mbele ya mkutano huo akaahidiwa ulinzi wa mfalme yaani kwamba ataweza kurudi tena hata akionekana kuwa mzushi
lakini kinyume cha ahadi alikamatwa akahukumiwa kuwa mwasi na mzushi akachomwa moto akiwa hai
wafuasi wake katika mikoa ya bohemia na moravia leo ucheki wakasikitika mno
wengine wakachukua silaha wakataka kutenga nchi yao kutoka uongozi wa kanisa
vita vya miaka mingi vilianza kati ya wahus na askari wa mfalme na maaskofu
mwishoni ukristo wa bohemia na moravia uligawanyika
wahus wakali waliojaribu kuunda utaratibu wa kisiasa juu ya mahubiri ya yesu na kuwalazimisha wote kuufuata kwa silaha wakashindwa
wengine wakafuata wahus wasio wakali waliopatana na wakubwa wa nchi
wengine wakabaki ndani ya kanisa katoliki wakaruhusiwa kuwa na ibada ya misa chakula cha bwana wakipokea sakramenti katika maumbo ya mkate na divai
mwaka kikundi kidogo cha wafuasi wa hus waliochoka uuaji na vita vya kidini walianzisha jumuiya ya kikristo iliyoitwa umoja wa ndugu wakajaribu kuishi kama ndugu wakikaa pamoja kufanya kazi na kusali pamoja
mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao
mbinu hii ilifanana na watawa aina ya wafransisko lakini walikuwa jumuiya ya watu wenye ndoa na watoto
waliona muhimu wasiwe na taratibu za utawala katika kanisa lakini viongozi wawe kama ndugu na watumishi wa wengine
hawakutaka kumlazimisha yeyote katika mambo ya imani kama ilivyokuwa katika maeneo ya wakatoliki na ya wahus wengine
mwanzoni walihudumiwa kiroho na mapadri wa kanisa katoliki lakini mwaka waliamua kuchagua watumishi wao wenyewe wakiwemo mpaka leo mashemasi makasisi na maaskofu
umoja huo ulienea bohemia na moravia ukawa chanzo cha madhehebu ambayo yalistawi upya kuanzia mwaka na yanaitwa ya wamoravia leo wengi wao wanaishi nchini tanzania
karne za na zilikuwa muhimu katika historia ya ukristo
huko asia ya kati jeshi la wamongolia waislamu chini ya kiongozi timur liliteka na kuharibu nchi nyingi
makanisa yalichomwa moto popote asia ya kati na uajemi mpaka palestina
wakaharibu vilevile nyumba za dini nyingine kama wabuddha au wahindu
mwaka mji mkubwa wa bizanti ukatekwa na jeshi la waturuki waislamu
ulikuwa mwisho wa dola la roma lilivyoendelea katika eneo la mashariki
tangu muda ule wakristo wote wa mashariki ya kati wameishi chini ya waislamu
waturuki wakaendelea kuingia ulaya ya kusini mashariki
kwa muda wakatawala eneo la nchi za ugiriki bulgaria romania masedonia serbia albania montenegro na hungaria za leo
ukristo wa kiorthodoksi ulibaki huru katika nchi za urusi na ethiopia tu
lakini hispania wafalme wakatoliki walifaulu kuwafukuza waarabu kutoka rasi ile
tangu mwaka hadi sehemu za hispania na ureno zilikuwa chini ya waarabu waislamu
kumbe mji wa mwisho uliotawaliwa na waarabu ulitekwa na mfalme wake akakimbilia moroko
wakristo wa nchi hizo walichukua nafasi ya kulipiza kisasi kwa mateso yote ya nyuma
waislamu waliobaki walilazimishwa kubatizwa wengine waliuawa
ingawa uhusiano kati ya mataifa ya waislamu na ya wakristo ulikuwa mgumu yaliendelea kufanya biashara
kwa jumla waarabu walikuwa na ujuzi zaidi katika mambo ya elimu na ufundi
ni waarabu walionunua bidhaa kule india na kuzipeleka mpaka italia
wazungu walisikitikia sana bei kubwa ya bidhaa hizo na hasa faida kubwa ya wafanyabiashara waislamu lakini wakazinunua kwani wenyewe walishindwa kuzitengeneza
katika kipindi kilekile mawazo mapya yalienea duniani
anguko la bizanti mwaka lilisababisha wasomi wengi wa mashariki kukimbilia ulaya magharibi wakileta vitabu vyao
wataalamu walianza kusoma tena vitabu vya wagiriki na waroma wa kale
mjerumani kwa jina gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu
habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la dola la roma
yakaanza kusambaa tena mafundisho ya kale kuwa dunia si tambarare lakini mviringo kama chungwa
alijitokeza nahodha mwitalia kwa jina kristoforo kolombo aliyetaka kujaribisha mafundisho hayo
ikiwa dunia kweli ina umbo la chungwa inawezekana kuelekea magharibi kutoka hispania na kufika mashariki katika bara hindi
kwa njia hiyo inawezekana kufanya biashara moja kwa moja na nchi tajiri za mashariki bila kuwapa faida wafanyabiashara waarabu
mfalme wa hispania akampa kolombo fedha za kuandaa meli tatu
mwaka kolombo akaondoka hispania akakuta bara jipya magharibi lililoitwa baadaye amerika
mwenyewe alifikiri amefika bara hindi hivyo akawaita wenyeji wahindi na visiwa alipofika mwanzoni mpaka leo huitwa west indies india magharibi
wahispania walipora utajiri wa mataifa ya amerika yaliyokosa silaha za kushindana nao
utajiri huo mpya ulisaidia maendeleo ya ulaya kupiku yale ya mataifa ya waislamu na ya asia
urekebisho wa kikatoliki na matengenezo ya kiprotestanti
umoja halisi wa kanisa unaweza kupatikana tu katika ukweli wa injili ya yesu kristo
ni habari mbaya kwamba katika karne ya kuupigania ukweli huo kulivunja umoja wa ukristo wa magharibi
haiwezekani kushangilia mafarakano ya wafuasi wa yesu
yale ya karne hiyo yalitokana na kuelewa tofauti kweli za imani ya kikristo na yalikuwa na ukali kwa sababu pande zote zilisadiki kwamba kushikilia kwa usahihi ufunuo wa mungu ni suala la wokovu wa milele
kwa mfano martin luther aliandika sikubali mafundisho yangu yahukumiwe na yeyote hata kama ni malaika
pamoja na hayo mambo mengi yalichangia farakano si teolojia tu bali siasa uchumi jamii na utamaduni
wakati huo mara nyingi hoja za imani na malengo ya kisiasa vilichanganyikana wanasiasa wengi walitumia hoja hizo ili kufikia malengo ya kiutawala na vilevile wanateolojia walitumia siasa kutetea mafundisho yao ili kuvuta watu
ndiyo sababu luther alichorwa kama shujaa wa taifa la ujerumani
hata waliojitahidi kusema ukweli tu juu ya wengine kwa kawaida hawakujitahidi vya kutosha kuelewa msimamo wao na kuona kwamba pengine si mbaya zaidi
kila mmoja alitaka ushindi akachangia ugomvi uliorithishwa kwa vizazi vilivyofuata
hapo kale neno hilo kwa kilatini reformatio lilihusu badiliko la hali mbaya iliyopo ili kurudia hali nzuri zaidi ya awali
katika karne za kati lilitumika mara nyingi kwa marekebisho ya umonaki
hasa mtaguso wa konstanz ulidai kabisa ufanyike katika kichwa na katika viungo
lakini kwa jumla mitaguso yote ya karne za kati na mikutano mingi ya bunge la dola la ujerumani ililenga urekebisho wa kanisa
karne xv ilikuwa kipindi cha umotomoto wa pekee katika kanisa ambapo walei wengi zaidi na zaidi walipata elimu nzuri hivyo walitamani hotuba bora na mafundisho ya kuwasaidia kuishi kikristo zaidi
luther aliitikia haja hizo zilizomgusa sana kama mtu wa wakati wake
mwenyewe alitumia kwa nadra neno urekebisho lakini likaja kuwa jina la kawaida la matukio yale mengi ya miaka yaani kuanzia uenezi wa hoja za martin luther hadi amani ya augsburg
kati yake mabishano ya kikanisa yaliyosababishwa na teolojia ya luther yalichanganyikana mapema na siasa uchumi na utamaduni kutokana na hali halisi ya wakati huo mbali kuliko mwenyewe alivyofikiri
viongozi wakatoliki yaani papa na mfalme mkuu wa ujerumani waliona kwa masikitiko kutokea kwa mafarakano lakini mawazo yao yalitekwa na shughuli nyingi za siasa na vita hata wakatumia nguvu zao kushindana kati yao
papa leo hakuona umuhimu mkubwa katika habari zake mwaka akamtenga luther katika kanisa halafu akapokea habari za bunge la ujerumani lililomhukumu luther kuwa mzushi na adui wa taifa
miaka akafuata papa adriano vi akiona uenezaji wa haraka wa mafundisho ya luther kila mahali akakiri kanisa lilikuwa na makosa
papa klementi vii aliyefuata hakuwa na mawazo ya kiroho akashughulikia zaidi siasa akipigana vita na mfalme juu ya kutawala mikoa mbalimbali ya italia
mwaka jeshi la mfalme liliteka roma papa akakimbia
walipatana mwaka lakini mwaka uleule waturuki waislamu walifika mbele ya mji mkuu wa mfalme vienna
mfalme karolo wa ujerumani alikuwa pia mfalme wa hispania
mwaka jeshi la wahispania liliteka meksiko baadaye peru katika amerika kusini
dhahabu na fedha za huko zilianza kuletwa hispania
mfalme hakuwa na muda wala nguvu kushindana na sehemu kubwa ya makabaila wa ujerumani waliomuunga mkono luther
kivulini mwa matokeo hayo mafundisho ya wainjili yalienea haraka pande nyingi za ulaya
kuanzia mwaka ilikuwa wazi kwamba farakano limetokea
sasa sauti ya wale waliodai urekebisho ndani ya kanisa katoliki ilisikika zaidi
ofisi hiyo ilikuwa na kazi ya kufuatilia habari zote za upinzani dhidi ya kanisa katoliki na kuomba serikali zilizokuwa mikononi mwa wakatoliki kugandamiza wote waliotaka kufuata mafundisho ya luther na wenzake
baraza hilo lilikuwa na nguvu sana kwa jumla lilifaulu kufuta vikundi vyote vya wainjili katika nchi kama italia ureno na hispania
lakini ugandamizaji huo uliongeza uchungu kati ya madhehebu ukasababisha ugandamizaji wa wakatoliki katika maeneo ya walutheri na ya wareformati
chombo kingine kilikuwa orodha ya vitabu vilivyopigwa marufuku kwa kila mkatoliki asivisome navyo havikuruhusiwa katika nchi katoliki
orodha hiyo ilifutwa rasmi na papa paulo vi mwaka 
chombo kingine muhimu zaidi cha urekebisho wa kikatoliki kilikuwa shirika la yesu jumuia ya mapadri iliyoongozwa na jenerali wake akitumia nidhamu ya kijeshi
mwanzilishi wake ni ignas wa loyola mhispania ambaye alikuwa mwanajeshi
alipokaa hospitalini muda mrefu akasikia wito wa mungu uliobadilisha maisha yake
kisha kuacha jeshi akamtolea bikira maria upanga wake akawa mwanajeshi wa kiroho
alifuata kwa juhudi zote maisha ya kiroho na kutunga mazoezi ya kiroho ili kuongoza watu wamfuate yesu kristo
mwaka ignas alikusanya vijana sita wakaweka nadhiri za ufukara useja mtakatifu na utiifu halafu ile ya kumtii daima papa
akakusanya kikundi cha marafiki akiwaongoza kujenga maisha ya kiroho kwa njia ya mazoezi ya pekee
kila mwaka walikutana kwa kipindi cha sala kutafakari na kusoma kilichofuata hatua au mbinu maalumu
wengi walianza kumfuata na chama chake kikakubaliwa na papa mwaka 
hivyo kanisa katoliki liliimarika katika teolojia jambo lililowahi kukazwa zaidi na waprotestanti
mapadri wajesuiti walifanya hasa kazi ya ualimu wakiunda shule na kufundisha vijana elimu pamoja na upendo kwa kanisa katoliki
mkazo mwingine ulikuwa kufufua utaratibu wa maungamo
popote ulaya wajesuiti walikuwa washauri hasa wa watawala wakatoliki
waliposikiliza ungamo la dhambi zao walipata nafasi nzuri ya kuwapa mawazo na kusababisha hatua za serikali dhidi ya waprotestanti
mbali nao mashirika mengine yalifanya kazi kubwa ya kuzuia uenezi wa uprotestanti kuanzia wafransisko waliowahi kutambua hatari kabla ya viongozi wa kanisa
baadaye ulikuwa hasa urekebisho wa wakapuchini uliorudisha wengi katika kanisa katoliki kwa upole usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa
miaka maaskofu wa kanisa katoliki walikutana trento italia kaskazini wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya kanisa wakachukua hatua za kuondoa matatizo na kuimarisha imani
maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya kwa jumla mtaguso wa trento ulishindwa kuwavuta wainjili warudi lakini uliendeleza urekebisho wa kanisa katoliki
katika nchi zilizobaki chini ya roma kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali
hata hivyo haikuwezekana kufuta farakano lililotokea tayari
karolo v kaisari wa dola takatifu la kiroma aliendesha vita vya schmalkald dhidi ya maeneo ya walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la ujerumani
lengo lake lilikuwa kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono walutheri wafute matengenezo yote
mwanzoni alishinda julai kwenye bunge la augsburg alidai walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na papa wa kanisa katoliki
ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili mkate na divai maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo kukawa na vurugu kubwa
mwaka baada ya njama ya watawala hao dhidi ya karolo v vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia austria
hatimaye watawala walutheri walipatana na mwanae mfalme ferdinand iii
hivyo jaribio la kufuta ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa
vita vilimalizika mwaka kwa amani ya augsburg
mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile
watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao
wasiokubali kufuata imani ya mtawala walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao
madola ya ujerumani yalipigana kati yao na nchi za nje zilishiriki zikiwemo hispania ufaransa uswidi uholanzi na denmark lakini mapigano yake yalitokea hasa katika ujerumani kwenye eneo la dola takatifu la kiroma
ni kwamba uhusiano kati ya madhehebu ya kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu
karibu katika kila nchi wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi ama ukatoliki ama ulutheri
ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata ulutheri au kuhama nchi
vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti mapadri wakarudi na wachungaji wa kiinjili wakafukuzwa
raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia
lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja
mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni
uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa luther na wareformati
walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani
kilichofuata ni kipindi cha vita vya kidini kule ulaya
vita hivyo vilianza kama mapigano ya kidini kati ya madhehebu tofauti ya dola moja la ujerumani lakini viliendelea kuwa vita vya ulaya nzima ambako nchi ya wakatoliki kama ufaransa ilishikamana na uswidi ya kiprotestanti dhidi ya kaisari mkatoliki
vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa mno katika ujerumani
kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji njaa na magonjwa
katika maeneo ya ujerumani ya kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea
wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka
mwaka wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya westfalia kuhusu kanuni za amani
kumbe mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule ulaya yenye maeneo ya wakatoliki walutheri au wareformati watupu
jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache
hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika ulaya
wakati ule nafasi mpya ilitokea mfalme wa uingereza alikuwa na makoloni marekani lakini alikosa watu
akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini
hivyo watu kutoka nchi nyingi za ulaya walianza kuhamia marekani hasa wale waliokosa uhuru huo
mpaka leo nchi mbalimbali za ulaya zinafuata hasa madhehebu moja na marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi ulaya k
mf
wakati wa matengenezo na mafarakano ulikuwa pia kipindi kilicholeta habari za nchi mpya kwa watu wa ulaya
mataifa ya wahispania na wareno yalijenga aina mpya za meli zilizoweza kusafiri kote duniani hata kuvuka bahari kubwa
wafanyabiashara na wanajeshi wao walizunguka pande zote za dunia wakiambatana na mapadri wao
hao walikutana na wenyeji wengi wa nchi mbalimbali wasio wakristo au walikuwa wakristo lakini si washiriki wa kanisa katoliki kama waethiopia au wahindi wa kusini
wakaanza kuwaeleza imani wakahubiri mbele ya mfalme wa china mbele ya negus negesti wa ethiopia na mbele ya watawala wa amerika kusini
tatizo la misheni hizo lilikuwa kwamba liliambatana na uenezaji wa kijeshi wa hispania na ureno
hasa amerika wamisionari walijikuta kati ya mahitaji ya walowezi waliotaka kuhudumiwa kiroho na mahitaji ya wazalendo waliogandamizwa vibaya na walowezi walewale
serikali ya kikoloni ilikuwa vilevile serikali ya mfalme mkatoliki
haikuwa rahisi kwa wamisionari kutofautisha kati ya pande hizo mbili
mara nyingi kanisa lilibariki tu utawala wa kikoloni uliogandamiza wenyeji
lakini mara kwa mara walijitokeza wakristo wengine waliopinga unyama na kuleta taarifa za kweli kule ulaya
akafaulu kuleta sheria zilizolinda waamerika na kupunguza ukali dhidi ya watumwa lakini walowezi walijaribu kumwua
zaidi tena wajesuiti walijaribu kuwalinda waindio wa paraguay wakiwakusanya katika vijiji vya ujamaa vilivyojitegemea kiuchumi na hata kisiasa
lakini walishtakiwa na walowezi majirani waliotaka kuwinda watumwa ati wanadhoofisha utawala wa kikoloni
mwishoni wajesuiti walifukuzwa na serikali na vijiji vya wakristo wenyeji waliharibiwa na wawindaji wa watumwa
kule asia mapadri wa shirika la yesu walifaulu kupanda mbegu ya injili mpaka japani na china
walijitahidi kupatanisha injili na utamaduni wa nchi hizo ambao ni tofauti na desturi za ulaya
lakini uongozi wa kanisa kule roma uliwakataza wasitumie mbinu hizo
hivyo wakristo wa japan walionekana kufuata dini ya kigeni
kwa sababu hiyo waligandamizwa ila wachache walishika imani yao kwa siri mpaka kutokea kwa uhuru wa dini katika karne ya 
kati ya wote anakumbukwa hasa fransisko saveri francisco de jasso azpilicueta javier navarra leo nchini hispania aprili kisiwa cha shangchuan china desemba padri wa shirika la yesu ambalo alichangia kulianzisha pamoja na ignas wa loyola
baadaye alitangaza injili katika nchi nyingi za ulaya afrika na asia hata akawa kati ya wamisionari maarufu zaidi ya historia ya kanisa
kati ya miaka na wamisionari wakatoliki walihubiri kwenye pwani ya afrika mashariki pia
walifuata uenezi wa wareno waliojaribu kutawala pwani hiyo kama vituo vya biashara kati ya ulaya na bara hindi
kutoka kwa makao yao ya sofala na msumbiji walijaribu pia kutawala biashara ya dhahabu iliyochimbwa katika eneo la mwene mtapa zimbabwe
kati ya matunda bora ya uinjilishaji huo wanakumbukwa mashahidi wa mombasa waliomfia yesu mwaka 
udhaifu wa kibinadamu uliongezea ugumu wa mazingira na hali ya hewa kwa ajili ya wamisionari kutoka ulaya
tumeshaona kwamba tangu mwaka wamisionari wakatoliki walienda sehemu mbalimbali za dunia
katika karne ya na waprotestanti walianza kuiga mifano yao
mapinduzi ya viwandani yaliongeza sana uwezo wa kiuchumi wa mataifa hayo
biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana
vyombo vya usafiri kama vile meli reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia
watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule
wakristo wa nchi za ulaya walitumia mawasiliano hayo
kidong ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadong
labda tunaweza kulinganisha hali hiyo na sera za mitume ambao walitumia njia zilizofunguliwa na biashara ya kiroma katika karne za kwanza
wengine waliona uwezo wao kama wito wa mungu kwa wakristo wa ulaya katika karne ile hasa
mahali pengi ulaya wakristo hawakuridhika tena na hali ya kanisa
ukristo ulikwisha kuwa sehemu ya utamaduni na jambo la kawaida
bila kutafakari sana mtoto alibatizwa akafundishwa na kupewa kipaimara akafunga ndoa kanisani akawabatiza watoto wake halafu akazikwa kwa ibada
kanisa lilikuwa kama idara ya serikali iliyosaidia taifa kuweka utaratibu wa kidini kwa manufaa ya maadili ya umma
serikali zilihimiza watu washiriki na kuhudhuria ibada
watu walianza kuhamia mijini jumuiya za vijiji zilianza kulegea na kuvunjika
mahali pengi watumishi wa makanisa hawakujua kujibu maswali mapya ila tu kukumbusha mazoea ya kale na mila nzuri za zamani
ndiyo asili ya matapo ya uamsho yaliyotokea kwa nguvu sana
wasioridhika na hali hiyo walikutana nje ya makanisa
penye uongozi wenye busara walipewa nafasi zao shirikani
watu waliguswa upya na neno la mungu na roho wake walitafuta njia mpya za kuishi na kuonyesha imani yao
hivyo vilijitokeza vyama vya kusaidia wagonjwa wajane mayatima na maskini
penye uongozi mkali uliokataa njia na mbinu mpya wakristo walikutana na kusali katika nyumba za watu
wengine walianzisha jumuiya na madhehebu ya pekee
lakini sehemu kubwa ya wakristo wa uamsho walielewa kazi yao ya kutengeneza upya makanisa yao badala ya kuunda vikanisa vipya
muundo wa kanisa katoliki unasaidia kuwapa watu wenye wito au vipawa vya pekee nafasi zao katika mashirika hayo
kanisa la anglikana liliunda kamati ya kupeleka injili katika nchi za ng ambo lakini ilishughulikia hasa waingereza waliohamia makoloni
polepole wazalendo wachache walianza kuwaendea pia jambo lililokuwa gumu kutokana na hali ya ukoloni wenyewe
kanisa la kwanza la kiprotestanti lililotuma wamisionari hasa kwa watu wasiomjua kristo lilikuwa ni la ndugu wa herrnhut wamoravia
katika kijiji hicho kidogo cha ujerumani waliishi wakimbizi kutoka moravia waliopewa ustahimilivu kuanzisha upya ushirika wa umoja wa ndugu kufuatana na urithi wao kutoka ucheki
walikuwa watu wa kawaida kama wakulima na mafundi
siku moja katika mwaka walikutana na mgeni kwa jina antoni mtumishi wa mdenmark aliyemtembelea mkuu wa herrnhut ludwig von zinzendorf
antoni alikuwa mtumwa mwenye asili ya afrika aliyenunuliwa na bwana wake katika visiwa vya karibi
baadaye akapewa uhuru wake akasafiri pamoja na bwana wake hadi denmark
kwa antoni ndugu wa herrnhut wakasikia kwa mara ya kwanza habari za hali mbaya ya watumwa waafrika kule karibi na jinsi walivyozuiwa kusikia neno la mungu pamoja na mateso yao mengine
usiku ule ndugu wawili wakasali pamoja na asubuhi yake wakamwendea mkuu wa herrnhut wakamwomba ruhusa ya kusafiri hadi karibi ili wawahubirie wale watumwa
katika sala hiyo ya maseremala wawili ilianza kazi ya misheni ya umoja wa ndugu wamoravia
baadaye ndugu wamoravia waliendelea kuhubiri kule greenland urusi nikaragua afrika kusini na kati ya waindio wa amerika
mawasiliano mapya yakaleta habari hiyo katika kila pembe ya dunia zisizosikika zamani kwa watu wengi
wamoravia walihubiri mahali pengi ulaya kati ya wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni
wakiitikia mfano wa ndugu wa herrnhut wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza injili kote duniani
waprotestanti wa nchi nyingine za ulaya walifuata
mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya kiprotestanti isipokuwa kwa kiasi waanglikana walioendesha kazi ya misheni kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao wakatoliki
kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni kuiombea kazi hiyo kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao
love peace nappiness ni jina la kutaja albamu ya pili kundi la muziki wa hip hop kutoka mjini queens new york lost boyz
albamu hii haijakubalika sana kama jinsi ilivyokulika ile albamu yao ya kwanza legal drug money lakini bado iliweza kuuza nakala zaidi ya 
me my crazy world kilikuwa kibao mahiri kwenye chati za billboard hot mnamo mwaka wa 
lb iv life ni jina la kutaja albamu ya mwisho kutolewa na kundi zima la muziki wa hip hop la lost boyz
mwanachama mwenzao freaky tah aliuawa miezi sita kamili kabla ya kutolewa kwa albamu lakini amefanya mionekano kadhaa kwenye albamu
albamu imeanguka kibiashara na hata kitahakiki imeshindwa kufikia kiwango cha dhahabu pia imeshindwa kutengeneza kibao kikali cha albamu
hiyo imepelekea mc mkuu mr
cheeks kuendeleza kazi za kujitegemea baada ya kutoka
mwanachama mmoja wa kundi aliuawa mnamo wa freaky tah na wanachama watatu waliobakia wakapagaranyika baada ya kutoka albamu yao ya lb iv life
dj spigg nice alihukumiwa kifungo baada ya kukutanika na kosa la kushiriki ujambazi wa benki na kuwaacha mr
cheeks na pretty lou pekee
albamu hii imekusanya vibao vikali kadhaa vya albamu za awali ikiwa ni pamoja na kibao kama vile jeeps lex coups bimaz benz na renee
antanifotsy ni mji mkuu wa wilaya ya antanifotsy vakinankaratra nchini madagaska
ambovombe au ambovombe androy ni mji mkuu wa mkoa wa androy nchini madagaska
t lanaro ni mji mkuu wa mkoa wa anosy nchini madagaska
morondava ni mji mkuu wa mkoa wa menabe nchini madagaska
hii ni orodha ya miji ya nchi ya zambia yenye angalau idadi ya wakazi 
surprise kiswahili mshangao ni mji wa marekani katika jimbo la arizona
hii ni orodha ya mikoa kiingereza provinces ya zambia glendale ni mji wa marekani katika jimbo la arizona
mkoa wa copperbelt ni moja ya mikoa ya kujitawala ya zambia lenye wakazi kwenye eneo la km 
kwa maana nyingine tazama mkoa wa kaskazini magharibi
mkoa wa kaskazini magharibi north western province ni moja ya mikoa ya kujitawala ya zambia lenye wakazi kwenye eneo la km 
mkoa wa kati central province ni moja ya mikoa ya kujitawala ya zambia lenye wakazi kwenye eneo la km 
mkoa wa kusini southern province ni moja ya mikoa ya kujitawala ya zambia lenye wakazi kwenye eneo la km 
mkoa wa luapula ni moja ya mikoa ya kujitawala ya zambia lenye wakazi kwenye eneo la km 
mkoa wa lusaka ni moja ya mikoa ya kujitawala ya zambia lenye wakazi kwenye eneo la km 
mkoa wa magharibi western province ni moja ya mikoa ya kujitawala ya zambia lenye wakazi kwenye eneo la km 
miji mikubwa ni pamoja na mongu sesheke na senanga
mkoa wa masharikii eastern province ni moja ya mikoa ya kujitawala ya zambia lenye wakazi kwenye eneo la km 
miji mikubwa ni pamoja na chipata petauke na lundazi
tel iai kisamogitian tel ni mji nchini lituanya
li ge kwa kiwallonia l dje kiholanzi luik kijerumani l ttich ni mji mkubwa wa jimbo la wallonia katika nchi ya ubelgiji
kuna wakazi na wengi wao ni wasemaji wa lugha ya kifaransa
kuanzia hadi ilikuwa mji mkuu wa utemi ndani ya dola takatifu la kiroma uliotawaliwa na maaskofu wa liege
mvumo wa afrika pia mvumo peke yake mtapa au mchapa borassus aethiopum ni mti mrefu wa familia arecaceae ambao matunda yake mavumo yalika
timotheo labda listra hivi efeso ni mfuasi mpendwa wa mtume paulo halafu mwandamizi wake
anaheshimiwa kama askofu mtakatifu na kanisa katoliki hasa tarehe januari na waorthodoksi tarehe januari
paulo alimuandikia barua mbili zilizopokewa katika biblia
habari zake tunazipata humo na katika matendo ya mitume chandler ni mji wa marekani katika jimbo la arizona
peoria ni mji wa marekani katika jimbo la arizona
kuna boma katika kisiwa trak salos pilis boma la kisima cha trakai gilbert ni mji wa marekani katika jimbo la arizona
avondale ni mji wa marekani katika jimbo la arizona
 al umawiyy n ni jina la nasaba ya makhalifa waliotawala milki kubwa ya kiislamu kati ya bis bk
mfululizo huo ulianzishwa na muawiya ibn abu sufyan aliyekuwa gavana mwislamu mjini dameski alipoasi dhidi ya khalifa ali ibn abi talib mnamo mwaka 
wamuawiya walikuwa nasaba ya kwanza ya kiislamu ya kutawala
waliwafuata makhalifa wanne wa kwanza wakafuatwa na nasaba ya waabbasi
mkono mmoja wa familia hii iliendelea kutawala huko hispania hata baada ya mwaka 
mji mkuu wa wamuawiya ulikuwa dameski katika shamu
familia ya wamuawiya walikuwa sehemu ya kabila ya waquraishi wa makka sawa na mtume muhamad aliyezaliwa katika familia ya wahashemi lakini si ndugu wa karibu na mtume
jina la wamuawiya lilianzishwa na muawiya babau yake muawiya ibn abu sufyan
wamuawiya na wahashemi walishindana kati yao the umayyads and the hashimites were bitter rivals
sababu yake ilikuwa upinzani wa abu sufyan baba wa khalifa wa kwanza wa wamuawiya dhidi ya uislamu na mahamad
baadaye abu sufyan na wanawe walijiunga na imani mpya na muawiya alikuwa karani ya mtume
khalifa wa kwanza kutoka familia ya muawiya alikuwa uthman ibn affan aliyewchaguliwa kama khalifa wa tatu
lakini huyu hakuanzisha nasaba maana hajuamteua mrithi wowote
chanzo cha nasaba kiko katika fitina kuhusu kifo cha uthman mwaka 
baada ya kifo chake ali ibn abi talib aliyekuwa mhashemi aliteuliwa kuwa khalifa wa nne
muawiya ibn abu sufyan alikuwa gavana mwislamu wa shamu huko dameski
alikuwa mkuu wa jeshi kubwa na baada ya kusikia habari kutoka makka alikataa kumkubali ali kama khalifa mpya akadai haki kwa kifo cha uthman
mwaka jeshi lake lilikutana na jeshi la ali kwenye mapigano ya siffin
hapo ali alisita kummaliza muawiya akakubali kusimamisha mapigano na kuondoa fitina kwa njia ya majadiliano
majadiliano hayakutekelezwa kwa hiyo muawiya alibaki katika nafasi yake kama mkuu wa shamu hadi kifo cha ali mwaka 
hapo alikuwa mwenye nguvu kati ya wote waliotafuta ukhalifa akajitangaza khalifa na wapinzani walimkubali
hata hasan ibn ali mwana wa ali alikubali mapatano naye
muawiya aliendelea kukaa dameski iliyokuwa sasa mji mkuu wa ukhalifa
muawiya mwenyewe aliweza kuimarisha utawala wake juu ya maeneo yote yaliyotawaliwa na waislamu
aliteua watu aliowasadiki kama magavana wa misri na iraq
muawiya alifaulu kukubaliwa kwa mwanawe yazid kuwa mfuasi wake katika ukhalifa ingawa kwa kumtangaza alivunja mapatano yake na hasan ibn ali
chini ya serikali ya muawiya eneo la waislamu likaendlea kupanuliwa katika maghreb na pia uajemi ya mashariki
lakini alishindwa kuteka bizanti ingawa jeshi lake lilishambulia konstantinopoli mara mbili
muawiya aliaga dunia mjini dameski tarehe aprili 
maghrib al ma rib al arab pia maghreb ni sehemu ya kaskazini magharibi ya afrika
siku hizi neno lataja nchi za moroko algeria na tunisia wakati mwingine pia mauretania
zamani maghrib ilimaanisha pekee maeneo kati ya pwani la bahari mediteranea na vilele vya milima ya atlas pamoja na sehemu za rasi ya iberia hispania ureno kusini malta na sisilia zilizotawaliwa na waislamu
muawiya ibn abu sufyan au mu awiya mei alikuwa khalifa au mtawala wa dunia ya uislamu kati ya na na mwanzilishaji wa nasaba ya wamuawiya
alizaliwa mjini maka kama mwana wa abu sufyan kiongozi wa waquraish na mpinzani wa mtume muhamad
baada ya ushindi wa waislamu juu ya maka alikuwa mfuasi wa uislamu na kiongozi wa kijeshi muhimu wa waislamu
wakati wa kifo cha khalifa uthman alikuwa gavana wa shamu akikaa mjini dameski
alikataa kumkubali ali ibn abu talib kama mfuasi wa uthman na khalifa wa nne
mwaka jeshi lake lilikutana na jeshi la ali kwenye mapigano ya siffin
hapo ali alisita kummaliza muawiya akakubali kusimamisha mapigano na kuondoa fitina kwa njia ya majadiliano
majadiliano hayakutekelezwa kwa hiyo muawiya alibaki katika nafasi yake kama mkuu wa shamu hadi kifo cha ali mwaka 
hapo alikuwa mwenye nguvu kushinda viongozi weote wengine wa waislamu akajitangaza khalifa na wapinzani walimkubali
hata hasan ibn ali mwana wa ali alikubali mapatano naye
muawiya aliendelea kukaa dameski iliyokuwa sasa mji mkuu wa ukhalifa
muawiya mwenyewe aliweza kuimarisha utawala wake juu ya maeneo yote yaliyotawaliwa na waislamu
aliteua watu aliowasadiki kama magavana wa misri na iraq
muawiya alifaulu kukubaliwa kwa mwanawe yazid kuwa mfuasi wake katika ukhalifa ingawa kwa kumtangaza alivunja mapatano yake na hasan ibn ali
chini ya serikali ya muawiya eneo la waislamu likaendlea kupanuliwa katika maghreb na pia uajemi ya mashariki
lakini alishindwa kuteka bizanti ingawa jeshi lake lilishambulia konstantinopoli mara mbili
muawiya aliaga dunia mjini dameski tarehe aprili 
muawiya pia umayyad omayyad ni jina la kiarabu
mafuriko ni hali ya kuwa na maji mengi yanayofunika nchi kavu isiyo na maji kwa kawaida
mafuriko mara nyingi ni hatari kwa binadamu huleta hatari kwa uhai mali na nyumba
njia za kujiokoa ni pamoja na kuhama haraka sehemu za mabondeni kwenda penye miinuko au nchi ya juu zaidi
watu waliozoea mafuriko wana mbinu za pekee kama vile kujenga vizuizi vya maji kupanda juu kuchimba mifereji inayopeleka maji mbali au kujenga nyumba juu ya vilima wakijua hakuna njia ya kuzuia mafuriko
inafaa kuweka nyumbani kwako vifaa vinavyoweza kuhitajika katika kipindi cha dharura
mamlaka zitakuamrisha utoke iwapo uko katika eneo lililo chini au katika sehemu yenye uwezekano mkubwa wa maji kupanda
iwapo onyo ya mafuriko itatolewa katika eneo lako au uamrishwa na mamlaka kuhama kujitunza katika mvua kubwa kwa njia salama zaidi maji ya mvua au ya mafuriko yanapoingia kwenye jengo lako chukua hatua kuzuia ukuaji wa kuvu
safisha na ukaushe vitu vilivyoloa katika saa hadi 
hakikisha hewa safi inapita vizuri kwenye sehemu zilizoloa
tupa vitu vilivyoloa ambavyo haviwezi kukarabatiwa
ukiona au kunusa kuvu ioshe kwa mmumunyo wa kikombe cha dawa ya klorini ya nyumbani kwa galoni ya maji
unaweza kusafisha kiasi kidogo cha kuvu wewe mwenyewe
tumia mmumunyo wa kikombe cha dawa ya klorini kwa galoni ya maji
yaani kikombe cha dawa ya klorini kwa galoni ya maji
kumbuka usichanganye dawa ya klorini au bidhaa zilizo na dawa ya klorini na amonia au bidhaa zilizo na amonia
soma kitambulisho kwenye bidhaa yoyote ili uone kilicho ndani
kuzuia majeraha ya msumeno wa mnyororo baada ya mkasa
iwapo ni lazima utumie msumeno wa mnyororo fuata maagizo ili uwe salama
vaa kofia ngumu miwani ya kujikinga vizibo vya sikio glavu nzito za kazi na buti
ukijikata bana kidonda ili kukomesha kutoka kwa damu na upate usaidizi wa kimatibabu haraka iwezekanavyo
baada ya mvua kubwa maji chafu yanaweza kukufanya wewe na familia yako kuwa wagonjwa
kumbuka kunawa mikono yako kwa sabuni na maji safi kunawa mikono yako ndiyo njia bora zaidi ya kuzuia maradhi
kuzimika kwa umeme na mafuriko vinaweza kusababisha hatari za kielectriki
usiguze waya ya umeme iliyo chini au chochote kilichoguzana nayo
waya ya umeme ikiangukia gari lako kaa ndani isipokuwa gari lishike moto au mamlaka ikushauri utoke nje
usiguze mtu aliyeuawa na stima bila kuhakikisha kuwa mtu huyo hajaguzana na chanzo cha stima hiyo
kukaa salama karibu na majengo yaliyoharibiwa baada ya mkasa
baada ya tufani kaa mbali na majengo yaliyoharibiwa hadi wakaguzi wa majengo watakaposeme yako salama kuingia
inapokuwa salama ingia tu wakati wa mchana ili uweze kuona hatari
vaa mavazi ya kujizuia wakati wa kusafisha na uepuke kupitia kwenye maji ili kupunguza majeraha
unaposafisha baada ya mkasa kuwa mwangalifu kwa mikato na vidonda
kuzuia maambukizi ikiwa ni pamoja na tetanasi safisha mikato na majeraha yote kwa sabuni na maji safi tumia lihamu ya antibiotiki na ufunike
kidonda kikivimba au kutoa kioevu tafuta matibabu mara moja ingia katika majengo yaliyoharibiwa wakati wa mchana ili uweze kuona hatari zozote
vaa mavazi ya kujikinga kama glavu miwani ya kujizuia na buti wakati wa kusafisha
kuwa mwangalifu unaposongesha nyenzo na kifusi vitu vinaweza kusonga au kuanguka na kukujeruhi
toka kwenye jengo hilo mara moja unaposikia sauti zisizo za kawaida
vidokezo hivi vinaweza kuokoa maishakuwa salama
cha kufanya iwapo vifaa vyako vina majimaji baada ya mkasa
moto wa nyumbani ni tishio baada ya mkasa wa asilia
huenda malori ya kuzima moto yasiweze kulifikia boma lako kwa urahisi
tafuta mtaaluum achunguze boma lako na abadilishe vidhibiti gesi vipima umeme na fyuzi zilizoloa wakati wa mafuriko
baada ya mvua kubwa au mkasa ni muhimu kula chakula salama tu
tupa vyakula vinavyoharibika haraka kama nyama kuku samaki mayai na mabaki yaliyohifadhiwa kwa zaidi ya digrii kwa saa au zaidi
tupa chakula kilicho na harufu rangi au sura isiyo ya kawaida
tupa chakula ambacho labda kimeguzana na maji ya mafuriko kikiwemo chakula katika mikebe iliyofura iliyoboka na iliyoharibika
baada ya mvua kubwa sana au mkasa asilia ni muhimu kuhakikisha chakula chako kiko salama
safisha mikono yako na vyombo vinnavyotumiwa kutayarisha na kupakua chakula kwa maji kutoka katika vyanzo salama kuweka au kutupa chakula cha kubeba baada ya mkasa
usile chochote ambacho kimeguzana na maji ya mafuriko
usile chakula kilichowekwa au kufungwa na plastiki kadibodi kitambaa au vitu vingine kama hivyo au vyombo vilivyoguzana na maji ya mafuriko jinsi ya kusafisha mikebe ya chakula baada ya mkasa
baada ya mafuriko vitu vingine vya kula na kunywa si salama na lazima vitupwe
lakini vyakula ambavyo havijaharibiwa vya kutayarisha vilivyo kwenye mikebe ya chuma vinaweza kufanywa salama
toa vitambulisho safisha kabisa suuza na uue vimelea kwenye vyombo hivyo kwa mmumunyo wa kusafisha wa kikombe kimoja cha dawa ya klorini kwa galoni moja ya maji
weka vitambulisho tena na pia tarehe ya mwisho kutumika
bidhaa za dawa zilizotangamana na maji ya mafuriko au maji yoyote chafu zinaweza kuchafuliwa na zinapaswa kutupwa
chunguza kwa makini dawa zako zote kama zimechafuliwa na maji zikiwemo dawa zilizotolewa katika pakiti zake za kawaida na kuwekwa katika viandalizi vya tembe au vyombo vingine
tupa dawa zozote ambazo huenda zimechafuliwa zikiwemo tembe vimiminiko dawa za sidano vivutia hewa na dawa za ngozi
badilisha dawa zote za kuokoa uhai unazofikiri zimeharibika katika mkasa haraka iwezekanavyo
katika dharura unaweza kutumia dawa za kuokoa maisha zilizowekwa vizuri katika vyombo vyao iwapo zinaonekana za kawaida na kavu
kumbuka kuacha kuzitumia mara tu dawa za kubadilisha zinapopatikana
tupa tembe zozote zinazoonekana zimeloa au kuonekana na kunuka tofauti
kuhakikisha usalama wa watoto dhidi ya kuzama majini katika sehemu zilizofurika
mchakato wa kusafisha unapoanza baada ya mkasa asilia kunaweza kuwa na sehemu za kufurika
wachunge watoto wako kila wakati ili wasichezee ndani au karibu na maji
haichukui muda mrefu wala maji mengi kwa watoto wadogo kuzama
katika visa vingi watoto waliozama walikuwa hawaonekani zaidi ya dakika tano na walikuwa chini ya utunzaji wa mzazi mmoja au wote wakati huo
blista kwa miguu hutokea miguu ikiloa kwa muda mrefu
blista husababisha kuuma kuvimba na uzito kwenye miguu
kinga miguu yako osha na ukaushe miguu yako vaa soksi safi kavu lowanisha miguu iliyoathiriwa katika maji vuguvugu kwa dakika 
tafuta matibabu mara moja unaposhuku mtu ana blista kwa miguu
utambuzi na matibabu ya hipothemia inayohusiana na kutangamana na maji baridi
kusimama au kufanyia kazi ndani ya maji baridi husababisha kupoteza joto la mwili haraka na matokeo yake ni hipothemia
punguza hatari ya hipothemia vaa buti za mpira hakikisha mavazi na buti zimehami vizuri epuka kufanya kazi pekee yako pumzika mara kwa mara nje ya maji na ubadilishe uvae nguo kavu inapowezekana
mbwa wanaweza kuhofia na kufadhaika baada ya mkasa wa asilia na wanaweza kuuma au kukwaruza kwa urahisi
epuka kuangaliana ana kwa ana na usisumbue mbwa anayelala anayekula au anayetunza watoto wake
watoto wasicheze na mbwa bila idhini ya mwenyewe na uangalizi wa mtu mzima
panya wanaweza kueneza magonjwa kuchafua chakula na kuharibu mali
weka chakula katika vyombo vilivyofunikwa vilivyo na vifuniko vinavyoshika kabisa
weka chakula maji na vitu ambapo wanyama wagugunaji wanaweza kujificha mbali na wanyama hao
baada ya mvua kubwa barabara nyingi zinaweza kufurika
epuka kuendesha gari kwenye maeneo haya hasa maji yanapopita kwa kasi
kuzama kunaweza kutokana na kuendesha gari kwenye maji
kwa kweli maji kidogo kama inchi sita yanaweza kukufanya upoteze udhibiti wa gari lako na maji kidogo futi mbili yatabeba mengi ya magari madogo
kustahimili huzuni na mawazo ya kujiua baada ya mkasa
baada ya mkasa asilia ni kawaida kuhisi masikitiko mwenye wazimu au hatia huenda umepoteza vitu vingi sana
iwapo unahisi kukata tamaa kabisa au mwenye mawazo ya kujiua tafuta usaidizi
kuwa katika mawasiliano ya mara kwa mara na jamaa na marafiki tafuta mfumo wa usaidizi na uongee na mshauri
hapo ni orodha ya mafuriko yanayojulikana kuleta maafa mengi
kuna chechele wengine katika familia stenostiridae
zamani walikuwamo katika monarchidae lakini uchunguzi wa adn umeonyesha kwamba hawana mnasaba na ndege hawa na wamepewa familia yao
chechele wa monarchidae wana rangi kali buluu na nyekundu hasa lakini njano pia wengine ni weusi na weupe tu
wanatokea afrika asia australia na visiwa vya pasifiki
spishi nyingi sana zinaishi msituni au katika maeneo yenye miti mingi spishi chache katika savana kavu
chechele ni ndege wa familia monarchidae na stenostiridae
wana rangi ya buluu elminia ya kijivu stenostira au ya manjano chelidorhynx na culicicapa
wanatokea misituni au porini kwa vichaka katika afrika na asia culicicapa
hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe katika panda ya matawi
almere ni mji na manispaa ya mkoa wa flevoland nchini uholanzi
ndani ya manispaa ya almere kuna wilaya ya almere stad almere haven almere buiten almere hout almere poort bado inajengwa na almere pampus ipo katika hatua ya usanifu
almere ni mji mdogo nchini uholanzi nyumba ya kwanza ilimalizika mnamo na almere ikawa manispaa mnamo 
ni manispaa kubwa sana katika flevoland ikiwa na idadi ya wakazi takriban julai na mji wa kwa ukubwa nchini uholanzi
mnamo mwezi wa oktoba halmashauri ya jiji ya almere imekubaliana na serikali kupanua mji na kufikia kuwa na wakazi wapatao hadi ifikapo mwaka wa 
mipango ya awali ya ijsselmeerpolders aliona ardhi ikitumika kwa ajili ya kilimo
hata hivyo baada ya vita kuu ya pili ya dunia ujenzi wa majumba ulihitajika kwa ukuzaji haraka wa idadi ya watu mjini amsterdam na miji miwili ilipangwa katika sehemu za ardhi ya oostelijk flevoland na zuidelijk flevoland
mji katika eneo la oostelijk flevoland likawa lelystad
mji katika eneo la zuidelijk flevoland uliendelea kuita zuidweststad kiswahili mji wa kusini magharibi katika hatua za mwanzoni lakini katika miaka ya mji ukawa almere umepewa jina baada ya jina la zama za kati la zuiderzee
nyumba ya kwanza mjini almere ilimalizwa mnamo 
kwa kipind hicho mji bado ulikuwa ukimilikiwa na openbaar lichaam zuidelijke ijsselmeerpolders z
ij
mnamo mwaka wa almere ikapata kuwa manispaa rasmi
awali almere ulitazamiwa kama mji wenye vituo kedekede
wazo hili lilitelekezwa hapo baadaye kwa hisani ya kuwaruhusu majirani kama vile tussen de vaarten kujenga makazi yao mjini hapa
pia kuna tofauti kadhaa katika mtindo wa ujenzi wa majumba ya sasa na yale ya zamani katika baadhi ya maeneo ya mji huu
mpango wa ujenzi wa majumba ya mjini almere kunako miaka ya s ulikuwa wa pamoja na uliangalia sana hadhi ya usawa kijamii
hata hivyo kuanzia miaka ya majumba ya hali ya juu yalijengwa huku yakipishana na mfumo wa ujenzi mfano kwenye regenboogbuurt
krefeld ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
neuss ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
m nchengladbach ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
gelsenkirchen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
oberhausen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
recklinghausen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
hagen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
m lheim an der ruhr m lheim a
ruhr ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
hamm ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
chemnitz karl marx stadt ni mji wa saksonia nchini ujerumani
solingen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
trier kilatini augusta treverorum ni mji wa rhine palatino nchini ujerumani
tatata ni ndege wadogo wa jenasi batis katika familia platysteiridae wanaotokea afrika chini ya sahara
takriban spishi zote zina kinyago cheusi utosi kijivu mgongo kijivu au mweusi tumbo jeupe na kidari chenye mlia mweusi au kahawiachekundu
hula wadudu na hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe katika mti au kichaka
bwiru ni ndege wadogo wa jenasi platysteira katika familia platysteiridae wanaotokea afrika chini ya sahara
ndege hawa wana ngozi tupu nyekundu au buluu juu ya au pande zote za macho
kwa kawaida ni weusi juu na weupe chini na wana mlia mweusi kidarini
guru granth sahib kwa kipunjabi gur granth s hib au adi granth ni jina la kitabu kitakatifu cha dini ya kalasinga usikhi
guru granth sahib ni jina linaloeleza heshima kwa maandiko haya kama kiongozi wa kiroho guru ni cheo cha kiongozi wa kiroho granth ni kitabu na sahib ni namna ya kumwita mkubwa kama bwana
kwa hiyo kitabu hiki huheshimiwa kama kiongozi mkuu wa dini hii
yaliyomo ya kitabu ni ayat za nyimbo sala na mafundisho yaliyotokana na maguru watano wa kwanza wa kalasinga
guru wa tano alikusanya ayat hizo na kuzipanga kama kitabu
guru wa kumi alithibitisha mkusanyo huu na kama mfuasi wake aliutangaza kuwa kiongozi wa jumuiya yote tarehe oktoba 
kwa mwimbaji anayetumia jina hili tazama guru rapa guru kisanskrit guru mzito mkubwa ni neno la lugha ya kisanskrit amabalo katika dini zenye asili ya uhindi kama ubuddha na uhindu lamaanisha mwalimu wa kiroho
katika utamaduni wa kihindi mwenye kutafuta ukweli au mwangaza wa kiroho anamtegemea kiongozi au mwalimu atakayemwongoza kwenye njia ya kiroho
katika dini ya kalasinga guru ni cheo cha viongozi wa kwanza walioanzisha na kuongoza imani hii
tangu mwaka hakuna guru wa kibinadamu tena kati ya kalasinga na kitabu kitakatifu chao kinaheshimiwa kama guru kwa jina la guru granth sahib
xanten ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
remscheid ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
iserlohn ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
neum nster ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
l beck ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
mji uko kando la mto trave karibu na pwani la baltiki
flensburg ni mji wa schleswig holstein nchini ujerumani
mji uko kando la ghuba ya flensburg karibu na pwani la baltiki
hiyo iko kando ya benki ya mto danube katika kituo cha bavaria
kama katika machi ingolstadt alikuwa na wananchi 
ni sehemu ya area munich metropolitan ambayo ina jumla ya wakazi zaidi ya milioni 
illuminati bavaria siri jamii ilianzishwa mwaka ingolstadt mwishoni mwa karne ya 
ingolstadt ni kuweka katika frankenstein riwaya na mary shelley ambapo mwanasayansi victor frankenstein inajenga monster wake
ni tovuti ya makao makuu ya watengenezaji wa ujerumani magari audi ulinzi ndege mtengenezaji cassidian air systems zamani eads ds na maduka ya elektroniki media markt na saturn
ingolstadt stesheni kuu imekuwa kushikamana na nuremberg na kiungo high speed reli tangu mei 
ingolstadt pia ina pili abiria kituo cha saa ingolstadt nord
ingolstadt ni watani wa luftwaffe ace josef priller na alikuwa kwa muda mrefu wa nyumbani wa sifa mbaya kiholanzi vita uhalifu klaas carel faber ambaye alikuwa kuwajibika kwa mauaji ya zaidi ya wakati wa vita ya pili ya dunia
kabla ya kifo chake mwaka alikuwa vita wengi walitaka jinai duniani kote kufunika eneo la miji ya 
 km 
 sq mi ingolstadt kijiografia bavaria ya nne kwa ukubwa mji baada ya munich nuremberg na augsburg
katika hatua yake ya mji mkubwa ni juu ya km mi kutoka mashariki na magharibi na kutoka kaskazini na kusini juu ya km mi
mipaka ya mji ni karibu kilomita mi mbali na kituo cha kijiografia wa bavaria katika kipfenberg
mji wa zamani ni takriban mita juu ya usawa wa bahari na hatua ya juu ziko katika wilaya ya pettenhofen ni 
 km 
 mi
kumweka chini ya ushabiki schutter na danube ni saa ft juu ya usawa wa bahari
ingolstadt anatumia za ulaya ya kati kama katika ujerumani wastani wa muda bakia ni dakika
mji ni kupanua katika benki ya kaskazini na kusini ya danube katika bakuli pana gorofa
bonde ingolstadt mipaka ya vilima jura iko kusini na ni kaskazini ya donau isar h gelland
katika kusini magharibi ni donaumoos wakati katika mashariki misitu ya tambarare ya danube kufikia katika maeneo ya mijini
sandrach aliyekuwa southern kuu tawi la danube sehemu hutengeneza kusini mwa mji wa mpakani
katika kaskazini schutter unapita kutoka magharibi kufikia danube karibu na altstadt
ingolstadt mara ya kwanza zilizotajwa katika hati ya charlemagne tarehe februari kama ingoldes stat mahali pa ingold
ingolstadt ilikuwa mji mkuu wa bavaria duchy ingolstadt kati ya na 
ingolstadt alikuwa kisha umoja na bavaria landshut
louis vii duke wa bavaria kuamuru jengo la new castle ambaye fomu alikuwa kusukumwa na usanifu kifaransa gothic
katika louis ix duke wa bavaria ilianzishwa ludwig maximilians chuo kikuu katika ingolstadt
mwaka ni wakiongozwa na landshut na hatimaye kwa munich
field marshal alikuwa vibaya waliojeruhiwa katika ushiriki uliopita na swedes chini ya mfalme gustavus adolphus
ingolstadt imeonekana kuwa ngome ya kwanza nchini ujerumani kwamba uliofanyika nje kwa urefu mzima wa kuzingirwa sweden na swedes hatimaye akaondoka
bado wa farasi gustavus adolphus unaweza kuonekana katika makumbusho ya mji
farasi mara risasi kutoka chini ya mfalme na mojawapo ya mizinga ndani ya ngome kanuni inayojulikana kama mtini
wakati swedes aliondoka mji kuhifadhiwa mabaki ya farasi wa mfalme hatimaye kuweka fomu juu ya kuonyesha
awali mji ngome ingolstadt ni iliyoambatanishwa na ukuta medieval kujihami
ngome ya bavaria kwa sasa anashikilia makumbusho ya jeshi bavaria
wakati wa vita kuu ya dunia baadaye rais wa ufaransa charles de gaulle alikuwa kizuizini huko kama mfungwa wa vita
drill sappers ardhi liko karibu na mto na mbili kali hewa kijeshi ziko karibu mmoja kutumika kwa ajili ya kupima ndege
muda mrefu mapokeo ya kijeshi ya mji ni yalijitokeza katika maisha ya leo kiraia na kiutamaduni
zamani off kikomo maeneo ya mafunzo ya kijeshi kuwa waongofu katika mbuga vizuri kutumika umma
ingolstadt ilikuwa mji ambapo william iv duke wa bavaria aliandika na saini reinheitsgebot bavaria katika 
katika weishaupt adamu mwanzilishi wa amri ya illuminati alizaliwa katika ingolstadt
adolf scherzer linajumuisha bayerischen defiliermarsch
frankenstein mary shelley ya ilianzishwa katika ingolst dter alte anatomie old anatomy jengo sasa makumbusho kwa ajili ya historia ya matibabu
mwandishi maarufu marieluise fleisser aliandika pioniere katika ingolstadt mwaka 
kama moja ya makazi tano ducal wa bavaria medieval badala landshut munich straubing na burghausen mji wa ingolstadt makala majengo mengi ya gothic kama vile herzogskasten old ducal ngome ca 
na new castle ambayo ilijengwa kutoka na kuendelea
kanisa kubwa ni gothic ukumbi kanisa ya mama yetu ambayo ilikuwa imeanza katika 
pia kutoka kwa makanisa ya mtakatifu maurice na ya gnadenthal na franciscans wat awa tarehe kutoka zama gothic
kreuztor ni moja ya milango iliyobaki ya ukuta wa zamani mji
gothic old city hall ilijengwa katika karne ya na baadaye ilibadilika mara kadhaa
zama baroque ni kuwakilishwa na jengo la kale anatomy ya chuo kikuu iliyoundwa na gabriel de gabrieli na kanisa st maria de victoria ambayo ilijengwa na ndugu asam 
kanisa la augustinians ya johann michael fischer ilikuwa kabisa katika vita kuu ya ii
majengo mengi ya urutubishaji mamboleo classical ya leo von klenze wamehifadhiwa kama vile tilly reduit na baur minara na triva
pamoja na kuwa nyumba ya makao makuu ya mtengenezaji gari audi mji pia ni nyumbani kwa makumbusho audi ambayo ni ya wazi kwa maonyesho ya umma na zawadi ya kihistoria na inatoa tours kuongozwa
michezo ni amali au mazoezi ya kimwili ambayo mara nyingi yana ushindani ndani yake
yanatendeka kufuatana na kawaida na taratibu maalumu zilizokubaliwa kati ya wachezaji au katika jamii
kuna pia michezo inayotumia vifaa kama vile mpira silaha baisikeli maboti n
mifano maarufu ya michezo ni mpira wa miguu aina za mbio mashindano ya kuogelea na kadhalika
watu wengi hupenda kutazama mashindano ya michezo
tabia hii imekuwa msingi kwa wachezaji wanaotekeleza michezo yao si kwa kujiburudisha bali kikazi na kwa malipo
tangu kale watu wamekutana kwa mashindano makubwa ya michezo kati ya jamii makabila au mataifa
kati ya mashindano mashuhuri hasa ni michezo ya olimpiki iliyofanyika awali ugiriki wa kale na sasa inafanyika kwa ushiriki wa mataifa yote duniani kila baada ya miaka minne
kwa nchi ya tanzania michezo inayopendwa sana ni mpira wa miguu pia kuna hamasa kubwa kwa watu kusoma magazeti kuhusu michezo
d ren ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
siegen ni mji wa rhine kaskazini westfalia nchini ujerumani
yosefu mukasa balikuddembe nakivubo novemba ni mfiadini wa kwanza kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
mtu wa ukoo kayozi alikuwa wa kwanza kuuawa akiwa na miaka 
andrea kaggwa munyonyo mei ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
ndio wafiadini wa kwanza wa kusini kwa sahara kuheshimiwa na kanisa katoliki kama watakatifu
kabla ya kuuawa alikuwa mtu wa ukoo wa mfalme na kiongozi wa wanamuziki wake
ponsyano ngondwe ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
dionisi ssebugwawo munyonyo mei ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
wafiadini hao walikuwa wahudumu wa ikulu ya kabakamwanga ii wa buganda ambao waliuawa kati ya tarehe novemba na tarehe januari kwa sababu ya kumwamini yesu kristo baada ya kuhubiriwa injili na wamisionari wa afrika walioandaliwa na kardinali charles lavigerie
hawa ndio wafiadini wa kwanza wa kusini mwa sahara kuheshimiwa na kanisa katoliki kama watakatifu
atanasi bazzekuketta nakivubo mei ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
gonzaga gonza lubowa mei ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
matias mulumba kalemba kampala mei ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
noe mawaggali mityana mei ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
luka banabakintu namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
yakobo buzabaliawo namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
gyavira musoke namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
ambrosi kibuka namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
anatoli kiriggwajjo namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
mukasa kiriwawanvu namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
hao walikuwa wahudumu wa ikulu ya kabaka wa buganda mwanga ii ambao waliuawa kati ya tarehe novemba na tarehe januari kwa sababu ya kumwamini yesu kristo baada ya kuhubiriwa injili na wamisionari wa afrika walioandaliwa na kardinali charles lavigerie
achile kiwanuka namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
hao walikuwa wahudumu wa ikulu ya kabaka wa buganda mwanga ii ambao waliuawa kati ya tarehe novemba na tarehe januari kwa sababu ya kumwamini yesu kristo baada ya kuhubiriwa injili na wamisionari wa afrika walioandaliwa na kardinali charles lavigerie
adolfo mukasa ludigo namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
mugagga lubowa namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
bruno sserunkuma namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
mbaga tuzinde namugongo juni ni mfiadini mmojawapo kati ya wakristo wa kanisa katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama wafiadini wa uganda
ukarasa huu una orodha ya marais wa austria kwa kijerumani bundespr sident katika fasihi rais wa shirikisho ukarasa huu una orodha ya machansela wa austria kwa kijerumani bundeskanzler katika fasihi chansela wa shirikisho cherimiyo ni ndege wadogo wa jenasi bias na megabyas katika familia platysteiridae wanaotokea afrika chini ya sahara
labda bias ina mnasaba zaidi na milali prionopidae
dume la spishi zote mbili ni mweusi juu na mweupe chini lakini cherimiyo mbwigu ana kishungi na koo lake ni jeusi
cherimiyo hula wadudu na hulijenga tago lao kwa majani uvumwani na utando wa buibui na kwa umbo wa kikombe katika mti au kichaka
alter ego kutoka kilatini mwingine wake ni kama nafsi nyingine ya pili ndani ya mtu mwenyewe
kwa mfano kwenye the strange case of dr jekyll and mr hyde mr
hyde alikuwa alter ego mwovu wa dr
jekyll walikuwa mtu yuleyule lakini wenye tofauti ya hali za kinafsi
istilahi hii pia hutumika kwenye bunilizi maarufu kama vile vitabu vya hadithi za picha na vitendo sura au umbo la siri la shujaa wa ajabu sungusungu au mpinga uhalifu pia wakati mwingine msanii anatumia alter ego kama februari ni mwigizaji wa fiamu na mwanamitindo wa zamani kutoka nchini marekani
ameanza kazi za uigizaji ni baada ya kuonekana kidogokidogo kwenye vipipindi kadhaa vya televisheni kunako miaka ya 
kuanzia hadi larter amecheza nyusika za niki sanders halafu ndugu wa kashinde wake waliopoteana muda mrefu tracy strauss kwenye mfululizo wa tv wa ubunifu wa kisayansi wa kwenye nbc heroes
larter ameanza kazi kama mwanamitindo lakini baada ya muda mfupi akajiingiza kwenye masuala ya uigizaji
ameanza kujipatia umaarufu wa hali ya juu baada ya kushiriki kwenye filamu ya mwaka wa varsity blues
hii ilifuatiwa na filamu ya kutisha ya house on haunted hill final destination na legally blonde 
tangu hapo akaanza kucheza kwenye nyusika za juu tena ikiwa ni pamoja na kurudia uhusika wake kwenye final destination amecheza kama muhusika wa jina tu kwenye filamu ya bollywood ya marigold na kucheza kama muhusika wa mchezo wa video claire redfield kwenye
hivi karibuni amecheza kwenye picha ya kusisimua ya mwaka wa obsessed
larter amepewa jina kwenye orodha ya wanawake wazuri walio hai
ameolewa na bwana wake aliyedumu naye kwa muda wa miaka mitatu hayes macarthur kwa sherehe ndogo tu huko mjini maine mnamo tar
ana ndugu yake wa kike mkubwa aitwaye kirsten ambaye ni mwalimu
margaret mama wa nyumbani na danforth larter mkurugenzi wa usafiri magari makubwa
alihitimu katika shule ya carusi middle school na cherry hill high school west
larter ameanza kazi zake za uanamitindo akiwa na umri wa wakati skauti wa uanamitindo amegundua kipaji chake mtaani kwao
ameombwa kushiriki kwenye matangazo ya biashara ya phillies na baadaye kutia saini mkataba wa kiuanamitindo na ford modeling agency mjini new york
larter baadaye karuka mwaka wake mkuu na kwenda kufanya uanamitindo nchini japan na australia
akiwa na umri wa miaka larter akatulia kidogo nchini japan
baadaye mnamo kamsindikiza bwana ke katika safari yake ya kuhamia mjini los angeles california
nicole niki sanders ni jina la kutaja uhusika uliochezwa na mwigizaji ali larter kwenye mfululizo wa televisheni wa heroes
niki ni mke wa d
hawkins leonard roberts na ni mama wa micah sanders noah gray cabey
niki anasumbuliwa na matatizo ya uwili uwili anaonekana kuwa na nguvu zaidi ya mwanadamu wa kawaida kwa kuwa na uwezo wa kujigawa kuwa watu wawili
awali alikuwa na uwezo kutumia nguvu hizi wakati alter ego wake jessica akishika hatamu
tim kring mtunzi wa kipindi alieleza ya kwamba awali alimuumba niki akiwa na nguvu ya kuwa sehemu mbili kwa wakati mmoja ambayo imetokana na maisha yake akiwa mama mlezi pekee
niki pia awali alitungwa awe kama msichana wa onyesho
hata hivyo ali larter hakuwa na umbo la kuweza kucheza uhusika wa msichana wa onyesho hivyo basi uhusika ukabadilishwa na akawa kahaba wa mtandaoni
kwa mujibu wa watunzi joe pokaski na aron coleite niki alitolewa kwenye mfululizo na badala yake kawekwa tracy strauss hivyo larter anaweza kucheza nyusika tofauti tofauti pindi walipogundua ya kwamba hawawezi kuendelea zaidi na uhusika wa niki
badiliko hilo lilipelekea kuweza kujua hadithi ya chimbuko lao ambapo muhusika anagundua kwamba ana ngungu
ukarasa huu una orodha ya mawaziri wakuu wa uholanzi kwa kiholanzi minister president ukarasa huu una orodha ya mawaziri wakuu wa slovenia kwa kisloveni predsednik vlade ukarasa huu una orodha ya mawaziri wakuu wa ureno kwa kireno primeiro ministro ukarasa huu una orodha ya marais wa ufaransa kwa kifaransa pr sident ukarasa huu una orodha ya mawaziri wakuu wa ubelgiji kwa kifaransa premier ministre kwa kiholanzi eerste minister na kwa kijerumani premierminister ukarasa huu una orodha ya mawaziri wakuu wa poland kwa kipoland premierzy ukarasa huu una orodha ya marais wa urusi au shirikisho la urusi kwa kirusi sehemu hii imeongozwa na david semel na kutungwa na tim kring
baadhi ya washiriki ikiwa ni pamoja na greg grunberg na leonard roberts hawajaonekana kwenye kipingele hiki na kutambulishwa baadaye ndani ya msimu baadhi ya sehemu ambazo grunberg awali alishiriki lakini ziliondolewa kabla ya kuanza kurushwa hewani
watu kadhaa duniani waligundua kama wana nguvu za ajabu kweli
claire bennet anaweza kujiponesha majelaha ya mwili wake haraka mno
isaac mendez anaweza kuchora picha za matukio ya baadaye
hiro nakamura ana uwezo wa kuchezea wakati kusafiri kupitia wakati na hata kujihamisha kutoka mahali pa moja kwenda kwingine
mohinder suresh anajaribu kuendeleza kazi ya marehemu baba ke aliyekufa hivi karibuni kazi ya kutafuta watu wenye vipaji vya ajabu
ikiwa kama sehemu kuu ya mfululizo genesis inaanzisha hadithi zaidi za wahusika wakuu ikiwa na msingi kamili wa mfululizo
robert canning wa ign
com anaelezea kwamba sehemu hii kama mapigano machache lakini kuna mengi ya kutamanisha kuendelea kutazama
kipengele cha kati cha mageuko ya mwanadamu na uwezekano wa mabadiliko ya wanadamu wenye maajabu inaanzishwa na muhusika mohinder suresh profesa wa vinasaba mjini madras india
baada ya kupata habari ya kifo cha baba ke chandra suresh mohinder anaenda mjini new york kumaliza kazi utafiti ya chandra akiamini ilikuwa sababu iliyopelekea kuawa kwake
hadithi ya mohinder pia inaanzisha wazo lililolala la njama zinazohusiana na mauaji ya ma heroes
nyumba kwa baba ke huko mjini brooklyn anasikia sauti lakini hawezi kuona ya mtu asiyejulikana anasakasaka kwenye makazi ya baba ke
mtu yuleyule baadaye kaenda kwenda taxi ya mohinder akimwuliza maswali kadha wa kadha ya mashaka kabla mohinder hajatoroka
isaac mendez ni msanii na mtawaliwa wa heroin aishiye mjini new york city
anadai ya kwamba anaweza kuchora picha zenye kuonesha matukio ya baadaye lakini mwanamke wake simone deveaux lakini mama anaamini ni athari za dawa za kulevya tu zinamfanya awe vile
baadaye kufuatia kujikita dawa kadhaa za kulevya kachora mfano wa mlupuko wa bomu nyuklia linaangamiza mji wa manhattan
wakati wa kutoroka niki anaamini kwamba anaone akisi ambayo si yeye
amemwacha micah kwa rafiki yake na kurudi nyumbani ambapo wale majambazi wakamdaka na kumlazimisha amwagie vimbwanga vya ukahaba wakati wao wanamtazama
kipengele hiki anaonekana kuzilai wakatia anacheza kuamka baadaye kakuta wale watu wameauwa kikatili na mtu asiyejulikana
wote wawili isaac na niki wanagundua nguvu zao kuwa si za kuzikaribisha hivyo basi lazima wanashughulikie na waondokane nazo
jan pieter jan peter balkenende amezaliwa mei ni mwanasiasa nchini uholanzi
tangu julai alikuwa waziri mkuu wa uholanzi akaongoza mabaraza manne ya mawaziri bali tarehe juni alijiuzulu
willem wim kok amezaliwa septemba alikuwa mwanasiasa nchini uholanzi
alikuwa waziri mkuu wa uholanzi kuanzia agosti hadi julai 
rudolphus franciscus marie ruud lubbers amezaliwa mei alikuwa mwanasiasa nchini uholanzi
alikuwa waziri mkuu wa uholanzi kuanzia novemba hadi agosti 
kuanzia januari hadi februari alikuwa afisa kwa wakimbizi unhcr chini ya umoja wa mataifa
don t look back ni sehemu ya pili ya msimu wa kwanza wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha nbc heroes
sehemu imeongozwa na allan arkush na kutungwa na tim kring
sehemu hii wahusika wanapambana na matokeo ya matendo yao kwenye genesis
peter amepona baada ya kuanguka kwake hiro anapeleleza mjini new york niki anahangaika na matokeo ya mauaji aliyoyafanya na mohinder bado anaendelea na uchunguzi wa kifo cha baba yake
peter ana amka akiwa hospitalini baada ya shemu iliyopita ambapo nathan anakataa katakata kwamba walipaa
mama yao anagundua kwamba baba yao alikuwa akisumbuliwa na mfadhaiko na kuhisi kwamba peter alikuwa akisumbuliwa na mfululizo wa madanganyo ambayo yanamfanya ajione kwamba haonekani lakini imempelekea huku kuanguka kwake
peter akawa na huzuni sana baada ya kuona kwamba hakuna anayemwamini na yale asemayo na baadaye akaenda kusimama juu kabisa ya kilele cha jengo la new york city
kwa bahari nzuri nathan amemkuta kwa muda mwafaka ijapokuwa peter anamwamuru kaka yake amwambie ukweli na akakubali kama kweli alipaa
wkati anasema haya inagundulika kama anavinjari juu ya anga
rafiki wa claire jackie anachukua ujiko wa kijitia yeye ndiye aliyemwokoa mtu katika moto kwenye sehemu iliyopita na zack anagundua kwamba hazioni zile video za claire anazojiumiza mwenyewe
baadaye mr
bennet akasadiki ya kwamba claire amekua vya kutosha na kumweleza kwamba anafanya mpango wa kumkutanisha na wazazi wake halisi
bila claire kujua mr
bennet kazipata zile video zake
mohinder amekutana na eden mccain rafiki wa baba yake ambaye anaamini nadharia zake
mtu mmoja aitwaye sylar anajaribu kuwasiliana na chandra anagundua ana njaa hajiwezi tena
mohinder na eden wameokota flash drive ambayo ina programu ambayo chandra aliitumia kwa ajili ya utafiti wake
penginepo katika eneo la mauaji afisa wa matt parkman anasikia sauti ya msichana mdogo kwenye kichwa chake
anafuatilia na kumkuta binti wa wahanga amejificha
pia amewasikia kwa mbali wapelelezi wakitaja kwamba mtuhumiwa anaitwa sylar
outkast au outkast ni kundi la muziki wa hip hop lenye makazi yake huko mjini east point georgia nchini marekani
kundi linaunganishwa na watu wawili ambao ni andr andr benjamin na antwan big boi patton
mtindo wa uimbaji wa zamani wa kundi hili ilikuwa mchanganyiko wa dirty south na g funk
wawili hawa ni moja kati ya makundi ya hip hop yenye mafanikio kwa muda wote kwa kupokea tuzo sita za grammy awards
zaidi ya nakala milioni zimeuzwa kwenye matoleo nane ya albamu za outkast albamu za studio sita toleo la vibao vikali na albamu ilioshinda tuzo ya grammy award ikiwa kama albamu bora speakerboxxx the love below albamu ya pamoja iliyojumlisha albamu moja moja kutoka kwa kila mwanachama
kundi linaunganishwa na watu wawili ambao ni grand puba sadat x lord jamar dj alamo na dj sincere
prince rogers nelson juni alikuwa mwigizaji mwigizaji wa filamu na mwanamuziki maarufu wa muziki wa funk r b na rock kutoka nchini marekani
one giant leap ni sehemu ya tatu ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa kipindi cha televisheni cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na kituo cha nbc heroes
imeongozwa na greg beeman na kutungwa na jeph loeb
niki anamalizia kuzika majambazi waliokufa kwenye sehemu iliyopita
baada ya hapo kaenda kulumbana na mama mkwe wake ambaye anaamini kwamba niki hawezi kumtunza micah
baadaye niki na micah wakachukuliwa kwa kutaka na mmoja kati ya watu wa mr
linderman
baada ya ushindi wa timu ya shule anayosoma claire anahudhuria ushindi wa timu
brody mitchum kiungo wa timu anaongea na claire na kumchukua nje kidogo ya kundi na kujaribu kumbaka
baada ya jitahada chache kichwa cha claire kikachoma kwenye kijitawi cha mti
mwishoni mwa sehemu uchunguzi wa mwili uliokuwa ukifanywa kwa claire na mara baada ya kile kitawi kutolewa inasababisha kufufuka kwake
hiro anarudi katika masaa ya kawaida ambapo anamwonesha ando kitabu cha picha ambacho kinaonesha maneno na vitendo vilevile anavyoongea yeye na ando
hiro anamshawishi ando amfuate marekani ambapo watakuwa na jukumu la kuokoa dunia dhidi ya janga la mlipuko wa bomu ambalo hiro amelishuhudia alipoenda baadaye
peter bado ana hasira na nathan kwa kukana hali halisi walizonazo nathan ana wasiwasi sana na mwonekano wa peter kwenye vyombo vya habari
kwenye sherehe za kampeni jioni moja nathan anadai ya kwa wageni wake kwamba peter alikuwa na mfadhaiko na akajaribu kujiua
kwa hilo peter lilimkera na kuamua kuondoka kwa hasira lakini kakutana na simone ambaye alikiri kwamba anampenda wakati fulani uliopita basi wakabusiana
mohinder na eden wamepata anwani ambayo inaonesha kuwa makazi ya sylar
huko wamekuta ya kwamba sylar ana habari nyingi juu ya wapi pa kuwapata wahusika wenye nguvu za ajabu vilevile jumbe za kukiri makosa kutoka kwa sylar
matt anamshawishi audrey kwamba yeye hana hatia na anaweza kusoma fikra za mtu
sylar anafanikiwa kumpata molly na kujaribu kumwua lakini alishambuliwa na matt na audrey
licha ya kupata majelaha kadha wa kadha ya silaha aliweza kuinuka na kutoroka
nyumbani matt na mkewe wanazozana na matt anaondoka
kwenye baa anamwona mtu asiyejulikana ambaye fikra zake hawezi kuzisoma na matokeo yake matt anaanguka na kupoteza fahamu
isaac anamlazimisha simone aondoke pale aliposema aamini tabiri zake
baadaye isaac anaona michoro aliyochora watu wawili wanapigana kwenye mvua simone na peter
coachella ni mji wa marekani katika jimbo la california
banning ni mji wa marekani katika jimbo la california
cathedral city ni mji wa marekani katika jimbo la california
indio ni mji wa marekani katika jimbo la california
lake elsinore ni mji wa marekani katika jimbo la california
funabashi funabashi shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
urayasu urayasu shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
ichikawa ichikawa shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
collision ni sehemu ya nne ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa ubunifu wa kisayansi unaorushwa hewani na kituo cha televisheni cha nbc heroes
kipengele hiki awali kilipewa jina la come together
matt parkman ni mfungwa wa mr
bennet na mtu asiyejulikana
pale ilipogundulika kwamba matt anajua yale ya claire yule mtu asiyejulikana kapewa kazi ya kufuta kumbukumbu za matt kwa mchakato wenyewe maumivu makali
watakuwa wanakaa kwenye montecito hotel na casino
ando anamsaidia hiro na jumbe za onyo kwa isaac mendez hivyo basi isaac atajua kwamba yeye na jiji la new york wapo hatarini
wamempitia niki sanders na mtoto wake micah ambao wapo njiani kuonana na mr
linderman
badala yake wakatuna na mmoja kati ya washrika wake
wakiwa na micah kwenye chumba kingine niki anaambiwa amtishie kimapenzi mwanasiasa mmoja ambaye bwana linderman anajishughulisha naye ikiwa kama bima
mwili wa claire bennet umelazwa juu ya meza huku afisa uchunguzi wa vifo akichungua ndani ya kifua cha claire
anachukua maelezo afisa yule amegundua kwamba aliokotwa akiwa uchi na kuburuzwa hadi kwenye eneo la red river creek
hiros ni sehemu ya tano ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha nbc heroes
claire na brody wameponyeka kwenye ajali yao na wanaonekana hospitalini
claire mwishowe kaamua kumweleza baba yake kwamba brody alijaribu kumbaka lakini akamtaka amwahidi hatouambia uongozi
japokuwa mr
bennet ameahidi hatomwambia mtu yeyote baadaye anaonekana kutembelea chumba cha brod wakiwa na mtu asiyejulikana
brody anatishia kumshtaki baba wa claire lakini mr
bennet anamweleza brody aliyedhoofika kwamba atampa nafasi zaidi ya kujirekebisha na tabia zake za kishenzi
ingawa brody amekataa yule mtu asiyejulikana ameweza kufuta kumbukumbu zote za brody
baadaye claire kamtembelea brody na kugundua kwamba hamjui hata yeye ni nani tena hajui hata jina lake
janice parkman ana hofu juu ya mumewe aliyepotea lakini hofu imegueka kuwa jazba pindi alipomgundua anamka kwenye kochi lao
wakati matt anaamka kwenye kochi lake anakumbuka kama alikuwa akifanyakazi na fbi lakini hakumbuki wapi alipokuwa kwa takriban siku mbili zilizopita
akisoma fikra za mkewe matt alishangzwa kugundua kwamba ni kiasi gani janice bado ana hofu na kumjali japokuwa hawana mazungumzo mazuri kabisa
matt anasoma fikra za mke wake ameweza kujua matanio yake na mawazo juu ya ndoto za kweli za mahusiano yao
akaanza kutenda kwa mujibu wa matakwa yake basi japo hata moja katika hayo kama vile kwenda kumnunulia kahawa na ice cream anazozipenda
pindi alipofika dukani matt akagundua kuna mwizi anapanga kupora vitu kwa kutumia silaha
kiduguri ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waduguri
matt ameweza kumshawishi mwizi yule aache suala lile lakini wateja kwenye duka lile wakamfikiria yeye kama mwizi na akazongwa na mafikra rundo yanatoka kwa wateja wale matt
tateyama tateyama shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
gro harlem brundtland amezaliwa aprili ni mwanasiasa kutoka nchi ya norwei
alikuwa waziri mkuu wa norwei mara tatu yaani februari hadi oktoba mei hadi oktoba na novemba hadi oktoba 
thorbj rn jagland amezaliwa novemba ni mwanasiasa kutoka nchi ya norwei
alikuwa waziri mkuu wa norwei kuanzia oktoba hadi oktoba 
tangu oktoba jagland ni katibu mkuu wa baraza la ulaya
jan peder syse novemba septemba alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya norwei
alikuwa waziri mkuu wa norwei kuanzia oktoba hadi novemba 
k re isaachsen willoch amezaliwa oktoba ni mwanasiasa kutoka nchi ya norwei
alikuwa waziri mkuu wa norwei kuanzia oktoba hadi mei 
odvar nordli amezaliwa novemba alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya norwei
alikuwa waziri mkuu wa norwei kuanzia januari hadi januari 
alikuwa waziri mkuu wa norwei mara mbili yaani machi hadi oktoba na oktoba hadi januari 
lars korvald aprili julai alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya norwei
alikuwa waziri mkuu wa norwei kuanzia oktoba hadi oktoba 
kisarazu kisarazu shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
matsudo matsudo shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
noda noda shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
mobara mobara shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
narita narita shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
per borten aprili januari alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya norwei
alikuwa waziri mkuu wa norwei kuanzia oktoba hadi machi 
alikuwa waziri mkuu wa norwei mara tatu yaani na 
john daniel lyng agosti januari alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya norwei
alikuwa waziri mkuu wa norwei kuanzia tarehe agosti hadi septemba 
tena alikuwa waziri wa mambo ya nje miaka ya 
oscar fredrik torp juni mei alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya norwei
sakura sakura shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
yves leterme amezaliwa oktoba ni mwanasiasa kutoka nchi ya ubelgiji
alikuwa waziri mkuu wa ubelgiji kuanzia tarehe machi hadi desemba 
herman van rompuy amezaliwa oktoba ni mwanasiasa kutoka nchi ya ubelgiji
alikuwa waziri mkuu wa ubelgiji kuanzia desemba hadi novemba 
tangu tarehe desemba van rompuy ni rais wa baraza la ulaya
guy maurice marie louise verhofstadt amezaliwa aprili ni mwanasiasa kutoka nchi ya ubelgiji
alikuwa waziri mkuu wa ubelgiji kuanzia julai hadi machi 
alikuwa waziri mkuu wa ubelgiji kuanzia machi hadi julai 
wilfried achiel emma martens amezaliwa aprili ni mwanasiasa kutoka nchi ya ubelgiji
alikuwa waziri mkuu wa ubelgiji mara mbili yaani kuanzia aprili hadi aprili na tena desemba hadi machi 
marc maria frans eyskens amezaliwa aprili ni mwanasiasa kutoka nchi ya ubelgiji
alikuwa waziri mkuu wa ubelgiji kuanzia aprili hadi desemba 
miaka ya hadi alikuwa waziri wa mambo ya nje
jos s crates carvalho pinto de sousa amezaliwa septemba ni mwanasiasa kutoka nchi ya ureno
pedro santana lopes amezaliwa juni ni mwanasiasa kutoka nchi ya ureno
alikuwa waziri mkuu wa ureno kuanzia julai hadi machi 
kuku mwamba ni ndege wakubwa kiasi wa jenasi picathartes jenasi pekee ya familia picathartidae
pia wana rangi ya nyeusi au kijivucheusi juu na nyeupe chini
hula wadudu kama bungo mchwa na sisimizi pia majongoo tandu nyungunyungu konokono na hata vyura na mijusi
william edward burghardt du bois alizaliwa great barrington massachusetts tar
 februari aliaga dunia mjini accra ghana tar
 agosti alikuwa mwanahistoria mtaalamu wa elimu ya jamii na mpigania wa haki za kibinadamu kutoka nchini marekani
alipigania hasa haki za watu weusi wenye asili ya kiafrika
anakumbukwa kama mmoja kati ya mababa wa harakati ya muungano wa afrika
great barrington ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
uvuvio ni tukio la kimungu linaloaminiwa na wakristo kuhusu uandishi wa biblia
hata hivyo madhehebu ya kikristo yanatofautiana kuhusu namna ya kuelewa uvuvio tena katika historia ya kanisa yamejitokeza mabadiliko ya mitazamo kadiri ya maendeleo ya utaalamu n
imani ya namna hiyo inafanana na ile ya wayahudi kuhusu biblia ya kiebrania ingawa katika lugha asili za biblia hiyo hakukuwa na msamiati maalumu
kumbe katika agano jipya neno uvuvio linapatikana katika tim ilipoandikwa kuwa andiko lote la biblia limevuviwa na mungu theopneust s
halafu pet inaeleza kuwa waandishi wa biblia kwa kusukumwa na roho mtakatifu walisema kwa niaba ya mungu
kwa kuwa agano jipya linaonyesha kuwa biblia iliandikwa na watu lakini chini ya uongozi wa pekee ya mungu imani kwake inadai kila mtu asadiki ukweli wa yote yaliyomo ingawa madhehebu yanatofautiana tena kuhusu jambo hilo
kwa mfano kanisa katoliki linadai waamini wakubali ukweli wa yale yote yaliyoandikwa kuhusu wokovu si kuhusu fani mbalimbali za elimu ya kidunia kama vile sayansi jiografia n
hii ni kwa kuzingatia upande mmoja lengo la mungu katika kujifunua upande mwingine hali ya ujuzi wa binadamu aliyechangia uandishi karne nyingi zilizopita elimu ilipokuwa mdogo sana kulingana na ile ya leo na ya kesho
neno la mungu ni namna ambayo wafuasi wa dini kadhaa wanavyotazama misahafu yao ili kusisitiza imani yao ya kuwa hiyo iliandikwa kadiri ya mungu na kuleta kwa usahihi ufunuo wake
kwa namna ya pekee uyahudi na ukristo vinaita hivyo biblia
zaidi ya hayo katika agano jipya mtume yohane anamwita hivyo yesu kristo ili kueleza asili yake ya kimungu kabla ya kuzaliwa binadamu kwa uwezo wa roho mtakatifu na kutokana na bikira maria
t gane t gane shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
asahi asahi shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
narashino narashino shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
kashiwa kashiwa shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
anchorage ni mji wa marekani katika jimbo la alaska
hii ni orodha ya mikoa la historia landskap na wilaya l n ya uswidi blekinge l n kiswahili wilaya ya blekinge ni kati ya wilaya za uswidi
dalarnas l n kiswahili wilaya ya dalarna ni kati ya wilaya za uswidi
gotlands l n kiswahili wilaya ya gotland ni kati ya wilaya za uswidi
g vleborgs l n kiswahili wilaya ya g vleborg ni kati ya wilaya za uswidi
hallands l n kiswahili wilaya ya halland ni kati ya wilaya za uswidi
j mtlands l n kiswahili wilaya ya j mtland ni kati ya wilaya za uswidi
j nk pings l n kiswahili wilaya ya j nk ping ni kati ya wilaya za uswidi
kalmar l n kiswahili wilaya ya kalmar ni kati ya wilaya za uswidi
kronobergs l n kiswahili wilaya ya kronoberg ni kati ya wilaya za uswidi
norrbottens l n kiswahili wilaya ya norrbotten ni kati ya wilaya za uswidi
sk ne l n kiswahili wilaya ya sk ne ni kati ya wilaya za uswidi
stockholms l n kiswahili wilaya ya stockholm ni kati ya wilaya za uswidi
s dermanlands l n kiswahili wilaya ya s dermanland ni kati ya wilaya za uswidi
uppsala l n kiswahili wilaya ya uppsala ni kati ya wilaya za uswidi
v sterbottens l n kiswahili wilaya ya v sterbotten ni kati ya wilaya za uswidi
v sternorrlands l n kiswahili wilaya ya v sternorrland ni kati ya wilaya za uswidi
v stmanlands l n kiswahili wilaya ya v stmanland ni kati ya wilaya za uswidi
v stra g talands l n kiswahili wilaya ya v stra g taland ni kati ya wilaya za uswidi
 rebro l n kiswahili wilaya ya rebro ni kati ya wilaya za uswidi
ukarasa huu una orodha ya mawaziri wakuu wa saksonia nchini ujerumani hii ni orodha ya tarafa kireno comunas kiing communes ya angola mkoa kwa mkoa
ambriz kakalo kahango colo bengo cassoneca bela vista tabi das efx ni kundi la muziki wa hip hop kutoka nchini marekani
wameanza kupata umaarufu wao mwanzoni mwa miaka ya kwa kufuatia kushirikiana kwao na kina epmd na hit squad na kwa pamoja waliweza kueneza ladha ya mashairi ya ukweli ambapo wakawa miongoni mwa wana hip hop waliokuwa na athira kubwa katika muziki wa hip hop mwanzoni mwa miaka ya 
wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya kijarawa
staili yao inajumlisha mistari ambayo si mibaya sana ambayo wanaimba kwa kasi sana ikiwa ni pamo mwisho wake kutia maneno kama iggedy na marejeo kadha wa kadha za tamaduni maarufu
mwanachama skoob anatoka mjini brooklyn new york city wakati krazy drayzy anatoka mjini teaneck new jersey lakini wawili hao walikutana katika chuo kikuu cha jimbo la virginia kunako mwaka wa na wakaanza kuimba pamoja
wamejiita das inasimama kama drayz na skoob na efx ina maana ya effects
das efx wamepata mwamko wa kina epmd katika onesho moja la kusaja watu wenye vipaji licha ya kupoteza shindano wamefanya vyema kiasi cha kuwashawishi kina epmd kuingia nao mkataba wa kurekodi
wawili walipata umaarufu na mafanikio yao makubwa baada ya kutoa albamu yao ya kwanza dead serious ambayo iliangaza staili yao ya kurap ambayo si ya kawaida ambayo waliita jina la sewage
dead serious ikabahatika kwenda katika ngazi ya platinum na kibao chake kikali cha they want efx ambayo ilichukua sampuli kadhaa za kibao cha james brown blind man can see it na kingine cha malcolm mclaren buffalo gals kilifika katika chati za kumi bora ya billboard na r b huko nchini marekani arobaini bora ya billboard hot na kwenye chati za hot rap tracks
zikifuatiwa na single kama vile mic checka na straight out the sewer hazijashika chati kabisa kwenye hot lakini zilifika nafasi ya na kwenye chati za hot rap tracks
wawili hawa walipata kuonekana kwenye single bab kubwa ya ice cube check yo self
wimbo huo ulifika nafasi ya kwenye chati za hot na kwenye rap tracks
wimbo ulishika nafasi ya kwenye chati za uk singles chart mnamo mwezi wa agosti 
single hii pia iliuza zaidi ya nakala milioni moja nchini marekani
their refrain of chiggedy check yo self before you wriggedy wreck yo self became catchphrase in 
the song has since appeared in the videogame playing on the radio station radio los santos
kipindi ambacho kundi li linaanza mnamo hadi mitindo yao kadha wa kadha ilipatwa kuigwa na baadhi ya makundi mengine ya muziki wa hip hop kama vile lords of the underground the fu schnickens kris kross common na hata hasa kidogo public enemy
mtindo wao wa iggedy nao ulipatwa kurudiwa tena mnamo mwaka wa na blackstreet kwenye wimbo wao wa no diggity wakiweka diggity wakimaanisha doubt au shaka
hii pia ulikuwa moja kati ya misemo maarufu sana kwa kipindi hicho
better halves ni sehemu ya sita ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha nbc heroes
baada ya peter kumalizia mchoro wa isaac na kumweleza kuhusu mustakabali wa ujumbe wa hiro save the cheerleader save the world muda huohuo isaac anapokea simu nyingine ya kumchanganya kutoka kwa hiro
hata hiyo mara hii peter alikuwepo na akapokea yeye simu ile na kutoa siri ya kwamba alikutana na hiro wa baadaye kwa hiro na ando
kisha peter akawaambia waje new york hivyo wanaweza kutafakari nini cha kufanya baada ya hapo
baada ya simu kukatika peter na isaac wanajaribu kutafakari wapi pa kumpata kiongozi wa mashabiki kwa kutazama picha za isaac lakini isaac akagundua kwamba simone amechukua moja kati ya michoro yake ikauzwe
wakati hiro na ando wanajiandaa kuanza safari yao ya kishujaa kutoka mjini las vegas kuelekea new york wakazuiwa na wacheza kamali wakubwa walio watapeli muda vile karibuni
kawapatia kazi ambayo hawawezi kukataa wamsaidie ashinde kete za juu kwenye mchezo wa karata
wachezaji wakawa na mashaka na ushindi wa hiro na ando
ando akasema kwamba ilikuwa bahati tu kwao wajapani siku zote huwa na bahati
wakati mchezo unaendelea ando kagundua kwamba mmoja kati ya wachezaji ana bunduki chini ya meza
baada ya kumharakisha hiro waende chooni kujadili namna ya kutoroka wakasikia mmoja kati ya wacheza kamali anapiga mayowe who invited her kilichofuata ni makelele ya fujo na mgongano gongano wa chumba kwa nje
hiro anajaribu kusimamisha muda lakini hakuwa na uwezo huo
wakafungulia kidirisha cha nyuma ya choo kile na kutoroka katika eneo la tukio na kwenda kwenye gari lao
ando anashauri labda baadaye mambo yatakuwa sawa anaweza kurudisha masaa nyuma na kutengua tukio lile
heroes hawaanzi mwishoni mwa mwa safari yao njia hiyo hawawezi kutengeneza filamu kuhusu hilo
kiasi fulani imefurahisha hiro anaingia ndani ya gari na ando na wawili hao wanaanza safari yao kuelekea mjini new york
katsuura katsuura shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
ichihara ichihara shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
nagareyama nagareyama shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
yachiyo yachiyo shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
abiko abiko shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
kamogawa kamogawa shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
kamagaya kamagaya shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
kimitsu kimitsu shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
futtsu futtsu shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
yotsukaid yotsukaid shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
sodegaura kimitsu shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
jiometri pia jiometria kutoka kigiriki geometria geo dunia metron kipimo kwa kupitia kiingereza geometry ni aina ya hisabati inayochunguza ukubwa mjao umbo na mahali pa eneo au gimba
tawi la jiometri linalochunguza pembetatu hasa huitwa trigonometria
maumbo huwa na wanda dimensioni mbili yakiwa bapa au wanda tatu kama ni gimba
kwa mfano mraba pembetatu na duara ni bapa na kuwa na wanda za upana na urefu
kumbe tufe kama mpira au mchemraba huwa na wanda za upana urefu na kimo urefu kwenda juu
jiometri hutumiwa kupima eneo na mzingo wa umbo bapa
katika maisha ya kila siku jiometri inasaidia kukadiria vipimo vya vitu vingi kama vile chanzo cha jiometri kilikuwa elimu ya kupima ukubwa wa eneo fulani kwa mfano eneo la mashamba ya kijiji kwa kusudi la kuigawa kati ya watu wake
mtaalamu wa ugiriki ya kale aliyeitwa euklides alitunga kitabu cha kwanza kinachofahamika kuhusu jiometri
nothing to hide ni sehemu ya saba ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha nbc heroes
peter anasoma taarifa ya soko la hisa kwa bwana charles deveaux
baada ya mazungumzo juu ya taarifa hiyo peter na charles wanasema tupendane yaonesha ukaribu mno yaani kama mahusiano ya baba na mwana
baada ya kumkagua peter anagundua kama anaweza kupaa lakini charles hamwamini
peter kisha anaonekana akielekea kwenye dirisha lililokuwa wazi na kuanza kupaa huku kamera ikionesha mfano wa kitu kinachopaa kwenye majengo marefu
kengere ya mlango inamwamsha peter na kugundua kwamba kipande kilichopita ilikuwa ni ndoto
anafungua mlango na kumkuta simone deveaux nje analia
ana mtaarifu kwamba baba yake amefariki saa limoja lililopita
peter na simone wanaenda kumuona isaac nyumbani kwake walichokuta na kwamba kumevurugwa na isaac hayupo
peter anajibu kwamba hajawahi kufanya mazungumzo ya namna hiyo na baba yake simone
simone anamwambia peter kwamba picha ambayo yeye na isaac walikuwa wakiitafuta imeuzwa kwa linderman
nathan na mkewe heidi wanang amu namna gani watashinda kwenye uchaguzi mkuu wa rais
mama wa nathan ameratibu mahojiano na gazeti kubwa nchini ilimradi afanye utambulisho wa familia kwa watu wa nje tabia ambayo awali familia haikuwa nayo
nathan na heidi wanajadili namna ya yeye kuonekana mbele ya kadamnasi wakati alikuwa hayupo wakati wa kampeni zake na anaeleza ya kwamba ana hamu ya hilo
heidi tunagundua matumizi ya kiti cha magurudumu ni matokeo ya ajali ambayo nathan ana husika nayo
oliver dennison anagundua kwamba heidi yupo sawa tu kwenye kiti cha magurudumu
anasema kwamba alikuwa na na hasira kwa muda mrefu sana lakini hayo ni ya mungu na si nathan kama jinsi mr dennison alivyoonelea kwa yule ambaye hasira zake alizielekezea
peter anawasili kwenye utambulisho na kutoa maoni ya ukweli kwamba familia haina utaratibu huo wa kutambulisha wageni wa nje familia yao
nathan amemtoa nje kidogo na kujibu kwamba peter hajakuwa na kufahamu umuhimu wa utambulisho ikiwa uwepo wake utaharibu uchaguzi wake
peter anamwomba nathan amsaidie kuirudisha ule mchoro ambao linderman ameununua kutoka kwa simone lakini nathan kakataa
peter kisha anamtishia nathan kwamba atatoa siri yake kama ana uwezo wa kupaa kwa mr dennison anamwacha nathan kutokuwa na jinsi
kwenye katafrija kale mr
dennison anamhabrisha nathan kwamba mshirika wake wa zamani wa wa ulinzi ametoa taarifa kwamba kulikuwa na vitisho mjini las vegas kuhusu umepotevu wake na kuongezea kwamba vitisho hivyo kuna mshirikisha mwanamama mmoja mwenye nywele za manjano
peter haraka akamtetea kaka yake na kudai kwamba nathan aliongea na mwanamke mmoja ambaye ni daktari wa kliniki ambayo ipo nje kidogo ya mji wa las vegas kwa ajili ya matiabu ya matatizo ya akili ya peter
biashara ya watumwa ni biashara inayohusu watumwa yaani watu wasio huru wakitazamwa kuwa mali ya binadamu wengine
uchumi wa roma ya kale ulitegemea watumwa waliokamatwa na kusafirishwa kutoka pande zote za mazingira ya bahari mediteranea
biashara ya waarabu kuhusu watumwa ilidumu miaka na kupeleka mamilioni ya waafrika hasa wanawake upande wa asia
mahitaji ya uchumi wa kimataifa tangu karne ya yalisababisha kuongezeka kwa biashara ya watumwa hasa kutoka afrika mamilioni walikamatwa na watawala wa milki kwenye pwani za afrika au waarabu na kuuzwa kwa wafanyabiashara wazungu waliowapeleka amerika walipohitajika kwa kazi kwenye mashamba makubwa ya miwa na pamba
wareno na wahispania waliunda utawala wao kule amerika kusini hasa katika karne ya 
walitafuta madini ya nchi hizo wakaanzisha mashamba makubwa
lakini wakaona ugumu wa kutumia wahindi wekundu kama wafanyakazi
watu hao waliishi miaka elfu kadhaa bila mawasiliano na watu wengine
magonjwa yaliyokuwa kawaida ulaya afrika na asia kwa sababu watu wa kule waliwahi kuambukizana tangu karne nyingi yaliua wenyeji wengi wakiishi pamoja na wazungu
wahindi wekundu waliofanywa watumwa wakafa kwa mamilioni
hapo wazo jipya lilijitokeza kuchukua watumwa kutoka afrika ili wafanye kazi amerika waliopendekeza wazo hili walisema waafrika wana nguvu na afya kuliko wenyeji wa amerika
msingi wa maendeleo ya ulaya uliwekwa kwa malighafi za amerika zilizochimbwa na kulimwa na watumwa waafrika
kwa karne tatu biashara ya watumwa ilikua na kuongezeka kwenye pwani za afrika
katika karne ya wareno walikuwa mstari wa mbele katika biashara hii ya aibu halafu waingereza wakashika nafasi ya kwanza kabisa wakauza watumwa popote
makanisa makubwa yalinyamaza au kufumba macho mbele ya maovu hayo
wakristo wa madhehebu madogo ya kiprotestanti katika uingereza kama makweka au marafiki na wamethodisti baadaye pia sehemu ya wafuasi wa makanisa makubwa ndio walioanza kupinga utumwa hasa tangu mwisho wa karne ya 
walifaulu kupata hukumu ya mahakama iliyosema si halali kuwa na watumwa nchini uingereza
wakristo walimtumia mbunge wilberforce pamoja na wahubiri kanisani kukaza kampeni kote nchini
mwaka walifaulu kupata sheria bungeni iliyopiga marufuku biashara ya watumwa kwa waingereza na katika makoloni ya uingereza lakini watumwa waliokuwepo walibaki hivihivi
waliendelea kudai matumizi ya meli za kijeshi za uingereza dhidi ya biashara ya mataifa mengine kama vile wafaransa wareno na waarabu
baada ya mapambano marefu walipata sheria iliyoweka huru watumwa wote katika makoloni yote ya uingereza
lakini bado nchi nyingine ziliendelea na utumwa wa ndani
mkutano wa vienna ulikuwa mapatano ya kwanza ya kimataifa yaliyolenga kukataza biashara ya watumwa kutoka afrika
mskoti david livingstone ndiye aliyetumia nguvu zake zote kupeleleza habari za biashara ya utumwa na kuzipeleka uingereza
alikuwa mmisionari na daktari aliyezunguka nchi zote za kusini mwa afrika hadi ujiji leo katika mkoa wa kigoma kwenye ziwa tanganyika
akafa mwaka moyo wake ukazikwa chitambo zambia
alifaulu kuamsha watu wengi dhidi ya biashara ya watumwa
afrika mashariki biashara ya watumwa iliendelea hata baada ya waingereza kumlazimisha sultani wa zanzibar kufunga soko la watumwa mjini mwaka 
biashara ilikomeshwa tu baada ya kuundwa kwa utawala wa kikoloni
lakini watu walishikwa kama watumwa mpaka mwanzo wa karne ya serikali za kikoloni zilipofanya taratibu za kuwaweka huru
kule marekani suala hilo lilisababisha farakano la majimbo ya kusini na vita vya wenyewe kwa wenyewe 
majimbo ya kaskazini yalishinda na kuwaweka huru watumwa
kule brazil utumwa uliendelea karibu mpaka mwisho wa karne ya 
katika kampeni hizo wakristo ndio waliosukuma serikali zao na kuonyesha aibu kubwa juu ya mataifa ya kikristo ya ulaya kushiriki biashara ya watumwa katika karne zilizopita karibu sawa na walivyofanya waarabu waislamu
ukoloni ulimaliza kwa kiasi kikubwa biashara hiyo afrika pia ingawa mauritania ilifanya utumwa kuwa kosa la jinai mwaka tu
tangu karne ya utumwa na pia biashara ya watumwa zimepigwa marufuku katika mapatano ya kimataifa chini ya usimamizi wa umoja wa mataifa
lakini miaka ya hivi karibuni imeona biashara mpya inayotumia nafasi za usairi wa kisasa hata kama duniani hakuna utumwa kisheria tena ni hasa wanawake na mabinti wanaouzwa kwa kazi haramu ya ukahaba kati ya nchi na nchi
ashikaga ashikaga shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
kanuma kanuma shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
mooka au moka mooka shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
nasukarasuyama nasukarasuyama shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
nasushiobara nasushiobara shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
nikk nikk shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
oyama oyama shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
sakura sakura shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
sano sano shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
shimotsuke shimotsuke shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
tochigi tochigi shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
yaita yaita shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
 tawara tawara shi ni mji wa japani katika mkoa wa tochigi
b cs kiskun ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
csongr d ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
b k s ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
szabolcs szatm r bereg ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
hajd bihar ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
j sz nagykun szolnok ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
borsod aba j zempl n ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
heves ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
n gr d ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
baranya ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
tolna ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
somogy ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
zala ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
vas ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
gy r moson sopron ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
pest ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
fej r ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
veszpr m ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
kom rom esztergom ni moja ya wilaya ya kujitawala ya hungaria
seven minutes to midnight ni sehemu ya nane ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha nbc heroes
mohinder anarudi india kutawanya majivu ya baba yake
anajijadili je arejee kazi yake kama profesa wa chuo
mira anamwalika kwenye majaribio ya kazi katikia kampuni ya utafiti wa vinasabai ambapo yeye atachaguliwa kuwa mkuu wa kitengo
anaelekea kwenye ofisi ya baba ke mohinder anaona programu inatembea kwenye kompyuta baada ya bonyeza futa ujumbe unamwuuliza are you sure you want to quit unatokea kwenye kioo na mohinder anasita kuchagua yes
mohinder anazungumza na mama ke kuhusu uamuzi wake wa kumruhusu baba ke aende marekani kumtafuta sylar
kwa mara ya kwanza mama yake ana mwambia kuhusu dada yake shanti ambaye amefariki akiwa na umri wa miaka mitano miaka miwili baada ya mohinder kuzaliwa
shanti alikuwa wa namna ya pekee kwa mujibu wa mama ke na baba yao alimpenda sana shanti kiasi kwamba alihofia mohinder angegundua mapenzi yake na angetaka usawa
pia mohinder anamfululizo wa ndoto zinamwonesha bwana mdogo wa kihindi ambaye anamwongoza kwenye matukio kadha wa kadha ikiwa ni pamoja na kumwonesha hata mauaji ya baba ke kwenye taxi na mtu ambaye sura yake imefumbwa lakini amevaa saa iliyovunjika kioo ikionesha saa sita na dakika saba usiku
ndoto nyingine ni pale bwana mdogo alipokuwa akijaribu kuingia kwenye sanduku la kwenye meza ya mohinder mohinder kaona funguo kwenye kabrasha la baba ke ambayo ilikuwa ndani ya lile droo na kulifungua na kukuta faili lililoitwa sanjog iyer likiwa na picha ya bwana mdogo yule
yachimata kashiwa shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
inzai kashiwa shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
shiroi shiroi shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
tomisato tomisato shi ni mji wa japani katika mkoa wa chiba
north west england ni moja ya mikoa ya kujitawala ya uingereza
north east england ni moja ya mikoa ya kujitawala ya uingereza
south east england ni moja ya mikoa ya kujitawala ya uingereza
south west england ni moja ya mikoa ya kujitawala ya uingereza
yorkshire and the humber ni moja ya mikoa ya kujitawala ya uingereza
east midlands ni moja ya mikoa ya kujitawala ya uingereza
west midlands ni moja ya mikoa ya kujitawala ya uingereza
east of england ni moja ya mikoa ya kujitawala ya uingereza
wilaya ya alytus kilithuania alytaus apskritis ni moja ya wilaya ya kujitawala ya lituanya
wilaya ya kaunas kilithuania alytaus apskritis ni moja ya wilaya ya kujitawala ya lituanya
wilaya ya klaip da kilithuania klaip dos apskritis ni moja ya wilaya ya kujitawala ya lituanya
wilaya ya marijampol kilithuania marijampol s apskritis ni moja ya wilaya ya kujitawala ya lituanya
wilaya ya iauliai kilithuania iauli apskritis ni moja ya wilaya ya kujitawala ya lituanya
wilaya ya taurag kilithuania taurag s apskritis ni moja ya wilaya ya kujitawala ya lituanya
wilaya ya tel iai kilithuania tel i apskritis ni moja ya wilaya ya kujitawala ya lituanya
wilaya ya utena kilithuania utenos apskritis ni moja ya wilaya ya kujitawala ya lituanya
wilaya ya vilnius kilithuania vilniaus apskritis ni moja ya wilaya ya kujitawala ya lituanya
run the show ni wimbo ulioimbwa na mwimbaji wa muziki wa pop r b kat deluna
wimbo unatoka katika albamu yake ya kwanza ya lives
ulitolewa kimataifa ukiwa kama single ya pili kutoka katika albamu yake ya kwanza
ilipelekwa rasmi kwenye maredio makubwa mnamo tar
toleo la kihispania limeshirikisha msanii wa reggaeton don omar
wimbo ulianza kuzungushwa kwenye maredio ya marekani katika juma la desemba na kufikia nafasi ya kwenye orodha ya nyimbo zinazopigwa sana katika maredio ya marekani
ilifikia z desemba na imepokea mapigo ya haja
wimbo uliingia nafasi ya kwenye pop na na kwenye pop airplay
wimbo ulitolewa dijitali nchini marekani mnamo tar
toleo la single la kihispania lilitolewa baadaye kunako tar
run the show kwa sasa unapatwa kupigwa sana kwenye televisheni ya kiaustralia
mnamo juni single imeingia nafasi ya kwenye chati za uk singles chart kwa kupakua peke yake
muziki wa video wa run the show uliomshirikisha busta rhymes umeanza kuoneshwa siku ya alhamisi machi kwenye tovuti yake wakati video iliyomshirikisha don omar ulianza kuoneshwa mnamo siku ya ijumaa machi katika mun kwenye pepsi musica
homecoming ni sehemu ya tisa ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha nbc heroes
sehemu hii inaanza na claire na rafiki yake zach wakielekea shule iliyowekwa mapambo pamoja na chakula cha mchana huku marafiki wa claire wanamsubiria kwa hamu matotokeo ya kura za homecoming mpya
claire amepuuza taratibu zote lakini zach ana mhamasisha atazame tangazo na aone kama kashinda au la
kwa mshangao wa claire amechaguliwa kuwa malkia wa homecoming na hasimu wake mkuu jackie wilcox ambaye mmoja wa wachaguzi wa kura
amestaajabishwa claire na washabiki wengine wanazunguka na kutazama mili ya wanafunzi wengine wakitoa hongera zao za kumwunga mkono claire
baadaye anagundua kwamba zach ndiye aliyemfanyia kampeni za ushindi kwa kufanya mpango wa ushindi kwa kura kwa mtu asiyemaarufu kwa kumfanya kila mtu ajue kwamba claire si maarufu kama jackie
hata hivyo jackie ameharibu wakati kwa majaribu ya kuchafua ushindi wa claire kwa kumletea mzaha zach
claire anaanza kujua umuhimu wa urafiki wa zach kwake ghafula anam bamiza gumi la usoini jackie
wilaya ya makete ni wilaya moja ya mkoa wa njombe
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
hata hivyo idadi hiyo inawezekana kupungua zaidi siku za usoni kutokana na idadi kubwa ya watu wake kukimbilia mijini hiyo ni kwa sababu ya uchache wa huduma za jamii kama vile shule hospitali mawasiliano pamoja na mfumuko wa bei n
sababu nyingine ni uenezi wa ukimwi katika wilaya hiyo ambayo inashika nafasi ya kwanza kwa maambukizi nchini tanzania
wenyeji wa makete ni wakinga wanaotumia lugha iitwayo kikinga
aidha yapo makabila mengine kama wawanji wanaoishi maeneo ya bonde la matamba ambapo tarafa za matamba na ikuwo hasa ndiko kabila la wawanji wanakoishi
tokea miaka ya kabila hili lilianza kufahamika sana nchini tanzania kutokana na watu wake kuenea maeneo mengi wakijishughulisha na biashara mbalimbali hususani biashara ya maduka ambayo imepelekea kuwapatia umaarufu mkubwa katika fani hiyo
maeneo ambayo watu hao wameenea kwa wingi ni kama vile mbeya hususani wilaya ya tunduma dar es salaam kariakoo na songea
chakula maarufu katika wilaya hii ni viazi ambavyo pia hutengenezwa ugali uitwao usuge ambao ni mchanganyiko wa viazi na unga au maharage
kilimo cha biashara ni pareto na miti ya mbao na matunda
wilaya hii pia inasifika kwa kilimo cha ngano na mahindi
hali ya hewa makete ni baridi kiasi kwa maeneo ya kata kama za kitulo mang oto iwawa ipelele iniho lakini maeneo mengine huwa na joto kiasi
katika siasa wilaya hii imeongozwa na wabunge watatu toka ianzishwe nao ni tutemeke sanga ambaye ni marehemu kwa sasa hansi kitine na binirithi mahenge ambaye yupo mpaka sasa anaongoza
utamaduni wa wilaya hii ni ngoma ya asili iitwayo kivilela ambayo huchezwa na wanaume wakiwa na njuga na wanawake pia
wilaya ya njombe ni wilaya moja ya mkoa wa njombe ulioanzishwa mnamo machi kwa kumega mkoa wa iringa upande wa kusini
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
makao makuu ya wilaya na ya mkoa yapo njombe mjini
wilaya ya ludewa ni wilaya mojawapo ya mkoa wa njombe
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
ludewa iko upande wa kaskazini mashariki ya ziwa nyassa
wilaya imepakana na wilaya za njombe na makete upande wa mashariki na mkoa wa ruvuma na upande wa kusini na nchi ya malawi ng ambo ya ziwa
wenyeji asilia wa ludewa ni wapangwa wakisi na wamanda
karibu na lugarawa akiba kubwa ya mtapo wa chuma imetambuliwa kuna mpango wa kuanzisha migodi ya liganga
akiba ya madini za chuma nia zaidi ya tani bilioni na hivyo akiba kubwa inayojulikana afrika
wilaya ya kilolo ni wilaya moja ya mkoa wa iringa
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya iringa mjini ni wilaya moja ya mkoa wa iringa
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
eneo lake ni hasa manisipaa ya iringa pamoja na vijiji vya kando
wilaya ya iringa vijijini ni wilaya moja ya mkoa wa iringa
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
mjini songea ni jina la kata ya manisipaa ya songea katika mkoa wa ruvuma tanzania
wilaya ya songea vijijini ni wilaya moja ya mkoa wa ruvuma
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
tunduru ni mji wa tanzania kusini ni makao makuu ya wilaya ya tunduru katika mkoa wa ruvuma
jamii inayo ishi wilani tunduru ni wayao na wanategemea sana shughuli za kilimo cha korosho na sasa wamejikita sana kwenye kilimo cha mpunga
wananchi wa tunduru wapo nyuma sana kimaendeleo ya kielimu kiasi kwamba wanafikia hatua ya kuacha kwenda shule na kujihusisha na kilimo cha kujikimu omo ni sehemu ya mbele ya meli merikebu dau au chombo kingine cha bahari
omo inatakiwa kuwa nyembamba kwa sababu ni sehemu inayokata mawimbi
kama ni pana mno linasukuma maji mengi na kuchelewesha mwendo wa chombo
vivuko feri na meli za kijeshi za kushushia magari au askari ufukoni zina omo pana
kwa meli au jahazi zenye mbio omo linahitaji kuwa kubwa kwa kutosha ili maji yasimwagwe juu ya chombo wakati wa mwendo
joseph kabila kabange juni ni rais wa nne wa jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
aliingia katika uraisi baada ya kifo cha babake rais laurent desiree kabila aliyeuawa na wanajeshi tar
wanasiasa wengine walimteua mwana kuwa raisi badala ya baba
katika uchaguzi wa kitaifa wa julai alipata kura nyingi kuwa raisi lakini hakufikia nusu ya kura zote
katika uchaguzi wa pili kati yeye na jean pierre bemba alishinda akathebitishwa kuwa rais tar
joseph kabila ni rais wa kwanza wa jamhuri ya kidemokrasia ya kongo aliyechaguliwa na wananchi wote katika uchaguzi huru
joseph kabila alizaliwa mjini hewa bora mkoani wa kivu kusini katika mashariki ya kongo
babake alikuwa mwanasiasa na kiongozi wa kikundi cha wanamgambo waasi waliopinga serikali ya mobutu sese seko
pamoja na familia ya baba joseph alihamia dar es salaam tanzania
alisoma shule ya msingi na ya sekondari katika daressalaam na mbeya
anasemekana alitumia wakati ule jina la hippolyte kanambe kazemberembe kabange mtwale kwa sababu za usalama
 alijiunga na wanamigambo ya babake katika vita ya kongo ya mashariki
wakati wa kurudi alipewa cheo cha jenerali jeshini na mwaka alipandishwa cheo kuwa mkuu wa jeshi
tangu kuwa raisi mwaka joseph kabila alijitahidi kumaliza hali ya vita ya wenyewe kwa wenyewe kongo akakubali kufika kwa walinzi wa amani wa um
desemba alikubali mapatano ya amani kati ya serikali na waasi yaliyokuwa msingi kwa ajili ya kuundwa kwa serikaliy umoja wa kitaifa na maandalizi ya uchaguzi wa mwaka 
katika juni alimwoa olive lembe di sita aliyekuwa mchumba wake wa miaka mingi na mama wa binti aliyezaliwa 
johannesburg inayojulikana pia kama igoli ni jiji kubwa katika nchi ya afrika kusini
mji ulianzishwa oktoba ukakua haraka baada ya kupatikana kwa dhahabu
siku hizi ni kitovu cha kiuchumi wa afrika kusini na makao ya soko la hisa kubwa katika afrika
japokuwa johannesburg ni mji mkubwa lakini sio miongoni mwa miji mikuu mitatu ya afrika kusini lakini mahakama ya katiba inakaa hapa
pia kuna jengo lililosheheni maofisi kubwa kuliko yote barani afrika ambalo linaitwa carlton centre lenye ghorofa kuna pia jengo refu kabisa barani afrika linaloitwa hillbrow tower mita au maghorofa 
jozi kama inavyojulikana na wengi ni moja kati ya miji mikubwa duniani iliyoendelea kujengeka sehemu ambako hakuna mto ziwa ama bahari ufukwe john lennon oktoba desemba alikuwa mmojawapo wa wanamuziki wanne wa bendi moja hodari iliyoitwa the beatles
lennon aliuawa kwa kupigwa risasi mlangoni mwa nyumbani kwake jijini new york akiwa na umri wa miaka tu
gran canaria ni kisiwa cha kihispania kwenye funguvisiwa ya visiwa vya kanari katika atlantiki mbele ya mwabao wa afrika ya magharibi
mji mkuu pia mji mkubwa ni las palmas de gran canaria kwenye kaskazini ya kisiwa
uchumi wa gran canaria kama funguvisiwa yote ni hasa utalii
kwenye kusini ya kisiwa kuna kitovu cha utalii kwenye sehemu za maspalomas na playa inglis
kisiwa kina umbo la duara lenye kipenyo cha km na eneo la km 
gran canaria ipo kati ya visiwa vya jirani vya tenerife na fuerteventura kwenye na w
mahali pa juu ni volkeno ya pico de las nieves yenye kimo cha juu ya ub
wilaya ya lindi mjini ni wilaya moja ya mkoa wa lindi
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
eneo lake kwa jumla ni manisipaa ya lindi pamoja na vijiji vya kando
wilaya ya lindi vijijini ni wilaya moja ya mkoa wa lindi
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya nachingwea ni wilaya moja ya mkoa wa lindi
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
nachingwea kuna hospitali chuo cha ualimu shule za sekondari na za msingi wilayani
eneo hili lilikuwa sehemu ya mradi wa karanga wakati wa ukoloni wa uingereza
neno nachingwea asili yake imetokana na mti mmoja uliokuwa ukiitwa ngwea
wakazi wa makao makuu ya wilaya ya nachingwea wakati huo ruponda walikuwa wakienda kuchota maji chingi ya mti wa ngwea kwa hiyo walikuwa wakisema nachi ngwea wakimaanisha naenda kwenye ngwea yaani maana yake nakwenda kuchota maji kwenye ngwea ndipo jina hilo nachingwea likashika kasi na kuwa nachingwea ya leo
makao makuu ya mwanzo ya nachingwea yalikuwa ruponda
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya ruangwa ni wilaya moja ya mkoa wa lindi
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
halmashauri ya wilaya ya ruangwa ni miongoni mwa halmashauri sita ambazo zinaunda mkoa wa lindi zingine ni kilwa lindi mjini lindi vijijini liwale na nachingwea
wilaya ipo kusini mwa ikweta kati ya latitudo nyuzi 
 na 
 longitudo nyuzi 
 na 
 mashariki ya grinwichi
halmashauri ya wilaya ya ruangwa ina ukubwa wa eneo la kilometa za mraba sawa na hekta za mraba 
kati ya hekta hizo za mraba hekta zinatumika kwa kilimo hekta sawa na zinatumika kwa kilimo cha mazao ya chakula na hekta sawa na kwa kilimo cha mazao ya biashara sawa na asilimia ya eneo linalofaa kwa kilimo ambalo ni hekta za mraba sawa na hekta sawa na ni eneo la misitu ya asili na ya kupandwa
hekta sawa na ni eneo linalofaa kwa matumizi ya makazi ya watu na matumizi mengine
hali ya hewa iko sawa au haitofautiani sana kwa maeneo yote
hali ya joto ni kati ya nyuzi joto sentigredi wakati wa baridi na sentigredi wakati wa msimu wa joto kukiwa na wastani wa nyuzi joto sentigredi kwa mwaka
wilaya hupata pepo za msimu kaskazini mashariki kutoka mwezi juni hadi oktoba na pepo za kusini mashiriki kutoka mwezi novemba hadi mei kila mwaka
mvua hunyesha kutoka katikati ya novemba hadi mei kila mwaka maeneo karibu yote hupata mvua kati ya mm hadi mm kwa mwaka
safu za milima ya rondo hupata mvua nyingi zaidi ya mm kwa mwaka na kwa ujumla mvua hupungua kutoka mashariki kuelekea magharibi mwa wilaya
kulingana na sensa ya mwaka halmashauri ina wakazi wapatao kati ya hao wanawake ni sawa na na wanaume sawa na 
pato la wananchi wa wilaya ya ruangwa kwa mwaka lilikuwa shilingi mwaka shililingi mwaka shilingi na mwaka shilingi kwa mkazi kwa mwaka
pato la wananchi kimkoa lilikuwa shilingi mwaka na pato la kitaifa lilikuwa sh
wilaya imejiwekea lengo la kuinua kipato cha wananchi wake angalau kifikie kile cha kitaifa cha mwaka ifikapo mwaka kama ilivyo katika kauli mbiu ya wilaya
aidha pato la wilaya linachangiwa zaidi na sekta ya kilimo kwa 
wilaya ya ruangwa ina jumla ya hekta zinazofaa kwa kilimo wakazi wa wilaya hii hawafugi kwa wingi
kilimo ndiyo sekta pekee inayotoa ajira kwa zaidi ya asilimia ya wakazi wenye uwezo wa kufanya kazi
mazao makuu ya chakula yanayozalishwa ni mahindi mtama mhogo na jamii ya kunde
eneo linalolimwa mazao hayo ni hekta na mazao yanayozalishwa ni tani kwa mwaka
hekta zinazolimwa ni hekta ipo mikorosho ambayo hutoa na kuzalisha wastani wa tani kwa msimu mzuri wa mavuno
wakulima huvuna ufuta wastani wa tani kwa mwaka
uzalishaji wa mazao ya mifugo ni mdogo kwa vile wakazi wengi wa ruangwa hawajishughulishi sana na sekta hiyo
ili kuondokana na utegemezi wa zao moja au mawili ya biashara wilaya inategemea kuzalisha kilimo cha mazao mengine ya biashara kama vile mlonge alizeti na nyonyo
angalisho uzalishaji umepanda kuongezeka kutokana na kupanuliwa kwa mradi wa hpt kopa ng ombe lipa ng ombe unaoendelea kwa vijiji vingine ili kukuza uchumi na lishe kiwilaya
wafugaji binafsi wawe na hamasa ya kufuga ng ombe wa maziwa kiasi cha kuku kinapanda kila mwaka wilaya inatarajia kuchanja kuku kudhibiti kideri kwa kipindi cha miaka 
ni matumaini ikifanyika kama ilivyopangwa kuku wa kienyeji wataongezeka
wilaya ina msitu mmoja wa hifadhi wa serikali kuu wenye ukubwa wa hekta 
 uliopakana na hifadhi ya milima ya rondo
pamoja na wilaya kuwa na eneo kubwa la msitu wilaya bado inatilia mkazo upandaji wa miti
miti imepandwa kati ya mwaka na ikiwemo miti ya vivuli matunda na mikorosho
kuanzishwa kwa mpango shirikishi wa kuhifadhi misitu kwa kuihusisha jamii participatory forest management pfm mwaka kutaiwezesha wilaya kuwa na maeneo mengi yaliyohifadhiwa
mpango huo utahusisha safu ya milima ya rondo katika vijiji vine vya ng au nandenje nkowe na lichwachwa
hivyo zipo shuhguli za uandaaji wa makazi na upimaji wa viwanja
hadi kufikia desemba jumla ya viwanja tayari vimepimwa na kugawiwa kwa waendelezaji
pamoja na lengo la kupima viwanja kila mwaka idara imekuwa haifikii malengo yake kwa sababu haina vifaa vya kisasa vya upimaji kama vile total station
kifaa hiki huazimwa kutoka wilaya jirani ya masasi mkoani mtwara
ufumbuzi ambao inabidi wilaya iufanye ni kununua chombo hicho kutoka katika taasisi zinazouza vyombo vya upimaji na ramani
uchimbaji wa madini upo katika wilaya ya ruangwa kwenye maeneo ya namungo mbekenyera mandawa kitandi na nambilanje
madini ya vito vya thamani na dhahabu ndiyo madini yanayochimbwa
kilometa ni za mkoa kilometa ni za wilaya na kilometa ni za vijiji
kilometa za mkoa wilaya huwa zinapitika kwa shida wakati wa masika na kilometa zinapitika kiangazi
ili kukidhi mahitaji ya mtandao wa barabara kwa wilaya inahitajika kilometa vijiji zikarabatiwe madaraja yajengwe madrifti yajengwe na makalvati yajengwe
fedha za mfuko wa barabara zinazofika wilayani zina maelekezo ya kufanya matengenezo kwa barabara za wilaya zilizopo na siyo kuchonga barabara mpya
hivyo basi wilaya inabidi itafute ufadhili kwa wadau wengine pamoja na kutumia sehemu ya mapato yake katika kukamilisha mtandao wa barabara wilayani ili kukidhi mahitaji ya jamii
wilaya ya ruangwa ina jumla ya shule na idadi ya wanafunzi kati yao wasichana na wavulana 
idadi ya walimu katia shule hizo ni wakiwepo walimu wa kike daraja la iiib na iiia jumla yao na walimu wa kiume daraja la iiib iiia na diploma jumla yao 
walimu daraja iiib wa kike na wa kiume ni na daraja la iiia wa kike na wa kiume ni 
walimu wa diploma ni wa kiume tu hakuna wa kike
kiwango cha taaluma kwa wilaya ya ruangwa bado kiko chini sana kutokana na ukweli kwamba walimu walio wengi karibu ya walimu wa shule za msingi ni wa daraja iiib c
sababu kubwa iliyopelekea hali hii ni kuwa mwaka wakati wilaya imeundwa walimu wote wa daraja la iiia karibu walibaki katika wilaya mama ya lindi
pamoja na zoezi hilo wilaya inapopata vibali vya ajira mpya imeweza kuwaajiri walimu wa daraja la iiia
pia mpango wa kuwaajiri walimu wanafunzi waliotoka vyuoni umeongeza kiwango cha kupitikana kwa walimu daraja la iiia
idadi ya madarasa ya awali ni idadi ya wanafunzi ni wakiwemo wavulana na wasichana walimu wanaofundisha madarasa hayo ni wa shule za msingi ambao idadi yao ni wakiwemo wa kike na wa kiume 
walimu wote wa madarasa ya awali ni wa daraja la iiib c
walimu waliopo wanajiendeleza chini ya mpango wa mafunzo kwa wanafunzi walio mbali distance learning programme pamoja na kuhudhuria mafunzo nyakati za likizo katika chuo cha ualimu cha nachingwea
wilaya ya ruangwa ina shule za sekondari ambazo ni mbekenyera na nkowe
shule zote ni za serikali shule hizi zinachukua wanafunzi wa kidato cha hadi iv
shule nyingine za sekondari za kata zinaendelea kujengwa pamoja na sekondari ya kijiji cha liuguru katika kata ya narungombe
ili kutatua tatizo sugu la upungufu wa walimu wilaya inafanya kila juhudi kujenga mazingira ya kuvutia pamoja na kutoa motisha kwa walimu watakaokuja kufundisha katika shule za ruangwa
wilaya ina chuo cha ufundi stadi kinachoitwa nkowe chuo cha ufundi katika chuo hicho kuna fani nne za ufundi fani ya ufundi seremala uashi sayansikimu na bati chuma
vile vile chuo kinakabiliwa na upungufu mkubwa wa wakufunzi
kwa vile chuo hiki kimesajiliwa na veta mtwara veta makao makuu kanda ya kusini ufumbuzi wa tatizo la upungufu wa walimu na zana za kufanyia kazi utapatikana muda si mrefu
wilaya ina jumla ya zahanati kati ya hizo zahanati ni za serikali na ni za mashirika ya dini na ni ya mtu binafsi muzdalfa
ujenzi unaendelea kwenye zahanati ambazo ni makanjiro mtimbo mtakuja likwachu liuguru na mtondo
ili kukidhi mahitaji ya zahanati inatakiwa zijengwe zahanati zaidi
zahanati hizo zinatakiwa kuongezwa katika vijiji vya chibula chinongwe luchelegwa na nandanga
hospitali ya wilaya ina jengo la upasuaji na chumba cha mionzi x ray lakini hakuna mashine ya mionzi na vifaa vya upasuaji
huduma za afya hutolewa na waganga wauguzi wakunga wa jadi waganga wa jadi wahudumu wa afya vijijini na mchas wakunga wasaidizi
wakazi wa wilaya hii husumbuliwa na magonjwa ambayo ni malaria kichomi magonjwa ya koo na mapafu upungufu wa damu magonjwa ya kuhara magonjwa ya akina mama ajali kichocho na ukimwi
sekta hii ya afya ina mapungufu yafuatayo katika utoaji wa huduma
katika hospitali ya wilaya kuna upungufu wa majengo ambayo ni wodi zikiwemo wodi ya uzazi wodi ya watoto wodi za upasuaji ya wanawake na ya wanaume
pia kuna upungufu wa watumishi wa kada mbalimbali ikiwemo hospitali ya wilaya watumishi vituo vya afya watumishi na zahanati watumishi 
kwa ujumla utoaji wa huduma za afya ni wilaya ikifanikiwa kupata baadhi ya vifaa vya upasuaji vinavyokosekana pamoja mashine ya mionzi x ray machine inakusudia kuongeza kiwango cha utoaji wa huduma za afya kwa ifikapo mwaka 
wilaya ya ruangwa ina jumla ya miradi ya maji katika vijiji kati ya miradi hiyo inafanya kazi kwa kutoa huduma katika vijiji 
kati yake vimekauka vinahitaji pampu mpya na vinatoa huduma
idadi ya watu wanaopata huduma ya maji safi na salama ni sawa na 
 ya wakazi wote
hali hii inatokana na ukame uliokithiri hadi kupelekea visima kukauka
inatarajiwa kuwa jumla ya watu sawa na watahudumiwa
kuna michepuo ya aina mbili ya vyama vya ushirika vya msingi ndani ya wilaya kama ifuatavyo i vyama vya ushirika vya msingi vya mazao vipo ii vyama vya ushirika vya kuweka na kukopa vipo ongezeko la chama cha kuweka na kukopa cha mbwemkuru savings credit society licha ya viwili vilivyopo yaani rutesco na ruwosco
vyama viwili vya kuweka na kukopa vimekwisha sajiliwa na mrajis msaidizi
wilaya kwa sasa hivi inatilia mkazo uanzishwaji wa saccos nyingi ili kupelekea uanzishwaji wa benki ya wananchi
halmashauri inashirikiana na mashirika mawili katika shughuli za utoaji huduma kwa jamii kama ifuatavyo ropa ruangwa organisation for poverty alleviation shirika hili linajishughulisha na kazi za kuhifadhi mazingira kutoa elimu ya kujikinga na vvu ukimwi na shughuli za kiuchumi kutoa mikopo kwa vikundi vya akina mama vya uzalishaji
wilaya ya masasi ni wilaya moja ya mkoa wa mtwara
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa maeneo ya mji wa masasi yalikuwa sehemu ya wilaya hii lakini tangu mwaka mji ulipata halmashauri yake kwa hiyo kama wilaya ya pekee
masasi ni wilaya kubwa ya mtwara inapakana na mkoa wa lindi upande wa kaskazini mkoa wa ruvuma upande wa magharibi na nchi ya msumbiji upande wa kusini
upande wa mashariki kuna mpaka na wilaya ya newala
eneo la wilaya ni km linajumlisha asilimia ya eneo lote la mkoa wa mtwara
kuna majimbo ya uchaguzi wa bunge mawili ambayo ni lulindi na masasi
vitengo vya chini ni tarafa kata vijiji na vitongoji zao la bishara ni hasa korosho lenye soko zuri na mapato ya wakazi ni wastani tshs kila mmoja kwa mwaka 
mazao ya chakula ni pamoja na muhogo mahindi mpunga mboga majani na matunda
wilaya ya newala ni wilaya moja ya mkoa wa mtwara
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
kiduhwa ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na waduhwa
idadi kubwa ya wakazi wa wilaya ya newala ni wakulima na zao kuu la biashara ni korosho
newala imepakana kwa karibu kabisa na nchi ya msumbiji ambapo mto ruvuma ndio unatenganisha wilaya ya newala na nchi ya msumbiji
wilaya ya tandahimba ni wilaya moja ya mkoa wa mtwara
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa wengi wao ni wamakonde
wilaya ya mtwara vijijini ni wilaya moja ya mkoa wa mtwara
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya bagamoyo ni wilaya moja ya mkoa wa pwani nchini tanzania
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya kibaha vijijini ni wilaya mojawapo ya mkoa wa pwani
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya ya kibaha ilihesabiwa kuwa 
mwaka sehemu za wilaya ya kibaha zilitengwa katika wilaya hiyo na kuwa wilaya ya pekee tofauti na ile ya mjini
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
biharamulo mjini ni jina la kata ya wilaya ya biharamulo katika mkoa wa kagera tanzania
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
karagwe ni eneo la kihistoria ya tanzania ya magharibi upande wa magharibi ya ziwa viktoria nyanza karibu na mpakani wa burundi
sehemu kubwa ya eneo hili leo ni wilaya ya karagwe katika mkoa wa kagera
hakuna historia ya kimaandishi lakini watawala wake wanakumbukwa tangu karne ya 
wasafiri wazungu wa karne ya na wakoloni wajerumani walikuta eneo lililokaliwa na wakulima wanyambo waliotawaliwa na wafugaji wahima
wakati wa ukoloni wa kijerumani ikulu ya mtemi ilipatikana huko bweranyange wanyambo wa karagwe walijua teknolojia ya kufuma si chuma tu bali feleji pia
nasaba ilianzishwa mnamo mwaka na mtemi ruhanda aliyeitwa pia bunyambo
muleba ni mji mdogo na makao makuu ya wilaya ya muleba katika mkoa wa kagera tanzania
waziri wa ardhi nyumba na makazi anna tibaijuka alisoma kaigara shule ya sekondari enzi za ukoloni
wilaya ya bukoba vijijini ni wilaya moja ya mkoa wa kagera
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
mwaka wilaya mpya ya misenyi iliundwa kutokana na maeneo ya awali ya bukoba vijijini
wilaya ya kinondoni ni wilaya moja ya mkoa wa dar es salaam
kwa lugha nyingine ni manisipaa ndani ya jiji la dar es salaam
kinondoni inaanza upande wa pwani kwenye selander bridge juu ya mto upanga pia msimbazi creek na kuendelea kupitia rasi ya msasani kunduchi hadi mbweni pamoja na hoteli za kitalii zilizopo sehemu hizi
barani inaelekea kuvukia barabara ya morogoro hadi mbezi na kibamba
chuo kikuu cha dar es salaam kipo ndani ya manisipaa hii
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa kinondoni ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya ilala ni wilaya moja ya mkoa wa dar es salaam
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
ilala yenyewe inahesabiwa kama manispaa ya ilala ndani ya jiji la dar es salaam
inajumlisha kitovu cha kihistoria cha dar es salaam ambako kuna ofisi nyingi za serikali pamoja na makampuni makubwa na maduka
nafasi ya kitovu chenyewe ni sanamu ya askari mitaa mingine maarufu ni kariakoo buguruni kivukoni na kando lake iko pugu
wilaya ya temeke ni wilaya ya mkoa wa dar es salaam
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya wete ni wilaya moja ya mkoa wa pemba kaskazini
micheweni ni kata ya wilaya ya micheweni katika mkoa wa pemba kaskazini
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa kata hiyo ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya mkoani ni wilaya moja ya mkoa wa pemba kusini
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya kusini ni wilaya moja ya mkoa wa unguja kusini
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
wilaya ya kati ni wilaya moja ya mkoa wa unguja kusini
wilaya ya unguja mjini ni wilaya moja ya mkoa wa unguja mjini magharibi
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 
singida ni manisipaa nchini tanzania ambao ni makao makuu ya mkoa wa singida
kulingana na sensa ya mwaka idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa shinyanga ni manisipaa nchini tanzania ambayo ni makao makuu ya mkoa wa shinyanga
kulingana na sensa ya mwaka idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 
manisipaa ya shinyanga ni sawa na wilaya ya shinyanga mjini
eneo la utawala linaundwa na jumla ya tarafa kata vijiji mitaa na vitongoji 
hali ya hewa ni ya kitropiki ambayo ina vipindi viwili ya majira ya mvua na kiangazi
msimu wa mvua ni kati ya mwezi oktoba na desemba pia huanza mwezi machi hadi mei
kiasi cha mvua kwa mwaka ni kati ya milimita hadi 
kiangazi huanza mwezi mei hadi oktoba pia huanza januari hadi februari
wastani wa jotoridi ni kati ya nyuzi za sentigredi hadi 
mji unapitiwa na barabara ya lami kutoka mwanza kwenda tabora
bukoba ni manisipaa katika nchi ya tanzania ambayo ni makao makuu ya mkoa wa kagera
eneo lake liko chini ya halmashauri ya bukoba mjini bukoba municipal council yenye madaraka ya wilaya
kulingana na sensa ya mwaka idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 
bukoba iko kando la ziwa viktoria nyanza upande wa magharibi
kibaha ni mji nchini tanzania ambao ni makao makuu ya mkoa wa pwani nchini tanzania
kibaha ni pia jina la wilaya inayopatikana katika huo mkoa wa pwani
imegawanyika pande mbili ambazo ni kibaha mjini na kibaha vijijini
kati ya vijiji vingi vya wilaya kuna mailimoja mwanalugali boko bungo kwa mathiasi msangani nyumbu picha ya ndege kwambonde kibondeni tanita mwendapole kwa mfipa miembe kongowe visiga misugusugu mlandizi na ruvu kulingana na sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya ya kibaha ilihesabiwa kuwa 
songea ni manisipaa nchini tanzania ambao ni makao makuu ya mkoa wa ruvuma
kulingana na sensa ya mwaka idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 
kuna barabara ya lami kutoka songea kupitia njombe hadi barabara kuu ya dar es salaam mbeya
barabara ya kwenda pwani kupitia tunduru na masasi ni mbaya mara nyingi haipitiki wakati wa mvua
mji uko kwenye kimo cha juu ya ub katika nchi ya ungoni kwenye nyanda za juu za kusini za tanzania
jina la songea ni kumbukumbu ya chifu songea wa wangoni aliyekuwa na ikulu yake hapa wakati wa kuenea kwa ukoloni wa ujerumani akauawa na wajerumani wa kati wa vita ya majimaji
mji wa songea iliyoandikwa ssongea wakati ule ulianzishwa mwaka kama kituo cha kijeshi cha kijerumani
ukakua kuwa makao makuu ya utawala wa mkoa songea wa afrika ya mashariki ya kijerumani
mazingira ya mji yaliathiriwa vibaya na vita ya majimaji na ukandamizaji wake na wajerumani
songea ikaendelea kuwa makao makuu ya mkoa wakati wa uatwala wa uingereza katika tanganyika na baada ya uhuru katika tanzania huria
mtwara ni mji nchini tanzania ambao ni makao makuu ya mkoa wa mtwara
kulingana na sensa ya mwaka idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 
mtwara ni mji wa bandari kando la bahari hindi karibu na mpaka wa tanzania na msumbiji
kiutawala mtwara ni wilaya ya mtwara mjini umeunganishwa pamoja na mji wa kihistoria wa mikindani katika halmashauri ya manisipaa ya mtwara mikindani
mtwara ni mji mpya ulioanzishwa tangu mahali ambako palikuwa na kijiji kidogo cha wavuwi tu
waingereza waliotawala tanganyika wakati ule walipanga mradi mkubwa wa kilimo katika tanganyika ya kusini wakahitaji bandari kwa ajili ya kubeba mazao yake
mji ulipangwa kitaalamu kwa ajili ya wakazi na mahali palichaguliwa kwa sababu ya badari asilia iliyofaa hata kwa meli kubwa
bandari ilijengwa na mji mpya ulianzsihwa lakini tangu ilionekana ya kwamba mradi wa kilimo kilishindikana
mji haukuendelea ukarudi nyuma hasa kwa sababu pwani la kusini ilikosa barabara na njia za mawasiliano
vita ya wenyewe kwa wenyewe ya msumbiji ilizuia biashara ya mpakani
tangu miaka ya uchumi ulianza kusogea mbele polepole
barabara ya lami inaendelea kutengenezwa kutoka daressalaam kuelekea mtwara
tangu kukamilishwa kwa daraja la mto rufiji mawasiliano kwa barabara yameboreshwa hata wakati wa mvua
vilevile feri inayovuka mto ruvuma imeongeza biashara ya mpakani na msumbiji
kuna pia mipango ya kujenga barabara imara kutoka mtwara kwenda songea na ziwa nyasa itakayowezesha badari kuhudumia kusini yote ya tanzania pamoja na malawi
mtwara ni kitovu cha usafiri katika kusini mashariki ya tanzania
mabasi kadhaa hufika kila siku kutoka daressalaam
uwanja wa ndege hufikiwa na air tanzania mara tano kila wiki
feri ya mto rovuma inabeba magari na mizigo karibu kila siku
lindi ni mji nchini tanzania ambao ni makao makuu ya mkoa wa lindi
lindi iko mdomoni wa mto lukuledi takriban km kaskazini ya mtwara mwambaoni wa bahari hindi
kulingana na sensa ya mwaka idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa lindi ilikuwa kati ya miji ya waswahili kwenye pwani la bahari
mdomo wa lukuledi ilikuwa bandari nzuri kwa ajili ya jahazi za waswahili na pia kwa meli ndogo za zamani za ukoloni
wakati wa ukoloni wa wajerumani ilikuwa makao makuu ya kusini mashariki ya tanzania bara
ilibaki kitovu cha eneo chini ya waingereza hadi kujengwa kwa bandari ya mtawara
mazao ya kibiashara yalikuwa hasa katani baadaye pia korosho
maendeleo ya lindi ilikwama kutokana na hali mbaya za barabara amabazo hazikutunzwa vizuri wakati wa uhuru
kuna matumaini ya kwamba mipango ya barabara ya lami ya dar es salaam mtwara itandelea baada ya kukamilika kwa daraja la mto rufiji
jiji la mwanza ni mji nchini tanzania ambao ni makao makuu ya mkoa wa mwanza
mwanza ilianzishwa na wajerumani wakati wa koloni ya afrika ya mashariki ya kijerumani
mahali paliteuliwa kutokana na nafasi ya bandari asilia upande wa kusini ya ziwa viktoria
wajerumani waliuita mji kwa jina muansa inaaminiwa ilikuwa matamshi yao ya neno nyanza
takwimu ya kijerumani ya ilihesabu wazungu wagoa wahindi wengine na waarabu lakini haikutaja wakazi waafrika
palikuwa na makampuni ya biashara ya kizungu na ya wahindi sumbawanga ni mji nchini tanzania ambao ni makao makuu ya mkoa wa rukwa
kulingana na sensa ya mwaka idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 
kabila maarufu mkoani sumbawanga ni wafipa wakitumia lugha ya kifipa
manisipaa ya nyamagana ni wilaya moja kati ya mbili zinazofanya kwa pamoja jiji la mwanza kwenye mkoa wa mwanza nyingine ni manisipaa ya ilemela
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa waishio humo
misimbo ya posta katika wilaya hii inaanza kwa tarakimu za manisipaa ya ilemela ni wilaya moja kati ya mbili zinazofanya ya jiji la mwanza kwenye mkoa wa mwanza pamoja na manisipaa ya nyamagana
wakati wa sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa misimbo ya posta katika ilemela inaanza kwa tarakimu 
kilindoni ni jina la kata ya wilaya ya mafia katika mkoa wa pwani tanzania
korogwe ni mji upande wa kaskazini mashariki wa tanzania ambao ni makao makuu ya wilaya ya korogwe
mwaka wa idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 
pia ni makao makuu ya dayosisi ya kanisa la anglikana ya tanga
longido ni mji mdogo kwenye wilaya ya monduli katika mkoa wa arusha upande wa kaskazini wa tanzania
iko kwenye barabarani katikati ya miji ya arusha na namanga mpakani na kenya
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa kata ya longido ilihesabiwa kuwa longido iko kando la mlima longido mwenye kimo cha mita juu ya ub
kuna maduka nyumba za wageni hoteli vilabu kituo cha polisi shule ya msingi na ya sekondari pamoja na makanisa mbalimbali
mpwapwa ni mji nchini tanzania katika mkoa wa dodoma
ina historia ndefu inayorejea wakati wa afrika ya mashariki ya kijerumani
ujiji ni mji wa kihistoria upande wa magharibi wa tanzania mwambaoni kwa ziwa tanganyika
ni mahali pa kihistoria na mji wa kale katika magharibi ya tanzania
iko kilometa tu kutoka kitovu cha kigoma upande wa kusini mwa uwanja wa ndege
pamoja na kigoma inafanya manisipaa ya kigoma ujiji
ujiji huaminiwa imeundwa mwanzoni mwa karne ya labda kidogo baada ya mwaka 
ilikuwapo kwenye mwisho wa njia ya misafara kati ya pwani la bahari hindi na ziwa tanganyika
bidhaa kutoka pwani zilihifadhiwa hapa katika ghala na kusambazwa kwa biashara ya kuvukia ziwa kwa mashua
wapelelezi wazungu walianza kufika wakati wa tippu tip
wakati wa ukoloni wa kijerumani umuhimu wa ujiji ulipungua
mwambao ulifaa kwa mashua ya kienyeji lakini kina cha maji hakikutosha kwa ajili ya meli mpya
kwa sababu hii hori ya kigoma takriban kilomita upande wa kaskazini iliteuliwa kama bandari kuu na baadaye pia tangu mwaka kituo kikuu cha reli ya kati kutoka dar es salaam
kutokana na kuhamishwa kwa miundombinu muhimu kigoma iliendelea kuwa mji mkubwa ilhali ujiji ikarudi nyuma
deutsches kolonial lexikon ni jina la kijerumani la kamusi ya kikoloni ya kijerumani iliyotolewa mwaka 
kamusi hii ilikusanya habari juu ya koloni zote za ujerumani kabla ya 
kamusi imepita kipindi cha hakimiliki ikawekwa mtandaoni kama programu huria
kamusi iliandikwa kwa lugha ya kijerumani na wataalamu wa jiografia biolojia uchumi lugha na masomo mengi mengine wenye ujuzi kuhusu nchi walioeleza katika kamusi
katika mambo ya utamaduni na historia inapaswa kusoma makala yake kiangilifu
mara nyingi itikadi ya ubaguzi wa rangi iko wazi kabisa pia udharau kwa wenyeji katika koloni hizi
lakini hata hivyo mwanahistoria ataitumia kama kumbukumbu muhimu
mhariri alikuwa heinrich schnee aliyewahi kuwa gavana wa mwisho wa afrika ya mashariki ya kijerumani
guinea mpya bi kisiwa kikubwa katika pasifiki upande wa kaskazini ya australia
ni kisiwa kikubwa cha pili duniani baada ya greenland
eneo lote la kisiwa ni km na jumla ya wakazi ni milioni 
mkondo wa benguela ni mkondo wa bahari katika atlantiki ya kusini unaotoka katika bahari baridi karibu na antaktika na kuelekea kaskazini ukipita kwenye pwani la magharibi la afrika
mkondo husukuma maji baridi kwenye pwani la afrika kusini namibia na angola
maji yake huwa vuguvugu kiasi jinsi inavyofika kaskazini katika halijoto ya juu zaidi
karibu na ikweta unabadilika mwelekeo wake na kuingia katika mkondo wa kusini ya ikweta
sehemu ya maji yake inaingia katika bahari ya karibi na kulisha mkondo wa ghuba
kusini ya rasi ya afrika mkondo wa benguela unakutana na maji ya vuguvugu ya mkondo wa agulhas kutoka bahari hindi
ukipita kwenye pwani la namibia husababisha hali ya hewa kavu sana
baridi ya mkondo wa benguela hupoza upepo kutoka kusini magharibi na kuusababisha kunyesha unyevu wake kama mvua baharini hivyo kuzuia mvua barani
halijoto ya maji kwenye mwambao wa namibia huwa ni kwenye c na ukungu hutokea mara kwa mara mwambaoni
john samuel malecela amezaliwa ni mwanasiasa kutoka nchi ya tanzania
baadhi ya kazi mbalimbali ya kisiasa alikuwa waziri wa mambo ya nje na mkuu wa mkoa wa iringa 
kuanzia tarehe novemba hadi tarehe desemba alikuwa waziri mkuu wa saba wa tanzania
joseph sinde warioba amezaliwa septemba ni mwanasheria na mwanasiasa kutoka nchi ya tanzania
kuanzia tarehe novemba hadi tarehe novemba alikuwa waziri mkuu wa sita wa tanzania
cleopa david msuya amezaliwa novemba ni mwanasiasa kutoka nchi ya tanzania
wilaya ya mwanga mkoa wa kilimanjaro tarafa ya usangi
alikuwa waziri mkuu mara mbili novemba hadi februari na tena desemba hadi novemba 
kwa sasa ameshastaafu siasa ingawa bado anashika nyadhifa mbali mbali serikalini
namib ni jangwa kubwa kwenye pwani la kusini magharibi ya afrika hasa nchini namibia na kusini ya angola
eneo lake linaanza kusini kwenye mto olifants wa afrika kusini na huelekea hadi kusini ya angola
jina la namib limetokana na lugha ya wanama lamaanisha pasipo na kitu
jangwa hili lizunguka eneo ya ukubwa wa takribani kilomita mraba maili mraba 
umbo la namib ni kanda lenye urefu wa km na upana wa km kuanzia mwambao wa atlantiki
jangwa limesababishwa na mkondo wa benguela unaosukuma maji baridi kutoka antaktika kuelekea pwani la afrika
mkondo huu unazuia mvua kunyesha karibu na mwambao hivyo kuleta hali ya hewa kavu
hali ya ukame ya namib unasababishwa na hewa kavu ya hadley cell inaposhuka na kupoeshwa na hewa ya baridi ya benguela kando ya pwani
ina chini ya milimita nchi 
 ya mvua kila mwaka na ardhi yake iko karibu tasa
kuna spishi kadhaa zisizo za kawaida za mimea na wanyama zinapatikana tu katika jangwa hili
moja yazo ni welwitschia mirabilis moja kati ya spishi zisizo za kawaida
welwitschia ni mmea unaofanana magugu lakini inakua tu na majani mawili marefu tu maisha yake yote
majani haya yanaweza kuwa mita kadhaa kwa urefu yaliyokunjika na kupindika kutokana na upepo wa jangwani
mzizi wa kati wa mmea huu hujiendeleza hadi ukawa kama sinia na umri
welwitschia ni mashuhuri kwa uwezo wake wa kustahimili ukame mkubwa katika jangwa la namib wakati mwingine ukitoa unyevu kutoka ukungu wa mwambao
namib haina makazi ya watu isipokuwa miji michache pwani
miji muhimu ni swakopmund na walvis bay penye bandari kuu ya namibia
l deritz ni mji mdogo tu uliokuwa muhimu zaidi zamani za kuchimba almasi karibu na mji huu
mwingiliano kati ya hewa iliyo jawa na maji kuja kutokea baharini kutoka kwa upepeo wa kusini baadhi ya upepo ulio na nguvu zaidi kando ya jangwa yoyote kwenye fuo za bahari na ukame wa hewa ya jangwa husababisha ukungu upepo mkali na kusababisha wanamaji kupoteza njia yao
pamoja na pwani ya skeleton kaskazini zaidi ina sifa mbaya kama mahali meli hubondeka
baadhi ya hizi meli zilizobondeka zinaweza kupatikana hata mita barani huku jangwa likisonga magharibi polepole ndani ya bahari ardhi keboreshwa itachukua kipindi cha miaka mingi
jangwa la namib ni eneo muhimu kwa ajili ya madini ya tungsten chumvi na almasi
usafiri ni wa anga kwa kutumia ndege kutoka windhoek mji mkuu wa namibia karibu kilomita kaskazini mashariki mwa kituvo cha jangwa swakopmund na walvis bay kaskazini mwa jangwa kwa kutumia barabara
barabara kubwa ya lami kutoka windhoek kuelekea swakopmund na nyingine kuelekea l deritz zinapita jangwani pamoja na barabara za udongo amabazo zinatunzwa vizuri sana
luxemburg pia lasembagi ni nchi ndogo katika ulaya
ikiwa na wakazi kwenye eneo la km pekee ni nchi mwanachama wa umoja wa ulaya tena ilikuwa kati ya nchi sita zilizoanzisha jumuiya ya kiuchumi ya ulaya mwaka 
lugha ya wakazi wengi ni kiluxemburg ambayo ni lahaja ya kijerumani yenye athira nyingi za kifaransa
karibu watu wote huweza kuongea lugha hizo zote tatu
upande wa dini 
 ni wakatoliki na 
 ni wakristo wa madhehebu mengine
luxemburg kama nchi ndogo ilikuwa mara nyingi chini ya athira ya majirani wakubwa waliotawala juu yake kwa vipindi mbalimbali
kwa vipindi vingi vya historia yake luxemburg ilikuwa sehemu ya ujerumani
walipatana kwenye mkutano wa vienna ya kurudisha luxemburg kama nchi ya pekee itakayotawaliwa na mtemi mkubwa
mfalme wa uholanzi alikuwa mtemi wa luxemburg na nchi yenyewe iliungwa katika shirikisho la ujerumani
baada ya mwisho wa shirikisho la ujerumani luxemburg haikujiunga na dola jipya la ujerumani
badiliko la familia ya kifalme katika uholanzi lilisababisha uchaguzi wa mtemi wa pekee
jumuiya ya kiuchumi ya ulaya ilikuwa ushirikiano wa nchi za ulaya katika mambo ya uchumi tangu 
sababu muhimu za kuanzisha ushirikiano huo ilikuwa maarifa ya vita kuu ya pili ya dunia na nia ya kuzuia marudio kwa njia ya ushirikiano wa kiuchumi
jumuiya ilifaulu na nchi nyingine zilijiunga nayo tangu jumuiya iliendelezwa kuwa umoja wa ulaya
deutscher bund ilikuwa ushirikiano wa nchi za ulaya ya kati hasa za shemu za ujerumani baada ya mkutano wa vienna hadi vita ya prussia na austria ya 
nchi hizi ziliwahi kuwa sehemu za dola takatifu la kiroma hadi iliyokwisha kutokana na vita za napoleoni
nchi na maeneo ya kujitawala zilijiunga ndani yake
hizi zilikuwa nchi zenye utaratibu wa kifalme ufalme utemi na miji huru minne yenye katiba ya kijamhuri
kila nchi ilijitawala na kujitegemea hata kimataifa
nchi mbili kubwa kati ya wanachama zilikuwa dola la austria na ufalme wa prussia
zote mbili zilikuwa na maeneo makubwa ambayo yalihesabiwa kuwa nje ya eneo la shirikisho kwa sababu hazikuwahi kuwa sehemu za dola takatifu kabla ya 
shirikisho lilikuwa na nguvu wakati ambako austria na prussia zilishirikiana vizuri
tangu na hasa tangu vita ya schleswig ya uhusiano ulikuwa mbaya na kusababisha vita ya ujerumani ya iliyomaliza shirikisho
tokeo la vita lilkuwa ya kwamba austria ilibaki nje ya siasa ya kijerumani sehemu kubwa ya ujerumani iliunganishwa katika shirikisho la ujerumani ya kaskazini chini ya uongozi wa prussia na madola ya ujerumani kusini kama bavaria yalibaki pekee
katika vita ya ujerumani na ufaransa nchi za ujerumani kusini zilishikamana na prussia
tokeo lake likuwa kuundwa kwa dola la ujerumani tar
deutsches reich lilikuwa jina la ujerumani kati ya januari hadi wengine husema 
 nchi mbalimbali katika ujerumani ziliungana chini ya uongozi wa prussia baada ya ushindi katika vita dhidi ya ufaransa wa 
mfalme wilhelm wa prussia alitangazwa kuwa kaisari wa kijerumani januari mjini versailles katika ufaransa
kipindi hiki kilikwisha katika mapinduzi ya kijerumani ya novemba mwishoni wa vita kuu ya kwanza ya dunia
mkutano wa katiba ulikaa mjini weimar hivyo katiba mpya iliitwa katiba ya weimar na hivyo kipindi kilichofuata huitwa jamhuri ya weimar ujerumani ilikuwa nchi ya kidemokrasia iliyojenga upya uhusiano mwema na nchi jirani
utaratibu wa kisiasa iliporomoka katika matatanisho ya kiuchumi baada ya 
vyama vya kikomunisti na kifashisti vilianza kupata kura nyingi
 januari adolf hitler alikuwa chansella wa dola la ujerumani akaanza mara moja kujenga udikteta wake wa dola la tatu
sehemu ya siasa yake ilikuwa kujenga uwezo wa kijeshi wa ujerumani
tangu hitler alipanusha eneo la dola kwa kutwaa austria na uceki na kuingiza maeneo haya ndani ya dola la ujerumani
utawala wake ulilenga kwa vita kuu ya pili ya dunia iliyoanza septemba 
katika miaka ya kwanza ya vita hii ujerumani ilitawala sehemu kubwa ya ulaya
 jina lilibadilishwa kuwa dola la ujerumani kubwa kijer
grossdeutsches reich na maeneo mengi ya poland na ulaya ya mashariki yalitangazwa kuwa shemu za dola
ujerumani ilishindwa na tangu mei mataifa washindi walichukua mamlaka ya serikali katika ujerumani
marekani urusi uingereza na ufaransa ziligawa nchi katika kanda za utawala
maeneo yote yaliyotwaliwa na hitler yalitengwa tena
 wajerumani walianza tena kujitawala katika nchi mbili
kanda za marekani uingereza na ufaransa ziliungana kwa jina la shirikisho la jamhuri ya ujerumani
kanda la kirusi lilikuwa jamhuri ya kidemokrasia ya kijerumani
hali halisi kipindi cha dola la ujerumani kilikwisha hata kama sehemu zote mbili zilidai kuendeleza urithi wake na hakuna tangazo rasmi la kumaliza dola hili
ukraine ukraina ni nchi ya ulaya ya mashariki
imepakana na urusi belarus poland slovakia hungaria romania na moldova
kiukraine ukrajin s ka mova ni lugha rasmi lakini angalau nusu ya wakazi hutumia kirusi
kiukraine ni lugha ya kislavoni karibu sana na kirusi
kwa muda mrefu ukraine ilitawaliwa na urusi na kirusi kilikuwa lugha ya utawala hali halisi
tangu uhuru serikali imeendesha sera ya kujenga lugha ya kitaifa pamoja na kujali lugha nyingine za kieneo
sensa ya mwaka ilionyesha ya kwamba 
 za wakazi hujiita waukraine
vikundi vingi vingine kama wabelarus wamoldova watartari wabulgaria wapoland wayahudi na wengine walikuwa kila kimoja chini ya 
baada ya ukomunisti kupiga vita dini kwa njia zote na kwa miaka mingi siku hizi wakazi wengi hawana dini yoyote
walionayo ni hasa wakristo wa kanisa la kiorthodoksi la russia lakini waorthodoksi wengine wamejitenga na kuanzisha kanisa la kiorthodoksi la ukraina
pia kuwa waamini wengiwengi wa kanisa katoliki hasa wa kanisa katoliki la kigiriki la ukraina linalofuata mapokeo ya kigiriki kama waorthodoksi lakini pia wa kanisa la kilatini
pamoja na hayo idadi ya wakazi inazidi kupungua haraka
kwa muda mrefu ukraine ilikuwa sehemu ya dola la urusi
miaka ukraine ilikuwa jamhuri mwanachama wa umoja wa kisovyeti
hatimaye ilijipatia tena uhuru wake ingawa russia haijaridhika wala kukubali mipaka
hivyo mwaka ilivamia rasi ya krimea na maeneo mengine ya mashariki
salim ahmed salim amezaliwa januari ni mwanasiasa kutoka nchi ya tanzania
kuanzia tarehe aprili hadi tarehe novemba alikuwa waziri mkuu wa tano wa tanzania
edward moringe sokoine aprili alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya tanzania
aliwahi kuwa waziri mkuu mara mbili tangu tarehe februari hadi novemba tena tangu tarehe februari hadi kifo chake alipofariki kufuatana na ajali ya gari
uongozi wake ulionekana kuwa wa mfano kwa jinsi alivyokuwa na uadilifu na kufuatilia utendaji kazi huku akikemea ulaji rushwa na ubadhirifu wa mali za umma
sokoine alifariki kwa ajali ya gari wakati akitoka kwenye kikao cha bunge dodoma kuelekea dar es salaam
kifo chake kilileta majonzi makubwa kwa watanzania wa kawaida ambao walikuwa wanamtarajia kuwatetea wanyonge na kuinua hali ya maisha yao
mwili wa edward moringe sokoine ulizikwa nyumbani kwao monduli mkoani arusha
chuo cha kilimo na mifugo morogoro kilipewa jina la chuo cha kilimo cha sokoine ambacho kwa sasa ni chuo kikuu cha sokoine
rashidi mfaume kawawa mei desemba alikuwa mwanasiasa kutoka nchini tanzania
kuanzia tarehe januari hadi tarehe februari alikuwa waziri mkuu wa tanzania
baadaye alikuwa katibu mkuu wa chama cha mapinduzi
rashidi mfaume kawawa alizaliwa tarehe februari katika kijiji cha matepwende wilaya ya songea mkoani ruvuma tanzania
alianza elimu ya msingi huko liwale lindi mnamo na kuendelea na masomo ya sekondari katika shule ya dar es salaam secondary school
john stephen akhwari amezaliwa ni mwanariadha kutoka nchi ya tanzania aliyehudhuria michezo ya olimpiki mwaka wa kule mexiko upande wa mbio ya marathoni
boay akonay amezaliwa januari ni mwanariadha kutoka nchi ya tanzania aliyehudhuria michezo ya olimpiki mwaka wa upande wa mbio ya marathoni
mwaka wa alikuwa ameboresha rekodi ya mbio za mita na mwaka wa aliboresha rekodi ya mbio za maili moja
bayi ni mwanamichezo aliyejenga jina la taifa lake tanzania kwa heshima ya michezo
mara baada ya uhuru wa tanganyika karibu michezo yote ilipewa umuhimu na kuvutia wote watazamaji na wachezaji
eddie anaclet amezaliwa agosti ni mchezaji wa mpira kutoka nchi ya tanzania aliyehamia uingereza
lugha ya kwanza ni lugha ya mtu ambayo anaiongea kama lugha yake ya kwanza tangu utotoni
pia lugha hiyo huitwa lugha ya mama kwa kiingereza mother tongue kwa vile watu wengi hujifunza lugha yao ya kwanza kutoka kwa mama mzazi
austria kwa kijerumani sterreich ni nchi ya ulaya ya kati
imepakana na ujerumani ucheki slovakia hungaria slovenia italia uswisi na liechtenstein
eneo la nchi lina umbo ndefu na nyembamba kama kanda linaloelekea kutoka mashariki kwenda magharibi
tambarare ziko hasa kando la mto danubi ambao ni pia mto mkubwa
theluthi moja ya eneo liko chini ya mita juu ya usawa wa bahari
milima mikubwa ya austria inafikia kimo kati ya mita na 
katika hali ya hewa ya nchi kuna theluji mwaka wote
mlima mkubwa ni grossglockner wenye mita halafu wildspitze wenye mita juu ya ub
ziwa kubwa ni ziwa la neusiedler see lililopo mpakani kwa hungaria
uso huo wa nchi ni msingi wa utalii ulio muhimu sana austria
wakati wa joto watalii wanaponda baridi ya milima wakati wa baridi wanakuja kucheza ski
watu wa austria huzungumza kijerumani ambacho ni pia lugha rasmi
mpakani upande wa kusini na mashariki kuna pia wasemaji wa kikroatia kislovenia na kihungaria
kwa jumla lahaja na utamaduni hufanana katika mengi na ile ya wabavaria katika jimbo la jirani la ujerumani
kama huko wananchi wengi ni wakatoliki na wakristo wengine 
hali halisi kuna jiji moja tu ambalo ni mji mkuu wien vienna
ulikua kama mji mkuu wa kaisari wa dola takatifu la kiroma na baadaye wa milki ya austria iliyojumlisha sehemu kubwa za ulaya ya kusini mashariki
austria kama nchi ndogo jinsi ilivyo sasa imepatikana mwaka na tena tangu 
kwa muda mrefu wa historia yake austria ilihesabiwa kama sehemu ya ujerumani
kwa karne nyingi watawala wake walishika cheo cha kaisari wa dola takatifu la roma lililojumlisha ujerumani wote
austria ilitawala pia sehemu kubwa za ulaya ya mashariki
watawala wa austria walishika pia vyeo vya kifalme vya nchi za bohemia na hungaria
wakati wa vita za napoleoni kaisari franz ii alilazimishwa kujiuzulu kama kaisari wa ujerumani wote mwaka akabaki na cheo cha kaisari wa austria tu
baada ya napoleoni austria ilikuwa nchi muhimu katika shirikisho la ujerumani
mwaka austria ilishindwa katika vita dhidi ya prussia ikatoka katika siasa ya ujerumani
baada ya vita hiyo kaisari franz josef alipaswa kuwakubalia wahungaria cheo sawa na wajerumani ndani ya milki yake
kuanzia hapo milki ilijulikana kama austria hungaria nchi ndogo ambayo ilikaliwa na waaustria wajerumani ilibaki
washindi wa vita walizuia waaustria wasijiunge na ujerumani hivyo jamhuri ya austria ilianzishwa
baada ya vita vikuu vya pili vya dunia austria ilirudishwa kuwa nchi ya pekee ikabaki hivyo
ucheki au chekia au czechia kwa kicheki esko pia jamhuri ya kicheki au jamhuri ya czech kwa kicheki esk republika ni nchi ya ulaya ya kati na mwanachama wa umoja wa ulaya
imepakana na poland ujerumani austria na slovakia
miji mingine mikubwa ni brno ostrava zl n plze pardubice hradec kr lov esk bud jovice liberec olomouc na st nad labem
tangu zamani nchi imekuwa na kanda za bohemia moravia na silesia
wakazi husema hasa kicheki ambacho ni lugha ya kislavoni ya magharibi
wakati wa sensa ya mwaka 
 ya wakazi hawakujibu swali husika na wengine 
 walisema hawana dini yoyote
 walijitambulisha kama wakatoliki na 
 kama waprotestanti
mapema zaidi nchi ilikuwa ufalme wa moravia kuu katika karne ya 
historia ya jamhuri ya ucheki yenyewe si ndefu tukiangalia tangu nchi hiyo kupokea uhuru kamili mwaka hadi leo
rais wa kwanza kuteuliwa kwa taifa hilo mpya ni tom garrigue masaryk
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia wajerumani walichukua uongozi wa chekoslovakia lakini hawakudumu mno
kufikia mwisho wa vita hivyo ussr ilichukua unahodha na kuweka nchi hiyo katika sera ya ukomunisti
wananchi walitawaliwa kwa nguvu halisi hadi mwaka wakati kulitokea mapinduzi ya amani na kupata uhuru halisi na demokrasia
mwaka nchi hiyo iligawanyika katika ucheki na slovakia kwa sababu ya kisiasa
ucheki imekuwa mwanachama wa muungano ya umoja wa ulaya kuanzia mwaka 
ucheki ni maarufu katika dunia kwa usalama wake na inapendwa sana na mamilioni ya watalii ambao huizuru kila mwaka
kicheki ni lugha ya kislavoni katika familia ya lugha za kislavoni cha magharibi inayotumiwa nchini ucheki
kuna wasemaji takriban milioni mbili nje ya ucheki
kicheki ni lugha ya karibu na kislovakia na kisorbi
wageni hushtuka mara nyingi wakiona maneno bila vokali kwa mfano sentensi str prst skrz krk
sababu yake ni ya kwamba herufi za na zinaweza kuhesabiwa kama silabi utaratibu unaofanana na m kama mwanzo wa neno mbele ya konsonanti katika lugha za kibantu m fano m swahili
kislavoni cha magharibi ni kundi la lugha za kislavoni zinazozungumzwa katika ulaya ya kati mashariki
kuna tena lugha mbili za kieneo na wasemaji waliobaki ni wachache kuna kumbukumbu ya kihistoria ya lugha za ziada katika familia hii lakini hakuna wasemaji tena ni lugha za kihistoria tu
lugha za kislavoni cha magharibi huandikwa kwa alfabeti ya kilatini
iko katika mashariki ya austria kando la mto danubi
idadi ya wakazi imezidi milioni moja na lakhi sita
vienna ina cheo cha jimbo ndani ya shirikisho la jamhuri ya austria
kwa karne nyingi vienna ilikuwa mji mkuu wa dola kubwa
wafalme na makaisari wa familia ya habsburg walitawala dola takatifu ya kiroma hadi na baadaye na maeneo makubwa ya ulaya ya kusini mashariki hadi 
hivyo vienna ina majengo mazuri inayotunza kumbukumbu ya enzi za kale sio tu mji mkuu wa austria ndogo ya leo
watu wa vienna hukumbuka wasanii walioishi katika mji wao kama watunga muziki wolfgang amadeus mozart ludwig van beethoven na brahms
danubi ni mto mrefu wa pili katika ulaya baada ya volga
jina lina sili katika lugha za kislanovi na kumaanisha kiasili mto
mto huu unapita katika nchi nyingi na majina yake ni donau kijerumani dun rea kiromania dunav kikroatia na kiserbia duna kihungaria na dunaj kwa kislovakia
danubi inaanza ujerumani ambako mito midogo ya brigach na breg inakutana karibu na mji donaueschingen katika eneo la msitu mweusi
danubi inaishia romania katika delta yake kwenye bahari nyeusi
kwenye km za mwendo wake mto ni mpaka wa nchi fulani
mto haupiti hata kidogo ndani ya kroatia bulgaria ukraine na moldova lakini ni mstari wa mpaka wa nchi hizi zinagusana na danubi tu ukingoni wa mto upande mmoja
inapita katika nchi zifuatazo au kugusa mipaka yao hii ni orodha ya makabila ya kenya inavyotokana na orodha ya ya lugha za kenya
orodha hii haizingatii makabila yanayoishi katika kenya kama wakimbizi kutoka vita katika nchi za jirani
ukurasa huu hauorodheshi vikundi vya wahamiaji kutoka nchi za kigeni kama wahamiaji au wazao wao kutoka arabia au uhindi
rhine tamka rain kwa kijerumani rhein kifaransa rhin na kiholanzi rijn ni kati ya mito mirefu ya ulaya
inapita katika uswisi ujerumani na uholanzi mwendo wake ni pia mpaka kati ya uswisi na liechtenstein uswisi na austria halafu ujerumani na ufaransa
mpakani kati ya uswisi na ujerumani mto inapita katika ziwa la konstanz au bodensee
kuanzia mji wa rheinfelden hadi rotterdam kwa urefu wa zaidi ya km mto unapitika kwa meli za mtoni
usafiri mtoni ni muhimu kwa ajili ya viwanda vingi vilivyopo kando la mto
kihistoria rhine pamoja na mto danubi ilikuwa mpaka wa kakazini ya dola la roma
ndani ya uholanzi mto hujigawa kuwa na mikono mikubwa miwili inayoitwa waal na lek
mbele ya mji wa rotterdam inaungana tena kuwa mto mmoja
adili na nduguze ni riwaya ya shaaban robert inayozungumzia jinsi ambavyo kijana adili mmoja mwenye roho na tabia njema alivyohusudiwa na ndugu zake hasidi na mwivu walimchukia na kumpatia mateso na kumuweka katika hali ngumu katika nyakati tofauti
lakini kwa moyo wake mwema adili akayaombea msamaha baada ya miaka mingi yakitunzwa naye kwa mateso ya kuyapiga kiboko kila usiku na kuyapa posho
baada ya hapo huria alikubali pendekezo la adili wakarejea katika utu tena
vita ya miaka saba ilitokea kati ya hadi 
ilianza kutokana na mashindano ya nchi za ulaya ikasambaa pande nyingi za dunia
hivyo imeitwa vita kuu ya dunia ya kwanza hata kama jina hili kwa kawaida latumiwa kwa ajili ya vita kati ya na 
washiriki katika vita hii walikuwa nchi za ulaya na koloni zao pia watu wa sehemu mablimbali za dunia walioshikamana nao
mashindano na hofu hizi zilisababisha kutokea kwa makambi haya mawili makubwa
mapigano yalitokea katika ulaya hasa ujerumani halafu katika uhindi amerika ya kaskazini kwenye visiwa vya karibi pwani za afrika na ufilipino
estonia kwa kiestonia eesti au eesti vabariik ni nchi ya kibalti katika ulaya ya kaskazini
finland iko ng ambo ya kidaka cha ufini cha bahari ya baltiki na watu wake wana asili moja na waestonia
estonia imekuwa nchi mwanachama ya umoja wa ulaya tangu tarehe mei 
katika miaka ilikuwa jamhuri mwanachama wa umoja wa kisovyeti na kabla yake tena sehemu ya dola la urusi
mji mkuu ni tallinn unaojulikana pia kwa jina la reval
lugha rasmi ni kiestonia ambacho ni lugha mama ya 
 ya wakazi na karibu sana na kifini
upande wa dini kadiri ya sensa ya mwaka 
 hawana yoyote
wakristo waorthodoksi ni 
 walutheri ni 
 mbali ya madhehebu mengine yasiyofikia pekepeke 
imepakana na estonia lithuania belarus na urusi
latvia ni nchi mwanachama wa umoja wa ulaya tangu mei 
miaka nchi ilikuwa jamhuri mwanachama wa umoja wa kisovyeti na kabla ya hayo sehemu ya dola la urusi
latvia ilijiunga na umoja wa ulaya baada ya azimio la halmashauri kuu ya ulaya ya desemba iliyokutana kopenhagen
latvia iliingia rasmi katika umoja wa ulaya tarehe mei pamoja na nchi nyingine za ulaya mashariki
katika kura ya maoni ya tarehe septemba ni 
 za walatvia wote waliokubali azimio hilo
wakazi wengi ni wakristo 
 wa madhehebu mbalimbali hasa walutheri 
 wakatoliki 
 na waorthodoksi 
kroatia kwa kikroatia republika hrvatska ni nchi ya ulaya ya kusini mashariki
imepakana na slovenia hungaria serbia bosnia na herzegovina na montenegro
kroatia ilikuwa kati ya majimbo ya yugoslavia na ilipata uhuru wake mwaka 
maeneo ya kroatia yalikuwa sehemu ya illyria wakati wa dola la roma na kutawaliwa kama mikoa ya dola hilo
mnamo mwaka dola la roma liligawiwa katika sehemu ya magharibi na sehemu ya mashariki
sehemu hizo mbili ziliendela baadaye kwa namna mbili tofauti
kuanzia mwaka makabila ya waslavoni walianza kuingia na kukaa
waslavoni majirani wanaotumia lugha ileile waliishi chini ya athira ya bizanti na kanisa la kiorthodoksi hivyo kuendelea kama sehemu ya ulaya ya mashariki na kuitwa waserbia
mtemi tomislav alichukua cheo cha mfalme mwaka 
wakati ule mfalme wa mwisho hakuwa tena wa watoto na mfalme wa hungaria alichaguliwa kuwa mfalme wa kroatia pia
maungano haya na hungaria yaliendelea kwa karne nyingi
tangu maungano wa hungaria na austria ni kaisari wa austria aliyekuwa na cheo cha mfalme wa krotia hadi vita kuu ya kwanza ya dunia 
waslavoni wa kusini waliamua kuunda ufalme wa pamoja kwa jina la yugoslavia
kroatia ilikuwa sehemu ya yugoslavia kuanzia kwanza katika ufalme wa yugoslavia halafu katika jamhuri ya kisoshalisti ya yugoslavia hadi 
miaka yugoslavia iliporomoka na majimbo yake zilitafuta uhuru kama nchi za kujitegemea
nchi ina umoja mkubwa upande wa kabila lugha na dini watu wengi wakiwa wakroatia asilia 
 wakisema kikroatia 
 na kufuata imani ya ukristo katika kanisa katoliki 
utemi wa liechtenstein kwa kijerumani f rstentum liechtenstein ni nchi ndogo katika ulaya ya kati
nchi yote ina urefu wa km 
 kutoka kaskazini hadi kusini na upana wa km 
urefu huu unafuata mwendo wa mto rhine ambao ni mto pekee nchini pia ni mpaka na uswisi
upande wa mashariki na karibu na mpaka wa austria milima hupanda hadi kimo cha mita 
lichtenstein imekuwa nchi tajiri baada ya vita kuu ya pili ya dunia kwa sababu serikali ya mtemi ilidai kodi duni kabisa zilizohamasisha makampuni mengi ya nje kufungua ofisi zao nchini
kuna pia benki nyingi zinazosemekana kuficha pesa za matajiri ambao wangetakiwa kulipa kodi ya mapato nyumbani kwao
mkuu wa nchi ni mtemi hans adam ii anayeitwa kwa jina kamili johannes hans adam ii
ferdinand alois josef maria marko d aviano pius von und zu liechtenstein
tangu tarehe agosti amemkabidhi mwanawe alois madaraka ya utawala
mawaziri watano wa serikali huteuliwa na bunge na kuthibitishwa na mtemi
wakazi wengi ni wakristo hasa wakatoliki 
 na wakalvini 
tangu liechtenstein imejiunga na fifa na uefa na inashiriki tangu katika uteuzi wa timu za soka katika mashindano ya kombe la ulaya na kombe la dunia
hata kama nchi ya wakazi tu na haina klabu mashuhuri waliechtensetin waliweza kushtusha wapinzani wao mara kadhaa
mwaka klabu ya vaduz ilishinda klabu ya latvia fc universitate riga na lakini ilishindwa baadaye na paris st
germain
timu ya kitaifa ya iliweza kumaliziana na ureno na kushinda luxemburg 
zagreb ni kitovu cha taasisi za utamaduni wa kroatia
 septemba ni kati ya vyuo vikuu vya kale katika ulaya ya mashariki
anwani ya kijiografia ni namna ya kutaja mahali duniani
anwani ya kijiografia huelezwa kwa kutaja longitudo na latitudo za mahali fulani
dunia hugawiwa katika gredi za longitudo na gredi za latitudo za kaskazini na za kusini
latitudo za kaskazini na kusini ya ikweta zinatofautishwa ama kwa kuongeza herufi n north au kaskazini na s south au kusini au kwa alama za kaskazini na kusini
gredi za longitudo zinaanza kuhesabiwa kwenye meridiani ya iliyokubaliwa ni mstari kutoka ncha ya kaskazini hadi ncha ya kusini unaopita katika mji wa greenwich karibu na london uingereza
kwa mfano anwani ya accra ghana ni latitudo na longitudo
kuwait kwa kiarabu ni nchi ndogo ya uarabuni kwenye ghuba ya uajemi
karibu nchi yote ni jangwa lakini kuna pwani na visiwa vidogo
historia ya kuwait ilianza kama utemi mdogo chini ya familia ya al sabah iliyokuwa chini ya sultani wa uturuki aliyetawala nchi jirani ya irak hadi vita kuu ya kwanza ya dunia
tangu kuingia kwa waingereza katika nchi za ghuba watawala wa kuwait walijiweka chini ya ulinzi wa uingereza kwa sababu waliuona afadhali kuliko ukuu wa uturuki
baada ya kuporomoka wa dola la uturuki kuwait iliendelea chini ya uingereza hadi kupata uhuru wake tarehe juni 
katika miaka iliyofuata kuwait iliona madai ya irak ya kuwa tangu zamani kuwait ni mkoa wake uliotengwa na ukoloni
tarehe agosti dikteta wa irak saddam hussein alivamia kuwait na kuiteka
katika vita ya pili ya ghuba marekani pamoja na nchi nyingine ilishambulia jeshi la irak katika kuwait na kurudisha serikali ya emir al sabah
kati ya wakazi asilimia pekee ni wananchi au wakuwait wenyewe
wengine wote ni watu waliokuja kufanya kazi na kuishi hapo
pamoja na wahamiaji kutoka nchi jirani ya wakazi ni waarabu
zaidi ya tena wana asili ya india au nchi nyingine za asia
lugha rasmi ni kiarabu wananchi wanakiongea kwa lahaja maalumu
kiingereza pia kinatumika hasa hasa katika biashara
wakristo ni zaidi ya lakini karibu wote ni wahamiaji
wahindu kutoka india ni wengi zaidi kidogo karibu 
nchi ni tajiri kutokana na wingi wa mafuta ya petroli yaliyopo chini ya ardhi yake
kabla ya kupatikana kwa mafuta mwaka nchi ilikuwa maskini lakini sasa ni kati ya nchi tajiri zaidi duniani
kabla ya kugunduliwa kwa mafuta palikuwa na kilimo kidogo sana halafu ufugaji na hasa uvuvi baharini
watani alkuwait au taifa langu kuwait ni wimbo wa taifa la kuwait
frankfurt ni jina la miji miwili mikubwa nchini ujerumani
kwa kusudi la kuitofautisha mara nyingi hutajwa pamoja na mto iliyoko frankfurt ni pia jina la vijiji viwili na ilikuwa jina la maeneo ya kihistoria katika ujerumani
kwa umbo la frankfort au frankford jina lapatikana katika amerika ya kaskazini
lataja miji iliyoundwa na wahamiaji kutoka ujerumani
ford ni sehemu ya kupita mto pasipo maji yenye kina kikubwa
meles zenawi mei agosti alikuwa waziri mkuu wa ethiopia tangu agosti hadi kifo chake
alitangulia kuwa rais wa nchi kati ya mei na agosti 
zenawi alikuwa mwanafunzi wa tiba kwenye chuo kikuu cha addis ababa wakati wa mapinduzi ya kikomunisti ya ethiopia ya mwaka 
 aliacha masomo akarudi kwake tigray akajiunga na harakati ya ukombozi wa tigray tplf iliyopinga serikali mpya
 alikuwa mwenyekiti wa ushirikiano wa tplf na vikundi vingine vya upinzani kutoka sehemu mbalimbali za ethiopia
baada ya kupinduliwa kwa serikali ya kikomunisti ya mengistu katika mei zenawi aliteuliwa kuwa rais
cheo cha waziri mkuu kilikuwa cheo chenye uzito kuliko rais na zenawi alihamia katika ofisi ya waziri mkuu
meles zenawi ameshika shahada ya ma ya utawala wa biashara kutoka uingereza na msc ya uchumi kutoka uholanzi
inasemakana meles anapenda kusoma kuogelea na tennis
derg ni neno la kiethiopia kwa ajili ya kamati au halmashauri
derg ilikuwa kamati ya wawakilishi kutoka sehemu mbalimbali za jeshi kama jeshi la nchi kavu wanamaji wanaanga na polisi
kati ya na watu makumi elfu waliuawa hovyo kwa amri za derg
mwenyekiti na kiongozi mkuu wa derg alikuwa mengistu haile mariam
 derg ilikabidhi madaraka kufuatana na katiba mpya na ethiopia kutangazwa kuwa jamhuri ya kisoshalisti na mengistu rais wake
aswan asw n pia assuan au assouan ni mji wa kusini kabisa nchini misri mwenye wakazi 
imejulikana duniani kutokana na lambo la aswan ambalo ni ukuta mkubwa unaozuia mwendo wa mto nile na kusababisha kutokea kwa bwawa la nasser
tangu kutengenezwa kwa lambo aswan imekuwa mji wa viwanda kwa sababu umeme unapatikana kwa wingi tangu 
utalii ni muhimu pia kwa sababu karibu na aswan kuna mabaki mengi ya mahekalu na majengo mengine ya enzi za misri ya kale
zamani mji ulijulikana kwa jina la syene au swan au seveneh
ilikuwa mji muhimu wa misri ya kusini na mara nyingi mpaka na madola ya sudan
hivyo mafarao waliweka hapa kituo muhimi cha kijeshi kwa karne nyingi
wazee walitambua ya kwamba wakati wa mchana jua iko juu kabisa angani na fimbo halina kivuli katika saa ya mchana
mtaalamu mmisri eratosthenes alianza hapa upimaji wake uliothebitisha ya kuwa dunia si tambarare lakini duara kama mpira
slovakia kwa kislovakia slovensko ni nchi ya ulaya ya kati yenye wakazi milioni tano na nusu
imepakana na ucheki austria poland ukraine na hungaria
slovakia imekuwa nchi mwanachama wa umoja wa ulaya tangu tarehe mei 
miji muhimu baada ya bratislava ni ko ice bansk bystrica ilina tren n nitra pre ov na trnava
wakazi walio wengi wanasema kislovakia ambacho ni kati ya lugha za kislavoni lakini kieneo kuna pia wasemaji wa kihungaria kibelarus na kiukraine
upande wa dini 
 ni wakatoliki 
 waprotestanti
kwa sehemu kubwa ya historia yake hadi mwaka slovakia ilikuwa chini ya watawala wa habsburg waliokuwa wafalme na makaisari wa austria
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia slovakia ilipata uhuru pamoja na ucheki katika nchi ya chekoslovakia
mwaka ucheki na slovakia ziliachana kwa amani na kuwa kila moja nchi ya pekee
utemi wa andorra kikatalani principat d andorra kifaransa principaut d andorre ni nchi ndogo katika ulaya ya kusini magharibi
idadi ya wakazi ni ambao kati yao si wananchi
katiba yake ni ya utemi lakini kuna watemi wawili nao wako nje ya nchi
mmoja ni rais wa ufaransa na mwingine ni askofu wa urgell katika hispania
eneo la andorra ni bonde katika milima ya pirenei kati ya hispania na ufaransa
mahali pake mlimani palisababisha imeendelea kama nchi ya pekee kwa sababu zamani hapakuwa na njia wala mawasiliano
andorra ni nchi mwanachama ya baraza la ulaya lakini si ya umoja wa ulaya
hivyo si sehemu ya eneo la kodi za pamoja la ulaya
hali hii inavuta watalii kwa sababu bidhaa nyingi zinapatikana bila kodi kwa bei nafuu kuliko hispania au ufaransa kodi ya ongezeko la thamani vat iko kwenye pekee
andorra inatumia pesa ya euro bila kushiriki katika mkataba wa euro
asili ya andorra kama nchi ya pekee ni katika karne ya na katika mahali pake mlimani na mpakani kati ya ufaransa na hispania
bonde la andorra lilikuwa chini ya mtemi wa urgell
wakati ule hapakuwa bado na himaya moja kwa hispania nzima
kama historia ingeendelea kama kawaida leo hii andorra ingekuwa tu sehemu ya wilaya ndani ya hispania
lakini katika karne ya palitokea ugomvi kati ya mtemi wa urgell na jirani yake
majirani walipatana ya kwamba watatawala bonde kwa pamoja
haki za mtemi wa urgell zilirithiwa na askofu wa urgell
katika mwendo wa historia wafalme wa ufaransa walipotea hivyo rais wa jamhuri ya ufaransa alirithi haki za utawala kama mtemi wa kushirikiana
cheo cha askofu wa urgell kimeendelea hadi wakati huu
miaka yote ya nyuma andorra ilikuwa bonde maskini tu bila barabara nzuri hivyo wala hispania wala ufaransa ziliona umuhimu wa kujitahidi ili kupata utawala kamili juu yake
katika hali hii andorra imefika katika karne ya ila tu mawasiliano ya kisasa yameondoa upweke na utalii umetajirisha nchi na wakazi wake
tarehe machi andorra ilipata katiba iliyoifanya kuwa nchi huru ya kujitegemea kabisa
nafasi ya watemi wa pamoja ni ya heshima tu na utawala halisi umo mikononi mwa serikali inayochaguliwa na bunge
tangu andorra ni nchi mwanachama wa umoja wa mataifa
negus ni cheo cha kifalme katika historia ya uhabeshi au ethiopia
cheo hiki kilitumiwa katika historia ya ethiopia na watawala mbalimbali wa majimbo kwa mfano wa shewa gonder tigray na gojam
mtawala mkuu wa ethiopia alitumia cheo cha negus negesti pia negusa nagast au mfalme wa wafalme kinacholingana na kaisari
negus wa mwisho alikuwa tangu ras tafari makonnen aliyeendela kuwa kaisari haile selassie tangu 
alipinduliwa na kuuawa na wanajeshi wa derg waliomaliza utawala wa kifalme katika ethiopia
dola la mahdi kwa kiarabu mahdiyya lilikuwa kipindi katika historia ya sudan mwisho wa karne ya 
muhammad ahmad al mahdi alifaulu kukusanya wafuasi wengi na kushinda wamisri
 januari jeshi lake lilitwaa mji mkuu khartum na kumwua gavana gordon pasha
al mahdi alianzisha mji mkuu mpya ng ambo ya mto nile kwa kuunda omdurman
ugomvi ulitokea kati ya makamu wake hadi wakati abdallahi ibn muhammad mwenye sifa ya kuwa aliongoza jeshi la mahdi wakati wa mashambulio dhidi ya khartum alikubaliwa wa viongozi wa mahdiyya akajiita khalifa
khalifa abdullahi aliimarisha utawala wake wa kuwaua wapinzani bila neema kati yao wanafunzi na ndugu za mahdi mwenyewe
akanunua meli za mvuke za mtoni alizoziona waingereza walizitumia pia akajenga kiwanda cha kutengenezea bunduki
khalifa alifaulu kupanusha uatwala wake juu ya maeneo karibu yote ya sudan ya leo lakini alishindwa kufikia jimbo la ikweta ambako emin pasha aliendelea kutetea mabaki ya sudani ya kimisri
itikadi ya kupanusha utawala wa mahdiyya kwa njia ya jihad ilimsababisha khalifa kushambulia nchi jirani ya ethiopia iliyotawaliwa na kaisari wa kikristo
mwaka akaongoza jeshi la askari hadi gondar
kifo cha kaisari yohane iv katika mapigano ya metemma tar
lakini jeshi ya mahdiyya lilipotea wanajeshi wengi pia likadhoofika
wakati huohuo jemadari wa khalifa abd ar ra m n an nujum alishambulia misri lakini alishindwa kwenye mapiganoya tushkah
hii ilikuwa mara ya kwanza ya kwamba jeshi la mahdiyya lilishindwa
mwaka mkuu wa jeshi la pamoja la misri na uingereza jenerali horatio kitchener aliamua kulipiza kisasi kwa vita ya akaongoza jeshi kubwa dhidi ya sudan
septemba jeshi la mahdiyya lilishindwa kabisa katika mapigano ya masaa matano
safari hii waingereza waliandaliwa vizuri zaidi pia silaha mpya kama bunduki ya mtombo ziliwapa ushindi
upande wa khalifa walikufa askari upande wa waingereza na wamisri watu pekee
khalifa mwenyewe alitoroka akajenga jeshi upya na kutawala kusini ya sudan lakini akauawa katika mapigano ya umm diwaykarat
waingereza walitawala sudan pamoja na misri hadi kitchener akawa gavana mkuu wa kwanza
ina milia mitatu ya kulala ya nyekundu nyeupa na nyeusi pamoja na pembetatu ya kijani
rangi ya milia mitatu ni rangi za umoja wa waarabu ni sawa na bendera za misri syria irak na yemen
pembetatu ya kijani inaonyesha rangi ya nne kati ya rangi wa waarabu ni rangi ya uislamu na mtume mohamed
bendera ya moroko ni nyekundu ina nyota ya kijani yenye pembe tano katikati
ilitumiwa rasmi tangu novemba lakini ina historia ya karne kadhaa nchini
rangi nyekundu ilionyeshwa tangu karne ya na watawala wa familia ya waalawi kwa sababu wanadai ni sehemu ya ukoo wa mtume muhamad na nyekundu ni alama ya ukoo huo
wakati wa moroko kuwa nchi lindwa chini ya ufaransa nyota ya pembetano iliingizwa
mlia wa juu ni nyekundu na mlia wa chini ni nyeusi
jinsi ilivyo katika nchi mbalimbali za afrika bendera ya chama tawala imebadilishwa kidogo na kutangazwa kuwa bendera ya taifa
katika angola ni chama cha mpla kilichoshinda baada ya vita ya wenywewe kwa wenyewe na kubadilisha bendera yake hivyo
rangi ya nyekundu ilimaanisha usoshalisti nyesusi bara na watu wa afrika
baadaye maelezo kwa ajili ya nyekundu yalibadilishwa kumaanisha jitihada na damu yaliyomwagika kwa ajili ya uhuru wa taifa
alama ndani ya bendera inafanana na mundu na nyundo nembo ya umoja wa kisovyet
bendera ilianzishwa rasmi tarehe novemba offiziell eingef hrt
tangu kuna pendekezo la bendera jipya isiyokumbusha itikadi wala damu na vita
sayari kibete ni gimba la angani katika mfumo wa jua letu
sayari kibete ni kitengo kipya katika mafundisho ya astronomia
azimio lilifanywa kwenye mkutano wa mwaka wa umoja wa kimataifa wa wanaastronomia
sababu ya kuanzisha utaratibu mpya wa sayari kibete ilikuwa kutambuliwa kwa eris mwaka 
wataalamu walio wengi hawakuwa tayari kuikubali kama sayari ya kumi
maana inaonekana ni kubwa kidogo kuliko pluto kitengo kipya kilianzishwa
kufuatana na azimio la umoja wa kimataifa wa wanaastronomia umbo hili latokana na graviti ya gimba lenyewe kama masi yake au ukubwa wake unatosha kujifinyanga masi hii katika umbo la tufe
kama masi ni ndogo zaidi graviti ya gimba haitoshi kufikia umbo la tufe
 sayari kamili zina ukubwa na uvutano wa kutosha wa kuvuta magimba mengine madogo kwao yaani katika njia ya dunia yetu au sayari nyingine hakuna vitu vidogo tena vinavyozunguka hapa pamoja na sayari
yote yameshaanguka chini duniani kutokana na uvutano
magimba yaliyobaki ni yale amabayo yanazunguka kama mwezi au kama bangili ya zohari ambayo yana mwendo imara
 kuna magimba makubwa kushinda pluto inayolingana na masharti ya lakini huzunguka sayari za mshtarii na zohari kwa sababu ni miezi
kwa mfano ceres ni mwezi wa zohari ina kipenyo cha km
io ina kipenyo cha karibu sawa na utaridi lakini ni mwezi wa mshtarii haifai kuitwa sayari wala sayari kibete
kwa sasa kuna magimba yanayotambuliwa kama sayari kibete katika mfumo wa jua letu pluto iliyokuwa ilitajwa kama sayari ya jua letu tangu kutambuliwa mara ya kwanza mwaka lakini mwaka ilihamishwa kati ya sayari kibete
kuna ujwezekano wa kuwepo kwa sayari kibete nyingine katika mfumo wa jua lakini hadi sasa hakuna data za kutosha zinazoruhusu azimio kama gimba kubwa kina tabia zote za ufafanuzi wa sayari kibete
kuna uwezekano ya kwamba vesta pallas na hygiea katika ukanda wa asteroidi zinaweza kutambuliwa siku moja kuwa sayari kibete
vilevile magimba kadhaa katika eneo nje ya obiti ya neptuni kama vile orcus quaoar sedna au varuna yanatazamiwa kama wagombea kwa cheo cha sayari kibete
korea ya kusini jina rasmi jamhuri ya korea ni nchi ya asia ya mashariki iliyopo kusini mwa rasi ya korea
upande wa kaskazini imepakana na korea ya kaskazini
korea zote mbili zilikuwa nchi moja hadi mwaka chini ya utawala wa kikoloni wa japani
ng ambo ya bahari iko uchina upande wa magharibi na japani upande wa kusini mashariki
mji mkuu pia mji mkubwa ni seoul ambako karibu nusu ya wakazi wote huishi ama mjini ama katika mazingira yake
seoul ni kati ya miji muhimu ya biashara na uchumi kimataifa
utamaduni wa korea ni kati ya zile za kale zaidi duniani
tangu maungano ya kitaifa ya korea yote mwaka kk ilikuwa nchi moja hadi mwaka ilipofanywa koloni la japani
uhuru baada ya mwaka ulifuatwa na mgawanyiko wa nchi na kuundwa kwa korea kusini
siku hizi imekuwa moja ya nchi tajiri ya asia ina nafasi ya duniani kati ya mataifa matajiri
iko kati ya nchi kumi duniani zinazouza bidhaa nyingi nje
hali ya maisha ni ya juu na viwanda vyake vinatengeneza bidhaa za kisasa kabisa kama motokaa meli mashine vifaa vya kompyuta na nyinginezo
wachina ni 
 lakini wengi wao wana asili ya korea
kiasili watu wa korea walifuata dini ya jadi iliyoheshimu mapepo mbalimbali na kutoa sadaka kama njia za kuyapatanisha
tangu karne ya ubuddha uliingia kutoka china ukawa dini rasmi
ukristo ulingia pia kutoka china ukaanza kukua zaidi tangu karne ya 
siku hizi takriban nusu ya wakorea wa kusini wasema hawana dini
sehemu kubwa wanakadiriwa kuwa wafuasi wa konfusio lakini hawajiiti wanadini
kuna pia wafuasi wachache wa dini nyingine mbalimbali
seoul ni mji mkuu na mji mkubwa katika korea ya kusini
kihistoria na hadi ilikuwa mji mkuu wa korea yote
seoul iko kando la mto han katikati ya rasi ya korea karibu na mpaka na korea ya kaskazini
jiji ni kitovu cha siasa uchumi utamaduni na elimu ya korea kusini
seoul ilikuwa mahali pa michezo ya olimpiki ya 
rasi ya korea ni rasi kubwa katika asia ya mashariki
inaingia takriban km kutoka asia bara ndani ya bahari ya pasifiki
bahari upande wa mashariki huitwa bahari ya japani na upande wa magharibi huitwa bahari njano
mlango wa bahari wa korea hutenganisha korea na japani ukiunganisha bahari zote mbili za kando
tangu mwisho wa ukoloni wa japani rasi iligawiwa kisiasa kwanza kati ya kanda za kirusi na kimarekani
 julai rasi imegawiwa kati ya korea kaskazini na korea kusini
eris pia eris au eris ni sayari kibete kubwa inayojulikana katika mfumo wa jua letu
njia yake ya kuzunguka jua ni nje ya njia ya pluto
eros inaonekana ina angalau mwezi mmoja unaoitwa dysnomia
makadirio ya kipenyo chake ni km ambacho ni kikubwa kidogo kuliko pluto
inazunguka jua katika muda wa miaka 
 ya dunia
umbali wake na jua ni mara umbali wa dunia yetu
kutoka eris hata jua letu laonekana kama nyota ndogo tu
walichungulia picha za anga zilizopigwa mwaka wakatambua nukta ya anga lililobadilika mahali
kutambuliwa kwa eris kulisababisha wanafalaki kuanzisha kitengo kipya cha sayari kibete
brown aliwahi kutangaza eris kuwa sayari ya kumi ya jua letu
lakini wataalamu wengine waliona uwezekano mkubwa ya kwamba magimba mengine ya kufanana na eris watapatikana karibuni
maana ya neno sayari kwa kulingana na sayari za ndani ilihofiwa kutavurugika
hivyo eris ilikuwa sababu ya kushushwa kwa cheo cha pluto ambayo ni ndogo kuliko eris
alpha centauri pia toliman au rigil kentaurus ni nyota inayong aa sana katika anga ya kusini kwenye kundinyota ya centaurus
ni nyota ya kungaa sana ya nne angani lakini haionekani kwenye nusudunia ya kaskazini
alpha centauri ni nyota ya pekee kwa sababu ni nyota yetu jirani katika anga ina umbali wa miaka ya nuru 
nyota mapacha za alpha centauri na alpha centauri ziko miaka ya nuru 
 kutoka kwetu na nyota ya tatu proxima centauri ina umbali wa miaka ya nuru 
star constellation ni idadi ya nyota zinazoonekana angani kuwa kama kundi la pamoja
tangu zamani watu walitazama nyota kama nukta na kuwaza kuwa na mistari kati yao hivyo kuona picha
kundinyota zinazojulikana sana ni kama vile orion skorpio nge andromeda msalaba wa kusini
kujumlisha nyota hivi ilikuwa msaada kwa watu kukumbuka na kutambua nyota
hali halisi nyota hizi zinaonekana tu kama kundi lakini haziko mahali pamoja angani kwa sababu zinaweza kuwa mbali sana kutoka nyota nyingine inayoonekana kama sehemu ya kundinyota ileile
hivyo kundinyota ni tofauti na fungunyota kiing
star cluster ambayo ni idadi kubwa ya nyota zilizopo karibu pamoja hali halisi
ila tu kwa jicho tupu fungunyota inaonekana kama nyota moja tu au haionekani kutokana na umbali zimetambuliwa kwa hadubini tu
kilimia ni fungunyota ya pekee inayoweza kutambuliwa bila msaada wa mitambo na hivyo ni maarufu kama kundinyota pia
picha za orion katika makala hii zinaonyesha njia kutoka nyota angani hadi wazo la kundinyota
orion inaonekana vizuri kwa sababu kuna kwanza nyota tatu kama mstari
juu yake upande wa kushoto kidogo ni nyota mbili zinazong aa sana
chini ya mstari wa nyota tatu kuna nyota mbili au tatu inategemea ubora wa macho za karibu sana
halafu chini yake kuna tena nyota mbili za mbali kidogo zinazong aa na kufanana zile mbili za juu
kama giza inaongezeka ni tena nyota zaidi zinazoonekana
watu waliunganisha nyota kwa kuwaza mistari wakaanza kumwona mtu
nyota mbili au tatu chini ya ukanda zikatajwa kama silaha inayoaliki kwenye ukanda
nyota nyingine hafifu zaidi zikaunganishwa katika picha hii nyota za zikawa ama ngao au kando la nguo kama kichwa
wasanii walichora picha kama ile ya juu upande wa kushoto nyota kadhaa zilitiwa rangi katika makala hii kwa kuonekana vizuri zaidi si picha yenyewe
hivyo katika mawazo ya watu wa kale katika tamaduni mbalimbali anga lilijaa mapepo au hasa miungu
kitaalamu kundinyota zinakubaliwa kama msaada wa kutaja nyota
sayansi ya astronomia inatumia kundinyota kama mbinu wa kupata ramani ya nyota jinsi zinavyoonekana angani
majina ya nyota zinazoonekana hutajwa kufuatana na eneo la kundinyota zinapoonekana halafu kwa kuongeza herufi za kigiriki
mfano mashuhuri ni nyota iliyo karibu na jua letu katika anga la ulimwengu hutajwa kama alpha centauri maana ni nyota iliyohesabiwa kama nyota ya kwanza katika eneo la kundinyota centaurus
wanaastronomia wanatumia zaidi mfumo wa digrii zinazolingana na utaratibu wa latitudo na longitudo hapa duniani wakitaka kutaja mahali kamili pa nyota
hii ni sawa na kusema mji fulani uko kaskazini magharibi ya afrika kabla ya kutaja kikamilifu mahali pake kwa longitudo na latitudo
ni hasa kundinyota za zodiaki zinazodaiwa kuwa muhimu na kutawala tabia za watu kwenye horoskopi
desimita pia desimeta ni kipimo cha urefu wa sentimita au mita 
kipimo hiki hakitumiki sana isipokuwa na walimu wanaopenda kuwapa wanafunzi mazoezi ya kubadilisha vipimo
si kipimo sanifu cha kimataifa si bali ni kizio cha vipimo vya uingereza
zamani ilitumiwa sana lakini siku hizi matumizi yamepungua sana
maili si kipimo sanifu cha kimatifa hivyo urefu wa maili moja ni tofauti kati ya nchi na nchi hata kama ni maili ya nchi kavu au maili ya baharini
hadi leo inatumiwa katika nchi zinazotumia lugha ya kiingereza ingawa hizi zote zinaelekea kubadilisha au zimeshabadilisha tayari kawaida yao kwa kutumia kilomita
ila tu watu wamezoea maili sana wakiendelea kuitumia
walitumia kipimo cha milia passuum hatua kwa kupima urefu wa mbali
kipimo hiki cha kiroma kilingia katika vipimo vya mataifa ya ulaya
foot ni kipimo cha urefu wa 
 sentimita au inchi 
asili yake ni urefu wa sehemu ya kanyagio ya mguu wa mwanadamu
si kipimo sanifu cha kimataifa bali ni kizio cha vipimo vya uingereza
kifupi chake ni ft
au inaandikwa hivyo futi inchi 
neno futi latumiwa pia kutaja chenezo au rula chombo cha kupima urefu wa kitu
kipimo cha futi kiliingia katika kiswahili tangu ukoloni wa uingereza
kimechukua nafasi ya vipimo asilia vya kiswahili kama shubiri takriban cm na ziraa takriban cm
kihistoria urefu wa futi ilikuwa tofauti kati nchi na nchi
leo hii inatumiwa zaidi marekani lakini pia kwa uzoefu katika nchi zinazotumia sana lugha ya kiingereza hata kama rasmi zimeshakubali vipimo sanifu vya kimataifa si
si kipimo sanifu cha kimataifa si bali ni kizio cha vipimo vya uingereza
kifupi chake inchi ni futi inchi 
kipimo cha inchi kiliingia katika kiswahili tangu ukoloni wa uingereza
kihistoria urefu wa inchi ilikuwa tofauti kati nchi na nchi
mafundi hutumia inchi wakipima unene wa bomba la maji au wa ubao uliokatwa
 shibr ni kipimo cha urefu wa takriban cm
ni kati ya vipimo asilia vya kiswahili ni umbali mkubwa kati ya kidole gumba na kidole cha mwisho kwenye mkono mmoja
shubiri si kipimo sanifu lakini katika maisha ya kila siku inasaidia sana
mtu akijua urefu wa shubiri yake anaweza kupima vitu vingi haraka
kwa kawaida mtu hutembea na mkono wake kila saa tofauti na futi au chenezo
hivyo kuna ushauri kila mtu apime shubiri yake na kuikumbuka kwani itamsaidia kila mahali
kidole hiki ni tofauti na vidole vingine kwa sababu mwelekeo wake ni wa pekee
katika tamaduni mbalimbali kuonyesha kidole gumba kuna maana ya furaha kwa mfano kumkubali mtu kumwambia umefanya vizuri au pia kumwonyesha mimi sijambo sina matata
morta au morita pia futuri ni kipimo cha urefu cha takriban cm
ni kati ya vipimo asilia cha kiswahili ni umbali mkubwa kati ya kidole gumba na kidole cha shahada kwenye mkono mmoja
ni kati ya vipimo asilia cha kiswahili ni umbali mkubwa kati ya kidole kikubwa na kisugudi au kiko cha mkono wake
ziraa inalingana na kipimo cha shubiri ziraa moja inalingana na shubiri mbili
yugoslavia jugoslavija na kwa kikyrili nchi ya waslavoni ya kusini ilikuwa nchi katika ulaya kusini mashariki kati ya na 
ilianzishwa kwa jina la ufalme wa waserbia wakroatia na waslovenia mwaka baada ya kuporomoka kwa austria hungaria
ufalme huu uliunganisha nchi za awali za serbia na montenegro pamoja na sehemu za dola la austria zilizokaliwa na waslavoni
tangu ufalme ulibadilisha jina kuitwa ufalme wa yugoslavia
tangu mwanzo tatizo mojawapo la nchi ilikuwa uhusiano kati ya mataifa mawili makubwa ndani yale yaani waserbia na wakroatia
ingawa yote mawili ni karibu sana kuna tofauti za historia dini na utamaduni ziilizosababisha hofu ya kutawaliwa kwa upande mmoja na mwingine
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia yugoslavia ilivamiwa na jeshi la ujerumani
wapinzani mbalimbali walichukua silaha kupinga wavamizi
kati ya vikundi hivi wanamigambo wakomunisti chini ya josip broz tito wakafaulu kuliko jeshi la msituni wa mfalme
baada ya mwisho wa vita kundi la tito lilichukua utawala
katiba mpya ya iliunda yugoslavia upya kama shirikisho la kisoshalisti
majimbo zilizoitwa pia jamhuri ziliundwa pamoja na mikoa miwili ya kujitawala ndani ya serbia tito aliamua kutotii tena amri na maagizo kutoka chama cha kikomunisti cha umoja wa kisovyeti
yugoslavia ilifuata siasa ya kutoshikamana na pande zote mbili za vita baridi yaani marekani na urusi
baada ya kifo cha tito umoja wa yugoslavia ulidhoofika
mashindano kati ya mataifa ndani ya nchi yaliongezeka
 jimbo la bosnia na herzegovina likafuata na kutoka nje
tangu yugoslavia ilikuwa jina la umoja wa serbia na montenegro pekee
mwaka hata umoja uliobaki kati ya serbia na montenegro ulifutwa na kila nchi imeendelea pekee yake
kuhusu matumizi ya jina zohali kwa sayari hii tazama kipengele cha jina ni sayari kubwa ya tatu ya mfumo wa jua hata kama mada yake ni hasa gesi iliyoganda
jumla ya masi yake ni mara ya dunia hivyo ni sayari nyepesi kulingana na ukubwa wake
miezi mikubwa huitwa miranda ariel umbriel titania na oberon
waswahili hawakujua sayari hii kabla ya ukoloni hawakuwa na jina la kale
uranus ni jina la kimataifa limeteuliwa katika kare ya na wanaastronomia kutokana na mungu wa ugiriki ya kale urano aliyeaminiwa kuwa mungu wa anga
lugha nyingi duniani zimepokea jina hili kwa sababu astronomia ya zamani katika tamaduni mbalimbali haikujua sayari hiyo iliyojulikana tangu kupatikana kwa darubini tu
imegunduliwa tarehe machi na william herschel
kwa kufuata kamusi ya kast lakini hili ni jina la kiswahili kwa sayari ya saturn
eneo lake lilikuwa ndani ya nchi za leo kongo kinshasa angola na kongo brazzaville
ulianzishwa katika karne ya ikadumu hadi karne ya 
mtawala wake alikuwa na cheo cha mwene kongo au manikongo wa kabila la bakongo
ufalme huo umejulikana zaidi kihistoria kwa sababu ya mawasiliano yake ya kimataifa
manikongo mbalimbali walijenga uhusiano na ureno na kongo ilikuwa taifa la kushikamana na ureno hadi kuharibika kwa uhusiano huo
katika kipindi kile taarifa mbalimbali ziliandikwa zinazotupa leo picha nzuri ya ufalme huo
wakati wa kukutana na wareno ufalme wa kongo labda ulikuwa na eneo la km ukaunganisha robo ya magharibi ya kongo kinshasa pamoja na sehemu za angola na kongo brazzaville
baada ya wafalme kuwa wakristo wakatoliki na kujengwa kwa kanisa kuu jina la s o salvador do congo kwa kireno mwokozi mtakatifu wa kongo lilikuwa kawaida kwa mji mkuu wa milki
velten alizaliwa septemba katika kijiji cha fluterschen wilaya ya altenkirchen kwenye mkoa wa rhine ya prussia
 alisoma lugha kwenye vyuo vikuu va bonn na t bingen
baada ya masomo alisafiri kutembelea ufaransa uingereza algeria tunisia na misri
alijiandaa kwa utumishi wa serikali ya ujerumani katika koloni kwa masomo kwenye chuo cha lugha za mashariki berlin
 hadi alikuwa dragoman au mfasiri wa serikali ya kijerumani ya afrika ya mashariki
katika miaka ile alikusanya fasihi simulizi ya wenyeji kama vile masimulizi hadithi mila na desturi nyingi
aliandika maneno ya wasimulizi wake kwa shorthand
 akarudi ujerumani kuwa profesa wa kiswahili kwenye chuo cha lugha za mashariki cha chuo kikuu cha berlin
sehemu ya vitabu vyake alitoa kwa kiswahili na kijerumani vilevile
hivi ni hasa kuhusu masimulizi mila na desturi alizokusanya wakati wa kufanya kazi afrika ya mashariki
kidole hiki kinatumiwa sana kwa mawasiliano kati ya watu
kwanza hutumiwa kwa kukilenga kwa kitu kwa kwa mtu kwa kusudi la kumaanisha ndiye huyu ndicho hiki kwa lugha mbalimbali jina la kidole hiki ni kidole cha kuonyesha kiing
kidole cha kati pia kikubwa kirefu ni kidole cha tatu mkononi
kiko kati ya kidole cha shahada na kidole cha kati cha kando
kwa watu walio wengi sana ni kidole kirefu mkononi
katika utamaduni mbalimbali ni mwiko kabisa kuonyesha kidole hiki kunatumiwa kwa kusudi la kutukana na kutusi
lakini kwa wengine hakina maana mabaya hivyo kidole kinaweza kuwa chanzo cha kutoelewana vibaya
kidole cha kati cha kando pia kidole cha pete ni kidole cha nne mkononi
kidole hiki hakina nguvu sana ni hafifu kati ya vidole vingine kwa sababu ya mishipa yake ni michache
katika tamaduni za magharibi kinatumiwa kwa ajili ya pete ya ndoa
wengine hutoa maelezo juu ya imani mbalimbali kama sababu ya desturi hiyo
labda sababu ya kimsingi ni udhaifu wa kidole hiki kama ni kidhaifu kati ya vidole hakitumiwi sana kwa kazi kama kidole gumba au kidole cha shahada
hivyo pete inalindwa zaidi ikiwa kwenye kidole hiki kuliko kwenye kidole kingine
kuna lugha kadha ambako kidole hiki huitwa kwa majina kama kidole cha daktari
katika kirusi kifinland na kituruki kuna imani ya kwamba kidole hiki kina uhusiano na uchawi
kwa kawaida ni kidole kidogo mkonononi hivyo kwa lugha nyingi huitwa kwa jina kidole kidogo
shoka khamis juma ni mbunge katika bunge la tanzania
riziki omar juma ni mbunge katika bunge la tanzania
rajab ahmad juma ni mbunge katika bunge la tanzania
gaudentia mugosi kabaka amezaliwa aprili ni mbunge katika bunge la tanzania
siraju juma kaboyonga amezaliwa agosti ni mbunge katika bunge la tanzania
phares kashemeza kabuye alifariki aprili katika ajali la basi mkoani morogoro alikuwa mbunge katika bunge la tanzania
mgeni jadi kadika ni mbunge katika bunge la tanzania
hamis suedi kagasheki amezaliwa agosti ni mbunge katika bunge la tanzania
janet bina kahama amezaliwa mei ni mbunge katika bunge la tanzania
charles muguta kajege amezaliwa juni ni mbunge katika bunge la tanzania
diodorus buberwa kamala amezaliwa novemba ni mbunge katika bunge la tanzania
nazir mustafa karamagi amezaliwa desemba ni mbunge katika bunge la tanzania
mariam reuben kasembe amezaliwa agosti ni mbunge katika bunge la tanzania
eustace osler katagira amezaliwa julai ni mbunge katika bunge la tanzania
dr
shukuru jumanne kawambwa amezaliwa desemba ni mbunge katika bunge la tanzania
vita rashid kawawa amezaliwa januari ni mbunge katika bunge la tanzania
gaudence cassian kayombo amezaliwa julai ni mbunge katika bunge la tanzania
salim abdallah khalfan amezaliwa oktoba ni mbunge katika bunge la tanzania
khalifa suleiman khalifa amezaliwa agosti ni mbunge katika bunge la tanzania
salim hemed khamis septemba hadi machi alikuwa mbunge katika bunge la tanzania
mwajuma hassan khamis ni mbunge katika bunge la tanzania
juni ni mbunge wa jimbo la makunduchi katika bunge la kitaifa tangu huko nchini tanzania
hassan rajab khatib amezaliwa januari ni mbunge katika bunge la tanzania
muhammed seif khatib amezaliwa januari ni mbunge katika bunge la tanzania
aisha omar kigoda ni mbunge katika bunge la tanzania
abdallah omar kigoda amezaliwa novemba october alikuwa mbunge katika bunge la tanzania la akiwakilisha jimbo la uchaguzi la handeni
hassan chande kigwalilo ni mbunge katika bunge la tanzania
kitabu cha yoshua ni cha sita kati ya vitabu vya tanakh yaani biblia ya kiebrania na vya agano la kale katika biblia ya ukristo
kitabu cha yoshua kinahusika zaidi na waisraeli walipoteka nchi ya kanaani na nchi hiyo ilivyogawiwa kati ya makabila yake 
tangu wakati wa ibrahimu mungu alikuwa ameahidi kwamba kanaani ingekuwa mali ya waisraeli mwa lakini karne kadhaa zilipita mpaka waisraeli walipokuwa taifa kubwa la kutosha kwa kuteka na kumiliki nchi hiyo
taifa la israeli lilikua na kuongezeka hasa katika nchi ya misri na wakati ulipowadia musa aliwaongoza watu hao kutoka misri kuelekea kanaani kut 
lakini watu walipofika karibu ambapo wangeweza kuandaa mashambulio waliwaogopa wakanaani wakamwasi mungu
kwa ukaidi wao watu walikataa kumtegemea mungu na kuingia kanaani isipokuwa viongozi wawili yaani yoshua na kalebu
mungu akawaadhibu jangwani mpaka walipokufa watu wazima wote waliokuwa na miaka na kuzidi isipokuwa yoshua na kalebu na kizazi kipya kilipokuwa na nguvu ya kutosha hes 
wakati huo miaka baada ya wazazi wao kuondoka misri watu wa kizazi kile kipya walikuwa tayari kuingia kanaani
kambi yao kubwa ilikuwa mashariki mwa mto yordani kukabili yeriko hes 
musa alikuwa amekufa tangu muda mfupi kumb na yoshua alipewa jukumu la kuwaongoza waisraeli baada ya kifo cha musa kwenye miaka hivi kk kum yos 
yoshua alizaliwa na kukulia misri lakini miaka ya taabu huko ilimsaidia kujenga tabia uwezo na imani ya kumtegemea mungu ambayo siku moja itamfanya awe mtu wa maana sana katika taifa lake
muda mfupi baada ya waisraeli kuondoka misri yoshua alionyesha uwezo wake wa kuongoza alipokusanya kwa haraka sana jeshi dogo na kuwafukuza wachokozi waamaleki kut 
waisraeli walipofika mlima sinai yoshua alikuwa msaidizi maalumu wa musa
yeye peke yake alifuatana naye alipokwea mlima ambapo musa alikutana na mungu katika wingu lakini yoshua alibaki nje kut 
vile vile yoshua hakutoka katika hema ambamo musa alikutana na mungu kut taz
siku moja waisraeli walipomwasi mungu jangwani yoshua alionyesha imani yake yenye ujasiri ambapo yeye na kalebu walisimama imara kinyume cha wenzao wote hes 
imani yake ya kumtegemea mungu ilimpa uvumilivu na kumlinda asije akachukuliwa na tamaa ya ubinafsi ya kutaka makuu
hakuwa na kijicho dhidi ya musa kuwa kiongozi wa israeli bali alijaribu kumtetea watu wengine walipojaribu kushambulia daraja yake ya pekee hes 
mungu alimchagua yoshua awe kiongozi wa taifa baada ya musa lakini alionyesha wazi kwamba yoshua asingekuwa na mamlaka kubwa sawa sawa na musa kwa kuwa baada ya kufa kwake uongozi wa kiraia na ule wa kiroho ukawa juu ya watu tofauti
tangu wakati huo kawaida ilikuwa kwamba kiongozi wa kiraia alipata maagizo ya mungu kwa njia ya kuhani mkuu hes 
hata hivyo yoshua alikuwa mtu aliyemwelewa mungu
uzoefu wake kama kiongozi wa kiroho mtawala wa kiraia na mkuu wa jeshi ulimfaa sana kuwaongoza waisraeli katika nchi yao mpya na katika wakati mpya uliowakabili kumb 
kitabu cha yoshua kimepata jina lake kutokana na mtu ambaye habari zake zimesimuliwa zaidi humo lakini hakimtaji mwandishi wake
inawezekana kwamba mwandishi alipata habari kutokana na kumbukumbu ambazo yoshua mwenyewe aliziandika yos na vitabu vingine vya historia vya wakati ule yos na ripoti za kikabila na za kitaifa kuhusu mahali koo na matukio mbalimbali yos 
ingawa kitabu kinaeleza utekaji wa nchi ya kanaani hakitoi orodha ya kinaganaga kuhusu matukio yote ya historia
vita vya kuteka kanaani vilichukua muda mrefu yos usiopungua miaka mitano yos lakini mwandishi alitaja baadhi ya vita virefu katika mistari michache tu na mambo mengine yasiyokuwa na maana sana ya kivita aliyaandika kirefu
sababu ya tofauti hizo katika masimulizi ni kwamba madhumuni maalumu ya mwandishi hayakuwa kuandika kinaganaga kuhusu vita na siasa bali alitaka kuonyesha kazi ya mungu na watu wake
mwandishi alikuwa mhubiri kuliko mwandishi wa ripoti na orodha mbalimbali tu
kwa waisraeli kazi ya kwanza ya nabii haikuwa kutabiri mambo ya usoni bali kuwajulisha watu mapenzi ya mungu isa yer amo taz
wao waliona historia yao kama ufunuo wa matendo ya mungu na kwa sababu hiyo kitabu hiki na vingine kadhaa vya biblia tunavyoviona vya historia waisraeli waliviita vya unabii
waandishi wengi wa historia katika israeli walikuwa manabii nya nya 
waisraeli waligawanya vitabu vyao vya unabii katika sehemu mbili zilizoitwa vitabu vya unabii wa awali yoshua waamuzi samweli na vitabu vya wafalme na vitabu vya unabii wa baadaye kitabu cha isaya kitabu cha yeremia kitabu cha ezekieli na vitabu vya manabii wadogo
katika vitabu vya unabii wa awali mungu alidhihirisha makusudi yake kwa njia ya historia ya waisraeli na kwa kweli mataifa yote yalikuwa chini ya utawala wake mkuu
katika vitabu vya unabii wa baadaye mungu alidhihirisha makusudi yake zaidi kwa njia ya maneno ya wasemaji wake
kwa sababu ya namna hiyo ya pekee ya waisraeli kutazama historia mwandishi wa kitabu cha yoshua hakujaribu kuorodhesha kila tukio lililotokea wakati ule wala hakuandika katika utaratibu maalumu wa mfululizo wa matukio
zaidi alichagua na kupanga mambo yake kadiri ya kusudi lake kuu la unabii
kidulbu ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadulbu
alitaka kuwasaidia watu wamjue mungu zaidi akishughulika na matukio yale yaliyokuwa na maana kubwa katika uhusiano wa taifa na mungu wake
mara baada ya kushika uongozi yoshua alituma wapelelezi nchini huko yeriko mji wa zamani kuliko yote ya dunia walisaidiwa na rahabu kahaba aliyeamini kuwa ushindi utakuwa wa mungu wa israeli yos kwa hiyo akaokolewa pamoja na ndugu zake tena akajaliwa kuwa bibi wa babu wa mfalme daudi hata akatajwa na injili kama bibi wa yesu kristo math halafu akachukuliwa kama mfano wa imani eb na wa matendo mema yak 
kadiri ya kitabu hicho yoshua aliwavusha waisraeli pakavu kati ya mto wa yordani yos na hivyo akawaingiza katika nchi takatifu
hapo ikawabidi kwanza wafunge tena agano na mungu kwa kutahiriwa wanaume wote na kwa kuadhimisha pasaka ambapo kwa mara ya kwanza walikula mazao ya nchi hiyo waliyoahidiwa ndio mwisho wa mana na wa kipindi cha jangwani yos 
baada ya matendo hayo ya kidini mungu alimtokea yoshua kama amiri jeshi wa israeli ili kumhakikishia kwamba mwenyewe ataongoza mambo hivyo yoshua amtegemee akijisikia chombo chake tu yos 
ni rahisi kwa kila binadamu aliyeshika uongozi kujisikia mwenyewe na hivyo kuacha kumtegemea mungu
kumbe yoshua kwa kupokea ujumbe huo akaweza kushinda watu wenye maboma nguvu na silaha kali kuliko waisraeli
kwamba hiyo ni nguvu ya mungu inaonekana wazi hasa katika simulizi la kuteka yeriko yos huko waisraeli walifanya maandamano ya ibada mpaka kuta za mji zikaanguka
lakini wao walikubali kwa moyo wote kumtumikia mungu tu wakasimamisha jiwe kubwa kama kumbukumbu yos 
kabla hajafa yoshua akawaita waisraeli wote ili kuwaimarisha katika imani na umoja kwa kuwakumbusha maajabu waliyotendewa na mungu na kwa kuwahimiza wamuonyeshe shukrani yos 
kukumbuka ni jambo muhimu ili tuishi kwa imani bila ya kudanganywa na maisha yanayosahaulisha kwa urahisi mambo ya kimungu
ni kati ya vipimo asilia vya kiswahili si kipimo sanifu cha kisasa
zamani za biashara ya misafara frasila ilikuwa kipimo cha kawaida cha kupima kiasi cha mzigo fulani
mara nyingi frasila kilitajwa kama kipimo cha pembe ya ndovu
wakati huu urori frasila ya ushanga kwa frasila ya pembe nguo thenashara ila khamstashara kwa frasila bizari frasila kwa frasila sanduku ya sabuni kwa frasila ya pembe baruti khamstashara ratli kwa frasila maisha ya hamed bin muhammed el murjebi yaani tippu tip kwa meneno yake mwenyewe ealb uk
thenashara pia thinashara ni kiswahili cha pwani kwa ajili ya namba kumi na mbili 
asili ni kiarabu ithnayn ashara ithnashara
kwa kiswahili sanifu kumi na mbili imechukua nafasi yake lakini bado hutumika
katika tafsiri kadhaa za biblia thenashara inamaanisha mitume wa yesu kumi na wawili kama neno la kigiriki dodeka linatumiwa kama jina si namba
toleo la biblia union version linatumia wale thenashera pale ambako kigiriki asilia cha agano jipya kinasema hoi dodeka
pale ambako lugha asilia inatumia dodeka kama namba kiswahili cha union version kinatumia kumi na wawili
matoleo mengine ya biblia kwa mfano habari njema kwa watu wote hutumia kumi na wawili kote
wakati mwingine thenashara inaweza kumaanisha dhehebu la shia katika uislamu ambalo mara nyingi kwa kiarabu huitwa ithnashara kutokana na maimamu wanaoheshimiwa
ni kundi kubwa kati ya washia hasa nchini uajemi irak na lebanon
khamstashara ni neno la kiswahili cha zamani kwa ajili ya namba 
kwa kiswahili sanifu kumi na tano imechukua nafasi yake
kilogramu ni kipimo sanifu cha si kwa ajili ya masi ya gimba
hata kama kifizikia kuna tofauti kati ya masi na uzito kilogramu hutumiwa pia kama kipimo cha uzito
kilogramu moja ni sawa na masi ya kilogramu asilia ambayo ni kipande cha metali kilichopo mjini paris kwenye ofisi ya kimataifa ya vipimo
nakala za kilogramu asilia zilitengenezwa paris na kutumwa penginepo duniani penye ofisi za kutunza vipimo kitaifa au kikanda
kilogramu ilikuwa kati ya vipimo vipya vilivyoanzishwa baada ya mapinduzi ya kifaransa pamoja na kipimo cha mita
kiasili kilielezwa kuwa sawa na lita moja ya maji kwenye halijoto ya sentigredi kamili c
lakini elezo hili halikuridhika wataalamu wa kimataifa wa vipimo wakaendelea kutengeneza mfano wake wa metali ya platini iridi
nakala zake hutumiwa penginepo kuhakikisha mizani ya taifa fulani ni sahihi
siku hizi wataalamu wanatafuta bado njia bora kwa sababu wengi hawaridhiki kutegemea gimba moja ambalo linaweza kuharibiwa au kupotea
syst me international d unit s kifupi chake si ni utaratibu uliokubaliwa kimataifa kwa kuwa na vizio vya upimaji vya pamoja duniani
maendeleo na matumizi ya utaratibu huo huangaliwa na ofisi ya kimataifa ya vipimo
vizio vingine ni vya urefu mita masi kilogramu wakati sekondi mkondo wa umeme ampea halijoto kelvini kanieneo paskali kiasi cha dutu moli mwangaza au ukalifu nunurikaji kandela
katika maisha ya kawaida kuna vipimo mbalimbali vinavyoweza kuwa tofauti kati ya nchi na nchi
kwa ajili ya uwingi au sehemu ya vipimo hivi kuna mfuno wa kutumia viambishi awali vya vipimo sanifu vya si
bureau international des poids et mesures kiing
international bureau of weights and measures ni chama cha kimataifa mjini paris chenye shabaha ya kutunza utaratibu wa vipimo sanifu vya kimataifa si
chanzo chake kilikuwa mapatano ya kimataifa kuhusu mita ya 
ofisi hufanya kazi yake chini ya kamati ya kimataifa ya vipimo
kila baada ya miaka minne kuna mkutano mkuu wa vipimo conf rence g n rale des poids et mesures mwenye mamalaka juu ya maazimio yote kuhusu vipimo vya si
ofisi inatunza kilogramu asilia ambayo ni mfano kwa mizani yote duniani
inatunza pia mita asilia ingawa siku hizi elezo la mita haifuati teni gimba hili la metali bali fizikia
 ratl ni kipimo cha masi cha kihistoria cha takriban nusu kilogramu au g
kigalicia galego ni lugha ya jimbo la galicia nchini hispania
galicia ni jimbo la hispania kaskazini ya ureno na kigalicia ni karibu na kireno
ni lugha ya kirumi iliyoanza katika urithi wa kilatini lugha ya dola la roma
wakati ule eneo liliitwa gallaecia likawa jimbo la galicia lakini pia kaskazini ya ureno
pamoja na msingi wake wa kilatini maneno mengi kutoka kiarabu kihispania na kikelti yaliingia katika kigalicia
hivyo kuna watu wanaosema ya kuwa kigalicia ni zaidi kama lahaja ya kireno
mara nyingi huitwa kwa kifupi bosnia tu na watu wake wabosnia
eneo lake ni km linalokaliwa na wakazi karibu milioni nne
kati ya wakazi kuna vikundi vitatu vinavyotofautiana kiutamaduni na kidini wabosnia waserbia 
 na wakroatia 
wanadai ya kwamba lugha zao ni tofauti lakini hali halisi ni lugha ileile ya kislavoni
tofauti ziko kwa sababu wabosnia hutazamiwa kuwa waislamu waserbia kuwa waorthodoksi na wakroatia kuwa wakristo wakatoliki
nchi ina vitengo viwili shirikisho la bosnia na herzegovina linalounganisha maeneo ya waislamu na ya wakatoliki na republika srpska au eneo la waserbia waorthodoksi
bosnia ilitokea kama eneo la pekee wakati za karne za kati chini ya utawala wa dola la uturuki
jina la herzegovina lilitokana na watemi wa kusini katika eneo la mji wa mostar waliotumia cheo cha kijerumani cha herzog na eneo lao liliitwa nchi ya herzog au herzegovina
utawala wa kiislamu ulisababisha kugeuka kwa sehemu kubwa ya wakazi kuwa waislamu walioendelea kutumia lugha yao ya kislavoni
wakati wa kudhoofika kwa dola la uturuki katika karne ya utawala wa nchi ulifika mikononi mwa austria hungaria
vita kuu ya kwanza ya dunia ilisababishwa mjini sarayevo kutokana na mauaji ya mfalme mteule wa austria na mke wake
kati ya na bosnia na herzegovina ilikuwa jimbo la yugoslavia
baada ya uhuru ilitokea vita kali kwa sababu sehemu ya waserbia na ya wakroatia walitaka kuunganisha nchi au sehemu zake na serbia au kroatia
wakazi wengi walifukuzwa nyumbani kwao kufuatana na maeneo ambako wanamigambo wa waserbia au wakroatia walitawala kufukuza wote wengine
jumuiya ya kimataifa iliingilia kati na kuwalazimisha washiriki kukubali amani katika mkataba wa dayton wa 
mamlaka kuu haimo mikononi mwa serikali ya wenyeji bali mikononi mwa kamishna mkuu kwa bosnia na hercegovina anayeteuliwa na umoja wa mataifa na umoja wa ulaya
ana mamlaka ya kubatilisha sheria zilizoamuliwa na bunge pia kuachisha mawaziri kazi
donald arthur glaser amezaliwa septemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
robert hofstadter februari novemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na rudolf m ssbauer alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
rudolf ludwig m ssbauer amezaliwa januari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa pamoja na robert hofstadter alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
lev davidovich landau januari aprili alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya urusi
alichunguza vipengele vingi vya fizikia hasa upande wa atomu nyota halijoto chini na kadhalika
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
alizaliwa nchi wa hungaria na jina jen p l wigner
mwaka wa pamoja na johannes hans daniel jensen na maria goeppert mayer alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
johannes hans daniel jensen juni februari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa pamoja na maria goeppert mayer na eugene wigner alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
maria goeppert mayer juni februari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
alizaliwa ujerumani na kuhamia marekani mwaka wa baada ya kuolewa na mmarekani joseph mayer
mwaka wa pamoja na j
hans d
jensen na eugene wigner alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
charles hard townes amezaliwa julai alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza mionzi ya aina mbalimbali na kuvumbua leza
mwaka wa pamoja na nikolai basov na aleksander prokhorov alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
nikolai gennadiyevich basov desemba julai alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya urusi
hasa alichunguza mionzi ya aina mbalimbali na kuvumbua leza
mwaka wa pamoja na aleksander prokhorov na charles townes alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
aleksander mikhailovich prokhorov julai januari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya urusi
mwaka wa pamoja na nikolai basov na charles townes alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
anaangaliwa kuwa mwanafizikia mashuhuri kabisa baada ya vita kuu ya pili ya dunia
hasa aliendeleza nadharia ya nuru yaani nuru ielezwe kama yote mawili wimbi na chembe
julian schwinger februari julai alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza nguvu za umeme na nadharia ya kwanta
mwaka wa pamoja na richard feynman na shinichiro tomonaga alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
shinichiro tomonaga machi julai alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya japani
hasa alichunguza nguvu za umeme na nadharia ya kwanta
mwaka wa pamoja na richard feynman na julian schwinger alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
alfred kastler mei januari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya ufaransa
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
hans albrecht bethe julai machi alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
luis walter alvarez juni septemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
baadhi ya utafiti mwingine alichunguza nadharia ya atomu
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
alikuwa wa kwanza kutumia jina la quark kwa sehemu za atomu
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
hannes olof g sta alfv n mei aprili alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uswidi
hasa alichunguza uionishaji wa gesi na umuhimu wake kwa chanzo cha ulimwengu
mwaka wa pamoja na louis neel alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
louis eugene felix n el novemba novemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya ufaransa
mwaka wa pamoja na hannes alfven alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
dennis gabor juni februari alikuwa mhandisi kutoka nchi ya hungaria
mwaka wa baada ya kufanya kazi nchini ujerumani alihamia uingereza
hasa alichunguza nadharia ya upigaji picha na kuvumbua holografia
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
leon cooper amezaliwa februari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na john bardeen na robert schrieffer alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
john robert schrieffer amezaliwa mei alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
leo esaki amezaliwa machi alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya japani
hasa alifanya utafiti upande wa ufundi mitambo wa kwanta
mwaka wa pamoja na ivar giaever na brian josephson alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
ivar gi ver amezaliwa aprili alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya norwei
mwaka wa pamoja na leo esaki na brian josephson alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
brian david josephson amezaliwa januari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uingereza
mwaka wa pamoja na leo esaki na ivar giaever alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
martin ryle septemba oktoba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uingereza
hasa alichunguza mionzi ya nyota na kuvumbua darubini inayotumia mawimbi na mwangi wa redio
mwaka wa alipewa cheo cha sir cha uingereza
mwaka wa pamoja na antony hewish alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
antony hewish amezaliwa mei alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uingereza
hasa alichunguza mionzi ya nyota na kugundua nyota zinazodundadunda kwa kiingereza pulsar
mwaka wa pamoja na martin ryle alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
aage niels bohr amezaliwa februari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya denmark
mwaka wa pamoja na james rainwater na ben mottelson alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
hasa alichunguza nadharia ya atomu na kugundua mfumo isopacha wa kiini cha atomu
mwaka wa pamoja na aage bohr na ben mottelson alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
ben roy mottelson amezaliwa julai alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza nadharia ya atomu na kugundua mfumo isopacha kwa kiingereza asymmetrical shapes wa kiini cha atomu
mwaka wa pamoja na aage bohr na james rainwater alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
burton richter amezaliwa machi alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na samuel ting alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
samuel chad chung ting amezaliwa januari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uchina
mwaka wa pamoja na burton richter alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
philip warren anderson amezaliwa desemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na john van vleck na nevill mott alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
john hasbrouck van vleck machi oktoba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na philip anderson na nevill mott alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
nevill francis mott septemba agosti alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uingereza
mwaka wa alipewa cheo cha sir cha uingereza
pyotr leonidovich kapitsa julai aprili alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya urusi
alifanya kazi nchini uingereza pamoja na ernest rutherford kuanzia mwaka wa hadi alipolazimishwa na yosip stalin kubaki urusi kama mkurugenzi wa utafiti wa fizikia
arno allan penzias amezaliwa aprili alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na robert woodrow wilson na pyotr kapitsa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
robert woodrow wilson amezaliwa januari alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na arno penzias na pyotr kapitsa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
sheldon lee glashow amezaliwa desemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na abdus salam na steven weinberg alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
abdus salam januari novemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya pakistan
steven weinberg amezaliwa mei alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na sheldon glashow na abdus salam alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
james watson cronin amezaliwa septemba alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza nadharia ya atomu na uhusiano wake na wakati
mwaka wa pamoja na val fitch alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
val logsdon fitch amezaliwa machi alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza nadharia ya atomu na uhusiano wake na wakati
mwaka wa pamoja na james cronin alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
nicolaas bloembergen amezaliwa machi alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uholanzi
hasa alichunguza mnururisho na usumaku wa kiini cha atomu
mwaka wa pamoja na arthur schawlow na kai siegbahn alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
arthur leonard schawlow mei aprili alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
kama mtoto na kijana aliishi na kusoma nchini kanada kabla hajarudi marekani
hasa alichunguza mnururisho na kubuni leza alipofanya kazi pamoja na charles townes
mwaka wa pamoja na nicolaas bloembergen na kai siegbahn alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
kai manne b rje siegbahn amezaliwa aprili alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya uswidi
mwaka wa pamoja na nicolaas bloembergen na arthur schawlow alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
kenneth geddes wilson amezaliwa juni alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya marekani
baadhi ya utafiti mwingine alijitahidi kueleza nadharia ya fizikia kwa jumla
mwaka wa alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya fizikia
 ayatu llah alama ya allah mungu ni cheo cha kiongozi wa kidini katika uislamu wa shia hasa nchini uajemi na pia iraq
cheo cha ayatollah hakilingani na kuhani au askofu katika dini nyingine
kinafanana zaidi ya profesa wa chuo kwa sababu ayatollah hutambuliwa baada ya kumaliza masomo yake na kufundisha kwa muda fulani
akionekana anajua mambo yake anaheshimiwa na akina ayatollah waliomtangulia ataanza kuitwa hivyo
wachache huitwa ayatollah mkubwa wakikubaliwa na wafuasi wengi sana pia na wenzao
mwingine ni ayatollah mkubwa ali al hoessein al sistani ambaye ni kiongozi mkuu wa washia nchini iraq
malta ni nchi ndogo kwenye funguvisiwa katikati ya bahari ya mediteranea
malta iko km kusini kwa kisiwa cha sisilia italia upande wa mashariki kwa tunisia na kaskazini kwa libya
visiwa vikubwa viwili ni malta km na gozo km 
kuna kisiwa cha tatu kinachokaliwa na watu ndicho comino km 
visiwa vya malta ni mabaki ya kanda la nchi kavu lililounganisha afrika na ulaya na kukatwa na kupanda kwa usawa wa bahari tangu mwaka kk hivi
sehemu za juu ni vilima vya dingli cliffs vyenye kimo cha mita juu ya ub
siku hizi vituo vinne vya kuondoa chumvi kwenye maji ya bahari kwa njia ya osmosi vinatengeneza maji ya kunywa
kwa jumla kuna wakazi wa kiume 
 na wa kike 
msongamano wa watu ni kwa kilomita ya mraba ambao ni msongamano mkubwa kati ya nchi zote za ulaya
miji mikubwa zaidi ni birkirkara wakazi qormi wakazi mosta wakazi zabbar wakazi victoria wakazi na san gwann wakazi 
karibu wakazi wote ni wakatoliki na ndiyo dini rasmi ya nchi
asili yake ni lahaja ya kiarabu iliyopokea maneno mengi ya kiitalia kisisili kiingereza kihispania na kifaransa
ni lugha pekee ya kisemiti inayoandikwa rasmi kwa alfabeti ya kilatini
lugha rasmi ya pili ni kiingereza kutokana na miaka ya ukoloni wa uingereza
wamalta wengi sana huelewa pia lugha ya nchi kubwa jirani italia
baadaye funguvisiwa ilitawaliwa na wafinisia karthago na dola la roma
malta inatajwa katika biblia kwa sababu mtume paulo aliponea huko baada ya kuzama kwa merikebu alimosafiri baharini kuelekea roma mdo nk
waarabu walivamia kisiwa mwaka na kukitawala hadi 
baadaye kilitawaliwa na wanormandi wa italia kusini baadaye tena na wahispania chini ya mamlaka ya dola takatifu la kiroma la ujerumani
tangu mwaka visiwa vilikabidhiwa na kaisari kwa askari wa vita vya msalaba wa chama cha wanahospitali wa mt
wanamisalaba hao walikuwa mabwana wa visiwa hadi napoleoni alipoteka malta mwaka safarini kwenda misri
uingereza ulitwaa visiwa kutoka kwa ufaransa ukatawala malta hadi uhuru wake tarehe septemba 
tarehe desemba malta ikatangazwa kuwa jamhuri ndani ya jumuiya ya madola
tarehe mei nchi ikajiunga na umoja wa ulaya
valetta pia la valetta kilugha il belt mji ni mji mkuu wa malta mwenye wakazi 
valetta limepokea jina lake kwa heshima ya jean de la valette aliyekuwa mkuu wa wamisalaba wa chama cha hospitali ya mt
valette aliamuru kujengwa kwa mji huu baada ya uvamizi wa waturuki waliojaribu kuteka malta mwaka 
waturuki hawakufaulu wakafukuzwa na valette aliona haja ya kuwa na mji imara kabisa kama wanataka kurudi
hivyo mji mpya ulijengwa kuanzia mwaka kwenye ncha ya rasi penye bandari asilia bora
mnamo mwaka valetta ilikuwa mji mwenye ukuta imara kushinda miji yote
mji una majengo mengi ya kihistoria ukaingizwa katika orodha ya unesco ya urithi wa dunia
idadi ya wakazi imepungua kwa sababu watu wengi walijenga mashambani
mvua ni matone ya maji yanayoanguka chini kutoka mawingu angani
kama matone yafikia kipenyo cha zaidi 
 mm huitwa mvua
imepakana na serbia albania ugiriki na bulgaria
miji midogo zaidi ni pamoja na bitola prilep tetovo kumanovo ohrid veles tip gostivar na strumica
masedonia ni nchi mwanachama ya umoja wa mataifa na inasubiri kupokewa katika umoja wa ulaya
katika karne za kabla ya kristo masedonia ilikuwa eneo la kaskazini la ugiriki
wakazi wake wanaaminiwa walisema lahaja za kigiriki lakini mara nyingi hawakutambuliwa na wagiriki wenyewe kama wenzao jinsi tunavyojua kutoka waandishi wa ugiriki ya kale
mnamo kk kulikuwako jina rasmi la kimataifa ni masedonia iliyokuwa jamhuri ya yugoslavia tazama chini
ufalme ulioitwa masedonia na wafalme waliruhusiwa kwenye michezo ya olimpiki ya madola ya wagiriki
mwanawe aleksander aliimarisha utawala wake juu ya wagiriki wengine na kushambulia milki ya uajemi na hatimaye kuivamia na kuishinda kwa jeshi la wagiriki kutoka sehemu zote
mnamo mwaka kk mfalme wa masedonia alitawala nchi zote kuanzia ugiriki hadi misri syria uajemi mipaka ya uhindi na asia ya kati
baada ya kifo cha aleksander mnamo kk milki yake iligawiwa na masedonia ilikuwa tena ufalme wa pekee
ikaendelea kwa kujitegema hadi uenezi wa dola la roma ikawa jimbo la kiroma tangu mwaka kk
baadaye ufalme wa awali iligawiwa kwa majimbo mbalimbali
wakazi walibadilika polepole kutokana na uhamiaji ndani ya dola la roma
tangu karne ya bk makabila ya waslavoni yalifika katika sehemu zilizowahi kuitwa masedonia zamani
sehemu kubwa ya eneo ilikuwa chini ya milki ya wabulgaria tangu sehemu ya jimbo la bulgaria katika milki ya bizanti
mnamo waturuki waosmani walianza kuvamia masedonia iliyoendelea kukaa chini ya milki ya osmani hadi 
sehemu kubwa ya masedonia ya kale leo hii iko ndani ya ugiriki na pia bulgaria
jamhuri ya leo ina tabia ya pekee kwa sababu ilikuwa sehemu ya yugoslavia hadi 
masedonia ni eneo linalokaliwa hasa na waslavoni wanaozungumzwa lugha iliyo karibu na kibulgaria na pia kiserbia
eneo hili lilitawaliwa kwa muda mrefu na dola la uturuki
si rahisi kujua watu wa sehemu hizi walianza lini kujisikia kama watu tofauti na wa pekee na majirani yao hasa wabulgaria
inaonekana hii ilitokea hasa wakati wa karne ya 
masedonia ya leo ilikuwa jimbo la kujitawala la yugoslavia
baada ya mwisho wa shirikisho la yugoslavia masedonia nayo ilitafuta uhuru wake
mwanzoni palikuwa na matatizo ya kutumia jina hilo kwa sababu ya upinzani wa bulgaria na ugiriki zinazodai kuwa masedonia ni sehemu ya urithi wao wa kitaifa
kwa muda nchi ilijulikana rasmi kama masedonia iliyokuwa jamhuri ya yugoslavia lakini yenyewe iliamua kujiita jamhuri ya masedonia tu
wamasedonia waslavoni ni takriban theluthi mbili za wakazi wote
wengine ni mchanganyiko wa vikundi vidogovidogo kama waturuki waromany na waserbia
wamasedonia wenyewe ni hasa wakristo waorthodoksi 
 za wakazi wote
lakini zaidi ya theluthi ya watu wote husema ya kwamba hawana dini
hii inaaminiwa ni urithi wa kipindi cha ukomunisti nchini
skopje kimasedonia tamka skopye ni mji mkuu pia mji mkubwa wa jamhuri ya masedonia
skopje ni kitovu cha uchumi utamaduni na siasa wa nchi
mfereji wa suez kiarabu qan as suways ni mfereji mubwa nchini misri
unaunganisha bahari ya mediteranea na bahari ya shamu hivyo na bahari hindi
unaanza mjini port said b r sa d upande wa mediteranea na kuishia mjini suez al suways upande wa bahari ya shamu
ilijengwa kati ya na na kampuni ya kifaransa
kuna mifereji mbalimbali iliyotangulia hapa kuanzia karne ya kk hadi wakati wa waarabu katika karne ya bk
lakini yote haikudumu kwa sababu ya matatizo ya kuondoa mchanga mara kwa mara kwa mitambo iliyopatikana zamani
tena katika mifereji ya zamani ilikuwa serikali ya misri tu iliyotaka kurahisisha usafiri na ubebaji wa mizigo
tangu kupatikana kwa meli ya kisasa idadi ya meli kati ya ulaya na asia iliongezeka sana katika kare ya 
zote zilipaswa kuzunguka afrika yote au kuondoa mizigo na abiria upande wa mediteranea na kuyasafirisha yote hadi suez
hivyo ilikuwa jitihada ya kimataifa yaliyoleta mfereji wa kisasa
mtungaji muziki giuseppe verdi aliandika opera yake aida hasa kwa nafasi hii
mfereji umeharakisha na kurahisisha usafiri kati ya ulaya asia na afrika ya mashariki
zipatao meli zinapita kwenye mfereji kila mwaka
mafanikio ya mfereji wa suez yalihamasisha mianzo ya mfereji wa panama
mfereji ulikuwa mali ya compagnie universelle du canal maritime de suez au ampuni ya mfereji wa suez na hisa zake zilikuwa mkononi mwa serikali za ufaransa na uingereza
ziwa la baikal kirusi osero baykal ni ziwa kubwa katika siberia kwenye sehemu ya kiasia ya urusi
urefu wake ni km upana km na kina kikubwa ni m
hakuna miji mikubwa kando la ziwa lakini irkutsk ni km kutoka ziwani
aina kati ya aina za wanayama na mimea za ziwa zinapatikana hapa tu
nerpa ya baikal ni sili ya pekee katika maji matamu samaki ya omul hupatikana hapa tu
siberia kirusi sibir kitartari seber ni eneo kubwa katika mashariki ya urusi
kuna namna mbalimbali ya kutaja mipaka ya siberia
mipaka ya siberia ya kijiografia ni safu ya milima ya ural upande wa magharibi bahari ya aktika kwa kaskazini pasifiki katika mashariki na nchi za kazakhstan mongolia na uchina upande wa kusini
eneo lote ni kilomita za mraba milioni 
 ambayo ni karibu sawa na ulaya yote milioni 
 km 
wakazi asilia ni vikundi vingi vidogo walio wengi ni wasemaji wa lugha za kituruki
utamaduni wao ulikuwa uvindaji na ufugaji lakini ni wachache tu wanaoendelea hivyo
kipindi cha joto pana joto kali hadi c lakini kipindi cha baridi halijoto hushuka chini hadi c
kijiji cha oymyakon katika jamhuri ya sakha ni mahali baridi duniani 
 c zilipimwa hapa
kipindi cha baridi ni kirefu kipindi cha joto ni kifupi
sehemu kubwa ya siberia inafunikwa na theluji kwa muda wa miezi tisa kila mwaka
hivyo kilimo kinawezekana katika kanda nyembamba la kusini
lakini maeneo baridi sana ya kaskazini hapana miti tena ni manyasi na majani tu
lakini huganda kabisa wakati wa baridi yaani kwa sehemu kubwa wa mwaka isipokuwa ile katika kusini
sikukuu ni siku maalumu ya kukumbuka kusheherekea au kufurahia jambo fulani
sikukuu ya umma mara nyingi huwekwa wakfu kisheria maana yake si siku ya kazi bali ya mapumziko
kati ya sikuu za umma kuna sikukuu za kidini na sikukuu za kiserikali
kati ya sikukuu za binafsi kuna siku za kukumbuka matukio ya pekee kama tarehe ya kuzaliwa kumbukumbu ya siku ya kufunga ndoa na mengine
kwa hiyo tarehe za sikukuu hizi katika kalenda ya gregori hubadilikabadilika
hutofautiana kati ya nchi na nchi lakini mara nyingi huwa na dhu hijjah ni mwezi wa kumi na mbili pia mwezi wa mwisho katika kalenda ya kiislamu
ni mwisho wa mwaka wa kiislamu pia mwezi wa kuhijji kwenda makka
mwezi huu waislamu wa nchi zote hukutana hasa makka kwenye hajj
muharram kiarabu ni mwezi wa kwanza katika kalenda ya kiislamu
jina la mwezi limetokana na neno haram yaani mwiko au kukatazwa kwa maana ya kwamba vita haitakiwi mwezi huu
siku ya kwanza wa muharram ni mwaka mpya wa kiislamu
hasa waislamu washia hukumbuka kifo cha khalifa ali kwenye mapigano ya kerbela
mlango wa aina hii mara nyingi ni njia muhimu ya mawasiliano usafiri na biashara
milango ya bahari ina pia umuhimu wa kijeshi kwa sababu anayetawala mlango ana nafasi ya kuzuia au kuruhusu wengine watumie ama wasitumie njia hiyo
bab el mandeb kiarabu mlango wa machozi ni mlango wa bahari uliopo kati ya nchi ya jibuti upande wa afrika na yemeni upande wa asia
mlango wa bahari una upana wa km ukiunganisha bahari ya shamu na bahari arabu kupitia ghuba ya aden
bab el mandeb iko kati ya njia za bahari duniani zinazotumiwa sana na meli kwa sababu usafiri wote kati ya ulaya na asia kwa njia ya mfereji wa suez hupita humo
ndani ya mlango upande wa yemen kipo kisiwa cha perim penye mnara wa taa
upande wa pwani la kiafrika kuna funguvisiwa ndogo ya kaka saba au visiwa vya sawabi ambavyo ni sehemu ya jibuti
mo ovce wakazi ni kaya muhimu katika slovakia kati na mengi ziara kongwe na nafasi kwa uzaliwa kwa ushairi msanii kikuu slovak j n koll r
mlango wa gibraltar ni mlango wa bahari kati ya moroko na hispania
ni mahali ambako bara za afrika na ulaya ziko karibu
mlango wa gibraltar una upana kati ya km hadi km
pwani la kaskazini ni eneo la hispania isipokuwa rasi ya gibraltar ambayo ni eneo la ng ambo la uingereza
pwani la kusini ni moroko isipokuwa eneo dogo la mji wa kihispania wa ceuta
jina la gibraltar limetokana na uvamizi wa waarabu wakati wa upanuzi wa uislamu
mwaka jemadari tariq ibn ziyad aliongoza jeshi lake kushambulia hispania
rasi inayoitwa leo gibraltar ilipewa jina la jabal at tariq mlima wa tariq lililokuwa baadaye gibraltar
kabla ya kuja kwa waarabu mataifa ya kale yaliita mlango huu nguzo za herakles wakitaja milima midogo ya gibraltar na ceuta kwa jina hili
kuna mkondo mkali kutoka atlantiki ambamo maji mwepesi ya atlantiki huingia katika mediteranea
wataalamu waligundua baadaye ya kwamba kuna mkondo mwingine kinyume chake wa kutoka katika mediteranea
maji yenye chumvi na hivyo uzito zaidi hutoka kwenye kina cha takriban chini ya ub
wataalamu kati ya nahodha wa kale walitumia nanga ya kuelea chini ya maji iliyofikia kina hii kama aina ya injini ya kuvuta jahazi dhidi ya mkondo wa juu
mlango wa gibraltar ni kati ya njia za bahari zinazotumiwa sana na meli
kwa wastani kuna meli zinazopita humoi kila siku
kuna mipango ya kuunganisha afrika na ulaya kwa reli au barabara
mfereji wa kiingereza ni mlango wa bahari kati ya uingereza na ufaransa
urefu wake ni km na sehemu nyembamba ni mlango wa dover mwenye upana wa km
unaunganisha bahari ya kaskazini na atlantiki upande wa kusini ya britania
reli inabeba abiria motokaa zao na mizigo ya kila aina
maji kati ya kisiwa na ulaya bara yalikuwa ulinzi wa uingereza kwa muda wote wa historia yake
ni mara chache tu ya kwamba wavamizi walifaulu kuvuka mfereji na kuingia
shambulizi la kwanza linalokumbukwa lilikuwa lile la julius caesar mnamo mwaka kk
waroma wa kale walifaulu kufanya uingereza kuwa jimbo la dola la roma
walipoondoka makabila ya kigermanik kutoka ujerumani na skandinavia yaliingia kisiwani kwa kufika kwa vikundi vidogovidogo
shambulio la mwisho lililofaulu lilikuwa uvamamizi wa wanormandy mwaka 
mipango yote ya baadaye ilishindikana wahispania mwaka napoleoni mwanzo wa karne ya na hitler wakati wa vita kuu ya pili ya dunia
mlango wa dover kifaransa pas de calais kiing
strait of dover ni sehemu nyembamba ya mfereji wa kiingereza kati ya ufaransa na uingereza
kimataifa imekuwa kawaida kuuita kwa jina la mji wa dover upande wa uingereza
wafaransa wanauita kufuatana na mji wa calais uliopo upande wao wa mlango wa bahari
mlango wa malakka ni mlango wa bahari kati ya malaysia na kisiwa cha sumatra indonesia mwenye urefu wa km
unaunganisha bahari hindi na bahari ya uchina ambayo ni bahari ya kando la pasifiki
bandari muhimu zaidi ni malakka malaysia na singapur
ni kati ya njia za bahari zinazotumiwa zaidi duniani
kila siku meli zinapita humo kwa jumla ya biashara yote ya baharini inategemea mlango huu wa bahari
dardaneli kituruki anakkale bo azi ni mlango wa bahari katika uturuki
zamani za ugiriki ya kale na roma ya kale ulijulikana kwa jina la hellespont
dardaneli iko kati ya rasi ya gallipoli upande wa ulaya na asia bara
mlango unaunganisha bahari ya mediteranea na bahari ya marmara
urefu wa mlango ni km mwenye upana kati ya 
 hadi km
jina la kituruki hutokana na mji wa canakkale upande wa mwambao wa asia
wakati wa vita kuu ya kwanza ya dunia uingereza na ufaransa walijaribu kushambulia uturuki hapa
walishindwa na jeshi lililoongozwa na mustafa kemal
mapigano haya yamejuikana kwa jina la gallipoli
bosporus kituruki bogazi i ni mlango wa bahari katika uturuki unaounganisha bahari nyeusi na bahari ya marmara
mlango huu una urefu wa km na sehemu nyembamba ni m
kina cha maji hufikia m
mji wa istanbul uko kwenye mwanzo wa bosporus upande wa bahari ya marmara
ujenzi wa handaki ya reli chini ya bahari ulianza mwaka 
tangu mkataba wa montreux umetawala haki za matumizi kwa meli za mataifa yote katika borporus
nchi zinazopakana na baharii nyeusi zinategemea njia hiyo kama vile urusi ukraine bulgaria na romania
au moja kati ya nchi mbili zilizopo kwenye rasi hiyo korea kaskazini kama nchi ya pekee ni tokeo la ugawaji wa korea baada ya vita kuu ya pili ya dunia
korea iliyokuwa koloni la japan hadi mwaka iligawiwa na washindi marekani na urusi
kila moja ilianzisha serikali ya pekee kufuatana na itikadi yake katika kanda la utawala wake
warusi waliacha serikali ya kikomunisti kaskazini na wamarekani waliacha serikali iliyochaguliwa kusini
katika vita ya korea iliyofuata korea ya kaskazini iliweza kudumu kwa sababu ya msaada wa kijeshi wa china
kiongozi mkomunisti kim il sung alishika utawala akatawala kama dikteta kwa msaada wa chama cha kikomunisti na jeshi
alipokufa mwaka mwana wake kim jong il alichukua nafasi yake hadi alipofariki tarehe desemba 
nafasi yake ilichukuliwa na mtoto wake kim jong un
kim il sung aliunda itikadi ya juche inaitwa falsafa ya kuendeleza umaksi lakini hali halisi ni itikadi inayotakiwa kutoa msingi kwa utawala wa kidikteta
ingawa ilidai kutafuta maendeleo ya kujitegemea korea kaskazini ilikuwa nchi iliyotegemea msaada kutoka urusi kwa historia yake yote
baada ya mwisho wa umoja wa kisovyeti msaada huo ulikwisha na korea kaskazini iliingia katika kipindi kigumu sana cha kiuchumi
leo hii nchi haiwezi kulisha watu wake hutegemea usaidizi wa vyakula kutoka jumuiya ya kimataifa
udikteta katika korea kaskazini ni wa kikomunisti kwa jina lakini una tabia za kidini ndani yake
kim il sung alitangazwa kuwa rais wa milele kim jong il hakutumia cheo rasmi isipokuwa mwenyekiti wa kamati ya utetezi wa taifa kinachomaanisha kitu kama mkuu wa jeshi
katika mwaka korea kaskazini ililitekeleza mlipuko wa nyuklia
wakazi karibu wote ni wakorea asilia isipokuwa wachina na wajapani wachache
lugha yao ni kikorea kinachotumika hata korea kusini na katika maeneo kadhaa ya china
upande wa dini kuna dhuluma kubwa ingawa katiba inakubali uhuru
kwa jumla kumbukumbu za nchi katika kuheshimu haki za binadamu si nzuri hata kidogo
maldivi ni nchi huru kwenye funguvisiwa vya maldivi katika bahari hindi
kwa jumla kuna visiwa na kati ya hivyo takriban hukaliwa na watu
hakuna uhakika juu ya maana ya asili ya jina lenyewe
lugha ya kawaida na lugha rasmi ni kidhivehi mojawapo ya lugha za kihindi kiulaya
ni kwamba kimo cha juu cha nchi yake ni mita mbili pekee juu ya uwiano wa bahari
hivyo kama mabadiliko ya hali ya hewa kutokana kwa kupanda kwa halijoto duniani yataleta kupanda kwa uwiano wa bahari nchi hii itazama chini
hong kong kwa kichina ni eneo lenye utawala wa pekee ndani ya jamhuri ya watu wa china
inatazama bahari ya uchina upande wa kusini ikipakana na jimbo la guangdong upande wa kaskazini
hongkong ilikuwa koloni la uingereza kwenye pwani ya china kwa zaidi ya miaka likarudishwa chini ya utawala wa kichina mwaka 
inaendelea kutawaliwa na sheria zake za pekee chini ya mamlaka kuu ya serikali ya beijing
siku hizi ni eneo tajiri kabisa katika uchina wote
baada ya kumilikiwa na japan wakati wa vita kuu ya pili waingereza waliiteka tena hadi juni 
kuelekea mwishoni mwa miaka ya hong kong ikawa imara kama mlango mkuu kati ya dunia nzima na china
kama matokeo ya mazungumzo kati ya china na uingereza hong kong ilirudishwa kwa jamhuri ya watu wa china chini ya azimio la pamoja la mwaka 
mji ukawa wa kwanza kati ya mikoa yenye utawala maalumu nchini china tarehe julai chini ya kanuni ya nchi moja mifumo miwili
hong kong ni maalumu kwa ajili ya skyline wake mpana bandari asili ya kina na kukithiri msongamano wa watu milioni saba juu ya nchi wingi wa km sq mi
idadi ya sasa ya wakazi wa hong kong inajumuisha 
 ya wachina asilia
sehemu kubwa ya wakazi wanazungumza kichina cha canton hong kong ikiwa jirani na jimbo la guangdong ambalo wafanyakazi wenye ujuzi walikimbia baada ya serikali ya kikomunisti kuchukua china mwaka na baadaye husafishwa idadi ya watu mwaka 
upande wa dini wengi hawana au wanafuata kidogo desturi asili lakini kuna uhuru wa dini mkubwa
wabuddha ni 
 watao ni 
 wakristo ni 
 waprotestanti wakiwazidi kidogo wakatoliki waislamu ni 
mji una maendeleo makubwa duniani kama kitovu cha biashara na kituo cha fedha inachukuliwa kuwa mji katika dunia na mmoja wa alpha majiji nane
inashika nafasi ya tano katika global miji index baada ya jiji la new york london tokyo na paris
mji wa kumi kwa kipato cha juu cha kila mwananchi katika dunia lakini pia inaongozaongoza miongoni mwa nchi zenye uchumi mkubwa kwa kukosa usawa wa kipato cha wakazi
hong kong ni ya tatu kama kituo cha biashara muhimu zaidi baada ya new york na london
huduma uchumi kwa kodi ya chini na biashara huria imekuwa huru sana na fedha yake dola ya hong kong ni ya kutumika zaidi duniani
udogo wa eneo ulileta haja ya miundombinu mingi jirani na mji ukawa katikati ya vielelezo vya usanifu wa kisasa upande wa majengo na kuipa hong kong mandhari ya mji unaoelekea juu wima
hong kong ina maendeleo makubwa hata upande wa usafiri wa umma duniani ukiwa na mtandao wa asilimia kiwango cha juu zaidi duniani na inategemea wingi wa watu kupita kwa njia ya barabara au reli
uchafuzi wa hewa bado ni mkubwa viwango vya uzalishaji vikiwa tatizo
hata hivyo wakazi wa hong kong wana matarajio ya kuishi kirefu kuliko watu wengine duniani
uwanja wa ndege wa mal uko karibu na kisiwa cha hulhule
makala hii yaeleza habari za jamhuri ya china iliyoko hasa taiwan
habari za jamhuri ya watu wa china au china bara tazama hapa jamhuri ya china pia taiwan ni nchi ya visiwani katika asia ya mashariki upande wa kusini mashariki wa china bara
eneo lake ni kisiwa kikubwa cha taiwan na visiwa vidogo mbele ya mwambao wa china bara
jamhuri ya china iliundwa mwaka mjini nanking baada ya mapinduzi ya china ya iliyomaliza utawala wa kifalme wa nasaba ya qing
serikali ya jamhuri ilidai mamlaka juu ya china yote ingawa hali halisi viongozi wa kijeshi na wapinzani mbalimbali walishika utawala katika maeneo kadhaa
nchi jinsi ilivyo sasa ni tokeo la vita ya wenyewe kwa wenyewe ya china iliyokwisha mwaka na ushindi wa wakomunisti chini ya mao zedong na kuundwa kwa jamhuri ya watu wa china huko beijing
wakomunisti walifukuza serikali ya chama cha kuomintang iliyoongoza jamhuri ya china
mwaka serikali ya kuomintang chini ya jenerali chiang kai shek na mabaki ya jeshi lake pamoja na wafuasi wengi ilihamia taiwan walipoendelea kutawala
wakomunisti walikosa nguvu ya kuwafuata hadi kwenye visiwa kutokana na vitisho vya marekani
hivyo serikali katika taiwan iliendelea kujiita serikali ya china na kutangaza shabaha yake kuwa ukombozi wa china yote
hali halisi utawala wa wakomunisti barani uliimarika na mipango yote kinyume chake ilionekana kama ndoto
lakini kwa miaka minghi serikali ya taipeh ilichukua nafasi ya china yote kimataifa
jamhuri ya china ilikuwa kati ya nchi zilizoanzisha umoja wa mataifa mwaka na serikali ya kuomintang iliendelea kushika kiti cha china hadi mwaka 
siku hizi uhusiano kati ya china zote mbili ni mgumu
wananchi wengi wa jamhuri ya china wameanza kujitazama kama wataiwan si wachina tena
lakini serikali ya beijing inatazama taiwan kama jimbo lililoasi
nchi imefaulu sana kiuchumi ikishika nafasi ya duniani
sehemu kubwa ya eneo chini ya serikali ya jamhuri ya china ni kisiwa cha taiwan
wakazi wengi zaidi ya ni wachina waliotokana na waliohamia kisiwani hasa kuanzia karne ya 
kichina ndiyo lugha rasmi na ya taifa pia lugha ya kawaida katika lahaja zake mbalimbali
lugha za wenyeji ambazo ni kati ya lugha za austronesia zinazidi kufa
nchi inaheshimu uhuru wa dini na wakazi wengi 
 wanayo moja ya kwao
yenye wafuasi wengi ni ubuddha 
 utao ukristo 
 wakiwemo waprotestanti 
 na wakatoliki 
 na yiguandao 
chiang kai shek alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa nchini china
aliongoza nchi kati ya na aliposhindwa katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya china
alizaliwa oktoba karibu na shanghai akajiunga na chama cha kuomintang
baada ya kifo cha sun yat sen alichukua uongozi wa kuomintang na kuungunisha china kijeshi
kuomintang ni chama cha kisiasa katika jamhuri ya china
iliundwa mwaka na sun yat sen kama chama cha jamhuri ya china
mfuasi wake kama kiongozi wa chama alikuwa chiang kai shek
kuomintang ilitawala china hadi iliposhindwa na wakomunisti chini ya mao zedong katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya china
wafuasi wengi walihamia kisiwa cha taiwan na kuendeleza chama chao huku
kuomintang ilikuwa chama cha pekee cha taiwan jamhuri ya china kilichoruhusiwa hadi 
tangu mwaka kuomintang imeshindwa katika uchaguzi imekuwa chama cha upinzani
aliongoza wakomunisti katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya china dhidi ya serikali ya kuomintang na dhidi ya jeshi la japan wakati wa vita kuu ya pili ya dunia
mao alibadilisha itikadi ya umarx ulenin kwa mahitaji ya wakomunisti wa china
alijaribu kujenga ukomunisti nchini kwa kutegemea wakulima kuliko wanafayakazi jinsi ilivyokuwa itikadi ya kawaida ya ukomunisti
siasa yake ya kiuchumi ilisababisha njaa na vifo vingi
kwa jumla ni watu milioni hadi wanaokadiriwa walikufa kutokana na njaa au mateso chini ya mao
dhidi ya wapinzani wake ndani ya chama alianzisha tangu mapinduzi ya utamaduni iliyoharibu mapokeo mengi na sehemu kubwa ya urithi wa kihistoria ya china
bendera ya jamhuri ya watu wa china ilionyeshwa rasmi mara ya kwanza tar
oktoba baada ya ushindi wa wakomunisti juu ya kuomintang katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya china
bendera ni nyekundu ikionesha nyota tano za dhahabu
nyota kubwa inamaanisha utawala wa chama cha kikomunisti
nyota nne ndogo ni za tabaka nne zilizotakiwa kubeba mapinduzi kwa maana mengine ya jina hili angalia hapa lukuledi maana mto lukuledi unaingia katika bahari hindi kwenye mji wa lindi
wakati wa ukame maji si mengi lakini kwenye km za mwisho kabla ya mdomo maji hupatikana
kwenye km za mwisho kabla ya mdomo mto hupanuka kuwa hori ya bahari
bonde la lukuledi hutenganisha nyanda za juu za makonde na bonde za juu za muera
kazakhstan pia kazakistan ni nchi ambayo kwa kiasi kikubwa iko katika asia ya kati
imepakana na urusi china kyrgyzstan uzbekistan na turkmenistan
mji mkuu ni astana almaty ilishika nafasi hiyo hadi 
kazakhstan ina eneo la km ni nchi kubwa ya tisa duniani
sehemu kubwa iko upande wa asia na nyingine ndogo upande wa ulaya
upande wa magharibi inaanza katika tambarare za mto volga pamoja na bahari ya kaspi na kuelekea hadi milima ya altai upande wa china
kusini iko milima ya tienshan yenye kimo cha mita na ziwa aral
upande wa kaskazini hakuna mpaka asilia na siberia
hadi mwaka ilikuwa sehemu ya umoja wa kisovyet ikijulikana kwa jina la jamhuri ya kisovyeti ya kikazakhi
ya kwanza ndiyo lugha ya taifa ya pili ni pia lugha rasmi
kuna makabila mengine kama vile wauzbeki 
 waukraina 
 n
upande wa dini 
 ni waislamu hasa wasuni na 
 wakristo hasa waorthodoksi 
 wakifuatwa na wakatoliki na waprotestanti jumla 
baada ya uhuru dini zote zimepata uhai mpya na kujenga maabadi mengi
bahari ya kaspi pia bahari ya qazwin kiajemi darya khazar kirusi kaspiiskoye more ni ziwa kubwa kabisa duniani lenye eno la km na mjao wa km 
liko kati ya azerbaijan urusi kazakhstan turkmenistan na uajemi
huitwa bahari kwa sababu maji yake ni ya chumvi ingawa si kali sana kama ya bahari yenyewe
upande wa kaskazini inaingia mito miwili mikubwa ya volga na ural
inasababisha kiasi kidogo cha chumvi upande huo wa kaskazini
chini ya bahari kuna akiba kubwa za mafuta ya petroli na gesi hasa karibu na baku
inaanza kwenye mlango wa hormuz na kuendelea hadi mwisho wake upande wa kuwait na mdomo wa shatt al arab
ni kawaida ya kuiita ghuba ya uajemi lakini katika fitina ya miaka iliyopita nchi kadhaa za waarabu ziliita ghuba arabu
zamani iliitwa pia ghuba ya basra na hili ndilo jian lake hadi leo katika lugha ya kituruki basra k rfezi
nchi za ghuba zimekuwa muhimi sana duniani kwa sababu ya mafuta ya petroli inayopatikana hapa kwa wingi
utajiri huu umebadilisha uso wa nchi zinazopakana na ghuba
utajiri huo umesababisha pia vita kadhaa kama vile vita ya iran iraq vita ya iraq kuwait vita ya ghuba
maji matamu huingia kwa njia ya mito ya frati na hidekeli inayoungana katika shatt al arab
urefu wake ni takriban km na upana wake kati ya hadi km
mlango wa hormuz unaunganisha ghuba na bahari arabu ambayo ni bahari ya kando ya bahari hindi
rasi ya uarabuni ni rasi kubwa ya asia pia ya dunia katika asia ya magharibi
kwa macho ya gandunia rasi hii ni karibu sawa na bamba la uarabuni
imepakana na bahari ya shamu upande wa kusini ghuba ya uajemi upande wa kauskazini mashariki na bahari hindi upande wa mashariki
katika karne ya nchi za uarabuni zilipata nafasi ya kutajirika kwa sababu ya mafuta mengi ya petroli inysolala chini ya ardhi yao
kanda za dunia za umoja wa mataifa ni mpangilio wa nchi za dunia kwa kanda mbalimbali
kusudi la mpangilio huu ni namna ya kuonyesha takwimu kuhusu dunia yetu
hali halisi haulingani kila mahali na utamaduni au historia ya kila mahali panapotajwa humo
taipei ni mji mkuu wa jamhuri ya china kwenye kisiwa cha taiwan
anatolia kituruki anadolu ni rasi kubwa katika asia ya magharibi kati ya bahari ya mediteranea na bahari nyeusi
eneo lake ni sehemu kubwa ya uturuki upande wa asia
hivyo ni lugha yenye wasemaji wengi kati ya lugha za kiturki zinazozungumzwa na watu milioni katika asia ya magharibi na asia ya kati
kuna wasemaji nchini uturuki kwenye kisiwa cha kupro bulgaria ugiriki masedonia na katika nchi kadhaa zilizokuwa sehemu za dola la uturuki
kutokana na uhamiaji wa waturuki kuna pia wasemaji mamilioni katika nchi za umoja wa ulaya
wasemaji wa kituruki huelewana kwa kiasi kikubwa na wasemaji wa kiazerbaijan kiturkmen na kiqashgai
wasemaji wa lugha za kiturki ziliingia katika eneo la uturuki ya leo tangu mwaka 
wakati wa dola la uturuki lugha yao ilikuwa lugha ya utawala na fasihi andishi
hadi atat rk kituruki kile kilitumia maneno mengi ya kiarabu na kiajemi kikaandikwa pia kwa alfabeti ya kiarabu
tangu mwaka lugha imeandikwa kwa alfabeti ya kilatini na maneno yenye asili ndani ya kituruki yalitafutwa
falme za kiarabu kwa kiarabu kwa kiingereza united arab emirates ni shirikisho la emirati au falme ndogo katika kaskazini mashariki ya rasi ya uarabuni kwenye mwambao wa ghuba ya uajemi
shirikisho limepakana na saudia na omani kwenye nchi kavu baharini kuna mipaka pia na katar na iran
falme hizo zilikuwa nchi lindwa chini ya uingereza hadi mwaka 
mwaka wakazi wote walifikia milioni 
 kati yao 
 raia na 
 wahamiaji
hivyo asilimia za wakazi ni wageni kumbe wenyeji ni sehemu ndogo tu
zaidi ya nusu ya wageni wanatoka katika nchi za bara hindi
lugha rasmi na ya kawaida ni kiarabu ambacho wenyeji wanakisema kwa lahaja maalumu ya ghuba ya uajemi
tangu wakati wa ukoloni kiingereza kinatumika sana na kwa kawaida kinahitajika ili kupata kazi
wahamiaji wanaendelea kutumia pia lugha zao za asili
uislamu ndio dini ya wenyeji wasuni na washia na dini rasmi ya nchi lakini kuna uhuru wa dini kwa wote isipokuwa si uhuru wa kuieneza kwa wengine
kati ya wakazi wote waislamu ni wakristo hasa wakatoliki ni wahindu ni wabuddha n
falme za kiarabu zimekuwa nchi tajiri kutokana na akiba kubwa za mafuta ya petroli
utajiri huo unapatikana kwa viwango tofautitofauti kati ya emirati zinazozunda shirikisho hili
abu dhabi ni emirati mwanachama kubwa ina pia kiasi kikubwa cha petroli na mapato makubwa kutokana na mauzo ya mafuta
emirati za dubai na sharjah zinazalisha pia petroli
emirati nyingine zinategemea msaada unaotolewa na abu dhabi hasa kutokana na mapato yake pesa hizo zinasaidia ujenzi wa barabara na miundombinu kwa jumla
sheria ya nchi inasema ya kwamba makampuni yote nchini yanapaswa kuwa mikononi mwa raia wazalendo
hali halisi inamaanisha ya kwamba wageni wanaunda kampuni wakimtafuta mwenyeji anayekubali sehemu ya mali na malipo ya kila mwaka bila kufanya kazi lakini bila mwenyeji katika uongozi kampuni hairuhusiwi kuendesha shughuli zake kama ni kiwanda duka au hoteli
makampuni kutoka nje yanaweza kupata leseni ya biashara kwa muda katika kanda za pekee bila kumshirikisha mwenyeji
abu dhabi kiarabu ab aby ni ufalme mkubwa katika shirikisho la falme za kiarabu kwenye rasi ya uarabuni na pia jina la mji mkuu wa ufalme huu
hadi ilikuwa mji mdogo wa nyumba za matofali ya matope
tangu kupatikana kwa pesa ya mafuta mji ulikua kupita kiasi na nyumba zote ni mpya
maji matamu hutengenezwa kutokana na maji ya chumvi ya bahari
wakazi walio wengi sana si tena wazalendo bali wageni hasa kutoka asia ya kusini
kuna mji wa pili katika ufalme ni al ain yenye wakazi sensa
dubai kwa kiarabu ni ufalme katika shirikisho la falme za kiarabu kwenye rasi ya uarabuni na pia jina la mji mkuu wa ufalme huo
amiri wa dubai ambaye ni pia makamu wa rais wa shirikisho ni mohammed bin rashid al maktoum
dubai ni ufalme mkubwa wa pili katika shirikisho hilo baada ya abu dhabi
iko kwenye mwambao wa ghuba ya uajemi kati ya sharjah na abu dhabi
jiji la dubai lilikuwa mji mdogo wenye wakazi tu hadi vita kuu ya pili ya dunia
kukua kwa dubai kulianzishwa kutokana na mapato ya mafuta ya petroli
lakini akiba za mafuta hayo si kubwa kama kwa majirani yake
viongozi wa dubai wamefaulu kuweka msingi mpya wa uchumi katika biashara na utalii
toscana huitwa jimbo zuri la italia kwa sababu ya hali ya hewa uzuri wa mabonde na milima na urithi wake wa kiutamaduni
toscana imepakana na majimbo ya emilia romagna liguria tyrrhenia umbria marche na lazio
umoja wa ulaya kifupi eu ni maungano ya kisiasa na ya kiuchumi ya nchi za ulaya
ulianzishwa mwaka juu ya msingi wa jumuiya ya kiuchumi ya ulaya
shabaha kuu zilikuwa kujenga uchumi wa pamoja kuboresha maisha ya watu wa ulaya na kuzuia vita kati ya nchi za ulaya
nchi za umoja huo hutumia pesa ileile ya euro
nchi nyingi za umoja zimepatana kufungua mipaka yao bila vizuizi kwa wakazi wote
jumuiya ya kiuchumi ya ulaya ilibadilisha jina lake mwaka kufuatana na mikataba ya maastricht kuwa umoja wa ulaya
nchi wanachama zilipatana kujenga siasa ya pamoja ya kiuchumi kifedha kisheria na katika mambo ya nje
mapatano ya schengen ilifungua mipaka ili wakazi wa nchi hizo waweze kusafiri bila pasipoti wala vibali
upande wa lugha lugha rasmi ni lakini lugha inayotumika zaidi ni kiingereza kinachoweza kuzungumzwa na za wakazi wote ingawa ni lugha ya kwanza ya tu
lugha nyingine ambazo ni za kwanza kwa wananchi wengi ni kijerumani kiitalia na kifaransa 
upande wa dini wakazi wengi ni wakristo hasa wakatoliki waprotestanti na waorthodoksi 
kila mtu mwenye uraia wa nchi ya umoja anaruhusiwa kuhamia nchi yoyote nyingine na kufanya kazi au biashara huko bila vibali vya pekee
vilevile bidhaa zote zinazotengenezwa kote katika eu zinaweza kuuzwa katika kila nchi
hii ni sababu ya kuwa na sheria za pamoja zinazotawala masharti ya bidhaa
halmashauri hii ni mkutano wa viongozi wa serikali za nchi wanachama
wanakutana mara mbili kwa mwaka na kutoa maazimo muhimu
nafasi ya uraisi hubadilika kila baada ya miezi 
katika baraza hizi mawaziri ya kilimo sheria mambo ya nje hukutana na kupanga siasa ya pamoja
hii ni kamati ya utawala inayotekeleza maazimio ya halmashauri na bunge
inaelekea kuwa serikali lakini haina madaraka ya serikali bado
bunge la ulaya lina wabunge wanaochaguliwa na wananchi kila baada ya nchi tano
euro ni sarafu ya pamoja katika baadhi ya nchi za ulaya
wakazi wake wanatumia kwa kawaida pesa hiyo
watu wengine wanatumia pesa zilizoungwa na euro hasa barani afrika
tangu mwaka nchi za eu zilifuta sarafu ya kitaifa ili kutumia euro tu
kuna benknoti za kijivu nyekundu buluu machungwa kijani njano nyekundu
kuna sarafu za metali za 
pesa ya karatasi inatolewa na benki kuu ya ulaya na ni sawa kote
sarafu zinatolewa na nchi wanachama na zinatofautiana upande mmoja lakini sarafu zote hutumika kote
ishara ya euro ni herufi ya kigiriki epsilon e yenye mistari miwili ya kulala
nchi zifuatazo hutumia pia euro kama pesa pekee bila kuwa sehemu za mapatano ni emirati ya shirikisho la falme za kiarabu kwenye rasi ya uarabuni
iko katika kaskazini ya shirikisho kati ya ajman na ras al khaimah
mtawala wake ni sheikh rashid bin ahmad al mu alla 
utemi una wakazi katika eneo la km 
haina mapato makubwa kutoka mafuta kama abu dhabi hivyo imebaki mji mdogo
 rasi ya hema ni moja kati ya utemi katika shirikisho la falme za kiarabu
jumla hili limegawiwa kwa sehemu mbili zinazotenganishwa na maeneo ya falme nyingine
mtawala wake ni sheikh saqr bin mohammad al qassimi
 ash shaariqah ni jina la emirati katika shirikisho la falme za kiarabu na pia jina la mji mkuu wa emirati hii
ina wakazi kwenye eneo la km mwambanoni wa ghuba ya uajemi
sharjah ni utemi mkubwa wa tatu kati ya falme za kiarabu
iko karibu na miji ya ajman na dubai na yote mitatu imekuwa sasa rundiko la jiji
imepakana na majimbo ya sarawak na sabah ya malaysia tu ingawa sehemu kubwa ya kisiwa hicho inatawaliwa na indonesia
anasemekana ni kati ya watu tajiri zaidi duniani kutokana na mapato ya mafuta ya petroli
wakazi wengi 
 ni wa jamii ya wamalay 
 ni wachina 
 ni waborneo asili 
 ni wahindi 
 wana asili tofauti
lugha rasmi ni kimalay lakini kiingereza pia kinatambuliwa na katiba ya nchi
dini rasmi ni uislamu wa madhehebu ya sunni ambayo inafuatwa na thuluthi mbili za wakazi lakini wakazi wengine wanafuata dini za ubuddha ukristo na dini za jadi 
malaysia ni nchi ya asia ya kusini mashariki kando ya bahari ya kusini ya china
upande wa rasi malaysia imepakana na uthai na singapore
sehemu ya borneo imepakana na brunei na indonesia
nchi ilianzishwa mwaka wakati shirikisho la kimalay kwa kimalay persekutuan tanah melayu liliungana na singapur sabah na sarawak
singapur iliondoka mwaka ikawa nchi ya pekee
tisa kati ya majimbo yake ni sultani chini ya utaratibu wa kifalme na manne hufuata muundo wa jamhuri
sultani zinazoongozwa na sultani pamoja na waziri mkuu anayechaguliwa na bunge la jimbo majimbo manne chini ya gavana anayeteuliwa na serikali kuu na waziri mkuu anayechaguliwa na bunge la jimbo wakazi ni mchanganyiko mkubwa lakini wamalay 
 wanapewa na katiba ya nchi nafasi ya pekee
dini rasmi ni uislamu unaofuatwa na 
 za wakazi wengi wakiwa wasuni wakati 
 ni wabuddha 
 ni wakristo 
 ni wahindu 
 ni wafuasi wa dini za kichina ukonfusio na utao himalaya ni safu ya milima katika asia upande wa kaskazini ya uhindi
kati ya milima mikuwba ni mount everest k na nanga parbat
rasi ya malay kimalay semenanjung tanah melayu ni rasi kubwa katika asia ya kusini mashariki
kusini kabisa iko singapor kwenye kisiwa karibu na ncha ya rasi rasi ya malai iko kati ya bahari hindi na pasifiki
upande wa pasifiki ni ghuba ya uthai na bahari ya uchina
mlango wa malakka unatenganisha rasi na kisiwa cha sumatra rasi inaanza kwenye latitudo ya na kuelekea kusini hadi latitudo ya 
sehemu nyembamba iko katika sehemu ya kithai yenye km pekee
sura ya nchi ina tabia mbalimbali milima tambarare maziwa pwani na misitu minene
katika tambarare za uthai iko khao luang m
borneo ni kisiwa kikubwa cha pili cha asia ya kusini mashariki
duniani visiwa vya greenland na guinea mpya pekee ni vikubwa zaidi
idadi ya wakazi ni milioni 
 na msongamano wa watu ni wakazi km 
kalenda ya jua ni kalenda inayofuata mwendo wa jua jinsi inavyoonekana angani
hali halisi tunaona matokeo ya mwendo wa dunia kuzunguka jua
kwa kawaida kalenda za jua hutumia mwaka mwenye siku na kuongeza siku moja kila baada ya miaka minne au kwa utaratibu mwingine
kalenda nyingi za asilia zilikuwa kalenda za mwezi kwa sababu mwendo wa mwezi na vipindi vyake huhesabiwa rahisi zaidi
lakini hesabu ya miezi halisi ina hasara ya kwamba miezi hairudi kufuatana na majira
asili ya kalenda ya jua ni utamaduni wa wakulima katika nchi zisizo karibu na ikweta
katika nchi zisizo karibu na ikweta kuna majira yenye tofauti kubwa kufuatana na mwendo wa jua angani
kwa mfano kuna kipindi ambako jua halifiki kwenye kilele cha anga wakati wa mchana na muda wa mchana ni fupi
kinyume chake kuna kipindi ambako jua linaonekana masaa mengi kila siku na mchana ni mrefu
kalenda ya jua inayojulikana zaidi ni kalenda ya gregori iliyokuwa kalenda ya kimataifa
inatumia pia kipindi cha mwezi lakini miezi hii haina uhusiano tena na mwendo wa mwezi kama gimba la angani tena
kalenda ya gregori inaanza kuchukua nafasi ya kalenda ya juliasi
papa gregori xiii januari mjini bologna italia aprili mjini roma alikuwa papa wa kanisa katoliki kuanzia tarehe mei hadi kifo chake
anakumbukwa hasa kwa matengenezo ya kalenda iliyojulikana kama kalenda ya gregori ikawa kalenda ya kimataifa kote duniani hadi leo
alizaliwa kwa jina la ugo buoncampagni akafuata masomo ya sheria na kuwa profesa wa sheria kwenye chuo kikuu cha bologna
mwaka aliitwa na papa paulo iii akapewa kazi mbalimbali kama mwanasheria wa kanisa
baada ya kifo cha papa pius alichaguliwa kuwa mwandamizi wake akachukua jina la gregorius
papa gregori xiii alijitahidi kurudisha nyuma mwendo wa matengenezo ya kiprotestanti
alikubali dhuluma dhidi ya wakristo wa kiinjili nchini ufaransa tarehe agosti usiku wa bartolomeo
alijaribu kukusanya mataifa ya ulaya dhidi ya dola la uturuki kwa shabaha ya kukomboa mji wa konstantinopoli lakini hakufaulu
pamoja na jitihada hizi za kisiasa alijenga taasisi ya taaluma
aliunda chuo kikuu cha kipapa huko roma kinachoitwa kwa heshima yake gregoriana hadi leo
kalenda mpya hakuitunga mwenyewe lakini aliita wataalamu katika kamati maalumu na kukubali mapendekezo waliyotoa tarehe februari 
kwa samaki anayeitwa kwa kiswahili kwa neno papa tazama papa samaki papa neno la mkopo kutoka kilatini lakini lenye asili ya kigiriki pappas jina ambalo mtoto anamuitia baba yake ni cheo cha kiongozi mkuu wa kanisa katoliki duniani kote
cheo hiki kinaenda sambamba na kile cha askofu wa roma
kiasili neno la kilatini papa lamaanisha baba nalo likawa cheo kwa nia ya kumtaja askofu wa roma kwa heshima ya pekee
msingi wa heshima hii ni imani ya kuwa askofu wa roma ni mwandamizi wa petro mkuu wa mitume wa yesu
upapa ni kati ya vyeo vya zamani zaidi duniani na umeathiri sana historia ya binadamu kwa miaka karibu 
athari hiyo iliweza kuwa nzuri au mbaya kadiri ya matendo ya mhusika
kwa muda mrefu mamlaka ya papa upande wa siasa hasa juu ya mikoa ya italia ya kati ilisababisha nchi nyingine na koo tajiri za roma zijiingize katika uchaguzi ili kupitisha watu wasiofaa
upande mwingine mapapa waliathiriwa na utamaduni na mazingira ya nyakati zao hasa renaissance kiasi cha kuzama katika anasa
baada ya dola la papa kutekwa na ufalme wa italia mapapa wameweza kushughulikia zaidi mambo ya kiroho na kujitokeza kwa ubora
kwa miaka ya karibuni inatosha kumfikiria papa yohane paulo ii na mchango wake katika kuangusha ukomunisti katika ulaya mashariki
papa huchaguliwa na makardinali wa kanisa katoliki baada ya mtangulizi wake kufa au kujiuzulu
baada ya kuchaguliwa papa mpya anaweza akapata jina jipya
tangu tarehe machi ni papa fransisko ambaye awali aliitwa jorge mario bergoglio
majina ya mapapa wengine wa kanisa katoliki yapatikana katika orodha ya mapapa
papa ni pia mkuu wa nchi ya mji wa vatikano iliyopo ndani ya mji wa roma italia
cheo cha papa hutumiwa pia na baadhi ya madhehebu mengine ya kikristo kwa viongozi wao hasa kwa mkuu wa kanisa la kikopti huko misri
masedonia pia makedonia ni eneo la kijiografia na kihistoria kwenye rasi ya balkani katika ulaya kusini mashariki
katika mwendo wa historia mipaka yake yalibadilika mara nyingi na leo hii ni takriban kilomita za mraba zinazohesabiwa humo zinazokaliwa na watu milioni 
eneo hili limegawanyika hasa kati ya nchi za ugiriki jamhuri ya masedonia na bulgaria maeneo madogo yamo ndani ya serbia na albania
katika karne ya kk eneo hili lilikuwa kiini cha ufalme wa masedonia uanojulikana hasa kutokana na wafalme wake filipo na aleksanda mkuu
wakati ule masedonia ilihesabiwa kama sehemu ya utamaduni wa kigiriki
leo hii wakazi wengi wa masedonia ya kihistoria nje ya ugiriki wanatumia lugha za kislavoni wakati ndani ya masedonia ya kigiriki wanatumia lugha ya kigiriki
timor ya mashariki kwa kireno timor leste kwa kitetum tim r lorosa e jina rasmi rep blica democr tica de timor leste au rep blika demokr tika tim r leste ni nchi ya asia ya kusini mashariki kwenye kisiwa cha timor takriban km kaskazini kwa darwin australia
kuna pia eneo dogo upande wa magharibi ya timor ambao kwa kiasi kikubwa uko chini ya indonesia pamoja na visiwa vya jirani
timor ya mashariki ni kati ya nchi maskini zaidi duniani
timor ilikuwa kituo cha biashara cha wareno tangu karne ya 
mikataba ya na zilithibitihsa ugawaji wa kisiwa
sehemu ya magharibi ilikuwa chini ya uholanzi na baadaye sehemu ya indonesia lakini sehemu ya mashariki ilibaki koloni la ureno
baada ya mapinduzi ya ureno ya wareno waliondoka timor bila maandalizi na kutosha
lakini siku chache baada ya tangazo hilo jeshi la indonesia lilivamia nchi ambayo ikatangazwa kuwa jimbo la indonesia
vita vikali vya msituni vilifuata kati ya wapigania uhuru na jeshi la indonesia
mabadiliko yalipatikana mwaka baada ya rais suharto wa indonesia kujiuzulu na rais mpya bacharuddin jusuf habibie kuwa tayari kuipa timor ya mashariki hali ya kujitawala ndani ya indonesia
karibu wananchi wote walihudhuria katika kura ya maoni ya tarehe agosti na zaidi ya robo tatu walipigia kura uhuru badala ya kuwa jimbo la kujitawala
tangu tarehe septemba timor ya mashariki ni nchi mwanachama wa um
wakazi ni mchanganyiko wa wapapua wamelanesia waliofika miaka iliyopita waaustronesia waliofika kama mwaka kk na wamalay waliokuwa wa mwisho
kuna lugha ambazo huzungumzwa nchini timor ya mashariki
lugha rasmi ni kitetum 
 za wakazi ambacho ni kati ya lugha za austronesia pamoja na kireno
upande wa dini wananchi karibu wote ni wafuasi wa yesu kristo katika kanisa katoliki 
 na madhehebu ya uprotestanti 
wengi walijiunga na kanisa hilo wakati wa vita vya ukombozi
shirikia la huduma za maktaba tanzania kwa kiingereza tanzania library services board au kifupi tlsb lilianzishwa kisheria chini ya sheria za tanzania iliyopitishwa na bunge mwaka 
shirika la huduma za maktaba tanzania limekabidhiwa jukumu la kusimamia maendeleo ya huduma za maktaba tanzania ikiwa ni pamoja na kutoa ushauri kutoa mafunzo ya ukutubi kwa ngazi ya cheti na stashahada
shirika hili la umma linafanya kazi chini ya wizara ya elimu tanzania na limesambaa katika mikoa yote tanzania isipokuwa mkoa wa singida peke yake
maktaba ni mkusanyiko wa vitabu na visikiziona vilivyowekwa kwa utaratibu maalum kwa ajili ya kusoma kujifunza na ushauri
hivyo maktaba ni kiunganishi kikubwa kati ya wasomaji ama watumiaji wa machapisho
aidha maktaba ni chombo cha mawasiliano kwa kuwa kazi zake ni pamoja na kukusanya habari kutengeneza na kutunza kwa manufaa ya kizazi kijacho na kutawanya habari hizo kwa wahitaji
tanzania kuna aina mbali mbali za huduma za maktaba
huduma hizi ni pamoja na huduma za maktaba za taifa maktaba za umma za vyuo vikuu za vyuo vingine na za shule yaani shule za msingi and sekondari
kwenye ngazi ya kitaifa serikali ya tanzania limeanzisha shirika la huduma za maktaba
maktaba za skuli shule huwa na vifaa mbalimbali vinavyotoa taarifa kuelimisha na kuburudisha
maktaba hizi hutoa huduma kwa walimu na wanafunzi
maktaba za skuli ni viungo muhimu katika kukamilisha malengo ya elimu ya msingi na sekondari nayo ni kumtayarisha mwanafunzi kuwa raia bora katika jamii yake na taifa kwa ujumla
kumwezesha na kumkuza mtumiaji wake kuwa na tabia ya kuendelea kujifunza mwenyewe kuwa na uwezo wa kutafiti kudadisi kubuni na kuhoji pamoja na kufanya uchambuzi na kutathmini hali ya mambo na kufanya maamuzi sahihi
kidungu ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadungu
kubwa zaidi ni kuwa na uwezo wa kukabiliana na matatizo mbalimbali yatayomkabili katika maisha yake ya kila siku
maktaba za skuli zinatarajiwa kuwa na mkusanyiko wa vitabu vya ziada na kiada kwa masomo yote vitabu vya rejea mihtasari ya masomo atlasi machati vitabu vya hadithi mbalimbali kazi zilizofanywa na wanafunzi karatasi za mitihani iliyopita ramani mbalimbali za nchi na dunia nakadhalika
jambo la kutiliwa mkazo wa kipekee ni kuweka vifaa vya kisasa vya kufundishia na kutolea taarifa katika maktaba hizo
vifaa kama vile komputa televisheni projekta redio kanda za redio na video cd na dvd vitasaidia sana kuamsha hamu ya wanafunzi kutembelea maktaba mara kwa mara
kwa mujibu wa shirika la huduma za maktaba zanzibar takriban asilimia sitini ya skuli za msingi hazina maktaba wakati asilimia sabini ya skuli za sekondari zinaonekana kuwa na maktaba
takwimu hizi zinaonesha kuwa suala la maktaba bado halijapewa umuhimu wake unaostahili katika skuli za msingi skuli ambazo kama jina lake zinatarajiwa kumjengea msingi madhubuti mwanafunzi aliyepata elimu ya msingi ili aweze kuhimili vishindo vya elimu ya sekondari kama atapata fursa ya kuendelea au kumtayarisha kuwa raia mwema katika jamii yake aweze kuishi kwa matumaini na kujitegemea ikiwa atamalizia elimu ya msingi
kwa upande mwengine skuli za sekondari kwa kiasi kikubwa huwa na maktaba
suali la kujiuliza je maktaba hizi zinakidhi haja za watumiaji wake kwa ufupi maktaba nyingi za skuli za sekondari hazikidhi haja za watumiaji wake hali hii inajitokeza katika upande wa mazingira vifaa wafanyakazi na matumizi huduma zinazotolewa katika maktaba hizo
chuo kikuu cha sokoine cha kilimo sua kipo katika manisipaa ya morogoro nchini tanzania
lilipewa jina kwa heshima ya mwanasiasa marehemu edward sokoine
chuo hiki kilianzishwa mwaka na kabla ya hapo kilikuwa ni chuo kikuu kishiriki cha chuo kikuu cha dar es salaam tangu mwaka 
chuo kinadahili wanafunzi wa shahada za kwanza na za uzamili katika vitivo vyote isipokuwa kitivo cha sayansi ambacho hakitowi shahada za uzamili
sua ina chuo kishiriki cha muccobs moshi university college of cooperatives and business studies katika mkoa wa kilimanjaro
maktaba ya iogt nchini tanzania iko chini ya shirika lisilo la kiserikali linalojishughulisha na uzuiaji wa matumizi ya dawa za kulevya hasa kwa vijana
maktaba hii inakusanya na kuhifadhi habari mbalimbali kutoka ndani ya nchi na hata nchi jirani za afrika mashariki ulaya asia na amerika
habari hizi ziko katika mifumo mbalimbali kama kanda za video majarida vitabu na vipeperushi
watu wa aina zote umri na kiwango chochote cha elimu wanakaribishwa kutumia maktaba hii
maktaba ina nafasi ya kusomea kwa wasomaji wanne mpaka sita kwa wakati mmoja
kuna kiyoyozi televisheni na mtandao kwa watumiaji
ofisi za iogt ipo karibu na hospitali ya muhimbili dar es salaam
asha rose mtengeti migiro aliwahi kuwa naibu katibu mkuu wa umoja wa mataifa
hadi kuteuliwa kwa cheo cha um alikuwa waziri wa mambo ya nje na ushirikiano wa kimataifa wa tanzania tangu januari 
wajibu huo alipewa na rais jakaya kikwete aliyemteua kumfuata katika wizara ya mambo ya nje iliyoshikwa awali na kikwete mwenyewe
chini ya raisi benjamin mkapa migiro alikuwa waziri wa maendeleo ya jamii jinsia na watoto
alikuwa mbunge kwa njia ya kiti maalumu cha wanawake
kabla ya kujiunga na siasa alifundisha kwenye chuo kikuu cha dar es salaam
alisoma digrii za bachelor na master dar es salaam
mwaka akaongeza cheti cha udaktari wa sharia kwenye chuo kikuu cha konstanz ujerumani
akiwa mwislamu ameolewa na cleophas migiro wana watoto wawili wa kike
asha rose migiro ameteuliwa kuwa waziri wa katiba na sheria wa jamuhuri ya muungano tanzania jina limetokana na mungu wa kike athena aliyeabudiwa kama mungu wa elimu na wa vita zamani za ugiriki wa kale
katika karne kabla ya kristo athens ulikuwa mji muhimu uliotawala sehemu kubwa ya ugiriki pamoja na miji mingi hadi italia na uturuki ya leo
athens ilikuwa maarufu kwa wataalamu wake hasa wanafalsafa kama sokrates plato na aristoteles
baadaye ilikuwa chini ya utawala wa dola la roma na baada ya chini ya dola la uturuki
hapo mji ukawa bila umuhimu wowote tena ukakonda
wakati wa uhuru wa ugiriki mwaka athens ilikuwa na wakazi wapatao tu
tangu hapo umekuwa mji mkuu wa ugiriki ikakua tena
michezo ya kwanza ya olimpiki ya kisasa ilifanyika athens mwaka 
chekoslovakia ilikuwa nchi ya ulaya kati ya na iliyounganisha nchi za leo za ucheki na slovakia
tangu januari chekoslovakia imegawiwa kwa amani kuwa nchi mbili za jamhuri ya kicheki na jamhuri ya slovakia
chekoslovakia ilianzishwa baada ya kuporomoka kwa austria hungaria wakati wa mwisho wa vita kuu ya kwanza ya dunia
iliunganisha majimbo bohemia na moravia yaliyokaliwa na wacheki upande wa austria na maeneo ya hungaria yaliyokaliwa na waslovakia
chekoslovakia ilikuwa nchi ya mataifa na utamaduni mbalimbali
mataifa makubwa yalikuwa wacheki wajerumani na waslovakia pamoja na vikundi vikubwa kidigo vya wahungaria waukraine waromani na wapoland
mwaka dikteta adolf hitler wa ujerumani alivamia sehemu za ucheki
slovakia ikawa nchi ya kujitegemea chini ya ujerumani
 baada ya vita kuu ya pili ya dunia umoja wa ucheki na slovakia ukarudishwa chini ya usimamizi wa urusi
warusi walihakikisha ya kwamba chama cha kikomunisti kilipata serikali
baada ya kuanguka kwa ukuta wa berlin utawala huu ulikwisha mwisho wa mwaka 
pande zote mbili za ucheki na slovakia ziliona ugumu wa kupatana
 umoja ulimalizwa na nchi mbili zilitoka katika shirikisho la chekoslovakia
usultani wa zanzibar ulikuwa nchi kwenye pwani ya afrika mashariki kati ya na 
tangu ilikuwa nchi lindwa chini ya uingereza
ilianzishwa wakati wa kugawa usultani wa omani mwaka ikaishia mwaka baada ya mapinduzi ya zanzibar na muungano na tanganyika uliozaa tanzania
usultani ulianzishwa wakati sultani sayyid said alipoamua kuhamisha makao makuu yake kutoka maskat omani kwenda unguja
sayyid said alikuwa sultani wa omani tangu mwaka 
aliimarisha utawala wa omani juu ya pwani ya afrika ya mashariki
mwaka alifaulu kuteka mombasa iliyokuwa mji pekee wa kujitegemea kati ya miji yote ya uswahilini
visiwa vya unguja na pemba vilikuwa chini ya omani tangu mwaka wareno walipofukuzwa katika pwani za uswahilini
sayyid said aliona nafasi kubwa ya biashara ya karafuu kwa ajili ya soko la uhindi na kwingineko
mwaka akaanzisha mashamba ya mikarafuu kwa kutumia kazi ya watumwa kutoka bara
baada ya azimio la mwaka la kuhamisha mji mkuu wa omani kwenda unguja idadi ya wakazi wa mji ilikua haraka
nchi za nje zikatambua mji mkuu mpya na kujenga uhusiano
ubalozi wa marekani ulijengwa mwaka uingereza ukafuata mwaka na ufaransa mwaka 
sultani mwenyewe aliondoka kabisa maskat mwaka 
kukua kwa zanzibar kulisababisha kukonda kwa mji wa maskat baada ya kifo cha sayyid sultan mwaka usultani wa oman uligawiwa kati ya wanawe
sayyid majid bin said al busaid akawa sultani wa kwanza wa zanzibar na kaka yake sayyid thuwaini bin said al said akawa sultani wa oman akitawala nchi hiyo bila maeneo ya afrika ya mashariki
usultani mpya ulikuwa nchi yenye nguvu kati ya rasi delgado mpakani na koloni la kireno ya msumbiji hadi mogadishu somalia
wafanyabiashara kama tippu tip waliokuwa raia wa usultani wakapita tabora na ujiji kwenda ziwa tanganyika na kuingia ndani ya eneo la jamhuri ya kidemokrasia ya kongo ya leo
wapagazi wao walibeba bidhaa kutoka zanzibar zilizobadilishwa kwa pembe za ndovu hasa
watumwa walikamatwa au kununuliwa wakabeba pembe hadi pwani
pamoja na hayo sultani alipokea kwa moyo wamisionari wakristo
waanglikana wa chama cha misheni ya vyuo vikuu kwa afrika ya kati u
universities mission to central africa ambacho kiliundwa ili kutekeleza wito kutoka david livingstone kuhubiri injili na kukomesha utumwa katika afrika waliingia zanzibar mwaka 
baadaye wakajenga kanisa kuu mahali pa soko la watumwa lililofungwa altari ikiwa imejengwa juu ya nafasi ya mti wa kuwafunga watumwa walioadhibiwa kwa viboko na batizio kuwa mahali walipotupwa watoto watumwa ambao hawakuuzwa pamoja na mama zao
sultani wa pili wa zanzibar yenyewe sayyid bargash alijitahidi kujenga uhusiano na nchi za nje
alifunga soko la watumwa zanzibar mjini kulingana na mapatano ya kimataifa lakini akavumilia biashara ya watumwa kuendelea chinichini
wakati wa bargash majengo mengi ya mji mkongwe yakajengwa
mwishowe mwa utawala wake aliona kupungukiwa kwa eneo lake kutokana na mashindano ya nchi za ulaya ya kuenea katika afrika baada ya mkutano wa berlin
mwaka karl peters alifanya mikataba ya ulinzi na watawala wadogo waliokuwa chini ya sultani barani tanganyika
upingamizi wa sultani ulishindikana kwa sababu wajerumani walituma manowari unguja akapaswa kukubali maeneo mapya ya wajerumani
mwaka mkataba kati ya uingereza na ujerumani ulibana eneo la sultani barani katika kanda yenye upana wa maili kumi tu kati ya rasi delgado na mogadishu
bargash na mfuasi wake khalifa bin said waliamua kuuza maeneo hayo au kuyakodisha
hali halisi usultani ukabaki na visiwa viwili vya unguja na pemba tu
waingereza walikuwa walisita kuhusu zanzibar lakini baada ya jaribio la karl peters la kufanya mkataba na sultani ili kuingiza visiwa hivyo katika afrika ya mashariki ya kijerumani uingereza uliamua kutafuta utawala wa visiwa
mkataba wa zanzibar heligoland na mwisho wa uhuru
mkataba wa zanzibar helgoland kati ya ujerumani na uingereza ulileta patano la kuwa zanzibar itakuwa chini ya uingereza
tangu mwaka waziri mkuu wa sultani alikuwa mwingereza aliyepokea amri kutoka london
tangu mwaka nafasi ilichukuliwa na afisa mkazi mkuu
kwa muda wa miaka usultani ulikuwa na fedha yake ya pekee iliyoitwa riali ya zanzibar
zanzibar ilipata uhuru wake tarehe desemba 
mapinduzi ya tarehe januari yakamuondoa sultani
mauaji ya familia nyingi zenye asili ya kiarabu yakafuata
tarehe aprili zanzibar ikaunganika na tanganyika kuwa jamhuri ya muungano wa tanzania
rasi delgado kireno cabo delgado ni rasi mwambaoni wa bahari hindi iliyoko kaskazini kabisa kwenye pwani la msumbiji
rasi delgado iko takriban km kusini ya mji mtwara wa tanzania
vinengenenge ni ndege wadogo wa familia zosteropidae
wana rangi ya zeituni mgongoni na ya kijivu chini na mara nyingi rangi ya manjano na nyeupe pia pengine nyekundu
takriban spishi zote zina doa la mviringo kuzunguka macho
domo lao ni jembamba lenye ncha kali na ulimi ni kama brashi ili kula mbochi
vinengenenge hula wadudu hasa lakini mbochi na matunda pia
hulijenga tago lao mtini na jike huyataga mayai buluu 
domo lao limepindika na mkia ni mrefu sana kwa dume hasa
ulimi wao ni mrefu wenye ncha kama brashi na unaweza kuchomozwa nje ili kula mbochi
hupata nguvu yao takriban yote kutoka mbochi wa maua ya jenasi protea na ndege hawa ni wachavushaji muhimu wa maua haya
hula pia wadudu ambao wanavutika na maua ya protea kama nyuki na nzi
hulijenga tago lao katika panda ya mti na jike huyataga mayai mawili
kwa pesa ya ujerumani tazama makala ya mark pesa iko mashariki ya g teborg katika mkoa wa v stra g taland
 ilut kijerumani heydekrug ni mji nchini lituanya
kretinga kijerumani krottingen ni mji nchini lituanya
mbwigu ni ndege wakubwa kiasi wa familia laniidae
wanatokea afrika asia na ulaya kwa muhimu spishi mbili tu huzaa huko amerika ya kaskazini
ndege hawa ni mweusi na mweupe kwa kawaida mara nyingi wana rangi ya kijivu kahawa na nyekundu pia
wana domo nene lenye ncha kwa kulabu na spishi nyingi zina mkia mrefu
hula wadudu na vertebrata wadogo mijusi panya ndege n
mwiba unafaa kama akiba na ili kushikilia windo wakati mbwigu akichana vipande
hulijenga tago lao kwa vijiti na nyasi mtini au kichakani
mkaapweke ni mtawa aliyejitenga na jamii ili kuishi upwekeni na kusali tu
asia ilikuwa na maisha ya kitawa walau tangu karne ya kk hasa katika uhindu na ubuddha
katika ukristo asili ya maisha hayo ni jangwa la misri katika karne ya na hasa ya 
paulo mthebani hivi ni wa kwanza kujulikana
wengi kati ya hao wa kwanza wanajulikana kati ya mababu wa jangwani
baada ya pakomi hivi kuanzisha maisha ya kijumuia kwa watawa na kuwatungia kanuni ya kwanza mtindo huo ulizidi kuenea usifute kabisa ukaapweke
ukaapweke ulienea pia magharibi hasa kutokana na kitabu cha atanasi wa aleksandria juu ya antoni na kile cha jeromu juu ya paulo kuanzia karne ya africa kaskazini magharibi na ulaya pia walipatikana wakaapweke hasa gallia britain na ireland
pakomi thebe luxor pbow mei alikuwa askari halafu mmonaki wa misri maarufu kwa kuanzisha abasia ya kwanza hivi na kwa kutunga kanuni ya kwanza ya maisha ya utawa
mpaka leo maisha hayo yanafuatwa hasa ethiopia lakini athari zake zinaonekana katika umonaki na mashirika mbalimbali ya kitawa hata katika kanisa la magharibi
anaheshimiwa na kanisa katoliki na madhehebu mengine mbalimbali ya ukristo kama mtakatifu
sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kufa kwake au tarehe mei
muda mfupi baada ya maisha ya upwekeni ya antoni abati katika nchi ileile yalianza maisha ya pamoja ambamo mali na vilevile mang amuzi ya kiroho yashirikishwe hata kwa waamini wa ulimwenguni
wa kwanza kutunga kanuni kwa watawa ni pakomi askari aliyeongokea imani kwa kuona wakristo waliotumikia wafungwa kwa upendo
hivyo baada ya kushika umonaki misri kusini akajisikia wito wa kuishi na wengine kwa upendo akaanzisha maisha ya pamoja upwekeni
tena kwa ombi la dada yake karibu na monasteri za kiume kulikuwa na nyingine ya kike
muundo huo mpya wa umonaki ulitegemea matatu upweke mwanzilishi na kanuni
ndani ya ile aliyoandika jina ndugu linashika nafasi ya mmonaki
mbali ya mafungo na sala ndefu pakomi alisisitiza kujikana kwa ajili ya wengine yaani kuwa na utiifu huruma na misaada ya kila aina ndiyo njia ya upendo ambayo iliagizwa na bwana na kufanya maisha ya pamoja yawe bora kuliko upweke kamili
sawa na sala na ibada milo yote ilikuwa ya pamoja kama vile mapato ya kazi zilizopangwa na kiongozi kila asubuhi yalivyotakiwa kuingia katika mfuko wa jumuia
kwa busara yake pakomi alipanga hatua za malezi ya awali akisisitiza kukariri sehemu ndefu ya biblia pamoja na kufanya kazi kwa mikono
kanuni hiyo ikaja kuathiri moja kwa moja maisha ya watawa na kanuni zao mashariki na magharibi vilevile na ndiyo inayoongoza umati wa wamonaki wa ethiopia tangu mwaka hivi hadi leo
cardiac cycle inamaanisha matukio yote au yoyote kuhusiana na mtiririko au shinikizo la damu ambayo hutokea kuanzia mwanzo wa pigo la kwanza la moyo hadi mwanzo wa pigo la pili
idadi ya mizunguko ya moyo kwa sekunde ni kasi ya kupiga kwa moyo
kila pigo la moyo lina hatua tano muhimu la kwanza dayastoli ya baadaye ni wakati vali za semilunar hufunga na vali za atrioventricular av hufunguka na moyo mzima umepumzika
ya pili sistoli ya atiria ni wakati atiria hunywea vali za av hufunguka na damu hutiririka kutoka atiria kwenda ventrikali
ya tatu mnyweo wa ventrikali ulio na mjao sawa ni wakati ventrikali hunywea na vali za av na zenye umbo la nusu mwezi semilunar hufunga na hakuna mabadiliko katika kiasi cha damu
ya nne ufukuzo wa ventrikali ni wakati ventrikali ni tupu na zinanywea na vali za semilunar ziko wazi
katika mzunguko wa moyo shinikizo la damu huongezeka na kupungua
mzunguko wa moyo huratibiwa na mfululizo wa umeme unaozalishwa na chembechembe maalum za moyo zinazopatikana ndani ya nodi ya saino atiria na node ya atirio ventrikali
misuli ya moyo inajumuishwa na chembechembe za misuli ambayo huanzisha mnyweo wao yenyewe bila msaada wa neva za nje ukiondoa zile za kuboresha kiwango cha moyo kutokana na shughuli za mwili za kudumisha uhai
katika hali ya kawaida kila mzunguko huchukua wastani wa sekunde mbili
sistoli ya atiria ni mnyweo wa misuli ya moyo myocardia ya atiria ya kushoto na kulia
kwa kawaida atiria zote hunywea kwa wakati mmoja
neno sistoli ni sawa na kunywea kukama au kufupika kwa misuli
sistoli ya umeme ni shughuli ya umeme ambayo huchangamsha misuli ya vyumba vya moyo myocardium kunywea
hii hufuatiwa punde na sistoli ya kimakanika ambayo ni mnyweo halisi wa moyo
mnyweo wa atiria husababisha shinikizo la damu kuongezeka katika kila atiria na kulazimisha damu ya ziada kuingia kwenye ventrikali
mtiririko huu wa damu ya ziada huitwa kupiga kwa atiria
asilimia ya damu hutiririka kwenye ventrikali bila nguvu hivyo atiria hazihitajiki kunywea kwa kiasi kikubwa
kupiga kwa atiria hukosekana kama kuna upungufu wa upitishaji wa umeme wa kawaida katika moyo kama vile wakati wa mpapatiko wa atiria mapigo ya atiria kwa kasi na kuziba kwa moyo mzima
hali ya kupiga kwa atiria pia inatofautiana kulingana na hali ya moyo kama vile moyo mgumu hali ambayo hupatikana katika wagonjwa walio na kasoro katika utendakazi wa dayastoli diastolic dysfunction
sistoli ya umeme ya atiria huanza na mwanzo wa wimbi kwenye ecg
wimbi la kuondoa kingamizi amabayo inafanya atiria zote mbili kunywea kwa wakati mmoja ni kutokana na nodi ya saino atiria ambayo iko kwenye ukuta wa juu ya atiria ya kulia
asilimia ya ventrikali hujazwa katika awamu hii
sistoli ya ventrikali ni mnyweo wa misuli myocardia ya ventrikali ya kushoto na kulia
baadaye katika wakati wa kutoa damu kwa nguvu ingawa shinikizo la ventrikali hushuka chini ya shinikizo la aota bado vali ya aota hubaki wazi kwa sababu ya nguvu ya damu iliyotolewa
grafu ya shinikizo la aota katika mzunguko wa moyo huonyesha mteremko kidogo ambao hulingana na kufunga kwa vali ya aota
mteremko kwenye grafu hufuatiwa mara moja na kupanda kwa muda mfupi kisha kushuka taratibu
kupanda kidogo kwa grafu hujulikana kama nochi ya daikrotiki au mkato na inawakilisha kuongezeza kwa muda mfupi katika shinikizo la aota
ventrikali ikianza kuingia katika dayastoli mtiririko mfupi wa damu kutoka aota kurudi kwenye ventrikali ya kushoto husababisha vali ya aota ya kufunga
matokeo ni kuongezeka kidogo kwa shinikizo ya aota kwa sababu unyumbufu ya vali za semilunar na aota
rasmi sauti hiyo inajulikana kama sauti ya kwanza ya moyo au 
sauti hiyo ya kwanza hutolewa na kufunga kwa vali za mitral na tricuspid na ni sauti yenye sehemu mbili m na t 
sehemu ya pili ya lubb dubb sauti ya pili ya moyo au husababishwa na kufunga kwa vali za aorta na ateri ya mapafu mwishoni mwa sistoli ya ventrikali
ventrikali ya kushoto ikiwa inatoa damu shinikizo lake hushuka chini ya shinikizo katika aota na vali ya aorta hufunga
vile vile shinikizo la ventrikali ya kulia ikishuka chini ya shinikizo la ateri ya mapafu vali ya ateri ya mapafu hufunga
satui ya pili ya moyo pia ina sehemu mbili a na p 
vali ya aota hufunga mapema kuliko vali ya ateri ya mapafu na hutenganishwa kwenye sauti ya pili ya moyo
kutenganishwa huku kwa s husikika wakati wa kuvuta pumzi tu
katika mchoro wa uchunguzimeme wa moyo sistoli ya umeme ya ventrikali huanza wakati wa mwanzo wa tata wa qrs
dayastoli ya moyo ni wakati moyo hupumzika baada ya mnyweo kwa ajili ya maandalizi ya kujijaza na damu kutoka kwenye mzunguko
dayastoli ya ventrikali ni wakati ventrikali inapumzika wakati dayastoli ya atiria ni wakati atiria inapumzika
kwa pamoja hujulikana kama dayastoli wa moyo mzima katika dayastoli ya ventrikali shinikizo katika ventrikali ya kushoto na kulia hushuka kutoka kilele inachofika katika sistoli
baada ya shinikizo katika ventrikali ya kushoto kushuka chini ya shinikizo atiria ya kushoto vali ya mitral hufunguka na ventrikali ya kushoto hujazwa na damu iliyokuwa inakusanyika katika atiria ya kushoto
muda wa kupumzika yenye ujazo sawa ni muda kutoka sauti ya pili moyo sehemu ya aota yaani kufunga kwa vali ya aota hadi mwanzo wa kujaza kwa sababu ya vali ya mitral kufungua
wakati wa dayastoli shinikizo ndani ya myocardium ni chini zaidi kuliko kwenye aota ambayo inaruhusu damu kuzunguka ndani ya moyo yenyewe kupitia ateri ya koronari
misuli ya moyo inauotomatiki kumaanisha kwamba inaweza kujishtua
maana ni tishu yenye uwezo wa kujisisimua yenyewe
hii ni tofauti na misuli ya kiunzi cha mifupa ambayo inahitaji aidha msisimko wa hiari au tendohiari kutoka kwa neva
manyweo ya moyo kwa mdundo hutokea kwa hiari ingawa kiwango cha manyweo zinaweza kubadilishwa na hamasa za neva au homoni mazoezi na hisia
kwa mfano mfumo wa neva wa simpathetiki kwa moyo huongeza kiwango cha kasi ya moyo na neva ya vagus hupunguza kiwango cha moyo
manyweo ya moyo kwa mdundo hupatanishwa na nodi za sinoatriali sa na atriaventrikali av
nodi ya sinoatirial mara nyingi hujulikana kama kiongoza mwendo wa moyo hupatikana kwenye ukuta wa juu ya atiria ya kulia na husababisha mawimbi ya umeme ya kusisimua ambayo huanzisha mnyweo wa atiria kwa kutengeneza uwezo wa kutenda
mara baada ya wimbi kufika nodi av ambayo iko kwenye atiria ya kulia upande wa chini inacheleweshwa huko kabla ya kupitishwa kwenye kifungu antriaventrikali na juu kwenye nyuzi za purkinje na hivyo husababisha mnyweo ya ventrikali
ucheleweshaji kwenye nodi av inaruhusu muda wa kutosha kwa ajili ya damu katika atiria kujaza ventrikali husika
katika tukio la patholojia kali nodi av pia inaweza kufanya kazi kama kiongoza mwendo hii si kawaida kwa sababu ya kiwango cha kutoa mawimbi ni ndogo kuliko kile cha seli za kiongoza mwendo kwenye nodi sa kwa hiyo huzidiwa kiwango
v rnamo ni manispaa na pia mji nchini uswidi katika mkoa wa sm land
gheorghe hagi alizaliwa februari ni mchezaji wa mpira wa romania
poor righteous teachers lilikuwa kundi la muziki wa hip hop lenye athira kubwa ya east coast hip hop
wanachama wa kundi hili ni wise intelligent culture freedom na father shaheed
five years gone ni sehemu ya ishirini ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa kipindi cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na televisheni ya nbc heroes
hiki ni kipengele cha mwisho kabla ya vipande vitatu vya mwisho vya msimu wa kwanza
sehemu hii awali ilijulikana kama string theory
jina lilibadilishwa na kuwa five years gone na string theory ilitumika kama jina la ukurasa wa kwenye riwaya za picha za heroes
sehemu hii inahusu hasa juu ya hiro nakamura na ando masahashi wakisafiri miaka mitano baadaye inaonesha mahali dunia itakapokuwa iwapo mlipuko wa bomu hautozuiwa
hiro wa baadaye mara iliyopita alivamia kwenye kipengele cha hiros kipengele maarufu sana wakati huu amekuwa kama gaidi mkubwa wa dunia na mkuu wa batt jutsu
ando aliuawa kwenye mlipuko ambapo kwa mujibu wa peter hiyo ndiyo sababu hiro amepoteza upande wake wa uchale na kuwa na uchungu wa kubadilisha yaliyopita
nathan petrelli kwa sasa ni rais wa marekani na mohinder suresh akiwa kama mshauri mkuu wa masuala ya afya na matt parkman akiwa kama mkuu wa usalama wa taifa akiwa na haitian ubavuni kwake
niki sanders amekuwa menenguaji tena anajiita jessica jina la alter ego wake wa zamani na dada ke ikiwa kama jina la kisanii
mtoto wake micah aliuawa kwenye mlipuko ambao umeharibu kwa kiasi kikubwa mji wa new york
niki ana uhusiano wa kimapenzi na peter petrelli ambaye ana kovu la shavu lisilioonekana vizuri katika upande wa shavu la kushoto
unyogovu ni hali ya mhemko wa binadamu kuwa chini kiasi cha kutoweza kujihusisha na shughuli
watu wenye hali hii hujisikia na huzuni wasiwasi utupu kukosa matumaini kuwa wanyonge wasio na maana kuhukumika kuudhika haraka au kuhangaika
pia kukosa usingizi kuamka mapema kulala kupindukia uchovu upungufu wa nishati au kuumwa maumivu au matatizo ya utumbo yaliyo sugu kwa tiba kuna baadhi ya maradhi ya akili yenye unyogovu kama dalili kuu
unyogovu sugu dysthymia ni hali ya huzuni sugu ambayo haina makali ya kufikia kigezo cha unyogovu mkuu wa mhemko
watu walio na hali ya hisia kinzani bipolar wanaweza pia kupatwa na unyogovu mkuu
mbali ya matatizo ya unyogovu unyogovu sugu wa mhemko dysthymia ni dalili pia katika watu wenye tatizo la nafsi la kutohusiana vyema na watu wengine borderline personality disorder
unyogovu unahusishwa na mabadiliko katika dutu katika ubongo neurotransmitters ambazo husaidia seli za neva kuwasiliana kama vile serotonin dopamine na norepinephrine
viwango vya dutu hizi zinaweza kuathiriwa na usomi jeni genetics mabadiliko ya homoni athari za dawa uzee majeruha ubongo msimu na maradhi mengineo
historia kamili ya hali ya afya tathmini ya kimwili na tathmini ya dalili husaidia kutambua sababu ya unyogovu
maswali yaliyowiana yanaweza kusaidia kama vile hamilton rating scale for depression na beck depression inventory
kwa ujumla daktari hufanya ukaguzi wa matibabu na uchunguzi au vipimo ili kubaini kama kuna sababu nyingine ya dalili
vipimo hivi vitajumulisha vipimo vya hormoni za kikoromeo k
tsh na thyroxine ili kuthibitisha mgonjwa hana tatizo la upungufu wa utoaji wa homoni za kikoromeo hypothyroidism vipimo vya elektrolaiti na viwango vya kalsiamu katika majimaji ya damu ili kubainisha kuwa mgonjwa hana matatizo ya umetaboli na hesabu kamili ya chembe chembe za damu ikiwa ni pamoja na esr ili kuondolea mbali uwezekano wa maradhi ya kuambukizwa au maradhi sugu
ni bora pia kuthibitisha hakuna uwezekano wa madhara ya madawa au pombe
viwango vya testosteroni testosterone vinastahili kubainishwa kuondolea mbali uwezekano wa kupungua kwa nguvu za kiume ambayo husababisha unyogovu kwa wanaume
dalili ya kutoelewa na kutotambua mambo huonekana katika wazee wenye unyogofu lakini inaweza pia kuwa dalili ya mwanzo ya maradhi ya akili yanayoletwa na umri mkubwa dementing disorder kama vile ugonjwa wa alzheimers
vipimo vya kuelewa au kutambua mambo na picha za ubongo zinaweza kusaidia kutofautisha unyogovu na shida ya akili
michoro kwa mwale electroniki ct scan inaweza kubainisha maradhi ya ubongo yanayotokea kwa ghafla au dalili nyingine zisizo za kawaida
haimlazimu daktari kufanya uchunguzi wa ujumla tena maradhi yanapochipuka tena kama hakuna sababu maalum ya kiafya
mbweta ni ndege wakubwa kiasi wa jenasi malaconotus rhodophoneus na telophorus katika familia malaconotidae
ndege hawa wana rangi kali kwenye kidari na tumbo k
mgongo wao ni rangi ya majani au zeituni kwa kawaida
hula wadudu hasa na vertebrata wadogo pia mijusi kwa kawaida
hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe mtini na jike huyataga mayai 
kizimba ni jina la mlima mkubwa ulioko upande wa kaskazini mashariki mwa bumbuli tanzania ambao ni maarufu sana kwa kuashiria mvua kubwa kunyesha mara wingu linapotanda juu yake
ni eneo la kipekee kwani ndiyo mlima mrefu na unaposimama kizimba unaona karimu eneo kubwa la bumbuli
vikuche ni ndege wakubwa kiasi wa jenasi tchagra katika familia malaconotidae
ndege hawa wana rangi ya kijivu mgongoni rangi ya kahawiachekundu mbawani na rangi ya kijivu au nyeupe chini mlia mweusi unapitia macho
hula wadudu wakubwa hasa na vertebrata wadogo pia kama vyura mijusi na nyoka wadogo
milima ya usambara ni sehemu iliyoinuka upande wa kaskasini mashariki wa nchi ya tanzania
milima ya usambara ni milima kunjamano yaani milima iliyoshikana kutoka mlima mmoja mpaka mwingine
wenyeji wanaoishi maeneo haya ni wasambaa ndiyo maana ikaitwa milima ya usambara
iko mkoa wa tanga kuanzia korongwe kuelekea kaskazini mpaka inapakana na milima ya upare
zumbe ni neno la kisambaa linaloonyesha heshima na uthamani wa mtu maana yake halisi kwa kisambaa ni mfalme
kiongozi wa wasambaa aliitwa zumbe kama cheo chenye sifa kubwa kwa jamii hiyo
huko usambaani neno zumbe pia hutumika kama salamu tangulizi unapogonga kwenye nyumba ya mtu kwa ajili ya kusalimia yaani lazima utangulize zumbe kwa ajili ya heshima ya baba mwenye nyumba
katika siku za karibuni huko usambaani neno zumbe linatumika kumuonyesha mtu aliye na hali nzuri kimaisha au kimapato
mfano mtu anapokuwa na hali zuri kimaisha wasambaa kumuita zumbe yaani wakimaanisha mtu mwenye heshima au anayethaminika katika jamii
asili ya neno no cheo cha jumbe kwa kiswahili kinachomtaja mkuu au mtawala wa kieneo
kungutana ni neno la kisambaa linaloundwa na maneno mawili kungu na tana kungu maana yake ni mwamba na tana maana yake ni zuri au jema
maneno haya mawili yakiungana kunapatikana neno kungutana ambalo maana yake ni mwamba mwema au mwamba mzuri
kungutana lilikuwa jina la kijiji cha kwanza kabisa cha bumbuli tanzania katika eneo hili kuna mwamba mkubwa sana na ndiyo maana pakapewa jina hilo la kungutana yaani mwamba mwema
eneo hilo lipo mpaka sasa na ndipo lilipojengwa kanisa kubwa la kwanza la kiluther na wajerumani na shule ya bumbuli tanzania
katrineholm ni manispaa na pia mji nchini uswidi katika mkoa wa s dermanland
falk ping ni mji na pia manispaa nchini uswidi katika mkoa wa v stra g taland
ni chakula cha asili cha jamii mbalimbali za kitanzania chakula hiki hutengenezwa kutokana na muhogo
kwanza mihogo inapovunwa hukaushwa halafu baada ya kukauka hupondwapondwa kwenye kinu au kusangwa kwenye mashine mpaka upatikane unga
namna ya kuupika ni kwamba kwanza unaweka maji jikoni mpaka yachemke halafu unatia unga na kuanza kusonga
kinachoshangaza ni kwamba unapoanza kusonga na ugali unapoanza kuwa mgumu jikoni ndipo hapo hapo unaanza kuwa mweusi hapo ndipo unapopata ugali unaoitwa bada
mdumange ni moja ya ngoma za asili ya mkoa wa tanga tanzania ngoma hii asili yake ni usambaani na huchezwa sana na kabila la wasambaa
mponde tea factory ni kiwanda cha kusindika majani ya chai kilichopo kijiji cha mponde bumbuli na tanga tanzania
helkulu estate ni kiwanda cha kusingika chai kilichopo kijiji cha kwekuo kilichopo bumbuli tanzania
balangai estate ni kiwanda cha kusingika majani ya chai kilichopo kijiji cha mpalalu huko bumbuli tanzania
vipwe ni ndege wa jenasi dryoscopus katika familia malaconotidae
ndege hawa ni weusi kwa utosi mgongo na mabawa na weupe chini na kwa kiuno
domo lao ni jembamba kwa kulinganishwa na spishi nyingine za familia hii
hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe mtini au kichakani na jike huyataga mayai 
ni moja ya hospitali kubwa sana iliyojengwa na wajerumani katika eneo hilo la bumbuli ili iwahudumie wakazi wa eneo hilo
bir ai kijerumani birsen kipoland bir e kirusi birzhai na kiyiddish birzh
ni mji nchini lituanya
elizabeth ni jina la kike lenye asili katika biblia
marejeo yake ni mtakatifu elizabeth aliyekuwa mama wa yohane mbatizaji
umbo asilia katika lugha ya kiebrania ni elisheva lenye maana ya mungu anaapa au mungu wa kiapo
hii ni orodha ya mahospitali nchini tanzania kkkt kanisa la kiinjili la kilutheri tanzania kkt kanisa katoliki tanzania kanisa anglikana makanisa mengine m moravian b baptist
tiva ni ndege wakubwa kiasi wa jenasi laniarius katika familia malaconotidae
spishi nyingine ni nyeusi na nyeupe lakini nyingine zina rangi kali chini na pengine kwa utosi kama nyekundu machungwa na njano
tiva wana domo nene lenye ncha kwa kulabu na mkia wao ni mrefu kiasi
hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe mtini au kichakani na jike huyataga mayai 
hii ni orodha ya makabila ya uganda inavyotokana na orodha ya ya lugha za uganda
i don t want to miss thing ni wimbo wa aina ya power ballad ulioimbwa na bendi ya muziki wa rock kutoka nchini marekani aerosmith
wimbo uliendelea kukaa kwenye chati kwa takriban majuma manne kuanzia tar
septemba hadi septemba ina watambulisha aerosmith kwenye washabiki wa kizazi kipya
wimbo pia ulikaa nafasi ya kwanza kwa majuma kadhaa kwenye nchi mbalimbali
wimbo ulitamba vya kutosha kwenye chati za uingereza kwa kushika nafasi ya nne mnamo mwezi wa novemba katika mwaka wa na kuufanya kuwa wimbo pekee wa aerosmith kushika nafasi ya juu nchin uingereza hadi leo hii
i don t want to miss thing ulitungwa na diane warren
alieleza kwenye albamu yake ya kompilesheni diane warren presents love songs kwamba awali wimbo huu aliutunga kwa ajili ya celine dion
wimbo umeonekana kwenye toleo la albamu ka kiargentina nine lives
pia umeonekana kwenye toleo la kijapani la just push play
lakini kungu kwa kiswahili ni aina ya tunda ambalo likikomaa hukaushwa na wanasichana wengi wanapenda sana kulitafuna
na wanapolitafuna mara macho yao hugeuka na kuwa mekundu kidogo na wanasema linawapa nishai kidogo
kwentui ni eneo katika mlima wa maduda huko bumbuli tanzania ambalo wakazi wa bumbuli huenda kuabudia wakati wa majira ya kukumbuka kupaa kwa yesu kristo wa nazareti miaka iliyopita
ntui ni neno la kisambaa ambalo lina maana mbili kwanza ni kilele cha mlima maana ya pili ntui hujulikana kama kinu cha asili cha kusagia nafaka kama mahindi mihogo mtama n
kwemuane au komeo ja washai ni eneo maalumu katika kijiji cha bumbuli kwa ajili ya kuwahukumu kifo wachawi enzi za zamani kabla ya kuja kwa wakoloni na wamisionari wa kwanza wa kijerumani katika eneo hilo
uchawi ni nguvu za giza zinazotumiwa na jamii nyingi duniani zikiwemo za afrika asia ulaya n
kwa ajili ya mtu kuumiza wengine kimazingara au kwa ajili ya kujilinda au kujifurahisha kwa kuwatesa watu wengine kwa kuwachukua msukule au kuwafanya waugue au wafe
mara nyingi wachawi hudai kwamba wanaweza kuwasiliana na kushirikiana na roho kama mashetani majini vigwengo vinyamkera n
kadiri ya dini mbalimbali watu wote wanaotumia nguvu hizo za giza wapo kinyume na mungu muumbaji wa mbingu na dunia
alikufa kimazingara katika jamii husika mtu huyu amekufa na amezikwa kumbe inasemekana hajafa kabisa ila amechukuliwa kimazingara na kwenda kuwekwa mahali na mtu mwingine kwa ajili ya kufanyishwa kazi za aina mtu huyu aliyegeuzwa msukule hawezi kuonekana kwa macho ya kawaida ila wachawi na watu maalumu tu ndio wanaoweza kumuona
hiari ni uamuzi wa kufanya jambo lolote bila kulazimishwa au kushawishiwa na mtu yeyote na kutojutia matokeo ya jambo hilo utakalolifanya kama yatakuwa mazuri au mabaya baadae
middelburg ni mji mkuu wa mkoa wa zeeland nchini uholanzi
the hard part ni sehemu ya ishirini na moja ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa kipindi cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na televisheni ya nbc heroes
ni sehemu ya kwanza katika sehemu tatu za mwisho za msimu wa kwanza
jina linatokana na mstari wa mwisho wa hiro kwenye sehemu iliyopita now the hard part
kwenye mkesha wa uchaguzi matukio yanaendelea kutoa wahusika huko mjini new york city
kwenye karakana ya isaac mendez sylar anaendela kuchora
akiangalia matokeo anaona mchoro wa mapambano baina yake yeye na ted sprague na mlipuko mwingine wa nyuklia huko mjini new york
sylar kisha anampigia mama ke virginia gray ellen greene na kumwuliza kama anaweza kwenda kumuona
mohinder anakutana na thompson ambaye pia kwa mara ya pili anajaribu kumshawishi ajiunge na kikosi
mohinder amesita na kusema kwamba wao wote ni wahuni
thompson bado anang ang ania anamtambulisha mohinder kwa molly walker msichana mdogo mwenye uwezo wa kutazama mbali na kuona kila mtu alipo hataka kama yupo wapi
hata hivyo hawezi kutumia uwezo huu kwa kufuatia uchache wa ugonjwa uliomuua dada ke mohinder shanti
landslide ni sehemu ya ishirini na mbili ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa kipindi cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na televisheni ya nbc heroes
ni sehemu ya pili ya vipande vitatu vya mwisho katika msimu wa kwanza
muungano wa claire na mr
bennet umekatishwa ghafula na peter ambaye amefikia hatua ya hatari ya kutojiweza baada ya kufyonza uwezo wa ted
peter anamwambia claire ajiandae kwa kile anacholazimika kufanya ili kumzuia lakini wakati claire anajiandaa kutoa silaha kutoka katika mkoba wake peter ana nguvu ya kudhibi hali ya uwezo mpya na kujizuia mwenyewe asilipuke
akiwa mwenye huzuni hiro anasikitishwa ukosefu wa imani yake na upanga wake uliovunjika ando bado anaendelea kujaribu kurudisha nafsi ya hiro
ando anatafuta namba za simu kwenye kurasa za njano ili kukarabati upanga
hiro anamzingua ando kuhusu yule ambaye anamtarajia kumpa kwenye kitabu cha kumbukumbu ili kusawazisha mambo ya katana wa karne za kale lakini ando kafanikiwa kumpata mhunzi wa upanga akitangaza na nembo ya helix
tukirudi mtaani mr
bennet na claire hatimaye wamepata nafasi ya kulonga
wakati peter anamshawishi ted kwamba wawili hao wanastahili waondoke mjini new york city kabla hawajasababisha mlipuko mr
bennet na matt parkman parkman wanaendelea kutafuta chombo cha ufuatilizi
claire anaamini kwamba hii huenda ikawa ndiyo hatma yake anaamua kuungana na peter na ted
konani bila kutarajia mdukizi mwenye nguvu za kusikia majadiliano ya mbali sylar ambaye ametambua mpango wa peter wa kuondoka jijini na kutazama nafasi ya kuendeleza zaidi mpango wake
how to stop an exploding man ni sehemu ya ishirini na tatu na mwisho ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa kipindi cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na televisheni ya nbc heroes
sehemu hii ilitungwa na tim kring na kuongozwa na allan arkush
kipengele ndiyo cha mwisho katika vipande vitatu vya mwisho katika msimu wa kwanza
jina la sehemu hii linatokana na swali ambalo hiro nakamura aliuliza kwenye fallout
mr
bennet anamnyooshea silaha molly anamtishia maisha ya binti huyo ili amwokoe claire na suresh anamnyooshea silaha kwa bennet ili kumwokoa molly
mvutano uliovurugwa baiana ya molly na matt parkman umepelekea kuwekeana dosari
sylar anaona mchoro unaomtabiri mapigano baina yake na peter ambaye amemtambua mapema
hiro anamwambia baba ke hana budi kumsaidia ando na kumzuia sylar
amesafirisha kiajabu na kutoka kwenye dari la isaac mendez ambapo ando alipigwa pini ukutani na sylar
hiro anawasili kumkabili sylar na sylar anamnzingua hiro aondoke haraka awezavyo
kwa kumshangaza sylar hiro ameteleport humo kwa humo hadi kwa ando na wote wakatoweka kabla sylar hajafanya balaa lake
embriolojia kutoka kigiriki embryon hajazaliwa kiinitete na logia sayansi taaluma ni sayansi inayojishughulisha na ukuaji wa kiinitete kutoka kwa utungisho wa yai kukua hadi kipindi cha kijusi
baada ya utengano seli zinazojigawanya ziitwazo morula zinakuwa tufe shimo au blastula kinachomoka kitundu kwa upande mmoja
katika wanyama wenye pande mbili zinazofanana blastula inakua katika moja ya njia mbili
jinsi blastula inavyokua inatumika kupanga ufalme mzima wa wanyama katika vipande viwili tazama asili ya kiembriolojia ya mdomo na mkundu
kama kitundu cha kwanza blastopore kinakuwa mdomo mnyama huitwa protostome kikiwa mkundu mnyama huitwa deuterostome
hakina protostome wanazingatia wingi wa wanyama wanaokosa uti wa mgongo kama vile wadudu minyoo na konokono wakati hakina deuterostome ndio kodata au wanyama wenye uti wa mgongo kwa mfano binadamu ndege na samaki
baada ya kipindi lazima blastula ijitofautishe ili iwe na muundo mbalimbali zaidi uitwao gastrula
gastrula yenye blastopore yake inajipanga kwenye rusu tatu za chembe hai rusu vyanzo ambazo zinaunga viungo vyote mwili pamoja na tishu kwa binadamu neno kiinitete linahusu tufe ya chembe hai zinazojigawanya zaigoti kutoka wakati wa kujiingiza ukuta wa tumbo la kizazi uterasi wa mpaka mwisho wa wiki nane baada ya kutungwa
zaidi ya wiki ya nane kinitete kinakuwa kinaitwa kijusi
viinitete vya spishi nyingi vinafanana katika hatua za ukuaji za mwanzo kwa sababu spishi hizo zina asili moja ya mabadiliko
milingano hiyo kwenye spishi huitwa miundo homalagasi ambayo ni miundo yenye kutenda kazi moja na utaratibu mmoja ama inayofanana utendaji kazi na utaratibu kwa kuwa spishi zenye miundo hiyo zimetofautiana kutoka asili moja
hivi karibuni kama karne ya wazo lililoongeza katika embriologia liliitwa muundo wa kwanza kwa sababu watu walidhani mtoto mchanga mdogo kabisa anaitwa homunkulus alikuwa amekwishaumbwa kabisa kwenye shahawa
wazo hilo linasema mtoto huyu anakuwa mkubwa wakati yumo kwenye tumbo la kizazi
maelezo ya shindano la maendeleo ya kiinitete liliitwa epigenesisi na lilielezeka mapema miaka na aristotle
wazo hilo la epigenesisi umbo la mnyama linakua hatua kwa hatua kutoka yai linalokosa umbo maalum
kama somo la hadumini liliboreka wakati wa karne ya wasomi wa viumbe hai waliona viinitete vikikua hatua hadi hatua na wakapendelea maelezo yale la aristotle yaani epigenesisi
kwenye kundi la waanzilishi wa embriologia ya kisasa wamo gavin de beer charles darwin ernst haeckel j
baada ya miaka ya waligundua muundo wa helikali wa dna pamoja na kuongezeka ujuzi katika somo la baiolojia maendeleo yalijitokeza kama shamba la utafiti kwenye malengo matatu la kwanza kugundua mahusiano kati ya vinasaba na mabadiliko ya kiumbo la pili kuamua ni kinasaba gani kinachosababisha kila badiliko la kiinitete na la tatu kuelewa jinsi hivyo vinasaba vinarekebishwa
embriologia ya wanyama wenye uti wa mgongo na wasio na uti wa mgongo
kanuni nyingi za embriologia zinahusu wanyama wasio na uti wa mgongo pamoja na wale wenye uti wa mgongo
kwa hiyo somo la embriologia ya wasio na uti wa mgongo limesogeza mbele somo la embriologia ya wenye uti wa mgongo
kwa mfano aina mbalimbali ya wasio na uti wa mgongo wanatolea viluwiluwi kabla havijakamilika maendeleo kamili katika mwisho wa kipindi cha kiluwiluwi mdudu kwa mara ya kwanza anafanana na mdudu mzima yuko sawa na mzazi au wazazi wake
embriologia ya wasio na uti wa mgongo yenyewe inatofautiana kati ya aina moja ya mdudu kwenda nyingine
kwa mfano wakati buibui wanatamia wakiwa wazima wadudu wengi hukua kwa kupitia hata kipindi kimoja cha kiluwiluwi
hivi sasa embriologia imekuwa ni muhimu kwa ajili ya utafiti wa udhibiti wa vinasaba kwa utaratibu wa kimaendeleo kwa mfano morphogeni uhusiano wake na ishara za seli umuhimu wake kwa ajili ya utafiti wa magonjwa fulani na wa mabadiliko ya vinasaba na uhusiano wake na utafiti wa seli shina
embryology history of embryology as science
nov 
herbert arthur wiglev clamor gr nemeyer amezaliwa tar
 aprili ni mwigizaji na mwanamuziki maarufu kutoka nchini ujerumani
anafahamika sana kwa nchi ya ujerumani austria na switzerland
amecheza kama mwandishi wa habari wa vita lieutenant werner kwenye filamu ya wolfgang petersen das boot lakini baadaye akazingatia zaidi shughuli zake za kimuziki
albamu yake ya tano inaitwa bochum na albamu yake ya ishirini inaitwa mensch binadamu ni rekodi za lugha ya kijerumani zilizouza vizuri kwa muda wote
gr nemeyer mara nyingi huelezea asili ya maisha yake binfasi kwamba yamelala katika mji wa kijerumani wa bochum ambapo ametumia maisha yake ya utotoni kwa kiasi kikubwa ujana na utu uzima wa awali
hadi leo wimbo wa bochum aliutoa kwa mara ya kwanza mnamo mwaka wa ni moja kati ya nyimbo za alama yake hasa wakati anatumbuiza kwenye makumbi
kuzaliwa kwake mjini g ttingen na sio mjini bochum ana maelezo yake mwenyewe nimezaliwa mjini g ttingen tu kwa sababu mama yangu alikuwa akizimia mara kwa mara wakati ana ujauzito wangu
amefanya hivi kila mara amejigeuza upande wake wa kushoto na hakuna hata mmoja aliyemwamini
mjini g ttingen kulikwa na profesa mtaalamu naye hakumwamini vilevile kwa kilele hicho kalala chini kazimia na kuniletea mimi kwenye ulimwengu huu
mbegha pia mbega baada ya ni jina la mtu muhimu katika historia ya washambaa anayekumbukwa kama mfalme wao au mwene mkuu wa kwanza katika kundi hili
familia ya watawala iliyoanzishwa naye hujulikana pia kama nasaba ya kilindi
washambaa ni wakazi wa milima ya usambara katika tanzania kaskazini magharibi
kufuatana na habari za wakilindi mbegha kiasili alikuwa mtoto wa mwarabu aliyetoka pemba na kuhamia kilindi na mke wake mngulu
inaonekana ya kwamba waliishi baadaye kati ya wangulu
mbegha anakumbukwa kama mtoto kigego aliyetangulia kupata meno ya juu iliyotazamiwa kama ishara baya kati ya makabila mbalimbali na mara nyingi waliuawa
labda kwa sababu babake alikuwa mwislamu mtoto aliruhusiwa kuishi lakini baada ya kifo cha wazazi na kakaye alinyimwa urithi wake na nduguye waliomkumbuka kama kigego na kumshtaki kuwa ni mchawi
mbegha aliamua kuondoka katika ukoo uliomkataa akawa mwindaji aliyeishi msituni
alikuwa stadi sana kwa sababu alikuwa kati ya watu wa kwanza waliotumia mbwa wa kuwinda akampenda hasa mbwa wake chamfumu
alipata umaarufu kwa sababu alifaulu kupunguza nguruwe mwitu waliokuwa tishio kubwa kwa wakulima na mazao kwa hiyo walimheshimu na kumpenda
vijana walikuja kukaa naye akawafundisha mbinu za uwindaji
alisemekana kujua pia mbinu za uganga zilizomsaidia kuwinda kuwashinda maadui na pia kuponya watu
baada ya kuondoka katika ungulu alihamia kwanza kilindi alipokumbukwa kutokana na babake na pia umaarufu wake kama mwindaji
chifu wa mji akampatia nyumba akawa rafiki wa mwana wa chifu
siku moja walipoenda pamoja kuwinda huyu kijana aliuawa na nguruwe mwitu na mbegha aliona hawezi kurudi kilindi akiogopa hasira ya chifu akaamua kuhama tena akiongozana na vijana na mbwa zake
pamoja na kundi lake walizunguka wakapiga kambi huko zirai kando la usambara
wazee wa bumbuli wakamkaribisha kuja kwao na chifu mbogho alimpa binti yake kama mke akampandisha kuwa chifu pamoja naye
wakati ule washambaa wa vuga walikuwa na vita dhidi ya wapare wakaona wapate usaidizi wa mbegha
kiongozi wa vuga akamwendea akamwomba kuhamia kwao na kuwa mwene wao
mbegha aliomba kibali cha mkwe akaongozana na watu wa vuga pamoja na mke na shemeji yake
huku vuga alikaribishwa kwa mapigo ya ngoma kubwa watu wengi wakaju kumkaribisha wakamjengea nyumba alipoingia
mkewe alikuwa mja mzito tayari akamwandaa kitanda kilichofunikwa kwa ngozi ya simba aliyomwahi kuua safarini kuelekea vuga
mtoto aliyezaliwa juu ya ngozi ya simba akapokea jina la simba akawa mrithi wake wa baadaye akipewa pia jina rasmi la buge
kutokana na jina hili watawala wa vuga waliendelea kutumia cheo cha simba mwene
baadaye huyu mwana wa kwanza alikuwa chifu wa bumbuli kwa kibali cha baba
mbegha aliendelea kuoa mabinti kutoka koo za washambaa mbalimbali na kuweka wanawe kutoka ndohizi kama watawala na wawakilishi wake juu ya vijiji vya mama zao
watawala wa nasaba yake waliomfuata vuga waliendelea kuoa wake wengi na kuweka wana wao kama watawala wadogo mahali pa mama
mzee mbegha alipongojeka alikaa pamoja na wazee pekee waliomtunza siku tatu hadi alipoaga dunia
hao wazee hawakutangaza kifo chake waliendelea kuandaa mazishi na ufuasi wake kimyakimya
walituma ujumbe kwa buge simba aje haraka babake ni mgonjwa
mbegha alizikwa katika kaburi ndani ya ngozi ya ng ombe dume mweusi pamoja na paka mweusi
buga alipofika alitangazwa mara moja kuwa mwene mpya
habari za mbegha zimehifadhiwa katika masimulizi wa watu na kuandikwa mara ya kwanza na al ajemi mwisho karne ya 
wataalamu wa historia waliokusanya historia ya usambara tangu wakati wa ukoloni walikamilisha historia ya al ajemi kwa habari za kieneo
lakini kwa hakika alianzisha nasaba ya kilindi iliyoungansha na kutawala usambara pamoja na maeneo jirani hadi ukoloni
wengine wanaona mtawala kamili wa kwanza alikuwa buga aliyemwua babu yake mbogho na hivyo kushika utawala kamili juu ya vuga na bumbuli
mwana wa buge aliyeitwa kinyashi alianza kupanusha himaya yake kwa njia ya vita na mtoto wake kimweri ye nyumbai alisimamia kilele cha uwezo wa nasaba hii mnamo akitawala usambara usegeju digo na bondei pamoja na sehemu za useguha upare na tambarare za maasai
hata maliwali wa pangani na tanga waliokuwa chini ya sultani wa zanzibar walilipa kodi za kuthebitishwa vyeo vyao kwa mtawala wa vuga baadaye biashara iliyopita bondeni iliongeza utajiri wa machifu wa mazinde waliofaulu kuvunja kipaumbele wa vuga baada ya 
jean pruitt amezaliwa tar oktoba katika jimbo la kalifornia huko nchini marekani
sr
jean pruitt ni sista wa jumuiya ya masista wakatoliki wa maryknoll huko los angeles
ni raia wa marekani anayefanya kazi na shirika la maryknoll sisters chini ya kanisa katoliki tanzania
sr
jean pruitt ni mwanaharakati na mpiganiaji wa haki za watoto mwandishi wa vitabu na promota wa kazi za sanaa hasa kwa upande wa vijana nchini tanzania
sr
jean alifika nchini tanzania mwaka 
ni muasisi na mwanzilishi wa taasisi mbalimbali za kijamii ndani ya tanzania
jean pruitt amezaliwa tar oktoba nchini marekani
mwaka alihitimu katika shule ya nativiti huko los angeles nchini marekani mwaka alihitimu kidato cha sita katika shule ya bishop conaty high school
sr
jean pruitt alitumwa tanzania mwaka na jumuiya ya masista wa maryknoll chini ya kanisa katoliki tanzania alianza kusaidia shughuli za catholic relief services
pamoja na kazi zake za kikanisa sr
jean pruitt tangu awasili tanzania amekuwa chachu ya maendeleo ya vijana na watoto kwani ameanzisha taasisi nyingi sana ambazo zimeendeleza vijana wengi wasanii na zimeleta heshima kubwa ndani na nje ya tanzania
 sr
jean pruitt alianzisha nyumba ya sanaa kama sehemu ya vijana kuonyesha kazi zao za kisanii na kuziuza
nyumba ya sanaa lilikuwa duka la kwanza maalumu la ubunifu kwa vijana wa kitanzania kwa ajili ya kuonyesha na kuuza kazi zao za kisanii huku wakipata ushauri na mwongozo kutoka kwa sr
jean pruitt nyumba ya sanaa ilianzia pale mtaa wa mansfield
sr
jean pruitt ni mmojawapo wa watu waliounda shirika la caritas tanzania 
mwaka sr
jean pruitt ni mmoja wa watu walioanzisha shirika lililojulikana kama tanzania mozambique friendship association tamofa
mwaka alianzisha kituo cha kulelea watoto walio kwenye mazingira magumu cha dogodogo center mwaka sr
jean alianzisha shirika la mtandao wa dini kwa watoto duniani kanda ya afrika yaani gnrc africa
sr jean pruitt alianzisha shirika hili baada ya kuhudhuria kwenye midahalo ya amani nchini japan
shirika hili lilianzia huko japan kwa upande wa africa sr
jean pruitt ndiye muasisi wa kulitambulisha shirika hili nchini tanzania
shirika lingine aliloanzisha ni stepping stones trust fund tanzania kwa ajili ya kusaidia jamii za wafugaji nchini tanzania chini ya taasisi iitwayo emusoi
sr
jean pruitt aligundua vipaji vya wasaniii wengi sana hasa alipoanzisha nyumba ya sanaa
wasanii aliyowagundua wanaojulikana na kitaifa na kimataifa ni george lilanga
huyu ni msanii aliyegunduliwa na sr
jean pruitt pale nyumba ya sanaa mwaka 
ni msanii maarufu sana anayejulika nje na ndani ya nchi kwa kazi zake nzuri za sanaa ya uchoraji
msanii mwingine aliyegunduliwa na sr
jean pruitt ni patrick francis imanjama ambaye anajulikana kitaifa na kimataifa kwa ajili ya kazi zake nzuri za uchoraji wa picha za etching picha za rangi za maji na michoro ya kwenye vitabu
patric amefanya maonyesho mbalimbali katika nchi za ujerumani austria na new york chini ya promota sr
jean pruitt
wasanii wengine ni augustion malaba henry likonde na edward kiiza
sr
jean pruitt amepata tuzo mbalimbali kutokana na mchango wake mkubwa ndani ya jamii ya tanzania
mwaka alipata tuzo ya taifa iliyojulikana kama national award bestowed iliyotolewa na mwalimu j
nyerere kwa mchango wake wa kuendeleza viwanda vidogo vigodo sido
tar desemba sr
jean pruitt alipata tuzo ya taifa ya zeze kwa kuendeleza wasanii na utamaduni wa tanzania
esl v ni manispaa na pia mji nchini uswidi katika mkoa wa sk ne
karlshamn ni manispaa na pia mji nchini uswidi katika mkoa wa blekinge
katika taaluma ya uuguzi utumizi mzuri wa dawa pia uzingativu inaelezea kiwango ambacho mgonjwa huzingatia ushauri wa daktari
kwa kawaida humaanisha uzingativu kwa matumizi ya dawa au lakini pia ina maana ya matumizi ya vifaa vya matibabu kama vile stockings compression utunzi wa jeraha sugu mazoezi ya kibinafsi au kuhudhuria ushauri au kozi nyingine za matibabu
kutozingatia utumiza bora wa dawa ni kikwazo kikubwa katika utoaji wa huduma bora ya afya
makadirio ya shirika la afya duniani yanaonyesha kwamba ni karibu ya wagonjwa wanao ugua magonjwa sugu wanaoishi katika nchi zilizoendelea hufuata mapendekezo ya matibabu
haswa viwango vya chini vya kuzingatia matibabu ya pumu kisukari na shinikizo la damu huchangia kwa kiwango fulani gharama na mzigo wa kiuchumi wa hali hiyo
makadirio ya viwango vya uzingativu yaweza kuwa juu katika maandiko ya utabibu kwani kiwango cha uzingativu huwa juu katika uundaji wa majaribio ya kliniki lakini hushuka katika ulimwengu wa halisi
juhudi za kuboresha utumiaji mzuri wa dawa zimelengwa katika kurahisisha ufungashaji dawa kutoa kumbusho za dawa bora kuboresha elimu ya wagonjwa na kuweka vikwazo kwenye idadi ya dawa zinazoagizwa kwa wakati mmoja
jumla ya nusu ya watu ambao mfumo wa utaratibu wa matibabu wameagiziwa hawauzingatii ipasavyo
hadi hivi karibuni ilijulikana kama kuto zingatia ambayo wakati mwingine ilimaniisha kutofuata maagizo ya matibabu na ilitokana na tabia za kihuni au kupuuza maelekezo kwa makusudi
leo wataalamu wa afya hutumia kwa kawaida zaidi kufuata au upatano wa mfumo ulio na utaratibu kuliko wautumizi bora wa da kwa sababu maneno haya hukisiwa kuwasilisha haswa sababu ambazo huwafanya wagonjwa hauri wa daktari
hata hivyo istilahi kamili bado suala la mjadala
katika baadhi ya matukio upatano hutumika hasa kwa mgonjwa kuzingatia mfumo ulio na utaratibu wa matibabu ambao umeundwa kwa ushirikiano wake na daktari na kuutofautisha na uaminifu ambao ni mfumo ambao ni daktari pekee anaye toa utaratibu wa tiba
licha ya mjadala unaoendelea uaminifu ndio neno linalopendelewa na shirika la afya duniani shirika la wafamasi wa marekani na taasisi ya utafiti na mtandao wa afya ya marekani
upatano pia inahusu mpango wa uingereza nhs wa kuhusisha mgonjwa katika mchakato wa kutibiwa ili kuboresha ukubalifu
katika muktadha huu mgonjwa anajulishwa hali yao na matibabu yaliyoko
hushirikiana na timu ya matibabu katika uamuzi utakaochukuliwa na kuwajibika kwa kufuatilia na kuripoti kwa timu hiyo
esha kuwa ni tu ya wagonjwa wanaosumbuliwa na magonjwa sugu katika nchi zilizoendelea hufuata mapendekezo ya matibabu
eza kuathiri afya ya mgonjwa na kuathiri jamii pana wakati inasababisha matatizo kutokana na magonjwa sugu kusababisha maambukizi sugu au bila kutibiwa ugonjwa wa akili
kufuatiliwa kwa karibu huwa kwa kawaida juu zaidi ikilinganishwa na hali halisia duniani
kwa mfano taarifa ya utafiti mmoja uliripoti kufuata katika kiwango cha mwanzo wa matibabu na statins lakini ya wagonjwa walikuwa bado wanafanya inavyotakikana baada ya miezi sita
ingawa mhuduma wa afya akikumbana na mgonjwa huweza kusababisha mgonjwa kuondoka na dawa kwa ajili ya ugonjwa si wagonjwa wote watachukuwa dawa hiyo katika duka la dawa
nchini marekani ni ya maagizo ya dawa kutoka kwa daktari ambayo hujazwa katika duka la dawa
kuna sababu nyingi zinazowafanya wagonjwa kutojaza maagizo ikiwa nipamoja na gharama ya dawa mashaka haja ya dawa au upendeleo kwa huduma hatua binafsi kuliko dawa nyingine
gharama ndio kizuizi kikuu kwa kufuata maagizo ya madawa
utafiti wa kitaifa wa marekani uliofanyiwa watu wazima ya mwaka wa uligundua kuwa walichagua kutojaza maagizo kwa sababu ya bei ambayo ni sawa na kiwango cha jumla ya maagizo ambayo huwa hayajazwi
mara baada ya kuanza wagonjwa mara si haba hawafuati mfumo wa matibabu kama ilivyoagizwa na mara nyingi kumaliza kozi ya tiba
gharama na uelewaji mbaya wa maelekezo kwa ajili ya matibabu inajulikana kama elimu ya afya ni vikwazo vikuu katika ukamilisho wa matibabu
kama ilivyotajwa awali shirika la afya duniani who lina makadirio ya kwamba ni tu ya watu ambao hukamilisha tiba ya ya muda mrefu kwa ajili ya matibabu ya muda mrefu illnesses as they were prescribed which puts patient health at risk
aina mbalimbali ya mbinu zimependekezwa ili kusaidia wagonjwa kukamilisha ya matibabu kama walivyoagizwa
mbinu hizi ni pamoja na miundo zinazosaidia kurahisisha kukumbuka mfumo wa matibabu na kipimo na pia maandiko mbalimbali kwa ajili ya kuongeza uelewano na subira ya maelekezo
kwa mfano dawa wakati mwingine hupakiwa na mifumo ya kukumbusha siku na au muda wa wiki wa kuchukua dawa
kwa lengo la kusaidia uzingativu wa dawa na wagonjwa shirika lisilo na kibiashara healthcare compliance packaging council of europe hcpc europe ilianzishwa kati ya wanasekta wa dawa sekta ya upakiaji na wawakilishi wa mashirika ya wagonjwa wa ulaya
maudhui ya hcpc ulaya ni kusaidia na kuelimisha sekta ya afya katika uboreshaji wa ufuataji wa matumizi ya dawa na wagojwa kupitia upakiaji mzuri
aina mbalimbali ya upakiaji zimeendelezwa na ushirikiano huu ili kusaidia katika kufuata maagizo ya dawa
kushindwa kukamilisha mfumo wa matibabu kama ilivyo agizwa ina athari mbaya ya afya duniani kote
mifano ya kiwango na matokeo ya kutozingatia mfumo wa matibabu kwa magonjwa kadha ni kama ifuatavyo virusi ya polio vikolezo visababishavyo ugonjwa wa polio ni virusi vya tumbo la binadamu na ni wanachama wa familia ya pikonaviridi
vinaundwa na rna aina ya jenomu na protini ya kapsidi
jenomu ni single stranded na chanya hisia rna jenomu ambazo ni ndefu mara zaidi ya nukleotidi
kipenyo cha virusi hivi ni kama mara ya nanomita katika icosahedral symmetry
kwa sababu ya ufupi wa jenomu na muundo wake rahisi inaundwa na rna na haina kigamba kinachozingira protini hizi virusi vya polio ndivyo muhimu zaidi
vilitengwa mara ya kwanza katika mwaka wa na karl landsteiner na erwin popper
katika mwaka wa jenomu ya virusi vya polio ilichapishwa na timu mbili tofauti za watafiti vincent racaniello na david baltimore katika chuo cha mit na naomi kitamura na wengine katika chuo kikuu cha jimbo la new york stony brook
virusi ya polio huambukiza seli za binadamu kwa kuungana na immunoglobulin kama kipokezi cha cd pia inajulikana kama kipokezi cha pvr juu ya uso wa kiini
mwingiliano wa na cd inawezesha ukubalifu wa mabadiliko ya chembe za virusi kwa malena kuwezesha virusi kuingia
ni mfumo wa matumizi sahihi kuingia katika kiini jeshi haikuwa imara haifahamiki
ushahidi kutoka majaribio ya hivi karibuni inasaidia dhanio la mwisho na kupendekeza kwamba virusi ya polio hugandana na cd na kupelekwa kupitia endocytosis
mara baada ya chembe kuwekwa ndani virusi ya rna ni huru
hata hivyo mbinu zozote ambazo viini vya polio huingia seli ni fanisi sana nakiambukizo kinaanzishwa ni juhudi kadiri ya wakati huo
kwa hivyo jenomu iliyoambatanishwa katika chembe ya virusi inaweza kutumika kama mtume wa rna na mara inatafsiriwa na seli jeshi
viingiapo virusi huchukua nyara nguvu za kimashine za kutafsiri za seli na husababisha athari za kuzuia usanisi wa protini za seli kwa ajili ya virusi ya uzalishaji maalum protini
tofauti na jeshi la kiini mrnas mwisho wa ya rna inachukua muda mrefu sana zaidi ya nukleotidi na ni muundo sana
ukanda huu wa virusi ya jenomu unaitwa kuingia ndani ya enoe kwa ribosomu tovuti ires na anaongoza tafsiri ya virusi ya rna
jeni kubadilika katika eneo hili huzuia uzalishaji wa virusi vyo protini
virusi vya polio vimetafsiriwa kama polipeptidi moja ndefu
polypeptide hii basi auto cleaved na proteases ndani ndani ya mtu virusi protini ca ikiwa ni pamoja na ref mkusanyiko wa virusi vipya vya chembe yaani ya ufungaji wa jenomu vizazi katika kapsidi ambazo inaweza kuishi nje ya jeshi seli hazifahamiki
virusi ya polio vikikutana kikamilifu hutoka ndani mwa kiini cha kimelea kwa muda wa masaa hadi baada ya maambukizi kufundwa katika seli iliyokuzwa za binadamu
utaratibu wa ambapo virusi hutoka katika kiini si wazi lakini kila kiini kikifa kinaweza kutoa juu ya virioni za polio 
muundo wa virusi ya polio ni sawa na enterovirusi wengine wa binadamu coxsackievirus es na echovirus es ikiwa ni pamoja na rhinovirus wa binadamu ambazo pia hutumia molekuli imunoglobulini za kutambua na kuingia seli jeshi
kiduwai ni lugha ya kiafrika kiasia nchini nigeria inayozungumzwa na waduwai
uchambuzi wa filojenetiki wa rna na mwandamano wa protini wa virusi wa polio unaonyesha kwamba virusi ya polio huweza tolewa ulipatikana kutoka kwa nguzo ya coxsackie virusi babu zilizotokea kwa njia ya kubadilika kwa jeni ndani ya kapsidi
tofauti katika virusi ya polio pengine kilitokea kwa ajili ya matokeo ya mabadiliko katika kipokezi cha seli kutoka kati mwa seli ya molekuli icam ambayo hutumiwa na nguzo za coxsackie virusi na cd na kusababisha mabadiliko katika pathogenicity na kuruhusu virusi kuambukiza tishu za neva
kuna serotaipu tatu za virusi ya polio pv pv na pv kila na tofauti ndogo protinikapsidi
protini kapsidi hueleza seli kipokezi kwa umaalum na uwezo wa kinga wa virusi
pv ni aina inayojulikana zaidi kwa kiasiri asili hata hivyo aina zote tatu ni hatari zaidi kwa maambukizi sana
virusi ya polio wa poli vinaweza kupatikana katika nchi takriban 
pv imejanibisha sana katika nchi za india pakistan afghanistan na misri lakini kufuatia kuzuka kwa poliomeyletis mwaka bado ni kubwa katika afrika magharibi na kati
virusi ya polio mwitu vya aina pengine vimemalizwa lakini ilionekana mwisho katika oktoba uttar pradesh india
pv mwaitu hupatikana katika maeneo ya nchi tano tu nigeria niger pakistan india na sudan
matatizo maalumu ya kila serotype hutumika kuandaa chanjo dhidi ya polio
chanjo ya polio ipv iliyafanywa kuwa tuli hutayari kwa kufanya kuwa tuli formalini ya sumu kali na yakurejerea matatizo mahoney au brunenders pv mef lansing pv na saukett leon pv 
chanjo ya polio ya mdomo opv ina straini zilizodhoofishwa dhaifu kati ya serotaipu tatu za virusi ya polio
kupitisha virusi matatizo katika seli ya epithalama ya figo ya nyani hutanguliza seli kubadilika kwingi katika virusi ires na huzuia au hupunguza uwezo wa virusi kuambukiza tishu neva
hapo zamani virusi ya polio vilikuwa katika kundi la aina ya jenasi ya virusi tumbo katika ya familia pikonaviridi
spishi ya aina ya jenasi virusi ya tumbo ilipitishwa kutoka virusi ya polio hadi virusi wa tumbo wa binadamu c
file polio em phil lores
png thumb elektroni mikrografu ya virusi ya polio
kiamuzi msingi cha uambukizaji cha virusi wowote ni uwezo wake wa kuingia kiini na kuzalisha chembe ya ziada ya kuambukiza
uwepo wa cd ni wazo kutambua wanyama na tishu ambazo zinaweza kuambukizwa kwa virusi ya polio
cd hupatikana nje ya maabara pekee kwa chembechembe za binadamu jamii ya nyani ya juu na nyani wa s
kale virusi ya polio hata hivyo husababisha magonjwa katika binadamu na haina asili kuambukiza wengine aina yoyote ingawa sokwe na nyani wa dunia wazee wanaweza kuambukizwa
maambukizo hutokea kupitia njia ya kinyesi njia ya mdomo ya maana kuwa mtu hula virusi na huzalishana katikanjia ya mdomo
virusi humwaga katika kinyesi cha watu walioathirika
katika ya kesi ya msingi tu muda mfupi mbele ya viremia virusi mwilini mwako hutokea na maambukizi ni dalili tu
katika ya kesi virusi huenea na huiga katika maeneo mengine kama vile mafuta retikuloendothelia tishu kahawia na misuli
replicationi endelevu ya virusi inasababisha viremia sekondari na inaongoza kwa maendeleo ya dalili za mabadiliko madogo kama vile homa kuumwa na kichwa na koo
polio ya kupooza hutokea katika chini ya ya maambukizi ya virusi ya polio
katika matukio machache kupooza kwa polio kunaletwa na shinda za kupumua na kisha kifo
katika kesi ya ugonjwa wa kupooza maumivu ya misuli na mkazo wa mara kwa mara kabla ya kuanza kwa udhaifu na kupooza
ulemavu huendelea kutoka siku hadi wiki kabla ya kupona
kwa namna nyingi neva awamu ya kuambukizwa ni wazo kuwa ni ajali ya kawaida kutoka uambukizo wagastrointestinal
mifumo ambazo virusi ya polio huingia cns hazifahamiki
maswali matatu yasiyo ya pande kipekee yamekuwa yakipendekezwa kueleza kuingia kwake
dhanio ya kwanza anatabiri kwamba virioni hupita moja kwa moja kutoka damu katika mfumo wa neva na kuvuka kikwazo cha damu ya ubongo huru ya cd 
dhanio la pili unaonyesha kwamba virioni husafirishwa kutoka tishu pembeni ambazo zilizosafishwa katika damu ya viremia kwa mfano tishu misuli na uti wa kupitia na usafiri wa mkongo kurudi nyuma
dhanio la tatu ni kwamba virusi hupita katika mfumo kati wa neva na monositi zilizoambukizwa au maikrofaji
hata hivyo cd inaaminika kuwa iko juu ya uso wa zaidi au seli zote za binadamu wote
basi kipokezi hakijielezi ya kwamba virusi ya polio huambukiza tishu fulani
hii inaonyesha kwamba tishu hugeuka na inaamuliwa baada ya kuambukizwa kwa seli
katika panya kutoa cd kwa njia ya uhandisi wa kimaumbile lakini kukosa aina ya kwanza ya kipokezi vikundi vyovyote vya glaikoprotini zinazotolewa na aina mbalimbali za seli virusi ya polio sio tu kuzalishana katika kupanua r pertoire ni ya aina ya tishu lakini hawa panya pia wana uwezo wa kuambukizwa kwa mdomo na virusi hivi
virusi ya polio vinatumia njia mbili muhimu ili kuepukamfumo wa kinga
kwanza ina uwezo wa kuishi katika hali ya acidi kali sana iliyo katika ufereji wa utumbo na kuruhusu virusi kuambukiza seli jeshi na kuenea katika mwili kupitia mfumo limfu
pili kwa sababu inaweza kuiga haraka sana virusi hivi hulemea viungo jeshi kabla mwitikio wa kinga unaweza kuwa vyema
watu ambao ni wazi kwa virusi ya polio aidha kwa njia ya kuambukiza au kwa kinga ya chanjo ya polio hupata kinga
katika watu wenye kinga zindiko dhidi ya virusi ya polio zipo katika findo na njia ya utumbo hasa iga zindiko na wana uwezo wa kuzuia virusi ya polio kuiga zindiko za igg na igm dhidi ya virusi ya polio wanaweza kuzuia kuenea kwa virusi katika neuroni ya mwendo wa mfumo mkuu wa neva
maambukizi na serotype moja ya virusi ya polio haitoi kinga dhidi ya serotaipu zingine hata hivyo mashambulizi ya pili ndani ya mtu binafsi huo ni nadra mno
ingawa binadamu ndio majeshi ya asili ya virusi ya polio inayojulikana nyani wanaweza kuambukizwa kisayansi na wamekuwa wakitumika kujifunza virusi ya polio kwa muda mrefu
katika mfano wa mnyama mdogo wa polio ilianzishwa na maabara mbili
panya walitengenezwa kueleza kipokezi cha binadamu hadi virusi ya polio hpvr
tofauti na panya kawaida kipokezi vya virusi ya polio vilivyogeuzwa tgpvr panya huathirika kwa urahisivirusi ya polio vilivyodungwa ndani ya mshipa au ndani ya nyama na wakati sindano ya moja kwa moja kwenye uti wa mgongo au ya ubongo
inapoambukizwa tgpvr panya huonyesha dalili za kupooza kwamba ambazo hufanana na zile za polio wa binadamu na nyani na mfumo wa neva wa kati wa panya uliopooza histocytochemically sawa na wale wa binadamu na nyani
mtindo huu wa panya wa maambukizi ya virusi ya polio vya binadamu una thibitisha kuwa chombo cha thawabu nyingi katika kuelewa baiolojia ya virusi ya polio na pathogenicity
aina tatu tofauti za panya tgpvr wamekuwa pia wakitafitiwa hawa cpvr panya hubeba hpvr cdna inayoendeshwa na kuadhiminiwa na a actin na kuthibitika kuwa huathirika kwa urahisi na virusi ya polio kupitia ndani ya misuli na ndani ya mapua na ndani mwa ubongo
pia panya hawa wana uwezo wa kuendeleza aina ya balbu ya polio baada ya chanjo ya ndani ya pua
maendeleo ya panya tgpvr imekuwa na madhara makubwa kwa uzalishaji wa chanjo ya virusi ya polio ya mdomo opv
hapo awali ufuatiliaji wa usalama wa opv ulikuwa ukifanywa kwa kutumia nyani kwa sababu jamii ya nyani tu wanahusika na virusi hivi
mwaka shirika la afya duniani shirika la shirika la afya duniani afya duniani kupitisha matumizi ya panya tgpvr kama njia mbadala ya kutathmini ufanisi wa chanjo dhidi ya virusi ya polio aina 
katika mtindo wa panya huo ulipitishwa kwa ajili ya vipimo ya chanjo dhidi ya aina na aina
katika racaniello na baltimore walitumia teknolojia ya dna iliyoungana tena kuzalisha kuambukizi cha kwanza cha kuhamisha nuklasi ya wanyama ya virusi ya rna virusi ya polio
usimbaji wa dna wa jenomu rna ya virusi ya polio ililetwa katika seli za kukuza viini za binadamu na maambukizo ya virusi ya polio yalitayarishwa
uumbaji wa kloni ya kuambukiza iliendesha kuelewa kwa baiolojia ya virusi ya polio na imekuwa ni teknolojia ya kiwango kutumika kujifunza virusi wengine wengi
mwaka wa watafiti katika suny stony brook wamefanikiwa katika synthesizing virusi ya polio kutoka kanuni zake za kemikali na kutengeneza virusi ya sintetiki vya kwanza duniani
wanasayansi kwanza waliongofu virusi ya polio na kuchapishwa kwa rna mlolongo msingi kwa muda mrefu hadi kwenye mlolongo dna kama dna ilikuwa rahisi kwa kuunganisha
vipande fupi vya mlolongo huu wa dna zilipatikana kwa njia ya barua na kuungana
virusi jenomu kamilifu kisha zilizokusanywa na kampuni za usanisi wa jeni mchakato huu wote wenye maumivu makubwa ulichukua miaka miwili
viweka alama kumi na tisa viliingizwa katika dna iliyosanisiwa na hivyo inaweza kuwa tofauti na virusi ya polio asili
vienya vilitumika kubadili dna nyuma hadi rna hali yake ya asili
vienya vingine vilitumika kutafsiri rna hadi polipeptidi na kuzalisha chembe za virusi kamilifu
virusi sanisi wapya hudungwa katika panya pvr aliyegeuzwa ili kuamua kama toleo sanisi alikuwa na uwezo wa kusababisha ugonjwa
hata hivyo toleo sanisi lilikuwa mara kati ya na chini katika kusababisha mauti kuliko virusi ya asili
homa ya ni ugonjwa unaosababishwa na coxiella burnetii bakteria anayeathiri binadamu na wanyama wengine
maambukizi hutokana na kuvuta pumzi yenye chembechembe zilizosindikwa katika hewa na kugusa maziwa mkojo kinyesi majimaji ya uke au shahawa za wanyama walioambukizwa
unaweza kuchukuliwa kama ugonjwa ambao ni rahisi kupata maambukizi duniani kwa sababu mwanadamu anaweza kuambukizwa na bakteria mmoja
bakteria huyu ni mdudu ambaye huishi katika mazingira maalumu ndani ya mwili
mara ya kwanza ulielezwa na edward holbrook derrick katika machinjio yabrisbane queensland australia
mdudu wa homa ya aligundulika mwaka wakati frank burnet macfarlane na mavis freeman walipotenganisha bakteria kutoka kwa mmoja wa wagonjwa wa derrick
hr cox na davis walitenganisha mdudu huyu kutoka kwenye kupe kule montana marekani mwaka 
ni ugonjwa wa wanyama ambao unapatikana sanasana kwenye ng ombe kondoo na mbuzi
coxiella burnetii hachukuliwi kama anahusiana kwa karibu na rickettsiae bali ni kama sawa na legionella na francisella na ni bacteria wa kwenye protini
kwa kawaida hutokea kama dalili ya mafua ikiambatana na utokeaji wa haraka wa homa mwili kutokuwa katika hali ya kawaida jasho kuumwa kichwa sana myalgia maumivu ya misuri maumivu ya maungio kupoteza hamu ya chakula matatizo ya kupumua kukohoa kikohozi kikavu maumivu ya kuvimba kwa plura baridi kuchanganyikiwa na dalili zitokanazo na njia ya chakula kama vile kichefuchefu kutapika na kuhara
kadiri ugonjwa unavyokuwa nao unaweza kuendelea na kuwa nimonia isiyo na dalili kamili na kuweza kuleta tatizo litishialo uhai la upumuaji dhiki ards ambapo dalili hutokea katika siku mpaka za maambukizi
nadra sana homa ya husababisha granulomatous homa ya manjano ambayo yaweza kuwa haina dalili au kuwa na dalili kama malaise homa ini kuvimba hepatomegaly na maumivu katika quadrant juu kulia ya tumbo
wakati matatizo ya transaminase mara nyingi ndio hutokea homa ya nyongo ya manjano si ya kawaida
uvimbe wa mishipa ya damu katika retinali ni nadra katika ugonjwa huu
aina ya homa ya kimtazamo ni sawa na uvimbe ndani ya moyo endocarditis ambao unaweza kutokea miezi au miongo kufuatia maambukizi
hata hivyo kwa matibabu sahihi vifo hushuka mpaka karibu 
mdudu anapatikana sehemu zote isipokuwa new zealand
ulaya inaonekana kama hepatitis kuliko pneumonia kama ilivyo marekani
bakteria huyu ana uwezo wa kuhimili mazingira na ni hatari kwani mmoja tu anaweza kusababisha maambukizi
njia ya kawaida ya maambukizi ni kuvuta pumzi ya vumbi iliyosindikwa kugusa maziwa nyama sufi na hasa mazao ya uzazi yaliyosindikwa
kupe anaweza kuhamisha kimelea kwa wanyama wengine
uhamisho kati ya binadamu ni nadra sana na umeweza kuripotiwa katika kesi chache sana
baadhi ya tafiti zimeonyesha wanaume wengi zaidi wameathirika kuliko wanawake na hii inoonekana kutokana na aina mbalimbali za uwiano katika ajira
walio katika hatari ni pamoja lakini si lazima na utambuzi huzingatia vipimo vya kimiminika cha damu kuangalia mwitikio wa vilindamwili kuliko kuangalia kiumbe chenyewe
serology inaruhusu ugundulikaji wa maambukizi sugu pale viwango vya juu vya chembe ulinzi za mwili hupatikana dhidi ya maambukizi ya bakteria
ugunduzi wa molekyulari ya dna ya bakteria hutumika sana
ukuzaji huwa ni mgumu na mara nyingi haupo katika maabara nyingi za kusomea wadudu wadogo
homa ya inaweza kusababisha endocarditis maambukizo ya valvu za moyo ambayo inaweza kuhitaji acheokaridiografia transioesofageali kwa ajili ya uchunguzi
homa ya manjano isababishwayo na homa ya hudhihirishwa na mwongezeko wa alt na ast lakini utambuzi yakinifu unawezekana kwa kuangalia tishu za ini ambazo huonesha athari kubwa kwenye viduara vya tishu vinavyosaidia damu kufunga yaani fibrin ring granulomas
matibabu ya homa ya papo hapo ya kwa kutumia viuwavijidudu ni nzuri sana na inapaswa kufanyika kwa kushauriana na mtaalamu wa magonjwa ya kuambukiza 
 madawa yatumikayo mara kwa mara ni doxycycline tetracycline chloramphenicol ciprofloxacin ofloxacin na hydroxychloroquine
tatizo la muda mrefu ni vigumu kutibu na linaweza kuchukua hadi miaka minne ya matibabu na doxycycline na quinolone au doxycycline na hydroxychloroquine
wakati wa mimba homa ya ni vigumu kutibu kwa sababu doxycycline na ciprofloxacin hutumika kwa nyakati tofauti wakati wa mimba
matibabu yanayofaa huwa ni wiki tano kwa kutumia trimoxazole
kinga inatolewa na q vax chanjo ya australia iliyotengenezwa na kampuni ya csl ambayo hufanya kiini kizima kisiweze kufanya kazi
chanjo ambayo hufanya kazi ndani ya ngozi huwa na coxiella burnetii waliouawa
ngozi na vipimo vya damu vinatakiwa kufanyika kabla ya chanjo kwa kutambua kinga iliyopo sababu ni kwamba kuwachanja watu ambao tayari wanakinga kunaweza kusababisha athari kubwa ndani ya mwili
baada ya dozi moja ya chanjo kinga hueendelea kwa miaka mingi
mwaka australia ilianzisha mpango wa kitaifa wa chanjo ya homa ya kwa watu wafanyao kazi katika maeneo ambapo ni rahisi kupata ugonjwa huu
umoja wa urusi uliwahi kutengeneza chanjo ila madhara yake yalizuia utoaji wa leseni kwa ajili ya usambazaji wa dawa hiyo
homa ya imekuwa ikielezeka kuwa kama silaha ya kibaiolojia
marekani ilichunguza homa ya kama silaha yakibaiolojia katika miaka ya na baadaye kusanifishwa kama wakala ou
pale fort detrick na dugway providing ground majaribio ya kibinadamu yalifanywa kwa whitecoat volunteers kutambua kipimo cha wastani micld person i
h na uendelevu wa maambukizi
inaweza kuambukiza na ni stahimilivu katika usambaaji kwenye viwango mbalimbali vya joto
vijidudu vya homa ya huweza kuishi kwenye ardhi hadi siku 
februari ni mwimbaji na mtunzi mahiri wa nyimbo za taarab kutoka nchini tanzania
anafahamika sana kwa kuwa mmoja kati ya walioanzisha kundi zima la taarab la jahazi modern taarab
isha alizaliwa mkoani mwanza akiwa mtoto wa kwanza kati ya watoto watano katika familia yake
alisoma shule ya msingi mnazi mmoja huko jijini dar es salaam kuanzia mwaka wa hadi alipomaliza darasa la saba
isha ambaye ni mwenyeji wa mkoa wa mara hivi sasa ameolewa na ana watoto wawili
anaishi na familia yake maeneo ya tandale dar es salaam
mara yake ya kwanza kupanda jukwaani na kuimba na kundi la jahazi ilikuwa kwenye onyesho lililofanyika kwenye ukumbi wa bwalo la maofisa wa polisi oysterbay dar es salaam
kidza ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na wadza
katika onyesho hilo aliimba wimbo wa hayanifiki ambao umempatia umaarufu kwa kiasi kikubwa na kumfanya atambulike kwenye ulimwengu wa muziki wa taarab nchini tanzania
tangu hapo akawa anashiriki kwenye vibao kadha wa kadha
miaka miwili baadaye alifanikiwa kutunga wimbo wake mwenyewe unaotambulika kwa jina la ya wenzenu midomo juu
wimbo ambao unapatikana kwenye albamu ya vip ambayo ni ya nne kwa jahazi
wimbo huo ulimfanya awe juu na kuweza kupata mashabiki wengi zaidi kwenye ulimwengu wa mipasho
back in business ni albamu ya marejeo kutoka kwa kundi zima la muziki wa hip hop la epmd ambalo limevunjia kwa matatizo ya kibinafsi mnamo mwaka wa 
baada ya kutoa albamu nne zenye mafanikio baina ya na zote kati ya hizo zilihesabiwa kuwa za hali ya juu lakini hao wakarudi tena ulingoni na kitu kipya chenye mafanikio
kibao kikali cha da joint kimepata kuwa kibao chao kikali cha pili kuingia kwenye chati za billboard hot kwa mwaka wa 
da joint wakati mwingine huandikwa the joint ilikuwa single ya kwanza kutoka katika albamu ya epmd back in business
wimbo umetayarishwa na erick sermon na rockwilder da joint umekuwa wimbo wa pili na wa mwisho kwa epmd kuingia kwenye chati za billboard hot kwa kushika nafasi ya 
da joint ulitolewa wiki moja kabla ya albamu ya back in business inaifanya kuwa toleo la kwanza jipya tangu kuunda upya kwa kundi la epmd tangu single ya mwisho ya kundi mnamo head banger
kitabu hiki kina sura kumi na mbiri kimeandikwa na salomoni
salomoni anasimuliya kuhusu umuhimu wa ujuzi na kuwa si mhimu ku tumika ili upate vitu vahapa duniyani kuliko vya mbinguni
mlali au sekini ni ndege wa jenasi prionops jenasi pekee ya familia prionopidae
spishi za asia ambazo ziliainishwa katika familia hii zimehamishwa ndani ya familia tephrodornithidae
mlali ni weusi na weupe weusi na rangi ya kijivu au weusi weupe na rangi ya kijivu pengine pamoja na rangi ya kahawianyekundu kwa tumbo
domo lao lina ncha kwa kulabu na rangi ya nyeusi au nyekundu miguu ni myekundu mara nyingi
ndege hawa wana ngozi yenye rangi kali nyekundu au pinki kuzunguka macho na ushungi kwa umbo wa helmeti wenye rangi ya nyeupe kijivu nyeusi au manjano
hulijenga tago lao kwa vipande vya gome na tandabui mtini au kichakani na jike huyataga mayai 
kubwilu kubwiro au naiwa ni ndege wa familia oriolidae
spishi nyingi zina rangi za manjano na nyeusi lakini nyingine zina rangi za majani nyekundu au kahawa pamoja na nyeusi
hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe kilichofuma na hili limening inizwa kutoka tawi kama susu
orodha hii ilitolewa na taasisi ya filamu marekani mnamo tar
 juni kwenye kipindi maalumu cha cbs ambacho kilitangazwa na shirley temple kukiwa na uwakilishi wa waigizaji hawa 
archibald alexander leach januari novemba anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama cary grant alikuwa mwigizaji wa filamu wa kiingereza kimarekani
huenda akawa alitambulika sana kwa kuwa mfano wa kuigwa na anaongoza kwa uzuri ukidume kuwa na kipaji na mcheshi
amepewa nafasi ya pili kwenye orodha ya waigizaji wakali wa kiume wa muda wote na taasisi ya filamu marekani
gangsta s paradise ni wimbo wa rap ulioimbwa na coolio akimshirikisha l
v wimbo umetengenezwa ukiwa kama kibwagizo cha filamu ya dangerous minds 
wimbo huu baadaye ukaja kutolewa kwenye mbili tofauti
moja gangsta s paradise na kibwagizo cha dangerous minds mnamo mwaka wa 
coolio alitunzwa grammy kwa ajili ya wimbo huu na albamu yake kwa ujumla
wimbo ulipigiwa kura ukiwa kama single bora ya mwaka na tahakiki za the village voice pazz jop
wimbo umechukua sampuli ya kiitikio na mandhari ya wimbo mzima wa pastime paradise wa stevie wonder 
wimbo huu pia umeorodheshwa nafasi ya kwenye orodha ya nyimbo kali za muda wote za billboard and number one biggest selling single of on u
billboard
mnamo mwaka wa umepewa nafasi ya kwenye orodha ya nyimbo kali za hip hop za vh 
niels kaj jerne desemba oktoba alikuwa daktari kutoka nchi ya denmark
hasa alichunguza kinga za mwili dhidi ya virusi mbalimbali
mwaka wa pamoja na georges k hler na c sar milstein alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
georges jean franz k hler machi machi alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya ujerumani
mwaka wa pamoja na niels jerne na c sar milstein alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
c sar milstein oktoba machi alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya argentina
hasa alichunguza kinga za mwili dhidi ya virusi mbalimbali
danderyd ni manispaa nchini uswidi katika mkoa wa uppland
karlskoga ni manispaa na pia mji nchini uswidi katika mkoa wa v rmland
ma eikiai samogitian ma eik ni mji na manispaa nchini lituanya
kur nai samogitian kor ien ni mji nchini lituanya
dogodogo center ni shirika lisilo la kiserikali linashughulika na watoto walio katika mazingira magumu jijini dar es salaam nchini tanzania
mwanzilishi wa dogodogo center ni sista jean pruitt
sista jean pruitt alianzisha dogodogo center mwaka baada ya kuona watoto wakirandaranda mitaa ya posta na kulala kando ya barabara bila ya msaada wowote
sista jean aliamua kuanza namna ya kuwasaidia watoto hawa na ndipo alipopata wazo la kuwasaidia kwa kuwapatia mahitaji muhimu ya matibabu na chakula
sr
jean pruitt alitafuta misaada mbalimbali ndani na nje ya nchi kwa kuwaandikia wafadhili mbalimbali juu ya shida ya watoto wa mitaani na wengi walielewa na kufadhili
chuo cha teknolojia cha massachusetts massachusetts institute of technology mit ni chuo maarufu nchini marekani kilichopo kwenye mji wa cambridge karibu na boston katika mashariki kaskazini ya nchi
wanavyuo wa mit wamepokea tuzo nyingi pamoja na tuzo za nobel vanga kutoka kimalagasi ni ndege wa familia vangidae
wanatokea madagaska tu isipokuwa vanga buluu wa komori ambaye anatokea kisiwa cha mwali katika komori
takriban spishi zote zina rangi ya nyeusi kijivu au kahawa juu na nyeupe au pinki chini lakini chache zina rangi ya buluu na vanga domo buluu ni mweusi mwenye mgongo mwekundu na vanga wa bernier ni mweusi kabisa jike ana rangi ya kahawa
hula wadudu nyungunyungu mijusi na amfibia pengine matunda pia
hulijenga tago lao kwa vijiti chamba cha mti mizizi na majani mtini
januari st
ingbert ni mwanamuziki wa ujerumani
jina la kisanii latokana na neno la kijerumani trommler mpiga ngoma
aliwahi kupiga ngoma zake katika bendi za muziki mbalimbali lakini siku hizi anafanya mambo pekee yake au pamoja na watayarishaji wa muziki ya disko
queen ni albamu ya kwanza ya bendi queen ambayo ilitolewa mnamo mwezi wa julai katika mwaka wa 
ilirekordiwa trident studios na de lane lea music centre huko london
watayarishaji walikuwa john anthony roy thomas baker na queen
nyimbo tano ziliandikwa na freddie mercury nyimbo nne ziliandikwa na brian mei na wimbo mmoja uliandikwa na roger taylor
wimbo doing all right uliandikwa na brian mei na tim staffel memba wa bendi smile
michael stuart brown amezaliwa aprili ni mwanabiolojia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na joseph goldstein alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
joseph l
goldstein amezaliwa aprili ni mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na michael brown alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
stanley cohen amezaliwa novemba alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
hasa alichunguza vipengele mbalimbali vya ukuaji wa chembe hai
mwaka wa pamoja na rita levi montalcini alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
rita levi montalcini torino aprili roma desemba alikuwa daktari na mwanasiasa kutoka nchi ya italia
hasa alichunguza vipengele mbalimbali vya ukuaji wa chembe hai
mwaka pamoja na stanley cohen alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
yeye mpaka sasa ni mshindi wa nobel wa pekee kufikisha umri wa miaka 
james whyte black juni machi alikuwa daktari kutoka nchi ya uskoti
hasa alichunguza matumizi ya propanololi na simetidini kama dawa
mwaka wa pamoja na gertrude elion na george hitchings alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
gertrude belle elion januari februari alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya marekani
mwaka wa pamoja na james black na george hitchings alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
hasa anajulikana kwa kubuni na kuendeleza mbinu za tibakemo
mwaka wa pamoja na james black na gertrude elion alikuwa mshindi wa tuzo ya nobel ya tiba
miramba mibaramba au milamba ni ndege wa familia dicruridae
wanatokea afrika asia na australia katika maeneo yenye miti mingi
miramba ni ndege weusi wenye domo kubwa na pana miguu mifupi na mkia mrefu mwenye ncha iliyogawanyika sehemu mbili isipokuwa mramba mkia mraba
hawaogopi na hushambulia ndege wakubwa zaidi hata ndege mbua ili kulinda tago lao au makinda yao
hula wadudu tu na hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe katika panda ya mti
juni ni mwigizaji wa filamu na vipindi vya televisheni kutoka nchini marekani
baba yake r
james long alikuwa mwanafalsafa na profesa wa kilatini katika chuo kikuu cha fairfield na mama yake wendy lesniak mwigizaji ambaye ameigiza zaidi kwenye majukaa
kaka yake mkubwa damian ni mwigizaji mtaani vilevile mwalimu na mwongozaji wa tamthilia kwenye shule ya weston high school
ndugu yake mdogo christian ameonekana kwenye filamu ya ndugu yake accepted kama mleta bahati wa shule
ameacha chuo mapema ili ajiendeleze zaidi na shughuli za uigizaji
kabla ya kuacha long alifanyakazi katika vhuo kikuu cha sacred heart mjini fairfield connecticut akiwa kama mwelekezi mashauri ya kikundi cha watoto
oliver n goma machi juni alikuwa mpiga gitaa na mwimbaji wa muziki wa afro zouk na reggae kutoka nchini gabon
alipewa jina la utani la noli alizaliwa mjini mayumba huko mjini kusini mwagharibi mwa nchi ya gabon mnamo mwaka wa 
alifahamika sana kwa kibao chake cha mwaka wa bane ambacho kilivumishwa sana na radio africa n
 na gilles obringer
n goma alivutiwa kimuziki kwa mara ya kwanza na baba yake mwalimu na mpiga harmoni
japokuwa amepata masomo yake ya muziki kwa mara ya kwanza wakati ana umri wa miaka nane ameanza kutumbuiza mbele ya hadhara baada ya kuhamia mjini libreville kwa ajili ya masomo
wakati anachukua darasa la uhasibu amejiunga na capo sound bendi ya shule ambapo ndipo alipojifunza namna ya kupiga gitaa
kundi lilikuwa likipiga dansi rasmi na mipira wamefunza n goma sanaaa ya kutumbuiza kwenye jukwaa
n goma alikuwa mwanafunzi maskini kabisa aliyejizatiti zaidi kwenye muziki na sinema badala ya masomo
mapenzi yake ya filamu imemwongoza hadi kufanyakazi na tv ya gabon ambayo imesafirisha nchini ufaransa mnamo ambapo alijifunza kuwa mtu wa kamera
wakati anatumia majira ya baridi huko mjini paris amemaliza kazi yake ya muziki alioutunga akiwa gabon
ametumia pamoja muziki wake na manu lima mtayarishaji wa rekodi mashuhuri kwa muziki wa kiafrika
lima alivutiwa sana na kazi bwana mdogo na kushikilia mwongozo wa rekodi ya kwanza ya n goma iliyokwenda kwa jina la barre
albamu ilifurahia mafanikio ya tabu kwa mara ya kwanza hadi hapo kituo cha redio cha kiafrika ilipoanza kupiga nyimbo zake
jina la wimbo huo ilipata ushindi na mafanikio mengi huko afrika ufaransa na french west indies na ulienda kutamba sana katika maeneo hayo
umefurahia mafanikio sawa tu na yale ya mario wa franco au yeke yeke wa mory kante
albamu imepata kuwa moja kati ya albamu zilizouza sana katika albamu za kiafrika hadi sasa
n goma ametoa albamu ya pili adia mnamo desemba amefanyakazi tena na manu lima
miaka mitano baadaye albamu yake ya tatu imetoka seva
kompilesheni ya vibao vikali best of oliver n goma ilitolewa mnamo mwaka wa 
juni kwenye hospitali ya omar bongo huko mjini libreville gabon n goma ameiaga dunia
kifupisho au kifupi ni njia ya kutaja au kuandika neno kwa namna fupi kuliko kawaida
watu hutumia kifupi mara nyingi wakiandika neno au kundi la maneno fulani mara nyingi
hasa pale ambako nafasi ya kuandika ni ndogo mafupisho ya aina hii yako kawaida kama vile kwenye sms kamusi au maorodhesho ya vitu
vifupisho vimekuwa pia kawaida kutaja vitengo vya serikali kama jkt jeshi la kujenga taifa makampuni kama smp southern paper mills au vyama vya kisiasa kama ccm chama cha mapinduzi
vifupisho vya pekee huitwa pia akronimi ni maneno ambayo yameunganishwa kwa herufi za kwanza za maneno mengine
mifano yake ni ukimwi uhaba wa kinga mwilini au laser laser light amplification through stimulated electron radiation
vifupisho vintaumiwa mara nyingi kwa kubadilisha maana asilia kwa kusidi la kutania au kufanya jambo linalijadiliwa kuonekana kama kichekesho
mifano yake ni tafsiri ya ffu kikosi cha polisi ya tanzania cha kukandamiza ghasia kama fanya fujo uone au ya ccm chama tawala cha miaka mingi ncini tanzania kama chukua chako mapema
mapendo ya kiuchumba ni aina mojawapo ya mapendo kati ya binadamu
katika maana yake halisi aina hiyo ni ya maandalizi kwa ajili ya ndoa
hapo zamani mara nyingine hakuwepo na mapenzi kwanza kwani mvulana na msichana walifikia kuoana bila kuwepo kwanza uchumba
lakini kwa sasa kutokana na maendeleo na akili kupanuka zaidi kwa kawaida hakuna anayeoa au anayekubali kuolewa bila kumfahamu mchumba wake kwanza
ule muda wa kuzoeana ndio wa mapendo ya kiuchumba kwani haitoshi k
mf
kumtamkia tu mpenzi wako kwamba ungependa awe mama watoto wako bila ya kuzijua silika tabia hisia zake na kadhalika
muda wa kuchumbiana ndio muda ambao wote wawili wanatakiwa kuwa makini sana kila mmoja amsome mwenzie na kujirekebisha ili kuwezesha ndoa kudumu hata itakapojaribiwa na maisha
bahati mbaya mara nyingi vijana hawapati malezi au msaada wowote wa kufaa upande huo
sehemu nyingi wanaelekezwa tu namna ya kupunguza hatari ya kuambukizwa maradhi ya zinaa au kupata mimba isiyotarajiwa kama kwamba ngono inawafaa katika hatua hiyo au haiepukiki kabisa
mayumba ni mji wenye watu wapatao kwenye pwani ya bahari ya atlantiki huko nchini gabon mwishoni kabisa mwa n road katika kando ya rasi iliyotengana na bara kwa banio lagoon
panajulikana sana kwa ufukwe wake mrefu wa mchanga na kobe zake
makundi ya makabila maarufu ni vili lumbu na punu na wenyeji wenyewe wa mayumba wanaojiita mayesiens
ni nyumbani kwa uwanja wa ndge kuna migahawa midogo kadha wa kadha na masoko
kuna shule za msingi saba kwenye eneo hili na shule ya sekondari yenye wanafunzi wapatao 
mikoa ya gabon imegawanyika katika wilaya thelathini na saba departments
wilaya au departments zimeorodheshwa hapo chini kwa mkoa miji mikuu imewekwa kwenye mabano desemba ni mwimbaji mtunzi wanyimbo na mtayarishaji wa rekodi za muziki kutoka nchini marekani
jordan amekuwa msanii wa kujitegemea mkubwa kwenye studio ya def soul hadi hapo alipokuja kuondoka kwenye studio hiyo mnamo mwaka wa 
gabon imegawanyika katika mikoa tisa miji mikuu imewekwa kwenye mabano ali ben bongo ondimba amezaliwa na jina la alain bernard bongo mnamo tar
bongo mtoto wa omar bongo ambaye alikuwa rais wagabon kuanzia mwaka wa hadi kifo chake mnamo 
wakati wa uongozi wa urais wa baba yake alikuwa waziri wa mambo ya nje kuanzia hadi na kuwakilisha bongoville akiwa kama naibu katibu wa baraza la bunge kuanzia hadi baadaye akawa waziri wa ulinzi kuanzia hadi 
alikuwa makamu wa rais wa gabonese democratic party pdg na alikuwa mgombea wa pdg kwenye uchaguzi wa rais wa agosti ambapo ilifuatia na kifo cha baba yake
kulingana na matokeo rasmi ameshinda uchaguzi na kura za 
maneno yasin lusasi maarufu kama man black mtunzi wa nyimbo pia rappa asiye rasmi alizaliwa feb
 huko iringa tanzania
img src maneno lusasi julai ni mwigizaji wa filamu na michezo ya televisheni kutoka nchini tanzania
anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama joti
sanaa yake mara nyingi hufanya na mpoki ambaye ni mwenzi wake tangu alipoanza shughuli za sanaa
wametengeneza mfifululizo ya filamu za vichekesho kadha wa kadha
uliomaaru sana ni ule wa kung fu bongo ambao ndani yake wamecheza na kingwendu
lucas lazaro mhuvile maarufu kama joti amezaliwa julai katika mkoa wa morogoro wilaya ya ulanga katika kijiji cha biro
lucas lazaro mhuvile maarufu kama joti alikuwa na kipaji cha kuchekesha tangu alipokuwa mtoto
alikuwa mchekeshaji maarufu katika vikundi vya maigizo shuleni kwao
joti alianza kujizolea umaarufu baada ya kujiunga na kikundi cha nyota ensemble ambacho kilikuwa kikionyesha ucheshi katika kituo cha itv
hata hivyo watu wengi hawakuvutiwa sana na jinsi walivyokuwa wanacheza ucheshi huo kwenye kituo cha itv
baadaye joti na mpoki waliamua kuungana na wasanii wenzake na kuanzisha kundi jipya la ucheshi lililojulikana kwa jina la the comedy
kundi hili lilirusha ucheshi wao kwenye kituo cha televisheni cha eatv
kundi hili lilikuja kwa kasi na kumuweka msanii joti katika chati ya juu kabisa kutokana na umahili wake wa kucheza nafasi mbalimbali katika vichekesho
joti ni msanii mwenye kipaji kikubwa sana nchini tanzania kwani anauwezo wa kucheza kama mwanamke mzee kikongwe n
k na kuuvaa uhusika huo na watu wakafurahi
kutokana na umahili wake huo amekuwa na majina mengi tofauti ya kisanii kutokana kucheza nafasi nyingi katika kundi lake
joti alipitia vikundi kadhaa vya maigizo kabla ya kujiunga na kundi lake analofanya kazi sasa la ze komedi
mwaka joti alikuwa mwingizaji katika kundi la nyepenyo baadaye lijiunga na kundi lingine la sun rise na alichezea kundi liitwalo nyota ensemble
joti ali maarufu kama hami jay da kiboga mzee simbawanga asha ngedere na andunje alianza kuhamishia usanii wake kwenye tv baada ya kukutana na rafiki yake kipenzi mpoki
joti aliingia mkataba na kituo cha televisheni cha itv na kuanza kucheza michezo ya kuchekesha iliyojulika kama joti na mpoki
kikundi cha joti anachochezea kwa sasa ni ze comedi kikundi hiki kinaundwa na wasanii watano ambao ni joti masanja maarufu kama mkandamizaji mpoki maki regani maarufu kama shemeji vituo vya televisheni alivyopitia kama mchekeshaji maarufu nchini tanzania ni itv eatv na tbc 
estuaire ni moja kati ya mikoa tisa ya nchini gabon
mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
mji mkuu wa mkoa huu ni libreville ambayo pia ndiyo mji mkuu wa nchi
mkoa umepewa hili kwa ajili ya mlango wa mto wa gabon ambao ndiyo moyo wa mkoa huu
ukingo wa magharibi mwa estuaire ni pwani ya ghuba ya guinea
kwa upande wa kaskazini estuaire imepakana na jamhuri ya guinea ya ikweta mkoa wa litoral kwa upande wa kaskazini magharibi na mkoa wa centro sur kwa upande wa kaskazini mashariki
haut ogoou ni moja kati ya mikoa tisa nchini gabon
mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
miongoni mwa viwanda vyake vikubwa ni pamoja na machimbo ya madini pamoja na manganisi dhahabu na urani nazo zinapatikana kwenye mkoa huu
hapa ni nyumbani pa kihistoria kwa tamaduni tatu kina obamba ndzabi na t k 
kama jinsi ilivyo mikoa mingi katika afrika matumizi mengi ya jadi katika ardhi yametupiliwa mbali na kukaribisha ujenzi wa miji mikubwa vijijini
mnamo mwezi wa agosti klabu yake soka imeshinda kombe la uhuru la gabon
kwa upande wa kaskazini mashariki mashariki na kusini haut ogoou imepakana na mikoa kadhaa ya jamhuri ya kongo makala hii inataja waliokuwa wakuu wa nchi ya gabon kwa kufuatana na utaratibu wa nchi hiyo
glukosi c h o kutoka kigiriki tamu ni sukari ya monosakaridi kwa hiyo aina ya kabohidrati
glukosi hujengwa na seli za mimea katika mchakato wa usanisinuru
mkoa umechukua eneo la kimomita za mraba zipatazo 
peke yake miongoni mwa mikoa ya gabon moyen ogoou haina pwani ya bahari wala mpaka wa nchi ya jirani
moyen ogoou imepakana na mingine mingi kuliko mkoa wowote nchini gabon
ngouni ni moja kati ya mikoa tisa ya nchini gabon
mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 
kwa upande kusii mashariki ngouni umepakana na mkoa wa niari wa jamhuri ya kongo
kwa upande wanyumbani mkoa umepakana na mikoa ifuatayo nyanga ni mkoa uliopo kusini sana mwa gabon na pia ni mkubwa una wakazi wachache na una maendeleo machache vilevile katika mikoa yote tisa ya nchini gabon
mkoa umepakana na ogoou maritime kwa upande wa kaskazini magharibi ngouni kwa upande wa kaskazini na kongo kwa upande wa kusini mkoa wa kouilou na kwa upande wa mashariki ni mkoa wa niari
mimba kuharibika ni tukio linalopatikana mara nyingi katika wanawake na mamalia wa kike kutokana na shida mbalimbali katika ukuaji wa mimba tumboni mwa mama
ni tukio tofauti na utoaji mimba ambalo linasababishwa na binadamu kwa makusudi
matukio yote mawili kwa kawaida yanaleta matatizo mbalimbali kwa mama
kuharibika kwa kijusi au kiinitete pengine kunatokana na mfadhaiko wa kiajali au sababu za kimaumbile
mimba nyingi huharibika kutokana na kutonakiliwa kisahihi kwa kromosomu pia huweza kuharibika kutokana na mazingira
mimba inayotamatika kabla ya wiki ya katika kipindi cha ujauzito husababisha uzaaji wa mtoto hai na hujulikana kama kuzaliwa mapema
kijusi akifa akiwa ndani ya chupa ya uzazi baada ya wiki au wakati wa kujifungua kwa kawaida hujulikana kama mzaliwa mfu au siriziki
kuzaa mapema na uzazimfu kwa jumla hauchukuliwi kama kuharibika mimba ingawa matumizi ya maneno haya wakati mwingine yakaingiliana
kati ya na ya mimba hutamatishwa kwa njia zinazoweza kubainishwa kimatibabu kutegemea umri na afya ya mwanamke mjamzito
mimba nyingi huharibika katika hatua za mapema sana za ujauzito kiasi kwamba mwanamke hafahamu kwamba alikuwa mjamzito
hatari ya kutoka mimba ghafla hupungua kwa kiasi kikubwa baada ya wiki kutoka kipindi cha mwisho cha hedhi
kisababishi kikuu cha mimba kuharibika katika miezi mitatu ya kwanza huwa matatizo ya kromosomu ya kiinitete kijusi hali ambayo husababisha angalau ya kutoka kwa mimba mapema
sababu nyingine ni pamoja na magonjwa ya mishipa kama lupus kisukari matatizo mengine ya homoni maambukizi na matatizo ya chupa ya uzazi
umri mkubwa na historia ya mimba zilizotangulia kuharibika ni sababu mbili kuu zinazohusishwa kwa pakubwa na mimba kuharibika ghafla
hiyo inaweza pia kusababishwa na kiwewe kinachotokana na ajali
umisionari ni utendaji unaolenga kueneza dini fulani
mmisionari au mwanamisheni ndiye mtu anayefanya kazi hiyo hasa katika maeneo ambayo dini hiyo haipo au haijakua
mara nyingi wamisionari wanachangia pia maendeleo ya jamii hasa kupitia elimu utabibu utunzaji wa watoto yatima na walioathiriwa na vita na maradhi
pengine uenezaji wa dini unatumia mbinu zisizokubalika kijamii kama vile kulazimisha kwa namna moja au nyingine mtu asiyetumwa na moyo wake kukubali dini mpya
 oktoba ni msanii wa rekodi za muziki kutoka nchini marekani
ametoa albamu yake ya kwanza yenye platinum the way it is mnamo juni na albamu yake aliyoitoa akiwa chuoni kwa mwaka wa pili iliyoitwa just like you hapo mwezi wa septemba 
albamu yake ya tatu a different me ilitolewa mnamo tar
pia anajulikana kwa mfululizo wa makala ya tv ambao inarushwa na tv ya bet kuanzia hadi kipindi ambacho kinaonesha uhusiano wa keyshia kikazi na wazazi wake na ndugu pia
 oktoba mjini oakland california ambapo pia alikulia
cole alizaliwa na francine frankie lons na sal ambaye ni marehe baba ke
baadaye akajakulelewa na yvonne cole na familia yake marafiki wa frankie ambao ndiyo waliomlea
akiwa pamoja na kaka sean keyshia alianza kujionesha kwenye tasnia ya muziki tangu yungali na miaka alikutana na kurekodi na mc hammer
baadaye akaanzisha bendi na tupac shakur ambaye alimwahidi kumsaidia kuanzisha kazi zake za uimbaji kabla hajafa kwa kutotarajia
baada ya kusimamisha uhusiano wake wa zahama cole akahamia mjini los angeles akiwa na umri wa miaka akiwa na nia ya kujiendeleza zaidi kimuziki
mwaka wa baada ya kutoka mixtape alivutiwa sana na mtendaji mkuu wa a m records ron fair ambaye aliingia naye mkataba na baadaye kuwa mshauri mkuu wake
kabla hajaingia mkataba keyshia ameshirikiana na wasanii wale ambao wamezaliwa katika eneo moja la bay area miongoni mwao ni d wayne wiggins wa tony toni tone na messy marv
katika matarajio yake ya albamu ya kwanza keyshia na dj green lantern wakatoa mixtape team invasion presents keyshia cole kunako mwezi wa juni 
imeshirikisha muuzo wa sura kama vile shyne remy ma fat joe na ghostface killah
mixtape imechukua biti ya nyimbo nyingi zilizorekodiwa na wasanii maarufu wa hip hop kama vile pac i get around nas ether mobb deep shook ones part ii na scarface guess who s back
vibao kama vile cha i just want it to be over ambayo ni remix ya i changed my mind na i should have cheated navyo pia viliingizwa
single ya kwanza ya keyshia ni never ameshirikiana na eve ilitolewa mnamo tar
 machi ili kusukuma kibwagizo cha filamu ya
single hii ilianguka kabisa kwenye chati na keyshia aliendelea kurekodi albamu yake ya kwanza kwa mwaka mzima wa hadi mwanzoni mwa mwaka wa 
never hatimaye ikawa nyimbo ya mwisho kwenye orodha ya nyimbo za the way it is
novemba keyshia ametoa single ya kwanza iliyokwenda kwa jina la i changed my mind akishirikiana na kanye west
single nafasi ya nchini marekani na hakikuwa kibao kikali sana kwa cole
single ya pili kutoka katika albamu ni i just want it to be over ilitolewa mnamo tar
aprili na kufikia nafasi ya kwenye chati billboard bubbling under hot 
kadiri mfululizo unavyoendelea uwezo wake unakua hadi kufikia kiasi cha kujigeuza hata kuwa maji
alianza kuonekana kwenye msimu wa tatu yeye ni mshauri mkuu wa gavana wa new york ambaye ndiye aliyemvuta nathan petrelli awe seneta
huyu ni dada kashinde wa niki sanders na barbara wote walibadilishwa vinasaba vyao na dr
zimmerman na kutengeneshwa kiuzazi
mabadiliko hao nayo yamewawezesha kuelezea chimbuko la hadithi yao ambapo muhusika anagundua kama ana vipawa
 mei anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama jadakiss ni rapa kutoka nchini marekani
jadakiss ni mmoja kati ya wamiliki wa chapa ijulikanayo kama d block
akiwa na umri wa jadakiss alikuwa rapa wa michano huru
yeye na baadhi ya marafiki zake walipewa fursa ya kushiriki kwenye shindano la jack the rapper competition huko mjini florida ambapo jadakiss aligunduliwa kipaji chake cha kupambana kirap
akakutana na dee na wah wa ruff ryders halafu kuongoza kampuni na kuanza kazi kuzura kimapambano ya michano nje ya studio ya ruff ryders ambapo baadhi ya wasanii kama vile dmx wamefanya vibao vyao kwa mara ya kwanza
wameanza kuonekana kwa mara ya kwanza mnamo mwaka wa kwenye lp ya the main source mnamo fuck what you think katika wimbo wa set it off
kundi hasa jadakiss amejenga uhusiano wa karibu sana na the notorious b
kipindi hicho jadakiss yupo begani mwa biggie
kibao cha kwanza cha the lox kilitolewa kama ukumbusho wa biggie kiliitwa we ll always love big poppa upande wa pili wa wimbo wa puff daddy i ll be missing you mnamo 
mwaka wa kina lox wametoa kibao cha money power respect
kizunguzungu ni hali ya kupoteza utambuzi na uimara inaweza kutumika kwa maana ya kuhisi kuzunguka udhaifu wa misuli inachukuliwa kama kutokuwa na uimara au kwa hisia zisizo maalum kama vile kizunguzungu au upumbavu
mtu anaweza kupata kizunguzungu kwa kushiriki shughuli kama za kuzunguka hii ni orodha ndogo kwa sababu kizunguzungu ni dalili ya kawaida kwa dalili za magonjwa mengi hata hivyo vipengele vya kawaida vinaweza kuhahinishw kama ifuatavyo vestiburi ya pembeni inayofanya kazi vibaya jeraha kwenye mfumo mkuu wa fahamu ugonjwa wa akili kuzirai kukosa msawazo na kizunguzungu kisicho lasimi
hali ya matibabu ambayo mara nyingi ina kizunguzungu kama dalili ni pamoja na hali nyingi husababisha kizunguzungu kwa sababu sehemu mbalimbali za mwili zinahitajika kutunza usawa ikiwa ni pamoja na kudumisha usawa ndani ya sikio macho misuli mifupa na mfumo wa fahamu
sababu za kawaida zinazoweza kusababisha kizunguzungu ni pamoja na kiasi cha ya watu imeripoti kuwa wamepatwa na kizunguzungu mwakka jana usugu wa kushindwa kwa uthabiti wa moyo unaweza kiulahisi kusababisha kushindwa kwa usambazaji wa damu
hii kwa kawaida sana ni matokeo ya ugonjwa ulotokea karibuni kama vile kichomi uinifarakti wa maiokaridiali mshtuko wa moyo pumu shinikizo la damu lisilozibitiwa au mgonjwa kushindwa kudumisha udhibiti wa maji chakula au dawa
sababu nyingine ambazo ni vizuri kutambuliwa na zinazochochea ni pamoja na upungufu wa damu na utoaji wa kiwango cha juu cha homoni za koromeo ambazo zinaleta maumivu ya ziada kwenye misuli ya moyo
utumiaji mwingi wa vimiminika au ulaji wa chumvi na dawa ambayo husababisha uwekaji wa maji kama vile nsaids na thiazolidinedione pia inaweza kuchochea moyo kushindwa kusambaza damu
uinifarakti wa maiokardia uliomkali unaweza kuchochea moyo kushindwa kusambaza damu kwa ghafla na itapelekea kuibuka kwa kurejea kwa mtiririko wa damu katika viungo na damu kushindwa kufunga kupitisha damu bila kupitia korinari au kipandikizi cha upenyo wa ariteri ya coronari
katika moyo kushindwa kusambaza damu kwa ghafla lengo la mara moja ni kuanzisha tena uingizaji damu wa kutosha na upelekaji wa oksijeni kwa viungo vyote vya mwisho
hii inahusu kuhakikisha kwamba njia ya hewa upumuaji na mzunguko wa damu ni wa kutosha
oksijeni ya ziada inaweza kutumiwa iwapo kama hypoxemia yaani uwepo wa oksijeni kidogo kwenye moyo upo asasi inayoshuhurikia kushindwa kwa moyo ya marekani hata hivyo imependekeza kuwa njia hiyo isitumiwe mara kwa mara
tiba ya awali ya moyo kushindwa kusambaza damu kwa kawaida inajumuisha baadhi ya muunganiko wa vipanuzi vya mishipa ya damu kama vile nitrogiliserine yaani dawa ya maji ya kuzibua mishipa ya damu au dawa ya kuongeza mkojo kama vile furosemide na upenyeshaji wa msukumo hasi usioonekana nippv
o hata kama dalili ya kushindwa kwa moyohaionekani kwa sasa dawa inaweza kutumika kwa kutibu dalili ambazo zimezoeleka
dawa hizo zinakazi ya kudhibiti dalili hizi ikiwa ni pamoja na kutibu matatizo mengine ya afya ambayo yanaweza kuwepo sasa
yanaweza kufanya kazi ya kuboresha ubora wa maisha kushusha chini kuendelea kwa kushindwa kwa moyo na kupunguza hatari ya matatizo mengine ambayo yanaweza kutokea kutokana na kushindwa kwa moyo
ni muhimu sana kutumia madawa sahihi hasa kama yalivyoagizwa na daktari
idadi kubwa ya dawa mbalimbali zinahitajika kwa ajili ya watu ambao wanapatwa na hali ya kushindwa kwa moyo
aina ya kawaida ya dawa ambazo zinaagizwa kwa wagonjwa wa kushindwa kwa moyo ni pamoja na dawa za kuzuia ace dawa za kupanua mishipa ya damu dawa za kusaidia mwenendo wa moyo dawa ya kuyeyusha damu dawa ya kuvunja mpito wa kalisi na dawa ya kupunguza kolesto
kulingana na aina ya uharibifu ambao mgonjwa ameteseka nao na kusababisha msingi wa kushindwa kwa moyo yeyote ya madaraja ya madawa hayo au mchanganyiko wake unaweza kutumika
wagonjwa wenye matatizo ya moyo kusukuma damu watatumia mjumuisho wa dawa tofauti na zile wanazotumia wale ambao wanakabiliwa na matatizo ya moyo kujaa
uwezekano wa hatari ya mwingiliano wa dawa unaweza kutokea wakati dawa tofauti zinapochanganywa pamoja na kufanyakazi dhidi ya kila mmoja
nyingi juu ya zinazotumika kama dawa zinaweza kusababisha hali ya kushindwa kwa moyo kuwa mbaya zaidi
nitreti kama vile nitrogiliserini mara nyingi hutumika kama sehemu ya matibabu ya awali kwa ajili ya adhf
chaguo jingine ni nesiritidi ingawa ni lazima tu kuchukuliwa kama matibabu ya kawaida yamekuwa hayana mafanikio au imeonekana kama ni ghali zaidi kuliko nitrogiliserini na haijawahi kuonesha kuwa na faida yoyote ya ziada
kushindwa kwa moyo kwa kawaida kunahusishwa na hali ya ujazo mkubwa wa kupitiliza
kutokana na kukosekana kwa dalili za kiwango cha chini cha msukumo wa damu ndani ya mishipa baruti kari mara nyingi hutumika pamoja na tiba ya kuongeza mkojo kuboresha dalili msongamano
hali ya ujazo inatakiwa iendelee kufanyiwa tathmini ya kutosha
baadhi ya wagonjwa wa ugonjwa wa kushindwa kwa moyo wenye usugu wa dawa ya kuongeza mkojo wanaweza kuwa na ongezeko la mkojo zaidi
hata kama mgonjwa anajawa na maji mengi katikati ya seli za tishu kimiminika kikilejeshwa katika hali njema inaweza kuwa njia ya kwanza ya matibabu kama mgonjwa ana msukumo mdogo wa damu
mgonjwa huweza kwa ukweli kutumia usambazaji uliopo wa ujazo kutokea ndani ya mishipa ya damu ingawa endapo msukumo mdogo wa damu ni kutokana na mshtuko au ugonjwa wa moyo maji ya ziada yanaweza kufanya hali kuwa mbaya
endapo mgonjwa anamzunguko wa ujazo wa kutosha lakini kuna mwendelezo wa ushahidi wa kutotosha uingizaji wakimiminika kwenye mwisho wa mishipa ya fahamu athari ya msinyao wa misuli unaweza kuonekana
katika hali fulani kifaa cha kusaidia chumba cha moyo cha kushoto lvad huwa ni lazima
mara baada ya mgonjwa kutulia tahadhari zinaweza kugeuka nakuwa kutibu uvimbe wa mapafu na kuboresha hewa
dawa ya kuchochea mkojo inayowekwa ndani ya mishipa kwa ujumla ni njia ya awali
hata hivyo wagonjwa walio kwenye matumizi ya muda mrefu ya mfumo wa dawa za kuongeza mkojo wanaweza kuwa wavumilivu na lazima dozi kuendelea kuongezeka
kama viwango vya juu vya dawa inayotumika kuchochea mkojo ni duni njia ya kuingiza dawa kwa kutumia sindano ndani ya mishipa au kuendelea kuongeza dawa kupunguza majimaji ndani ya mishipa inaweza kuwa sahihi
kitanzi cha dawa ya kuongeza mkojo hizi huweza kuwa pamoja na dawa za kuongeza mkojo zinazochochea mtiririko mkubwa wa maji kama vile metolazone ya kumeza au klorothiazide ya kuweka kwenye mishipa kwa ajili ya athari ya dawa kwenye mishipa
maandalizi ya kuweka dawa ndani ya mishipa yanapendelewa zaidi kwa sababu ya nanma nyingi za kuchagua zinazotabirika
wakati mgonjwa amezidiwa sana na maji yanaweza kuendeleza uvimbe kwenye utumbo pia ambao unaweza kuathiri ufyonzwaji wa dawa wa ndani
ufanisi na usalama wa ace inayozuia madhara ya kemikali na vivunjivu vya kithibiti vipokezi haraka katika adhf haijawahi kuwa masomo lakini kinadharia zinadhuru
mtu anapaswa kuwa amedhibitiwa kabla ya tiba aidha ya haya makundi ya dawa kuanza
vizuizi vya b vikisimamishwa au vikipunguzwa kwa watu wenye shinikizo la chini la damu yaani bp
hata hivyo muendelezo wa vizuizi vya b kama shinikizo la damu ni la kutosha vinaweza kuwa sahihi
kuathirika kwa misuli inatokea kama msukumo mdogo wa damu bp upo
dawa za usingizi kijadi zinatumiwa katika matibabu ya uvimbe wa mapafu wa ghafla unaotokana na kushindwa kwa moyo kwa ghafla
mapitio ya hata hivyo yalipata ushahidi kidogo kusaidia hili zoezi
mwendelezo chanya wa msukumo wa njia za hewa unaweza kutumika kwa kutumia barakoa ya uso hii imeonekana kuboresha dalili kwa haraka zaidi kuliko tiba ya oksijeni peke yake na ina katika baadhi ya masomo imeonyeshwa kupunguza hatari ya kifo
hali mbaya yakushindwa kupumua inahitaji matibabu na kuweka neli ndani ya koo na uingizaji hewa kwa kutumia mitambo
uchujaji wa hali ya juu unaweza kutumika kuondoa maji maji kwa watu wenye adhf yanayohusiana na kushindwa kwa figo
mafunzo yamegundua kuwa huduma za afya zitapungua matumizi kwa siku ya tisini
baadhi ya matukio itahitaji ushauri unaoibuka na upasuaji wa kifua na moyo
kushindwa kwa moyo kutokana na urudishaji damu ukiwa wa ghafla unatakiwa upasuaji wa dharura uanaohusiana na vifo kwa wingi
kushindwa kwa moyo huweza kutokea baada ya kupasuka kwa aneurisimu ya chumba cha moyo
hayo huweza kutengenezwa baada ya uinifarakti wa maiokaridiali utakuwa umesababisha kizuizi cha damu inayoathiri moyo kama mpasuko katika ukuta huru
kama mpasuko uko kwenye septamu ya ndani ya chumba cha moyo inaweza kuunda ulemavu wa septali ya chumba cha moyo
sababu nyingine za kuzuia damu inayoathiri moyo pia zinahitaji kuingilia kati kwa kutumia upasuaji ingawa matibabu ya haraka pembeni mwa kitanda yanaweza kutosha
ni lazima pia kuamua kama mgonjwa alikuwa na historia ya ugonjwa wa moyo tangu kuzaliwa kwa jinsi mara kwa mara anavyopata matatizo ya kuathiriwa kwa ndani kwa umbo la moyo pamoja na tishu hai za bandia na sehemu zinazopitisha damu nje ya mfumo wake ili kuendeleza uharibifu na hivyo kusababisha moyo kushindwa kusambaza damu kwa ghafla
katika baadhi ya matukio madaktari hupendekeza upasuaji kutibu tatizo la msingi linalo pelekea kushindwa kwa moyo
taratibu tofauti zinapatikana kulingana na kiwango cha ulazima na ni pamoja na upasuaji wa ariteri ya kolonali ili kurejesha mfumo wa damu kutengeneza valvu za moyo au uingizwaji au upandikizwaji wa moyo
wakati wa taratibu hizi vifaa kama vile pampu za moyo kiratibisha mapigo ya moyo au mashine ya kustua moyo inaweza kupandwa
matibabu ya maradhi ya moyo yanabadilika kwa kasi na hivyo matibabu mapya kwa ajili ya matibabu ya kushindwa kwa moyo kwa ghafla matibabu yameanzishwa kuokoa maisha zaidi kutokana na mashambulizi hayo mkubwa
upasuaji wa kurejesha njia ya damu unafanywa kwa kuondoa mshipa kutoka kwenye mkono mguu au kifua na kubadilisha mshipa ulokuwa umefungwa katika moyo
hii inaruhusu damu kutiririka kwa uhuru zaidi kwa kupitia moyo
kukarabati valvu ni pale valvu inayosababisha kushindwa kwa moyo inapofanyiwa matengenezo kwa kuondoa tishu zilizozidi ambazo zinasababisha msongamano mkubwa
katika baadhi ya matukio anuloplasiti inatakiwa kuchukua nafasi ya pete inayozunguka valvu
kama ya marekebisho ya valvu hayawezekani inabadilishwa na kuweka valvu ya bandia
iwapo hali mbaya sana ya kushindwa kwa moyo inakuwepo na madawa au taratibu zingine za kutibu moyo si za ufanisi moyo wenye ugonjwa unahitaji kubadilishwa
utaratibu mwingine wa kawaida unaotumiwa kutibu wagonjwa wa kushindwa kwa moyo ni angioplasiti
utaratibu huu unafanywa kwa kuweka puto katika moyo ili kufungua ariteri ambayo imefungwa na atherosklerosisi yaani ugonjwa wa ariteri au ujenzi wa plaque juu ya kuta za ariteri
wagonjwa ambao wanauzoefu wa kushindwa kwa moyo kwa sababu ya cad au mashambulizi ya hivi karibuni ya moyo wanaweza kufaidika kutoka utaratibu huu
kiratibisha mapigo ya moyo yaani pacemaker ni kifaa kidogo ambacho huwekwa ndani ya kifua au tumbo kusaidia kudhibiti mapigo ya moyo yasiyo sahihi
zinaweza kutumika kutibu moyo ambao uko kwenye kundi la tachikaridia ambao unapiga kwa haraka au bradikaridia ambao unapiga polepole mno
penicillin wakati mwingine hujulikana kwa ufupi kama pcn ama pen ni kikundi mdawa ya antiboitiki zinazotoka kwa penicillium fungi
antibiotiki za penicillin zina umuhimu wa kihistoria kwa sababu ni dawa za kwanza zilizokuwa na manufaa kwa kukinga magonjwa mengi za hapo mbeleni zilizokuwa na uzito kwa mfano magonjwa kama syphilis na maambukizi za staphylococcus
penicillin bado zinatumika sana leo ijapokuwa aina nyingi za bacteria sasa hazisikii dawa
penicillin zote ni antibiotiki za beta lactam na zinatumika kwa kutibu maambukizi ya bakteria sinazosababishwa na susceptible kwa kawaida viini gram positive
neno penicillin inaweza pia kumaanisha mchanganyiko wa vitu vilivyotengenezwa kwa ni naturala na ambazoeza pia kutumika kumaanisharejea kwa mchanganyiko wa chembechembe ambazo ni kawaida na kemikali zinazozalishwa
neno penam inatumika kuchambua mifupa ya moja ya antibiotiki ya penicillin
mifupa hii ina fomula ya muundo r c h n s ambapo ni nyororo ya kando inayotofautika
penicillin ya kawaida ina uzito masi ya hadi g mol ya mwisho ikiwa ya penicillin karibu zna makundi ya ziada masi masharti inaweza kuwa na molek uli gego karibu mol
kwa mfano cloxacillin ina masi ya molar ya g mol na dicloaxillin ina masi ya molar ya g mol
kwa jumla kuna jumla tatu kuu za njia za biosynthesis za penicillin benzylpeninillin ugunduzi wa penicillin umesemekana kuwa ilifanywa na mwanasayansi scottissh na mtarajiwa wa tuzo la nobel alexander fleming mwaka wa 
alionyesha kuamba kama penicillium notatum ilipandwa katika hali inayofaa itaonyesha kitu iliyo na miundo ya antibiotiki aliyobandika jina penicillin
uchunguzi huu ulialianzisha zama za kisasa za ugunduzi wa antibiotiki
maendeleo ya penicillin kutumika kama dawa unatokana na mtarajiwa wa tuzo la nobel kutoka australia howard walter florey pamoja na mtarajiwa mjerumani wa tuzo la nobel ernst chain na mwanachemist mzungu norman heatley
hata hivyo wengine wengi walitaarifu matokeo bacteriostatic ya penicillium mapema kuliko fleming
matumizi ya mkate uliokuwa na mould bluu ilikuwa na uwezekano ya kuwa penicillium kama njia ya kutibu majeraha suppurating alikuwa ilikuwa ya muhimu kwa kuwa dawa za watu katika ulaya tangu enzi za kati
kumbukumbu ya kwanza iliyochapishwa inaonekana katika uchapishaji wa chama cha royal mwaka wa na john tyndall
ernest duchesne aliionyesha katika karatasi ya mwaka wa ambayo ilikataliwa na institut pasteur kwa sababu ya ujana wake
mnamo mwaka wa mwezi wa machi madaktari katika hospitali ya san juan de dios huko san jos costa rica walichapisha miswada ya mwanasayansi huyo wa costa rica na daktari clodomiro clorito picado twight 
walitoa taarifa za uchunguzi za picado kuhusu matendo ya fungi ya genus penicillium kati ya mwaka na 
picado alitoa taarifa za ugunduzi wake kwa chuo cha sayansi cha paris lakini hakuipatant hata kama uchunguzi wake ulianza miaka kabla ya zile za fleming
joseph lister alikuwa anafanya majaribio na penicillum mwaka wa kwa ajili ya upasuaji wake aseptic
alipata ya kwamba ilizimaliza nguvu microbes lakini akapuuza fungi
hatua na na njia za usafishaji steralization zilijilikana heuristically kuweka kikazo kwa utokeaji na ueneaji wa ugonjwa
hata hivyo mfumo halisi wa mtindo kamili wa kiini bakteria au virusi vilikuwa nini vilienezwa na nini na mitindo yao maalum ya kueneza na ushambulizi wa kibiolijia vilivyoendelea kuwa ndani ya mwili katika sehemu ya seli na utaratibu wa kibiolojia ya kemikali ya mtindo yao ya asili ndani ya miili ya viumbe hai ilikuwa haijulikani kwa undani na ilikuwa haifikiriki katika mawazo ya karne ya ya sayansi ya matibabu na mazoezi ya matibabu
kwa maendelezi katika karne ya ya mbinu za msingi za uchunguzi wa kisayansi na mazoezi katika sayansi zote za maumbile habari za anecodal heuristic kuhusu tiba kutoka kwa utekelezaji wa ajenti za kawaida dhidi ya uendelezi wa ugonjwa inaweza kuwekwa kwa uchunguzi mkali
kazi hii lileta ugunduzi unaofuatana wa jinsi viumbe hai hupata maambukizi jinsi vinavyokimu maambukizi mara tu ianzapo na muhimu zaidi katika kesi ya penicillin ajenti zipi za kuumbikana za kutengenezwa na binadamu zinavyoweza kufanya ku athiri maendeleo ya uambukizi huo ndani ya kiumbe hai
fleming alielezea kuwa tarehe ya ugunduzi wake wa penicillin ilikuwa asubuhi ya ijumaa septemba 
kiebira ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waebira
ilikuwa ni ajali ya kujitoa katika maabara yake katika chumba cha chini cha hospitali ya st
mary s huko london katika londonlondon wakati huu iko pamoja na imperial college fleming aliona kibakuli iliyokuwa na sahani ya culture ya staphylococcus aliyokuwa ameiwacha wazi kwa bahati mbaya na ika chafuliwa na mould iliyokuwa blu na kijani kibichi iliyokuwa imemea na ilikuwa inaonekana
kulikuwa na halo ya kumea kwa bakteria uliyozuiliwa ambao umezunguka mould hio
fleming alihitimisha kuwa mold ilikuwa inatoa dutu iliyokuwa inazuia kumea na lying ya bakteria
kwamba alikuwa repressing ukuaji na lysing bakteria
alipanda culture isiyochanganyika na kugundua ya kwamba ilikuwa dutu ya penicillin
inayojulikana sasa kuwa penicillium notatum
fleming alizindua neno penicillin kuelezea filtrate ya mchanganyiko ya culture ya penicillin mould
hata katika hatua hizi za kwanza pnicillin alipatikana kuwa na ufanisi zaidi dhidi ya bakteria yagram positive nakutokuwa na ufanisi dhidhi ya viumbe gram negative baada ya majaribio zaidi fleming alishawishika kwamba penicillin haingedumu ya kutosha kwenye mwili wa binadamu kuua pathojenic bakteria na akawacha kuisomea baada ya 
alianzisha tena majaribio za klinikimwaka wa na akaendelea kujaribu kupata mtu atakayeisafisha mpaka mwaka 
mwaka wa cecil george paine aliyekuwa pathologist katika royal firmary huko sheffield alijaribu kutumia penicillin kutibu sycosis barbae milipuko katika milipuko katika follicles za ndevu lakini hakufanikiwa labda kwa sababu dawa hiyo haikuingia ndani ya ngozi vizuri inavyofaa
kuendelea mbele kwa neonatorum ophthalmia maambukizi ya gonococcal kwa watoto wachanga aliweza kufanikiwa kupata tiba ya kwanza ya penicillin iliyorekodiwa tarehe 
kisha alitibu wagonjwa wengine wanne mtu mmoja mzima na watoto watatu wachanga maambukizi ya macho huku akikosa kutibu kutibu wa tano
baadhi ya majaribio ya kutangulia ya penicillin ilifanyika katika radcliffe infirmary huko oxford uingereza
majaribio haya yanaendelea kutajwa na baadhi ya vyanzo vya awali kama matibabu ya kwanza ya kutumia penicillin ijapokuwa majaribioya paine yalifanyika mapema
katika mwezi wa machi mwaka wa john bumstead na orvan hess waliokoa maisha ya mgonjwa aliyekuwa anafariki kutumia penicillin
muundo wa kikemikali wa penicillin uliamuliwa na dorothy crowfoot hodgkin mwaka wa 
penicillin imekuwa antibiotiki inayotumiwa zaidikuwa hadi leo na bado inatumiwa kwa maambukizi mengi ya bakteria ya gram positive
timu ya wanasayansi watafiti wa oxford wakiongozwa na howard walter florey kutoka australia na pamoja na ernst boris chain na norman heatley walitengeneza njia ya kutengeneza dawa hii kwa uwingi
florey na chain waligawana zawadi ya nobel mwaka wa ya dawa na fleming kwa kazi yao
baada ya vita ya pili kuu ya duniani australia ilikuwa nchi ya kwanza kutengeneza hio dawa inayopatikana kwa matumizi ya mwananchi
mwanachemist john c
sheehankatika mit alikamilisha sinthesis ya kwanza kamilifu ya penicillin na baadhi ya analog zake nyakati za kwanza lakini njia hizi zake hazikuwa za maanufaa kwa utengenezi wa uwingi
changamoto ya kutengeneza dawa hii kwa uwingi ilikuwa ngumu
mwezi wa machi mgonjwa wa kwanza alitibiwa kwa streptococcal septisemia kwa kutumia penicillin iliyotengenezwa marekani na merck co
nusu ya jumla ya usambazaji iliyotengenezwa wakati huo ilitumika kwa mgonjwa huyo mmoja
kufikia mwezi wa juni kulikuwa na penicillin ya marekani ya kutosha kuweza kupatikana kutibu wagonjwa kumi
cantaloupe iliyokuwa na mould katika soko la peoria illinois mwaka wa ilipatikana kuwa na hali bora kabisa na ya juu ya penicillin baada ya kutafutwa kote duniani
ugunduzi huu wa cantaloupe na matokeo ya utafiti ya fermentation kwa pombe steep iliyokuwa ya mahindi katika maabara ya utafiti ya northern regional ya peoria illinois ilikubalisha marekani kutengeneza milioi 
 ya maagizo ya dawa kwa wakati mzuri kwa ajili ya uvamizi wa normandy wakati wa spring mwaka wa 
uzalishaji kwa ukubwa ulisababishwa kutokana na maendeleo ya deep tank fermentation ya mhandisi wa kemikali margaret hutchinson rousseau
raymond rettew alitoa mchango muhimu katika vita ya marekani kwa njia zake za kutengenezaa bidhaa ya kibiashara ya penisilini
wakati wa vita kuu ya pili duniani penicillin ilileta tofauti kuu kwa nambari za vifo na kukatwa watu kukatwa na kutolewa viungo vya mwili vilivyosababishwa na vidonda vilivyoambukizwa kati ya wanajeshi kwa hiyo kusaidia maisha ya watu karibu asilimia penicillin akafanya tofauti kubwa katika idadi ya vifo na amputations unasababishwa na majeraha kuambukizwa kati ya majeshi ya allied kuokoa wastani wa ya maisha
upatikanaji ulikuwa wa kiasi cha chini mno ijapokuwa kwa ugumu wa kutengeneza nambari kumbwa za penicillin na kwa upitishaji wa haraka kwenye figo ya dawa hii kwa hiyo kuleta upeanaji wa dawa hii mara kwa mara
penicillin inatolewa mwilini bila kukosa na karibu asilimia ya dawa ya penicillin iliyopewa mtu inamalizwa mwilini kwa masaa matatu au manne kutoka wakati wa kuchukuliwa
kwa kweli nyakati za mapema za penicillin dawa hii ilikuwa kwa upingufu mno na kuwekwa bei ya juu mpaka ikawa kawaida kuokota mkojo ya wagonjwa wanaotibiwa ili penicillin iliyokuwa kwa mkojo huo inngetengwa na kutumiwa tena
hii haikuwa suluhu ya kutosheleza kwa hivyo watafiti walitafuta njia ya kupunguza mwendo wa penicillin kutolewa mwilini
walitarajia kupata molekuli ambayo ingeshindana na penicillin usafirishaji wa asidi organic inayohusika kwa kutoa vitu mwilini kwa njia ambayo msafirishaji angetoa molekuli inayoshindana nayo na penicillin ingebakia
ajenti iliyo uricosurici iliyokuwa probenecid ilionekana kuwa ya kupendekeza
wakati probenecid na penicillin hutumiwa pamoja probenecid kwa ushindani huzuia utoaji wa penicillin kwa hiyo kuongeza kiwango cha penicillin na kwa kuongeza muda wa shughuli yake
hatimaye kuanza kwa mbinu za utengenezaji kwa uwingi na penicillin iliyokuwa semi synthetik ilisuluhisha shida za supply kwa hivyo utumizi huu wa probenecid ukapungua
probenecid bado ni muhimu ilhali kwa maambukizi fulani inayohitaji concentration za zuu mno za penicillins
kutenganishwa kwa apa nuecleus ya penicillin iliruhusu matayarisho ya semisynthetic penicillin na uboreshaji zinginezo zilizopita benzilpenicillin bioavailability spectrum utulivu uvumilivu
maendeleo kuu ya kwanza ilikuwa ampicillin ambayo ilileta uwezo mpana zaidi ya shughuli kushinda penicillin za kwanza
maendeleo zaidi ilileta beta lactamase resistant penicillins inayohusu flucloxacillin
dicloclaxillin na methicillin
hya ya likuwa muhimu kwa shughuli dhidhi ya bakteria zinazozalisha aina tofauti za beta lactamase lakini hazina nguvu dhidi ya strains za staphylococcus aureus zisizosikia methicillin zilizoibuka baadaye
maendeleo mengine ya mstari wa penicillins za kweli ilikuwa antipseudomonal penicillins kama vile carbenicillin ticarcillin na piperacillin muhimu kwa ajili ya shughuli zao dhidi ya bakteria ya gram negative
hata hivyo umuhimu wa mviringo wa beta lactam ilikuwa kama kwamba antibiotiki iliyoshirikiana nayo ikiwa ni pamoja na carbapenems na muhimu zaidi cephalosporin bado inaishikilia katikati ya muundo wao
antibiotiki za lactam hufanya kazi kwa kuzuia utengenezaji wa peptidoglycan cross links katika ukuta za seli za bacteria
 lactam moiety kundi lifanyalo kazi ya penicillin inakwama kwa enzyme dd transpeptidase inayoshikanisha molukuli za peptidoglycan kwa bakteria ambayo inaimaliza nguvu ukuta wa seli wa bakterium kwa njia nyingine antibiotik inasababisha cytolysis au kifo kwa sababu ya pressure ya osmotik
kuongezea kwa hayo peptidoglycan precursors zinavyoendelea kuongezeka inachochea uanaanzishaji wa ukuta wa seli wa bakteria hydrolases na autolysins ambazo huendeleza zaidi kumezwa kwa peptidoglycan inayopatikana kwa bakteria
bakteria za gram positive huitwa protoplast zinapopoteza ukuta wa seli
bakteria za gram positive hazipotezi kuta zao za seli kabisa na huitwa spheroplast baada ya matibabu na penicillin
penicillin inaonyesha athari synergistic na aminoglycosides kwa vile kuzuiliwa kwa peptidoglycan synthesis inaruhusu aminoglycosides kuingia ukuta ya seli ya bakteria kwa urahisi zaidi na kuruhusu kusumbuliwa kwa sunthesis ya proteni ya bakteria ndani ya seli
hii inasababisha mbc pungufu kwa viumbe vilivyo hatarini
penicillins kama antiboitik lactam zingine huzuia sio tu mgawanyiko wa bakteria ikiwa pamoja na cyanobakteria lakini pia mgawanyiko wa cyanelles photosynthetic organelles za glaucophytes na mgawanyiko chloroplasts za bryophytes
kwa kinyume hazina madhara kwa plastids za mimea za mishipa zilizokuwa na maendeleo sana
hii inasaidia theory ya endosymbiotic ya mageuzi ya mgawanyiko ya plastid katika mimea ya ardhi
neno penicillin mara nyingi hutumika katika maana ya generic kumaanisha moja ya spectrum nyembamba za penicillin kwa hakika benzylpenicillin penicilli g
aina za kawaida za athari za dawa asilimia ya wagonjwa zinazohusika na matumizi ya penicillin ni kuhara hypersensitivity kuhisi kutapika vipele neurotoxicity urticaria na maambukizi ya hali ya juu zaidi
pamoja na candidiasis aina za athari zisizokuwa za kawaida asilimia 
 ya wagonjwa ni pamoja na fever kutapika erythema ugonjwa wa ngozi angioedema seizures hasa katika wenye kifafa na pseudomembranous colitis
penicillin ni metabolite sekondari ya fungus penicillium inayotengenezwa wakati kumea kwa fungus kunazuiliwa na dhiki
utengenezaji pia unapunguzwa na feedback kwa njia ya synthesis ya penicillin
matokeo ya l lysine inazuia utengenezaji wa homocitrate kwa hivyo kuwepo kwa lisini iliyo nje lazima itengwe kwa utengenezaji wa penisillin
seli za penicillium zinapandwa kutumia mbinu inayoitwa fed batch culture ambapo seli mara kwa mara huwekwa kwa dhiki na itatoa penicillin nyingi
njia zitokapo carbon zilinazopatikana pioa ni muhimu glucose inazuia penicillin ilhali lactose haizuii
ph na level za nitrojen lisini phosphate na oksijeni ya makundi lazimaidhibitiwe moja kwa moja
utengenezaji wa penicillin ilitokea kama sekta kama matokeo ya moja kwa moja ya vita kuu ya ii vya dunia
wakati wa vita kulikuwa na wingi wa kazi ipatikanayo marekani mbele ya nyumbani
bodi ya vita ya utengenezaji ilianzishwa kufuatilia usambazaji wa kazi na utengenezaji
penicillin ilitengenezwa kwa wingi wakati wa vita na sekta ikafaulu
mwezi wa julai bodi ya vita ya utengenezaji ulichora mpango wa usambazaji kwa wingi wa penicillin kwa wanajeshi waliopigana vita ulaya
wakati wa mpango huu vitengo milioni kwa mwaka zilitangenezwa
kama matokeo ya moja kwa moja wa vita na bodi ya vita ya utengenezaji kufikia juni zaidi ya vikundi bilioni kwa mwaka zilitengenezwa
katika miaka ya hivi karibuni njia ya bioteknolojia ya mageuzi ilitumiwa kutengeneza kna mutation idadi kubwa ya aina za penicillium
mageuzi haya yalioenezwa ni pamoja error prone pcr dna shuffling itchy na strand overlap pcr
keep their heads ringin wakati mwingine hutajwa kimakosa kama ring ding dong ni jina la kutaja single ya dr
dre iliyochukuliwa kutoka katika kibwagizo cha filamu ya friday
ijapokuwa albamu ilitolewa kupitia priority records death row records bado wanamiliki nakala kuu ya wimbo huu
wimbo uliingia nafasi ya kwenye chati za billboard hot na ulitunukiwa dhahabu na riaa mnamo tar
pia imefikia nafasi ya kwanza kwenye chati za hot rap tracks huko nchini marekani
wimbo umetia maneno ya funk you up wa the sequence kutoka katika single yao ya mwaka wa iliyotolewa chini ya sugar hill
wimbo pia umeonekana kwenye death row greatest hits iliyotolewa mnamo mwaka wa 
kimefanywa na dr
dre wakati kiendelezo cha kifunguzi chenye muziki kuna krs one anasema nembo ya biashara yake kwa zogo buck buck buck
kuna toleo lingine la wimbo ambalo linaweza kupatikana kwenye death row greatest hits na albamu ya kompilesheni ya death row dayz ambapo dr
dre ametumia mistari hii use crest so ain t no cavity creeps in my grill keepin it real enables me to make another mill mill is short for million video inashikisha wanachama kadhaa wa kwenye filamu ya friday ikiwa ni pamoja na chris tucker faizon love na nia long
video inaishia na chris tucker na faizon love wanachukua ndege na kupaa nayo wakikimbia mapolisi
chris tucker anasema i m on probation can t go back to jail anakumbukuia uhusika wa smokey ambaye alikuwa na matata ya kisheria kwenye friday
natural born killaz ni single kutoka kwa muungano wa wasanii wawili ambao ni dr
dre na ice cube
awali ilinuiwa kwa ajili ya albamu iliyotiwa kapuni ya heltah skeltah
hii ndio mara ya kwanza kwa wawili hawa kuwa pamoja katika single moja tangu enzi za kundi lao la rap n
a lilipogawanyika
single ilitolewa mnamo mwaka wa huko nchini marekani na mwaka wa huko nchini uingereza
kwenye upande wa matayarisho kunashirikishwa soopafly katika upande wa vinanda na jewell kwenye upande sauti
japokuwa kitangulizi ni tofauti kwenye video na toleo la sauti yote mawili yanahusisha mauaji na mwishowe kuna sikika sauti ya bunduki
japokuwa wimbo na video zilitolewa na zimepata umaarufu mkubwa tu sawa na kutolewa kwa filamu ya oliver stone natural born killers lakini wimbo haujaonekana kwenye filamu hiyo
picha lietuvavilkaviskis
png thumb right px paul gustave dor januari januari alikuwa mchoraji kutoka ufaransa
tiba ya kubadilisha homoni zinazofanana kibayolojia homoni maalum zinazotumika katika bhrt ni pamoja na estroni estradioli na projesteroni ambazo zinapatikana zote katika bidhaa za viwandani zilizopitishwa na fda na kama bidhaa za mchangamyiko wa famasia na pia testosteroni dehidroepiandrosteroni dhea na estrioli ambazo hazijapitishwa kwa ajili ya matumizi katika kanada na marekani
matumizi ya bhrt iliyochanganywa ni mazoea ambayo kimsingi yananaonekana katika marekani
kiebughu ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waebughu
kiedo ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waedo
watetezi wameipigia debe bhrt kama tiba ya kila kitu kwa karibu wote badala ya njia ya kupunguza dalili za wanawake ambao wamemaliza kuzaa na au kupunguza hatari ya osteoporosisi malengo ya matibabu ya kubadilisha homoni ya jadi lakini hakuna ushahidi wa kuunga mkono madai hayo na homoni zinatarajiwa kuwa na hatari na faida ya kiwango ya kupitishwa kwa madawa ya kulevya kulinganishwa ambayo kuna ushahidi wa msingi pamoja na utafiti wa kina na kanuni isipokuwa ni progesterone ambayo inaweza kuwa na kuboresha usalama profile ingawa moja kwa moja kulinganisha na progestin na si alifanya
homoni zin sasa pia hatari ya ziada kutokana na mchakato wa kuchanganya dawa
aidha usahihi na ufanisi wa kupima mate haujawahi kuthibitishwa kabisa na madhara ya muda mrefu ya kutumia kupima damu kwa lengo la kufikia viwango vya homoni vinavyohitajika haujawahi kufanyiwa utafiti
ushirika wa kimataifa wa waliocha kuzaa chuo cha marekani cha madaktari wa kuzaa na wanajikolojia shirika la madaktari wa uzazi na wanajikolojia wa kanada chama cha endokrini shirika la waliomaliza kuzaa la marekani kaskazini nams utawala wa marekani wa chakula na dawa chama cha marekani cha wanaendokrini wa kikliniki ushirika wa afya wa marekani shirika la saratani la marekani na kliniki ya mayo vimetoa taarifa ilidai kwamba kuna ukosefu wa ushahidi kwamba faida na hatari za homoni zinazofanana kibayolojia ni tofauti na tiba zilizotafitiwa vizuri zisizo za homoni zinazofanana kibayolojia kwamba mpaka ushahidi kama huo utakapotolewa hatari zinafaa zichukuliwe kuwa sawa na kwamba bidhaa za homoni zinaweza kuwa na hatari za ziada kutokanana na kuchanganya
swala kubwa la usalama linalotokana na tiba kubadilishwa kwa homoni zinazofanana kibayolojia ni kwamba hakuna sharti la kujumuisha vilivyoingizwa kwenye paket licha ya uwezekano wa madhara makubwa mabaya pamoja na kuhatarisha maisha athari mbaya kuwa kuhusishwa na hrt
hii inaweza kusababisha watumiaji kudanganyika na skadas hata kama wao ni kupotosha katika kuamini kwamba bhrt ni salama na ina hakuna madhara
mashirika ya udhibiti yanahitaji famasia kushirikisha habari muhimu za usalama na tiba za kisasa za kubadilisha homoni chrt kupitia viingizi vya paket
homoni zinazofanana kibayolojia zilitumika kwanza kwa kupunguza dalili za kukatika kwa uwezo wa kuzaa katika miaka ya baada ya mtafiti wa kanada james collip alipoendeleza njia ya kudondoa estrojeni kutoka kwa mkojo wa wanawake wajawazito na hatimaye kuiza kama wakala wa kazi katika bidhaa iliyoitwa emmenin
iliondolewa katika soko wakati mtengezaji wake ayerst baadaye wyeth pharmaceuticals ilipoanza kuzalisha kwa urahisi zaidi viwandani estrojeni ekuini iliyounganishwa katika chini ya jina premarin na kufikia premarin ilikuwa iliyoagizwa sana katika nchi ya marekani
katika miaka ya utafiti na taarifa kuonyesha hatari kutoka estrojeni ya kuunganishwa iliyosanisiwa zilichapishwa
uchunguzi ulibainisha kuwa kuongezwa kwa projestojeni kwa matibabu ya estrojeni kunapunguza hatari
mapema makala ya afya ya uingereza sasa huitwa bmj ilipendekeza projesteroni zilizofanana kibayolojia za kupewa kupitia mdomo kama chaguo mbadala wakati madhara kutoka projestojeni zilizosananisiwa zilisababisha kusimamishwa kwa matibabu
kuanzia mwaka madhara yaliyosababishwa na matumizi ya projestini iliyosanisiwa yalisababisha utafiti zaidi kuhusu progesterone bioidentical
katika mei fda iliruhusu prometrium projesteroni ya mdomoni inayofanana kibayolojia bidhaa zinazozalishwa na solvay pharmaceuticals
aliweka lengo hili katika kliniki kupima wa mate kwa kujenga ambapo upungufu kuwepo ingawa mashirika ya kimataifa kama vile chuo cha marekani fda ya obstetricians na gynecologists hali ya kuwa na damu na upimaji mate ni uhakika na ur maana
lee pia aliamini kwamba projesteroni ilifanya kazi kama tiba ya kila kitu ni na afya tonic jumla kwa ajili ya afya hali nyingi lakini lee msingi madai yake juu ya data za utafiti anecdotal kuliko ukali na kumekuwa na majaribio ya kliniki hakuna visa hili kuwa ni kweli
wright pia aliandika kitabu maarufu cha bhrt na alipigia debe fomula ya mara tatu ya estrojeni ambayo inajulikana kama triest ambayo inaunganisha estrojeni tatu za aina zaidi ya zinazopatikana kwa wanawake estrioli estradioli na estroni
fomula za mbeleni za kufanana kibayolojia zilitumia estradioli tu
fomula ya mara tatu ilikuwa na msingi wake katika utafiti mmambao slutsatser hakuwa kuzingatia jinsi estrogens ni kusindika na excreted katika mwili hasa jinsi ya ini mchakato estrogens mdomo kuwabadili kiasi cha wao estrone
hakuna kufutilia kuliwahi kufanywa na wright ili kuthibitisha au kuendeleza mtazamo huu
wright anaweza kuwa ni mtetezi wa kwanza kutumia neno bioidentical neno alilotumia kuelezea isiyobayana molekuli zinazotokana na mimea ambazo aliona zilifanana zaidi na homoni za binadamu
hata hivyo hakuna ushahidi wa miundo ya kichembechembe umetumika kuunga mkono wazo kwamba molekuli hizi kweli zinafanana na homoni zinazokua ndani za binadamu
baada ya uchapishaji wa kitabu maarufu kilichoandikwa na mwigizaji suzanne somers mwaka neno bioidentical limepata umaarufu zaidi katika fahamu kama ni kivumishi kisichoeleweka vizuri kuhusu matibabu ya kubadilisha homoni
mchanganyiko wa kibinasi wa bhrt ni utaratibu ambao unapatikana karibu kipekee huko marekani
hakuna ufafanuzi mmoja kwa fungu tiba ya kubadilisha homoni zinazofanana kibayolojia bhrt kwa ujumla hutumika kwa kutaja lakini matumizi mengine ni pamoja na msingi au f rv rras dessutom estrogen bidhaa mmea kwamba aliimwaga damu estradiol na estriol na wakati mwingine estrone
homoni inayofanana kibayolojia hufafanuliwa kama molekuli ya kufanana na homoni zinazozalishwa kwa mwili wa binadamu ingawa neno bioidentical limetumika katika kuingiza ufungaji fda tangu kabla ya ya fda anser bhrt kwa kuwa muda wa masoko na haitambui matumizi yake
maana kutoka kwa mmea pia imeshikanishwa na inayofanana kibayolojia na pia inaweza kutumika kumaanisha kuwa na homoni asili katika miaka ya mmea derived f rv rras dessutom homoni walikuwa inajulikana kama asili homoni matibabu
hata hivyo neno asilia linaweza kutumika kwa mazao yote ambapo kiambato kuu ni kutoka kwa wanyama mimea au madini na homoni zinazofanana na zisizofanana kibayolojia zote zinaweza kuzalishwa kutoka vyanzo sawa vya mmea
uchapishaji wa kitabu naye suzanne sommers katika kulifanya maarufu neno kufanana kibayolojia na ikawa kivumishi kisichoeleweka vizuri katika fani
bhrt mara nyingi hutumika kumaanisha seti ya njia za utambuzi maandalizi ya maagizo na mazoea ya masoko ambayo ni pamoja na compounding ya maandalizi ya mchanganyiko homoni desturi na mfamasia sawasawa na agizo a mate kupima na jitihada za kukabiliana na madhara ya uzee kuliko tu kupunguza dalili za wanakuwa wamemaliza kuzaa
paketi iliyochanganywa ya bhrt imeugnwa mkono naye suzanne sommers oprah winfrey na watetezi wengine kama salama na bora zaidi kuliko chrt ingawa hakuna ushahidi wa kuunga mkono madai haya
bhrt iliyochanganywa imeuzwa kwenye mtandao wa intanet kwa kufanya unfounded madai ya usalama wake na ufanisi wake dhidi ya aina ya masharti
kukosekana kwa tofauti kati ya homoni zinazofanana zilizopitishwa na fda na homoni zinazofanana kibayolojia zilizochanganywa kama sehemu ya paketi iliyo na kupima mate na kuchanganya kumesababisha utata kuhusu ni nini hasa ni bhrt
kuna aina mbalimbali ya bidhaa zilizopitishwa na fda zilizotengezwa kwa kutumia estrojeni zinazofanana kibayolojia na projesteroni iliyopun kutumika kutibu dalili za wanakuwa wamemaliza kuzaa neno sanisi pia hutumika kimakosa na wataalam wa kawaida kwa njia mbili tofauti kwa kutaja mchakato unaotumika kwa kutengeneza estrojeni zote ikiwa ni pamoja na estrojeni zinazofanana kibayolojia na misombo inayoathiriana na vipokezi vya estrojeni sawa na molekuli za estrojeni lakini havipatikani katika asili
mifano ya zile za mwisho mbili ni pamoja na diethilstilbestroli na ethinlestradiol
bhrt hutumika kupunguza dalili za wanaokuwa wamemaliza kuzaa
pia hupigiwa debe na watendaji wengine kwa ajili ya kupambana na athari za kuzeeka na kutoa faida zilizo zaidi ya kupunguza dalili za kumaliza kuzaa hivyo kuboresha ubora wa maisha ingawa kuna ushahidi kidogo kutetea madai hayo
kwa kawaida maandalizi ya mchanganyiko ya bh yanaweza kujumuisha estrioli estroni estradioli testosteroni projesteroni na mara kwa mara dehidroepiandrosteroni dhea
hizi hutetewa kama za asilia salama na katika baadhi ya kesi bora zaidi kuliko cht lakini hakuna utafiti wa sayansi wa kudhibitisha madai ya ubora wa bh juu chrt
makadirio kutokana na mauzo ya homoni za wingi za kuchanganya zinaonyesha kuwa zaidi ya wanawake milioni moja wanaweza kuwa wanatumia bhrt iliyochnganywa katika marekani
homoni zinazofanana kibayolojia zinatarajiwa kuwa na hatari kama homoni za kawaida zilizotengezwa kutoka kwa bidhaa sawa
kwa sababu ya utafiti mdogo katika uwezo mbinu za utoaji na kubadilishwa kwa estrojeni mbalimbali ni vigumu kujenga ufahamu halali wa kisayansi bidhaa zilizochanganywa za estrojeni
estradioli sanisi ambazo hunywewa hugawanyika wakati wa kufyonzwa katika njia ya utumbo kuingiza estradioli inayofanana kibayolojia kwa damu
homoni estrioli zinazozalishwa wakati wa ujauzito mara nyingi katika maandalizi bioidentical nchini marekani
ingawa utafiti wa awali katika miaka ya ulipendekeza uwezekano wa manufaa utafiti wa kufuatilia umeshindwa kuthibitisha uwezo huu
estradioli pia haipatikani katika dawa zozote zilizopitishwa na fda na usalama wake na ufanisi wake kama nyongeza ya homoni haujulikani
estrioli ilikuwa sehemu ya umoja wa mataifa pharmacopeia dating nyuma kwa siku kabla ya kibali fda inahitajika kwa matumizi yake
idhini yake ilikubaliwa na fda hadi ambapo wakati shirika marufuku matumizi yake na kusema kuwa waandaaji wa estriol ingekuwa kuunda maombi mapya na estriol itakuwa vibaya kama mwezi madawa ya kulevya
matumizi yake yanakubaliwa na afya kanada na haipatikani kama maandalizi ya famasia nchini kanada au marekani lakini ni matibabu ykawaida maagizo ya kawaida katika nchi nyingine na inapatikana kama cream au suppository uke katika uingereza na umoja wa ulaya
estradioli inapatikana kama jina la aina za bidhaa za mdomo na aina ya kutiwa katika ngozi
projesteroni hutumika kwa njia ya mdomo au kwa kuwekwa ngozini
projesteroni simulizi imepunguzwa na kuwa mikroni chache ili kuongeza upatikanaji na imepitishwa na fda kuzuia hipaplasia endometriali wakati inapotumika katika upinzani kwa matibabu estrojeni
pia imepewa kibali katika kuondoa dalili kuacha kuzaa aidha ikiwa peke yake au pamoja na estrojeni
inaaminika zaidi katika kutibu shida za kulala katika waliacha kuzaa kuliko projestini sinthetesi
projesteroni ya kutiwa kwa ngozi mara nyingi hutumika kama sehemu ya bhrt ya mchanganyiko lakini haijathibitishwa kuzuia hipaplasia endometriali kama projesteroni simulizi
utafiti wa maabara umependekeza kuwa projesteroni inayofanana kibayolojia kimsingi hujifunga kwa vipokezi vya projesteroni wakati projestini sinthetesi huamsha vipokezi vingine vilivyo na madhara aina tofauti
wahariri walipendekeza kuwa projesteroni inaweza kuwa na athari zisizo egemea upande wowote na athari nzuri kwa mfumo wa moyo na mishipa na kusababisha chembekufa katika seli epitheliali za kifua
pia walitoa mwito kwa utafiti zaidi ili kuchunguza na kuthibitisha madhara ya projesteroni kwa afya na kwa ajili ya kuendelea kwa matumizi yaliyothibitiwa badala ya matumizi yasiyothibitiwa bidhaa zilizochanganywa kwa mtu binafsi zinazotolewa na maduka ya dawa misombo hii haijalinganishwa moja kwa moja ili katika vipimo sahihi vya kisayansi japokuwa kufikia majaribio hayo yalikuwa yameanza
projesteroni imepitishwa kwa ajili ya matumizi yote na fda na afya kanada kama jina la aina ya maandalizi simulizi
nyongeza ya testosteroni inaweza kuboresha ashiki katika wanawake ambao wamemaliza kuzaa lakini inaweza kupunguza viwango vya lipoprotini ya wiano wa juu kolesteroli njema
vyanzo vya kibiashara vya testosteroni kwa ajili ya matumizi ya wanawake nchini marekani ni kidogo lakini ni pamoja na mchanganyiko wa estrojeni testosteroni wa estratest na famasia za dawa za kuchanganya ndio chanzo kikuu cha maandalizi ya testosteroni kwa ajili ya wanawake
kuna taarifa kidogo zilizochapishwa kuunga mkono matumizi muda na utaratibu wa kutumia ingawa kuna ongezeko la mwamko maarufu wa kutumia testosteroni kuongeza ashiki kwa wanawake waliomaliza kuzaa
kiraka cha testosteroni kimepitishwa kwa matumizi huko uingereza na umoja wa ulaya lakini katika kanada na marekani bado kinasubiri kuidhinishwa kikisubiri data muda yamrefu mrefu usalama
dhea ni mtangulizi wa androjeni ambayo inakosa kibali cha fda na afya kanada kwa ajili ya matumizi ya wanawake na kwa sasa haipatikani kanada kama maandalizi ya famasia lakini huuzwa kama dawa ya kawaida katika maduka ya dawa au kuingizwa katika maandalizi yaliyochanganywa nchini marekani
katika mwili hugeuzwa na kuwa testosteroni na kisha estrojeni hakuna matokeo ya kisayansi thabiti yanayounga mkono matumizi yake au habari za usalama na viwango vya juu vya dhea vimehusishwa na kansa ya matiti
famasia za kuchanganya dawa hutumia madawa yanayopatikana kwa wingi kibiashara kuunda misombo mipya tofauti katika fomu au vipimo na ile inayotengezwa kwa wingi viwandani na makampuni ya dawa
nchini marekani shughuli ya kuchanganya dawa kifamasia imetawaliwa na serikali katika ngazi ya jimbo wakati mamlaka ya fda yanadhibiti bidhaa zilizochanganywa
baadhi maduka ya dawa yaliyo katika intanet yanapuuzia hatari na kudai manufaa ya bhrt zaidi ya yale ambayo yanaweza kudhibitishwa na ushahidi wa matibabu unaoweza kuonekana na mengi ya madai hayo huenda mbali zaidi ya yale yanayotolewa na nyingine madaktari wa bht
manufaa vile vile madhara yanatarajiwa kuwa sawa kati ya homoni sinthetesi na hbioidentical
aidha viwango vya kutumika katika bhrt vinaweza kuwa hata mara kumi ya kiwango simulizi vinavyotolewa na miiko ya hrt inayolingana na homoni zinazotumika zinajulikana kuwa na athari mbaya kwa dalili za kibaiolojia za ugonjwa wa moyo na mishipa na huweza kusababisha hatari kubwa ya shinikizo la moyo au kiharusi kwa sababu hiyo
kuna uwezekano mkubwa wa madhara mabaya na habari muhimu za usalama ambazo zinahitajika kutolewa na matibabu ya hrt yaliyokubaliwa na fda katika fomu ya viingizi vya paketi hata hivyo ni kawaida viingizi vya paketi havipeanwi au havihitajiki na maandalizi yaliyochanganywa inayofanana kibayolojia
hii imesababisha wateja kudhani kimakosa kwamba zinazofanan kibayolojia ni salama zaidi kuliko homoni zilizopitishwa na fda au zinakosa madhara yoyote mabaya mmoja wa masuala yanayoelezea kuhusu homoni
estradio aina ya estrojeni ni katika kesi za kawaida za wanawake waliomaliza kuzaa imependekezwa kwa ajili ya matumizi ya muda mfupi tu na katika kiwango cha chini kabisa kutokana na sifa yake ya athari mbaya
madhara mbalimbali yanaweza kuathiri matiti ngozi macho moyo utumbo mkojo na sehemu nyeti au mfumo mkuu wa neva
mimenyuko ya kiakili inaweza kuwa ni pamoja na kuyumba kihisia mfadhaiko uchokozi kupungua kwa ashiki na kizunguzungu
athari mbaya pia zinaweza kutokea katika mfumo wa mkojo au mfumo mkuu wa neva au wa pembeni au mifupa na misuli
homoni zinaweza kutumiwa katika njia mbalimbali ikiwa ni pamoja na krimu za ngozi za uke za kuwekwa bila kupenya ngozi dawa ya meno jeli za kimada pete za uke na vidonge na viraka vya kupitisha dawa kupitia kwa ngozi
ingawa maandalizi yote ya aina fulani ya estrojeni km estradio yanaweza kufanana kimolekuli kabla ya kuingizwa katika mwili wa binadamu estrojeni simulizi hubadilishwa na ini kabla ya kuingia katika damu na katika mchakato huu nyingi hugeuzwa na kuwa estroni
hata hivyo estrojeni isiyopitia njia ya utumbo na ini na kuingia kupitia kwa ngozi haibadilishwi na kuwa aina mpya kabla ya kuingia mwilini
krimu na jeli zinazopakwa kwa ngozi pia huingia katika damu moja kwa bila kubadilishwa lakini kufyonzwa kwa jeli krimu na viraka kunaweza kutofautiana kutoka kwa matumizi hadi mengine kulingana na joto na hali ya ngozi
kuchanganya madawa mara nyingi hutumika kubadilisha kiwango hali na viongezi vya maandalizi kwa kuzingatia maelekezo kutoka kwa daktari wa huduma za afya
tofauti ya msingi kati ya utetezi maarufu wa chrt na michanganyiko ya bhrt inahusisha matumizi na watetezi wa bhrt ya kupima mara kwa mara kwa viwango vya homoni katika damu au mate matumizi ya michanganyiko ya mtu mmoja mmoja badala ya vipimo vya ikanun matumizi ya dawa ili kufikia kiwango fulani katika mwili badala ya kukabiliana na dalili na matumizi ya homoni kwa madhumuni mengine zaidi ya kutuliza dalili za kukoma hedhi
watetezi wa bhrt iliyochanganywa wamekosolewa na vyanzo tawala vingi vya matibabu kwa ajili ya kutoa madai yasiyo na msingi kuhusu ufanisi wake kwa ajili ya matumizi tofauti na kwa ajili ya kuikweza kama salama zaidi na asili kuliko chrt
watetezi wa bhrt wamedai kwamba maandalizi ya michanganyiko ya bhrt ya kawaida haipatikani kibiashara ambayo ni ya uongo kwani kuna maandalizi ya homoni iliyopitishwa na fda ambayo ina molekuli zinazofanana kibayolojia ambayo inapatikana za miliki na za mwigo isipokuwa estrioli inayotumika katika maandalizi ya yanayofanana kibayolojia triest na biest katika fda ilipiga marufuku mpaka maombi mapya ya dawa yakamilike maandalizi haya hayajaidhinishwa na aidha fda au afya kanada
baadhi ya watetezi wa kuchanganya pia wametoa madai ya uongo kudai kuchanganya kulingana na mahitaji yakibinafsi kunatoa matokeo bora zaidi madai ambayo si sahihi kwa vile lengo lake ni kutoa kiwango kimoja cha homoni na viwango vya damu au mate kamili ambayo haijawahi kuonyeshwa kuwa bora kuliko chrt na haizingatii viwango ambavyo watu hutofautiana katika shughuli metaboli na na utoaji wa homoni mwilini
hakujakuwa na kesi za majaribio ya kliniki kulinganisha moja kwa moja utendaji au ufanisi wa misombo inayofanana kibayolojia dhidi ya misombo isiyofanana kibayolojia
makala yaliyochapishwa katika barua ya kimatibabu juu ya dawa na tiba ilihitimisha hakuna ushahidi wakukubaliwa kuwa homoni zinazofanana kibayolojia ni salama au bora
bhrt kwa mara nyingi inahusishwa na upimaji wa mate kwa lengo la kuweka viwango vya chini vya homoni na kuchanganywa kwa dutu hizo na wanafamasia kwa ushauri wa madaktari kuzalisha maandalizi na viwango vya damu vya homoni ambavyo ni binafsi kwa kila mgonjwa
hakuna utafiti unaonyesha kuna faida yoyote aidha ya matibabu haya
ingawa watetezi wa bhrt wanadai kwamba upimaji mate kunaweza kutumika ili kuweka kiwango cha homoni kinachofaa kwa watu binafsi na vipimo vinatumiwa kuamua ni homoni gani zinatakiwa kupunguzwa na zinazohitaji nyongeza hakuna msingi wa kisayansi wa kuunga mkono matumizi ya kupima mate kwani estrojeni inazalishwa mwilini kwa mipapatiko katika ndani na kati ya siku inayosababisha viwango tofauti vya mate
baadhi ya michanganyiko ya kuchanganya pia hujaribu kutumia kiwango kimoja kwa wanawake wote bila ushahidi kwamba kiwango maalum kina faida katika kesi zote na bila utambuzi kwamba wanawake wana unyeti tofauti kwa viwango tofauti vya homoni viwango vya kimetaboliki
kufaaisha hakuelezei athari na kusanasiwa kwa homoni ambako hutokea ndani ya tishu kuliko ndani ya damu na hivyo viwango vya homoni katika mate au damu si lazima zionyeshe shughuli halisi kibayolojia
matatizo mengine ni pamoja na ukosefu wa ushahidi kuonyesha kwamba sampuli ni imara wakati wa uhifadhi na usafirishaji uwezo mdogo wa kurudia matokeo na tofauti kubwa kati ya tafiti
pia hakuna utafiti wa kushirikisha dalili na viwango vya homoni katika damu au mate
fda inapendekeza badala yake kurekebisha tiba ya homoni kulingana na dalili za mgonjwa na hakuna sababu ya kufanya marekebisho viwango vya dawa au kufuatilia wagonjwa wanaopokea bhrt
wakosoaji wa bhrt pia wamesema kuwa pia hakuna uhakika kuhusu kile kiwango cha homoni kinachofaa hupatikana mwilini
shirika la waliomaliza hedhi la merikani ya kaskazini wameunga mkono maonyo kuhusu uwezekano wa madhara yanayoweza kusababishwa na bhrt kwani inafanya misombo ya dawa ambazo tayari zimeidhinishwa na fda kwa njia ambazo zinakosa ushahidi wa msingi juu ya usalama au madhara onyo linaloungwa mkono na jamii ya madaktari wa uzazi na wanajinokolojia wa kanada
ingawa imekwezwa kama njia ya matibabu yakufaa tiba ya homoni haihitaji kufanywa kufaa na matumizi ya kupima ili kuamua kiasi cha homoni kinachotolewa kunaweza kusababisha dozi ya kutumika kuwa kubwa zaidi kuliko kiwango cha chini kinachopendekezwa kuondoa dalili au kupewa homoni kusikohitajika kwa wanawake wasioonyesha dalili kunaweza kusababisha hatari kubwa kwa mgonjwa
aidha uchambuzi wa vifaa vinavyotumiwa kukuza bhrt unaonyesha kwamba badala ya dozi za homoni kuzingatia matokeo ya vipimo vya mate wauguzi wanarekebisha viwango kulingana na dalili
wataalamu wa afya wanabadilisha huduma ya wagonjwa wao kwa misingi inayoendelea kwa kuchagua dawa kiwango na njia ya kutoa mmoja kwa mmoja kutumia dawa zilizokubaliwa kuwa na rekodi inayoonyesha usalama na haina makosa na kutowiana kwa michanganyiko inayoandaliwa ili kumfaa mtumizi mmoja
pia maandalizi mbalimbali yanayofanana kibayolojia husababisha michanganyiko yenye uwezo tofauti na wataalamu wanaotumia michanganyiko hiyo wanaweza kuwa hawajui kiwango cha jumla cha homoni wagonjwa wao wanavyopokea
kushindwa kwa majaribio nguvu kunaweza kuwa tatizo na kunaweza kuwa hatari kwa bidhaa za projesteroni ambapo viwango maalum vya projesteroni vinatakiwa kulinda gamba la mji wa mimba dhidi ya haipaplasia kabla ya saratani
boothby doering na kipersztok wanaelezea suala hilo kifupi kama jaribio bovu la kutumia kanuni za mchakato wa dawa kungia kufikia kiwango cha dawa cha mtu mmoja kwa dawa zisizohitaji jambo hili
upimaji mate haujaonyeshwa kuwa na usahihi katika kupima viwango vya homoni katika damu
shirika la fda linapendekeza kiwango cha chini cha homoni ambacho kinakabiliana kikamilifu na dalili na haipendekezi mchanganyiko unaomfaa mtu binafsi upimaji wa damu au mate
homoni zinazofanana kibayolojia zimetangazwa kuuzwa na kukuzwa kama tiba ya kila kitu isiyo na hatari na kwamba ni salama zaidi kuliko hrt ya kawaida
mapitio ya maelezo kutoka kwa wauguzi wa kibinafsi ambao huuza maandalizi yanayofanana kibayolojia yanaonyesha faida na manufaa kwa matumizi ya bhrt juu ya vifanani vyao lakini kuna shauku kubwa juu ya madai yaliyotolewa kuhusu bhrt na hakuna ushahidi uliopitiwa na wenzao kuonyeshwa kwamba homoni zinazofanana kibayolojia ni salama au bora zaidi kuliko misombo iliyopitishwa na fda au kuwa na hatari ya chini zaidi
homoni zinatarajiwa kuwa na hatari kama sawa na vifanani vyao vya kawaida wakati hatari ya kuongeza estrio homoni ambayo kwa kawaida huzalishwa kwa kiasi kikubwa tu katika wanawake wajawazito haijatambuliwa
shirika tawala la marekani la chakula na dawa fda lilionya kuwa madai kuhusu bidhaa zilizodchanganywa za bhrt hayaungwi mkono na ushahidi wa kimatibabu tofauti na madai juu ya bidhaa za viwandani zilizo pitishwa na fda
mhariri mkuu wa matibabu wa endokrini leo aliita bhrt ya mchanganyiko dhana uuzaji isiyo na uungwaji mkono wa kisayansi na fda ilionya kuwa maduka ya dawa yanatumia istilahi hizi kuashiria kwamba madawa haya ni ya asili na yana athari kama homoni zinazozalishwa na mwili
madai mengine ni pamoja na michanganyiko ya bhrt kuweza kuzuia au kutibu magonjwa kama vile ugonjwa wa moyo na kiharusi ugonjwa wa elihemaizi endometriali na kansa ya matiti kuwa na madhara machache ya upande na mchanganyiko wa kipekee kushughulikia watu binafsi
hakuna ushahidi wa kuaminika kuunga mkono madai haya
homoni zinazofanana kibayolojia na michanganyiko ya kipekee ya bhrt inatarajiwa kuwa na hatari na faida sawa kama chrt ingawa chrt ina faida ya utafiti na udhibiti wa miaka mingi wakati michanganyiko ya bhrt haina data ya kisayansi ya kuunga mkono madai ya usalama wake wa juu ufanisi wa matibabu
madai maalum yafuatayo yametolewa kuhusu ufanisi wa homoni zinazofanana na bhrt ya mchanganyiko na ushahidi tofauti wa kuunga mkono au kupinga madai hayo katika mwigizaji suzanne somers alitoa kitabu kutozeeka ukweli mtupu kuhusu homoni zinazofanana kibayolojia ambacho kilipendekeza matumizi ya homoni zinazofanana kibayolojia
kitabu kilikosolewa na kundi la madaktari ambao ingawa kwa ujumla wanaunga mkono matumizi ya homoni zinazofanana kibayolojia wanasema kuwa utafiti zaidi unahitajika na wanapinga itifaki zilizotajwa katika kitabu kwa misingi ya uwezekano wa kuwa na hatari vile vile kukosa kufuzu kwa wadhamini
kitabu cha somers kinaweza kuwa kiliinua umaarufu wa bhrt kwa idadi inayokua ya wanawake waliomaliza hedhi lakini pia kinaweza kusababisha kuchanganyikiwa kwa kutoa madai yasiyokuwa na msingi juu bhrt na kwa kuzungumzia homoni zinazofanana kibayolojia kama bidhaa zisizo za dawa na zenye hatari chache
homoni zinazofanana kibayolojia pia zimejadiliwa katika onyesho la oprah winfrey na somers kama mgeni
watetezi wa homoni zinazofanana kibayolojia erika schwartz na kent holtorf walikosoa uchunguzi wa maandiko ya homoni zinazofanana kibayolojia mnamo kwa kushughulikia tu homoni zilizochanganywa na kutoangalia bidhaa zilizopitishwa na shirika la fda hii waliamini inachangia kuchanganyikiwa kuliopo
michael cirigliano na judi chervenak wamesema katika mapitio ya maandiko juu ya bhrt kuwa kwa kiasi kikubwa kuchunguzwa kwa masomo kunapaswa kutumiwa ili kuasisi usalama ufanisi na imani kuhusu matumizi ya homoni zinazofanana kibayolojia
derzko alihitimisha kuwa kulikuwa na ushahidi wa awali dhaifu lakini wa kutia moyo kwamba homoni zinazofanana kibayolojia zinaweza kuwa na hatari huenda ya chini zaidi kuliko hrt ya kawaida lakini kulikuwa hakuna data kuunga mkono matumizi ya kuchanganyisha na alipendekeza kufuatwa matibabu yaliyo na ushahidi wa msingi na taarifa za mashirika mbalimbali ya matibabu ambayo yalionyesha wasiwasi juu ya bhrt ikiwa ni pamoja na mahitaji ya kusimamia uchanganyaji onyo kuu kwa bidhaa zote zinazofanana kibayolojia na kuanzishwa kwa usajili wa lazima wa matukio mabaya
sarah rosenthal mkurugenzi wa chuo kikuu cha kentucky programu ya maadili ya bayolojia na haki za wagonjwa alisema kuwa yeye anaamini bhrt ni tiba ya majaribio ambayo mara kwa mara huagizwa na wauguzi ambao huuza bidhaa hizo na hivyo kimaadili wanaegemea upande mmoja
rosenthal pia alieleza masuala ya matatizo na bhrt ikiwa ni pamoja na wagonjwa kupokea taarifa kutoka vitabu maarufu wakati wamepungukiwa na elimu ya sayansi ya kutofautisha balagha kutoka kwa ushahidi juu ya homoni za kubadilishwa madai yasiyo ya kweli ya njama kubwa za kuzuia maagizo homoni zinazofanana kibayolojia gharama za ziada na zisizo za muhimu za bidhaa ambazo mara nyingi hazishughulikiwi na mipango ya bima na maelezo yasiyosahihi yasemayo kuwa homoni zinazofanana kibayolojia ni sayansi ya hali ya juu badala ya tiba mbadala ambayo haijadhibitishwa
homoni zinazofanana kibayolojia mara nyingi huuzwa kama kuwa asilia au ya asili zaidi kuliko hrt ya kawaida
bhrt ya mchanganyiko ni ghali zaidi kuliko tiba ya kawaida ya hrt iliyopitishwa na mara nyingi haisimamiwi na mipango ya bima ya afya
homoni zinazofanana kibayolojia zinatarajiwa kuwa na hatari na faida sawa na zile sawia zisizofanana lakini kumekuwa hakuna utafiti wa kulinganisha moja kwa moja homoni zinazofanana kibayolojia na zile sawia zisizofanana
homoni kama zinavyotumika katika chrt zimetafitiwa kwa miaka mingi na hatari zake faida na profaili ya ufanisi inajulikana na imeonyeshwa kutokana na miaka ya utafiti
katika mwaka utafiti wa uanzilishi wa afya ya wanawake whi ambao ulitengenezwa kuonyesha faida ya ziada kutokana na matibabu ya homoni za kawaida washiriki wa utafiti walipewa prempro au aerosmith ilikatizwa mapema baada ya taarifa za awali kuonyesha kuongezeka kidogo kwa hatari ya saratani ya matiti shinikizo la moyo na kiharusi katika wanawake wazee zaidi waliopewa prempro
kukatizwa mapema kwa utafiti wa whi ambao ulitumia estrojeni ekuini zilizounganishwa na kutangazwa baadae hatari hizi ammmmmmawali ulisababisha kupungua kwa maagizo kwa chrt
matokeo ya whi yalitumika na watoaji wa bhrt kukweza homoni zinazofanana kibayolojia kama salama kuliko maandalizi yaliyopitishwa na fda licha ya ukosefu wa ushahidi kwa mujibu wa fda matokeo yaliyopatikana kwa utafiti yanahusiana na estrojeni zote
tangu wakati huo bhrt imekuzwa sana kama badala ya asilia yenye hatari ya chini kuliko chrt ingawa hakuna ushahidi wa kuunga mkono madai haya
wauguzi wa bhrt wanapendekeza bidhaa za mchanganyiko kutokana na madai yao kuwa yanaiga kwa karibu zaidi muundo na uwiano wa homoni zinazozunguka katika mwili wa mwanamke kuliko zinavyofanya bidhaa za viwandani
chama cha endokrini kilitoa taarifa ya msimamo kuwa homoni zinazofanana kibayolojia kimsingi huwa na hatari na faida sawa na molekuli zisizofanana kibayolojia
kiefai ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria na kamerun inayozungumzwa na waefai
chuo cha marekani ya madaktari wa uzazi na wanajikolojia mnamo februari walirudia msimamo wao kutoka novemba kuwa hakuna faida za kuthibitika kuhusu usalama au ufanisi wa homoni zinazofanana kibayolojia zilizochanganywa wala hakuna faida yoyote katika kupima viwango vya homoni katika mate au kupewa dozi ya homoni ya mtu binafsi
kliniki ya mayo inasema kwamba hakuna ushahidi kuonyesha kwamba michanganyiko ya famasia ya brht ni salama zaidi kuliko homoni badala za kawaida na kwamba baadhi ya homoni zinazofanana kibayolojia tayari zinapatikana katika bidhaa fulani zilizopitishwa na fda
ushirika wa saratani wa marekani pia ulisema kuwa homoni asilia na zinazofanana kibayolojia husababisha hatari sawa kama tiba badala ya homoni zilizosanisiwa kama vile ugonjwa wa moyo kuganda kwa damu kiharusi na kuongezeka kwa hatari ya kansa ya matiti ikitumiwa kwa muda mrefu
shirika tawala la chakula na dawa la marekani limeonya famasia kadhaa kuhusu madai ya kutoa madai yasiyo na msingi juu ya usalama na ufanisi wa bidhaa za homoni za kuchanganywa
ushirika wa marekani ya kaskazini wa wanawake waliomaliza hedhi lilisema kuwa homoni zinazofanana kibayolojia zilizochanganywa hazijaidhinishwa na fda hivyo hakuna hakikisho la usafi uwezo ufanisi au usalama na zinaweza kuwa na uchafu usiojulikana
ushirika wa australia waliomaliza hedhi vile vile limesema kwamba hakuna ushahidi kwamba homoni zinazofanana kibayolojia zinazopeanwa kwa kutumia msambamba ni salama zaidi kuliko zile sawia zilizoidhinishwa
shirika la kimataifa la waliomaliza hedhi limesema hakuna sababu za kimatibabu au za kisayansi za kupendekeza homoni zinazofanana kibayolojia ambazo hazijasajiliwa
kipimo cha viwango vya homoni katika mate si muhimu kikliniki
haya maandalizi ya homoni yaliyoandaliwa mtu binafsi hayajafanyiwa majaribio katika utafiti na usafi wao na hatari haujulikani
katika novemba ushirika wa utabibu wa marekani ulichukua sera iliyomba kwamba fda ifuatilie na kusimamia homoni zinazofanana kibayolojia vizuri zaidi ilitoa uhariri uliosema kuwa molekuli za homoni zilizofanana kibayolojia na zilizochanganywa zilitarajiwa kuwa na hatari sawa na homoni ya kawaida mpaka idhibitishwe vingine
erika schwartz mwandishi wa suluhisho la homoni warner na kent holtorf walichapisha majarida yaliyopitiwa na wenzao na kusema kuwa kuna ushahidi wa kuunga mkono profaili nzuri zaidi ya usalama wa homoni zinazifanana kibayolojia ikilinganishwa na homoni zisizofanana pamoja na kuongeza kupunguza dalili za kumaliza hedhi na wiani bora zaidi wa mifupa na viwango vya lipoprotini katika damu
deborah moskowitz daktari wa tiba asilia ambaye hufanyia kazi mtengenezaji wa bidhaa zinazofanana kibayolojia pia alichapisha makala juu ya homoni zinazofanana kibayolojia na kusema kuwa ni bora kuliko zisizofanana kiusalama na kiufanisi ingawa tathmini hii ilikosolewa kwa ajili ya kujaribu kuonyesha kwamba bhrt ina profaili nzuri ya usalama lakini data inayokutumika zilionyesha hatari sawa na hrt ya kawaida
bhrt ya kuchanganya ni utaratibu unaofanyika karibu tu katika nchi ya marekani na miundo mingi ambayo imeidhinishwa na fda ambayo yote au kwa sehemu ina homoni zinazofanana kibayolojia inapatikana
maandalizi ya homoni kama vile projesteroni estrojeni na krimu za dhea inaweza kununuliwa katika maduka au juu ya mtandao na si umewekwa na fda kama wao ni kuchukuliwa kwa ujumla kosmetika
wakati inapoagizwa na daktari mwenye leseni compounding ya homoni bioidentical ni kudhibitiwa na bodi pharmacy hali badala ya fda na mfamasia ni ruhusa ya kurekebisha vipimo na mbinu za utoaji kufuatana na maagizo ya
hata hivyo fda ina mamlaka juu ya bidhaa iliyochanganywa
katika fda ilitafiti idadi ndogo ya maandalizi yaliyochanganywa ikiwa ni pamoja na misombo ya homoni nane
bidhaa zote tatu za estradio zilipita kila jaribio hata hivyo mbili kati ya bidhaa tano za projesteroni zilifeli angalau majaribio ya uwezo yaliyomo au usawa
katika oktoba mtengenezaji wa maandalizi yaliyopitishwa na fda inayofanana kibayolojia na isiyofanana ya hrt wyeth pharmaceuticals iliwasilisha maombi ya mwanachi kwa fda ikiomba kutekelezwa kwa hatua dhidi ya maduka ya dawa ambayo yalitoa bhrt iliyochanganywa na kuchunguza miongozo ya matangazo na
fda ilisema kwamba haikuchukua hatua hizi za udhibiti dhidi ya homoni zinazofanana kibayolojia kwa kuitikia ombi la wyeth kwani hayo si madhumuni ya ombi la kiraia
wao walisema kuwa walikuwa na uchunguzi uliokuwaunendelea kufanywa wakati walipopata ombi
fda ina ilikiri kwamba haijui matukio mabaya yoyote yanayohusishwa na matumizi ya estrioli lakini iliamuru maduka ya dawa kusitisha matumizi yake
msaidizi wa wakala wa ofisi ya mkurugenzi wa kutekeleza matakwa alisema kuwa matumizi ya estrioli ingehitaji kibali kwa ajili ya utafiti na dawa mpya ya maombi
fda pia ilisema kuwa haijatoa kibali kwa dawa yoyote iliyo na estrioli na kwamba hakuna habari imewasilishwa kwa fda kuhusu usalama na ufanisi wake
wasiwasi juu ya uuzaji na matumizi ya homoni zinazofanana kibayoljia wa fda uliungwa mkono na chama cha marekani madaktari wa uzazi
katika novemba na shirika la utabibu la marekani lilichukua sera inayolitaka shirika la utawala wa chakula na dawa kutafiti bidhaa za bhrt zilizochanganywa kwa usafi na vipimo kudumisha usajili na hitaji ya lazima ya kuripoti matukio mabaya na wazalishaji na maduka ya dawa yaliyochanganywa kuhusiana na homoni zinazofanana kibayolojia kutoa mamlaka kwa ushirikishwaji wa habari ikiwa ni pamoja na maonyo na tahadhari kuhusu bidhaa zinazofanana kibayolojia na kupiga marufuku matumizi ya neno homoni zinazofanana kibayolojia isipokuwa zile zilizo na kibali cha shirika hilo
tarehe julai mahakama ya rufaa ya marekani ilitoa uamuzi uliosema kuwa mwezi wa madawa ya kulevya kibali mchakato haipaswi kutumiwa kwa madawa f rv rras dessutom kwamba iakttagit miongozo imara na pia kwamba masharti ya kanuni ya muhimu kwa matumizi ya estriol bado katika madhara kuzuia fda kutoka kuchukua hatua dhidi ya maduka ya dawa kuwa matumizi estriol katika bidhaa f rv rras dessutom
itifaki ya wiley ni toleo la bhrt iliyochanganywa iliyoungwa mkono na ts wiley ambaye lengo lake ni kuzalisha kiwangoserum ya estradiol na progesterone kwamba ni kufanana na zile za vijana mwanamke na kawaida ya hedhi mzunguko
itifaki ya wiley imesolewa na wengine kwa sababu mbalimbali
kamusi elezo pia ensiklopedia ni kitabu kinachojaribu kukusanya ujuzi wote wa ubinadamu
siku hizi wikipedia ni kamusi elezo kubwa zaidi duniani
zamani kabla ya kuja kwa wikipedia encyclopedia britannica ilikuwa kati ya kamusi elezo kubwa zaidi duniani
katika historia zilikuwepo majaribio mbalimbali kukusanya ujuzi wote wa dunia
mfano bora wa kale ni kamusi ya yongle kutoka china iliyotungwa karne ya na wataalamu na kundikwa kwa mkono katika vitabu 
lakini kamusi elezo au ensiklopedia zilikuwa na athari kubwa sana tangu johannes gutenberg na kupatikana kwa uchapaji wa vitabu ulioshusha kabisa bei ya vitabu kwa watu wengi
ensiklopedia ya kwanza ya kisasa iliyokuwa na athira kubwa sana ilikuwa encyclop die ou dictionnaire raisonn des sciences des arts et des m tiers iliyokusanywa na denis diderot pamoja na jean baptiste le rond d alembert pamoja na waandishi zaidi ya katika karne ya katika ufaransa
kamusi elezo hili likawa kati ya vyanzo vya harakati ya zama za mwangaza
ellen johnson sirleaf alizaliwa oktoba nchini liberia amekuwa rais wa kwanza mwanamke barani afrika baada ya kushinda katika uchaguzi wa mwaka 
johnson sirleaf ameshika nyadhifa mbalimbali serikalini na katika mashirika ya kimataifa
baada ya kumaliza masomo katika chuo kikuu cha harvard alifanya kazi katika serikali ya rais william tolbert mwaka wa akiwa ni waziri wa fedha
johnson amekuwa rais wa kwanza mwanamke barani afrika
hata hivyo yeye sio mwanamke wa kwanza kuongoza nchi barani afrika
malikia zauditu wa ethiopia aliongoza nchi yake kwa miaka toka mwaka hadi 
ruth perry ni mwanamke wa kwanza afrika kuwa mkuu wa nchi pale alipokuwa mwenyekiti wa urais wa pamoja wa jamhuri ya liberia toka mwaka hadi 
johnson sirleaf alihukumiwa kifungo cha miaka kumi jela mwaka baada ya kushutumu utawala wa kijeshi nchini humo katika kampeni zake za kugombea ubunge
alitumia kifungo hicho kwa muda mfupi kabla ya kuachiliwa na baadaye kukimbilia uhamishoni hadi aliporudi mwaka akiwa anafanyia kazi benki ya dunia na citibank
johnson sirleaf alimuunga mkono charles taylor wakati wa mapinduzi yake dhidi ya jenerali samuel doe lakini baadaye alikuja kuwa mpinzani wake mkubwa na hata kugombea urais dhidi yake mwaka 
taylor alimwandana na hata kumpeleka mahakamani kwa madai ya kuhusika na hujuma za kihaini
uchaguzi wa urais mwaka ulirudiwa baada wagombea urais kutopata kura za kutosha
katika raundi ya kwanza johnson sirleaf alikuwa wa pili wa kwanza alikuwa ni mpinzani wake mkubwa george weah
katika raundi ya pili ya uchaguzi johnson sirleaf alitangazwa kuwa mshindi
hata hivyo george weah amepeleka mashtaka mahakama kuu akidai kuwa uchaguzi haukuwa wa haki
ellen johnson sirleaf alizaliwa mjini monrovia mji mkuu wa liberia na elimu ya wazazi
kabila lake ni nusu gola kutoka upande wa baba yake na robo kru na robo kijerumani kutoka upande wa mama yake
babake sirleaf jahmale carney johnson alikuwa mzaliwa wa liberia wa kwanza kuweza kukaa katika mbunge la taifa
sirleaf alisoma maswala ya uchumi na akaunti katika chuo afrika magharibi mjini monrovia
aliolewa na james sirleaf akiwa na miaka tu na kuhamia marekani katika mwaka wa ambapo aliendelea na masomo yake katika chuo kikuu cha colorado na kuhitimu na shahada ya digri
alisomea maswala ya uchumi na sera za umma katika chuo chuo cha maswala ya serikali ya john f
kennedy mjini harvard katika miaka ya na na kupata shahada ya maswala ya serikali
kisha alirudi liberia na kufanya kazi chini ya rais william tolbert
alikuwa naibu waziri wa fedha kati ya mwaka wa na 
alikuwa waziri wa fedha toka mwaka wa hadi aprili 
aliwahi kufungwa mafungo ya nyumbani na samule doe aliyepindua serikali kwa kutangaza nia ya kugombea urais
kati ya miaka ya alikuwa makamu wa rais na mwanachama wa bodi ya benki ya equator washington dc
kati ya miaka ya alikuwa mbunge wa bodi ya wakurugenzi wa taasisi ya synergos
aligombea urais kwa tiketi ya chama ya maungano unity party katika mwaka wa na kuwa alimshinda alikuwa mwanasoka mashuhuri george weah na zaidi ya asilimia ishirini katika uchaguzi wa mwaka wa 
katika mwaka wa alianzisha tume ya ukweli na maridhiano ambayo ilitoa ripoti yake katika mwaka wa 
george weah ni mwanakandanda mashuhuri duniani na mwanasiasa aliyegombea urais wa liberia mwaka 
weah alizaliwa oktoba katika jiji la monrovia
kabla ya kujiunga na soka la kulipwa weah alikuwa akifanya kazi katika shirika la mawasiliano la liberia kama fundi simu
kielimu weah ana shahada ya kwanza ya uendeshaji michezo toka chuo kikuu cha parkwood londo uingereza
mwkaa alipata shahada ya udakitari ya heshima toka chuo kikuu cha a
e zion nchini liberia
mwaka weah alipewa tuzo na shirikisho la soka duniani fifa kuwa mwanasoka bora duniani
yeye ni mwanasoka pekee toka afrika aliyewahi kupewa tuzo hiyo
mwaka huo huo alichaguliwa pia kuwa mwanasoka bora ulaya na mwanasoka bora afrika
weah alianza safari yake ya soka katika timu ya liberia ya incincible eleven na tonnerre yaounde ya cameroon
baada ya hapo alikwenda kucheza soka la kulipwa ulaya mwaka 
alijiunga na timu ya monaco ambapo aliiongoza kushinda kombe la ufaransa mwaka 
baadaye alijiunga na paris saint germain mwaka 
aliiongoza timu hii kuchukua kombe la ligi ya ufaransa mwaka 
mwaka alikuwa akiichezea timu ya ac milan ambayo ilishinda ligi ya italia mwaka na 
mwaka aliondoka ac milan na kujiunga na chelsea baada ya muda mfupi alijiungana manchester city na baadaye marseille mwaka 
alimaliza soka la kulipwa akiwa na timu ya al jazira ya falme ya nchi za kiarabu
weah amekuwa akitoa misaada kusaidia wananchi wa liberia
mwaka alipewa tuzo ya arthur ashe kwa juhudi zake za kusaidia kujenga nchi yake
eneo uliko mji huu mwanzoni liliitwa cape mesurado na wareno katika miaka ya 
eneo hili lilianzwa kujenga mji mwaka na chama cha american colonization society ikiwa ni makazi ya watu waliokombolewa toka utumwani nchini marekani
jina monrovia lilitokana na jina la rais wa marekani james monroe
uchumi wa monrovia unategemea zaidi bandari yake na madini ya chuma
bidhaa kama vile saruji mafuta matofali vigae samani na kemikali zinatengenezwa monrovia
wakati mabaharia wareno walipowasilia monrovia na kuuita mji huu cape mesurado tayari kulikuwa na wakazi wakiishi hapo
watu wa kwanza kuhamia monrovia toka nchini marekani waliwasili mwaka katika kisiwa cha sherboro nchini sierra leone
wahamiaji wengi walifariki baada ya kuwasili monrovia
mkutano wa kutunga katiba ya liberia wa american colonization society ulifanyikia monrovia mwaka 
ngoma inaoweza kumaanisha muziki unaochezwana na ala ya muziki inayoitwa ngoma pia
babu zetu walikuwa na lugha hii ya ngoma ambayo tumeirithi kwa mapokeo
ngoma pia ilitumika na jamii mbalimbali kama njia ya kuita watu kwenye kusanyiko muhimu kama vile vita mikutano nk
bombwe ni sanaa ya urembo wa kuchora mwilini kama kuchora kwa hina na kuchora kwa piko sanaa hii hutumika zaidi na wanawake
togwa ni kinywaji baridi kinachotengenezwa kwa nafaka au maji ya matunda
namna ya kutengeneza ni sawa na pombe ya kawaida ila tu haikubadilika bado kuwa na alikoholi
kwa mfano togwa ya ulanzi ni utomvu kutoka mianzi baada ya masaa kadhaa na ulanzi wenye pombe ni utomvu uleule kutoka mianzi baada ya siku mbili hivi
nafaka zinazotumika kutengenezea zaidi huwa ni mtama au mahindi
kwanza chukua mtama mkavu uoshe na uuweke kwenye chombo kikavu alafu uufunike kwa muda wa siku ukifunua utakuta umeanza kuota kimea chukua mtama mwingine uloweke kwa siku moja alafu uusage unga wake pika uji wa saizi ya kati si mzito si mwepesi
uache ule uji upowe ukisha poa chukua kile kimea mtama ulioanza kuota usage kidogo ili kubakia na chenga chenga
alafu mimina zile chenga chenga za kimea kwenye ule uji
tia sukari liberia yaani nchi ya watu huru ni nchi iliyoko afrika ya magharibi
imepakana na nchi za ivory coast guinea na sierra leone
liberia ni nchi iliyoundwa na makabila ya asili nchini humo na wahamiaji weusi toka marekani na karibi mbali na machotara wa aina mbalimbali
wamarekani weusi hao walikuwa watumwa waliopata uhuru ambao kwa kushirikiana na chama cha american colonization society waliunda taifa hili na kutangaza uhuru wa nchi hiyo tarehe julai 
wamarekani weusi hao waliichukulia nchi hiyo kama nchi ya ahadi kutokana na asili yao kuwa afrika ambako ndiko mababu zao walikotokea kabla ya kupelekwa utumwani marekani
hata hivyo wahamiaji hao waliendelea kujitambulisha kama wamarekani na hawakujenga mahusiano ya karibu na wenyeji
alama za taifa hili bendera kauli mbiu na nembo na hata muundo wa serikali vilikuwa vikionyesha mahusiano ya karibu kati ya nchi hizo mbili
liberia ilikuwa katika vita ya wenyewe kwa wenyewe kati ya miaka na 
lugha rasmi ni kiingereza ambacho kinatumiwa na asilimia za wakazi
lugha za taifa ni kiingereza cha kiliberia kikpelle kimeriko na krioli
upande wa dini wakazi kwa asilimia 
 ni wakristo hasa waprotestanti halafu wakatoliki 
wanaoendelea kufuata dini asilia za kiafrika ni 
 tu
ruth fahnbulleh perry alikuwa ni kiongozi wa liberia toka septemba hadi agosti 
aliongoza nchi hiyo kama mwenyekiti wa baraza la taifa ambalo liliongoza nchi hiyo kufuatia kuangushwa kwa sajenti samuel doe na mwisho wa urais wa amos sawyer
perry alikuwa ni mwanachama wa chama cha national democratic party cha liberia
baada ya uchaguzi wa urais hapo julai perry alimwachia madaraka charles taylor
mwai kibaki ni rais wa tatu wa jamhuri ya kenya akiwa ametanguliwa na rais wa kwanza wa kenya mzee jomo kenyatta na daniel arap moi
kibaki alisoma uchumi historia na sayansi ya siasa katika chuo kikuu cha makerere kampala uganda
akiwa mwanafunzi makerere kibaki alikuwa ni mwenyekiti wa chama cha wanafunzi toka kenya kenya students association
alipomaliza masomo yake mwaka alipewa tuzo kutokana na kufanya vyema katika mitihani
tuzo hiyo ilimwezesha kwenda kusoma katika chuo cha london school of economics
alipomaliza masomo alikwenda kufundisha katika chuo kikuu cha makerere
baadaye aliacha kazi ya kufundisha na kuwa mtendaji mkuu wa chama cha kenya african national union
moi alipoingia madarakani baada ya kifo cha jomo kenyatta kibaki aliteuliwa kuwa makamu wa rais
mwaka kibaki alianza kuwa na mgongano na rais moi
mwaka huo alivuliwa umakamu wa rais na kupelekwa wizara ya afya
mwaka kibaki aliondoka chama cha kanu na kuanzisha chama cha democratic party
katika uchaguzi wa urais wa mwaka kibaki alikuwa wa tatu na mwaka alikuwa wa pili
katika uchaguzi wa kibaki alishinda na kutangazwa kuwa rais wa kenya
alikuwa mgombea wa maungano wa vikundi vingi vya upinzani vilivyoshirikiana kwa jina la narc
kibaki ameweka historia mwezi novemba baada ya kuwa rais wa kwanza nchini kenya kuondoa baraza lote la mawaziri kufuatia kura ya maoni ambayo ilikuwa inahusu katiba mpya ya kenya
kibaki alikuwa upande wa kundi lililokuwa likiunga mkono katiba hiyo kambi ya ndizi
kundi lililokuwa likiipinga katiba hiyo kambi ya machungwa lilipata ushindi
uchaguzi wa desemba ulimrudisha kibaki kwa kipindi cha pili kama rais
uchaguzi huu ulipingwa na chama cha upinzani odm na watazamaji wa kimataifa kuwa matokeo hayo hayakuwakilisha matakwa ya wakenya
mpinzani wake mkuu raila odinga alikuwa mbele katika hesabu za kura hadi kamati ya uchaguzi iliposimamisha kuhesabu baada ya kuendelea na matanganzo kibaki alionekana kuwa mbele
kulikuwa na hofu ya kwamba matokeo ya majimbo ya uchaguzi kadhaa yalibadilishwa yakiegemea upande wake kwa kumwongezea kura
hisia hizi zilisababisha ghasia kuibuka nairobi kisumu eldoret kericho mombasa na sehemu zinginezo nchini
kibaki aliapishwa upya kuwa rais wa kenya masaa machache tu baada ya kutangazwa kuwa mshindi hafla ilifanywa katika bustani ya ikulu ya nairobi mbele ya waalikwa wachache walioruhusiwa kushuhudia
hii ni kwa sababu wizi wa kura ulifanyika katika sehemu nyingi nchini na ulitekelezwa kule mashinani na wafuasi wa wapinzani wote katika kinyang anyiro cha urais
kriegler pia alielekeza lawama kwa tume ya uchaguzi ya kenya kwa kutowajibika katika utendakazi na ripoti hiyo ya krieger ilipendekeza tume hiyo ivunjwe na ibadilishwe na ingine iliyo huru
kinyume cha uchaguzi wa rais uchaguzi wa bunge la kenya uliendelea bila matatizo makubwa
baada ya kutangazwa kuwa rais mpya kibaki aliteua mawaziri kama awamu ya kwanza ya serikali akiacha nafasi nyingine serikalini kando kwa muda
kura ya maoni zinatumika katika demokrasia ili kuchagua viongozi wa nchi au kuamua kama sheria fulani itumike
kawaida kura ya maoni hupigwa na wale wote wenye umri halali wa kupiga kura ili kukubali au kukataa pendekezo sera sheria mabadiliko ya katiba katiba mpya kukataa au kumuunga mkono kiongozi fulani
kura ya maoni huchukuliwa kuwa ni aina mojawapo ya demokrasia ya moja kwa moja
kura ya maoni ya katiba mpya ya kenya ilipigwa novemba 
asilimia ya wakenya waliopiga kura waliikataa katiba mpya
rais wa kenya na baadhi ya mawaziri walipiga kampeni kutaka wakenya waiunge mkono katiba hiyo
kundi lililokuwa likiiunga mkono katiba mpya lilikua likiwakilishwa na alama ya ndizi na kundi lililokuwa likiipinga lilitumia alama ya machungwa
ingawa watu wanane walikufa katika fujo zilizohusiana na kura hiyo kwa ujumla zoezi hili lilifanyika kwa amani
suala ambalo lilikuwa likijadiliwa sana ni kiasi cha madaraka ambacho rais anapaswa kupewa
katiba mpya ilikuwa impe madakaraka makubwa sana rais wa kenya wakati ambapo wanaoipinga katiba hiyo walitaka kuwe na waziri mkuu ambaye atagawana madaraka na rais
suala la umiliki wa ardhi nalo lilipewa kipaumbele kwenye mjadala wa kufaa au kutofaa kwa katiba hiyo
katiba mpya ilikuwa ikiweka vikwazo kwa watu wasio wakenya kumiliki ardhi ilikuwa iruhusu wanawake kumiliki ardhi kwa kurithi na ilitaka iundwe tume ya ardhi ambayo ingekuwa na wajibu wa kugawa ardhi na kuondoa uwezekano wa viongozi wa serikali kupeana ardhi
tume hii pia ingekuwa ndio msikilizaji mkuu wa kesi za ardhi na ingekuwa na jukumu la kurudisha ardhi kwa makundi na watu binafsi ambao waliipoteza miaka iliyopita
demokrasia ya moja kwa moja ni aina ya demokrasia ambayo wananchi wote wanaweza kushiriki katika kuamua masuala ya kisiasa kijamii kisheria na kiuchumi bila kutumia chombo cha uwakilishi kama vile bunge
uwezo huu wa wananchi kutoa maamuzi unaweza kuwapa wananchi hata uwezo wa kimahakama ingawa mara nyingi wananchi hupewa uwezo wa kutunga au kupitisha sheria tu
muundo wa demokrasia ya asili uwezo huu wa kutunga au kupitisha sheria na kupitisha maamuzi ulikuwa uko mikononi mwa wananchi wenyewe na sio wawakilishi wao
kutegemeana na mfumo wenyewe wa demokrasia ya moja kwa moja wananchi huwa wana uwezo wa kutunga sheria kupitisha sera kuwaweka madarakani na pia kuwaondoa madarakani viongozi
demokrasia ya moja kwa moja ni tofauti na demokrasia inayofuatwa katika nchi nyingi duniani hivi sasa ambapo wananchi huchagua wawakilishi wao katika uchaguzi
bunge ni chombo cha kutunga sheria na pia ni mmoja wa mihimili mitatu inayounda mfumo wa utawala kulingana na mgawanyo wa madaraka
bunge ni chombo kinachotokana na mfumo wa utawala wa westminster ambao umerithiwa na nchi nyingi duniani kutoka uingereza
kutokana na mfumo huo kuenea mara nyingi bunge la uingereza huitwa mama wa bunge duniani
bunge la kwanza nchini uingereza liliundwa wakati wa utawala wa mfalme henri iii katika karne ya 
bunge hilo lina sehemu mbili bunge la makabwela na bunge la mabwanyeye
katika nchi nyingi zinazofuata mfumo wa westminster waziri mkuu huwa ndio kiongozi mkuu wa serikali bungeni
shughuli za bunge husimamiwa na mbunge aliyechaguliwa kama mwenyekiti rais au spika wa bunge
mahakama ni mfumo wa wataalamu na kamati maalumu ambao unatafsiri na kutumia sheria katika jina la wananchi la jamhuri au la mfalme
mahakama ina kazi ya kuhakikisha usawa mbele ya sheria kwa watu wote
kwa kawaida kuna mahakama za ngazi mbalimbali mahakama za juu zinapokea rufaa dhidi ya kesi za ngazi za chini hadi mahakama ya rufaa ya mwisho inayoitwa mahakama kuu au mahakama ya katiba
tawi hili la mahakama lina uwezo wa kubatilisha sheria zisizolingana na katiba ya nchi
neno mahakama pia hutumika kumaanisha kwa pamoja maafisa ndani yake kama vile majaji mahakimu na makarani wengine
kimsingi mahakama ina kazi ya kutumia sheria zilizopo na kuamua juu ya matumizi yao
hali halisi sheria haziwezi kutaja kila kitu kinachoweza kutokea hivyo ni mahakama zinazoamua kwa njia ya kulinganisha kesi sheria na maazimio ya mahakama yaliyotangulia
kwa hiyo mahakama zinashiriki kiasi katika kazi ya kutunga haki hasa pale ambako sheria za bunge zinaacha pengo
kidesturi muundo wa haki na sheria katika uingereza na marekani unaziachia mahakama nafasi kubwa zaidi kuendeleza tratibu za kisheria
katiba ni sheria au kanuni zinazoanisha jinsi ambavyo nchi chama au shirika vitakavyoendesha shuguli zao
kwa upande wa nchi katiba ni sheria mama inayoainisha misingi mikuu ya kisiasa na kuonyesha madaraka na majukumu ya serikali
katiba za nchi pia huanisha haki za msingi za wananchi
upungufu wa kinga mwilini kwa kifupi ukimwi kifupi cha kiingereza aids ni ugonjwa unaotokana na virusi inayoitwa vvu na inayoshambulia mwili kwa kuondoa nguvu zake za kupambana na maradhi
ugonjwa huu umeua watu zaidi ya milioni hasa wanaoishi kusini mwa afrika kwa mujibu wa shirika la afya duniani
kwa mwaka pekee watu milioni 
 wamefariki na kati yao ni watoto
tarehe ya kwanza ya mwezi wa kumi na mbili kila mwaka ni siku ya ukimwi duniani
mwaka walau watu wapatao walikuwa wakiishi na vvu
kwa sababu hiyo idadi halisi ya watu wanaoishi na vvu haijulikani
wengi kati ya watu wenye vvu huishi katika afrika
wengi kati ya watoto ambao hufariki dunia kutokana na ukimwi pia wanaishi barani afrika
wanasayansi wengi wanaamini binadamu wa kwanza ambaye alipata vvu kwa kiingereza hiv alikuwa afrika magharibi ya kati
hii ilitokea mwishoni mwa karne ya au mwanzoni mwa karne ya wakati virusi ya siv kutoka kwa nyani au sokwe ilikwenda kwa binadamu
wakati watu wanapata vvu wanaweza kuwa na afya kwa miaka mpaka akakutwa na aina maalumu ya magonjwa na vipimo vya damu vikionyesha kuwa ina idadi ndogo sana ya seli nyeupe za damu ambazo ndizo zinazopambana na maambukizi
kuna maradhi ambayo kwa kawaida ni ishara kwamba mtu ana ukimwi kwa kuwa watu wenye afya njema hawapati magonjwa haya kwa sababu mfumo wa kinga mwilini una nguvu ya kutosha ya kupigana na magonjwa hayo
hivyo kupata ugonjwa wa aina hiyo ni ishara kwamba mfumo wa kinga umeharibika
hii ina maana kwamba haziwezi kufanya virusi vyote kuondoka mwili wa mtu
lakini zinaweza kuwasaidia watu kupambana na virusi vya ukimwi kwa mifumo yao ya kinga kufanya kazi vizuri zaidi
hivyo dawa za kurefusha maisha si tiba kabili kwa virusi ya ukimwi
watu wenye vvu ukimwi ambao huchukua dawa za kurefusha maisha wanaweza kuishi muda mrefu bila kupata maradhi yanayothibitisha ukimwi
lakini baada ya muda mrefu virusi za hiv zisizouawa na dawa hizo hujifunza jinsi ya kupambana nazo na hivyo zinakuwa sugu kwa dawa hizo
wakati mwingine hiv ni sugu kwa dawa moja lakini dawa nyingine inaweza kutumika
ili kupunguza uwezekano wa upinzani kutokea watu wenye ukimwi huchukua dawa zaidi ya moja kwa wakati mmoja
lakini baada ya muda mrefu hiv kujifunza kuwa sugu kwa dawa nyingi
hivyo wanasayansi kuendelea kujaribu kupata dawa mpya ya kupambana na vvu
bila dawa hizo kwa kawaida mtu mwenye vvu anaweza akaishi miaka 
kuna njia nyingi za watu kupambana na janga hilo
watu wanaweza kupata vvu kutokana na ngono na kutokana na damu
watoto wanaweza pia kupata vvu kutoka kwa mama zao wakati wa kukua ndani ya akina mama wajawazito na wakati wa kunyonya maziwa ya mama
mtu anaweza pia kupata vvu kwa kuchangia sindano
hii ina maana ya kutumia sindano ambayo haijawahi kusafishwa baada ya mtu mwingine kuitumia
baadhi ya watu ambao kinyume cha sheria huchukua madawa ya kulevya kama heroin na cocaine huchukua dawa hizo kwa sindano
kama mtu mmoja ana virusi ya ukimwi na anashirikisha sindano yake anaweza kuambukiza hiv kwa watu wengine
kuna baadhi ya watu ambao hawataki watu kujua kuhusu kondomu na sindano safi au hawataki watu kuwa na kondomu au sindano safi
hao wanaamini kuwa watu wakijua kuhusu kondomu na kuwa na kondomu watafanya ngono zaidi na hivyo kuzidisha maambukizi
vilevile wanaamini kuwa watu wakiwa na sindano safi watatumia dawa za kulevya zaidi
wengi wa hao watu wanadhani hii pia kwa sababu ya dini zao zinazokataza uzinifu na ulevi
njia bora ya kuzuia vvu ni wazo la kuwa na chanjo lakini hakuna chanjo kwa hiv bado
wanasayansi wengi wanatafuta chanjo ya vvu ili kuokoa mamilioni ya maisha ya watu
picha red ribbon
svg thumb haki utepe mwekundu ishara ya mapambano dhidi ya ukimwi siku ya ukimwi duniani inaadhimishwa kila tarehe desemba kama siku maalumu ya kupanua ufahamu kuhusu maafa yanayoletwa na ugonjwa wa ukimwi
desemba mosi ilichaguliwa kuwa siku ya ukimwi kutokana na tarehe hiyo kuwa ndiyo siku ambayo virusi cha ukimwi kilitambulika rasmi mwaka 
toka mwaka hadi watu zaidi ya milioni wameshafariki kutokana na ukimwi
mwaka peke yake walifariki milioni kati yao watoto 
siku hiyo ilichaguliwa rasmi mwaka wakati wa mkutano wa dunia wa mawaziri wa afya kuhusu mpango wa kuzuia ukimwi
kuanzia hapo siku hiyo imekuwa ikikumbukwa rasmi na serikali mashirika yasiyo ya kiserikali na wanaharakati
toka mwaka hadi siku ya ukimwi duniani ilikuwa ikiratibiwa na shirika la umoja wa mataifa la masuala ya ukimwi unaids
mwaka unaids ililipa shirika lisilo la kiserikali la kampeni ya ukimwi duniani the world aids campaign wajibu wa kuratibu siku hiyo
kila mwaka siku hiyo hufanyika kwa ujumbe maalumu
ujumbe wa mwaka hadi mwaka ulikuwa zuia ukimwi timiza ahadi
desemba ni mwezi wa kumi na mbili katika kalenda ya gregori na ni kati ya miezi saba katika kalenda hiyo yenye siku 
neno desemba limetokana na neno la kilatini decem linalomaanisha kumi
desemba ulikuwa ni mwezi wa kumi katika kalenda ya kirumi
mimea ni moja ya kundi la viumbe hai duniani ikijumuisha miti maua mitishamba n
sayansi inayochunguza mimea huitwa botania ni kitengo cha biolojia
kwa jumla mimea huwa na uwezo wa usanisinuru yaani hujilisha kwa msaada wa nuru
usanifu majengo ni sanaa na sayansi ya kubuni muundo na sura ya majengo
sanaa na sayansi hii inajumuisha pia mambo kama mipango miji usanifu wa eneo la kujenga na hata ubunifu wa samani zitakazotumika ndani ya jengo
wanahitaji elimu ya ujenzi mahesabu sanaa teknolojia elimu jamii na historia
mbini za usanifu hutegemea teknolojia inayopatikana hali ya hewa hali ya jamii utaratibu wa siasa yake hali ya uchumi na mengi mengine
nchi na tamaduni mbalimbali ziliunda aina tofauti za usanifu
mipango miji ni sayansi na sera kuhusu maendeleo ya kijamii kiuchumi kimazingira katika miji na vitongoji vyake
mgiriki hippodamus anasemekana kuwa ndiye baba wa mipango miji kutokana na ubunifu wake wa mji wa miletus ingawa kumekuwa na miji iliyopangwa kabla yake
taaluma ya mipango miji imechipuka toka kwenye taaluma za usanifu majengo na uhandisi
internet relay chat irc ni aina ya mawasiliano ya papo kwa hapo kupitia mtandao wa intaneti
teknolojia hii imeundwa hususan kwa ajili ya mawasiliano ya watu wengi kwa wakati mmoja lakini pia mawasiliano ya mtu mmoja kwa mmoja yanawezekana
teknolojia hii ilitengenezwa na jarkko oikarinen agosti ili kuchukua nafasi ya teknolojia nyingine kama hii iliyokuwa ikiitwa mut huko ufini
irc ilipata umaarufu pale ilipotumika kuripoti jaribio la kuipindua serikali ya urusi mwaka 
teknolojia hii ilitumiwa pia kuripoti uvamizi wa kuwait na nchi ya iraki
blogu za mkononi ni aina ya blogu zinazotumia zana zinazoshikika mkononi kama vile simu za mkononi
kwahiyo habari maoni au visa vinatolewa katika mtandao wa kompyuta kwa kutumia zana hizi
teknolojia hii ilianza huko japan ambapo simu za mkono zenye kamera zilianza kupatikana kwa urahisi
mwaka ndipo utumaji wa habari katika mtandao wa kompyuta toka katika simu ya mkono ulifanywa na tom paamand nchini udeni
adam greenfield ndiye aliyeanzisha matumizi ya neno blogu za mkononi
aliandaa mkutano wa kwanza wa kimataifa wa blogu za mkononi jijini tokyo japani mwaka 
paul simon ni mwanamuziki wa country anaimba na kupiga gitaa
amewahi kushirikiana na wanamuziki wengi moja ya makundi hayo ni ladysmith black mambazo
nyimbo alizowahi kuimba ni homeless mother and child reunion na diamond in the sole of her shoes
paul simon alizaliwa tarehe oktoba katika mji wa newark height new jersey
huko alifahamika kama muimbaji na mtunzi mwenye asili ya kiyahudi
shaaban robert januari juni alikuwa mshairi na mwandishi wa riwaya
mchango wake katika lugha ya kiswahili ni mkubwa kwani kazi zake zinaheshimika katika fasihi ya kiswahili na pia zinatumika mashuleni
akaajiriwa na serikali ya kikoloni akawa karani katika idara ya forodha huko pangani mwaka 
tangu alihamia ofisi nyingine ya hifadhi ya wanyama baadaye ofisi ya mkuu wa mkoa wa tanga
mbali na maandio yake alikuwa na athari kubwa katika maendeleo ya lugha ya kiswahili akiwa mjumbe wa kamati za east africa swahili committee east africa literature bureau na tanganyika languages board
kwa ujumla mzee shaaban robert aliandika vitabu ishirini na mbili
baadhi ya vitabu hivi ni adili na nduguze kusadikika kufikirika wasifu wa siti binti saad baada ya miaka hamsini na maisha yangu
vitabu vyake vimetafsiriwa katika lugha za kichina kiingereza na kirusi
alifariki dunia tarere juni na kuzikwa machui
wazazi wake wote wawili walikuwa wa ukoo wa mganga wa kabila la kiyao
hatujui sana habari za wazazi wake lakini twajua kwamba jina la baba yake halikuwa robert
jina hili ama latokana na matamshi mabaya ya jina lake hasa au yawezekana kuwa ni jina alilopewa alipokuwa skuli msimbazi
kwa muda mfupi yeye mwenyewe aliandika jina lake roberts lakini baadaye aliacha kuliandika hivyo
alizaliwa vibambani ambacho ni kijiji kilicho kusini ya machui yapata maili sita kusini ya tanga tarehe mosi januari mwaka wa 
hakujiita myao kabisa bali alikuwa mmojawapo wa wachache ambao daima walijiita waswahili
alielemishwa dar es salaam toka mwaka wa mpaka mwaka wa akawa mtu wa pili katika wanafunzi kumi na mmoja waliofaulu mitihani yao na kupewa shahada ya kutoka chuoni yaani school leaving certificate
pia aliacha dada yake wa baba mmoja mwana saumu na mama yake
alipandishwa cheo kuwa grade iii higher division mwaka na katika mwaka wa akapandishwa tena kuwa grade ii local service alikuwa mwanachama wa east african swahili committee east african literature bureau tanganyika languages tanga township authority
marehemu akafariki tanga tarehe ya juni akazikwa machui
alitunza kwa zawadi ya waandishi inayoitwa margaret wrong memorial prize pia alikuwa ametunzwa nishani ya m
mkoa wa mbeya ni kati ya mikoa ya tanzania ikipakana na zambia na malawi halafu na mikoa ya rukwa tabora singida na iringa
kuna wilaya zifuatazo mbeya mjini mbeya vijijini rungwe kyela ileje mbozi chunya momba na mbarali
wenyeji wa wilaya ya chunya ni wabungu na waishio huko zaidi ni wanyiha
wilaya ya rungwe ni eneo penye mvua nyingi katika tanzania
mkoa wa ujumla ni mojawapo kati ya mikoa yenye kilimo kizuri inayotoa mazao ya kulisha taifa
lakini maeneo makubwa ya wilaya ya chunya ni makavu
wilaya ya chunya ina madini mbalimbali hasa dhahabu
rungwe pana chai nyingi pamoja na rungwe na chimala hulimwa mpunga
kijiolojia mkoa wa mbeya ni eneo la kukutana kwa mikono miwili ya bonde la ufa la afrika ya mashariki inayoendelaea hapa katika ziwa nyasa
mkoa wa mbeya inapakana na maziwa mawili makubwa ndiyo ziwa nyasa na ziwa rukwa
hasa milima yenye asili ya volkeno ya wilaya ya rungwe inyajaa maziwa ya kasoko
chanzo ya mto ruvuma iko pia mbeya katika tambarare ya usangu
wakati wa uchaguzi mkuu wa tanzania mwaka mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo ladysmith black mambazo ni kundi la muziki ambalo linaimba bila kutumia ala za muziki
na ladysmith ni kitongoji katika jimbo la natal alichotoka joseph shabalala kiongozi na mwanzilishi wa kundi hili
kundi hili lilipata umaarufu mkubwa liliposhirikiana na mwanamuziki wa marekani paul simon kutoa albamu ya graceland ambayo iliwashirikisha pia wanamuziki maarufu duniani kama miriam makeba na hugh masekela
arusha ni neno la kutaja watu na mahali katika tanzania kazkazini mashariki mkoa wa arusha ni moja kati ya mikoa ya tanzania
mikoa ya jirani ni kufuatana na mwendo wa saa kilimanjaro manyara shinyanga na mara
mkoa wa arusha ni mkoa wa pili kwa utajiri nchini tanzania
wilaya zake ni monduli longido meru arusha kijijini arusha mjini ngorongoro na karatu
eneo lake ni km za mraba zikiwemo km za maji
kati ya milima yake oldoinyo lengai m bado ni volkeno hai arusha ni volkeno ya kulala tangu mw
mvua hunyesha kati ya millimita mm kwa mwaka mlimani arusha hadi mm kwa mwaka katika maeneo makavu
mkoa wa arusha ndio kitovu cha utalii tanzania bara
barabara ya lami dar es salaam nairobi inavuka eneo lake
uwanja wa kimataifa wa ndege wa kilimanjaro wahudumia miji ya arusha na moshi
kuna mbuga za taifa na hifadhi za wanyamapori ngorongoro serengeti olduvai arusha tarangire na ziwa manyara
arusha hulimwa kahawa nafaka pareto katani pamba alizeti
fosfati inachimbuliwa minjingu mkoani arusha na takribani tani kwa mwaka hutumiwa katika uzalishaji wa mbolea
kati ya wakazi wa mkoa kiasili ndio waarusha wameru wairaqw na wamassai
redio deutsche welle dw au sauti ya ujerumani ni kituo cha shirikisho la jamhuri ya ujerumani kwa ajili ya matangazo ya nje
 kilitoa matangazo ya kijerumani kwa ajili ya wajerumani kote duniani kwa njia ya sw
leo kituo hutangaza kwa redio za sm na fm kwa lugha halafu kwa tv kwa lugha 
makao makuu ndipo k ln ofisi za dw tv ziko bonn na berlin
kwa ratiba na matangazo hupatikana pia katika mtandao
kilomita ya mraba km ni kipimo cha eneo eneo lenye upana na urefu wa kilomita moja kilomita ya mraba hutumika kwa upimaji wa maeneo makubwa duniani kama mji mkoa nchi au dunia yote
kawaida hutumika katika sentensi kama nairobi iko mita juu ya usawa wa bahari
au ndege inatembea 
 mita juu ya usawa wa bahari visa hivi vinatokana na kitabu cha zamani cha kiajemi kiitwacho haz r afs na visa vya ngano elfu moja
inaaminika kuwa mtu aliyekusanya visa hivi na kutafsiri kwa kiarabu ni mtambaji hadithi maarufu abu abd allah muhammed el gahshigar katika karne ya 
tafsiri ya kwanza ya kiarabu ya kisasa ilichapwa cairo misri mwaka 
inasadikika kuwa visa hivi vilianza kukusanywa wakati baghdad ilipokuwa kitovu cha biashara na siasa mashariki ya kati
wafanyabiashara toka uajemi persia china india afrika na ulaya walikuwa wakitembelea baghdad kwa ajili ya biashara
masimulizi makuu ya alfu lela mfalme na shahrazad
mwanzo wa visa hivi ni kuudhiwa kwa mfalme shahryar wa kisiwa kilichoko kati ya india na china na kitendo cha mke wake kuwa na mahusiano ya kimapenzi nje ya ndoa
kwa kuamini kuwa wanawake wote wako kama mke wake aliyemuua yaani sio waaminifu anamwamuru mtumishi wake awe anampatia mke kila usiku
baada ya kulala na mke wake mpya usiku kunapokucha anaamuru mke huyo auawe
hali hii inaendelea hadi pale binti wa huyo mtumishi wake anapounda mbinu maalum na kuamua kujitolea kuwa mke wa mfalme
binti huyo jina lake ni shahrazad scheherazade au shahrastini katika vitabu vya kiingereza
kila usiku baada ya ndoa yao binti huyo anatumia masaa na masaa kumsimulia mfalme visa vitamu na vya kusisimua ambapo utamu wake unakuwa umekolea inapofika alfajiri ule wakati wa kuuawa kwa mke wa mfalme
kwa nia ya kujua mwisho wa kisa mfalme alikuwa akiahirisha mauaji ya shahrazad
aliendelea kuahirisha kuuawa kwa mke wake hadi akapata naye watoto watatu ulipofika wakati huo aliamini kuwa mke wake huyo ni mwaminifu hivyo akabadili uamuzi wa kuua wake zake
visa vyenyewe ni mchanganyiko wa mapenzi misiba ucheshi mashairi na visa vya dini ya kiislamu
visa hivi vinajumuisha pia wanamazingaombwe na majini
visa maarufu ni pamoja na taa ya alladin baharia sindbad ali baba na wezi arobaini
kati ya majina mengi inayotajwa kuna pia majina ya khalifa harun ar rashid na mshairi abu nuwas
neno hili limetokana na kiarabu linamaanisha kipindi cha miaka mia moja
kwa kawaida karne si miaka yoyote inayofuatana lakini kipindi kati ya miaka kama vile au 
karne inakwisha katika mwaka yenye mwishoni yaani 
sababu yake ni ya kwamba hakuna mwaka ya kuanzisha hesabu hivyo karne ya kwanza ya hesabu ilianza kwa mwaka 
hali hii huleta kila karne majadiliano kwa sababu watu wengi husikia karne mpya inaanza wakati namba ya mbele waliyozoea muda mrefu inabadilika
hivyo watu wengi walisheherekea karne mpya mwanzoni wa mwaka iliyokuwa mwaka wa mwisho wa karne ya si mwaka wa kwanza wa karne ya 
ingawa maoni ya wataalamu hayakueleweka au hayakupokelewa watu wengine walisema haidhuru
obuntu ni falsafa ya kiafrika inayosisitiza mahusiano na ushirikiano wa jamii kama msingi wa maisha bora na amani katika jamii
neno ubuntu limetoka kwenye lugha za kizulu na kixhosa za afrika kusini
neno la kihaya obuntu au kwakiswahili utu linabeba kwa kiasi fulani maana ya neno obuntu
falsafa ya obuntu imetokana na mila na utamaduni wa kiafrika ambao umejengwa juu ya maslahi ya jamii zaidi ya maslahi ya mtu binafsi
msingi wa falsafa hii ni mtu sio mtu bila watu kwa kizulu umuntu ngumuntu ngabantu
kwa kihaya omuntu ti muntu ka ataliho bantu baadhi ya watu wanaiona falsafa ya obuntu kuwa na maana nzito ya kiroho na kidini kwakuwa imejengwa juu ya upendo wa watu wengine kama unavyojipenda wewe na hata mazingira
falsafa hii inaonesha nafasi ya mtu binafsi katika jamii iliyomzunguka
ushirikiano ni njia bora ya kuishi kama jamii kuliko ubinafsi
malik zulu shabazz amezaliwa mwaka wa kwa jina la paris lewis ni mwanasheria nchini marekani na kiongozi wa kundi la new black panther party for self defence
new black panther party for self defense ni kundi la wanaharakati weusi wenye siasa kali na mwamko wa kimapinduzi nchini marekani
kundi hili lilianzishwa mwaka na mtangazaji wa redio aaron michaels huko dallas texas
mwanzoni kundi hili lilichukua jina la black panther party ambalo lilikuwa ni jina la kundi jingine lililokuwa na itikadi za kimapinduzi nchini marekani
wanachama wa kundi la mwanzo la black panther walipinga matumizi ya jina hilo yanayofanya na kundi jipya la aaron michaels
michaels na wenzake walidai kuwa black panther haikuwa mali ya mtu binafsi bali jamii nzima ya watu weusi hivyo hakuna ubaya jina hilo likatumika
hata hivyo waliamua kuongeza neno new katika jina hilo
kundi hili linakua huku likifungua matawi sehemu mbalimbali nchini marekani
wafuasi wengi waliojitenga na kundi jingine la nation of islam walijiunga na kundi hili wakimfuata aliyekuwa kiongozi wa new black panther party marehemu khalid abdul muhammad
khalid abdul muhammad alikuwa ni mhubiri wa nation of islam kabla hajajiunga na new black panther party
falsafa za kundi hili ni mchanganyiko wa mahubiri ya malcolm x marcus garvey itikadi za uzalendo wa kiafrika na uanaharakati wa kimapinduzi
bendera ya tanzania ni ya mstatili unaokatwa pembe kwa pembe na kanda nyeusi yenye milia za njano dhahabu kando
pembetatu ya juu ina rangi ya majani pembetatu ya chini ni ya buluu
bendera hii imepatikana tangu 
 kutokana na muungano wa tanganyika na zanzibar
bendera ya tanganyika ilikuwa na rangi ya kijani ikiwa na kanda nyeusi katikati yenye milia za njano dhahabu kando
buluu imepatikana kutokana na bendera ya zanzibar ya ikimaanisha bahari
hata hivyo toka mwaka serikali ya mapinduzi ya zanzibar ilianza kutumia rasmi bendera ya zanzibar
rangi zinasemekana kuwa na maana zifuatazo kijani kwa ajili ya mashamba kilimo na misitu
kijani ni pia rangi ya bendera ya chama cha tanu kilichokuwa chama tawala tangu uhuru
njano dhahabu inakumbusha juu ya utajiri wa madini
jakaya mrisho kikwete tangu tarehe desemba ni rais wa nne wa jamhuri ya muungano wa tanzania
amezaliwa oktoba katika kijiji cha msoga kata ya lugoba tarafa ya msoga jimbo la uchaguzi la chalinze wilaya ya bagamoyo mkoa wa pwani
babu yake mzee mrisho kikwete alikuwa chifu wa wakwere
baba yake alikuwa mkuu wa wilaya pangani same na tanga
jakaya kikwete amesimulia hadithi ya kifamilia ya kuwa wakati mama yake alipokuwa mja mzito naye babu alitamka kuwa ikiwa mtoto atakuwa wa kiume atampatia urithi wa cheo chake
miaka akasoma shule ya msingi msoga halafu shule ya kati middle school lusonga halafu shule ya sekondari kibaha akiongeza a level huko shule ya sekondari tanga
kuanzia mwaka alisoma uchumi katika chuo kikuu cha dar es salaam akimaliza kwa kupata digrii yake mwaka 
akajiunga na jeshi la wananchi wa tanzania jwtz
jakaya aliposoma shule ya sekondari ya kibaha alikuwa mwenyekiti wa wanafunzi na pia wa vijana wa tanu
katika shule ya sekondari tanga alikuwa kiranja mkuu na pia kiongozi wa timu ya mpira
katika uds alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa halmashauri ya wanafunzi
mwaka akateuliwa kuwa mbunge na waziri msaidizi
mwaka alichaguliwa kuwa mbunge wa bagamoyo chalinze akirudishwa kila uchaguzi hadi mwaka 
akawa waziri akipita katika wizara za maji na fedha
mwaka alijaribu kuchaguliwa kuwa mgombea wa urais upande wa ccm
inasemekana ya kwamba mwalimu julius nyerere alimwomba wakati ule kumwachia nafasi benjamin mkapa aliyeteuliwa na halmashauri kuu ya ccm
kikwete akawa waziri wa mambo ya nje katika serikali zote mbili za mkapa
mwaka alifaulu kuteuliwa mgombea wa ccm kwa nafasi ya rais akashinda uchaguzi wa desemba akizoa za kura zote
ziwa victoria pia viktoria nyanza ziwa nyanza ni ziwa kubwa kuliko yote barani afrika na la pili duniani
ziwa la kwanza ni ziwa superior ambalo lipo amerika ya kaskazini
ziwa victoria lipo mita juu ya usawa wa bahari na lina eneo la kilometa za mraba zaidi ya 
ziwa victoria limekuwa ni kiunganisho na mpaka kwa nchi tatu za afrika ya mashariki ambazo ni tanzania kenya na uganda
ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua na kutoka vijito vingi vidogo
mto mkubwa unaoingia victoria ni mto kagera unaotiririka kutoka upande wa magharibi
ziwa hili lina kina cha wastani cha mita futi na mwambao wa urefu wa mita maili visiwa vyake vikiwa vimechangia 
 ya urefu huu
eneo la maji ya ziwa imegawanywa km nchini kenya km nchini uganda na km nchini tanzania
bwana jens fink jensen alizaliwa tarehe desemba katika mji wa copenhagen nchini denmark
yeye ni mwandishi katika lugha ya kidenishi katika nyanja mbali mbali kama vile semi za kawaida na mashairi
vile vile yeye ni mpiga picha na mwandishi wa vitabu hasa vya muziki na nyimbo
alianza maisha yake kama mwandishi wa vitabu vya hadidhi juni wakati alipoandika hadithi fupi ijulikanayo kama juni 
kitabu hicho kilichapishwa kwenye gazeti la kila siku kwa lugha ya kidenish lijulikanalo kama nipashe habari
tunzi zake za mwanzo kwenye nyanja ya mashairi zilichapishwa kwa mara ya kwanza kunako mwaka wa elfu moja mia nane na dhemaanini na moja na zikajulikana kwa kupewa kicwa cha maneno dunia kwenye jicho
alianza kukusanya mashairi yalio kua yameandikwa na washairi wengine na kuyaweka katika hali ya vitabu kwenye mwaka wa elfu moja mia tisa na dhemanini na sita
vitabu vyenyewe vilichapishwa vikiwa katika hali ya mkusanyiko wa hadidhi fupi fupi na vikatambulika kwa jina la wanyama mwitu
hatimae kunako mwaka wa elfu moja mia tisa na tisini na nne akaanza kuandika vitabu kwa watoto baadhi yavyo kikiwa ni kile kiitwacho jonas na konokono
alihitimu masomo yake kwenye shule ya upili kidato cha sita na kupita vizuri katika masomo ya lugha mbali mbale akiwa katika shule ya bweni ya herlufsholm kunako mwaka wa elfu moja mia tisa na sabini na sita
baadae alifanya mafunzo ya kijeshi na kuhitimu kwa kutunukiwa cheo cha kamanda kwenye kikosi kiitwacho walinzi hai wa kifalme royal life guards
hatimae kwenye mwaka wa elfu moja na mia tisa na dhemaanini na sita akajiunga na chuo kitoacho masomo kwenye fani ya ujenzi kilichoko mjini conpenhagen amboko alitunukiwa shahada ya mastas katika uchoraji na ujenzi
katika mwaka wa elfu moja mia tisa na tisini na saba akiwa bado angali kwenye chuo hicho hicho aliyaendeleza masomo yake kwa kushiriki kwenye masomo ya ukusanyaji na utoaji wa habari katika misingi inayo husisha matumizu ya mbinu mbali mbali
na akiwa kama mojawapo wa waandishi wakongwe walio vuma katika miaka ya dhemaanini na ambao walipenda kua na uhusiano wa karibu sana na bwana poul borum mhariri wa hvedekorn yeye pamoja na wenzake wengine kama vile michael strunge walichangia katika kubuni onyesho la kusisimua ambalo lilijulikana kama kizazi kipya na ambalo liliandaliwa katika ukumbi wa huset ulioko mjini copenhagen
hii ilikua ni kwenye mwaka wa elfu moja mia tisa na dhemaanini
vile vile alijishirikisha kwenye maonyesho ya tunzi mbali mbali na alishikilia nafasi maalum ya kusoma mashairi yenye kuelezea hali ya furaha na huzuni huku akionyesha picha zinazo onyeshwa kwenye kuta kwa kutumia miale ya mwangaza
wengine walio shiriki nae ni mwana mziki fredrik mellqvist ambae ana uhodari wa kucheza chombo kiitwacho keyboard
wengine alio shiriki nao ni pamoja na yule mchezaji wa chombo kiitwacho saksafoni aitwae jens severin
mwana sanaa huyu jens fink jensen amewahi vile vile kuandaa maonyesho ya picha kwamfano yale yaliyo julikana kama meli za kusini pamoja na uso wa beijing
mengine yalikua ni pamoja na maonyesho yalio julikana kama picha za neno ambazo ziliandamana na picha ambazo huonyeshwa kwa kutumia miyale ya mwangaza na ambazo hushirikisha sauti
mfano ukiwa ni ile ijulikanayo kama jicho limulikalo ulimwengu likiwa ni onyesho lililokua linasimulia kuhusu malighafi inayo tumika ndani ya vitabu
yesu kristo kutoka kigiriki iesus christos ni jina la kawaida kati ya wakristo kumuitia yesu wa nazareti yesu mnazareti
kwa asili ni tamko la imani lenye sehemu mbili jina yesu na cheo kristo
kristo ni tafsiri ya kigiriki ya neno la kiebrania mashiah masiya
katika lugha ya kigiriki yesu kristo mara nyingi ni sentensi kamili maana yake yesu ndiye masiya wa mungu yaani yesu ndiye masiya aliyetangazwa na manabii wa agano la kale na kutazamiwa na israeli
katika aya nyingine za agano jipya yesu kristo tayari imetumika kama jina
krismasi pia noeli ni sikukuu ambayo wakristo wengi husheherekea kuzaliwa kwake yesu kristo zaidi ya miaka iliyopita
kwa kawaida husheherekewa tarehe desemba katika ukristo wa magharibi na tarehe januari katika ule wa mashariki
kuna majina mawili yaliyo kawaida kwa kiswahili kwa ajili ya sikukuu hii
tarehe halisi ya kuzaliwa kwake yesu haijulikani kwa sababu utamaduni wa wayahudi wa wakati ule haukuwa na sherehe au kumbukumbu ya siku ya kuzaliwa
lakini baadaye ukristo ulienea katika dola la roma kati ya mataifa yaliyokuwa na kawaida ya kuzingatia siku ya kuzaliwa
hivyo ilijitokeza hamu ya kusheherekea pia sikukuu ya kuzaliwa kwake kristo
tangu mwanzo wa karne ya bk kuna kumbukumbu ya waandishi mbalimbali waliojadili tarehe ya kuzaliwa kwake yesu kristo
habari za kwanza kabisa za makadirio ya tarehe ya kuzaliwa kwake yesu zinapatikana kutoka misri mnamo mwaka 
mwandishi mkristo klemens wa alexandria alilalamikia udadisi wa wataalamu kadhaa wa misri waliodai kwamba wamekadiria tarehe hiyo katika mwezi mei wengine katika aprili
alisema pia kuwa kikundi cha kikristo cha wafuasi wa basilides huko misri walisheherekea epifania pamoja na kuzaliwa kwake yesu tarehe januari
labda kadirio la tarehe ya desemba pia lina asili katika misri
kwa kuongeza miezi tisa ya mimba inajitokeza desemba kama tarehe ya kuzaliwa
inaonekana tarehe desemba ilijitokeza wakati huo
kuna taarifa ya mwaka kutoka ipolito wa roma kwamba tarehe desemba ilikuwa sikukuu ya kuzaliwa kwake yesu kristo
wataalamu mbalimbali walidai kwamba kanisa lilipachika sikukuu ya kristo kwenye tarehe hiyo kwa nia ya kufanya ichukue nafasi ya sikukuu ya jua kama mungu sol invictus yaani jua lisiloshindika
lakini pengine mambo yalikwenda kinyume yaani kwamba makaisari walianzisha sikukuu hiyo halafu wakaipanga tarehe ya krismasi ili kushindana na ukristo uliokuwa bado chini ya dhuluma ya serikali yao lakini ulikuwa unazidi kuenea
aliyeingiza sikukuu ya kuzaliwa jua mitra huko roma ni eliogabalus kaisari kuanzia hadi 
baadaye kaisari aurelianus akaithibitisha rasmi mwaka hatimaye ikahamishiwa tarehe desemba
wakati wa kaisari licinius sikukuu hiyo ilikuwa ikiadhimishwa bado tarehe desemba
kutoka roma uliokuwa mji mkuu wa dola la roma sherehe ya desemba ilienea kote katika ukristo
wakristo wengi husheherekea tarehe desemba wakatoliki na sehemu ya waprotestanti na waorthodoksi
kati ya waorthodoksi kuna tarehe nyingine hasa januari kutokana na tofauti katika kalenda
habari za krismasi kama sherehe hazipatikani katika biblia kwa sababu zilizotajwa hapa juu na kwa sababu mwanzoni mwa kanisa mkazo ulikuwa juu ya kifo na ufufuko wa yesu tunavyoona hasa katika barua za mtume paulo
baadaye tu wakristo walichunguza zaidi asili ya huyo aliyesadikiwa nao kuwa alikufa na kufufuka
hasa vitabu viwili vya agano jipya vina habari za kuzaliwa kwake yesu yaani injili za mathayo na luka
mathayo anasimulia habari hizo katika mlango wa kwanza kuanzia aya na katika mlango wa pili
bikira maria mama wa yesu alipata mimba wakati alipokuwa mchumba wa yosefu
yosefu alitaka kumwacha lakini aliambiwa na malaika aanze kuishi naye na kumkubali mtoto kama wake kwa kumpa jina yesu
mamajusi kutoka mashariki waliwatembelea kijijini bethlehemu na kuwaletea zawadi kwa sababu waliona nyota ya pekee iliyokuwa kwao alama ya kuzaliwa kwa mfalme mpya katika uyahudi ikawaongoza hadi mjini yerusalemu
lakini walipompitia mfalme herode mkuu huyo alikasirika akimwogopa mfalme mpya
hata hivyo aliwaelekeza bethlehemu kadiri ya utabiri wa nabii mika
yosefu alipata tena ujumbe kutoka kwa malaika akaondoka na mtoto na maria kukimbilia misri kabla ya askari wa herode hawajaweza kumuua yesu
baada ya kifo cha herode walirudi kutoka misri lakini hawakuenda tena bethlehemu bali walihamia nazareti katika mkoa wa galilaya
katika taarifa ya luka mlango wa na maria alipokea huko nazareti ujumbe wa malaika mkuu gabrieli kwamba atapata mimba halafu mtoto wa pekee
yosefu na maria walikwenda bethlehemu kwa sababu ya sensa iliyowataka kwenda katika mji asili wa ukoo wa yosefu mjukuu wa mfalme daudi
hapo yesu alizaliwa katika hori la kulishia wanyama wachungaji mabondeni walitangaziwa na malaika habari hiyo wakaja kumwona mtoto
baada ya kuzaliwa wazazi walimpeleka yesu yerusalemu katika hekalu kufuatana na sheria ya agano la kale kitabu cha kutoka halafu wakarudi kwao nazareti
korani pia ina habari za kuzaliwa kwake yesu nabii isa
sura ya tatu al imran ina habari za tangazo la malaika kwa bikira mariamu zinazofanana na luka 
mtoto mchanga yesu akaanza kusema wakati wa kuzaliwa akimtetea mama yake dhidi ya ndugu zake
kama kawaida imani na liturujia ya kikristo zinaitikia haja za binadamu
mojawapo ni kukutana na watu wa kupendeza kwa wema wao
kipindi cha noeli kinatimiza haja hiyo kwa kuwa kinaadhimisha kuzaliwa kwa mtu mpya kabisa ambaye anatuvutia kwa wema wake na ambaye tukimuona tumemuona mungu tena tukimpokea tunazaliwa upya kama wana wa mungu
leo amezaliwa kwa ajili yenu mwokozi ndiye kristo bwana
tunapoadhimisha noeli tangazo hilo la malaika kwa wachungaji linatufikia sisi
si kujidanganya kana kwamba yesu angezaliwa leo wala hatukumbuki tu tukio la zamani bali fumbo la kuzaliwa bwana linatufikia leo katika liturujia na kutuletea neema zake
hivyo tunaweza tukazaliwa upya kwa kushiriki kuzaliwa kwa kichwa chetu
mwana wa mungu anakuwa mtu kusudi mtu awe mwana wa mungu
tena si binadamu tu bali viumbe vyote vinapata heshima mpya kwa neno wa milele kujifanya kiumbe
sherehe ya krismasi imekuwa sikukuu muhimu sana katika tamaduni za mataifa yaliyoathiriwa na ukristo
kuna desturi nyingi zilizojitokeza katika karne zote za kusheherekea krismasi
sehemu ya desturi hizi zimeenea pia nje ya nchi za asili na hata kutumiwa na watu wasiofuata imani ya kikristo
mto wa kagera kinyarwanda akagera ni kati ya mito inayounda mto wa nile pia ni mto mkubwa kabisa wa kuingia ziwa la viktoria nyanza
inaanza burundi inapounganika mito ya nyawarongo na ruvuvu ikiendela km hadi kuingia ziwa la victoria nyanza
mto wa kagera ukielekea kaskazini ni mpaka kati ya tanzania na rwanda pale inapogeuka kuelekea mashariki karibu na mji wa kikagati ni mpaka kati ya tanzania na uganda
sehemu ya mwisho wa njia yake inaingia kabisa ndani ya eneo la tanzania hadi kufika viktoria nyanza kama km kaskazini za bukoba
jina la mto wa kagera umekuwa pia jina la mbuga ya wanyama ya akagera national park huko rwanda na pia la mkoa wa kagera katika tanzania
mkoa wa kagera ni mkoa wa kaskazini magharibi kabisa katika tanzania
mkoa wa kagera umepakana na burundi rwanda na uganda upande wa magharibi na kaskazini
upande wa kusini umepakana na mikoa mengine ya tanzania ya kigoma shinyanga na mwanza
eneo lake ni km za nchi kavu na km za maji hasa ya viktoria nyanza jumla km 
mkoa wa kagera uko mnamo juu ya uwiano wa bahari
kuna wilaya saba za bukoba mjini bukoba vijijini misenyi muleba karagwe ngara biharamulo na kyerwa
misenyi ni wilaya mpya iliyoanzishwa mwaka na kyerwa ikafuata mwaka 
sensa ya mwaka imeonyesha idadi ya wakazi kuwa inayoendelea kuongezeka asilimia 
 kwa mwaka
katika mkoa huu elimu kama elimu bado haijaendelea kwa watu wote walioko vijijini hali hiyo hufanya taifa kurudi nyuma kimaendeleo maana taifa kama taifa huongozwa na wasomi ili kukua kiuchumi
yesu alikuwa myahudi mwanamume aliyeishi miaka hivi iliyopita labda kk b
kutokana na umuhimu wake katika historia ya binadamu kwa kawaida miaka yote inahesabiwa kuanzia ujio wake ulivyokadiriwa na denis mdogo kimakosa katika karne ya 
mbali ya hayo zaidi ya nusu ya wanadamu wote wanamuamini kuwa mwana wa mungu wanaoitwa wakristo au walau nabii hasa waislamu
habari zake zinapatikana hasa katika biblia kwa namna ya pekee katika injili
nje ya ukristo kuna habari fupi kuhusu yesu katika maandiko ya waandishi waroma wagiriki na wayahudi
habari hizo zinaangaliwa sana kwa sababu zimetungwa na watu wasiomwamini yesu
mtaalamu myahudi flavius josephus aliandika mnamo b
kitabu cha antiquitates judaicae habari za historia ya wayahudi akitaja kifo cha yakobo ndugu wa yesu sura ya 
mwandishi mroma tacitus aliandika mnamo mwaka ya kwamba kaisari nero alishtaki kikundi cha chrestiani ya kuwa wamechoma moto mji wa roma
aliongeza mtu ambaye ni asili ya jina hilo ni chrestus aliyeuawa wakati wa tiberio kwa amri ya pontio pilato annales xv 
mwandishi mroma svetonius alimtaja chrestos katika kitabu chake juu ya maisha ya kaisari klaudio ya kwamba huyu amesababisha fujo kati ya wayahudi wa roma hivyo kaisari aliwafukuza wote mjini
mwanasiasa mroma gaius plinius caecilius secundus aliacha barua kadhaa zinazotaja wakristo mnamo mwaka b
alimwuliza kaisari traianus jinsi ya kushughulikia wakristo waliokataa kutoa sadaka mbele ya sanamu za kaisari
nchi ambayo yesu alizaliwa akafundisha ni nchi ileile ambayo mungu aliwaahidia waisraeli tangu zamani za abrahamu ni nchi ileile waliyoiteka chini ya yoshua ni nchi ileile waliyoirudia kutoka utumwani babeli
lakini wakati wote wa agano jipya yaani tangu yesu alipozaliwa hadi mwisho wa maisha ya mitume wake nchi hiyo haikuwa huru bali chini ya himaya ya warumi ingawa pengine hao waliwakabidhi vibaraka yaani watawala wenyeji waliowekwa na wakoloni
vibaraka hao ni herode mkuu kk kk na wazawa wake ambao tena hawakuwa waisraeli halisi bali waedomu ingawa kabila lao lililazimishwa kuingia dini ya uyahudi karne iliyotangulia
vilevile maliwali wa kirumi waliowekwa pengine kutawala nchi au sehemu fulani walionyesha mara nyingi ukatili na dharau kwa waisraeli na dini yao hata kusababisha chuki na mapigano kati ya jeshi na wananchi
mfano mmojawapo ni ponsyo pilato aliyesimamia uyahudi kuanzia mwaka hadi b
mbali na hayo utawala wa roma ulioenea ulaya magharibi na kusini afrika kaskazini na nchi za mashariki ya kati kupakana na iraq ya leo kwa jumla ulihakikisha hali ya amani kwa muda wote wa agano jipya na karne za kwanza za kanisa
hali hiyo pamoja na umoja wa dola hilo lote na urahisi wa mawasiliano kwa njia ya barabara zilizotengenezwa na warumi na uenezi wa lugha ya kimataifa kiyunani yaani kigiriki cha zamani ilichangia kasi ya uenezaji wa habari njema injili
lugha asili ya yesu na ya mitume ilikuwa kiaramu ambacho ni jamii ya kiyahudi na ambacho polepole kilishika nafasi yake kati ya wayahudi kuanzia karne ya k
k hao wote walitokea mkoa wa galilaya uliokuwa na mchanganyiko wa watu waisraeli na mataifa kiasi kwamba huko wayahudi wenyewe walifuata kwa urahisi desturi za kiyunani hata wakadharauliwa na wenzao wa kusini yerusalemu na mkoa wa yudea
dionisi mdogo mmonaki aliyeanzisha mwaka hivi mtindo wa kuhesabu miaka kuanzia kuzaliwa yesu kurudi nyuma k
kwa sababu alizaliwa bethlehemu chini ya herode mkuu aliyefariki tayari mwaka k
huyo alipojaribu kumuua mtoto yesu familia takatifu ilikimbilia misri mpaka baada ya kufa kwa herode
hapo ikarudi galilaya hata yesu akajulikana kwa jina la kijiji cha nazareti kilichodharauliwa na wagalilaya pia
ndipo alipokulia na kuishi akifanya kazi ya ufundi
ndugu yake yohane mbatizaji aliacha maisha ya jangwani na kuanza kuhubiri toba kandokando ya mto yordani
kwa kuwa waisraeli walikosa manabii kwa muda mrefu na walitamani sana ukombozi walimuendea kwa wingi hata wakamtia hofu herode antipa
ingawa huyo akamfunga mapema akamuua kazi ya yohane ilikuwa imetimia kwa sababu aliweza kuwaandaa waisraeli wengi hasa watu wadogo na wakosefu wampokee yesu aliyebatizwa naye
katika nafasi hiyo yohane alimtambulisha kama mwanakondoo wa mungu aondoaye dhambi ya ulimwengu
ndipo yesu naye alipoanza kuhubiri lakini pia kutenda miujiza ya kila aina akapata haraka wafuasi wengi
kati yao akachagua mitume wake kama msingi mpya wa taifa la mungu
alifanya kazi hizo kuanzia galilaya akitangaza ujio wa ufalme wa mungu kwa maana ya kwamba ufalme uliotazamiwa na wayahudi umewajia kwa njia yake
ingawa hakupitia shule yoyote ya biblia yesu alionekana anafundisha vizuri kuliko walimu wa sheria wa kawaida kama mtu mwenye mamlaka juu ya torati
mafundisho yake yalilingana na yale ya mafarisayo kuliko na yale ya masadukayo lakini alishindana pia na hao wa kwanza
kijicho na upinzani vikazidi hasa yerusalemu walipoanza kufanya njama za kumuua
ingawa yesu alijua hayo alijikaza kwenda katika mji mtakatifu autangazie habari njema na kufia huko
baada ya kupokewa kwa shangwe kabla ya sherehe ya pasaka ya mwaka au akakamatwa na baraza la israeli kwa tuhuma ya kufuru ya kujilinganisha na mungu halafu akakabidhiwa kwa liwali wa kirumi aliyekuwa na mamlaka ya kutoa adhabu ya kifo
baada ya kikao ambapo wayahudi walitafuta kisingizio cha kisiasa ponsyo pilato akalazimika kuagiza yesu asulubiwe na kisha kufa kwake kaburi lilindwe na askari
hata hivyo siku ya tatu kaburi likaonekana tupu na yesu akaanza kuwatokea wanafunzi wake wa kike na wa kiume kwa muda wa siku arubaini halafu akapaa mbinguni mbele ya macho yao
habari hizo zikatangazwa kwa sauti tu kwa miaka kadhaa halafu zikaanza kuandikwa
kanisa linaheshimu kwa namna ya pekee kama ushuhuda mkuu juu ya maisha na mafundisho ya yesu na kama moyo wa maandiko matakatifu yote injili nne zilizoandikwa na marko mathayo mwinjili luka na yohane kati ya mwaka na hivi
kwa kuwa mambo haya uliwaficha wenye hekima na akili naam baba kwa kuwa ndivyo ilivyopendeza mbele zako lakini kwa ajili ya mkutano huu wanaohudhuria nalisema haya mtukuze mwanao ili mwana wako naye akutukuze wewe kama vile ulivyompa mamlaka juu ya wote wenye mwili wakujue wewe mungu wa pekee wa kweli na yesu kristo uliyemtuma
mimi nimekutukuza duniani hali nimeimaliza kazi ile uliyonipa niifanye
kwa utukufu ule niliokuwa nao pamoja nawe kabla ya ulimwengu kuwako
jina lako nimewadhihirishia watu wale ulionipa katika ulimwengu walikuwa wako ukanipa mimi na neno lako wamelishika
nao wakayapokea wakajua hakika ya kuwa nalitoka kwako na wote walio wangu ni wako na walio wako ni wangu baba mtakatifu kwa jina lako ulilonipa uwalinde hawa mimi naliwalinda kwa jina lako ulilonipa nikawatunza mimi nimewapa neno lako na ulimwengu umewachukia kwa kuwa wao si wa ulimwengu kama mimi nisivyo wa ulimwengu
wao si wa ulimwengu kama mimi nisivyo wa ulimwengu
lakini na wale watakaoniamini kwa sababu ya neno lao
kama wewe baba ulivyo ndani yangu nami ndani yako ili ulimwengu upate kusadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma
mimi ndani yao nawe ndani yangu ili wawe wamekamilika katika umoja ili ulimwengu ujue ya kuwa ndiwe uliyenituma baba hao ulionipa nataka wawe pamoja nami popote nilipo kwa maana ulinipenda kabla ya kuwekwa msingi ulimwengu
lakini mimi nalikujua na hao wamejua ya kuwa ndiwe uliyenituma
nami naliwajulisha jina lako tena nitawajulisha hilo ili pendo lile ulilonipenda mimi liwe ndani yao nami niwe ndani yao
aba baba yote yawezekana kwako uniondolee kikombe hiki walakini si kama nitakavyo mimi bali utakavyo wewe
waumini wake wanaunda kanisa la kikristo ambalo linapatikana leo katika madhehebu mengi
karibu wote wanamwamini kuwa mungu aliyechukua umbile la mwanadamu au kwa lugha nyingine kuwa mwana wa mungu
wakristo wengine wanaamini kuwa yeye ni mtume wa pekee wa mungu ila si mungu
katika dini ya uislamu yesu anajulikana kama nabii isa
waislamu wanaamini kuwa yeye alikuwa ni nabii wa mungu ila hakuwa mwana wa mungu wala mungu
azania ni jina la kihistoria kwa ajili ya sehemu mbalimbali za pwani la afrika ya mashariki
asili yake ni zamani za waroma na wagiriki wa kale
mara ya kwanza jina hili limepatikana kwa mwandishi mroma plinio mzee gaius plinius secundus aliyeishi wakati wa karne ya kwanza b
kufuatana na maelezo yake azania ni sehemu zile zilizoanza katika eneo la adulis leo eritrea na kuelekea kusini
kitabu cha mwongozo kwa ajili ya mabaharia periplus ya bahari ya eritrea karne ya pili b
kinatoa maelezo zaidi zinazoonyesha ya kwamba jina la azania lilimaanisha pwani la afrika ya mashariki kutoka eritrea hadi tanzania ya leo
mwandishi cosmas indicopleustes wa karne ya sita b
aliandika azania ni nchi chini ya utawala wa ufalme wa aksum
katika karne zilizofuata umbo la azania halikutumika tena
inawezekana ya kwamba sababu yake ilikuwa waarabu waislamu walichukua nafasi ya wagiriki na waroma wakitawala biashara ya nje ya pwani ya afrika ya mashariki
kuna uwezekano ya kuwa waarabu walitumia umbo tofauti la neno kuwa zanj kwa ajili ya eneo lilelile
katika karne ya jina la azania limefufuka tena
nchi huru za tanganyika na zanzibar ziliungana tar
 aprili kuwa jamhuri ya muungano wa tanganyika na zanzibar
hapa jina lile la kihistoria azania lilikumbukwa tena kwa kuunganisha maneno ya tanganyika zanzibar na azania jina la nchi tanzania limepatikana
kwa namna tofauti jina la azania lilitumika pia afrika kusini
wakati wa siasa ya ubaguzi wa rangi sehemu ya wapinzani wa siasa hii hawakutaka kutumia jina rasmi la south africa zuid afrika tena
walitafuta jina katika historia iliyotangulia kufika kwa makaburu wakichukua jina la azania
ni hasa vyama vya pac na azanian people s organization waliotaka kubadilisha jina la afrika kusini kuwa azania
lakini chama kikubwa cha anc haikukubali na mipango ilishindikana
jumuiya ya madola jina la kiingereza ni commonwealth of nations inaunganisha nchi mbalimbali hasa uingereza na nchi zilizokuwa koloni zake
 kama jumuiya ya kibritania british commonwealth na kupewa jina lake la sasa tangu 
leo zipatao asilimia ya watu wote duniani watu huishi katika nchi wanachama za jumuiya ya madola
nchi za jumuiya hii wenye wakazi wengi ni hasa uhindi pakistan bangladesh na nigeria
kuna pia nchi ndogo sana kama tuvalu yenye wakazi pekee
nchi kadhaa zilisimamishwa uanachama au kuondoka kwa hiari zao
mfano tanganyika na zanzibar ziliungana kwa hiyo hazipo tena lakini mpya ya tanzania imekuwa nchi mwanachama
vilevile newfoundland iliondoka katika jumuiya baada ya kujiunga na kanada kama jimbo
pakistan ilisimamishwa uanachama mara kadhaa kwa sababu serikali yake ilipinduliwa na wanajeshi walioanzisha serikali ya kijeshi
zimbabwe ilisimamishwa uanachama baada ya uchaguzi bandia ikaamua kujiondoa kabisa mwaka 
jamhuri ya ueire iliamua mwaka kuacha viungo vyote na uingereza ikajitangaza kuwa jamhuri isiyokubali athira ya nje kama hali ya malkia wa uingereza kuwa mkuuw dola hivyo ikaondoka katika jumuiya
afrika kusini ilijiondoa kwa sababu ya upinzani wa jumuiya dhidi ya sheria za apartheid
baada mwisho wa ubaguzi wa rangi nchi ilirudi katika jumuiya
fiji imesimamishwa mara kadhaa baada ya uasi wa kijeshi uliopindua serikali
periplus ya bahari ya eritrea ni kitabu cha mwongozo kwa ajili ya mabaharia kilichoandikwa mnamo mwaka bk
periplus ni neno la kigiriki linalomaanisha tendo la kuzunguka baharini kwa merikebu bahari ya eritrea ni jina la kale kwa ajili ya bahari ya shamu pamoja na bahari hindi
jina hilo lilitungwa na watu wa nchi za mashariki ya bahari ya mediteraneo na misri waliotumia lugha ya kigiriki miaka iliyopita
kitabu hicho kimeandikwa na mwenyeji wa aleksandria misri uliokuwa mji mkubwa wakati ule na kitovu cha biashara ya kimataifa kati ya dola la roma afrika ya mashariki na bara hindi
kitabu cha periplus kinaeleza mabandari kuanzia misri hadi afrika ya mashariki kwa upande moja na hadi bara hindi kwa upande mwingine
kinataja majina ya mabandari bidhaa zilizopelekwa huko na bidhaa zilizopatikana kila mahali
pia kuna habari za kando juu ya watu watawala na mila zao
maelezo ni mengi kuhusu pwani ya eritrea na somalia hadi pembe la afrika kuelekea kusini majina ya mabandari ni machache mwisho wa eneo lililojulikana ni mji wa rhapta katika nchi za azania
bahari ya eritrea kigiriki erythr th lassa ni jina la kale la bahari ya shamu na bahari hindi
neno erythra katika lugha ya kigiriki inamaanisha rangi nyekundu thalassa bahari
hivyo bahari ile iliitwa kwa jina kama bahari nyekundu linganisha kiing
inasemekana ya kwamba jina hili limetokana na aina ya mwani unaoonyesha rangi hiyo wakati mwingine
inaonekana ya kwamba waandishi wa kale hawakutofautisha kati ya bahari ya shamu na bahari hindi
merikebu za zamani zile zilitembea muda wote karibu na pwani kwa sababu dira haikulikana bado nje ya uchina
hivyo haikuwa rahisi kuvuka bahari moja kwa moja na kupata picha kamili ya umbo la bahari
nahodha wa merikebu hizi walitumia maandiko kama periplus ya bahari ya eritrea wakipanga safari zao
kwa maana nyingine tazama bahari ya shamu maana
jina la kihistoria katika lugha ya kigiriki ilikuwa bahari ya eritrea erythr th lassa
kaskazini ni rasi ya sinai pamoja ghuba ndogo za aqaba na suez halafu imeunganika na mediteranea kwa njia ya mfereji wa suez
kusini bahari ya shamu imeunganika na bahari hindi kwa njia ya mlango wa bahari wa bab el mandeb
ghuba yote ina urefu wa takriban km upana wake ni kati ya km na km tu kwenye bab el mandeb
vilindi vyake vinaelekea hadi m chini ya uwiano wa bahari
jamhuri ya watu wa zanzibar ni sehemu ya jamhuri ya muungano wa tanzania inayojitawala katika mambo yake ya ndani
eneo lake ni sawa na funguvisiwa ya zanzibar iliyopo mbele ya mwambao wa afrika ya mashariki karibu na tanganyika au tanzania bara
inajumuisha visiwa vikubwa vya unguja na pemba pamoja na visiwa vidogovidogo
kwa jumla mikoa mitano ya tanzania imo ndani ya zanzibar ikiwa mitatu iko unguja na miwili pemba
hadi mapinduzi ya zanzibar ya mwaka sehemu hizi zilijulikana kama usultani wa zanzibar
zanzibar inatawaliwa na serikali ya mapinduzi ya zanzibar smz
raisi amani abeid karume aliyekuwa mgombea wa ccm amechaguliwa mara ya pili na wananchi wote tar
 katika kura iliyopingwa na chama cha upinzani cuf
zanzibar ina bunge lake lenye wabunge wanaochaguliwa kwa muda wa miaka mitano
mji mkuu na makao makuu ya serikali ni jiji la zanzibar ambalo liko kisiwa cha unguja
idadi ya wakazi wote ilikuwa mwaka wakiwa 
 wakazi wa unguja na 
 wakazi wa pemba
mazao yanayouzwa nje ni hasa karafuu basibasi mdalasini na pilipili
jamhuri ya watu wa zanzibar ilianzishwa baada ya mapinduzi ya iliyomaliza usultani wa zanzibar
rais wa kwanza alikuwa abeid amani karume hadi aliyefuatwa na aboud jumbe 
rais wa tatu aliyemfuata alikuwa ali hassan mwinyi aliyeendelea kuwa pia rais wa tanzania tangu 
rais wa sasa ni amani abeid karume ambaye ni mwana wa rais wa kwanza
historia inajionesha ya kwamba kiasi cha miaka kumekuwepo makazi ya bidadamu katika visiwa vya zanzibar
katika karne ya mwanzo ad zanzibar pamoja na mwambao wa afrika ya mashariki ulikua katika ufalme wa saba katika kipindi cha karne ya na ad wabantu walianza biashara na waarabu waliokuja afrika ya mashariki
katika karne ya ad waarabu walikuja zanzibar kibiashara pia kusambaza dini ya kiislam waarabu ndio waliyoipa jina zanzibar kutokana na neno la kiarabu zinji bar yaani sehemu ya watu weusi
lugha ya kiswahili imeanza kutumika kiasi cha karne ya ad lugha ya kiswahili ilitokana na kuchanganyika lugha ya kiarabu na lugha za kiafrika
karne ya ad wareno walikuja zanzibar lakini utawala wao ulifuatiwa na kutokuwepo utulivu lakini biashara ya utumwa iliwaweka watu pamoja
waarabu kutoka oman walichukua utawala zanzibar katika karne ya ad na zanzibar ilikua ni makao makuu ya utawala wa waomani
 zanzibar ilifaidi matunda mazuri ya kiuchumi na maendeleo yaliyosababishwa na utawala wa kisultani na hivyo kupelekea zanzibar kuwa na mwakilishi nchini marekani na kupelekea kuenea kwa dini ya wa kiislam
katika karne ya ad zanzibar ilikua chini ya utawala wa oman mwaka zanzibar ilikua inaongoza kwa kilimo cha karafuu na hiyo kupelekea mahitaji ya watumwa kuongezeka kutumika katika kilimo
 kamisheni kutoka uengereza na ujerumani iliamua kuigawa zanzibar kutoka katika utawala wa kisultani na ndio ulikua mwisho wa utawala wa kujitegemea kwa zanzibar na mnamo mwaka sultani alikubali maridhiano hayo
 zanzibar ilikua chini ya uangalizi wa waingereza rasmi lakini uchaguzi wa mwanzo ulifanyika mwaka na miaka iliyofuata kukakuwepo fujo na machafuko kutoka kwa waafrika wanaodai uhuru dhidi ya utawala wa kiarabu
mwezi wa mwaka waingereza waliipa uhuru zanzibar chini ya jumuiya ya madola na mwezi wa mwaka zanzibar ilifanya mapinduzi kujikomboa kutoka katika utawala wa kisultani muda mchache baadae iliungana na tanganyika kuunda jamhuri ya muungano wa tanzania
uchumi wa zanzibar ni uchumi wa hali ya chini kabisa ambao mwananchi wa kawaida anaishi chini ya dola moja kwa siku au kutokua na uhakika wa kupata chochote
kiefik ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waefik
hilo linatokana na viongozi wa vyama kutoonesha mori katika kutatua matatizo au kuweka mbinu za kuleta maendeleo badala yake ni kujadili siasa kwa muda mwingi
zanzibar ni nchi yenye matumaini katika uchumi lakini kutokana na migogoro ya kisiasa imekua katika hali duni kabisa ni hivi majuzi tu balozi wa marekani alisisitiza kuwa umuhimu wa kuwepo mashirikiano katika siasa ili kuiwezesha zanzibar kuinuka katika hali ya kiuchumi
watu wa zanzibar ni wa asili mbalimbali hasa watu wa asili ya afrika bantu waasia awali kutoka india na nchi za kiarabu
idadi ya wakazi wa zanzibar ilikuwa mwaka tarehe ya sensa ya mwisho kwa kiwango cha ukuaji wa 
hii karibu theluthi mbili ya watu wanaishi kisiwa cha zanzibar unguja mkoa wa mjini magharibi ndio wenye idadi kubwa ya wakaazi kiasi cha watu 
mji mkubwa ni chake chake na idadi ya mengine ni wete na mkoani
kuna tofauti kubwa katika kiwango cha maisha kati ya wakazi wa pemba na unguja na kati ya wakazi wa mijini na vijijini
wastani wa mapato ya kila mwaka ya us na ukweli kwamba karibu nusu ya maisha ya wakazi wanaishi chini ya mstari wa umaskini
huduma ya afya vifo vya watoto wachanga bado ni katika waliozaliwa na inakadiriwa kuwa utapiamlo huathiri moja katika tatu ya watu wa visiwa matarajio ya maisha wakati wa kuzaliwa ni 
wakati matukio ya vvu ukimwi ni ndogo mno kwa zanzibar kuliko tanzania kwa ujumla 
 ya idadi ya watu kama dhidi ya wastani wa kitaifa wa 
mchanganyiko iliyobaki ni mchanganyiko wa hindu na wa kikristo
wakristo walikuja baadaye wakati wa kipindi cha utawala wa kireno na ukoloni wa uingereza
kuna misikiti ambaye waadhini hugongana kwa kila mmoja wakati wa maombi pamoja na majumba ya hindu sita mahekalu na kanisa kuu katoliki kama vile kanisa kuu anglican katika mji wa zanzibar stonetown
tsunami ni wimbi kubwa sana katika bahari linalosababishwa na tetemeko la ardhi mlipuko wa volkano au matokeo mengine yanayoleta mshtuko wa ghafla chini ya maji
mshtuko huu unasababisha kutokea kwa wimbi kali linaloanza kupaa juu likifika katika maji kame
neno tsunami linatokana na lugha ya kijapani likimaanisha bandari ya mawimbi
tsunami huweza kutokea na kusababisha vifo vya maelfu ya watu
wakati mwingine inaweza kutokea bila kuleta madhara yoyote
 desemba lilitokea tetemeko la ardhi chini ya bahari hindi karibu na pembe ya kaskazini ya sumatra kwenye mstari ambako bamba la uhindi linajisukuma chini ya bamba ndogo la burma
siku ile km za pembizo la bamba la uhindi zilisogea mbele katika muda wa dakika chache kwa urefu wa takriban chini ya bamba la burma
bamba la juu lilisukumwa na kupaa juu hadi mita 
mshtuko huu ulianzisha wimbi kubwa chini ya bahari lililotokea juu kwa umbo la tsunami lililoua takriban watu 
katika maji marefu ya bahari wimbi halikuwa na hasara likaonekana kuwa na cm pekee
lakini ilifika mwambaoni kwenye maji kama likaanza kupaa juu kufikia hadi m
kutoka kitovu cha tetemeko la ardhi mawimbi ya tsunami yalienea kote
yalipiga vikali sana pwani za indonesia sri lanka thailand na india
mawimbi yalifikia hadi pwani la afrika na kusababisha vifo katika somalia kenya tanzania na afrika kusini
mahitaji makuu ya kifedha huwa miezi ya mkasa yakiwemo iwapo hauna maji safi tumia visafisha mikono visivyo na maji hadi maji safi yatakapopatikana
usile chakula chochote ambacho hakijahifadhiwa kwenye vyombo visivyoingiza maji vyombo vya mikebe au vya plastiki vilivyofungwa na kile ambacho huenda kimetangamana na maji yasiyotibiwa kama vile maji ya bahari mafuriko mto au kidimbwi
tupa chakula chochote kilicho katika mikebe isiyofungwa au inayoingiza maji ambacho kimetangamana na maji yasiyotibiwa
vyakula vya mikebe ambavyo havijaharibika vinaweza kuokolewa
ondoa vitambulisho kwenye mikebe safisha sehemu ya nje ya mikebe hiyo kwa maji ya sabuni na uue viini kikamilifu kwenye mikebe hiyo kwa mchanganyiko wa kikombe aunsi takribani lita 
 cha klorini asilimia 
 katika galoni takribani lita za maji safi yaliyotibiwa
tumia kalamu kuandika yaliyomo na tarehe ya kuharibika kwenye mikebe hiyo
iwapo mikebe ya chakula iliyofunguliwa ina vifuniko vyenye hesi meno vilivyokunjwa vifuniko vya chupa za soda vilivyopinda au vya kubingirika au ikiwa imetengenezwa nyumbani itupe ikiwa imetangamana na maji ambayo hayajatibiwa
ikiwa haunyonyeshi tumia chakula cha mtoto kilichotengenezwa na kuhifadhiwa mikebeni kisichohitaji kuongezwa maji
ikiwa barafu kavu itapatikana inaweza kutumiwa kudumisha ubaridi wa chakula pauni takribani kilogramu 
 za barafu kavu zitadumisha friza ya futi lita chini ya kiwango cha kuganda kwa siku hadi 
kuwa makini unaposhughulikia barafu kavu kwa sababu hugandisha kila inachoguza
barafu kavu inapoyeyuka hubadilika kutoka hali ngumu na kuwa gesi
pitisha hewa safi ondoa hewa kwenye magari au vyumba unaposafirisha kuhifadhi au kutumia barafu kavu
bila kupita bora kwa hewa safi gesi inayotoka kwenye barafu inayoyeyuka inaweza kuongezeka polepole na kusababisha madhara yakiwemo kupoteza fahamu na kifo
tsunami inaweza kutengeneza mbingiriko wa maji ya baharini ambayo inaweza kutapakaa sehemu kubwa ya kijiografia
chumvi ya baharini inayohusishwa na maji ya chumvi inayofurika maji ya kunywa ya pwani sio tishio la haraka kwa afya
kwa sababu ya ladha mbaya ya maji ya chumvi watu wengi hawawezi kumeza kunywa maji mengi zitasababisha shida za afya mara moja
hata hivyo ugonjwa unaosababisha vidubini husambaa kupitia mafuriko kwa kawaida huwa haitoi ladha nzito
ikiwa maji yaliyona ugonjwa yanayosababisha vidubini yatanyiwa hata kwa kiwango kidogo inaweza kusababisha shida za afya kwa maisha kama vile uharishaji ulio sugu kipindupindu na maambukizi hatari
matumizi ya maji chafu kusafisha vidonda yanaweza kuleta maambukizi hatari
zaidi ya hayo uchafu wa kemikali unaopatikana katika mafuriko ya maji unaweza kuchafua visima kwa urahisi
uchafu wa kemikali unaweza kujumuisha bidhaa za fueli kutoka kwa tangi za fueli zilizoanguka au dawa za kuua wadudu ambazo zimehifadhiwa katika meneo ya mafuriko
ukinywa maji yaliyo na aina hii ya uchafu wa kemikali inaweza kuwa hatari kwa afya na maisha
baada ya visima kusafishwa vizuri na kuanza kujaza maji kutoka kwa mpenyo wa mwamba kiwango kikubwa cha chumvi kuwa na chumvi nyingi unapaswa kupungua
visiwa vifupi vinaweza kuathiriwa zaidi kuliko visima vyenye kina ndefu kwa sababu ya kuwepo kwa maji ya chumvi katika eneo la juu ya udongo
ingawa kuanza upya kwa visima vinaweza kuwa pole pole kuliko ile ya visima vyenye kina ndefu kuwepo kwa chumvi kwa visima vinapaswa kuwa kidogo kwa muda
baada ya tsunami watu katika sehemu zilizoathirika wanapaswa kusikiza matangazo ya umma kuhusu usalama wa kupeana maji
visima vya kibinafsi vilivyofurika vinapaswa kuchunguzwa na kusafishwa baada ya maji ya mafuriko kupungua
ikiwa harufu mbaya ladha na rangi isiyo kuwa ya kawaida au matokeo ya awali ya uchunguzi wa maji yatafanya watu washuku kuwa visima vya eneo hilo vimechafuliwa na fueli dawa ya kuua wadudu au hata kemikali zingine uchunguzi wa kemikali ya maji ya kunywa unahitaji sana
maswali kuhusu uchunguzi yanapaswa kutolewa kwa viongozi wa eneo hilo
maji nzuri ya kunywa kupikia na usafi wa kibinafsi inajumuisha maji yaliyowekwa kwa chupa chemshwa au kutibiwa
baada ya tsunami asili ya maji yanaweza kuchafuliwa na maji ya chumvi
viongozi wa eneo lako wanaweza kupanga mapendekezo maalum kwa uchemshaji na uwekaji wa kemikali maji katika eneo lako
ukipata maji kutoka kwa tangi la maji au kisima tafadhali rejelea ujumbe wa kusafisha matangi ya maji au visima
usipopata maji kutoka kwa tangi la maji au kisima fuata sheria hizi kuhusiana na maji ya kunywa kupikia na usafi wa kibanfsi
tumia mmumunyo wa dawa ya klorini kukamua vyombo vya maji kabla ya kuvitumia tena
tahadhari unapotumia tangi za kuhifadhi maji na aina zingine za vyombo
kwa mfano tangi za maji za zimamoto na makopo au chupa zilizotumika awali huenda zimechafuliwa na mikrobu au kemikali
usitegemee matumizi ya vyombo ambavyo havijajaribiwa vya kusafisha maji
kuua viini vya maradhi kwenye matangi ya maji na mifumo mingine ya kunasa maji ya mvua baada ya mafuriko katika maeneo mengi ulimwenguni watu hupata maji ya kunywa kwenye mifumo ya kunasa kukusanya maji ya mvua na kuyahifadhi
hata inapotengenezwa na kutumika inavyofaa mifumo hii huchafuliwa kwa urahisi na viinitete vinavyoweza kusababisha magonjwa
baadhi ya mifumo ya kusambaza maji hutumia sehemu kama vile paa ili kukusanya maji na kuyaelekeza kwenye tangi la maji tangi la kuhifadhi
ikiwa hupati maji yako kutoka kwa tangi au kisima rejelea maji ya kunywa kupika na usafi wa kibinafsi kwa habari kuhusu kuua viini kwenye maji yako
maji ya matangi ya maji na mifumo sawa yanapotangamana na maji ya mafuriko watu wanapaswa kuchukulia kuwa maji yao ya kunywa yamechafuliwa
ikiwa unasikitika kuhusu kuchafuliwa kwa chanzo cha maji yako ya kunywa tafadhali rejelea maji ya kunywa kupika na usafi wa kibinafsi kuhusu uchafuzi wa maji chumvi uchafuzi wa kemikali na athari za kiafya
iwapo bidhaa za fueli au vichafuzi vingine vya kemikali vimetangamana na tangi la maji au mfumo wa kunasa maji ya mvua au iwapo kuna harufu ya fueli au kemikali zingine katika mazingira karibu na mfumo huo tumia tu mbinu ya kwa uuaji viini
mbinu ya tumia mbinu hii ikiwa maji safi ya kunywa yanapatikana kutoka kwenye chanzo kingine tangi la maji au mfumo wa kunasa maji unaposafihshwa
mbinu hii ni bora lakini huchukua muda mrefu zaidi kwani tangi la maji mfumo ni lazima utolewe maji yote na kujazwa tena mara mbili
kipimo kwa mita katika vipimo vya mita zidisha urefu mita upana mita kina mita kiasi katika lita
kwa matangi ya mviringo zidisha kina matokeo ya kuzidisha nusu kipenyo cha tangi kwa chenyewe mita kiasi katika lita
mbinu ya tumia mbinu hii ikiwa maji safi ya kunywa yanapatikana kutoka kwa asili nyingine wakati tangi mfumo unaambukuliwa
mbinu hii si bora kama ilivyo mbinu ya lakini huchukua muda mfupi kwani tangi mfumo unahitaji kutolewa maji na kujazwa tena mara moja tu
baada ya tsunami huenda visima katika maeneo yaliyoathiriwa vikawa vimechafuliwa
tafadhali rejelea maji ya kunywa kupika na ya usafi wa kibinafsi kuhusu uchafuzi wa maji chumvi uchafuzi wa kemikali na athari za afya
iwapo unashuku kuwa kisima chako kimechafuliwa wasiliana na mamlaka za eneo lako kwa ushauri mahususi zaidi
iwapo haupati maji yako kutoka kwa tangi au kisima rejelea maji ya kunywa kupika na ya usafi wa kibinafsi kwa habari kuhusu kuua viini kwenye maji yako
yafuatayo ni baadhi ya maagizo ya jumla ya kuua viini kwenye visima
kuua viini kwenye visima vilivyotobolewa au vilivyochimbwa mfumo wa mita katika mfumo wa mita kisima chenye kipenyo cha takribani mita 
 huhitaji takribani lita 
 za dawa ya klorini kwa kila mita ya maji
iwapo kisima ni takribani mita 
 kwenda chini zidisha lita 
 na mita 
 ili kubainisha idadi kamili ya lita za dawa klorini itakayohitajika 
 lita 
kipimo cha mita katika kipimo cha mita tambua kiasi cha maji kwenye kisima kwa kuzidisha lita kwa kila mita kwa kina cha kisima kwa mita
kwa mfano kisima chenye kipenyo cha sentimita 
 kina lita 
 za maji kwa kila mita
ikiwa kina cha kisima hiki ni mita 
 zidisha lita 
 kwa mita 
 ili kutambua idadi jumla ya lita za maji katika kisima 
 lita 
ni muhimu kukumbuka kutekeleza usafi wa kimsingi katika kipindi cha dharura
osha mikono kila mara yako kwa sabuni na maji yaliyochemshwa au yaliyotiwa kiua viini
maji safi yasipopatikana unaweza kutumia bidhaa zenye spiriti zilizotengenezwa kwa ajili ya kuosha mikono
maji ya mafuriko yanaweza kuwa na kinyesi kutoka kwa mifumo ya maji taka yanayoenea kwenye ardhi na mapato ya ziada ya kilimo na viwanda
ingawa mgusano wa ngozi na maji ya mafuriko kwa wenyewe hauleti hatari kubwa ya afya kuna hatari ya magonjwa kutokana na kula au kunywa chochote kilichochafuliwa na maji ya mafuriko
ikiwa una vidonda wazi ambavyo vitatangamana na maji ya mafuriko hakikisha umevisafisha vyema iwezekanavyo kwa kuviosha kwa sabuni ili kudhibiti maambukizi
kidonda kikianza kuwa chekundu kuvimba au kuwa na mtiririko tafuta usaidizi wa kimatibabu mara moja
isitoshe wazazi wanahitaji kuwasaidia watoto kuepuka maradhi yanayoenezwa na maji
usiwaruhusu watoto kucheza katika maeneo yenye maji ya mafuriko osha mikono ya watoto mara nyingi kila mara kabla ya kula na usiwaruhusu kuchezea vinyago vilivyochafuliwa na maji ya mafuriko ambavyo havijatiwa kiua viini
unaweza kutumia mmumunyo wa kikombe kimoja cha klorini katika galoni za maji kwa kuua viini kwenye vinyago
vinyago vingine kama vile wanyama waliojazwa nguo na vinyago vya watoto haviwezi kutiwa kiua viini vinapaswa kutupwa
tanu ilianzishwa julai kutokana na tanganyika african association taa
taa ilikuwa na mwelekeo wa kitamaduni zaidi ya siasa
mwenyekiti wa kwanza wa tanu alikuwa julius kambarage nyerere
tanu ilishinda kila uchaguzi chini ya utawala wa kikoloni ikawa chama cha kuongoza tanganyika hadi ilipopata uhuru wake mwaka 
katiba ya taifa ya mwaka ilifanya tanu kuwa chama cha pekee nchini ikifuata mfano wa nchi za kijamaa zenye muundo wa siasa ya chama kimoja
benjamini william mkapa amezaliwa novemba ni rais wa awamu ya tatu wa jamhuri ya muungano wa tanzania na mwenyekiti wa zamani wa chama cha mapinduzi ccm revolutionary state party
nafasi alizoshikilia zamani ni pamoja na kuwa afisa wa utawala huko dodoma na waziri wa sayansi teknolojia na elimu ya juu
yeye pia aliongoza ujumbe wa tanzania huko marekani na alikuwa waziri wa mambo ya nje kutoka hadi na kutoka hadi 
muhula wa pili wa miaka wa mkapa kama rais uliisha desemba 
katika wakati wake ofisini mkapa alibinafsisha makampuni yanayomilikiwa na serikali na akaweka sera za soko huria
wafuasi wake walimtetea kuwa kuvutia uwekezaji wa kigeni ungesaidia kukuza uchumi
sera zake zilipata msaada wa benki ya dunia na imf na kupelekea baadhi ya madeni ya nje ya tanzania kufutiliwa mbali
amekashifiwa kwa upungufu wa baadhi ya jitihada zake za kupambana na ufisadi vilevile matumizi mabaya ya fedha za umma
utawala wake ulikuwa na matumizi sana na maposho bila kikomo
alitumia milioni kununua ndege ya kibinafsi ya kirais vilevile karibu milioni kwa vifaa vya angani vya kijeshi ambavyo wataalam waliona yalizidi mahitaji machache ya majeshi ya nchi
ilikuwa juu ya ununuzi huu wa mwisho ndipo katibu wa maendeleo ya kimataifa wa uingereza wa wakati huo clare short alielezea hasira ya umma na kusababisha yeye kujulikana kama mama radar katika vyombo vya habari vya tanzania
baada ya kutoka ofisini kutokana na kukamilisha mihula miwili inayoruhusiwa mkapa anakumbwa na shutuma nyingi za ufisadi kati yao kujipa mwenyewe na waziri wake wa zamani wa nishati na madini daniel yona mgodi wa makaa ya mawe wa kiwira yenye faida kubwa katika nyanda za juu za kusini mwa tanzania bila taratibu zifuatazo
kwa kujibinafsishia mwenyewe mgodi wa makaa ya mawe wa kiwira alivunja katiba ya tanzania ambayo haimruhusu rais kufanya biashara yoyote katika ikulu
aliteuliwa katika bodi ya wadhamini ya chuo cha aga khan mwezi novemba 
reli ya uganda ni jina kwa reli kati ya mombasa na kampala iliyojengwa na waingereza kuanzia mwaka 
reli hii ilisababisha uingereza kutafuta utawala juu ya eneo ambako njia ya reli ilipita
eneo hili lilikuwa baadaye koloni na nchi ya kenya
hali halisi njia ya reli hii ilijengwa katika kenya pekee hadi ziwa viktoria nyanza ambako usafiri uliendelea kwa njia ya meli hadi uganda
tangu kulikuwa na nyongeza ya njia ya reli hadi uganda yenyewe
reli ilijengwa kwa sababu kampuni ya kifalme ya uingereza kwa afrika ya mashariki ibea imperial british east africa company ilitaka kuboresha usafiri wa kwenda uganda baada ya uganda ilitangazwa nchi lindwa na uingereza na kampuni ilitaka kuchukua nafasi hii ya kuanzisha mashamba ya kibiashara huko yasiyokuwa na faida bila usafiri wa kupeleka mazao kwenye masoko ya dunia
mwenye kampuni ya ibea william mackinnon alianzisha biashara kati ya mombasa na uganda lakini safari hizi kwa magari ya maksai zilikuwa ngumu na ghali sana
mackinnon alianza kushawishi serikali ya uingereza na kudai reli ijengwe
awali serikali ya uingereza ilisitasita kwa sababu faida ya kiuchumi haikuonekana pia uingereza wakati ule haikupenda kuongeza idadi ya koloni zake ikipendelea kuwaachia watu binafsi na makampuni yao shughuli za kufungua masoko mapya katika nchi kama uganda
maeneo ambayo ni kenya ya leo yalifikiriwa wakati ule kukosa thamani ya kiuchumi kabisa
mipango hii ya kujenga biashara ya kampuni ilikuwa hatarini kutokana na uenezaji wa ujerumani katika afrika ya mashariki
mwaka mwakilishi wa kampuni kikoloni ya kijerumani karl peters alifaulu kusaini mapatano na kabaka wakati uleule wajerumani walionekana kupanusha eneo la witu kwenye pwani la kenya na somalia
hapo serikali za nchi zote mbili ziliamua kumaliza mashindano kati ya makampuni haya kwa kuelewana juu ya mipaka ya maeneo katika afrika kwa mapatano kati ya uingereza na ujerumani ya 
mkataba huu ulifanya shughuli za afrika ya mashariki kuwa rasmi chini ya serikali ya uingereza
kutokana na azimio hili uingereza iliamua kuitangaza uganda kuwa chini ya ulinzi wake na pia kujenga reli kama njia ya kuhakikisha utawala wake na kuweka msingi wa uzalishaji mali huko uganda kwa ajili ya soko la dunia
baada ya azimio la kujenga reli uingereza iliona haja ya kulinda njia ya reli yenyewe hivyo ikatangaza eneo lote kati ya mombasa na uganda kuwa chini ya ulinzi wake kuanzia tar
kwa njia hii mipango ya kujenga reli ilikuwa mwanzo wa koloni ya afrika ya mashariki ya kiingereza iliyokuwa kenya baadaye
mwezi wa mei ujenzi ulianzishwa mombasa chini ya uongozi wa mhandisi george whitehouse
kazi ilionekana ngumu sana kwa sababu ya maeneo magumu kama vile jangwa kinamasi milima bonde la ufa na mtelemko wake kwa ujumla zaidi ya km
waingereza waliamua kuchukua wafanyakazi kutoka bara hindi kwa sababu katika majaribio ya kwanza waingereza hawakuelewana na wenyeji wa pwani ambao waliajiria awali
kwa ujumla zaidi ya wahindi walichukuliwa kufanya kazi ya reli
kwa jumla walitoka hasa katika mikoa ya gujarat na panjab na lugha hizi zinatumika hadileo katika afrika ya mashariki
wengi walikuwa wafanyakazi wa mkono lakini wengine pia mafundi na makarani
wengi walikufa kwa sababu ya ugumu wa kazi magonjwa ajali na wanyama witu kama vile simba walioitwa wala watu wa tsavo walioua wafanyakazi 
 reli imefika port florence leo kisumu ufukoni wa ziwa la viktoria nyanza
kutoka hapa bidhaa zilipelekwa kwa meli hadi port bell kampala
ni sawa kabisa kusema ya kwamba reli hii ilikuwa mwanzo na mbegu wa kenya
biashara ya uganda haikuleta kabisa faida ya kiuchumi za kurudisha gharama za ujenzi lakini reli ilifungua sehemu kubwa za kenya kwa ajili ya biashara ikawezesha kilimo ya kibiashara
hivyo reli ilikuwa msingi kwa ajili ya mipango ya baadaye ya white highlands ya kuunda koloni ya walowezi kama afrika ya kusini
wahindi wengi walibaki wakawa mwanzo wa jumuiya ya wakenya na wauganda wenye asili ya kiasia
bajeti ya kifedha haikutosha kabisa iliongezeka mara mbili
wafanyakazi wahindi walikuwa wa kwanza kulipa bei hiyo
magonjwa yaliyokuja nao yalisababisha vifo vingi kati ya wenyeji hasa wakikuyu makabila kama wanandi waliopinga ujenzi wa reli yalikandamizwa vikali na waingereza
port bell ni mji mdogo karibu na kampala uganda ufukoni wa ziwa la viktoria nyanza
jina la mji limetokana na sir hesketh bell aliyekuwa kamishna gavana mwingereza huko uganda kuanzia mw
kuna viwanda kadhaa kama vile kiwanda cha bia cha uganda breweries bia ya bell lager inatengenezwa hapa
kuna pia kiwanda cha pombe kali aina ya waragi na kiwanda cha chai
chad pia chadi ni nchi huru iliyoko afrika ya kati
imepakana na libya sudan jamhuri ya afrika ya kati kamerun nigeria na niger
sehemu kubwa ya eneo lake ni jangwa na nchi yabisi
katikati iko beseni ya ziwa chad lililokuwa kati ya maziwa makubwa kabisa duniani lakini limepungua sana miaka iliyopita
katika milenia ya kk kulikuwa na watu wengi sana katika beseni hiyo
katika historia kabla ya ukoloni watu wa kaskazini waliwafanyia vita watu wa kusini na kuteka wafungwa kama watumwa
hivyo hadi leo uhusiano kati ya kusini na kaskazini ya nchi ni mgumu
jinsi ilivyo katika nchi mbalimbali za kanda la sahel kuna aina mbili za wakazi ndani yake kwa jumla leo kuna makabila zaidi ya nchini kila moja na lugha yake angalia orodha ya lugha hizo
sehemu za mto hujulikana pia kwa majina ya galana na sabaki kwa hiyo mto wote huitwa pia athi galana sabaki
ina urefu wa kilomita na beseni yenye eneo la km 
mto wa athi umeupatia jina lake kwa mji wa athi river karibu na nairobi pia kwa kampuni ya athi river mining
athi inaanza karibu na nairobi ikielekea bahari hindi
inapita mbuga ya kitaifa ya tsavo mashariki pia tambarare ya juu ya yatta ilipotafuta njia yake kuvukia eneo kubwa la mawe ya kivolkano
baada ya maporomoko ya lugards falls inapokea mto tsavo ikibadilika jina lake
kabla ya kufika katika bara hindi karibu na malindi upande wa kaskazini jina linabadilika tena kuwa sabaki
johann ludwig krapf januari novemba alikuwa mmisionari wa kwanza wa uprotestanti nchini kenya katika karne ya akatunga kamusi ya kwanza ya lugha ya kiswahili
krapf alizaliwa tarehe januari katika kijiji cha derendingen karibu na t bingen eneo la w rttemberg ujerumani wa kusini magharibi katika familia ya wakulima wadogo walutheri
alisoma shule ya msingi kijijini kwake halafu shule ya sekondari t bingen
akiwa mwanafunzi alipenda sana masomo yote yaliyohusu jiografia na lugha
pamoja na kilatini na kigiriki alisoma pia kifaransa na kiitalia
alipokuwa na umri wa miaka alitembelea mara ya kwanza nyumba ya misioni ya basel uswisi
vituo vya huduma kama mchungaji msaidizi na mwalimu vilifuata
wakati ule alikutana na mmisionari aliyempa moyo kurudi basel
mwaka alikutana na mwakilishi wa church missionary society cms aliyemkaribisha kufanya kazi na cms
misioni ya basel ilimpa ruhsa akapokea wito wa kwenda ethiopia
krapf alianza mara moja kujiandaa akisoma ge ez lugha ya kale ya ethiopia na kiamhari lugha ya kisasa ya wakristo katika nyanda za juu ethiopia
 krapf alifanya kazi ya umisionari huko ethiopia
mpango wa misioni ya cms ilikuwa kuwaamsha wakristo waorthodoksi kwa matumaini ya kwamba watakuwa wenyewe wamisionari bora kwa wenzao wapagani au waislamu
lakini krapf hakuelewa vema ukristo wa kiorthodoksi wa waamhari
alishindwa kuelewa maana ya liturgia mila na desturi nyingi
hakuelewa hasa kwa nini wakristo waorthodoksi walisoma biblia katika lugha ya kale ya ge ez hata wasipoelewa lugha hiyo badala ya kutumia tafsiri ya kiamahari aliyokuwa amefanya
hivyo krapf alijisikia amevutwa zaidi na wagalla hili ni jina la zamani za watu wanaojulikana leo kama waoromo au borana
wagalla kwa jumla walikuwa wakifuata dini zao za kiasili athira za kiislamu zikianza kuonekana
krapf alijifunza lugha yao alianza kutafsiri sehemu za agano jipya katika kigalla kioromo
mwaka krapf alipaswa kuondoka ethiopia pamoja na wamisionari wengine wa kiprotestanti akiwa na ndoto ya kurudi na kufanya kazi kati ya wagalla
alikaa muda kidogo kairo misri akafunga ndoa bibiarusi alikuwa amemfuata kutoka ujerumani
wakati ule kwake nyumbani t bingen chuo kikuu kilikuwa kimefuata taarifa zake na kikampa cheo cha udaktari phd kwa ajili ya utafiti wake katika lugha na historia ya ethiopia
ethiopia ilikuwa imefunga milango yake hivyo krapf aliwaza njia nyingine
alikuwa amesikia ya kuwa wagalla waliwahi kufika hadi pwani za afrika ya mashariki
hivyo akasafiri hadi zanzibar kwa lengo la kuwafikia wagalla kupitia eneo la kenya ya leo
sultani seyyed said alimpa ruhusa ya kuanzisha kituo cha misheni huko mombasa
krapf alihamia rabai iliyoko katika vilima juu ya mombasa penye joto kidogo akaanzisha kituo cha rabai mpya
mwaka mmisionari mwingine johannes rebmann alikuja kufanya kazi pamoja naye
huko rabai mpya krapf alitunga kamusi na sarufi ya kwanza ya kiswahili
krapf na rebmann walikuwa wazungu wa kwanza walioona milima yenye theluji afrika
rebmann aliona kilimanjaro krapf aliona mlima wa kenya
taarifa zao zilipofika ulaya zilichekwa na wataalamu waliodai milima yenye theluji haiwezekani afrika
krapf aliendelea kuwa na matatizo ya afya akarudi ujerumani mwaka 
kwa jumla aliandika kamusi au kutafsiri sehemu za biblia katika lugha zifuatazo ge ez kiamhari kioromo kiswahili ki mijikenda kikamba kimasai
nyumba yake huko new rabai imekuwa makumbusho chini ya museums of kenya
jengo la ubalozi wa kijerumani huko nairobi limepewa jina lake
krapf alikuwa mlutheri lakini kanisa anglikana linamkumbuka kama mwalianzishi wa madhehebu yake nchini kenya
komori kwa kiswahili pia visiwa vya ngazija kwa kikomori komori kwa kifaransa comores ni nchi huru kwenye funguvisiwa katika bahari hindi upande wa mashariki wa afrika
iko katika kanali ya msumbiji kaskazini kwa madagaska na mashariki kwa msumbiji
jina limetokana na lugha ya kiarabu ambapo juzur al qamar linamaanisha visiwa vya mwezi
komori ina visiwa vitatu vikubwa grande comore ngazidja anjouan nzwani na moheli mwali
kitovu cha kisiwa kikubwa zaidi grande comore ni mlima wa volkano hai karthala wenye mita juu ya ub
safari iliyopita karthala ililipuka mwaka ikaharibu kijiji kimoja
miji mikubwa ni wakazi mwaka moroni 
 mutsamudu 
 fomboni 
 domoni 
 na ts mbehou 
watu wa komori ni mchanganyiko wa waarabu wamadagaska waafrika wa bara ambao mababu walikuwa watumwa wahindi na wazungu kadhaa
kutokana na uhaba wa ajira wakomori wengi wamehamia nje hasa madagaska
wakazi wengi ni waislamu hasa wasunni wakifuatwa na wakristo 
ina lugha rasmi tatu ambazo ni kifaransa shikomor inayofanana na kiswahili na kiarabu
nje ya kifaransa kiarabu na kimalagasy sanifu kuna lugha tatu za asili ambazo huzungumzwa na wakomori yaani kimwali kindzwani na kingazidja ambazo ziko karibu na kiswahili
visiwa vya komori vimekaliwa na watu mbalimbali kutoka afrika na asia kusini katika historia ndefu
wanaakiolojia walitambua mabaki ya makazi ya watu kutoka karne ya kwenye kisiwa cha nzwani lakini haijulikani kama watu walitangulia kufika mapema bila kuacha mabaki ya kutambulika
waswahili wa kwanza walifika kama sehemu ya uenezi wa wabantu tangu karne ya bk
kipindi cha kwanza huitwa kipindi cha dembeni karne ya ambako waswahili walianzisha kijiji kimoja katika kila kisiwa
wakati wa karne ya hadi ya biashara iliongezeka na madagaska pia na wafanyabiashara kutoka uarabuni
vijiji vidogo vikaongezeka na vijiji vya awali vikakua vikawa miji
kumbukumbu ya wenyeji hutaja mara nyingi majina ya waarabu kutoka yemen na saba kama mababu wa koo asilia lakini hakuna uhakika kama kumbukumbu hizo zinalingana na historia halisi
athira ya kiarabu na ya kiislamu ikaongezeka kutokana na biashara ya watumwa dhahabu na pembe za ndovu kati ya afrika ya mashariki na nchi za kiislamu
waarabu na waajemi walijenga vituo kwa ajili ya biashara yao pamoja na misikiti na kueneza dini ya uislamu kwenye visiwa
hata kama komori si karibu sana na pwani hata hivyo kutokana na mwendo wa upepo ni kituo muhimu cha jahazi kwenye safari kati ya kilwa na msumbiji iliyokuwa bandari kuu ya dhahabu ya zimbabwe
kufuatana na katiba ya uhuru ya mwaka komori ilitangazwa kuwa jamhuri ya kiislamu
serikali zilipinduliwa mara kwa mara na wanajeshi au na mamluki
katiba mpya ya mwaka imeondoa tabia ya kidini ya dola na iliunda utaratibu wa urais kuzunguka kati ya visiwa vitatu vikubwa
katika muundo huo rais wa jamhuri atateuliwa kila baada ya miaka minne kutoka kisiwa tofauti
katika uchaguzi ya mwaka rais azali assoumani alichaguliwa kutoka kisiwa cha ngazidja komori kuu
katika uchaguzi wa rais amechaguliwa kati ya wagombea kutoka kisiwa cha anjouan
wagombea watatu wenye kura nyingi wameteuliwa na kusimamishwa mbele ya wapiga kura wa visiwa vyote watakaomchagua rais wa jamhuri
rais wa mwaka alitoka katika kisiwa cha moheli baadaye tena rais kutoka ngazidja n
katika uchaguzi wa ndiye ikililou dhoinine aliyepata kura nyingi
kilimo uvuvi uwindaji na misitu ni misingi ya uchumi wote
barabara na mawasiliano ya meli au ndege ni haba idadi ya watu inakua haraka elimu ni duni haya yote yanasababisha kudumu kwa uchumi wa kijungujiko na uhaba wa ajira
jomo kenyatta alikuwa rais wa kwanza wa kenya alizaliwa mwaka jina lake halisi ni johnstone kamau wa ngengi
alipewa jina la utani ambalo ni mkuki wa moto burning spear
jina la kenyatta lilitokana na mkanda aliopenda kuuvaa ambao ulitengenezwa kwa shanga
alisoma katika shule ya kanisa la wamisheni wa kiskoti
baada ya kuhitimu aliajiriwa kama karani na msoma mita wa manispaa ya nairobi alioa mke wake wa kwanza ambaye ni grace wahu
alirudi kenya mwaka na alichaguliwa kuwa rais wa chama cha siasa cha kenya african union kanu
alihamasisha kukomeshwa ubaguzi wa rangi kuwa na mwamko kisiasa pamoja na mambo mengine yanayompa mwafrika heshima na utu
kutokana na kuhusishwa na harakati za vita vya msituni vya kundi la mau mau alihukumiwa miaka saba jela mwaka 
huwezi kuzungumza historia ya kenyatta bila ya kuitaja maumau
baadaye alioa mke mwengine wa tatu ambaye aliitwa mama ngina kenyatta ambaye alikuja kuwa mke wa rais wa kwanza ambaye ndiye mama yake uhuru kenyatta
juni kenya ilipata madaraka na jomo kenyatta alitawazwa kuwa waziri mkuu wa kwanza wa kenya
kenyatta alifariki mjini mombasa tarehe agosti na kuzikwa jijini nairobi kwenye jengo la bunge
jomo kenyatta alikuwa ni rais kwanza ya kenya alizaliwa mwaka na jina lake halisi ni johnstone kamau wa ngengi
alipewa jina la utani ambalo ni mkuki unaochomeka burning spear
jina la kenyatta lilitokana na mkanda aliopenda kuuvaa ambao ulitengenezwa kwa shanga
alisoma katika shule ya kanisa la wamisheni wa kiskoti
baada ya kuhitimu aliajiriwa kama karani na msoma mita wa manispaa ya nairobi alioa mke wake wa kwanza ambaye ni grace wahu
alirudi kenya mwaka na alichaguliwa kuwa rais wa chama cha siasa cha kenya african union kanu
alihamasisha kukomeshwa ubaguzi wa rangi kuwa na mwamko kisiasa pamoja na mambo mengine yanayompa mwafrika heshima na utu
aliandika kitabu kiitwacho facing mount kenya kilichohusu ukombozi na historia ya wag k y 
alikuwa pia ni muhariri na muanzilishi wa gazeti la kwanza kwa lugha ya g k y ambalo lililojulikana kama m iguithaania
kutokana na kuhusishwa na harakati za vita vya msituni vya kundi la maumau alihukumiwa kifungo cha miaka saba mwaka 
huwezi kuzungumzia historia ya kenyatta bila ya kuitaja mau mau
baadaye alioa mke mwengine wa tatu ambaye aliyeitwa mama ngina kenyatta ambaye alikuja kuwa mke wa rais wa kwanza ambaye ndiye mama yake uhuru muigai kenyatta
juni kenya ilipata madaraka na jomo kenyatta alitawazwa kuwa waziri mkuu wa kwanza wa kenya
kenyatta alifariki jijini mombasa agosti na kuzilazwa jijini nairobi kwenye majengo ya bunge
kwanza kifupi kz ni pesa inayotumika kwa malipo halali katika nchi ya angola
wakati wa uhuru angloa imerithi pesa ya escudo kutoka ureno
mwaka kwanza yenye lwei imeingizwa nchini kama pesa ya kwanza ya kitaifa
kutokana na kushuka kwa thamani ya fedha mara kwa mara pesa ya kwanza imebadilishwa mara nne tangu sarafu za centavos na hazipatikani kwani hazinunui kitu tena
kwanzaa ni sikukuu inayosherehekewa kati ya wamarekani weusi nchini marekani kwa muda wa siku saba toka tarehe mwezi wa disemba hadi tarehe mwezi wa januari
sikukuu hii ilianzishwa kalifornia na maulana ron karenga tarehe diesemba mwaka 
karenga alitunga neno jipya kwanzaa kutokana na neno la kiswahili kwanza inayochukuliwa kumaanisha matunda ya kwanza
herufi a iliongezwa katika neno hilo ili kulifanya neno hilo kuwa na herufi saba sawa na idadi ya siku za kusherehekea sikukuu hii
baadhi ya waamerika weusi huchukulia sikukuu hii kuwa na umuhimu sana kwao kama vile ilivyo hanuka kwa wayahudi au krisimasi kwa wakristo
karenga aliagiza kutumia maneno kadhaa ya kiswahili katika sikukuu hizi kwa kuonyesha uhusiano na utamaduni wa afrika
sherehe hii imejengwa juu ya maadili ya kitamaduni ya kiafrika na huchukuliwa kuwa ni kama aina za sherehe za makabila mbalimbali afrika wakati wa mavuno
maadili haya ya kiafrika yamegawanywa katika dhana iitwayo nguzo saba
kwa siku saba kila siku huwa na nguzo yake ya kukumbuka na kuenzi
nguzo hizo ambazo zinafahamika kwa kiswahili ni umoja kujichagulia ujima ujamaa nia kuumba na imani
nguzo saba hizi hutumiwa kama moja ya njia ya kuimarisha umoja wa kifamilia miongoni mwa jamii za wamarekani weusi na pia njia ya kuwakumbusha historia na utamaduni wao
sikukuu hii inatumia alama kadhaa ambazo nazo zinatambulika kwa lugha ya kiswahili
kati ya shughuli zinazofanywa wakati wa sikukuu hii ni kuwasha mishumaa saba mshumaa mmoja kila siku na kutoa tambiko la kuenzi mababu na mabibi waliotangulia
mishumaa hii huwa ina rangi za kijani nyekundu na nyeusi
mshumaa mweusi huwekwa katikati na ndio huwa wa kwanza kuwashwa
rangi nyeusi huwakilisha watu weusi rangi nyekundu hukumbusha mapambano na masahibu yaliyowakumba walitangulia na rangi ya kijani humaanisha utajiri wa bara la afrika na pia matumaini mema ya watu weusi
visa vya esopo vinatokana na masimulizi ya esopo ambaye inaaminika kuwa alikuwa ni mtumwa wa kiafrika aliyeishi kati ya mwaka na kabla ya kristo katika ugiriki wa zamani
visa hivi hutumiwa kwa wingi katika vitabu vya watoto na vikaragosi
inaaminiwa kuwa alikuwa ni mtumwa aliyeachiliwa huru na baadaye alikuja kuuliwa na wadeliphi
baadhi ya wanazuoni wanaamini kuwa hakuna mtu aliyewahi kuishi katika historia aliyeitwa esopo
guinea pia gine gini ni nchi katika afrika ya magharibi
pengine inatajwa kama guinea conakry ili kuitofautisha na nchi za guinea bissau na guinea ya ikweta
imepakana na guinea bisau senegal na mali upande wa kaskazini c te d ivoire liberia na sierra leone kusini halafu bahari atlantiki upande wa magharibi
eneo lake ni chanzo ya mito mikubwa ya niger senegal na gambia
lugha rasmi ni kifaransa lakini wakazi wanatumia zaidi lugha asilia kadiri ya makabila hasa kipular kimaninka kisusu kikisi kikpelle na kiloma upande wa dini ni waislamu hasa wasuni ni wakristo hasa wakatoliki na ni wafuasi wa dini asilia za kiafrika
 ni jina la mshairi mwarabu aliyeishi 
mshairi abu nuwas alizaliwa ahwaz uajemi mamake alikuwa mwajemi na baba alikuwa mwanajeshi mwarabu ambaye hakupata kumjua
jina lake halisi lilikuwa hasan ibn hani al hakami abu nuwas ni jina la kutania kutokana na nywele zake ndefu
akiwa kijana alipelekwa basra iraq akisaidia katika duka la moja al yashira
hapa basra alihamia nyumba ya mshairi walibah ibn al hubab aliyemfundisha elimu ya sarufi na pia elimu ya kidini
akahamia baghdad mji mkuu wa dola la kiislamu iliyotawala wakati ule maeneo makubwa kuanzia afrika ya mashariki hadi afghanistan na asia ya kati
alipendwa sana na watu wa mjini kwa sababu alianzisha aina mpya ya ushairi akiimba juu ya furaha za divai na mapenzi hasa na wavulana kuliko wasichana au wanawake
abu nuwas akawa mshairi maarufu wa kiarabu wa siku zile hadi ameitwa kutoa shairi zake mbele ya khalifa harun ar rashid
hata kama shairi zake zikasababisha hasira ya wahubiri wa kiislamu abu nuwasi alilindwa na familia ya barmaki waliokuwa mawaziri wa khalifa
wakati abu nuwas alitupwa jela mara kadhaa waliweza kumwondoa gerezani tena
mwaka khalifa harun ar rashid aliwaondoa barmaki madarakani na kuwafunga jela abu nuwasi alikimbilia misri
baada ya kifo cha harun mwaka alirudi baghdad akimkuta muhammad ibn harun al amin kuwa khalifa mpya aliyewahi kuwa mwanafunzi wake
miaka michache ya utawala wa al amin ilikuwa miaka ambako abu nuwasi alitunga shairi nyingi
baada ya al amin kupinduliwa na kakaye al ma amun aliyekuwa mwislamu mkali abu nuwas alianza kutunga shairi zilizolingana na mafundisho ya kidini
mnamo mwaka alikufa ama kwa sababu aliuawa au wakati alipofungwa gerezani
abu nuwas anahesabiwa kati ya washairi wakuu wa lugha ya kiarabu
alikuwa na athira kubwa kwa washairi wa baadaye kama omar khayy m na hafiz
pia jina lake limetajwa mara kadhaa katika hadithi za alfu lela lela
hadi leo wengine wanampenda sana lakini wengine wanamchukia kama mshairi bila maadili
abu nuwas mshairi na abunuwasi wa afrika ya mashariki
waswahili wamejua zaidi umbo la jina kuwa abunuwasi na wamecheka wakisoma riwaya za abunuwasi
lakini huyu abunuwasi wa riwaya hana uhusiano na abu nuwas mshairi wa kihistoria zaidi ya kumpatia jina lake
hadithi zote za riwaya zinasimuliwa katika nchi nyingine kwa majina tofauti
waturuki humwita nasreddin hodja wausbeki pekee hodja watu wa algeria ben sikran waarabu wengine juba guba waitalia wa kusini giufa
huko iraq kumbukumbu ya abu nuwas mshairi imechanganywa na hadithi za huyu mjinga mcheshi mwenye hekima anayejulikana katika nchi zote za mediteraneo na mashariki ya kati
hadithi katika riwaya za abunuwasi zinatumia mapokeo ya urithi huo
siku moja alipatikana hali amelewa sana wakati khalifa harun ar rashid alipita barabarani pamoja na askari zake
khalifa harun alimpenda abu nuwas mshairi hata aliwahi kukaa naye na kunywa naye lakini aliona hawezi kumruhusu kulewa barabarani mbele ya watu wote asionekane mwenyewe khalifa anayedharau sharia ya allah
hivyo ar rashid akamwendea abu nuwas alijeficha chupa nyuma yake akikishika kwa mkono wa kuume
abu nuwas alishika chupa kwa mkono wa kulia nyuma yake akionyesha mkono wa kiume
tena mshairi alishika chupa kwa mkono wa kushoto akimwonyesha khalifa mkono wa kulia
akasema ar rashid sasa unionyeshe mikono yote miwili abu nuwas akakanyaga hatua moja nyuma hadi ukuta wa nyumba akashika chupa kwa matako yake ukutani akimwonyesha khalifa mikono yote mawili
ee amirulmuumina akajibu abu nuwas wewe unajua ya kwamba chupa kitanguka chini nikitembea kitavunjika abu nuwas alitegemea kupokea viboko lakini khalifa alitangaza mwenye akili kama huyu hawezi kuwa mlevi wala siwezi kumwadhibu kwa tendo la kushika chupa tu
bi kidude ni gwiji wa muziki katika bara la afrika
mwaka aliozaliwa haujulikani ila anakisiwa kuwa na umri wa miaka 
amefariki aprili bubu zanzibar
bi kidude ni msanii mkongwe na mahiri sana katika fani ya muziki wa mwambao ambao hujulikana kwa jina la taarabu
muziki huu ambao ni mchanganyiko wa muziki toka nchi za kiarabu na vionjo vya muziki wa kiafrika umekita sana katika mwambao wa afrika mashariki yaani zanzibar mombasa lamu na kwingineko
fatuma binti baraka au bi kidude alizaliwa katika kijiji cha mfagimarigo zanzibar katika familia ya watoto saba 
baba yake mzee baraka alikuwa ni mfanyabiashara wa nazi zao ambalo ni la kutumainiwa sana zanzibar
bi kidude anasema hafahamu tarehe halisi aliyozaliwa isipokuwa anachojua ni kwamba alizaliwa wakati rupia ikitumika kama fedha na vilevile ana hakika ni kabla ya vita kuu ya kwanza ya ulaya
wataalamu wa mahesabu baada ya kupata taarifa hizo wakampigia mahesabu na kumkabidhi miaka yake kwamba ni zaidi ya miaka 
bi kidude anasema uimbaji aliuanza tangu alipokuwa na umri wa miaka kumi na alijifunza kutoka kwa msanii mkongwe na aliyetamba sana enzi hizo sitti binti saad
aliendelea hivyo hadi akawa mahiri sana katika uimbaji
alipokuwa na miaka kwa mara ya kwanza alitoroka nyumbani kwao zanzibar na kukimbilia tanzania bara baada ya kulazimishwa kuolewa
lakini alipokuwa kigoli wa kutosha kuolewa aliolewa ingawa ndoa hiyo nayo haikudumu kutokana na manyanyaso aliyokuwa akiyapata hivyo aliamua kukimbilia kaskazini mwa misri ikiwa ni katika miaka ya huko aling ara sana katika fani yake ya uimbaji na uchezaji ngoma
lakini ilipofika miaka ya aliamua kurudi nyumbani zanzibar ambako aliendelea na shughuli zake uimbaji
watu wanasema utu uzima dawa bi kidude ana upeo mkubwa sana wa akili kwani pamoja na kukulia katika mazingira yaliyogubikwa na tamaduni za kiarabu ambapo mwanamke anatakiwa wakati wote akiwa hadharani ajifunike bi kidude aliliona hili katika upeo mwingine kwamba ni sheria tu ya kitamaduni toka uarabuni hivyo aliamua kuvunja sheria hiyo na kuondoa hijabu mwilini mwake na sasa hivi anavaa kama mtanzania na si kama mwarabu
lakini hakubakia hapo alivunja na miiko mingine zaidi ya kutokunywa na kuvuta kwani bi kidude anakunywa pombe na kuvuta sigara jambo ambalo si kawaida kwa wanawake zanzibar
bi kidude amekwisha tembelea nchi nyingi sana ikiwa ni pamoja na oman ufaransa hispania ufini ujerumani na uingereza
amekwisha pata tuzo mbalimbali ikiwa ni pamoja na ile ya tamasha la filamu la nchi za jahazi ziff mwaka tuzo ni ya maisha
nyimbo alizowahi kuimba ni pamoja na muhogo wa jang ombe na anaimba kwa kiswahili na kiarabu
binyavanga wainaina alizaliwa mwaka ni mwandishi wa kenya
alihudhuria masomo ya msingi na sekondari nchini kenya kabla ya kujiunga na chuo kikuu cha transkei afrika kusini
baada ya kumaliza masomo yake alihamia katika jiji la cape town ambapo alifanya kazi kama mwandishi wa kujitegemea wa masuala ya chakula na utalii
mwezi julai binyavanga alishinda tuzo ya caine kwa uandishi wa kiafrika
yeye ndiye mwanzilishi wa jarida la fasihi la kwani ambalo linachukuliwa kuwa ndio gazeti kuu la masuala ya fasihi toka afrika mashariki
hivi sasa anaandika riwaya yake ya kwanza iitwayo the fallen world of appearances
mwaka alipata tuzo toka chama cha wachapishaji wa kenya kenya publishers association kutokana na juhudi zake za kuendelea fasihi ya kenya
hivi sasa anasoma shahada ya pili ya uandishi wa ubunifu katika chuo kikuu cha east anglia
kazi zake zimetoka katika magazeti na majarida mbalimbali kama vile national geographic the east african the sunday times ya afrika kusini the guardian ya uingereza
mkutano huria ni mkutano ambao unaendeshwa na wahudhuriaji au wajumbe badala ya mwandaaji au waandaaji wa mkutano
katika mkutano wa aina hii hakuna watoa mada na wapokea mada hakuna watoa hotuba na wasikilizaji
wahudhuriaji wote ndio watoa mada na wapokea mada
dhana hii imepewa umaarufu na wataalamu wawili wa programu ya tarakilishi lenn pryyor na dave winer
podikasiti ni neno lililoanza kutumiwa mwaka pale matumizi ya programu ya rss ilipoanza kutumiwa kusambaza matangazo kwa ajili ya kusikiliza kupitia tarakilishi au zana nyingine za mkononi kama vile aipodi
podikasiti ni mafaili ya video au sauti ambayo yako kwenye mtandao wa tarakilishi kwa ajili ya yeyote yule anayetaka kutazama au kusikiliza
wana podikasiti wanasambaza kazi zao kwenye tovuti au blogu zao kwa taratibu mbalimbali
redio nyingi kama vile bbc npr marekani hivi sasa zinatuma matangazo yao kwa wasikilizaji kwa kwa kutumia teknolojia ya podikasiti
singida iko kati ya mikoa za tanzania ikipakana na mikoa ya arusha dodoma iringa mbeya tabora na shinyanga
kuna wilaya sita za iramba manyoni singida vijijini na singida mjini ikungi na mkalama
wakati wa sensa ya mwaka jumla ya wakazi ilikuwa 
singida ni kati ya maeneo maskini zaidi ya tanzania
uchumi wake ni hasa ufugaji idadi ya ng ombe hukadiriwa kuwa takribani milioni 
singida ni kati ya mikoa inayotegemea misaada ya chakula
wakazi wa wilaya za singida mjini na kijijini ni hasa wanyaturu
walio wengi iramba ndio wanyiramba na wakiwa wagogo wengi huko manyoni
lugha za kigermanik ni kikundi cha lugha zenye asili ya ulaya ya kaskazini
lugha za kigermanik zenye wasemaji wengi ni kiingereza milioni na kijerumani milioni 
lugha nyingine za kigermanik ni lugha za skandinavia halafu kiholanzi na kiafrikaans wa afrika kusini
wataalamu wamejaribu kutambua sifa za lugha asilia kwa kulinganisha lugha mbalimbalimbali zilizo karibukaribu ikiwa habari zao zimejulikana
kutokana na makisio hayo kigermanik kilianza ulaya ya kaskazini labda sweden ya kusini katika miaka elfu ya kwanza k
k wasemaji wa kigermanik walianza kuhamahama wakati wa dola la roma na ndipo habari za kwanza za kihistoria zimepatikana
matembezi ya wagermanik yalifika hadi urusi wa kusini na afrika ya kaskazini
a kigermanik ya kaskazini kiswidi kidenmark kinorwei kiiceland na kifaroe b kigermanik ya magharibi kiingereza kijerumani kidachi kiholanzi kiafrikaans kijerumani ya kaskazini kifrisia kiyiddish kiyahudi cha ulaya c kigermanik ya mashariki lugha hizi kama kivandali au kigoti zimekufa zote zinajulikana kama lugha za kihistoria tu imepakana na kenya upande wa mashariki sudan kusini upande wa kaskazini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo upande wa magharibi rwanda na tanzania upande wa kusini
uganda inamiliki sehemu ya ziwa la viktoria nyanza ikipakana hapo na kenya na tanzania
uganda ni nchi mwanachama wa jumuiya ya afrika ya mashariki
jina uganda lina asili yake katika ufalme wa buganda ulioko kusini mwa nchi pamoja na mji mkuu kampala
uso wa nchi umepata tabia yake kutokana na maziwa makubwa mito milima ya juu na tambarare
upande wa kusini nchi imepakana na ziwa nyanza viktoria ambalo ndili ziwa kubwa kuliko yote ya afrika
maziwa makubwa mengine upande wa magharibi ni ziwa albert na ziwa edward
milima ya ruwenzori ni kati ya milima mikubwa kabisa ya afrika baada ya kilimanjaro na mlima kenya
kusini kuna ardhi yenye rutuba na kilimo kinastawi vizuri
eneo la uganda limeona uhamiaji wa vikundi vingi waliowazidi wenyeji asili walioishi huko tangu miaka kama si kk
kaskazini iliona kufika kwa waniloti kwa mfano waluo na baadaye karimojong
tangu karne ya himaya mbalimbali zilianza kujengwa na kati ya hizo ni hasa falme za buganda ankole bunyoro toro zilizoendelea kuwa muhimu hadi kuja kwa ukoloni na kwa kiasi fulani kama urithi wa kiutamaduni hata katika uganda ya kisasa
karne ya iliona kufika kwanza kwa waarabu na baadaye kwa wazungu
kila mmoja alileta dini yake yaani uislamu na ukristo wa kikatoliki na wa kianglikana
katika mashindano juu ya afrika ya kati waingereza walifaulu katika kushindana na waarabu wafaransa na wajerumani
walienea kwa mapatano na buganda wakisaidiana kukomesha upinzani kutoka falme za jirani
baadaye waingereza walikuwa na nguvu ya kutosha kuamua hata mambo ya ndani ya buganda wakatangaza uganda wote kuwa nchi lindwa tangu mwaka 
uganda ilipata uhuru wake tarehe oktoba kwa katiba ya jamhuri yenye serikali ya kibunge
rais wa kwanza alikuwa kabaka sir edward mutesa ii na waziri mkuu milton obote
mwaka obote alibadilisha katiba akamfukuza kabaka nchini
serikali ya obote ilipinduliwa na mkuu wa jeshi idi amini mwaka 
utawala wake ulikuwa kipindi cha udikteta ulioharibu uchumi wa nchi na misingi ya dola
takriban watu waliuawa chini ya amin ama wapinzani wa siasa yake ama watu wa makabila yaliyotazamwa kuwa maadui wa serikali
raia wenye asili ya asia walifukuzwa katika nchi na mali yao yote kutwaliwa na serikali
mwaka vikosi vya jeshi la uganda viliingia tanzania na kuvamia maeneo ya mpakani kaskazini kwa mto kagera
mwaka tanzania ilijibu kwa njia ya vita na jeshi lake pamoja na wapinzani wa uganda walishinda jeshi la amin na kumfukuza dikteta nchini
rais wa baadaye yoweri museveni alikuwako kati ya wanamigambo waliosaidiana na watanzania
uchaguzi wa mwaka ulimrudisha madarakani milton obote aliyeanzisha upya udikteta na kuua watu ovyo
wapinzani wake wakiongozwa na museveni walirudi porini wakashika silaha
katika vita vya wenyewe kwa wenyewe kundi la museveni likashinda na kutwaa serikali tangu mwaka 
museveni alichaguliwa rais katika kura bila vyama vya upinzani za na 
mwaka ulikuwa na uchaguzi wa vyama vingi wa kwanza
museveni alipata kibali cha bunge kwa badiliko la katiba lililomruhusu kugombea urais tena mwaka akachaguliwa mara ya tatu
makabila makubwa ni waganda 
 wanyankole 
 wasoga 
 wakiga 
 waiteso 
 waacholi 
 wagisu 
 walugbara 
 walangi 
 wabunyoro 
nchini kuna lugha asilia hivi ambazo zinagawanyika katika makundi makubwa mawili lugha za kibantu upande wa kusini na lugha za kinilo sahara upande wa kaskazini
hata hivyo lugha rasmi ni kiingereza na kiswahili
upande wa dini za wakazi wanafuata ukristo hasa katika madhehebu ya kikatoliki na ya kianglikana 
wanaoendelea kufuata dini asilia za kiafrika ni tu
mkoa wa iringa ni moja kati ya mikoa za tanzania
umepakana na mikoa ya jirani ya morogoro ruvuma mbeya singida na dodoma
mkoa wa iringa uko katika nyanda za juu za kusini mwa tanzania
mkoa huu unapakana na ukanda mkavu wa kati wa tanzania katika upande wa kaskazini na kupakana kusini na ziwa nyasa
mkoa wa iringa umetanda kati ya latitudo na kusini na longitude hadi mashariki mwa meridian
ziwa nyasa linatenganisha mkoa wa iringa na nchi ya malawi upande wa kusini magharibi mwa tanzania
hadi mwaka mkoa wa iringa ulikuwa na eneo lenye ukubwa wa jumla ya km 
wastani wa asilimia ya eneo hili linafaa kwa shughuli za kilimo ambalo ni sawa na km 
eneo linalobakia la km ni eneo la maji hifadhi ya mbuga za wanyama milima na misitu
tangu mwaka maeneo ya mkoa wa njombe yalitengwa na iringa na kuwa mkoa mpya kwa hiyo eneo la iringa limepungua kilomita za mraba 
wenyeji wa mkoa ni hasa kati ya makabila yafuatayo wahehe wabena wakinga wapangwa na wawanji
mwaka mkoa umemegwa na kuzaa mkoa wa njombe upande wa kusini
imepakana na mkoa wa pwani pande zote barani na bahari ya hindi upande wa mashariki
jiji la dar es salaam ndilo kitovu cha shughuli za biashara na utawala nchini tanzania
kuna wilaya tatu za kinondoni wakazi ilala wakazi na temeke wakazi ambazo kila moja inaangaliwa kama mji
takwimu hizi ni za mwaka kwa ujumla idadi ya wakazi hukadiriwa kuwa imefika mnamo milioni 
eneo la mkoa ni km pamoja na visiwa vidogo na eneo la bahari kati ya pwani na visiwa hivi
wakazi wa eneo la mkoa walikuwa kiasili wazaramo pamoja na makabila madogo kama vile wandengereko na wakwere
kutokana na kukua na kupanuka kwa jiji kuna makabila yote
mkoa wa dodoma uko katikati ya tanzania umepakana na mikoa ya manyara morogoro iringa na singida
sehemu kubwa ya eneo lake ni nyanda za juu kati ya mita hadi juu ya ub
wilaya ya bahi wilaya ya chamwino wilaya ya chemba wilaya ya dodoma mjini wilaya ya kondoa wilaya ya kongwa wilaya ya mpwapwa
wilaya ya awali ya dodoma vijijini imegawiwa kwa wilaya mpya za chamwino na bahi
katika sensa ya mwaka idadi ya wakazi wa mkoa wa dodoma ilihesabiwa kuwa 
mnamo machi ilianzishwa wilaya mpya ya chemba
mawasiliano ni mazuri kwa barabara ya lami kuanzia mji wa dodoma kwenda morogoro daressalaam barabara zingine ni za udongo to pamoja na njia kuu kuelekea tanzania ya magharibi rwanda kongo
pia hali ya barabara ya kale ya cape cairo inayovuka dodoma kutoka kazkazini arusha kondoa kwenda kusini si nzuri tena
kuna pia njia ya reli ya kati kutoka daressalaam kwenda kigoma yenye matatizo ya mara kwa mara
kwa jumla dodoma haina mvua nyingi isipokuwa sehemu za wilaya za mpwapwa na kondoa
hivyo hasa mazao yasiyotegemea sana mvua hulimwa kama vile mtama wimbi muhogo kilimo cha mahindi hupatikana mara kwa mara na matatizo ya kukosa mvua
dodoma ni pia mwanzo wa ustawishaji wa mizabibu na uzalishaji wa divai katika tanzania
kutokana na hali ya hewa mifugo ni mingi ng ombe mbuzi kondoo nguruwe kuku takriban 
idadi ya mifugo imeongeza tatizo la mmomonyoko wa ardhi katika sehemu za mkoa wa dodoma
kondoa kuna wangulu na pia wasandawe wanaotumia lugha ya aina ya khoikhoi
wanasemekana ya kwamba babu zao wamewahi kukaa eneo la tanzania kabla ya kuingia kwa wabantu
kondoa kuna pia sehemu penye michoro ya kale juu ya uso ya miamba ya aina ya khoikhoi inayofanana na sanaa ya kale huko zimbabwe au afrika kusini
kongwa kuna wakaguru wagogo na wamasai na mpwapwa kuna wahehe wagogo na wakaguru
kiyunani ni jina la kiswahili cha zamani kwa kigiriki ambayo ni lugha ya nchi ya ugiriki uyunani au kwa tabia za wagiriki wayunani
leo hii si la kawaida sana lakini linapatikana bado hasa katika matoleo mbalimbali ya biblia
kwa kuwa kitabu hicho kina miaka hivi ni wazi kwamba kinasimulia mambo ya zamani hivyo pengine neno kiyunani linatafsiriwa kuwa kigiriki cha zamani na uyunani kuwa ugiriki ya kale
ni kwamba miaka ya nyuma neno kigiriki limezidi kusambaa zaidi kati ya wanaoongea kiswahili kutokana na athira ya kiingereza kinachotumia maneno greece greek kutoka kilatini graeci ambayo ni kawaida katika lugha nyingi za kiulaya
wanaotajwa wenyewe hujiita helleni na lugha yao helleniki
roma pia rumi ni jina linalotumika kwa mji wa roma mji mkuu wa italia ama kwa dola la roma lililokuwa kwa karne kadhaa kabla na baada ya kristo dola kubwa kuliko zote duniani tena kwa kanisa la roma ambalo ni kiini cha kanisa katoliki lote
lilikuwa pia jina la mungu wa kike katika dini ya roma ya kale
roma ni umbo asili la jina katika kilatini na kiitalia limekuwa pia la kawaida katika kiswahili cha kisasa
kumbe rumi ilikuwa kawaida katika kiswahili cha zamani kutokana na kawaida ya lugha ya kiarabu ar r m
matoleo ya biblia ya union version iliyochapishwa tangu hutumia rumi warumi
kumbe tafsiri ya biblia ya kiswahili cha kisasa hutumia roma waroma
 aprili kk ndiyo tarehe ya kimapokeo ambayo mji huo ulisemekana kuundwa na mapacha romulo na remo
ukweli ni kwamba ulianzishwa mapema zaidi k
kilatini ni lugha ya kihistoria ambayo siku hizi haina tena wasemaji kama lugha ya kwanza lakini bado hufundishwa katika shule na vyuo na hata kutumiwa kama lugha ya pili
kilatini ilikuwa lugha hai takriban kati ya kk na bk na baadaye lahaja zake ziliendelea kuwa lugha za pekee zinazojulikana kama lugha za kirumi
kilatini ni pia jina la mwandiko au aina ya herufi alfabeti ya kilatini inayotumika kwa lugha nyingi duniani
hata kiswahili huandikwa siku hizi kwa herufi za kilatini kama kwa mfano ukurasa huu wa wikipedia
kilatini ina athira kubwa katika lugha ya sayansi na elimu
hadi leo hufundishwa mashuleni hasa ulaya kama lugha ya kigeni
kiswahili kimerithi maneno ya asili ya kilatini hasa kupitia kiingereza kilichopokea karibu asilimia sitini ya maneno yake yote kutoka kilatini kupitia hasa kifaransa
maneno mengine ya kilatini yameingia kiswahili kupitia kireno kifaransa n
kilatini huendelezwa na kukuzwa na wapenzi wa lugha
kuna misamiati ya kilatini cha kisasa yenye maneno kwa ajili ya mitambo ya kisasa mtandao n
k wikipedia ya kilatini ina makala zaidi ya 
jamhuri ya zambia ni nchi ya kusini mwa afrika isiyo na mwambao baharini
imepakana na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na tanzania upande wa kaskazini malawi upande wa mashariki msumbiji zimbabwe na botswana upande wa kusini namibia na angola upande wa magharibi
jina la zamani za ukoloni hadi lilikuwa northern rhodesia
nchi kwa sehemu kubwa ni nyanda za juu kuanzia mita 
 hadi 
 juu ya ub
milima ya muchinga imepanda hadi mita 
 kilele cha juu kabisa kiko kwenye mita 
 huko milima ya mafinga hills
katika karne za kwanza za milenia ya bk walifika wahamiaji wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi
baada ya wapelelezi wazungu kufika katika karne ya zambia ikawa nchi lindwa ya uingereza kwa jina la northern rhodesia mwishoni mwa karne ya 
tarehe oktoba zambia ikawa huru na waziri mkuu kenneth kaunda akawa rais wa kwanza
chama chake cha kijamaa united national independence party unip kilitawala kuanzia mwaka hadi kikiwa chama pekee halali kuanzia mwaka 
baada ya kaunda kuanguka frederick chiluba wa movement for multi party democracy alitawala tangu mwaka akafuatwa na levy mwanawasa 
aliyefuata tena ni rais rupiah banda halafu michael sata wa patriotic front party 
baada ya kifo chake guy scott alikaimu hadi uchaguzi wa tarehe januari ambapo edgar lungu alipata kuwa rais wa sita
wakazi wa zambia ni wasemaji wa lugha za kibantu katika makabila 
makubwa ndio wabemba 
 watonga walozi watumbuka walunda waluvale wakaonde wankoya na wanyanja wachewa
idadi kubwa ni wakulima wa kujitegemea ingawa wanaishi mijini
upande wa dini karibu wote ni wafuasi wa ukristo ambao ndio dini rasmi kadiri ya katiba ya nchi
 ni waprotestanti ni wakatoliki na ni wakristo wa aina nyingine
tabora ni jina la mji wilaya na mkoa wa tanzania ya kati
eneo la mkoa ni km mnamo km ni hifadhi ya misitu km ni hifadhi ya wanyama
kulikuwa na wilaya idadi ya wakazi kwa mabano tabora mjini nzega igunga uyui urambo sikonge 
mnamo machi ilianzishwa pia wilaya ya kaliua
kuna njia ya reli ya kati kutoka daressalaam kwenda kigoma kwa upande moja na kwenda mwanza kwa upande mwingine
jina la urambo humkumbuka mtemi mirambo aliyekuwa mtwala muhimu wa wanyamwezi kabla ya kuingia kwa ukoloni
morogoro ni jina la mji wilaya na mkoa wa tanzania
umepakana na mikoa ya tanga pwani lindi ruvuma iringa dodoma na arusha
eneo lake ni km ambapo kuna wakazi mwaka 
morogoro ni kati ya mikoa mikubwa zaidi ya tanzania
mkoa una wilaya sita ndizo idadi ya wakazi kwa mabano kilosa kilombero morogoro vijijini morogoro mjini mvomero ulanga 
eneo la mkoa wa morogoro liko katikati ya mikoa ya pwani ya bahari hindi na nyanda za juu
kuna tambarare za chini kama vile ifakara kilombero pia milima ya juu kama uluguru penye mlima wa kimhandu wenye juu ya ub
mito mikubwa ni wami na ruvu inayoanza kwenye milima ya uluguru
karibu nusu ya eneo la mkoa wa morogoro ni hifadhi za wanyama za mikumi na udzungwa na sehemu ya eneo la kuwinda wanyama la selous
kabila kubwa ni la waluguru waliotoa jina kwa mji wa morogoro pamoja na milima ya uluguru
makabila mengine makubwa zaidi ni wangulu wakagulu wasagala wapogolo wandamba wabena wambungu wakutu na wavidunda
upande wa dini karibu nusu ni waislamu na nusu ni wakristo
karibu nusu ya eneo la mashamba yote hulimwa mahindi
inabidi zitunzwe hifadhi mbalimbali zinazopatikana katika mkoa wa morogoro kwa sababu kutunzwa kwa hifadhi hizo kunaweza kukaleta faida mbalimbali kama vile pesa za kigeni na pia maendeleo katika lugha mbalimbali
michael joseph jackson agosti juni alikuwa mwimbaji dansa na mburudishaji kutoka nchini marekani
hufahamika zaidi kwa jina la kiheshima utani kama mfalme wa pop
hutambulika kama mburudishaji aliyepata mafanikio zaidi kwa muda wote na moja kati ya waburudishaji wenye mvuto na athira kubwa katika medani ya muziki
michango yake katika muziki dansi na fasheni na hasa suala la kuanika hadharani maisha yake binafsi imemfanya awe kioo cha ulimwengu katika tamaduni maarufu kwa ziaidi ya miongo minne
akiwa pamoja na ndugu zake jackson amefanya uongozi wa uimbaji kwa mara ya kwanza akiwa kama mwanachama mdogo kabisa katika kundi la the jackson mnamo mwaka wa 
ameanza kazi ya usanii wa kujitegemea kunako mwaka wa 
albamu yake ya mwaka wa thriller imebaki kuwa albamu yenye mauzo bora kwa muda wote
jackson ameipa umaarufu baadhi ya maunja ya kudansi kama vile robot na moonwalk
staili ya muziki wake staili ya sauti yake na zile koregrafia zilitambulika vizazi kwa vizazi kirangi na hata katika mipaka ya kitamaduni
jackson ni mmoja kati ya wasanii wachache waliowekwa mara mbili kwenye rock and roll hall of fame
maisha binafsi ya jackson yamezua utata kwa miaka kadhaa
kujibadilisha kwa mwonekano wake ilianza kutambulika tangu mwishoni mwa miaka ya na kuendelea kwa kubadilisha pua yake na rangi ya ngozi yake imesababisha makisio kadha wa kadha katika vyombo vya habari
mnamo mwaka wa alishtakiwa kwa kosa la udhalilishaji wa kijinsia kwa mtoto ingawa hakuna mashtaka yoyote yaliyotolewa dhidi yake
mnamo mwaka wa amejaribu kuachana na mashtaka kama yale ya awali
ameoa mara mbili kwanza alioa mnamo na akaja kuoa tena mnamo 
amepata watoto watatu mmoja alizaliwa kwa mama mwenye kuchukua mimba kwa ajili ya familia fulani
 juni kwa kuzidisha kiasi cha dawa wakati anajiandaa na ziara ya tamasha lake la this is it ambalo lilitakiwa lianze katikati mwa mwaka wa 
ameripotiwa kwamba alitumia dawa aina ya propofol na lorazepam
kifo cha jackson kimeamsha mihemko ya huzuni ulimwenguni na huduma ya ukumbusho wake uliofanywa hadharani ulitangazwa duniani ulitazamwa na maelfu ya watu moja kwa moja
michael jackson alianza kuonekana jukwaani akiwa na miaka mitano tu pamoja na kaka na dada zake
kuhusu miaka yake ya awali alisimulia mara kadhaa ya kwamba baba alimlazimisha kufanya mazoezi mno ya kucheza na uimbaji hivyo michael alikosa utoto
watazamaji wengi wamehisi ya kwamba matatizo ya kisaikolojia ya msanii yalikuwa na chanzo katika kipindi hiki
michael aliandika nyimbo nyingine maarufu ambazo ni bad na black or white
maisha binafsi ya michael jackson yalikuwa yakifahamika sana
pia alishawahi kutiwa shaurini kwa unyanyasaji wa mtoto lakini hakukutanika na kosa
alifanya upasuaji maalumu ili abadilishe mwonekano wake
michael aliyezaliwa kwa maumbile ya mwamerika mweusi mwishoni alikuwa na ngozi nyeupe usoni na baada ya upasuaji kadhaa pua lake likawa nyembamba si pana tena
mwenyewe alidai ya kwamba badiliko la rangi lilisababishwa na ugonjwa
watu waliomtazama hawakupatana kama mabadiliko ya kimaumbile yalikuwa ama tokeo la kuona aibu kuonekana kama mwafrika au jaribio kuwa na uso linalorahisisha mawasiliano yake na watu wa bara zote
jackson pia alikuwa akimiliki eneo kubwa lenye makazi lililoitwa neverland ambalo baadaye liliuzwa kwa kampuni na nusu bado inamilikiwa na mwenyewe
 juni baada ya kuwaisha katika hospitali ya ucla medical center
ilifikiriwa kwamba alipata mshtuko wa moyo ikiwa na maana kwamba moyo wake ulisimama na imeonekana ya kwamba sababu yake ilikuwa matumizi mabaya ya madawa mengi mno
at pm local time the los angeles coroner confirmed jackson s death
wakati wa umauti wake jackson alikuwa na umri wa miaka 
tetesi za habari za kifo cha jackson kimevunja rekodi ya mtandao na kusababisha msongamano mtandaoni kwa kuwapa tabu google twitter facebook na yahoo msongamano mkubwa wa utafutaji wa habari zake
swala ni wanyama walao manyasi katika nusufamilia antilopinae aepycerotinae na pantholopinae za familia bovidae
hupatikana katika maeneo yenye nyasi fupi fupi na vichaka vifupi fupi hasa kwenye maeneo mengi ya hifadhi katika afrika
spishi nyingine hukimbia kilometa kwa saa na zina uwezo wa kuruka mita hadi juu akiwa kwenye kasi
rangi yao ni ya mchanga na nyeupe kidogo kwenye koromeo na sehemu ya chini ya mkia
john fitzgerald kennedy mei novemba alikuwa rais wa marekani kuanzia mwaka hadi alipouawa
baba yake alikuwa mfanyabiashara maarufu wa ukoo wenye asili ya kiirish
vita kuu ya pili ilipoanza alijiunga na jeshi la wanamaji
mwaka alijeruhiwa katika shambulio lililofanywa na ndege za kivita za japani
mwaka alianza kujiingiza katika siasa na mwaka alichaguliwa kuwa rais wa marekani
ni rais pekee muumini wa kanisa katoliki katika historia ya nchi hiyo
aliuawa kwa kupigwa risasi tarehe novemba akiacha mke na watoto wawili
atakumbukwa kwa kutetea haki za watu wote bila kujali rangi yao
kati ya mengine alisema ask not what you can do for your country ask what your country can do for you
wamarekani wasiulize marekani imewatendea nini bali wajiulize kwanza wao wenyewe wameitendea nini nchi yao
domo refu lao limepindika na hutumika kwa kutafuta chakula ndani ya matope
spishi nyingi za kwarara huweka matago yao juu ya miti kwa kawaida pamoja na yange koikoi au domomwiko
alexander graham bell machi agosti alikuwa kati ya wagunduzi wa mawasiliano ya simu
alizaliwa katika mji wa edinburgh nchini uskoti lakini baadaye alihamia nchi za kanada na marekani
baba yake alikuwa mwalimu wa watoto wenye matatizo ya kusikia na kuongea
alifanikiwa katika jaribio lake la kwanza mwaka 
bell hakuwa mtu wa kwanza wa kutengeneza simu kwa mawasiliano lakini mashine yake ilikuwa ya kwanza iliyoweza kutumiwa kibiashara nje ya majaribio na maabara
alitumia matokeo ya utafiti wa watangulizi hasa mwitalia antonio meucci
 novemba akiitwa karl friedrich michael vaillant huko m hlburg karlsruhe ujerumani wa kusini magharibi
baada ya kumzaa mamake josephine vaillant akaolewa na babake johann georg benz
hivyo akaitwa karl friedrich michael benz lakini baadaye akajiita carl friedrich benz
hapo alitengeneza injini ya petroli ya mapigo mawili mwaka aliyoendeleza kuwa injini ya mapigo manne
benz hakuwa mhandisi wa kwanza kutengeneza injini za aina hii mjerumani mwenzake nikolaus agosti otto aliwahi kuchukua hataza ya injini ya mapigo manne mwa
injini za aina hii zilifanya kazi viwandani vikiendesha mashine mbalimbali
 benz alikuwa mtu wa kwanza aliyeweka injini ya petroli kwa gari
gari lake la kwanza lilikuwa na magurudumu matatu yenye nguvu farasi 
mke wake bertha benz alifanya safari kubwa ya kwanza kwa gari hili kwa umbali wa km kutoka mannheim kwenda pforzheim yote ujerumani wa kusini magharibi
alipoishia petroli alipaswa kuinunua katika duka ya madawa kwani hapakuwapo na kituo cha petroli bado
benz aliendelea kutengeneza gari lenye magurudumu manne
kwa jina la velo lilikuwa motokaa ya kwanza iliyotengenezwa kwa wingi duniani
mwaka kampuni ya benz iliunganishwa na kampuni ya gottlieb daimler kwa jina la daimler benz
anakumbukwa duniani kote kutokana na michango yake mbalimbali katika sayansi
ndiye aliyegundua tawi la calculus na nadharia ya mwendo na ya uvutano
mchango mwingine wa isaac newton upo katika nadharia ya mwanga kuona na jinsi rangi zinavyotokea
nadharia zake zote aliziweka katika vitendo na kukubalika na ndizo zitumikazo hadi leo
newton alipata shahada yake ya kwanza mwaka na ile ya uzamili mwaka 
tarehe desemba alimuandikia richard bentley siamini ulimwengu unaweza kuelezwa na sababu za maumbile tu bali nazalimika kuuona kama tunda la hekima na ubunifu vya mmoja mwenye akili
mtakatifu marko kwa kilatini m rcus kwa kigiriki aliishi katika karne ya bk
alikuwa myahudi wa yerusalemu aliyeongokea mapema ukristo pamoja na maria mama yake
kanisa la kwanza lilikuwa linakusanyika nyumbani mwao
alifanya kazi na mitume paulo na barnaba katika kuhubiri injili huko kupro na uturuki wa leo
baadaye alikuwa na mtume petro na paulo katika mji wa roma hadi walipouawa na serikali ya kaisari nero dhuluma ya miaka 
ndipo alipoamua kuandika injili ya kwanza iliyotumiwa na kufuatwa na mtume mathayo na mwinjili luka ingawa katika orodha za biblia inashika nafasi ya pili
kadiri ya mapokeo alifariki wakati akifanya kazi hiyo huko alexandria nchini misri
mtume paulo hivi ni mmisionari mkuu wa yesu kristo katika historia ya kanisa
alitangaza kifo na ufufuko wake katika nchi karibu zote zilizopo kaskazini kwa bahari ya kati
alimaliza ushuhuda wake kwa yesu kwa kufia dini yake mjini roma chini ya kaisari nero
sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe juni pamoja na ya mtume petro
jina lake la kwanza la kiebrania lilikuwa sauli lakini kadiri ya desturi ya wakati ule alikuwa pia na jina la kigiriki paulos kutoka kilatini paulus mdogo
mwenyewe alikuwa na uraia wa roma kama wananchi wote wa tarsus
angali kijana alisomea ualimu wa sheria yaani wa torati huko yerusalemu chini ya mwalimu maarufu gamalieli wa madhehebu ya mafarisayo
akishika dini yake kwa msimamo mkali akawa anapinga ukristo kwa kuwakamata kuwatesa na hata kuwaua wakristo kama vile stefano mfiadini
alifanya hivyo mpaka alipotokewa na yesu kristo mfufuka akiwa njiani kwenda damaski syria kwa umuhimu wake katika historia ya wokovu habari hii inasimuliwa mara tatu katika kitabu cha matendo ya mitume na 
jibu lake kwa yesu lilikuwa mdo nifanye nini bwana baada ya kufanya utume katika mazingira ya kiarabu tarsus na antiokia alianza safari za kitume akienda mbali zaidi na zaidi akilenga kumhubiri yesu mahali ambapo bado hajafahamika hata hispania
ilikuwa kawaida yake kuanzisha makanisa katika miji mikubwa ili toka huko ujumbe ufike hadi vijijini
muda wote wa utume wake paulo alipambana na dhuluma kutoka kwa wayahudi wenzake na matatizo mengine kutoka wakristo wenye msimamo tofauti na wa kwake hasa juu ya haja ya kufuata masharti ya agano la kale ili kupata wokovu
hatimaye alikamatwa na wapinzani wake wayahudi mjini yerusalemu lakini askari wakoloni walizuia asiuawe
baada ya hapo alilazimika kukaa gerezani akisubiri hukumu ya dola la roma kwanza kaisaria baharini miaka miwili halafu akakata rufaa kwa kaisari akapelekwa roma alipofika mwaka akakaa miaka miwili tena kifungo cha nje katika nyumba ya kupanga
kisha kufunguliwa labda kwa sababu washtaki wake hawakuwasili alisafiri tena ingawa hakuna hakika alielekea wapi
aliuawa nje ya kuta za roma kwa kukatwa kichwa wakati wa dhuluma za nero kati ya mwaka na b
juu ya kaburi lake lilijengwa kanisa kubwa ambalo liliteketea kwa moto katika karne ya likajengwa upya na hadi leo linapokea hija za wakristo wengi hasa katika jubilei ya mtume paulo iliyotangazwa na wakatoliki na waorthodoksi kwa mwaka 
kati ya barua nyingi alizoandikwa kwa makanisa ya thesalonike korintho galatia roma filipi kolosai efeso kwa viongozi wakristo kama timotheo na tito tena kwa filemoni katika agano jipya zinatunzwa 
ukubwa na ubora wa mchango wa paulo unaeleweka tukizingatia kwamba alifanya kazi na kuandika kabla ya vitabu vya agano jipya kupatikana
ndiye aliyeanza kuliandika akipanua mawazo aliyoyapokea katika kanisa kwa kuzingatia agano la kale na mang amuzi yake mwenyewe
hapo alifafanua vizuri ajabu maisha ya kikristo kama neema ya kumshiriki yesu kwa imani sakramenti na juhudi za kushinda umimi hadi kugeuka sadaka hai takatifu na ya kumpendeza mungu
wokovu huo utakaokamilika katika ufufuko wa mwili unapatikana katika kanisa ambalo paulo alilitambulisha kama bibiarusi wa kristo na mwili wake
baada ya kuzaliwa kwake yesu kristo kifupi bk ni namna ya kutaja miaka ambayo imekuwa njia ya kuhesabu miaka inayotumika zaidi duniani
kila mwaka huhesabiwa kuanzia ule uliodhaniwa kuwa mwaka wa kuzaliwa kwake yesu kristo
miaka iliyotangulia kuzaliwa kwake yesu huitwa kabla ya kuzaliwa kwake yesu kristo au kifupi kk
hesabu hii ilianzishwa mwaka bk na mmonaki dionysius exiguus alipokuwa roma
wakati ule mahesabu mbalimbali ya miaka yalikuwa kawaida
mahesabu mengine yaliyokuwa kawaida wakati ule ni makadirio mbalimbali tangu kuumbwa kwa dunia na mengineyo
dionysio baada ya kufanya utafiti alidhani yesu alizaliwa mwaka tangu kuanzishwa kwa roma
hesabu yake haijui mwaka tarehe ya kuzaliwa kwake yesu huchukuliwa kama mwanzo wa mwaka
kwa hiyo moja kwa moja inaingia katika mwaka na mwaka kabla yake ni mwaka kabla ya kristo kk
mwaka ulikuwa mwaka wa mwisho wa karne iliyoanza mwaka karne na milenia mpya zilianza mwaka 
ni kwa sababu wakati wake dola la roma lilikuwa limeshakwisha katika italia kaisari alikaa bizanti au roma ya mashariki
kumbukumbu za roma yenyewe hazikutunzwa tangu miaka mingi
ndipo alipokufa mfalme herode mkuu aliyejaribu kumuua akiwa mtoto mchanga
wengi walijaribu kusahihisha kosa hilo lakini habari kamili kabisa haziwezi kupatikana tena ni vigumu kubadilisha mahesabu yote vitabu n
mwanzoni hesabu ya dionysio ilikuwa pendekezo la mtaalamu fulani tu watu wakiendelea kutumia mahesabu yao mbalimbali
miaka baada ya dionysio papa bonifas iv akiwa mkuu wa kanisa katoliki alitumia tarehe zote mbili za baada ya kristo na tangu kuanzishwa kwa mji
wataalamu walianza kutumia zaidi hesabu hiyo mpya
mnamo mwaka mtaalamu beda mheshimiwa alitunga kitabu kuhusu ugawaji wa wakati kwa kilatini de temporum ratione alikotumia mfumo ulioundwa na dionysio akaendelea kuutumia pia katika kitabu kuhusu historia ya kanisa
kwa kuwa vitabu vya beda vilikuja kutumiwa kote katika ulaya ya magharibi vilichangia sana uenezi wa hesabu hiyo mpya
wakati wa karolo mkuu mfalme halafu kaisari aliyetawala ufaransa pamoja na ujerumani italia ya kaskazini na maeneo ya uholanzi na ubelgiji hesabu tangu kristo ilikuwa rasmi kwa serikali
lakini bado zilihitajika karne kadhaa hadi hesabu hii iwe imekuwa kawaida katika ulaya
kutokana na uenezaji wa uchumi biashara na utawala wa wazungu hesabu baada ya kristo ilienea kote duniani
katika nchi mbalimbali inatumika sambamba na mahesabu mengine
nchi mbalimbali za kiislamu hutumia miaka tangu hijra ya muhammad mwaka bk lakini mara nyingi pamoja na miaka ya hesabu ya kikristo kwa ajili ya mambo ya biashara na mawasiliano ya kimataifa
nchi ya israeli inatumia kalenda rasmi tangu kuumbwa kwa dunia isipokuwa kando ya kalenda ya bk kwa sababu zilizotajwa hapo juu kwa ajili ya nchi za kiislamu
japan inatumia hesabu ya miaka ya kaisari yake vilevile kando ya kalenda ya bk
namna za kutaja hesabu kabla ya baada ya kristo
dionysio hakutumia msamiati baada ya kristo alisema anno domini mwaka wa bwana akimaanisha dominus bwana ndiye yesu
hivyo kifupi katika lugha ya kilatini ni ad kilichoingia pia katika kiingereza na lugha nyingine kadhaa
hata miaka kabla ya kristo kwa kiingereza huitwa kwa kifupi cha kilatini a
chr ante christum natum kabla ya kuzaliwa kwake kristo
kwa sasa tuko katika milenia ya pili bk iliyoanza tar
januari ingawa mwaka ilikuwa mwaka wa mwisho wa karne na milenia iliyotangulia
neno la kiswahili limetokana na lugha ya kijerumani kaiser lakini asili yake ni kilatini caesar
asili ya cheo ni julius caesar aliyekuwa kiongozi wa dola la roma hadi kuuawa kwake na wapinzani mwaka kk
watawala waliomfuata walianza kutumia jina la caesar kwa heshima yake hadi jina lilikuwa cheo
cheo cha kaizari kiliendelea kutumika katika eneo la dola la roma ya mashariki bizanti hadi 
katika ulaya yenyewe mfalme wa wafaranki karolo mkuu alipokea cheo cha caesar au kaizari
baadaye wafalme wajerumani waliomfuata karolo mkuu katika sehemu ya mashariki ya ufalme wake waliendelea kutumia cheo hiki cha caesar au kaizari
neno la kaizari liliingia katika lugha ya kiswahili wakati wa ukoloni wa kijerumani huko tanzania
austria na ujerumani zilitawaliwa hadi mwisho wa vita kuu ya kwanza ya dunia na wafalme wenye cheo cha kaizari kijer
vilevile mfalme wa urusi alikuwa na cheo kilekile kilichoitwa tsar kwa kirusi ilhali neno hili limeundwa pia kutoka kwa caesar
lugha za kiingereza na kifaransa zilitumia cheo tofauti cha macaesar wa kiroma ndicho imperator mwenye amri mwenye mamlaka jemadari kilichokuwa emperor kiing
kaizari ni cheo cha mfalme aliye juu ya wafalme wengine
kutokana na uzuefu huu hata shah wa uajemi tenno wa japani huangdi wa china na negus negesti wa ethiopia hutajwa kwa cheo cha kaizari
malkia viktoria alitumia cheo cha kaizari empress kama mtawala wa uhindi tangu 
rais jean bedel bokassa alijitangaza kuwa kaizari empereur wa afrika ya kati mwaka akiiga mfano wa napoleon bonaparte aliyejiwekea taji la kaizari ya ufaransa mwaka 
bokassa alipinduliwa na nchi kuwa jamhuri tena
duma ni mnyama katika kundi la wanyama walao nyama yuko katika jamii ya paka
ngozi yake ni manjano inayoelekea kwenye rangi ya udongo iliyopambwa na madoa meusi
kichwa chake ni kidogo zaidi ukilinganisha na wanyama wengine wa jamii yake kama chui
wanapokua madume hutembea peke yao katika kundi duma watatu au wawili
wanaungana na majike wanapokuwa kwenye joto tu na si vinginevyo
rangi ya duma inashabihiana na mazingira yake ya mawindo hutegemea zaidi mbio na kuona ukilinganisha na wanyama wengine wawindaji ambao hutegemea kunusa na kuvizia katika mawindo yao
ndiye mnyama anayeaminika kuwa na mwendo kasi zaidi kuliko wanyama wengine watembeao kwa miguu hukimbia kilometa kwa saa
chakula chake ni wanyama jamii ya swala hupatika afrika na kidogo sehemu za asia
hijra ni neno la kiarabu linalomaanisha tendo la mtume muhammad la kutoka makka na kuhamia madina mwaka bk
mwaka ule umekuwa tarehe ya kuanzisha kalenda ya kiislamu ambayo miaka yake huhesabu miaka baada ya hijra
maana ya kiasili ya neno lenyewe ni kuachana au kutengana kutokana na historia ya muhammad limechukua pia maana ya kukimbilia au kuhamia
muhammad alianza kuhubiri habari za qurani na za uislamu katika mji wa makka alipozaliwa na kuishi
hivyo muhammad aliondoka makka pamoja na babake mkubwa abu bakr wafuasi wake kama waliwahi kuondoka makka siku zilizotangulia
wote walipokelewa na watu wa madina mji wa jirani
hapo madina muhammad akawa kiongozi aliyekubaliwa na watu wengi katika miaka iliyofuata aliunganisha waarabu katika uislamu mwishowe akarudi makka ambako waquraishi walipaswa kumkubali yeye na dini ya usilamu
katika kumbukumbu ya waislamu wa kwanza tendo la hijra lilikuwa jambo muhimu sana
sura za qurani zilipokusanywa kila moja imeandikwa kama imepatikana kabla au baada ya hijra
kila sura inaonyesha chini ya kichwa chake maneno ama imeteremka makka au imeteremka madina
pia hesabu ya miaka ilianzishwa wakati wa khalifa wa pili umar ikihesabu kuanzia tarehe ile ya kuhamia kwake muhammad madina
adolf hitler braunau austria aprili berlin ujerumani aprili alikuwa dikteta wa ujerumani kuanzia mwaka hadi kifo chake
wazazi wake walikuwa mtumishi wa forodha ya austria alois hitler na mamake klara aliyekuwa mke wa tatu wa alois
adolf alikuwa na ndugu watano lakini kati ya hao ni dadake paula pekee aliyeishi kufikia umri wa mtu mzima wengine wote walikufa mapema
alikuwa pia na ndugu wawili kutoka ndoa ya mke wa pili wa baba na hao waliitwa alois mdogo na angela waliokaa katika familia ya alois mzee baada ya kifo cha mama
kutokana na kuhamishwa kwa baba mara kwa mara adolf alisoma kwenye shule za msingi tofauti kati ya hadi 
kuanzia mwaka alisoma kwenye shule ya sekondari mjini linz lakini hakufauli alipaswa kurudia madarasa mawili
hakupenda somo la dini lakini alivutwa na historia na jiografia
baba alimpiga mara nyingi katika kipindi kile akikasirika juu ya kutofaulu shuleni
alipokaa linza adolf alifahamika na mafundisho ya kiongozi wa chama cha alldeutsch na hasa chuki dhidi ya wayahudi na dharau dhidi ya mataifa ya waslavoni ya ulaya
tangu hitler alijisikia kuwa yeye ni msanii alipeleleza nafasi za kusoma uchoraji
mwaka aliomba kupokelewa katika chuo cha sanaa mjini vienna alishindwa
akarudi nyumbani baada ya kusikia mamake alikuwa mgonjwa wa kansa
aliangalia nyumba hadi kifo cha mama kwenye disemba 
mama alitibiwa na daktari eduard bloch aliyekuwa myahudi adolfa alimshukuru sana kwa juhudi zake na baadaye alimlinda bloch dhidi ya mateso yaliyoandaliwa kwa wayahudi katika miaka ya baada ya hitler kuwa mtawala wa ujerumani na tangu pia juu ya austria
tangu januari alitumia urithi wa mama pamoja na pensheni ya mjane kwa kuhamia vienna alipokaa alijaribu tena kupata nafasi kwenye chuo cha sanaa cha vienna akashindwa mtu aliyeishi pamoja naye katika chumba kimoja alisema wakati ule hitler alivutwa zaidi na opera za richard wagner kuliko siasa
tangu mwisho wa alibadilisha vyumba alipokaa mara kwa mara akitafuta kupanga vyumba kwa bei nafuu zaidi inaonekana matatizo ya pesa yaliongezeka
tangu hitler alikuwa na mapato madogo kwa njia ya kunakili picha alizouza kupitia watu walioishi pamoja naye katika bweni
wengine waliouza picha kwa niaba yake walikuwa wayahudi lakini tofauti na daktari wa mamake hawakupata usaidizi wowote baadaye waliteswa kama wayahudi wote baada ya kuvamiwa kwa austria 
hitler alisoma mengi wakati ule na hasa maandiko yaliyotangaza ubora wa mbari wa kigermanik na chuki dhidi ya wayahudi
mwaka alihamia munich katika jimbo la bavaria ujerumani
alikuwa amepokea urithi wa babake pia alitaka kujiondoa katika wajibu wa kufanya huduma ya lazima ya kijeshi katika austria hungaria
aliendelea kunakili picha na kuziuza kwenye maduka ya sanaa
februari alikamatwa na polisi ya bavaria na kupelekwa austria lakini huko iliamuliwa hafai kwa huduma ya kijeshi akarudi munich
wakati wa kukaa munich alisoma maandiko ya houston stewart chamberlain kuhusu ubaguzi wa kimbari
mwaka alihamia munich katika jimbo la bavaria ujerumani
mwisho wa vita mwaka alikuwa na cheo cha koplo
baada ya vita alikosa kazi lakini aligundua kipawa chake cha kuhutubia watu akajiunga na siasa na kuingia katika chama kidogo cha nazi nsdap alikopanda ngazi haraka
hitler alivutwa sana na mfano wa benito mussolini kiongozi wa kifashisti wa italia aliyefaulu mwaka kupindua serikali ya italia kwa maandamano makubwa ya wafuasi wake kuelekea roma
kiefutop ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waefutop
mwaka hitler alijaribu kumwiga mussolini kwa kupindua serikali ya jimbo la bavaria kama utangulizi wa kupindua serikali ya kitaifa huko berlin lakini alikamatwa na kuhukumiwa kwa uasi huo kifungo cha miaka mitano ingawa alitumikia miezi tisa tu
hitler akiwa kijana aliwahi kusoma vitabu vya mwingereza chamberlain aliyedai kwamba kuna mbari mbalimbali za watu zenye tabia na thamani tofauti sana
akiwa gerezani aliandika kitabu kilichoitwa mein kampf mapambano yangu alikojaribu kueleza imani na siasa zake
humo alieleza pia chuki dhidi ya wayahudi na itikadi yake ya ubaguzi wa kimbari
katika itikadi hiyo mbari ya juu ni watu wa ulaya ya kaskazini aliowaita waaria na wale ambao ni duni zaidi ni watu weusi
lakini watu wabaya kabisa katika itikadi hiyo ni wayahudi ambao ni wajanja wakuu upande mmoja lakini hawana uwezo wa kuunda kitu kwa upande mwingine
hivyo wanajaribu kwa ujanja wao kutawala dunia kwa kuiba fikra na mafanikio ya waaria
alijitahidi kushika utawala wa chama cha nsdap akakubaliwa kuwa kiongozi mkuu
ndani ya chama alianzisha vikosi viwili vilivyovaa sare vikifanya mazoezi kama wanamgambo na kuwa tayari kupigana na maadui wa kisiasa wakati wa maandamano
kikosi cha pili kilikuwa na watu wachache kikaitwa ss schutzstaffel kikosi cha ulinzi waliovaa sare nyeusi
chama chake hakikufaulu hadi wakati uchumi wa dunia pamoja na wa ujerumani ulipoporomoka vibaya katika mdodoro mkuu
katika hali hiyo watu walianza kupigia kura vyama vyenye itikadi kali
katika uchaguzi wa mwaka kura za nsdap ziliongezeka kutoka 
 hadi 
serikali za ujerumani zilikuwa za vyama vingi na dhaifu
mwaka chama cha nsdap kilipata za kura na kuwa chama chenye kura nyingi zaidi nchini na chama kikubwa katika bunge la reichstag
katika hali hiyo viongozi wa dola la ujerumani waliamua kumwingiza hitler katika serikali mwaka 
tarehe januari hitler akawa chansela wa ujerumani
mara moja alichukua nafasi kuwakandamiza wapinzani wake na baada ya mwaka mmoja hata wale waliomwingiza madarakani
baada ya mwaka mmoja utawala wake ulisimama imara kabisa ilhali wapinzani wengi walikamatwa na kupelekwa katika makambi ya kz
hitler alifuata siasa ya kujenga uchumi na kurudisha watu kazini akibahatika kwamba uchumi wa dunia ukapaa tena
alitesa wapinzani wote na watu wa mbari alizochukia hasa wayahudi
chuki dhidi ya wajerumani waliokuwa wayahudi aliionyesha kwa sheria mbalimbali zilizokuwa kali zaidi na zaidi
idadi ya wayahudi katika ujerumani ilikuwa ndogo takriban nusu milioni kati ya wakazi milioni 
kila mjerumani akitaka kuajiriwa na serikali au kupata nafasi ya masomo alitakiwa kuorodhesha wazazi na mababu hadi kizazi cha pili
wayahudi na wayahudi nusu walifukuzwa katika ajira ya serikali na walikataliwa kufanya kazi mbalimbali
sheria kuhusu aibu wa mbari ilikataza ndoa kati ya waaria na wayahudi wayahudi waliondolewa uraia kamili
tokeo moja la siasa hiyo lilikuwa kuondoka kwa wayahudi wengi kidogo katika ujerumani baada ya mashambulizi makali na mauaji mwaka mwelekeo huo uliongezeka
hasa wanasayansi na wasanii wengi walihamia nchi huru
siasa yake katika mwaka ilisababisha vita kuu ya pili ya dunia
hitler alifuata mwanzoni siasa ya kukusanya wajerumani wote wa ulaya katika dola la ujerumani
mwaka alifaulu kuteka austria na maeneo ya wajerumani katika ucheki bila upingamizi wa kimataifa
lakini aliposhambulia poland tarehe septemba tendo hili lilikuwa mwanzo wa vita kuu ya pili ya dunia kwa sababu uingereza na ufaransa walisimama imara kwa mikataba ya kusaidiana na poland
wakati wa vita hitler alichukua mwenyewe uongozi mkuu wa jeshi
mwanzoni alifaulu hata dhidi ya ushauri ya majenerali wake hasa wakati wa vita dhidi ya poland na ufaransa
lakini maazimio yake ya ya kushambulia urusi na kutangaza hali ya vita dhidi ya marekani yalikuwa mwanzo wa mwisho wake
nguvu ya kiuchumi wa ujerumani haikutosha kushindana na dunia yote
wakati wa vita aliamuru uuaji wa wayahudi wote wa ulaya na inakadiriwa alifaulu kuwaua takriban milioni sita ya wayahudi wote wa ulaya pamoja na watu vya mbari mbalimbali kama wasinti kati ya na 
hasa alipoona ya kwamba vita dhidi ya urusi haikufaulu haraka jinsi alivyotegemea aliamua kumaliza jambo lililosababisha chuki yake hasa
azimio la usuluhisho wa mwisho wa suala la kiyahudi lilichukuliwa mwisho wa mwaka na kutangazwa mbele ya viongozi wachache mnamo januari katika mkutano wa wannsee
baadaye siasa ya kuwatenda wayahudi vibaya na kuwaua katika maeneo fulani ilibadilishwa kulenga wayahudi wote katika nchi zote zilizokuwa chini ya athira ya ujerumani au kutekwa na jeshi lake
hadi mwisho wa vita wayahudi walikusanywa kutoka kote ulaya na kupelekwa kwa reli hadi makambi ya mauti
maafisa wa jeshi ya ujerumani walipanga mara kadhaa kumwua hitler
tarehe julai alijeruhiwa na bomu ya stauffenberg lakini hakuuawa
mwishoni mwa vita hitler alikaa berlin hadi jeshi la kirusi lilipokuwa limeshaingia mjini
tarehe aprili alijiua kwa sumu pamoja na mpenzi wake eva braun alimwoa masaa tu kabla ya kujiua na mbwa wake mpendwa blondi
maiti zilichomwa kwa petroli lakini zilitambuliwa na warusi kutokana na meno yake
miaka baada ya hijra ni hesabu katika kalenda ya kiislamu
hesabu hii ni ilianzishwa miaka baada ya tukio lenyewe bk kufuatana na azimio la khalifa umar ibn al khattab
waarabu waliwahi kuwa na kalenda iliyotumia mwendo wa mwezi
mwaka wa kuzaliwa kwake mtume muhammad hujulikana mwaka wa tembo kwa sababu mwaka ule makka ilishambuliwa na jeshi la waethiopia lililokuwa na tembo wa kijeshi
mwaka wa hijra wenyewe uliitwa mwaka wa kukubaliwa kwa safari mwaka uliofuata mwaka vita ilipoamriwa n
wakati wa khalifa umar ilionekana haja ya kuwa na hesabu inayoeleweka zaidi hivyo hesabu ya hijra ikachaguliwa
waarabu waislamu waliendelea kuhesabu miaka ya mwezi ya siku au kufuatana na kuonekana halisi kwa mwezi
hivyo miaka ya kiislamu ina jumla ya siku takriban 
mwaka huo wa kiislamu una siku kasoro siku zile za mwaka wa jua katika kalenda ya kikristo
uajemi hutumia hesabu ya miaka ya hijra pamoja na mwaka wa jua
hivyo mwanzo wa bk huko uajemi ni mwaka bh baada ya hijra
kalenda ya kiislamu ni mtindo wa kuratibu wakati unaopatikana katika nchi mbalimbali za kiislamu
pia waislamu wanaoishi katika mazingira yasiyo ya kiislamu hutumia kalenda hii kwa ajili ya kupanga maisha yao ya kidini hasa sikukuu na saumu
mahali pengi kalenda ya kiislamu hutumika pamoja na kalenda zinazofuata mwendo wa jua hasa kalenda ya kikristo
kalenda ya kiislamu imepokea kawaida ya mwaka wa waarabu wa kale mwaka una miezi 
kwa sababu muda wa kipindi hiki ni siku mwezi halali huhesabiwa kuwa na siku au 
kipindi kinachoitwa mwezi katika kalenda ya kikristo hakina uhusiano tena na mwezi halisi
waislamu wanaofuata mfano wa kisaudi hukubali mwezi mpya umeanza kama umeonekana kwa macho
kwa sababu desturi hii imeleta matatizo ya kutokubaliana pia ni rahisi kukadiria mwendo wa mwezi nchi mbalimbali za kiislamu hutumia makadirio ya kitaalamu kupanga tarehe za miezi
hesabu ya miaka katika kalenda ya kiislamu hufuta utaratibu wa miaka baada ya hijra tangu kuhamia kwake mtume muhammad kutoka makka kwenda madina
hijra ilitokea mwaka bk au katika mwaka wa hesabu yenyewe
njia inayofuata inasaidia kujua takriban tarehe gani ya kiislamu inalingana na tarehe ipi katika kalenda ya kikristo mwaka baada ya kristo katika kalenda ya kikristo mwaka baada ya hijra katika kalenda ya kiislamu kati ya nchi za kiislamu uajemi na afghanistan hutumia mwaka wa jua wakihesabu tangu hijra
lakini pamoja na kalenda hii wanatumia mwaka wa kimwezi wa kiislamu kwa kupanga sikukuu za kidini
miezi yenye sikukuu muhimu ni hasa mwezi wa saumu wa ramadhani mwezi wa haj mwenye tar
 ndiyo idd ul fitri na mwezi wa rabi ul auwali mwenye tar
 idd ul maulidi yaani sikukuu ya kuzaliwa kwake mtume muhammad maulidi an nabii
mwezi wa muharram ni muhimu sana kati ya washia wanaokumbuka mateso na kifo cha imam husain wakati wa mapigano ya karbala
kalenda ya kiislamu hutumia juma au wiki ya siku saba jinsi ilivyo kawaida hata kwa wayahudi au wakristo
siku muhimu zaidi ni ijumaa ambako waislamu hukunsanyika kwa ajili ya sala ya pamoja
kwa kiarabu majina ya siku za juma hufuata hesabu ya kiyahudi jinsi inavyoonekana katika biblia
jumapili inaitwa siku ya kwanza jumatatu siku ya pili hadi siku ya tano alhamisi
siku ya sita pekee imepewa jina jipya la kiislamu kutokana na mkutano wa sala ya pamoja
siku ya saba tena imebaki na jina lake la kibiblia sabato au siku ya saba
majina ya siku katika lugha ya kiswahili yanaonyesha ya kwamba lugha ilianza katika mazingira ya kiislamu kabisa bila athira za moja kwa moja kutoka uyahudi au ukristo
majina ya siku yamepangwa kufuatana na ijumaa ambayo ni siku muhimu hasa katika maisha ya kiislamu
lindi ni jina la mji wilaya na mkoa ulioko kusini mashariki mwa tanzania
mkoa wa lindi umepakana na mikoa ya pwani mtwara ruvuma na morogoro
mkoa huu umeanzishwa mwaka una eneo la km 
karibu robo ya eneo lake au km ni sehemu ya hifadhi ya wanyama ya selous
mkoa una wilaya sita za lindi mjini na lindi vijijini kilwa nachingwea liwale na ruangwa
mito mikubwa ndiyo lukuledi matando na mavuji yote yaelekea bahari hindi
mwinuko huanza mwambaoni ukipanda hadi mita hakuna milima mirefu sana
idadi ya wakazi wa wilaya ni idadi katika mabano kilwa lindi mjini lindi vijijini liwale nachingwea ruangwa hali ya hewa ya lindi ni ya joto mwaka wote ikiwa na wastani kati ya sentigredi na 
mkoa hupokea kati ya mm na mm za mvua kwa mwaka hasa kati ya miezi ya novemba na mei
ndizo km za barabara ya lami na km barabara za udongo mara nyingi katika hali mbaya
wakati wa mvua mara kwa mara njia ya kwenda daressalaam imefungwa
kuna matumaini ya kuboreka kwa mawasiliano na mji mkuu wa daresalaam tangu kumalizika kwa daraja la rufiji
kwa sasa barabara ya kutoka mingoyo mpaka dar es salaam imekamilika kwa kiwango cha lami ni kimebaki kipande cha kilometa tu kuanzia muhoro wilaya ya kilwa mpaka kukaribia daraja la mkapa mto rufiji ambacho kinamaliziwa kwa kiwango cha lami pana kiwanja cha ndege lindi nachingwea na kilwa masoko
huduma za simu zipata maendeleo kiasi tangu kuanzishwa kwa simu za mkononi
gesi imepatikana baharini karibu na kisiwa cha songosongo imeleta matumaini ya maendeleo
mkoa wa lindi wakazi wake wengi ni wakulima hasa maeneo ya vijijini wengi wanalima mazao mchanganyiko yaani ya biashara na chakula mazao ya biashara hasa ni korosho ambazo zinapatika kwa wingi katika wilaya ya ruangwa lindi vijijini na nachingwea pia kuna zao la ufuta na ndizi kama zao la biashara na chakula pia mazao ya chakula kuna mahindi mpunga muhogo nyanya vitunguu hizi pia ulimwa sana wakati wa masika kutegemea na mvua za vuli
biashara wakazi wengi wa mkoa walindi wanafanya biashara hasa biashara ndogondogo zijulikanaza kama machinga trade wanauza mazao wakati wa mavuno na uchukua bidhaa nyingi kutoka dar es salaam na kupeleka vijijini hasa kwenye kata
mkoa wa lindi huko nyuma kielimu kwani idadi ya shule za sekondari mpaka sasa si nyingi sana na shule hizo azina walimu wa kutosha kutokana na miundombinu ya barabara na shule zenge kidato cha tano na sita mpaka sasa ni lindi sekondari lindi mahiwa na namupa seminari lindi vijijini pia kuna chuo cha uwalimu nachingwea katika wilaya ya nachingwea kilwa ni jina la wilaya na mahali patatu katika mkoa wa lindi tanzania
domo lao ni refu na jembamba na mkia wa aina nyingi ya keremkerem una mileli mirefu katikati
hula wadudu na nyuki manyigu na mabunzi hasa ambao wanakamatwa hewani
kabla ya kula ndege anatoa mshale wa mdudu akimgongia tawi la mti au kitu kigumu kingine
huchimba mashimo ndani ya kando za mchanga kwa kutaga mayai yao meupe
mto wa pangani ni kati ya mito mikubwa ya tanzania
unabeba maji ya milima ya meru kilimanjaro pare na usambara kwenda bahari ya hindi
karibu yote imo tanzania isipokuwa kuna pia km huko kenya katika mazingira ya taveta
chanzo cha mto pangani ni ziwa la nyumba ya mungu kusini ya moshi
mito inayoingia nyumba ya mungu ni hasa kikuletwa na ruvu luvu
kikuletwa hupokea maji kutoka mlima wa meru na mitelemko ya kilimanjaro upande wa kusini
ruvu hupokea maji kutoka mitelemko ya kilimanjaro upande wa mashariki pamoja na ziwa la jipe
mto wa pangani unaendelea km hadi pangani mjini unapoingia katika bahari hindi
jumla ya wakazi katika beseni ya pangani ni milioni 
mto wa pangani unategemea misitu panapokusanywa maji yake
misitu hii imepungua sana kutokana na uenezaji wa mashamba kukatwa kwa miti kwa ajili ya makaa na matumizi ya ubao
vilevile machafuko yamekuwa hatari kwa ajili ya afya ya mto na watu wanaotegemea maji yake
asili ya machafuko ni hasa kilimo mvua hupeleka mbolea mtoni na kusababisha kukua kwa wingi majani yasiyotakika
uvuvi umezidi vilevile hadi kuhatarisha samaki wenyewe
rhapta ni jina la soko na mji wa kale katika pwani la afrika ya mashariki
habari zake zilipatikana tangu karne ya kwanza katika mwongozo wa kigiriki kwa ajili ya mabaharia
wataalamu walio wengi hukubaliana ilikuwepo ufukoni wa tanzania lakini hakuna uhakika kuhusu mahali pake kamili
kuna kisio la kuwa rhapta ni jina la kale la pangani lakini hiyo ni kisio tu kutokana na bandari nzuri ya kiasili inayopatikana pale pangani
wengine wanaona tanga au mdomo wa mto rufiji ilikuwa mahali pa rhapta
kitabu cha periplus ya bahari ya eritrea kilichoandikwa mnamo mwaka bk kinataja rhapta kuwa soko kuu la azania barani pia kituo cha mwisho kati ya miji na vituo vilivyofanya biashara na dunia ya kiroma
mnamo mwaka mwandishi mmisri claudius ptolemaius anataja rhapta kuwa mji mkuu wa barbaria afrika ya mashariki barani
rhapta ilikuwa mdomoni wa mto mwenye jina la rhapta pia ambao uliaminika kuwa na asili yake katika milima ya mwezi
mdomo wa mto ulikuwa karibu na kisiwa cha menouthis
hakuna uhakika kama kisiwa hiki ni pemba au mafia
sarafu za kiroma za karne za kwanza bk zimepatikana mahali mbalimbali za pwani zinathebitisha kuwepo kwa biashara kati ya dunia ya kiroma na azania wakati ule
kufuatana na periplus biashara ilikuwa ya pembe ya ndovu na gamba la kobe
pangani ni mji wa tanzania uliopo ufukoni mwa bahari hindi kati ya dar es salaam na tanga ukielekea pande zote mbili za mdomo wa mto pangani
leo hii ni mji mdogo mwenye wakazi karibu na makao makuu ya wilaya ya pangani
lakini ina historia ndefu hasa kwa sababu kuna bandari nzuri ya kiasili mdomoni wa mto wa pangani inayofaa jahazi ndogo
majengo mbalimbali ya kale ni ishara ya historia ndefu ya mji huu
kuna uwezekano ya kwamba pangani ina historia ya miaka 
hii inategemea kama kweli pangani ni sawa na mji wa rhapta unaojulikana kutokana na kitabu cha periplus ya bahari ya eritrea kilichoandikwa mnamo mwaka b
walakini siku hizi wataalam wa akeolojia wanaamini kuwa rhapta ilikuwepo kwenye sehemu nyingine ya pwani ya afrika ya mashariki
pangani ilikuwa mji muhimu katika utamaduni wa waswahili
katika karne ya bk iliona maendeleo chini ya utawala wa zanzibar pamoja na miji mingine uswahilini
makabaila walilima miwa wakitumia kazi ya watumwa
pangani ilikuwa pia kituo muhimu cha misafara iliyoanza hapa kuelekea ndani ya bara na pia soko muhimu la watumwa
mwanzo wa ukoloni pangani ilikuwa mahali palipoanzia vita vya bushiri mwaka dhidi ya utawala wa wajerumani wajerumani
mwakilishi wa kampuni ya kijerumani kwa afrika ya mashariki emil von zelewski alimtendea liwali wa sultani kwa ukali uliosababisha ghasia ya watu wa pangani na kuanzisha vita ya abushiri
baada ya kukomeshwa kwa vita hii umuhimu wa pangani ulipungua sana kwa sababu wajerumani walikazia maendeleo ya tanga
pia bandari ya pangani hakufaa tena kupokea meli kubwa
uhaba wa mawasiliano na barabara uliongeza mwendo huu
hadi leo hakuna barabara ya lami kabisa katika wilaya yake
miaka ya nyumba mahoteli mbalimbali katika mazingira ya pangani yameanza kutumia nafasi nzuri kwa utalii mwambaoni
william tyndale alikuwa mwanatheolojia mwingereza kasisi ya kanisa na mtaalamu aliyetafsiri biblia mara ya kwanza katika kiingereza cha kisasa
alizaliwa huko gloucestershire mnamo mwaka aliuawa vilvoorde brabant ubelgiji ya leo tarehe 
tafsiri yake ya biblia ilikuwa toleo la kwanza lililochapishwa kwa kutumia mitambo mapya ya uchapaji vitabu
lakini ilikuwa tendo la kupinga ndoa na talaka za mfalme wa uingereza henry viii ilikuwa sababu ya kifo chake
henry viii alikasirika juu ya tyndale akamwomba kaisari karl wa ujerumani kumkamata
tyndale alishikwa huko brussels mji chini ya kaisari wakati ule akasoimamishwa mbele ya mahakama iliyotoa hukumu ya mauti wka sababu ya uzushi dhidi ya kanisa katoliki
katika mji wa vilvoorde penye gereza lake alifungwa mtini akachongwa na mwili wake kuchomwa motoni
pel amezaliwa mwaka alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka brazili
anahesabiwa na wengi kuwa mchezaji mzuri zaidi wa wakati wote
akiwa na miaka tu aliisaidia brazili kutwaa kombe la dunia na baadaye tena na baadaye mwaka 
aliweka rekodi mwaka ya kuwa mchezaji mdogo kuliko wote duniani kucheza katika fainali ya kombe la dunia alipocheza akiwa na umri wa miaka 
alifunga mabao zaidi ya katika kipindi cha uchezaji wake kabla ya kustaafu
kutokana na mji huu ni jina la maeneo yaliyowahi kutawaliwa na uingereza katika sehemu mbalimbali ya dunia jina limetokana na maneno east mashariki na leigh kutokana na kiingereza ya kale leah legh yaani aina ya mti
kuna pia filamu ya kibrazilia yenye jina la tanga ambamo tanga ni jina la kisiwa kidogo
mkoa wa tanga unaunganisha sehemu za pwani pamoja na milima ya ndani kama usambara
kuna wilaya ambazo ni handeni vijijini handeni mjini kilindi korogwe vijijini korogwe mjini lushoto mkinga muheza pangani na tanga mjini
tanga ni kati ya mikoa midogo ya tanzania ikiwa na msongamano mkubwa wa wakazi ndani ya eneo lake
katika mkoa huu elimu inahitji zaidi kuboreshwa hasa naeneo ya vijijini maana watu wengi wa mkoa huu hufanya shughuli zao za kimila hali hiyo huwafanya kushindwa kuendelea na shughuli za kimaendeleo katika taifa la tanzania makabila makubwa mkoani tanga ni wasambaa wazigua wabondei na wadigo
wasambaa ndio kabila kubwa lililoko katika milimani ya usambara muheza korogwe na lushoto
kwa jumla ndio asilimia ya wakazi wote wa mkoa
wazigua ni kabila kubwa huko handeni na sehemu za korogwe na pangani
wadigo ndio wengi tanga penyewe na sehemu za muheza
msongamano wa wakazi ni mkubwa hasa wilaya ya lushoto penye ardhi yenye rutuba nzuri
wiyala ya handeni kuna machimbo ya madini
ila kuhusu elimu ipo nyuma sana
kwani mpaka sasa hakuna shule ya sekondari inayotoa huduma ya kidato cha tano na sita
kama haitoshi shule za watu binafsi hakuna ata moja miezi ya desemba machi halijoto huko tanga inafikia sentigredi mchana na usiku
wakati wa mei hadi oktoba halijota inapoa ni sentigredi mchana na usiku
unyevu iko juu kati ya asilimia na asilimia 
maeneo mengi ya mkoa hupokea angalau milimita za mvua kwa mwaka au zaidi
pwani ni zaidi takriban milimita hadi mm ikipungua sehemu za ndani isipokuwa milima ya usambara ambako mvua inaweza kuzidi milimita kwa mwaka
wakazi wengi hutegemea kilimo cha riziki pamoja na ufugaji na uvuvi
mazao ya chakula hasa ni mahindi muhogo ndizi maharagwe na mpunga
tanga ilikuwa na viwanda vingi kiasi katika miaka ya na lakini karibu vyote vimekwama kutokana na siasa ya ujamaa na uchumi wake ulioiga mfumo wa nchi za kisoshalisti
viwanda vichache vilivyobaki havizalishi mali kulingana na uwezo wao
utalii umeanza kupanuka kidogo hasa katika eneo la pangani mapango ya amboni na kituo cha makumbusho urithi tanga
afrika ya mashariki ya kijerumani au ya kidachi ilikuwa jina la koloni ya ujerumani huko afrika ya mashariki kati ya hadi 
eneo lake lilijumlisha nchi za kisasa za tanzania bara bila zanzibar burundi na rwanda
hadi mnamo mwaka serikali ya ujerumani chini ya chansella otto von bismarck ilikataa kuanzishwa kwa koloni
sehemu ya wafanyabiashara wajerumani walidai koloni
walisikitika faida za wenzao waingereza waliopata mara nyingi msaada kutoka kwa wanajeshi na serikali za koloni za uingereza hasa asia
bismarck hakuamini ya kwamba koloni ingeleta faida kwa taifa kulingana na gharama kubwa kwa serikali
lakini wapigania koloni walikuwa na wabunge waliokuwa muhimu kwa serikali na polepole bismarck alianza kukubali hatua za kwanza
mwenyewe aliamini mwanzoni ya kwamba itatosha kuwapa wafanyabiashara ulinzi kwa shughuli zao kwa kuwaruhusu matumizi ya bendera ya ujerumani na kuwa na askari wao wa ulinzi kama wamepatana na viongozi wazalendo katika eneo fulani kuanzisha shughuli huko
kwa njia hii alifungua mlango kwa harakati iliyoendelea kuwa mchango wa ujerumani katika mbio wa kugawa dunia hasa afrika
koloni hii ilianzishwa na mfanyabiashara mjerumani karl peters mwaka kwa niaba ya kampuni ya kijerumani kwa afrika ya mashariki
peters aliyewahi kusoma chuo uingereza aliona wivu juu ya ukoloni wa uingereza akiamini ya kwamba ujerumani ungestahili nafasi hiyo pia
hivyo alianza kudai koloni katika mikutanno akaanzisha shirika kwa koloni za kijerumani mwaka iliyokuwa kitangulizi cha kampuni
shirika hii ilimtuma pamoja na wenzake wawili kwenda afrika na kutafuta nafasi ya kuanzisha koloni
peters alifika zanzibar alipoambiwa na konsuli ya ujerumani ya kwamba hawezi serikali ya nyumbani haikubali mipango yake
hivyo alivuka barani akapita kanda la neo la kizanzibari kwnye pwani na kutembelea machifu na masultani barani
hapa alifaulu kushawishi watawala wa usagara nguru useguha und ukami kumpa sahihi kwenye mikataba ya kijerumani ambayo hawakuelewa
mikataba hii ilisema ya kwamba mtawala alikabidhi nchi yake pamoja na haki juu ya ardhi na mali yote kwa kampuni
 peters alirudi berlin na kuonyesha mikataba yake kwa magazeti na serikali
chansela bismarck alikataa akacheka mikataba kama karatasi bila maana
peters alitumia mbinu akatisha kupeleka mikataba yake kwa mfalme leopold ii wa ubelgiji aliyekuwa kununua haki zake
hapa bismarck aliogopa kilio cha wapenda koloni akakubali kumpa peters barua ya ulinzi kwa maeneo yalikuwa ya kampuni kufuatana na mikataba
zanzibar ilisimamia pwani la afrika ya mashariki na tangu karne watu wa miji ya pwani walikuwa na mawali wa sultani
tarehe aprili serikali ya zanzibar ilituma barua berlin kupinga kazi na madai ya kampuni na kutangaza maeneo ya ya tanzania ya leo kama milki yake
iliongeza pia wanajeshi wake barani zilizokuwa chini ya amri ya mwanajeshi mstaafu mwingereza matthews
hapa serikali ya berlin ilituma kikosi cha manowari kwenda bahari hindi
mwezi wa agosti manowari za kijerumani chini ya amri ya admirali eduard von knorr zilifika mbele ya unguja zikalenga mizinga yao kwa ikulu ya sultani
akishauriwa na balozi wa uingereza sultan bargadh alipaswa kutoa tamko kuwa kutokana na madai tunayopelekewa kwa matishio na kaisari wa ujerumani tunatambua ulinzi wa ujerumani juu ya nchi za usagara ngurow useguha ukami na juu ya wilaya ya witu
mipaka yake itaelezwa baadaye na sisi tunatambua ulinzi wa kaisari juu ya mahali palipotajwa
sultani alipaswa pia kutia sahihi mkataba wa biashara na ujerumani alipokubali haki nyingi kwa wajerumani katika milki yake
mwaka uingereza na ujerumani walipatana juu ya ugawaji wa afrika ya mashariki na tena sultani alipaswa kukubali
katika mapatano haya sultani alibaki na visiwa vya unguja pemba mafia na funguvisiwa ya lamu pamoja na kanda la pwani barani lenye upana wa maili kati ya mito rovuma upande wa kusini na mto tana upande wa kaskazini halafumiji ya kismayu barawa merka na mogadishu upande wa kaskazini zaidi
mkataba kati ya zanzibar na kampuni juu ya kofo na pwani
mapatano ya yaliwapa wajerumani nafasi ya kuendeleza upanuzi barani nyuma ya kanda la pwani la kizanzibari na mstari wa mpaka ulichorwa kuanzia mdomo wa mto umba kupitia mlima kilimanjaro hadi ziwa viktoria
lakini kwa ajili ya matumizi ya kibiashara swali la mabandari bado lilibaki wazi
hapo peters na kampuni yake walianza kujadiliana na sultani seyyed bargash kuhusu utawala wa pwani katika sehemu ya tanganyika
mnamo mwaka bargash alikuwa amechoka alitafuta pesa tu kwa ajili yake binafsi alikuwa tayari kukodisha utawala wa kanda la pwani la tanganyika kwa wajerumani
wajerumani walidai kuongezeka haki na bargash alikufa bila kumaliza mapatano
lakini mfuasi wake sultani seyyed khalifa aliwapa wajerumani walichotaka
tarehe agosti wawakilishi wa kampuni ya kijerumani walifika kwenye mabadari yote ya pwani wakatangaza utawala wao kwa niaba ya sultani
badiliko hili lilisababisha upinzani na hatimaye ghasia ya wenyeji
vipengele ya mkataba vilisema ya kwamba mali isiyokuwa na hati za kimaandishi haiwezi kutambuliwa
wenye mali kama mashamba walitakiwa kununua hati kutoka kwa watawala wapya
hapo waswahili wa pwani walijisikia walisalitiwa na sultani asiyekuwa na haki kuchukua mali zao na kuzipa kwa wageni wa nje
mara baada ya kufika kwa wajerumani kwenye miji ya pwani ghasia ilianza mjini pangani na kuenea haraka kote pwani kati ya tanga na lindi
kampuni ilikuwa na wajerumani wachache tu walioshindwa kujitetea
bagamoyo pekee palikuwa na kikosi cha askari kzutoka manowari ikatetewa
serikali ya ujerumani iliona lazima kuingia kati ya kutuma manowari pamoja na askari waliokandamiza ghasia
utawala wa kijerumani ulikwisha katika vita kuu ya dunia ya kwanza kutokana na uvamizi wa uingereza na ubelgiji
katika mkataba wa versailles mwaka eneo la koloni ya kijerumani iligawiwa
sehemu ya tanganyika ilikabidhiwa kwa uingereza na maeneo ya rwanda na burundi yaliwekwa chini ya ubelgiji
vita kuu ya pili ya dunia ilikuwa vita kuanzia hadi ya ujerumani italia japani na mataifa yaliyoshikamana nao romania hungaria na bulgaria dhidi ya nchi nyingi za dunia ziliitwa mataifa ya ushirikiano kati yao hasa uingereza uchina urusi na marekani
jina limepatikana kutokana na vita ya miaka iliyoona mapambano kati ya ujerumani na wenzake dhidi ya nchi nyingi
vita ya iliitwa vita kuu ya dunia kwa sababu mapigano yalienea pande nyingi za dunia yote tofauti na vita zilizotangulia
kwa namna fulani vita iliyoanza ilikuwa marudio ya vita iliyotangulia
hivyo imekuwa kawaida kuzitaja vita hizi kama vita kuu ya kwanza na ya pili ya dunia
vita hii ilianza huko ulaya tarehe septemba kwa mashambulizi ya wajerumani dhidi poland
wengine huhesabu mashambulizi ya japani dhidi uchina tarehe julai kuwa mwanzo wa vita
mwisho wake ulikuwa huko ulaya tarehe mei halafu huko asia tarehe septemba 
mashambulizi ya wajerumani dhidi poland ilisababisha hali ya vita kati ya ujerumani kwa upande moja na ufaransa na uingereza kwa upande mwingine waliokuwa na mkataba ya kulindana na poland
serikali za australia new zealand nepal afrika kusini na kanada zilishikamana na uingereza kwa kutangaza vita dhidi ujerumani
urusi ulikuwa na mkataba wa siri na ujerumani ulichukua nafasi ya kuteka sehemu kubwa za poland ya mashariki
mwezi wa aprili waingereza walianza kupeleka wanajeshi norway wakiwa na shabaha ya kuzuia kupelekwa kwa madini ya chuma kutoka sweden kwenda ujerumani kupitia mabandari ya norway
wajerumani walichukua nafasi hii kuteka denmark na norway na kufukuza waingereza
mei wajerumani walishambulia ufaransa pamoja na nchi za uholanzi ubelgiji na luxemburg
vita hii ilikwisha haraka wajerumani walishinda na kupiga pia kikosi cha waingereza huko ufaransa
baadaye walisitasita kushambulia uingereza yenyewe
wakajaribu kuvuruga nguvu ya kijeshi ya waingereza kwa mashambulizi ya ndege lakini hawakuwa na uwezo wa kutosha
katika shambulizi dhidi ya ufaransa waitalia walishirikiana kwa upande wa wajerumani
mwisho wa waitalia walianza kuwashambulia ugiriki na jeshi la waingereza huko misri na malta
hii ilisababisha pia wajerumani kuteka yugoslavia wakiwa njiani kwenda ugiriki
mwaka wa uliona vita kubadilika kutoka vita ya kiulaya kuwa vita ya kidunia
wajerumani walishambulia urusi wakifika hadi kando la mji mkuu wa moscow lakini walishindwa kuiteka
walikamata kusini yote ya urusi hadi milima ya kaukazi na hadi mto wa wolga
wajapani walishambulia marekani pamoja na makoloni ya waingereza na waholanzi huko asia
hitler alitangaza pia vita dhidi ya marekani akitaka kuwasaidia wajapan ingawa japan haikushambulia urusi
katika miaka iliyofuata nguvu ya ujerumani na japani ilipungua
hasa uwezo wa kiuchumi wa marekani ulizalisha mitambo na silaha kwa mkasi usiopatikana kwa wajerumani na wajapon
ukali wa utetezi wa warusi ulichosha nguvu za wajerumani
kuanzia mwaka mataifa ya ushirikiano yalianza kusogea mbele pande zote
warusi walisukuma wajerumani polepole warudi nyuma
waamerika na waingereza walipeleka wanajeshi italia ya kusini
italia iliona mapinduzi kiongozi mwitalia mussolini aliondolewa madarakani na serikali mpya ilijiunga na mataifa ya ushirikiano
 mataifa ya ushirikiano waliingia ufaransa wakielekea ujerumani
wakati huohuo warusi walisogea mbele zaidi wakikaribia mipaka ya ujerumani
huko asia japon ilipoteza sehemu kubwa sana ya meli zake za kivita na jeshi la marekani lilikaribia visiwa vya japani tayari
mataifa mengi yaliyokuwa mbali kama argentina peru au mongolia yalitangaza pia hali ya vita dhidi ya ujerumani na japani
pia nchi zilizowahi kushikamana na wajerumani waligeukia mataifa ya ushirikiano
ujerumani penyewe ilivamiwa kutoka magharibi na mashariki
huko asia japani iliendelea kupigana na waamerika walioweza kufikisha ndege zao zilizobeba mabomu hadi japoni penyewe
agosti waamerika walitumia silaha mbili za kinyuklia walizokuwa nazo wakati ule na kuua watu wengi sana huko hiroshima tarehe agosti na nagasaki tarehe agosti 
siku zilezile warusi walianza kuwashambulia wanajeshi wajapani huko uchina
haya yote yalisababisha serikali ya japani kukubali wameshindwa wakatia sahihi mkataba wa kusalimu amri tarehe septemba 
kwa jumla takriban watu millioni walikufa kutokana na vita hivi
makadirio hutaja wanajeshi millioni na watu raia millioni 
taifa lililopotea watu wengi ni urusi walipokufa kati ya millioni idadi kubwa watu raia
takriban watu millioni waliuawa na wajerumani au walikufa kutokana na kutendewa vibaya nje ya mapigano kama vile millioni za wayahudi wengine wapoland warusi wasinti walemavu n
tokeo moja la vita kuu ya pili ni kuanzishwa kwa umoja wa mataifa
kutokana na historia hii mataifa yenye nafasi za kudumu na kura ya veto katika baraza ya usalama ndiyo mataifa washindi wa vita kuu ya pili marekani uchina ufaransa uingereza na urusi
kutokana na kura ya veto hawawezi kuondolewa bila kukubali wenyewe hata kama siku hizi ufaransa na uingereza si nchi muhimu sana tena duniani
uko katika pembe la kusini mashariki kabisa la nchi
umepakana na mkoa wa lindi upande wa kaskazini bahari hindi kwa mashariki msumbiji katika kusini na mkoa wa ruvuma upande wa magharibi
ukiwa na km mtwara ni mkoa mdogo katika tanzania pamoja na kilimanjaro
wanawake wanazidi wakiwa asilimia ya wakazi wote kwa sababu wanaume wengi hutoka nje kutafuta kazi
kati ya makabila ya mtwara ndio wamakonde wanaojulikana zaidi kutokana na sanaa yao ya uchongaji wa ubao hasa mpingo
kuna wilaya mtwara mjini pia huitwa mikindani mtwara vijijini masasi nanyumbu newala na tandahimba
mtwara iko kati ya mikoa iliyobaki nyuma miaka mingi kutokana na ugumu wa mawasiliano na barabara isiyopitika kwa sehemu kubwa ya kila mwaka
historia ya mtwara inakuja sambamba na kumbukumbu la jaribio la waingereza la kuanzisha mradi mkubwa wa maendeleo katika eneo hili ulioshindikana kabisa
kuanzia serikali ya kikoloni ilijenga bandari ya mtwara pamoja na reli
sababu yake ilikuwa mpango wa kuanzisha kilimo cha mashamba makubwa kwa ajili ya karanga hasa zilizohitajika kwa ajili ya mahitaji ya waingereza ya mafuta ya kupikia
mradi huu ulishindikana kabisa pesa nyingi ilipotea hadi mradi ulifutwa kabla ya tanzania kupata uhuru
bandari imebaki ambayo haijaona kazi nyingi lakini bado ina faida ya kuwa na nafasi nzuri sana ya kupokea meli kubwa
baada ya kujengwa kwa daraja mtoni rufiji mwaka kuna matumaini mpya ya kuwa na barabara inayotumika kati ya mtwara na daressalaam
eneo la mnazi bay ina gesi inayoweza kutumika kwa mahitaji ya nishati ya eneo lote
kieggon ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waeggon
kilwa kisiwani ni jina la kijiji kikubwa kwenye kisiwa cha kilwa karibu na mji wa kilwa masoko katika mkoa wa lindi tanzania
jamani burundi tuna taka amani tumechoko na vitisho kila siku kuanzia karne ya kilwa ilikuwa kituo muhimu cha biashara
kuanzia karne ya na kilwa ikawa muhimu kuliko mombasa
biashara yake ilikuwa dhahabu kutoka dola la mwene mtapa zimbabwe pembe za ndovu chuma nazi pamoja na kununua bidhaa kutoka bara hindi na uchina
sarafu ya dhahabu kutoka kilwa imepatikana huko zimbabwe kuu
katika karne ya kati ya na bk mji ulitembelewa na msafiri mwarabu ibn battuta aliyeacha taarifa ya kwanza ya kimaandishi kuhusu mji huo
majengo makubwa yalijengwa yakiwa magofu yao yamesimama hadi leo kama vile msikiti mkuu nyumba ya kifalme ya husuni kubwa na mengine mengi
kuja kwa wareno katika karne ya ilivuruga biashara ya waswahili
katika karne ya na ya ikapata upya nguvu ya kiuchumi kutokana na biashara ya watumwa
mwisho wa biashara hiyo ulimaliza utajiri wa kilwa
leo hii kilwa kisiwani ipo katika eneo la tanzania lisilotembelewa kwa urahisi
hata hivyo kisiwa ni kati ya hifadhi za kiutamaduni muhimu sana za tanzania hata imeandikishwa katika orodha ya unesco ya urithi wa dunia world heritage
katika wilaya hiyo kuna mahali pengine pa urithi wa dunia selous
imejulikana pia kama kongo brazzaville kutokana na mji mkuu kwa kusudi la kutoichanganywa na nchi jirani ya jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
jamhuri ya kongo imepakana na gabon kamerun jamhuri ya afrika ya kati jamhuri ya kidemokrasia ya kongo angola na bahari ya atlantiki
nchi ilikuwa koloni la ufaransa hadi tarehe agosti 
wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya wasani na ya wabilikimo
katika karne za bk walifika wahamiaji wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi waliotawala eneo lote na kuendesha biashara katika beseni ya mto kongo
baadaye eneo hilo lilikuwa sehemu ya koloni la afrika ya kiikweta ya kifaransa baada ya uhuru tarehe agosti nchi ilitawaliwa na wakomunisti tangu mwaka hadi 
kuanzia mwaka zilifanyika chaguzi kwa mfumo wa vyama vingi lakini mwaka vilitokea vita vya wenyewe kwa wenyewe
rais denis sassou nguesso ametawala miaka kati ya ya mwisho
sehemu kubwa ya nchi ni misitu hivyo wakazi wengi wanaishi mijini upande wa kusini magharibi wa nchi
kati yao ni wa kabila la wakongo wasangha wateke wam bochi
nchi ina lugha tofauti zikiwemo lugha za taifa kingala na kikongo kituba
wakazi wengi ni wakristo wakiwemo waprotestanti na wakatoliki lakini asilimia zinazotajwa hazilingani
waislamu ni 
 wafuasi wa dini asilia za kiafrika ni 
 na wa baha i 
ugali ni chakula kinacholiwa na jamii za kiafrika
ugali hutayarishwa kwa njia ifuatayo kwanza unachemsha maji kwenye sufuria baada ya kuchemka unachanganya unga kidogo na maji ya baridi pembeni kisha tia mchanganyiko huo kwenye maji ya moto yaliyo jikoni huku ukikoroga
utatokea mchanganyiko wa unga na maji ambao unaitwa uji acha uji huo uchemke kwa muda kisha tia unga kiasi kulingana na uji wako huku ukisonga kwa kutumia mwiko
endelea kusonga mpaka mchanganyiko ushikamane mchanganyiko huu ndio hutoa ugali
kimaeneo kuna aina mbalimbali za ugali kutegemeana na aina za mazao yanayopatikana
ugali huweza kuliwa na mboga ya aina yoyote kama vile mboga majani sukumawiki samaki na nyama
tonge la ugali hufinyangwa kwa mkono wa kushoto kisha kuchovya kwenye maziwa au mchuzi wa maharage samaki au nyama ya ng ombe
ugali mapishi yake na jinsi unavyoliwa hufanana kwa kiasi fulani na foufou toka afrika magharibi na polenta toka italia
ugali hujulikana kama nshima nchini zambia au nsima nchini malawi
kinu ni chombo cha kusaga au kuponda vitu kwa msaada wa mchi vinavyohitaji kusagwa kwa mfano vyakula au madawa
kinu hutengenezwa pia kwa kukata jiwe kuwa na umbo linalotakiwa pia kwa metali au kauri
ili kinu kikamilike huhitaji mchi ambao hutumika kusagia vitu vilivyowekwa ndani ya kinu
kinu hutumika katika makabila mengi ya afrika mashariki mifano ipo kama kinu cha warangi
mikesha ni ndege wa familia ya turdidae ambao ni wadogo na wanono
spishi za jenasi neocossyphus na stizorhina zinaitwa shesiafu pia
rangi yao kuu ni rangi ya kahawia na madoa meupe na meusi wengine wana rangi ya machungwa au nyekundu na wengine ni weusi
hula wadudu hasa lakini wanaweza kula wanyama wadogo wengine kama koa na nyungunyungu na hata beri
hujenga tago lao kwa umbo wa kikombe na pengine hulawekea matope kwa ndani
mji mkuu kwa kawaida ni mji wenye makao ya serikali ya nchi fulani
katika nchi nyingi mji huo pia ni mji mkubwa na muhimu zaidi kushinda miji mingine nchini
kuna nchi ambako mji mmoja umeteuliwa kuwa mji mkuu katika katiba au kwa sheria fulani
lakini kuna nchi nyingine ambazo hakuna sheria yoyote lakini makao makuu yanaeleweka yapo mji fulani
nchi kadhaa zimeteua mji fulani kuwa mji mkuu kwa shabaha ya kubadilisha mwendo wa nchi au kama jaribio la kusahihisha historia yao
nchi mbalimbali zilizowahi kuwa koloni zimeamua kuanzisha mji mkuu mpya kwa sababu mji mkuu wa kikoloni uliteuliwa kutokana na mahitaji ya nchi tawala ya zamani si kutokana na mahitaji ya nchi huru yenyewe
wakati wa ukoloni mara nyingi mji kwenye pwani penye bandari uliteuliwa kuwa mji mkuu
sababu yake ni ya kwamba kwa ajili ya maafisa wa kikoloni mawasiliano na nyumbani kwao yalikuwa muhimi sana kushinda mawasiliano na sehemu zote za nchi ya koloni yenyewe
wakati wa ukoloni usafiri ulikuwa kwa meli hivyo kipaumbele cha mabandari
hasara ya chaguo lile ilikuwa ya kwamba mara nyingi mabandari ni kando kabisa katika nchi zao watu wengi wako mbali na mji mkuu
brazil hapo wabrazil wamehamisha mji mkuu kutoka rio de janeiro uliyoko pwani na kandokando la eneo la brazil kwenda mji mpya wa brasilia kuanzia mwaka 
brasilia ilijengwa mahali pasipo na mji katika miaka bk
kwa nia hiyohiyo tanzania iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka daressalaam uliyoko pwani la bahari hindi kwenda dodoma iliyoko katikati ya tanzania
uhamisho huu umepangwa tangu na kutangazwa rasmi mwaka lakini haujatekelezwa bado
watanzania wanaochoka na kuchelewe huku waangalie mfano wa brazil katiba ya brazil ya mwaka ilishataja mahali pa mji mkuu mpya badala ya rio de janeiro lakini mipango haikuanza hadi halafu ujenzi ulianza uturuki iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka istanbul kwenda ankara
istanbul iliwahi kuwa kwa karne nyingi mji wa masultani tena mji wa kimataifa mapinduzi ya yalimaliza utawala wa sultani na kutangaza uturuki kuwa jamhuri
pia istanbul imekuwa kandokando ya eneo la uturuki baada ya vita kuu ya kwanza kwa sababu sehemu za magharibi zilikuwa zimepotea na kuchukuliwa na wagiriki na wabulgaria
hivyo ankara iliteuliwa iliyoko katikati ya uturuki mpya baada ya vita
mwaka tsar mfalme mrusi peter aliamua kujenga mji mpya katika pembe la magharibi kabisa ya nchi akahamisha mji mkuu kutoka moscow kwenda st
peterburg mpya
tsar peter aliona nchi yake ilikuwa imebaki nyuma akitaja kuleta maendeleo kwa kuiga mfano wa ulaya ya kati na ya magharibi
mji mpya ya st
peterburg ilipangwa kuwa dirisha la urusi la kutazama magharibi
baada ya mapinduzi ya wakomunisti waliamua kufanya moscow iwe mji mkuu kuanzia mwaka 
sababu yake ni nafasi ya moscow iliyoko ndani zaidi ya eneo la urusi yenyewe
kujenga mji mkuu wa pekee katika nchi za shirikisho
nchi kadhaa zinazofuata muundo wa serikali ya shirikisho zimeamua kujenga mji ulioko katika wilaya au mkoa wa shirikisho ili mji mkuu usiwepo katika eneo la mkoa au dola la shirikisho fulani
marekani iliteua eneo la mkoa wa colombia kuwa mahali pa mji mpya wa shirikisho ulioitwa baadaye kwa jina la raisi wa kwanza washington
mkoa wa colombia si sehemu ya dola lolote la shirikisho la marekani
mji wa washington d
na mkoa wa colombia ni eneo lilelile
australia ilijenga mji mkuu mpya kwa sababu miji mikubwa ya sydney na melbourne yote yalitaka kuwa mji mkuu wa kitaifa wa shirikisho la australia
mwaka eneo la canberra lililokuwa mashambani wakati ule liliteuliwa ujenzi wa mji mpya ulianza mwaka na serikali pamoja na bunge ilihamia canberra mwaka 
dola la shirikisho la new south wales lilikabidhi eneo la mji mkuu wa shirikisho lililokuwa eneo la pekee chini ya bunge la australia moja kwa moja
nigeria iliamua mwaka kuhamisha mji mkuu wa kitaifa kutoka lagos kwenda mahali pa katikati ya nchi
mji mpya wa abuja ndani ya eneo hili ukawa mji mkuu wa nigeria mwaka 
bolivia ina mji mkuu rasmi katika jiji la sucre lakini ofisi nyingi za serikali ya kitaifa zimehamia mji mkubwa wa nchi la paz
c te d ivoire imetangaza yamoussoukro kuwa mji mkuu wa taifa lakini hadi leo ofisi za serikali zimebaki abijan
jamhuri ya kidemokrasia ya kongo au kongo kinshasa ni nchi iliyoko afrika ya kati kwa ukubwa wa eneo ni ya pili barani afrika
nchi imepakana na jamhuri ya kongo jamhuri ya afrika ya kati sudan kusini uganda rwanda burundi tanzania zambia na angola
ina sehemu ndogo ya pwani kwenye bahari ya atlantiki
sehemu hiyo inatenganisha eneo la cabinda kutoka maeneo mengine ya jamhuri ya angola
nchi jinsi ilivyo ilianzishwa kama koloni la ubelgiji kwa jina la kongo ya kibelgiji
kiehueun ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waehueun
jina la kongo lahusiana na mto kongo unaopitia nchi yote na pia ufalme wa kongo uliopatikana zamani katika sehemu za magharibi za angola na kongo ya leo
upande wa kusini kuanzia karne ya kulikuwa na ufalme ulioitwa dola la kazembe
kati ya oktoba na mei nchi ilijulikana kwa jina la zaire
katiba mpya iliagiza ugawaji kwa majimbo mapya lakini kanuni hii haikutekelezwa hadi mwaka 
wakazi asilia ni wabilikimo ambao kwa sasa ni 
kifaransa ni lugha rasmi ya jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
ilikuwa lugha ya utawala ya koloni ikaendelea kutumiwa kama lugha isiyoelekea upande wowote kati ya makabila lugha na tamaduni za nchi hii
lugha ya kiholanzi iliyotumiwa na wabelgiji pamoja na kifaransa katika utawala haiko tena
kwa jumla kuna takriban lugha hasa lugha za kibantu zinazozungumzwa nchini angalia orodha ya lugha
kati yake lugha zinatambuliwa kama lugha za kitaifa nazo ni kikongo kituba kingala kongo kiluba tshiluba na kiswahili
wakati wa ukoloni lugha hizo nne za kitaifa ziliwahi kutumiwa kieneo katika shule za msingi
kingala kilikuwa lugha rasmi ya jeshi la kikoloni liloitwa force publique chini ya utawala wa ubelgiji likaendelea kuwa lugha ya jeshi la jamhuri baada ya uhuru
tangu mapinduzi ya sehemu za jeshi hasa mashariki hutumia pia kiswahili
takriban watu wanatumia kifaransa kama lugha ya kwanza au lugha ya pili
wananchi wengi zaidi ya wanajihesabu wakristo wa madhehebu mbalimbali kati yao asilimia 
 ni wakatoliki
baadhi ya wananchi pia ni wafuasi wa dini asilia za kiafrika 
idadi ya wakazi ilikuwa wakati wa sensa ya zaidi ya wa sensa ya 
kuna wilaya za bunda serengeti tarime rorya butiama musoma mjini na musoma vijijini
sehemu kubwa ya hifadhi ya wanyama ya serengeti iko ndani ya mkoa wa mara
waroma ni wakazi wa mji wa roma katika chi ya italia
kwa maana ya kihistoria waroma ni watu wa dola la roma liliotawala eneo kubwa katika ulaya afrika ya kaskazini na asia ya magharibi takriban karne ya kwanza hadi ya tano bk
kiasili ndio watu wa mji wa roma na mazingira yake tu lakini baadaye sehemu kubwa ya wakazi wote wa dola wamekuwa raia wakiitwa waroma
roma pia rumi ndio mji mkuu wa jamhuri ya italia
uko katika makutano ya mito ya tiber na aniene karibu na bahari ya mediteranea
roma una wakazi milioni 
 katika eneo la km 
ndani ya mji wa roma lipo eneo la mji wa vatikano ambao ni nchi ya kujitawala chini ya papa wa kanisa katoliki
historia ya mji inasemekana imeanza rasmi tarehe aprili kk lakini majengo ya kwanza ni ya karne ya k
katika karne za kk ulikuwa mji mkuu wa ufalme wa roma halafu wa jamhuri ya roma hatimaye wa dola la roma
ukawa mji mkuu wa dola la papa halafu wa ufalme wa italia na sasa wa jamhuri ya italia
roma uko katikati ya italia ikiwa mita juu ya ub ndani ya tambarare ya bonde la mto tiber linalopakana na milima ya abruzzi milima ya sabino na milima ya albani
wilaya za jirani ni viterbo rieti l aquila frosinone na latina
mwanzo wa roma ulikuwa kwenye vilima saba vilivyo katikati ya mji wa leo vinavyoitwa palatino aventino kapitolo quirinale viminale esquilini na caeliano
miezi yenye joto ni juni hadi agosti ikiwa na wastani ya sentigredi hadi ni miezi ya mvua kidogo
mwezi baridi ni januari ikiwa na wastani wa sentigredi 
roma ndiyo kitovu muhimu wa sekta ya viwanda na sekta ya huduma ya italia
utalii ni pia muhimu sana kiuchumi kutokana na watalii wanaoutembelea kwa mwaka 
 za jumla ya pato la taifa zinapatikana ndani ya roma ambazo ni kushinda miji yote mingine ya italia
food and agriculture organisation shirika la chakula na kilimo ya umoja wa mataifa pamoja na ofisi zote za serikali ya italia
roma ilianza kama muungano wa vijiji vidogo vyenye wakazi mamia kadhaa
katika karne ya kwanza bk ilikuwa tayari na wakazi milioni moja
tangu kuondoka kwa makao makuu ya kaisari na kupungua kwa nguvu ya dola la roma katika magharibi idadi ya wakazi ilipungua hadi kuwa na takriban mnamo mwaka bk
katika karne zilizofuata italia pamoja na ulaya iliona vita na mashambulio ya makabila ya washenzi
mnamo mwaka bk roma ilikuwa mji mdogo wa wakazi pekee walioishi ndani ya maghofu ya mji mkubwa wa kale
tangu kuimarika kwa utawala wa mapapa mji ulianza kukua tena mnamo mwaka roma ikawa na wakazi 
katika karne ya bk mji ulipanuka sana hadi kufika idadi ya wakazi wa zamani hata kuipita
orodha inayofuata inaonyesha makadirio hadi baadaye ni namba za sensa
mbute ni chakula kinachotokana na zao la muhogo ambao humenywa na kuvundikwa kwa maji halafu huchemshwa
chakula hicho huwa kitamu kupita muhogo uliopikwa
mbute hutokana na zao la muhogo ambapo humenywa na kuanikwa kwa muda halafu huvunda kwa muda
infraredi pia inforedi miali chini ya upinde ni aina ya nuru isiyoonekana kwa macho ya kibinadamu lakini kuna wanyama wanaoweza kuiona
kifizikia ni aina ya mnururisho wa sumakuumeme ing
electromagnetic waves mwenye mawimbi marefu kuliko nuru ambayo inaonekana kwa binadamu na mawimbi ambayo ni mafupi zaidi kuliko mikrowevu
miali ya infraredi ilitambuliwa mara ya kwanza na mwanaastronomia friedrich wilhelm herschel aliyefanya utafiti wa nuru ya jua
alipitisha nuru ya jua kwenye prisma akapata spektra ya nutru hii
alianza kupima halijoto za rangi mbalimbali za spektra
hapo aliona akiweka themomita nje ya sehemu nyekundu ya spektra joto lilipanda tena
hivyo alitambua ya kwamba spektra ya nuru inaendelea nje ya sehemu aliyoweza kuona kwa macho yake
kuna wanyama mbalimbali wenye uwezo wa kuona infraredi
nyoka mbalimbali huwa na milango ya fahamu ya pekee inayowawezesha kutambua tofauti za halijoto katika mazingira yao hivyo kutambua windo la karibu hata gizani
kuna pia popo ya desmodus rotundus hujo amerika kusini mwenye mlango wa fahamu wa kutambua windo lake
kua pia aina za wadudu wenye milango fahamu za pekee kwa kutofautisha joto
kwa wanyama wachache imeonekana ya kwamba wanatumia macho kwa kazi hiyo kwa mfano samaki za afrika ya magharibi aina ya pelvicachromis taeniatus
binadamu hutambua joto kupitia neva za pekee kwenye ngozi laini haziwezi kutofautisha sehemu ja joto tofautitofauti isipokuwa kwa karibu sana
kuna njia ya kufanya picha za infraredi kwa kutumia kamera filamu na mitambo ya pekee
kamera zinaweza kutumia filta kali zinazozuia nuru ya kawaida isiingie ndani na pamoja na filamu za pekee inaweza kushika picha kama ile ya wasichana hpo juu kwenye ukurasa huu
ilhali picha hizi zinaweza kupigwa hata penye giza kabisa kunamatumizi mengi katika teknolojia ya usalama na upelelezi kwa picha za aina hii
siku hizi kuna kamera kwa ajili ya kompyuta zinazopima mawimbi ya infraredi
teknolojia hii ina matumizi makubwa kwa ajili matumizi ya jeshi na polisi
injini za motokaa kama ni joto inaonekana sana gizani kwa infraredi hata kama injini ilizimishwa
makombora ya kisasa ya kupiga ndege hutumia jicho la infraredi kwa kulenga kwa injini ya ndege nyingine
nubia kutokana na jina la wakazi walioteka nchi katika karne ya kwa kiarabu nuba noba ni eneo lilipo kando ya mto naili katika misri kusini kwa mji wa aswan na sudan kaskazini kwa khartoum
zamani ilijulikana kwa jina la kushi na hata ethiopia
katika historia ilikuwa mahali pa falme mbalimbali na milki za kushi na meroe zilikuwa kubwa kati ya hizo
tangu zamani wanubia walikuwa majirani wa misri ya kale upande wa kusini
kulikuwa na vipindi ambako misri ilitawala sehemu kubwa za nubia na pia vipindi ambako misri ya kale ilishindana na majirani hao kwa vita
kutokana na picha za ukutani katika makaburi ya misri inaonekana ya kwamba wanubia walikuwa waafrika weusi
jeshi la misri ya kale lilikuwa na vikosi vya wanubia mara kwa mara
kutokana na picha hizo inaonekana ya kwamba kulikuwa na mafarao wafalme wenye asili ya nubia mara kadhaa
mnamo mwaka kk wanubia walivamia na kuteka misri na wafalme wao walitawala milki ya misri kama nasaba ya hadi kufukuzwa katika misri na uvamizi wa waashuru
tangu mnamo kk nubia ilipata kitovu chake upande wa kusini zaidi katika mazingira ya meroe
waroma wa kale waliotawala misri baada ya julius caesar walipigana pia mara kadhaa na wanubia
biblia inamtaja towashi mwethiopia kama waziri wa malkia wa kushi aliyetembelea yerusalemu na kuwa mkristo katika kitabu cha matendo ya mitume mlango wa 
inajulikana ya kwamba tangu karne ya bk nubia ilikuwa nchi ya kikristo
falme wa kikristo ziliendelea zikipigana na waarabu walivamia na kuteka misri katika karne ya 
polepole uislamu ulianza kuenea pamoja na wavamizi waarabu na milki ya kikristo ya mwisho katika nubia ilitekwa na waislamu mnamo mwaka 
polepole sehemu kubwa ya wanubia waliacha lugha yao na kutumia kiarabu lakini kuna maeneo ambako kinubia kinazungumzwa hadi leo
vilevile walizidi kuacha ukristo na kusilimu mchakato huo ulimalizika katika karne ya 
acta sanctorum kwa kilatini maana yake ni matendo ya watakatifu ni kamusi elezo ya watakatifu wa kanisa katoliki inayofuata tarehe ya sikukuu yao
ni vitabu vikubwa vilivyoandikwa huko ubelgiji kwa kuzingatia ukweli wa historia kati ya karne ya na karne ya na kuchapwa kuanzia mwaka hadi 
ibada ni tendo la heshima ya hali ya juu linalotolewa kwa mungu au miungu
inaweza kufanywa na mtu binafsi au na kundi hasa likiongozwa na kuhani au mwingine aliyekubalika
dini zinaelekeza binadamu kufanya ibada inavyotakiwa
neno la kiswahili linatokana moja kwa moja na kiarabu ambapo neno ibadah linahusiana na maneno mengine kama vile utumwa na linadokeza utiifu na unyenyekevu hasa kwa mungu pekee inavyodaiwa na uyahudi ukristo na uislamu
ukristo unasisitiza uhumimu wa kumuabudu mungu kama baba kwa kuongozwa na roho mtakatifu na kufuata ukweli uliofundishwa na yesu kristo
islam inaona ibada kuwa lengo lenyewe la uumbaji wa watu na majini
katika karne ya mwanachuo ibn taymiyyah aliieleza ibada ni neno pana linalojumlisha kila jambo ambalo allah analipenda na anapendezwa nalo lile usemi au matendo ya nje na ya ndani
wataalamu wa sosholojia wanaonyesha kwamba wasio na dini wanaweza wakaabudu mambo mengine kama vile timu ya mpira chama cha siasa taifa au wasanii mbalimbali
katika kiswahili neno linaweza kuwa na maana ya mazoea kwake ulevi ni ibada
unyenyekevu kutoka kitenzi kunyenyekea ni hali ya kujishusha mbele ya wengine hasa wakubwa au wanaostahili heshima ya pekee kama vile mungu
lengo la kufanya hivyo ni kukubali ukweli kinyume cha kinavyotaka kiburi kinavyojitahidi kujikuza bila haki
kati ya kweli zinazomhusu binadamu kuna udogo wake kimaumbile na ukosefu wake kimaadili
unyenyekevu unahimizwa katika agano la kale mith na zaidi katika agano jipya kufutana na mfano wa mwana wa mungu ambaye alijishusha kabisa fil akahimiza wanafunzi wake kumfuata hasa katika hilo ili hatimaye kutukuzwa pamoja naye
neno la kiingereza humility linatokana na kilatini humilitas ambapo mzizi ni humus udongo
wakatoliki wanahusianisha unyenyekevu na adili bawaba la kiasi kwa sababu hilo linazuia maelekeo yote yasiyoratibiwa
agostino wa hippo alisisitiza umuhimu wa adili hilo katika kusoma na kufundisha biblia akitumia mifano ya mtume paulo katika kor na wa towashi mwethiopia katika mdo de doctrina christiana prooem
kwa kuwa msomaji na mwalimu vilevile wanapaswa kukumbuka biblia ni neno la mungu si mali yao la sivyo watashindwa kuielewa
bernardo wa clairvaux alifafanua unyenyekevu kuwa adili ambalo mtu akijifahamu alivyo kweli anajishusha
vifuatazo ni viwango vya kawaida vya kupumua vya mtu aliyetulia kulingana na miaka dna ya mitokondria pia adn ya mitokondria kutoka kiingereza mitochondrial dna kifupi mtdna au mdna ni urithi wa jeni ambao unapatikana katika mitokondria na ni sehemu ndogo ya urithi wote wa viumbe hai
upekee wake ni kwamba katika binadamu na viumbe vingine vingi unatolewa na mama tu kwa watoto wake wote
utiifu katika maisha ya binadamu ni aina ya mwenendo ambayo mtu anafuata maelekezo au maagizo ya wazi aliyopewa na mwenye mamlaka
ni tofauti na mtu kufuata athari ya wenzake au mkondo wa umati
kimaadili utiifu unaweza kutazamwa kwa namna mbalimbali chanya au hasi hasa kulingana na uadilifu au uovu wa agizo lenyewe kwa mfano lile la hitler kuhusu mauaji ya kimbari ya wayahudi
hasa uislamu unaufanya kiini cha imani neno islam linamaanisha kukubali kusalimu amri
mbali ya hao kielelezo cha wakristo wote ni yesu kristo aliyesifiwa kwa kumtii mungu baba hata kufa kufa msalabani fil 
kwa kigiriki lugha ya agano jipya utiifu ni sawa na usikivu wa neno la mungu hivyo mtume paulo alisisitiza utiifu wa imani
vya huduma ya kwanza vifuatazo ni viwango vya kawaida vya kupumua vya mtu aliyetulia kulingana na miaka melkisedek kwa kiebrania malk e eq yaani mfalme wangu ni haki alikuwa mfalme wa salemu kanaani katika karne ya kk
ni maarufu hasa kwa sababu sura ya ya kitabu cha mwanzo katika biblia ya kiebrania inasimulia alivyompongeza na kumbariki abrahamu aliporudi mshindi kutoka vitani
humo anatambulishwa pia kama kuhani wa el elyon mungu aliye juu aliyemtolea sadaka ya mkate na divai
hatimaye abrahamu alimgawia sehemu ya kumi ya mateka yake
hatimaye waraka kwa waebrania unazungumzia kirefu habari hizo ili kutetea ukuhani mkuu wa yesu kristo mwana wa daudi
anaheshimiwa kama mtakatifu hasa tarehe agosti
huduma ya kwanza inamaanisha msaada unatolewa kwa mtu anayekabiliwa na ugonjwa au madhara ya ghafla wakati daktari hayupo karibu
kwa mfano huduma ya kwanza inatolewa wakati mtu anapopatikana baada ya ajali amejeruhiwa kwa shabaha ya kutunza uhai wake hadi mganga atakapopatikana au mjeruhiwa atakapoweza kufikishwa hospitalini
shabaha nyingine ni kuzuia kuongezeka kwa madhara kwa mfano kwa kumwondoa sehemu yenye hatari kama moto hatari ya mlipuko au mahali penye hatari kwake binafsi
huduma ya kwanza inaweza pia kutaja misaada midogo kama kumpatia mtu plasta ya kufunika kidonda kisicho kikubwa
katika nchi nyingi mtu yeyote anayefanya mtihani wa liseni ya kuendeshea gari anahitaji kuonyesha ya kwamba alihudhuria masomo kadhaa alipopata elimu ya msingi kuhusu huduma ya kwanza
alliance for change and transparency act kiswahili umoja wa mabadiliko na uwazi ni chama cha kisiasa kutoka nchini tanzania
kimepata usajili wake kamili mnamo mwezi wa mei 
mbunge wa zamani wa upinzani ndugu zitto kabwe amejiunga na chama hiki mnamo mwezi machi baada kufuatia kufukuzwa kwake katika chama cha chadema
chama kimepanga kuchukua angalau majimbo na kukusanya asilimia ya jumla ya kura zitakazopigwa katika uchaguzi mkuu ujao
tufe ni umbo la gimba linalofanana na mpira au chungwa
katika elimu ya hisabati hasa jiometri tufe ni jumla la nukta zote zilizopo na umbali uleule rediasi nusukipenyo kutoka nukta nukta moja kitovu cha tufe
tufe ni mzunguko wa duara katika wanda dimension la tatu
formula tamka pi ni namba ya duara inayolingana takriban na 
eneo la uso wa tufe a hukadiriwa kufuatana na fomula ifuatayo hivyo eneo la uso wake ni eneo la upande moja mara 
oktoba ni mwigizaji na mtayarishaji wa filamu kutoka nchini marekani
dawa za kibiolojia ni dawa za kudhibiti viumbehai visumbufu au viharibifu ambazo zina viambato viasilia k
dawa hizi huunda sehemu ya udhibiti wa kibiolojia pamoja na kuachia kwa wadudu wa kidusia au vidusia vyingine
kwa kawaida zinategenezwa kwa kukuza na kukusanya vidubini vinavyotokea uasiliani labda pamoja na vifundiro vya metaboli vyao k
nematodi hushirikishwa katika orodha hii ijapokuwa hawa si vidubini kwa kweli
dawa hizi zinachukuliwa mara nyingi kama visehemu shiriki vya miradi ya mchanganyiko wa udhibiti wa viharibifu kiing
integrated pest management na zinatumika zaidi na zaidi kama badala za dawa za kikemikali
kuna madaraja makubwa matatu ya dawa za kibiolojia mifano ya vidubini vitumikavyo katika dawa za kibiolojia
bacillus thuringiensis bt anasababisha magonjwa katika vipepeo mbu na mende vibyongo
dawa zenye bt zinaitwa dawa za vidukini kwa kawaida lakini hii siyo sahihi kabisa kwa sababu wingi wa dawa hizi hazina bakteria hai ndani yao lakini fuwele za sumu zao tu
jeni zilizo na kodi ya kutengeneza sumu hizi zimeingizwa katika mimea ipandwayo k
kwa hivyo mimea hii inaweza kuua viwavi na lava wa mende vibyongo bila haja ya kupulizia dawa
dawa nyingi za vidubini zina kuvu viuawadudu ndani yao kama spishi za metarhizium beauveria isaria na lecanicillium
dawa hizi hazina haja ya kumezwa kwa sababu kuvu hizi zinapenya kiunzi nje cha wadudu
kuna spishi nyingi za virusi zinazotumika katika dawa za vidubini lakini ni lazima dawa hizi zimezwe
kinyume na virusi na kuvu nematodi viuawadudu kama spishi za steinernema na heterorhabditis huingia wenyewe kupitia tundu yoyote ya kiwiliwili kinywa mkundu spirakulo n
dawa za kudhibiti magonjwa ya mimea zina kuvu kama spishi za trichoderma au bakteria kama spishi za bacillus b
subtilis hasa
mwishowe kuna dawa za kiuamagugu zilizo na kuvu kama spishi za kuvu kutu
dawa za kibiokemikali zinaweza kuwa na misindiko ya mimea iliyo na alkaloidi terpenoidi na fenoli ndani yao
mfano unaojulikana sana ni mafuta ya mwarobaini kiing
dawa nyingine zina vifundiro vya kuchachuka kama spinosad
hata wadudu wanatengeneza molekuli ambayo zinaweza kutumika kama dawa mahususi feromoni
molekuli hizi haziui lakini zinatafiri kupandana kwa wadudu
kwa kawaida dawa za kibiolojia hutumika kwa njia sawa kama dawa za kikemikali lakini namna za matendo ni tofauti na bila hatari kwa mazingira
hata hivyo mara nyingi hali ya hewa ni ya maana k
inasemekana mswaki unaimarisha ufizi nyama inayoshikili meno unazuia uozo wa meno unaondoa maumivu ya meno na harufu mbaya kinywani
hasa ukitokana na mti mswaki salvadora persica arak kwa kiarabu au miti mingine maalumu kadiri ya mazingira kwa mfano msega au mkupa dobera glabra na d
loranthifolia una sifa za muda mrefu zinazoufanya uendelee kuwa mbadala wa miswaki ya kisasa ikiwepo ile inayotumia umeme
unatumika hasa uarabuni afrika kaskazini kwenye sahel na pembe ya afrika india asia ya kati asia ya kusini mashariki
una nafasi muhimu vilevile katika sheria za uislamu kutokana na hadithi mbalimbali kusimulia kwamba mtume muhammad alikuwa anausifu world health organization kifupi who yaani idara ya afya ya umoja wa mataifa ilihamasisha matumizi ya mswaki mwaka 
mwaka ripoti ya kimataifa kuhusu usafi wa kinywa ilionyesha makubaliano ya kwamba unahitajika utafiti zaidi kuthibitisha faida ya mswaki
utafiti wa mwaka ulionyesha kwamba matumizi sahihi ya mswaki asili yalikuwa na manufaa kuliko miswaki ya kisasa
hata hivyo utafiti uliishia kupima watu tu idadi isiyotosha kabisa kama uthibitisho
ingawa wengi wanapiga mswaki hasa asubuhi wanapooga au kunawa halafu pengine huenda wakanywa chai ambayo inaacha sukari katika meno na hivyo kuandaa uozaji wake utaratibu sahihi ni kupiga mswaki baada ya chakula hasa cha jioni kusudi meno yabaki safi muda wote wa usiku
kwa kulinda usafi ncha ya mswaki inatakiwa kukatwa kila unapotumika
mswaki ukikauka unatakiwa kulainishwa kwa maji ya waridi
dawa ya kusugulia meno ni kemikali inayotumika pamoja na mswaki wa kisasa kusafishia meno yazidi kupendeza na kuwa na afya
inasaidia kuondoa harufu mbaya utambo wa meno na mabaki ya chakula katikati yake pamoja na kuacha aina ya kinga hasa ya floridi kwa kiingereza flouride dhidi ya maradhi ya meno na ya ufizi nyama inayoambatana nayo kwa kiingereza gingivitis
hata hivyo kwa kiasi kikubwa ufanisi wa usafi unategemea zaidi matumizi ya mswaki wenyewe kuliko ya dawa hiyo
badala ya dawa ya meno vinaweza kutumika chumvi na magadi
dawa ya meno hayatakiwi kumezwa kutokana na floridi iliyomo
ikimezwa kidogo si hatari sana lakini kama ni kiasi kikubwa ni lazima kuomba msaada wa daktari
dawa ya meno iliyotengenezwa kwa kusaga mifupa au chaza ilianza kutumika katika ugiriki wa kale na roma ya kale
nchi mbalimbali zimekataza aina kadhaa za dawa ya meno kutoka china kwa sababu zina sumu aina ya diethylene glycol kifupi diglycol au deg
risala ni taarifa fupi inayosomwa mbele ya kiongozi mgeni rasmi kwa niaba ya kundi fulani la watu ili kutoa maelezo au kuonesha msimamo wa kundi hilo kwa kiongozi
ni aina ya taarifa ambayo hupelekwa mtu au watu fulani inayoelezea haja inayotakiwa
risala hugawanyika katika sehemu kuu tatu nazo ni alliance for democratic change adc ni chama cha kisiasa nchini tanzania
chama hiki kimejengwa katika misingi imara ya utu uchaji wa mungu na demokrasia ya haki
ni chama ambacho kinalenga kuwajenga viongozi waadilifu kwa manufaa ya taifa kwa vizazi vyote
tofauti na vyama vingine nchini adc kinatambua na kuheshimu uwepo wa mwenyezi mungu
huu ni mmoja ya misingi mikuu ya uongozi ndani ya adc
adc inaamini kiongozi wenye kumcha mungu atakuwa mwadilifu na mwenye kutenda haki kwa wananchi
mswaki au msuake ni majina ya miti mbalimbali wa familia salvadoraceae lakini spishi kuu iitwayo majina haya ni salvadora persica
spishi nyingine ni dobera glabra na d
loranthifolia zinazoitwa msega na mkupa pia
miti hii inatokea maeneo makavu ya afrika na mashariki ya kati na hadi uhindi
vitawi vya miti hii hutumika kama brashi ya meno na huitwa mswaki pia
metallurgy inamaanisha jumla ya mbinu za kushughulikia metali na elimu yake
inahusika pia na aloi ambazo ni mchanganyiko wa metali mbalimbali
ufuaji metali inaanza kwenye kushuhulikia mtapo yaani mawe yenye madini ya metali na namna ya kutoa metali katika mtapo
halafu inaangalia namna ya kuchanganya na kuunganisha metali mbalimbali kuwa aloi na tabia zake
historia ya binadamu ina mifano mingi jinsi gani maendeleo katika ufuaji metali yalikuwa msingi wa maendeleo ya kijamii
hapo ndipi sababu ya kupanga historia kwa awamu za zama za mawe zama za shaba na zama za chuma
kabla ya kupatikana kwa matumizi ya metali watu walitumia vifaa vya jiwe ubao au mfupa kwa kurahisisha shughuli za kila siku
vifaa hivi vinakosa ugumu sawa na metali kwa hiyo havidumu sana ingawa vinaruhusu utekelezaji wa kazi nyingi
ni laini ya kutosha kwa kupewa umbo tofauti kwa njia ya kuipondaponda kwa mfano kwa kutumia jiwe ngumu
hivyo vipambio vya dhahabu na shaba ni vifaa vya kimetali vya kwanza vilivyotengenezwa na binadamu
ushuhuda wa kale wa teknolojia ya ufuaji shaba ni wa mnamo mwaka kk huko serbia
ilhali dhahabu ni laini mno shaba inafaa zaidi kutumiwa kwa vifaa kama visu au silaha nyingine pamoja na vipambio
lakini shaba peke yake ina hasara mbili si gumu sana yaani umbo lake halidumu likitumiwa kwa kazi zito au kwa mapigano ukali wa kisu au shoka unapotea haraka
hasara nyingine inafanya mmenyuko na oksijeni ya hewa au katika maji na uso wake hubadilika kuwa ganda la oksaidi
baada ya karne kadhaa za zama za shaba watu waligundua njia ya kuboresha ugumu wa shaba kwa kuichanganya na stani na hivyo kupata aloi ya bronzi shaba nyeusi
shoka na vyembe vya bronzi viliboresha shughuli za kila siku silaha za bronzi ziliongeza nguvu ya wanajeshi
kwa kutumia elimu hii walianzisha kipindi cha zama za chuma katika tamaduni mbalimbali
kuna dalili kuwa wahitti katika asia ndogo walikuwa watu wa kwanza waliogundua teknolojia hii
watu wenye silaha za chuma na feleji waliweza kuwashinda wapinzani waliotumia silaha za bronzi kwa sababu ukali wa upanga wa chuma unazidi ule wa bronzi
vifaa vya chuma viliongeza uwezo wa kuzalisha mazao kukata miti pamoja na kuvuna ubao kwa ujenzi na shughuli nyingi nyingine za kila siku
kwa kawaida metali zinapatikana hapa kwa hali ya oksidi yaani muungo wa metali na oksijeni
hapa ni lazima kuapashia mawe ya mtapo joto kali na kuyeyusha oksidi ili kutenganisha metali yenyewe na oksijeni na elementi nyingine
kwa uzalishaji wa chuma kutokana na madini joto lazima kuwa zaidi ya sentigredi 
wahunzi wa kale walitumia mashapo pamoja na makaa na vifaa vya kupulizia hewa katika moto ili wafikie joto linalotakiwa
wahunzi wa jadi katika afrika wamegundua viriba vya ngozi za wanyama kwa kusudi hili
chuma kinapatika leo hii hasa kwa njia ya kuyeyusha mshapo katika tanuri kubwa la kalibu pamoja na makaa mawe na chokaa
chuma kinatoka nje ya kalibu kwa hali ya majimaji na kupozwa kwa umbo linalotakiwa
pamoja na michakato inayotumia joto kuna pia teknolojia zinazotumia mbinu za kikemia au elektrolisisi kwa kutoa metali katika mshapo
katika utandawazi ponografia inatumia njia zote za mawasiliano na kuenea katika kila pembe ya dunia ikiathiri hasa vijana na watoto na kuchangia ubakaji na matatizo mengine
ndiyo sababu katika nchi mbalimbali kuna sheria ambazo zinaidhibiti au kuikataza na kuiadhibu kabisa hasa inapohusisha watoto
pamoja na sheria upinzani unatokana na wanaopigania haki za wanawake na wanaofuata dini
kwa mfano kanisa katoliki linakataza ponografia tangu karne za kati na katika katekisimu yake rasmi ya sasa inaipinga tena katika n
 hata hivyo ni vigumu kuizuia kwa kuwa inagusa silika ya watu na ni biashara kubwa kabisa inayolenga pesa si maendeleo ya jamii na kudhalilisha binadamu
huko marekani tu inazungusha dola bilioni 
 kwa mwaka
elimu ya visasili au mithiolojia kutoka neno la kigiriki myuthologia linaloundwa na myuthos kisasili na logia elimu inahusu utafiti juu ya visasili vya makabila mbalimbali ili kuelewa utamaduni wao
jinsi visasili vilivyoanza haijulikani vizuri lakini vimekuwa vimechunguzwa tangu kale kwa mfano huko china na ugiriki wa kale
juhudi kubwa zaidi za kuzilinganisha zilifanywa kuanzia karne ya kwa mitazamo tofauti chanya au hasi
mzee ni mtu aliyeishi miaka mingi baada ya kuzaliwa
katika jamii za kiafrika sawa na jamii nyingi duniani neno mzee linatumiwa pia kama cheo cha heshima kwa kumtaja mtu mwenye mamlaka fulani
hapo kuna hoja ya kuwa mtu aliyeendelea katika umri anawazidi vijana kwa hekima na maarifa pia kwa hiyo anafaa kutawala au kufanya maazimio au angalau kutoa ushauri
kimapokeo tamaduni nyingi duniani zinajua heshima ya mzee
halmashauri ya wazee ni bodi ya kufanya maazimio muhimu
mkutano wa wazee ni mahali pa kuchukua rufaa kwa hiyo ina kazi inayolingana na mahakama kuu katika jamii zenye taasisi hizo
wazee ni watu wanaotunza mila na desturi pamoja na kumbukumbu ya historia na wanapaswa kusikilizwa kwa heshima
katika jamii zilizopangwa kwa rika vikundi kulingana na umri kama wamasai au wazulu rika la wazee linapaswa kusikilizwa katika maazimio yanayohusu jamii yote
wakati umri unazidi na wazee wanakuwa dhaifu ugumu unaanza kuendelea na cheo cha heshima
hata hivyo wote wanapaswa kuonyesha heshima kwao hata kama hali halisi hawatajali tena ushauri wao
tatizo hilo ni tofauti kati ya tamaduni za kimila ambako watu dhaifu hawaishi muda mrefu sana kutokana na uhaba wa nafasi za tiba upande mmoja na tamaduni zilizoendelea ambako nafasi za tiba zinawezesha watu wengi kufikia umri mkubwa ambako asilimia inaanza kupoteza akili au uwezo wote wa kutembea kwa miaka mfululizo
kama idadi ya wazee dhaifu mno inazidi ni vigumu kuendelea na hoja ya heshima kwa wazee
matumizi ya kulingana ya maneno yenye maana ya mzee yanapatikana kwa lugha mbalimbali kulingana na utafiti uliofanywa mnamo mwaka na kutolewa januari uislamu una wafuasi bilioni 
 unachukua zaidi ya asilimi ya idadi ya watu wote wa dunia nzima
waislamu waliowengi ni wa madhebu ya sunni au shia 
ahmadiyya wanawakilisha karibia ya waislamu wa dunia nzima
uislamu ni dini yenye nguvu huko mashariki ya kati afrika magharibi pembe la afrika sahel na baadhi ya sehemu za asia
baadhi ya jumuia za kiislamu pia zinapatikana huko uchina balkans uhindi na urusi
sehemu zingine za dunia ambazo zina jumuia nyingi za wahamiaji wa kiislamu ni pamoja na huko ulaya ya magharibi kwa mfano uislamu ni dini ya pili kwa ukubwa baada ya ukristo ambapo inawakilisha asilimia ya jumla ya wakazi wote
kulingana na ripoti ya pew research center mnamo kulikuwa na idadi ya kubwa ya waislamu katika nchini zipatazo 
karibia asilimia ya waislamu wa duniani kote wanaishi kusini na kusinimashariki mwa bara la asia ikiwa na wafuasi zaidi ya bilioni 
nchi yenye idadi kubwa ya waislamu duniani ni indonesia hii peke yake inachukua asilimia 
 ya idadi ya waislamu wote wa duniani ikifuatiwa na pakistan 
 india 
 na bangladesh 
huko mashariki ya kati nchi ambazo si za kiarabu uturuki na iran ni nchi zenye waislamu wengi mno huko afrika kuna misri na nigeria zina jumuia nyingi za kiislamu
tafiti hii imekuta waislamu wengi zaidi huko uingereza kuliko hata lebanon na wengi zaidi huko china kuliko hata nchini syria
mundu ni kifaa kinachotumiwa katika kilimo kwa kukata nyasi na mavuno ya nafaka na mazao mengine
mundu kama zana ya kilimo inajulikana tangu zama za mawe
katika nchi nyingi za dunia haitumiwi tena sana kwa sababu nafasi yake imechukuliwa na mashine lakini pale ambako kazi ya kilimo inatekelezwa kwa mkono ni mahali pake hadi leo
umbo la mundu ni kama kisu kirefu kilichopindwa kama kotama ndefu
upande wa ndani ya bapa ni kali upande wa nje ahuna ukali
umbo la mundu lilitumiwa pia kama silaha kwa aina za pekee za upanga
katika nembo la austria na pia la umoja wa kisovyeti wa zamani mundu ni alama ya wakulima ikionyeshwa pamoja na nyundo kama alama ya wafanyakazi
chusa ni kifaa kirefu chenye umbo la mkuki kinachotumiwa kwa shughuli za uvuwi na uwindaji wa wanyama wa maji
mara nyingi chusa imefungwa kwa kamba inayoruhusu mvuwi kuirudisha pamoja na windo
ncha za chusa za samaki kwa kawaida huwa na vipembe vikali vidogo vya kuelekea nyuma
hivi vinaingia ndani ya mwili wa windo na kuizuia isitoroke
zamani na kimapokeo zilitengenezwa mara nyingi kwa kutumia ubao au mifupa iliyokatwakatwa kwa kupata vipembe vya kuelekea nyuma
katika michezo ya roma ya kale kulikiwa na magladiator walioitwa wavuwi waliotumia nyavu na chusa kama silaha zao
kisu uwingi visu ni kifaa cha kukata chenye bapa ambalo ni kali angalau upande moja
kwa kawaida kuna sehemu mbili bapa kali na shikilio
siku hizi bapa imetengenezwa kwa metali na shikilio la ubao au plastiki
visu vimepatikana tangu miaka lakhi ni kati ya vifaa vya kwanza vilivyotengenzwa na binadamu tangu zama za mawe
chanzo kilikuwa katika mawe yaliyovunjwa ili kupata kona kali kwa shughuli za kukatakata
katika mwendo wa zama za mawe uwezo wa binadamu uliongezeka na shoka za mkononi za awali ziliweza kutengenezwa nyembamba zaidi hadi kufikia bapa la jiwe kamili
tangu kupatikana kwa bronzi visu vilitengenezwa zaidi kwa metali
siku hizi kua pia visu vya bapa za ufinyanzi wa seramiki
nchi malimbali hwa na sheria zinazopiga marufuku aina kadhaa za visu
hapa kuna kanuni kuhusu urefu wa bapa ambayo mtu anaruhusiwa kubeba
kanuni nyingine zinakataza visu ambavyo havionyeshi bapa hadi kubonyeza sehemu ya kisu na bapa inatokea kwa ghafla
nasaba ya tang kichina pinyin t ng ch o ilikuwa nasaba ya kifalme iliyotawala nchi ya chini kuanzia mwaka hadi bk
kipindi cha tang inahesabiwa kati ya sehemu bora ya historia ya china
mji mkuu wa chang an leo hii xi an ilikuwa mji mkubwa wa dunia wakati wake ukiwa na wakazi wapatao milioni 
milki ya tang ilisimamia sehemu kubwa ya barabara ya hariri na kwa njia wageni wengi walifika china
wakati wa tang siasa na jamii ya kichina ilikuwa tayari kupokea wageni na kuishi nao
vilevile wamisionari wakristo wa kwanza walifika kutoka uajemi wakakaribishwa na watawala
mifereji ilichimbwa na kuwa njia za mawasiliano na kusafirisha bidhaa na mazao
migodi zaidi ya ilipeleka madini wa matumizi katika uchumi wa milki
sanaa mbalimbali zilistawi kama vile uchoraji fasihi muziki
utawala uliboreshwa kwa kuwagawia ardhi wakulima wadogo sheria kali mno zilifutwa na mfumo wa kodi kuboreshwa
kati ya teknolojia zilizobuniwa na kuanzishwa wakati wa tang ni wataalamu wa china wakati ule waligundua mkia wa nyotamkia na kutambua ugonjwa wa usukari
katika upanuzi huo viongozi wa kijeshi waliongezeka umuhimu wakaanza kushindana kati yao
wakubwa wa jeshi na dola walitwaa maeneo makubwa zaidi kama mali ya binafsi na tabaka ya wakulima wadogo iliharibika wakashuka chini kuwa wafanyakazi watupu mashambani
hayo yote yalisababisha ghasia na vita ya wenyewe kwa wenyewe
mwishoni mtawala wa mwisho wa tang alipinduliwa na jenerali wa jeshi alikamata utawala akaua watoto wote wa nasaba ya kifalme
afrika ilikuwa bara la kwanza ambalo lipo nje ya waarabu na kuanza kuenea uislamu mapema katika karne ya 
karibia theluthi moja ya idadi ya waislamu wote duniani wanaishi katika bara hili
waislamu walipita djibouti na eritrea kuomba hifadhi ya makazi katika ethiopia ya leo wakati wa kuhamia uhabeshi
uislamu wa afrika sio tuli kabisa na umekuwa ukibadilika kulingana na jamii ulionea hasa kutokana na uchumi na hali za siasa
ilipata kukadiriwa mnamo mwaka wa ya kwamba taasisi za kiislamu zimefikia asilimia ya wakazi wote wa afrika
uislamu una uwepo mkubwa huko afrika kaskazini pembe la afrika pwani ya waswahili na wengine wengi huko afrika magharibi kukiwa na idadi ndogo lakini idadi kubwa ya wahamiaji ikitokea afrika kusini
msikiti wa taifa wa abuja pia unajulikana kama msikiti wa taifa wa nigeria ni jina la kutaja msikiti mkubwa wa taifa huko nchini nigeria nchi yenye waislamu wengi waliothabiti barani afrika
msikiti ulijengwa mnamo mwaka wa na u wazi hata kwa umma ambao si waislamu kasoro katika sala za masheha tu
ustadhi musa mohammed ndiye imamu mkuu katika msikiti huu
radioactivity pia mbunguo nururifu ni tabia ya elementi kadhaa ambako kiini cha atomi si dhabiti bali inaweza kubadilika kuwa kiini cha atomi kingine na katika mchakato huu kinatoa mnururisho
tabia hii ilitambuliwa mara ya kwanza na antoine henri becquerel mwaka halafu ni marie curie na pierre curie waliotunga neno radioactivity unururifi kwa tabia hii
wote watatu walipokea tuzo ya nobel ya fizikia kwa kazi hii mwaka 
uislamu ulianza barani asia katika karne ya wakati wa zama za uhai wa mtume muhammad
idadi kubwa ya wafuasi wa dini ya kiislamu wameishi huko asia na hasa mjini magharibi mwa asia na kusini tangu kuanza kwa historia ya uislamu
uislamu kwa sasa ndiyo dini kubwa barani asia ikiwa na asilimia ikifuatiwa na uhindu idadi kamili ya waislamu barani asia mnamo mwaka wa ilikuwa kwenye bilioni 
 sawa na asilimia ya wakazi wote wa asia
asia ni nyumbani pa makundi makubwa ya waislamu mashariki ya kati ikiwa na magharibi kusinimagharibi mwa asia asia ya kati asia kusini na kusinimashariki mwa asia ikiwa kama dini muhimu sana
asilimia ya waislamu duniani kote wanaishi asia ikiwa ni pamoja na indonesia pakistan india na bangladesh nchi zenye idadi kubwa ya waislamu duniani
uenezi wa uislamu nje ya ulimwengu wa kiarabu kuingia katika sehemu nyingine za bara ulienezwa hasa kwa safari za kibiashara zilizounganishwa kutoka mashariki ya kati hadi huko china
kinotsi ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wanotsi
kinukumanu ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wanukumanu
kinukuria ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wanukuria
kinumbami ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wanumbami
kinyindrou ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wanyindrou
uislamu ulianza kushika hatamu katika bara la ulaya mnamo mwaka wa kutokana na ushindi wa umayyad wa hispania
waliendelea hadi huko ufaransa lakini mwaka walishindwa na wafranki katika mapigano ya tours
kadiri karne zilivyoenda waumayyad walikuwa wanakimbizwa kusini polepole na mnamo wamoor wa imarati ya granada walisalimu amri kwa watawala wakuu wa kikatoliki ferdinando na isabella
raia wa kiislamu walifukuzwa nchini hispania na ulipofika mwaka hakuna aliyesalia
uislamu uliingia mashariki na kusinimashariki mwa ulaya katika sehemu ambazo sasa ni urusi na bulgaria katika karne ya 
dola la ottoman lilienea huko na kuchukua nafasi za ufalme wa byzanti katika karne ya na 
kadiri karne zilivyoenda milki ya osmani nayo ilipoteza karibia maeneo yake yote ya ulaya hadi hapo ilipoanguka rasmi mnamo 
hata hivyo sehemu za balkans kama vile albania kosovo na bosnia ziliendelea kuwa na idadi kubwa ya waislamu
mwisho mwa karne ya na mwanzoni mwa karne ya idadi kubwa ya waislamu walihamia barani ulaya
kunako mwaka wa ilikadiriwa kuwa waislamu wanaoishi ulaya wamefikia milioni 
kiouma ilikuwa lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya iliyozungumzwa na waouma
siku hizi hakuna wasemaji wa kiouma tena yaani lugha imetoweka kabisa
kioya oya ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waoya oya
kipak tong ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapak na watong kwenye visiwa vya pak na tong
kipano pia kimalasanga ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapano
kipapapana ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapapapana
kipapitalai ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapapitalai
kipatep ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapatep
kipatpatar ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapatpatar
kipenchal ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapenchal
kipetats ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapetats
kipiu ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapiu
isichanganywe na lugha ya kipyu ambayo si lugha ya kiaustronesia
kiponam ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waponam
kipyu ni lugha nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapyu
isichanganywe na lugha ya kipiu ambayo ni lugha ya kiaustronesia
kwa vile wapyu wengi wameanza kuacha lugha yao kipyu iko hatarini mwa kutoweka kabisa hivi karibuni
kiramoaaina ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waramoaaina
kironji ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waronji
kisaliba ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasaliba
damu moto ni damu ya baadhi ya viumbe hai hususan mamalia na ndege
jina linatokana na sifa ya damu hiyo kubaki na kiwango fulani cha joto hata katika mabadiliko ya halijoto
ni tofauti na damu baridi ya samaki reptilia na amfibia ambayo inafuata halijoto ya mazingira
damu baridi ni damu ya baadhi ya viumbe hai hususan samaki reptilia na amfibia
jina linatokana na sifa ya damu hiyo kufuata halijoto ya mazingira
ni tofauti na damu moto ya mamalia na ndege ambayo inabaki na kiwango fulani cha joto hata katika mabadiliko ya halijoto
sfinksi kwa kiingereza sphinx ni kiumbe cha visasili katika tamaduni za misri ya kale ugiriki wa kale na mesopotamia
inajulikana pia katika visasili na sanaa za asia ya kusini na kusini mashariki
inaunganisha mwili wa simba na kichwa cha binadamu
kisasili cha sfinksi za mashariki ya kati kwa kiasi kikubwa kimesahauliwa
ni pekee kuhusu sfinksi ya ugiriki ya kwamba hadithi kadhaa zimehifadhiwa
kibali cha kuingia mjini kilitolewa kwake aliyejua jibu pekee
huyu sfinksi iliaminiwa kuwa ilitumwa na mungu hera au ares kufuatana na mapokeo tofauti kutoka kwake ethiopia
kwa hiyo wagiriki walikumbuka ya kwamba kiasili habari za sfinksi zilifika ugiriki kutoka afrika
kitendawili kilikuwa hiki kiumbe gani kina sauti moja lakini inapatikana kwa miguu minne halafu miguu miwili halafu miguu mitatu katika kisasili cha wagiriki ni oedipus aliyeweza kujibu kwa usahihi ni binadamu
akiwa mtoto mchanga anatambaa kwa kutumia mikono na miguu akiwa mtu mzima anatembea kwa miguu yake miwili akiwa mzee anatumia fimbo
kulikuwa na hadithi yenye kitendawili tofauti kuna wakinadada wawili
wa kwanza anamzaa wa pili halafu wa pili anamzaa wa kwanza
jibu sahihi lilikuwa mchana na usiku maana kwa lugha ya kigiriki maneno kwa usiku na mchana yote kisarufi ni ya kike
sfinksi zinaonekana mara nyingi katika sanaa ya misri ya kale
mashuhuri hasa ni sfinksi kubwa katika eneo la piramidi za giza karibu na jiji la kairo
kichwa chake kinaaminiwa kuonyesha uso wa farao khufra
sanamu za sfinksi ziliwekwa mbele ya piramidi na mahekalu kama walinzi na wote waliotaka kuingia hapo walipaswa kupita kwa
kuna mifano kadhaa ya makundi ya sfinksi yanayosimama upande wa kulia na kushoto wa njia inayoelekea geti la hekalu
wakati wa zama za mwamko renaissance katika ulaya wasanii walivutwa na habari za misri ya kale wakaanza kuchonga sanamu za sfinksi kama mapambo wa nyumba za kifalme au nyanya za miji
wasanii wa ulaya walitumia sfinksi kama alama ya milele na kitendawili
hii imetokana na lugha ya kigiriki ambako sfinksi ina jinsi ya kike kisarufi
sfinksi katika asia ya kusini na kusini magharibi
viumbe vya kufanana na sfinksi vinapatikana pia katika visasili na sanaa ya tamaduni za asia kusini na asia kusini magharibi
kwa lugha mbalimbali wanajulikana kama purushamriga kisanskrit mtu mnyama purushamirugam kitamil mtu mnyama nara simha kisanskrit mtu simb a au manusiha kipali mtu simba
sanamu za kwanza zinazounganisha tabia za mtu na simba zimepatikana tangu karne ya kk hata katika mapokeo ya uhindi sfinksi anasimama mara nyingi karibu na geti la hekalu inaaminiwa kuondoa maovu kutoka waumini wakiingia hekaluni
makadirio ya waliouawa ni kati ya watu milioni na 
tarehe inayohesabiwa kuwa mwanzo wa hayo mauaji ya kimbari ni aprili ambapo watawala waturuki waliteka wasomi waarmenian mjini istanbul
tarehe hiyohiyo miaka baadaye yalifanyika maadhimisho makubwa katika nchi mbalimbalimbali hasa huko etchmiadzin makao makuu ya kiroho ya waarmenia ambapo patriarki katolikosi karekin ii aliwatangaza kwa jumla waliouawa kuwa watakatifu wafiadini
maangamizi yalitekelezwa kwa awamu mbili kwanza wanaume wazima waliuawa mara moja au kulazimishwa kufanya kazi za shokoa halafu wanawake watoto wazee na wagonjwa waliswagwa na wanajeshi hadi jangwa la syria ili wafe njiani baada ya kunyimwa chakula maji mbali ya kuibiwa kubakwa na kuuawa
makabila mengine pia hasa ya kikristo kama vile waashuru na wagiriki waliangamizwa na waturuki wakati huohuo
mtawanyiko wa waarmenia duniani unatokana kwa kiasi kikubwa na mauaji hayo
vilevile ni kutokana nayo kwamba raphael lemkin alitunga neno genocide mwaka kama maangamizi ya halaiki ya mpango na kadiri ya sera
maangamizi hayo yanahesabiwa ya kwanza katika karne ya yakifuatwa na yale makubwa zaidi ya maangamizi makuu dhidi ya wayahudi wa ulaya chini ya adolf hitler
uturuki ulioshika nafasi ya dola la osmani unazidi kukataa neno genocide kuhusiana na mauaji ya waarmenia ingawa wataalamu wengi wa historia wanaliona kuwa sahihi na nchi nyingi zaidi na zaidi zinaudai ukiri kosa na kupatana na waarmenia
kiarmenia ni lugha ya pekee katika jamii ya lugha za kihindi kiulaya
kinatumiwa na watu milioni hasa nchini armenia ambapo ni lugha rasmi na kandokando yake
alfabeti yake maalumu ilibuniwa na mesrop mashtots mwaka 
fasihi yake ina historia ndefu ikianza na tafsiri ya biblia ya karne ya 
hekaya ya genji kwa kijapani genji monogatari ni kati ya riwaya za kwanza za fasihi ya japani
hadithi hii ya mwanamfalme genji inasomwa na kuheshimiwa hadi leo katika utamaduni wa japani
iliandikwa na mwandishi wa kike murasaki shikibu mnamo mwanzo wa karne ya bk
genji ni mwana wa mfalme kiritsubo wa japani na hawara mke wa kando anayependwa na baba yake lakini mfalme hawezi kumpa nafasi juu ya mrithi wake rasmi
kufuatana na mila anapewa jina tofauti ya familia minamoto aka genji hahitaji kufanya kazi lakini anapewa mafunzo katika usanii na michezo ya kijeshi
akiwa na umri mdogo anaanza kutamani wanawake na ilhali ana cheo cha juu anaweza kutimiza tamaa zake
anaanza mapenzi na wanawake wengi wa aina mbalimbali
baada ya kujiuzulu kwa mfalme mzee kuna matatizo na mfalme mpya na mama yake aliyetelekezwa baada ya mama yake genji
genji anaondoka kwa hiari yake katika ikulu ya kifalme lakini baadaye anaweza kurudi
wakati wa kukaa nje anamzaa mtoto wake wa kwanza lakini hawezi kurudi kwenye ikulu pamoja na mpenzi wake murasaki
anaendelea kufanya mapenzi na wanawake wengi anashindwa kuwa mwaminifu kwa mmoja akikaa na wanawake mbalimbali katika nyumba yake
baada ya kifo cha mpenzi wake genji hana nguvu ya kuishi tena
sehemu ya mwisho wa riwaya inasimulia habari za wanawe niou und kaoru lakini pia hadithi hii inakwisha kwa ghafla
kisaposa ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasaposa
kisarasira ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasarasira
kiseimat ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waseimat
kisengseng ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasengseng
wataalamu wengine huiangalia kama lahaja ya kikaulong
kisepa ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasepa
isichanganywe na lugha ya kisepa izungumzwayo nchini indonesia ambayo pia ni lugha ya kiaustronesia
kisera ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasera
kisewa bay ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasewa bay
kisiar lak ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasiar lak
kisinaugoro ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasinaugoro
kisio ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasio
kisissano ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasissano
mwaka wa idadi ya wasissano ilihesabiwa kuwa wayu tu
kisolong ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasolong
kisolos ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasolos
kisori harengan ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasori na waharengan kwenye visiwa vya sori na harengan
kisuau ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasuau
kisudest ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasudest
kisukurum ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasukurum
kisursurunga ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasursurunga
kitakia ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watakia
idadi ya wasemaji wa kitakia imehesabiwa kuwa watu 
kitakuu ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watakuu
lugha za khoisan ni lugha za afrika ambazo ni maalumu kwa fonimu zake nyingi sana
zimeenea hasa kusini mwa afrika lakini zinatumika pia nchini tanzania
hii inaonyesha kwamba kabla ya uenezi wa makabila ya kibantu lugha hizo zilitawala barani afrika kusini kwa ikweta
baadhi ya lugha hizo zimeshakufa na nyingine ziko hatarini
ile inayotumiwa na watu wengi zaidi hivi inaitwa khoekhoe n m na inapatikana nchini namibia
inafuatwa na kisandawe nchini tanzania 
uchapaji ni njia ya kunakili maandishi na picha kwa karatasi au loho bapa nyingine hata kitambaa
vitabu na magazeti vinatengenezwa kwa njia ya uchapaji
hivyo vinaweza kutolewa kirahisi kwa nakala nyingi
kabla ya kupatikana kwa uchapaji vitabu hati na maandiko yote yalinakiliwa kwa mkono pekee
katika tamaduni mbalimbali waandishi na wanakili walikuwa mabingwa muhimu
tangu kubuniwa kwa uchapaji maandishi yamepatikana kwa wingi tena kwa bei nafuu
hii ilisaidia uenezaji wa habari na elimu na kusababisha mapinduzi makuu katika historia ya binadamu
kitangulizi cha uchapaji kilikuwa matumizi ya mihuri
mifano ya kwanza inajulikana kutoka mesopotamia ambako mihuri yenye umbo la mcheduara yalikuwa kawaida
majina nembo au alama nyingine yichimbwa kwenye uso wa mhuri uliozungushwa baadaye katika kipande cha udongo wa mfinyanzi ulio mbichi
kipande hiki kiliweza kukaushwa na hata kuchomwa baadaye kama kisahani kidogo ama kwa kitambulisho au uthibitisho wa maandishi juu ya mhuri huu ulioandikwa pia kwa udongo mbichi
mihuri mingine ilitokea kwa umbo la nembo au uchoraji mdogo uliowekwa kwenye pete
mnamo mwaka kk wachina walianza kunakili maandishi kwa kutumia mbao
kila ukurasa ukiwa pamoja na maandishi yote na picha uliandaliwa kwa muhuri mmoja
ubao uliwekwa chini uso juu na wino kupakwa juu ya sehemu zilizotokea juu
karatasi ikatandikwa juu ya ubao na kupurwa kutoka juu ili wino ifungamiwe kwa karatasi
baada ya kutoa karatasi maandishi na picha zilionekana kwenye karatasi kama taswira geu ya muhuri
hii inamaanisha ya kwamba ilikuwa lazima kuchonga maandishi na picha kama taswira geu ili zionekane sawa baada ya kuchapa
katika maandishi ya kichina hakuna herufi za alfabeti bali kila neno ni alama ya pekee
matini ndefu kwa kichina ina maneno na hivyo alama tofauti maelfu hata makumi elfu
michapo ya kwanza iliyotengenezwa kwa teknolojia hii ni picha za maua juu ya kitambaa cha hariri zilizochapwa takriban mwaka bk
michapo ya kwanza kwenye karatasi zimehifadhiwa kutoka karne ya 
mnamo karne ya teknolojia ilikomaa na kitabu cha kwanza kilichochapishwa kwa njia hii kinachojulikana ni sutra ya almasi ya mwaka mkusanyo wa maneno na mafundisho ya buddha
uzuri wa alama na picha ni dokezo la kwamba watungaji walikuwa na maarifa ya muda mrefu kwa hiyo si kitabu cha kale zaidi kuchapishwa bali kitabu cha kale kilichohifadhiwa kamili hadi leo
tunajua ya kwamba sutra za buddha mamia elfu zilichapishwa kwa njia hii hadi mwaka hivi pamoja na mafundisho ya konfusio
fundi bora aliweza kuchapisha hadi nakala ya ukurasa mmoja kila siku
mchapaji huu ulienea hadi china korea na vietnam
baadaye ulipokewa na waarabu waislamu na kutoka kwao hadi ulaya
katika nchi ya korea mafundi walijaribu kufupisha kazi kubwa ya kuchonga ukurasa mzima kwa kuandaa alama mojamoja zilizoweza kuunganishwa baadaye
walifanya majaribio kwa kutengeneza alama kwa kauri sini udongo wa kuchomwa uliovunjika kirahisi ubao na baadaye pia metali ya shaba
kuna vitabu kadhaa vilivyochapwa kwa njia hii lakini kwa jumla kazi ilikuwa kubwa mno kutokana na idadi kubwa ya alama katika maandishi ya kichina
njia ya kuchonga kurasa zote kwa mbao iliendelea kutumiwa hadi karne ya wakati mfumo wa kiulaya ulifika asia ya mashariki
katika ulaya teknolojia ya kichina iliwahi kufika kupitia nchi za waislamu kuanzia mwaka hivi
mwanzoni wasanii walichonga picha za kidini zenye maandishi kidogo
baadaye waliendelea kuchonga vitabu kamili vyenye picha nyingi na matini kidogo
mwanzilishi wa teknolojia hii mpya alikuwa fundi dhahabu na mfanyabiashara johannes gutenberg kutoka mji wa mainz katika ujerumani
alibuni njia sawa jinsi walivyowahi wachina zamani lakini mwandiko wa kilatini ulimpa mafanikio makubwa zaidi
kinyume na mwandiko wa kichina mwenye alama maelfu mwandiko wa kilatini una alama chache kwa herufi zake kama pekee
gutenberg alipambana na matatizo mengi akafanya majaribio mengi hadi kufaulu
metali inadumu kuliko ubao ikamwezesha gutenberg kuandaa ukurasa na kuuchapisha mara maelfu
aliweka maandishi kwa kuandaa herufi metalia nyingi alizounganisha kuwa maneno mistari hadi ukurasa wote
kwa kuandaa kalibu kwa kila herufi aliweza kutengeneza herufi nyingi kwa kurudia kumwaga metali ya kuyeyushwa mle na kurudia hatua hii baada ya kutoa herufi zilizipoa kwa kalibu ileile
alibuni aloi ya plumbi metali ya risasi stani na antimoni ambayo yote ni metali zinazoyeyuka kwa joto dogo
baada ya kupanga herufi na kuzibana kwa ukurasa mzima aliweza kuchapisha ukurasa mara nyingi jinsi ilivyohitajika
aliweza pia kufungua mbano wa ukurasa na kutumia herufi kwa kazi nyingine au kutunza ukurasa kwa marudio yaliyotarajiwa
kazi ya kwanza ya gutenberg ilikuwa biblia hivi
gutenberg alibuni pia wino wenye mafuta uliofaa kwa kazi yake kwa sababu ilidumu kuliko wino wa majimaji wa awali
halafu alibuni mashine ya matbaa iliyorahisisha kazi badala ya kusukuma karatasi juu ya mfano wa ukurasa kwa mkono mashine ilifanya kazi hii haraka zaidi
karatasi ilitolewa mashine ikafunguliwa wino kupakwa juu ya herufi na karatasi mpya kuwekwa ndani ya mashine
mashine iliwezesha uchapaji pande zote mbili za karatasi kazi iliyoshindikana katika mfumo wa zamani
mwanzoni teknolojia mpya ya gutenberg ilisambaa polepole
mahitaji ya pesa yalikuwa mengi mafundi walihitajika kuandaa kalibu kuchemsha aloi na kuimwaga katika kalibu halafu kupanga herufi kwa maneno mistari na ukurasa wote
kulikuwa na haja ya kuandaa akiba kubwa ya herufi kwa uchapaji wa kitabu kizima
mwanzoni bei bado ilikuwa juu hata ililingana na bei ya muswada zilizonakiliwa kwa mkono
hata hivyo mafundi wengine walimfuata gutenberg na sanaa ya uchapaji ilienea ulaya
mnamo kulikuwa na matbaa na hadi mwaka idadi iliongezeka kuwa 
hadi mwaka ni matbaa na za hizi zilikuwepo ndani ya dola takatifu la kiroma
wastani wa kila toleo ulikuwa nakala hadi hivi
sehemu kubwa ilitolewa kwa lugha ya kilatini lakini polepole chapa kilitumiwa pia kwa lugha za kieneo
athari za matbaa ya gutenberg katika jamii na utamaduni
uchapaji kwa herufi za kusogezeka ulikuwa na athari kubwa katika jamii na utamaduni wa ulaya halafu duniani kote
mnamo mwaka yaani miaka baada ya gutenberg kuanza kazi matbaa za ulaya zilikuwa zimetoa tayari nakala milioni ya miandiko mbalimbali
kitabu kilichokuwa jambo haba sana kilianza kupatikana kwa wingi
elimu kwa njia ya kujisomea iliyopatikana kwa wanafunzi wachache pekee ilisambaa haraka sana
mawazo na habari zilizowahi kupitishwa kwa mdomo pekee hasa zilichapishwa sasa zikapatikana haraka kwa watu wengi
vitabu vya eramus wa rotterdam viliuzwa kwa nakala wakati wa maisha yake 
mafundisho ya martin luther yalisambazwa haraka katika miaka michache baina ya na pekee nakala za vijitabu vyake vilichapishwa na kuuzwa
bila matbaa matengenezo ya kiprotestanti yasingepata nguvu iliyokuwa nayo
hapo si ajabu kwamba watu wenye mamlaka waliona teknolojia mpya kuwa hatari
viongozi wa kanisa katoliki na wa serikali walijaribu kusimamia na kutawala matumizi ya matbaa
katika miaka ya kwanza hali ya kisiasa katika ujerumani na italia ilikuwa muhimu
nchi zote mbili zilikuwa sehemu za dola takatifu la kiroma ambalo hali halisi halikuwa na serikali kuu
miji mingi ndani yake ilijitawala na swali la kuruhusu kazi ya matbaa ilikuwa juu ya serikali ya kila mji
ndiyo sababu teknolojia ya matbaa ilienea na kukomaa katika nchi hizi mbili mwanzoni na baadaye haikuwezekana kuifuta tena hata katika nchi nyingine
ndiyo pia sababu mojawapo muhimu kwa nchi za ulaya kufikia hali ya juu duniani na kuzipita nchi za waislamu na asia
hadi wakati wa gutenberg utamaduni wa waislamu na nchi za asia mashariki uliongoza duniani katika uzalishaji wa bidhaa nyingi utajiri na mafanikio mengi
lakini serikali ya sultani beyazid ii katika milki ya osmani mwaka ilikataza uzalishaji wa vitabu kwa matbaa kwa waislamu
vibali vilitolewa kwa matbaa pekee zilizohudumia jumuiya za wasio waislamu kama wayahudi na wakristo
kitabu cha kwanza kilichopigwa chapa huko konstantinopoli kilitolewa mwaka kwa lugha ya kiebrania kikiwa na maelezo ya torati
lakini uchapaji wa herufi za kiarabu ulipigwa marufuku hadi mwaka 
kimsingi teknolojia ya gutenberg ilifuatwa na kuendelezwa kwa karne mbili hadi kubuniwa na mashine ya uchapaji ya kuzunguka
hapo kurasa za chapa zilipangwa juu ya mcheduara uliozunguka na karatasi ilipitishwa chini ya mzunguko wake
wino ulipakwa mfululizo juu ya herufi na karatasi iliingizwa ama karatasi kwa karatasi au mfululizo kutoka msokoto wa karatasi
mashine hizi ziliendeshwa kwa nguvu ya mashine ya mvuke baadaye injini za umeme
teknolojia hiyo ilibuniwa na mjerumani friedrich koenig hadi mwaka 
alihamia london akishirikiana na mwingereza thomas bensley
mwaka mbinu hiyo iliboreshwa tena na mwingereza richard march hoe
hii iliwezesha hasa magazeti kutolewa kwa nakala elfuelfu na kwa bei nafuu
uchapaji wa offset na mwisho wa herufi za kusogezeka
wakati wa karne ya njia mpya ya uchapaji ilibuniwa iliyozidi kuboreshwa na hatimaye kuchukua nafasi ya herufi za kusogezeka
leo hii vitabu na magazeti mengi kabisa duniani hutengenezwa kwa uchapaji wa offset
hapo picha ya ukurasa wote inachomwa kwenye bapa la metali mara nyingi alumini
bapa linabanwa katika mashine ya uchapaji wino kupakwa kwenye bapa kwa kila mzunguko wa mashine na picha ya ukurasa uliochomwa kwenye metali linanakiliwa kwenye blanketi la mpira linalozunguka pia
kutoka mpira wino unabanwa juu ya karatasi na picha ya ukurasa ulioandaliwa sasa ni ukurasa uliochapishwa
awali picha ya ukurasa ilipigwa kwa kamera halafu kupelekwa kwenye bapa ya uchapaji
leo hii ukurasa unaandaliwa katika kompyuta na kupelekwa moja kwa moja katika mashine ya uchapaji
matbaa za herufi ya kusogezeka bado zinatumiwa mahali pachache na wasanii na mafundi wanaotengeneza michapo ya pekee au ya kisanii
katika miaka ya nyuma uchapaji kwa kutumia printa ndogo pamoja na kompyuta umezidi kuwa muhimu
gharama za nakala ni ya juu kuliko offset lakini gharama za maandalizi ya chapo ni ndogo
printa za leza zinapuliza unga wa wino juu ya karatasi na rangi inashika sehemu ambako printa imeonyesha uga la sumaku kuwa mahali pa herufi au picha baadaye unga unafungwa imara kwenye karatasi kwa njia ya joto
the classic manual of early hand press technology is samba ni aina ya muziki pia ngoma na uimbaji kutoka nchini brazil
chanzo muhimu cha samba ni muziki wa watumwa waliopelekwa brazil kutoka afrika hasa maeneo afrika ya magharibi halafu ya kongo na angola wakati wa karne ya na 
athira nyingine zilikuwa dansi za wahamiaji kutoka nchi za ulaya
kutoka vyanzo hivi ilitokea muziki iliyoitwa choro hasa kule rio de janeiro kuanzia mnamo 
choro ilikuwa muziki ya kitaifa ya kwanza ya brazil
tangu miaka ya samba ilichukua nafasi ya choro
mnamo kundi la banda odeon lilifanya rekodi ya kwanza ya samba inayojulikana kwa jina pelo telefone ks aimu
tangu vikundi vya kwanza vya shule ya samba viliundwa vilivyoandaa michango kwa karniyal ya mwaka ujao
hapo walikutana hasa vijana kutoka maeneo maskini ya rio walipoishi watu weusi wengi
lakini pia wabrazil weupe wa tabaka za kati walipokea muziki ya samba na bendi nyini waliisambaza kote nchini
tangu miaka ya shule za samba zilianza kutawala carnival ya rio
leo hii carnival ya rio intazamiwa kuwa sherehe kubwa duniani
kilele chake ni maandamano ya vikundi vya shule za samba vinavyoshindana kwa ngao ya mshindi
rio ina shule za samba kila moja ina wanachama maelfu
wanaandaa pamoja maandamano ya karnival ijao inayohitaji mazoesimengi ya kuimba na kucheza kwa wala watakaohudhuria
pamoja na hayo hsule nyingi zinatimiza pia wajibu kwenye mitaa ya vibanda
inafanana na njia zinazotumiwa kwa matangazo ya kiuchumi yanayolenga kuuza bidhaa fulani au kusambaza mafundisho ya kidini lakini eneo la propaganda ni kisiasa
kwa hiyo mara nyingi sehemu muhimu ya propaganda ni kuchora picha baya ya wapinzani au maadui
jambo muhimu katika propaganda ni kuonyesha habari jinsi inavyofaa zaidi kwa kuathiri watu si kuonyesha hali jinsi ilivyo au pande mbalimbali ya hali halisi
harakati ya kisiasa kama ukomunisti au ufashisti zilitumia propaganda kwa kusudi na wakati mwingine kwa mafanikio
kutokana na historia hii neno propaganda haina maana mazuri
siku hizi vyama vya kisiasa na serikali wanapenelea kuita idara husika mawasiliano na umma public relations au habari information
mwandishi kwa maana ya kimsingi ni mtu anayeandika
mwandishi inaweza kumtaja mtu aliyeweka matini kwenye karatasi tunayosoma
inaweza pia kumtaja mtungaji wa andiko hata kama hatuna uhakika kama aliliandika mwenyewe kwa mkono wake mwenyewe kwa hiyo ni karibu na maana ya mtungaji
tangu uenezaji wa elimu ya shule kwa watu wengi tando la kuandika si jambo la ajabu tena
lakini kwa kipindi kirefu cha historia ya kibinadamu walikuwepo watu wachache tu waliojua kusoma na kuandika na kwa vipindi vile mwandishi ilikuwa kazi muhimu katika jamii
chanzo cha maandishi kilikuwa katika kutunza kumbukumbu ya kodi na mapato
watawala wa kwanza waliweza kushika hivi habari ni kiasi gani cha nafaka au mifugo kinachochangiwa na kijiji au mkoa fulani
kutunza kumbukumbu hii kulihitaji watu waliojua kutumia alama gani kwa maana gani na walioweza kuzitambua tena baada ya muda
waandishi walikuwa mara nyingi maafisa wa mfalme au mtawala waliokuwa karibu naye kwa sababu elimu yao ilikuwa muhimu kwa utawala
tangu uenezaji wa biashara wafanyabiashara walitumia pia maandishi hivyo walijifunza wenyewe kuandika au waliajiri waandishi
katika eneo la mesopotamia walimwabudu mungu mlinzi wa waandishi kwa jina nabu
katika maktaba ya matofali ya kikabari ya niniveh kuna matini inayosifu kazi ya mwandishi onyesha bidii katika sanaa ya kuandika maana itakupatia utajiri kwa wingi katika misri ya kale kazi ya mwandishi iliheshimiwa sana
waandishi walionyeshwa mara nyingi kwa sanamu za kuchongwa zilizohifadhiwa hadi leo
mwandishi imhotep wa farao djoser alipewa heshima ya kimungu baada ya kifo chake
wana wa waandishi walifundishwa katika nyumba za baba halafu kupelekwa shule wakaingia katika huduma ya serikali na wakati mwingine kurithi nafasi ya baba
hao waandishi walitimiza shughuli zinazotekelezwa leo na karani mhasibu au katibu
kabla ya kupatikana kwa uchapaji njia ya pekee ya kupata nakala za hati sheria matangazo na vitabu ilikuwa kunakili matini hizi kwa mkono
jamii zilizoendelea katika historia zilikuwa na maelfu ya watu ambao kazi yao ilikuwa kunakili matini hizi
walipatikana katika ofisi za serikali ofisi za shirika za biashara taasisi za elimu au pia kama waandishi waliojitegemea na kufanya kazi yao kibarua
kazi yao ilipotea kwa kiasi kikubwa tangu kupatikana kwa uchapaji
hadi leo katika nchi penye watu wengi wasiojua kusoma kuna waandishi wanafanya kazi hii kwa wengine
kazi yao ni zaidi kuwaandikia barua kwa watu wasiojua kuandika
kaligrafia ni sanaa ya kuandika vizuri na kurembisha maandishi
hadi leo kuna waandishi wanaotekeleza kazi hii kama sanaa ama kwa kutunga kaligrafia za mapambo ya nyumba au kwa kutunga hati za pekee zinazotakwa kurembishwa
wengine wanajifunza kaligrafia kama burudani ya kibinafsi
mnamo mwanamuziki wa jazz herbie hancock alianza kutumia jina mwandishi akaita bendi yake mwandishi na kutoa albamu kwa jina hili
tennis ni aina ya michezo inayotekelezwa na watu wawili au wanne wakishindana kwa kupiga mpira mdogo kwa raketi kwenye uwanja wa tennis
shabaha ni kupiga mpira kwa upande wa mpinzani kwa namna inayomshinda kurudisha mpira
akishindwa kurudisha mpira upande mwingine mpiganaji wa kwanza anashika pointi moja
wanaoshindana ni ama wanaume au wanawake au timu za mwanaume mmoja na mwanamke mmoja
chanzo chake kilikuwa wakati wa karne ya huko ufaransa
wakati ule wchezaji walipiga kwa mkono wakuiza jeu de paume yaa mchezo wa makofi
baada ya kuenea nchini poland watu walianza kutumia raketi badala ya makofi
jina tennis limetokana na neno la kifaransa tenez katika nusu ya pili ya karne ya imekuwa michezo ya kupendwa kati ya watu wa tabaka ya juu ya uingereza ikasambazwa katika koloni za milki ya uingereza na marekani
mashindano makubwa yalianza huko wimbledon uingereza yanayoendelea hadi leo
hadi tennis ilikuwa michezo kwenye michezo ya olimpiki ikaondolewa na kurudishwa mwaka 
katika nchi mbalimbali hadi leo ina sifa ya kuwa michezo ya matajiri lakini katika nchi nyingine inachezwa na watu wa tabaka zote
kuna mashindano makubwa yanayochezwa na timu za kitaifa yanayojulikana kwa jina la davis cup
uwanja una umbo la mstatili mwenye urefu wa mita 
 futi na upana wa mita 
 futi kwa wachezaji wawili
kwa wachezaji wanne upana ni mita 
 futi 
katikati ya urefu unatenganishwa kwa wavu kuwa na nusu mbili
mipaka ya uwanja ni mistari ya nje wakati mpira unagusa mstari bado uko ndani ya uwanja
kuna uwanja mwenye mchanga mwekundu mara nyingi matofali yaliyosagwa namna ya zulia chembechembe za plastiki au manyasi pia manyasi bandia
refa mkuu anaketi juu ya kiti kirefu akisaidiwa na marefa wa kando
racket ni kifaa cha michezo kinachotumiwa kupiga kiolwa kama mpira
inatumiwa kwa michezo kama vile squash tennis mpira wa meza na badminton
huwa na sehemu ya kuishikilia kwa mkono na sehemu pana kwa kupiga mpira
timu mbili zinashindana kwa shabaha ya kupata ponti zaidi kuliko wengine
asili ya baseball ni michezo iliyopelekwa marekani na wahamiaji kutoka ulaya
timu zinabadilishana kwa zamu kushambulia na kutetea
shabaha ya mchezo ni kuzunguka run uwanja mwenye vituo base nne
kwa kila mafanikio ya kuzunguka uwanja timu inashika pointi moja
timu ya wapinzani wanajaribu kuchelewesha na kuzuia wachezaji wa upande mwingine
timu ya kutetea inanza na mtupaji pitcher ndani ya eneo la kutupa anayetupa mpira
analenga kwa mwenzake mshika mpira catcher aliye nyuma ya mpiganaji wa kinyume katika sehemu ya kupiga strike zone anapaswa kufikisha mpira si chini mno wala juu mno
mpiganaji anajaribu kugonga mpira kuelekea sehemu fulani ndani ya uwanja
kama anafaulu kugonga mpira anaanza kukimbia kuelekea kituo cha kwanza
kama mshika mpira aliukamata atalenga kwa mpiganaji anayekimbia ili amwondoe katika uwanja au kuiupa mpira kwa wenzaka katika uwanja watakaomlenga mchezaji anayekimbia kutoka kituo kimoja hadi kingine
wakati chezaji wa kwanza wa kushambulia amefika kituo cha nne ametimiza mbio home run na ameshika pointi
kuna kanuni mbalimbali zinazoleta azimio kama mkimbiaji anaweza kuendelea au kama anatoka katika nafasi yake
backgammon ni mchezo wa ubao unaochezwa na watu wawili
anatumia dadu kuamulia idadi ya hatua kwa kila kete
mshindi ni huyu anayemaliza kupeleka kete zote hadi mwisho wa njia na kutoka ubaoni
wachezaji wanatofautishwa kwa rangi ya kete ambazo kwa kawaida ni nyeusi na nyeupe
ubao huwa na umbo la mchemraba mwenye nusu mbili za chini na juu
kila upande kuna pembetatu jumla zinazoitwa nukta point
kati ya nukta ya na kila upande kuna mstari unaotenganisha eneo la nyumbani na la nje
kwa mchezaji mmoja chanzo ni nukta ya kwanza chini upande wa kulia kwa mpinzani wake ni nukta ya kinyume juu
anayeanza chini anafuata mwendo wa saa mwenzake kinyume cha saa
kete zinapangwa mwanzoni kwenye nukta ya kwanza kila upande wenye nukta ya kumi na mbili kwenye nukta ya kumi na saba na kwenye nukta kumi na tisa 
nukta ya kwanza ya mchezaji ni pia nukta ya mwisho wa mpinzani wake
dadu zina pande sita mchezo unahitaji dadu mbili ama kwa kila mchezaji au dadu mbili za kushirikiana
shabha ya mchezo ni kufikisha kete zote kwenye nukta ya mwisho wa mzingo halafu kuziondoa kwa njia ya kupiga dadu kabla ya mpinzani ametimisha kazi hii ka kete zake
katika ufunguzi kila mchezaji anapiga dadu moja mara moja
anapeleka kete moja mbele idadi ya hatua za dadu yake na dadu ya mpinzani pamoja
kama mchezaji moja amepiga na mpinzani huyu mwenye anaanza
baaad ya ufunguzi wachezaji wanapiga dadu mbili kila mmoja kwa zamu
mchezaji anaweka kete kulingana na pointi za dadu
kama amepiga anaweza kuweka kete mbili moja hatua na nyingine hatua au kete moja hatua halafu 
kete zinatembea kuanzia nukta ya kwanza kupitia eneo la nje hadi kuelekea eneo la nyumbani
keta inaweza kufika nukta kama hii haikushikwa tayari
nukta imeshikwa kama kete mbili au zaidi ya mpinzani ziko tayari mle
kama iko kete moja ya mpinzani pekee kete haikushikwa bado inawezekana kuingia
kama pointi zote haiwezekani mchazaji anapumzika
kama kete inafika kwenye pointi penye kete moja ya mpinzani kete hii imepigwa yaani inaondolewa kwenye ubao
mchezaji wake anahitaji kwanza kurudisha kete ubaoni kabla ya kuendelea na kete nyingine
wakati kete zote zimefika kwenye pointi yoyote za eneo la nyumbani mchezaji anaanza kuzitoa
kwa hii anahitaji kupata dadu zinazolingana na hatua hadi nukta ya mwisho au kubwa zaidi
dadu ni kidude ambacho kwa kawaida kina umbo la mchemraba lakini kuna aina nyingine pia
inatumiwa kwa kuirusha katika michezo ya bahati au pia katika mchezo ambako namba inahitajika kwa njia ya kubahatika
dadu ya kawaida huwa na pande sita na namba kwenye ya kila upande
jumla ya namba za pande mbili za kinyume huwa ni 
dadu inarushwa kwenye sehemu tambarare ama mezani au kwenye sakafu ya chumba
kurushwa kwa dadu kunatokea ama kwa mkono au baada ya kutikisisha ndani ya chombo
domesticus kuhusiana na nyumba ni mchakato unaotoeka kama wanyama mwitu wanaishi karibu na watu na kufugwa nao kwa muda mrefu
katika muda wa vizazi vingi tabia mbalimbali za wanayama zinabadilika
hii inatokea hasa kwa sababu watu waliteua wanyama wenye tabia zilizotakiwa kwa mfano watu walikuta manyasi yenye mbegu kubwa kiasi uliofaa kama chakula wakatambua ya kwamba waliweza kutunza mbegu za aina hii ya nyasi na kuzipanda mahali walipohamia wakaona wakitunza mbegu kubwa zaidi kwa kupanda polepole mimea mpya ikaota mbegu kubwa zaidi
katika mchakato huu kipo chanzo cha kutokea kwa nafaka zote zinazoliwa na binadamu
lakini pia mimea mingine ya matunda kama vile ndizi au mitofaa
malgrat de mar ni mji wa kihistoria katika jimbo la catalonia nchini hispania mwenye wakazi 
kikingaradi ni kifaa kinachofungiwa juu ya nyumba minara au majengo marefu mengine
kwa kawaida ni nondo nene ya metali ambayo inaunganishwa na waya inayoishia kwenye pao la metali lililochimbwa ardhini
kazi ya kikingaradi ni kuvuta radi kwake na kuifishi ardhini bila kupita ndani ya jengo
radi ina kiwango kikubwa cha chaji ya umeme ndani yake na inaweza kusababisha uharibifu mkubwa kwenye kitu kinachopigwa naye
pale ambako radi inatokea chaji yake inatafuta njia ya haraka ya kuingia kwenye ardhi kwa shabaha ya kutoa chaji yake
hapo mara nyingi radi inatafuta vilele vya majengo au pia miti ambayo ni kama sehemu ya juu ya uso wa ardhi
kuachiliwa kwa chaji katika jengo au mti kunaweza kuleta uharibifu
mkondo wa umeme unaopatikana wakati wa kuachilia chaji unasababisha halijoto kali inayosababisha moto
kama kuna unyevu ndani ya ukuta wa jengo unyevu huu unaanza kuchemka mara moja na kuwa mvuke kwa ghafla kunachosababisha mlipuko
hapo kikingaradi ni njia ambako umeme unaweza kupita na kufika ardhini haraka bila kutafuta njia ndani ya jengo
ilhali radi daima inatafuta njia ya haraka ya kuachilia chaji yake ardhini kikingaradi kinatengenezwa kwa metali inayopitisha umeme haraka zaidi kuliko jengo lenyewe
kwa sababu hii metali inayochaguliwa kwa kikingaradi ni kwa kawaida shaba aloi za shaba au alumini kwa kwa sababu metali hizi zina ukinzani mdogo kwa mkondo wa umeme
shaba ni bora kuliko alumini lakini bei yake ni juu zaidi
mnamo katikati ya karne ya wataalamu katika ulaya na marekani walianza kuelewa tabia za umeme
kutokana na majaribio haya alibuni pia kikingaradi kilichowekwa mara ya kwanza kwenye nyumba yake mwenyewe halafu mwaka kwenye ikulu ya pennsylvania
sababu muhimu ilikuwa hofu ya kuwa mtambo ungevuta radi kwake na hivyo kuongeza hatari badala ya kuipunguza
baada ya kuonekana kinasaidia kweli uenezaji wake umeendelea
siku hizi kuna nchi nyingi zenye masharti ya kuweka kikingaradi kwenye majengo maalumu hasa kama jengo fulani ni jengo kubwa katika mazingira yake limeinuliwa juu ya kimo cha miti au majengo jirani au kama liko juu ya mlima
primates ni jina la kitaalamu la kundi la mamalia wanaojumlisha lemuri nyani na sokwe wote pamoja na binadamu
wanahesabiwa kuwa na vikundi au nusuoda strepsirrhini na haplorhini
primates wanaishi hasa katika maeneo ya tropiki na nusutropiki ya afrika na asia
katika amerika wako baina ya meksiko na arjentina ya kaskazini
barani afrika wako kote na idadi kubwa ya spishi wako kusini ya sahara
hawako ulaya isipokuwa kundi moja huko gibraltar kusini mwa rasi ya iberia lakini inawezekana hao walipelekwa huko na binadamu
vilevile hawako asia ya kaskazini na ya kati australia na visiwa vya pasifiki na maeneo karibu na ncha za dunia
aina ndogo ya primates ni lemuri panya ya berthe yenye urefu wa sentimita pekee na uzito wa gramu 
aina kubwa ni ngagi gorilla yenye kilogramu hadi wale wa nusuoda strepsirrhini kwa jumla ni wadogo kuliko haplorrhini
spishi kadhaa wana tofauti kubwa kati ya dume na jike dume wa spishi hizi wanaweza kuw na uzito mara mbili kuliko jike na pia kuonyesha rangi tofauti kama nyanyi ya papio hamadryas
mwili wa primates wengi umefunikwa kwa nywele zenye rangi baina nyeupe kijivu kahawia hadi nyeusi
primates wengi hukalia miti na viungo vya vinlingana na maisha yao
kwa spishi nyingi miguu ni mikubwa na yenye nguvu zaidi kuliko mikono isipokuwa giboni wa asia kusini mashariki na sokwe kubwa wasio binadamu
spishi zinazotembea mtini kwa kuning inia kwa mikono kidole gumba kimefifia
mkia ni muhimu kwa primati wengi wanaoishi mtini lakini spishi nyingine wana mkia mdogo au hawana
nyani kadhaa wa amerika wana mkia wa kushikilia usio na nywele upande wa chini pwenye neva muhimu
inaaminiwa kuwa primates kiasili waliishi mtini na hadileo wengine wana maisha yao mtini pekee ambao hawatembei ardhini
wanaotembea kwenye uso wa ardhi pekee ni wachache pamoja na binadamu
primates wanaptikana kwenye aina mbalimbali za misitu kama vile msitu wa mvua mikoko na pia kwenye misitu ya mlimai hadi kimo cha mita juu ya ub
spishi nyingine zinogopa maji lakini kuna pia aina zinazopenda maji zinajua hata kuogelea
spishi kadhaa zimezoea mazingira ya kibinadamu zinazoishi kwenye vijiji na miji kama makaka ya uhindini
wale wanafanya shughuli zao usiku kwa jumla ni wadogo zaidi na wana uwezo mzuri zaidi wa kunusu
sawa na mamalia wengine wale wanaokula hasa majani wanapumzka muda mrefu zaidi wakihitaji muda mrefu kumeng enya chakula chao
kitami ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watami
kitaupota ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wataupota
wataalamu wengine huangalia lugha za kiwa ema na kiwedau kuwa lahaja za kitaupota
kitawala ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watawala
kitenis ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watenis
kiteop ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wateop
kiterebu ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waterebu
kitiang ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watiang
kitigak ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watigak
kitinputz ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watinputz
kititan ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watitan
kitomoip ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watomoip
kitorau ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watorau
kitoura ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watoura
kitulu bohuai ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watulu na wabohuai
kitumleo ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watumleo
kitungag ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watungag
kiubir ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waubir
kiulau suain ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasuain
kiuneapa ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wauneapa
kiunubahe ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waunubahe
kiuruava ilikuwa lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya iliyozungumzwa na wauruava
siku hizi hakuna wasemaji wa kiuruava tena yaani lugha imetoweka kabisa
kivehes ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wavehes
kivitu pia kimuduapa ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wavitu
kiwab ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawab
kiwa ema ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawa ema
kiwagawaga ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawagawaga
kiwaima ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawaima
kiwampar ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawampar
kiwampur ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawampur
kiwarwar feni pia kitangga ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawarwar kwenye visiwani vya feni
kiwatut ya kaskazini ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawatut
kiwatut ya kati ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawatut
kiwatut ya kusini ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawatut
kiwedau ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawedau
viumbehai vinahitaji nguvu yaani nishati kwa kukua kudumisha maisha yao na kufanya kazi
nguvu hii inapatikana kwa njia ya chakula pamoja na pumzi
ndani ya mwili mfumo wa mmeng enyo wa chakula tumbo utumbo inavunja chakula kwa vipashio vyake vya kikemia ambavyo vinatumiwa na mwili kama lishe
vivyo hivyo oksijeni inayofika kwa njia ya pumzi inapitishwa mwilini kwa njia ya damu hasa
kutokana na mmenyuko wa hivi vyote mwili unapata nishati ya kujidumisha na pia maada ya kujenga seli au sehemu nyingine za mwili
enzymes huwa na nafasi muhimu sana katika michakato hii maana vinatawala na kulenga mimenyuko ya kikemia mwilini
mfumo wa umateboli wa kiumbehai unaamua dutu gani ni za faida yaani lishe ni zisizo hasara yaani sumu
kwa mfano kuna bakteria kadhaa zinazotumia sulfidi ya hidrojeni kama lishe ilhali ni sumu kwa wanyama
kuna hasa aina tatu za molekuli zinazojenga miili ya wanyama mimea na bakteria amino asidi kabohidrati na mafuta
kwa hiyo ama zinatengenezwa katika metaboli kwa kujenga seli na tishu ya mwili ama zinavunjwa katika mtaboli kwa kuzitumia na chanzo cha nishati kwenye mmeng enyo wa chakula
vipashio vya kemikali hizi zatumiwa katika metaboli kujenga dna au protini
kiwogeo ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawogeo
kiyabem ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayabem
kiyakaikeke ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayakaikeke
kiyaleba pia kigamadoudou ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayaleba
kiyamap ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayamap
kiyoba ilikuwa lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya iliyozungumzwa na wayoba
siku hizi hakuna wasemaji wa kiyoba tena yaani lugha imetoweka kabisa
kizenag ni lugha ya kiaustronesia nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wazenag
kiagi ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waagi
kiambrak ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waambrak
kiamol ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waamol
kiarapesh ya abu ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waarapesh
kiarapesh ya bumbita ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waarapesh
kiaruek ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waaruek
kiaruop ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waaruop
kiau ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waau
jina la torricelli limetoka na milima ya torricelli ambapo lugha hizo huzungumzwa karibu nayo
kibeli ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabeli
kibragat ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabragat
kibukiyip ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabukiyip
kibuna ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabuna
kibungain ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabungain
kidia ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadia
kieitiep ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waeitiep
kielkei ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waelkei
kignau ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagnau
kiheyo ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waheyo
kijuwal ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wajuwal
kikamasau ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakamasau
kikombio ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakombio
kilaeko libuat ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na walaeko libuat
kililau ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na walilau
kiminidien ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waminidien
kimonumbo ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wamonumbo
kimufian ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wamufian
kinabi ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wanabi
kiningil ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waningil
kiolo ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waolo
uislamu ni dini ndogo katika nchi na maeneo yote ya bara la amerika
hata hivyo marekani inakadiriwa kuwa na idadi kubwa licha ya kukosa sensa ya dini kwa uislamu ina aminika kuwa ina idadi kubwa ya waislamu kati ya milioni 
 na 
baadhi ya waafrika magharibi walichukuliwa na wamarekani enzi za koloni na inaonekana walio wengi walikuwa waislamu ingawa walilazimishwa kubadili dini kinguvu na kuwa wakristo
waislamu wengi wa karibi ya kiingereza ya zamani walitokea bara hindi wakiwa kama wafanyakazi hasa kwa kufuatia kupigwa marufuku kwa utumwa
kundi hili pia lilifika huko suriname ingawa waislamu wengine walihami huko katika koloni la kiholanzi ambalo leo hii ni indonesia
kione ya inebu ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waone
kione ya kabore ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waone
kione ya kaskazini ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waone
kione ya kusini ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waone
kione ya kwamtim ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waone
kione ya molmo ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waone
kiseta ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waseta
kiseti ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waseti
kisiliput ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasiliput
kisinagen ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasinagen
kitorricelli ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watorricelli
kiurat ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waurat
kiurim ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waurim
kiurimo ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waurimo
kivalman ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wavalman
kiwanap ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawanap
kiwiarumus ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawiarumus
kiwom ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawom
uislamu barani oceania ni jina la kutaja uislamu na waislamu barani oceania
kiyahang ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayahang
kiyambes ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayambes
kiyangum dey ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayangum
kiyangum gel ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayangum
kiyangum mon ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayangum
kiyapunda pia kiyeri ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayapunda
kiyau ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayau
isichanganywe na kiyau nchini papua guinea mpya ambayo ni lugha ya kitrans niugini
kiyil ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayil
kiyis ni lugha ya kitorricelli nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayis
waislamu wapo asilimia kati ya milioni ya wakazi wote wa nchini cameroon
makadirio yanaonesha asilimia wanajitambua kama wa dhehebu la sunni ahmadi na shia wakati kundi kubwa lililobaki halijihusishi na kundi lolote miongoni mwa hayo yaliyotajwa
uislamu nchini cape verde ni dini ndogo yenye jumuia hafifu lakini zinakua kwa kasi
waislamu wengi nchini hapa ni wahamiaji kutoka senegal na nchi nyingine za jirani na hujishughulisha na biashara ndogondogo na kuuza urembo
lugha za kisepik ni familia ndogo ya lugha ambazo huzungumzwa katika kisiwa cha papua nchini papua guinea mpya
jina la sepik limetoka na mto wa sepik ambapo lugha hizo huzungumzwa karibu nao
lugha za kiramu na kisepik ya chini ni familia ndogo ya lugha ambazo huzungumzwa katika kisiwa cha papua nchini papua guinea mpya
lugha hizo ni tofauti na lugha za kisepik ambazo ni familia nyingine
majina ya ramu na sepik yametoka na mito ya ramu na sepik ambapo lugha hizo huzungumzwa karibu nayo
lugha za kivuka guinea mpya pia lugha za kitrans niugini ni familia kubwa ya lugha ambazo huzungumzwa katika kisiwa cha guinea mpya pande zote mbili nchini indonesia na nchini papua guinea mpya
idadi ya lugha katika familia hiyo ni zaidi ya 
kiabau ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waabau
kiak ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waak
kialamblak ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waalamblak
kiamal ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waamal
kiambulas ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waambulas
kiawtuw ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waawtuw
kiawun ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waawun
kibahinemo ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabahinemo
kiberinomo ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waberinomo
kibikaru pia kipikaru ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabikaru
wataalamu wengine hufikiri kuwa kibikaru ni sawasawa na kinete tena wengine huiangalia kama lahaja ya kibisorio
kibisis ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabisis
kiboikin ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waboikin
kiburui ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waburui
kichenapian au kichenap ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wachenap
kigaikundi ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagaikundi
kihanga hundi pia kikwasengen ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wahanga hundi
kihewa ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wahewa
kiiatmul ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waiatmul
kiiwam ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waiwam
kiiwam ya sepik ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waiwam
kikalou ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakalou
kikaningra ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakaningra
kikapriman ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakapriman
kikarawa ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakarawa
kikeak ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakeak
kikoiwat ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakoiwat
kikwanga ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakwanga
kikwoma ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakwoma
kimanambu ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wamanambu
kimari ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wamari
isichanganywe na kimari nchini palepale ambayo ni lugha ya kiaustronesia
kimehek ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wamehek
kimende au kiseim ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wamende
kinamia ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wanamia
kingala ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wangala
kiniksek ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waniksek
kipahi ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapahi
kipapi ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapapi
kipasi ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapasi
kipei ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapei
uainishaji wa kipei kwa ndani zaidi haujakubaliwa ila wengine huiangalia kama lugha isiyo ya kisepik bali ya kiwalio
kipiame ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapiame
kipouye ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wapouye
kisaniyo hiyewe ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasaniyo na wahiyewe
kisengo ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasengo
kisos kundi ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasos kundi
kisumariup ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wasumariup
kituwari ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watuwari
uainishaji wa kituwari kwa ndani zaidi haujakubaliwa ila wengine huiangalia kuwa lugha ya kiwalio na siyo lugha ya kisepik
kiwalio ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawalio
wengine huangalia kiwalio na lugha za karibu nayo kuwa familia ndogo yenyewe ya lugha nje ya lugha za kisepik
kiwatakataui ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawatakataui
kiwogamusin ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wawogamusin
kiyelogu ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayelogu
kiyerakai ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayerakai
kiyessan mayo ni lugha ya kisepik nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayessan mayo
ramu ni mto upande wa kaskazini wa papua guinea mpya
unaelekea kaskazini magharibi kuanzia chanzo chake katika milima ya kratke hadi bahari ya bismarck
wakati wa mvua mto wa ramu huunganika na mto wa sepik kwa mafuriko
sepik ni mto mrefu kabisa nchini papua guinea mpya
unaelekea magharibi kuanzia chanzo chake katika milima ya victor emanuel hadi bahari ya bismarck
wakati wa mvua mto wa sepik huunganika na mto wa ramu kwa mafuriko
mikalatusi umoja mkalatusi pia mikalitusi kiing
eucalyptus ni jenasi ya miti na vichaka ya familia ya myrtaceae
miti hii kiasili inatokea australia na maeneo jirani ya australasia
spishi zilizo nyingi haziwezi kustawi katika maeneo penye jalidi kama halijoto inashuka chini ya sentigredi maana mikalatusi haziwezi kukauka wakati wa baridi na kama halijoto inashuka mno maji katika matawi na shina inaganda na kuharibu seli zake
spishi mbalimbali zimeenezwa duniani kutokana na tabia zao za kukua haraka na hivyo kuwa chanzo cha ubao kuwa na mafuta ndani yake yenye manufaa mbalimbali na wezo wao wa kukausha kinamasi na hivyo kupunza hatari ya malaria
hivyo kuna pia upinzani dhidi ya kupanda mikalatusi kwa sababu zinatumia maji mengi
mikalatusi inapatikana kama vichaka au miti mikubwa hata mikubwa sana
mikalatusi za msituni huwa na shina moja ndefu na kilele cha matawi kisicho kirefu sana
mkalatusi jitu eucalyptus regnans ni mti wa majani mrefu kabisa mmoja ulipatikana huko tasmania mwenye urefu wa mita na mzingo wa mita 
vichaka vya mikalatusi vinafikia kimo cha chini ya mita 
karibu spishi zote huwa na majani mwaka wote lakini chache zinatupa majani wakati wa kiangazi
kama spishi nyingi za familia ya myrtaceae majani huwa na tezi za mafuta
hata miti mikubwa mara nyingi hutoa kivuli kidogo tu kwa sababu majani yanatazama chini kwa kusudi la kupunguza athira ya nuru ya jua kwenye kanda la tropiki
majani mapya na majani yenye umri mrefu zaidi mara nyingi huonekana tofauti kwa rangi na umbo
kama miti yote mkalatusi unaongeza tabaka mpya ya ganda kila mwaka na hivyo kuongeza unene wa shina
kwenye spishi mbalimbali tabaka ya nje ya ganda inakauka na kuachana na shina kwa kanda ndefu au kwa vipande vipande
spishi nyingine zinashika ganda lililokauka kwenye sehemu ya chini ya shina pekee kwa kiingereza inaitwa black butts au half bark sehemu ya juu ya shina huwa na ganda nyororo
mikalatusi huwa na aina ya mafuta ndani ya majani na ubao yanayoweza kuwaka
kuna taarifa ya kwamba miti ililipuka wakati wa moto ya msituni
moto zinaweza kuenea haraka kwenye misitu ya mikalatusi kwa sababu ndimi za moto zinaruka katika vilele vya matawi katika hali ya joto mafuta kwenye majani huyeyuka kuwa mvuke ambako moto inaenea haraka mno
miti ya mikalatusi zinaweza kudumisha moto kwa sababu baaada ya kuangamizwa nje kuna sehemu za kuotesha majanai na matwi zinzofichwa ndani ya ganda au kwenye sehemu ya mizizi yao
pia mbegu ni ngumu haiharibiki haraka na kuota baada ya moto kupita
kiakukem pia kisepen ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waakukem
kiambakich ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waambakich
kiandarum ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waandarum
kiangoram ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waangoram
kianor ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waanor
kiap ma ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waap ma
wengine huiangalia kuwa lugha pekee na siyo lugha ya familia ya kiramu
kiawar ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waawar
kibanaro ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabanaro
wengine huiangalia kuwa lugha pekee na siyo ndani ya familia ya kiramu
kibosmun au kibosngun ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabosmun
kibreri ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabreri
kichambri ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wachambri
kichini pia kiakrukay ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wachini
kigorovu ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagorovu
kiigana ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waigana
kiinapang ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wainapang
kikayan au kikaian ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakayan
kikire ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakire
kikominimung ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakominimung
kikopar ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakopar
kimarangis pia kiwatam ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wamarangis
kimurik pia kinor ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wamurik
isichanganywe na lugha ya kimurik inayozungumzwa nchini malaysia
kirao ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na warao
kitanggu ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watanggu
kitanguat ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na watanguat
kiyimas ni lugha ya kiramu na kisepik ya chini nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wayimas
kiabaga ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waabaga
kiabom ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waabom
kiaeka ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waaeka
kiaekyom ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waaekyom
kiagarabi ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waagarabi
kiaimele ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waaimele
kiakoye ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waakoye
kialekano ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waalekano
picha toka angani ya mikrobi kwenye grand prismatic spring huko yellowstone national park uhai kwa maana ya biolojia ni jumla ya tabia zinazotofautisha kiumbehai na maada kwa jumla
hata hivyo kila uhai ulioweza kuchunguzwa na sayansi unapatikana pamoja na maada
kiekajuk ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waekajuk
kwa hiyo ni jumla ya tabia zinazothibitisha uwepo wa uhai lakini hadi leo wataalamu hawajapatana bado ni masharti gani yanayohitajika kwa sababu kuna tofauti kati ya viumbehai ambazo hazifanani katika tabia zote kwa pamoja
uhai unapatikana kwa umbo la viumbehai wanaopangwa katika vikundi vinavyofanana kati yao
kila kiumbehai hufanywa na vitengo hai ndani yake vinavyoitwa seli
dunia yetu ni sayari pekee inayojulikana mpaka sasa ambapo binadamu na viumbehai vingine wanaweza kuishi
inakadiriwa kwamba dunia ina miaka bilioni 
 na kwamba uhai uliweza kujitokeza juu yake walau miaka bilioni 
 iliyopita baada ya ganda la la nje la dunia ilikauka
ushahidi wa zamani zaidi ulipatikana huko greenland mabaki ya viumbe hai wa miaka bilioni 
 iliyopita
hata hivyo wataalamu wengine wanakadiria miaka bilioni 
 na hata 
 iliyopita
jinsi uhai ulivyoweza kuanza haijajulikana ingawa zimependekezwa dhana mbalimbali
hakika baada ya kuanza uhai umejitokeza kwa namna nyingi sana ambazo zimeainishwa na wanabiolojia
uhai umeweza kustawi au kudumu katika mazingira tofauti sana lakini zaidi ya za spishi zote zilizowahi kutokea zaidi ya bilioni kwa sasa zimetoweka
makadirio kuhusu zile zilizopo yanataja spishi milioni hadi kati ya hizo milioni 
 tu zimechunguzwa wakati zaidi ya asilimia bado
kiamaimon ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waamaimon
kiamele ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waamele
kianam ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waanam
kianamgura ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waanamgura
kianeme wake ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waaneme wake
kiangaataha ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waangaataha
kiangal ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waangal
kiangal enen ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waangal
kiangal heneng ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waangal
kianjam ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waanjam
kiankave ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waankave
kiapali ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waapali
kiarawum ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waarawum
kiari ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waari
kiasaro o ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waasaro o
kiasas ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waasas
kiatemble ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waatemble
kiawa ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waawa
kiawiyaana ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waawiyaana
bow down ni kibao kikuu kilichotoka katika albamu ya kwanza ya kundi zima la westside connection yenye jina sawa
ukiwa miongoni mwa wimbo maarufu kutoka katika nyimbo za west coast kibao hiki kimeonekana mara kadhaa katika makompilesheni kadha wa kadha ikiwa ni pamoja na featuringice cube na albamu ya vibao vikali ya ice cube ya na nyinginezo
pia wimbo upo katika filamu ya mwaka wa the hot chick
bow down ni jina la kutaja albamu ya kwanza kutoka katika kundi babu kubwa la west coast hip hop gangsta rap westside connection
 oktoba kupitia studio ya ice cube lench mob priority records
albamu imeshirikisha tayarisho kutoka kwa mtayarishaji kama vile bud da qdiii na ice cube na wengine wengi tu
albamu ilifika nafasi ya pili katika chati za billboard mnamo novemba nakala zilizoenda nchi za nje ni 
albamu imepokea tahakiki kadha wa kadha kutoka kwa watahakiki kadhaa na wapenzi wa muziki kasoro kutoka kwa yule mtahakiki wa new york robert christgau
kibagupi ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabagupi
kibaimak ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabaimak
kibamu ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabamu
kibarai ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabarai
kibaramu ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabaramu
kibargam ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabargam
kibariji pia kiaga bereho ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabariji
kibarikewa ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabarikewa
kibaruga ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabaruga
kibau ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabau
kibauwaki ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabauwaki
kibeami ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabeami
kibenabena ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabenabena
kibepour ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabepour
kibiage ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wakoiari
wengine huiangalia kama lahaja ya kikoiari ya milimani
kibiangai ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabiangai
kibilakura ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabilakura
kibimin ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabimin
kibinahari ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabinahari
kibinandere ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabinandere
kibinumarien ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabinumarien
kibisorio ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabisorio
kibitur ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabitur
kibiyom ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabiyom
kibo ung pia kitembagla ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabo ung
kibogaya ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabogaya
kibongu ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabongu
kibonkiman ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabonkiman
kibrem ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabrem
kibulgebi ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wabulgebi
mashine ni kifaa kilichobuniwa na binadamu kwa kurahisisha kazi yake
mashine vinatumia nguvu inayoelekezwa kwa kutekeleza kazi maalumu
kuna mashine zenye vipande vingi vya kuzunguka kama baiskeli au saa
kuna mashine vyenye vipande visivyozunguka kama kompyuta au simu
kuna vifaa sita vinavyojulikana tangu kale na kuitwa mashine sahili pia mashine rahisi
mashine tata ni aina ya mashine inayohitaji kani moja au zaidi katika kufanya kazi
sakitu ni jina la umande ulioganda kutokana na baridi kali na inaonekana kama tabaka jembamba la theluji linalofunika mimea miti na vitu vyingine
kichuave ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wachuave
kidadibi ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadadibi
kidaga ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadaga
kidanaru ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadanaru
kidano ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadano
kidedua ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadedua
kidegenan ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadegenan
kidibiyaso ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadibiyaso
ekseli ni nondo au mhimili unaotumiwa kushika gurudumu linalozunguka
dini ya miungu mingi pia upolitheisti kutoka ing
polytheism ni aina ya dini inayotambua zaidi ya mungu mmoja na kuabudu mingi
leo hii dini zinazoamini umoja wa mungu kama vile ukristo na uislamu huwa na wafuasi wengi duniani
lakini kuna pia wafuasi wengi wa dini zinazosadiki miungu mingi kama vile uhindu india na shinto japani
katika afrika dini asilia mara nyingi zilimjua mungu mmoja pamoja na mapepo mbalimbali
hivyo waafrika hawakuona shida sana kusadiki dini za kimataifa zilizotangaza kuwa mungu amejifunua kwa binadamu
wavuti wa walimwengu kifupi www kwa kiingereza world wide web yaani utando mpana kama ulimwengu ni sehemu ya intaneti yenye tovuti nyingi
sehemu nyingine za intaneti kama huduma ya baruapepe email si sehemu ya www
tovuti za www zinafanywa na kurasa zenye matinikivo hypertext zinazoelekezana kwa njia ya viungokivu hyperlinks
yaliyomo ya tovuti hizo ni mara nyingi matini habari za kimaandishi pamoja na picha za mgando na za video hati za sauti au muziki
kati ya lugha za mantikikivo zinazotumiwa zaidi ni html
www ulianzishwa mwaka na tim berners lee kwenye taasisi ya cern huko geneva uswisi
alitunga namna mpya ya ukurasa kwa kutumia lugha ya html
alilenga kupata nafasi ya kubadilishana matokeo ya kazi yake na wataalamu wengine
mnamo machi berners lee alitumia kwa mradi wake jina la mesh lililofutwa tena kwa sababu lilikuwa karibu mno na neno mess fujo
baadaye alijaribu kutumia majina ya mine of information ing
mgodi wa habari au the information mine lakini vifupi vyao moi kwa kifaransa mimi na tim jina lake mewenyewe yalikuwa na harufu ya ubinafsi
pia picha ya mgodi ilionekana haifai maana mgodi ni mahali pa kuchukulia kitu lakini wavuti ni pia mahali pa kupelekea habari si kujipatia pekee
hatimaye berners lee alibuni majina ya web utando na world wide web
jina la web lilionekana kufaa vema kutokana na matumizi ya jina katika hisabati kwa wavu wa vinundu ambako kila kimoja kimeunganishwa na kingine
berners lee alibuni misingi mitatu kwa kuanzisha wawuti wa walimwengu chocheeni kuni ni wimbo la mwimbaji mrisho mpoto kutoka nchini tanzania
chochea chochea chochea chochea chochea chochea chochea oooo br chochea chochea chochea chochea chochea chochea chochea chochea br watanzania mwenda kwao siku zote haogopi giza br acheni nirudi nyumbani safari imenishinda nauli zenu nitarudisha
br mtu anatapika nyongo yake anailamba tena anaangaliwa br ni sawa na tawi kavu linapoanguka watu wakapiga kelele ayaaaa br katika misimu minne kwa mwaka tuongeze msimu mwingine wa kujiridhisha br na dungu linamficha mlinzi wa ndege wakati wa mvua tu br ilishindikana vipi kuyapima maji kwa mti ndio mkawaambia watu wavuke br mpaka umfungue maandishi ndio uweze kumuelewa br eti lilotokea mbali tufanye limepita na haliwezi kumdhuru mwingine br mimi sidhani kama kujiponya kwa mambo mazito br tunahitaji cheti kilichogongwa muhuri wa moto br au mtaalamu wa magonjwa ya akili zaidi ya kutumia neno sahau tu br unawaulizaje watu magongo ya nini wakati umesema kuna nyoka br mjomba wewe si uliwapaka wanja ngoja wao wakupake pilipili br halafu kwenye kombolela iwe zamu yako kuzinga br chochea chochea chochea chochea chochea chochea chochea chochea br mngekuwa mnajua anachokula nyuki msingethubutu kusema asali ni tamu br niwashukuru kwa kufikiri mjini ni hifadhi yenu br maana mlionyesha ukomavu kutoka kwenye shingo kwenda chini na sio juu br mbona hamkumfikiria aliyekuwa ndani kafungiwa kwa nje br nikisema uwezo wa watu kufikiri na mahitaji unatofautiana br kalala fo fo fo asijue hata idadi ya misumari iliyoshikilia mlango wake br kulipamba jeneza hakumfanyi aliyekufa kufufuka nyinyi br kama kusema nimeshasema sana mwishowe nitakuwa kama mwanasiasa br natoa katoni ishirini za sabuni ya unga aliyekwambia wale wachafu nani br kasafisheni kwanza nyoyo zenu ndio mrudi kwa wananchi br ndugu zangu tawi kavu kuanguka wala sio ajabu br wakati wao wanatenganisha mavi ya panya kwenye unga br wakiwauliza waambieni huu ni utani hehehe hapa kwetu tuna makabila tunataniana br maneno siku zote yanauma na yanachefua ukijua maana yake br kwa mfano neno la kitoto mtoto kumwambia mtoto tunasema watoto wanacheza br neno la kitoto mtoto kumwambia mkubwa tunasema mtoto anafua br baba hata kama huna baiskeli utamwambia ikitua nitakuletea ndio utaratibu br lakini maneno ya kitoto mtu mzima kumwambia mtu mzima mwenzie kuna walakini br mimi safari imenishinda na sitaki tena kuulizwa kwanini br br kidoghoro ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadoghoro
kidom ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadom
kidomu ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadomu
kidomung ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadomung
pierre nkurunziza desemba ni mwanasiasa kutoka nchini burundi rais wa taifa hilo tangu mwaka 
alikuwa mwenyekiti wa chama cha baraza la kitaifa la kutetea demokrasia burundi cndd fdd hadi kuchaguliwa kuwa rais
tarehe mei kundi la wanajeshi wa nchi walitangaza kupinduliwa kwake lakini saa chache baadaye wakakamatwa
nkurunziza alizaliwa mwaka mjini bujumbura katika familia ya kabila la wahutu
babaye eustache ngabisha alikuwa mbunge wa burundi mwaka akaendelea kuwa mkuu wa mkoa katika mikoa miwili
mzee aliuawa katika kipindi cha vita ya wenyewe kwa wenyewe mwaka pamoja na warundi wengine hivi
baada ya shambulio la jeshi dhidi ya wahutu kwenye chuo kikuu alijiunga na kundi la cndd fdd mwaka akawa askari na kupanda ngazi hadi kuwa makamu wa mwenyekiti wa cndd fdd mnamo halafu mwenyekiti mwaka 
baada ya mapatano ya amani ya mwaka aliendelea kuwa waziri wa utawala katika serikali ya mpito ya rais domitien ndayizeye
baada ya ushindi wa cndd fdd katika uchaguzi wa alichaguliwa na bunge kuwa rais
alichaguliwa tena kwa kura ya wananchi wote mwaka 
hii imesababisha ghasia kwa sababu wapinzani walidai kufuatana na katiba ya nchi anastahili kuongoza vipindi viwili tu
mwenyewe pamoja na chama chake anadai ya kwamba mara ya kwanza alichaguliwa na bunge tu na kikatiba anastahili kuchaguliwa mara mbili na wananchi wote
tarehe julai tume ya uchaguzi ilimtangaza nkurunziza mshindi wa uchaguzi kwa 
 za kura
agathon rwasa alishika nafasi ya pili kwa 
 ingawa alikuwa amehimiza wananchi wasipige kura
watano kati yao waliuawa wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya au katika mapigano kama wanamgambo wa cndd fdd
uislamu unakadiriwa kuwa asilimia watu ya jumla ya wakazi wa jamhuri ya afrika ya kati inaufanya kuwa kundi la pili la dini lenye wafuasi wengi baada ya ukristo wenye asilimia 
uwepo wa awali kabisa wa uislamu nchini chad unaweza kuufuatilia tangu enzi za uqba ibn nafi ambaye kizazi chake kinaweza patikana katika makazi yao ya leo huko katika mkoa wa ziwa chad
kwa kipindi ambacho wahamiaji wa kiarabu wanaanza kufika kutoka mashariki katika karne ya wakiwa katika idadi ndogo kabisa imani ilikuwa tayari ishajijenga vya kutosha
uislamishaji nchini chad ulikuwa unafanyika polepole tokeo la uenezi mdogo wa ustaarabu wa uislamu ulikuwa nje kabisa ya mipaka ya kisiasa
leo hii wachadi wengi ni waislamu 
 ambao wengi wao ni dhehebu la sunni wa maliki
uqba mara kwa mara huitwa kwa jina la ukoo kama al fihri katika kurejelea banu fihri ukoo mmoja uliotokana na kabila la waquraish
vizazi vyake vitajulikana kama oqbids au fihrids
uqba ndiye mwanzilishi wa jiji la kitamaduni la kairouan huko nchini tunisia
kulingana na makadirio yaliyofanywa mwaka wa na wamarekani inasemekana asilimia ya wakazi wa komori ni waislamu
waislamu wengi wa komori ni sunni wanaofuata mafunzo ya imam shafi
waumini walio wengi ni waarabu waswahili au waajemi lakini pia kuna watu wenye asili ya kihindi
uislamu umepata kuwepo mashariki mwa jamhuri ya kidemokrasia ya kongo tangu karne ya wakati wafanyabiashara wa kiarabu kutoka afrika ya mashariki walipo lazimika kuingia ndanindani kabisa kwa lengo la kufanya biashara ya pembe za ndovu
kulingana na ripoti ya kitabu cha cia waislamu ni asilimia tu ya wakazi wote wa kongo
hata hivyo makadirio ya kweli yalifanywa na pew research project wakiwa wamepata asilimia 
 tu
waislamu wengi wa kongo ni wa dhehebu la sunni wanaofuata mafunzo ya imam maliki asilimia washia na asilimia nia ahmadia
uislamu katika eneo la jamhuri ya kongo ulifika katika karne ya wakati wafanyabiashara kutoka afrika ya mashariki walifika kwa biashara ya pembe za ndovu na ya watumwa
kuna makadirio tofauti kuhusu idadi ya waislamu nchini kati ya asilimia 
 hadi 
mnamo mwaka wa msikiti mpya mkubwa ulijengwa mjini brazzaville
ni kwamba wafanyakazi wengi wa mijini ni wahamiaji kutoka afrika ya magharibi na lebanon na baadhi kutoka afrika ya kaskazini
wahamiaji kutoka afrika magharibi hasa ni kutoka mali benin togo mauritania na senegal
pia kulikuwa na kundi kubwa la waislamu kutoka chad
waislamu walio wengi ni wasunni wa madhhab ya maliki wachache washia au waahmadiyya
siku tukufu za kiislamu hazitajwi kitaifa lakini zinaheshimiwa
waajiri wanawakubalia likizo wale ambao wanataka kupumzika na sikukuu zao hazimo katika kalenda ya taifa
kirundi ni lugha ya kibantu inayotumika na watu milioni kumi au zaidi hasa nchini burundi lakini pia katika maeneo ya jirani ya tanzania jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na uganda
ndiyo lugha ya taifa na mojawapo ya lugha rasmi za burundi
wanaosema kirundi na kinyarwanda lugha rasmi ya rwanda wanasikilizana bila shida
kwa kiasi kikubwa sana hata waha na wahangaza wa tanzania wanasikilizana nao
kidumun ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wadumun
kiduna ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waduna
kiedolo ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waedolo
kienga ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waenga
kierave ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waerave
kiese ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waese
kiewage notu ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waewage notu na wasoverapa
kifaita ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafaita
kifaiwol ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafaiwol
kifembe pia kiagala ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafembe
kifinongan ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafinongan
kifiwaga ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafiwaga
kifoi ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafoi
kifoia foia ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafoia foia
kifolopa ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafolopa
kiforak ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waforak
kifore ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafore
mabadiliko hayo yalihusika siasa utamaduni na uchumi wa japani
yalisababisha nchi hiyo kuvuka katika kipindi kifupi kutoka jamii ya kijadi kwenda uchumi wa viwandani
mnamo karne ya japani ilikuwa nchi iliyofungwa kwa wageni wa nje tangu karne mbili
wafanyabiashara kutoka uholanzi peke yao waliruhusiwa kufika kwenye kisiwa kidogo cha dejima karibu na mji wa nagasaki pekee
kisiasa serikali kuu ilikuwa mikononi mwa shogun kabaila mkubwa aliyetawala kwa jina la tenno au kaisari ya japani
cheo hiki kilirithiwa katika nasaba ya togukawa tangu mwaka 
utawala wa shogun haukuwa moja kwa moja bali ulikuwa ngazi ya juu katika mfumo wa ukabaila
daimyo au makabaila wakubwa walisimamia majimbo yao walipopokea kodi za wenyeji
cheo cha daimyo pamoja na utawala juu ya jimbo lake kilirithiwa ndani ya familia fulani
chini yao kulikuwa na makabaila wadogo ambao wengi wao walikuwa samurai wa tabaka la askari
alikataa kuondoka akatishia kutumia silaha zake na hivyo serikali ya shogun ilikubali
mikataba kadhaa ilizipa nchi za kigeni haki ya kufungulia balozi na vituo vya biashara ndani ya japani
hatua hiyo ilimaanisha kuachana na utaratibu wa karne mbili na sasa wageni walianza kuonekana katika miji ya japani
hii ilisababisha upinzani dhidi ya shogun kwa upande wa sehemu ya makabaila
daimyo kadhaa walishambulia meli za kigeni zilozokaribia pwani zao na kushambulia wageni
hapo manowari za nchi za ulaya zililipiza kisasi na majeshi ya daimyo kadhaa
baada ya shogun mtawala wa nchi kukubali kuingia kwa wageni katika japan alidhoofishwa machoni pa daimyo makabaila wakubwa na upinzani uliongezeka
daimyo wengine walitambua ya kwamba jamii na jeshi la japani lilikosa uwezo wa kushindana na hao watu wa nje waliokuwa na manowari na silaha zenye uwezo uliopita yote yaliyojulikana katika japani
walitambua pia ya kwamba msingi wa uwezo huo ulikuwa katika elimu na sayansi ya wageni
wengine waliona sababu ya udhaifu katika athira ya china katika utamaduni wa japani na utawala wa shogun kuwa dalili yake ya kisiasa
fundisho lilisambaa lililodai kurudi pale palipoaminiwa ni mizizi ya kijapani ya kweli pamoja na kuinua nafasi ya tenno au kaisari katika dola
kaisari komei alikuwa tenno katika kipindi cha vurugu kutokana na kufika kwa wamarekani na wengineo
mwaka shogun alituma balozi kwake na mara ya kwanza baada ya karne tenno alihusishwa tena na siasa
komei aliunga mkono daimyo na samurai waliopigana na wageni
kupinduliwa kwa mfumo wa shogun na kurudishwa kwa tenno madarakani
mwaka tokugawa yoshinobu alikuwa shogun baada ya kifo cha mtangulizi
alijitahidi kufanya marekebisho katika jeshi na serikali na kutafuta upatanisho na wafuasi wa tenno
lakini tenno komei alikufa baada ya muda mfupi na mwanawe mutsuhito meiji alipokea cheo mnamo februari akiwa na umri wa miaka tu
tenno kijana alikuwa zaidi chini ya athira ya upinzani
kundi la daimyo liliendelea kushikamana dhidi ya shogun walielekea mfumo wa serikali ambako taifa lingetawaliwa na kamati ya madaimyo badala ya shogun
tarehe novemba shogun tokugawa yoshinobu alimwandikia tenno barua alipojitolea kuachana na madaraka yake na kuyarudisha kwa kaisari kwa sababu huko nyuma shogun wa kwanza aliwahi kupokea madaraka kutoka kwa tenno
tarehe januari tenno mpya aliyeshauriwa na kuongozwa na madaimyo wa upinzani alitoa tamko rasmi la kwamba alipokea ombi la shogun na alichukua tena madaraka yote katika dola
tarehe hiyo inatazamwa kama siku ya kurudishwa kwa tenno yaani kaisari wa japani katika nafasi ya utawala
tenno alichukua jina la meiji ambalo limekuwa jina la kipindi hiki chote
hali halisi tenno hakutawala mwenyewe aliendelea kufuata ushauri na maagizo wa kundi la madaimyo na samurai walioshikamana kulenga mabadiliko makubwa yaliyotakiwa kuongeza uwezo na nguvu ya japani
kifuyug ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wafuyug
kigadsup ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagadsup
kigaina ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagaina
kigal ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagal
kiganglau ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waganglau
kigants ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagants
kigarus ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagarus
uliberali ni falsafa mtazamo au msimamo wa kupenda uhuru na usawa katika jamii
falsafa hiyo imebadilikabadilika katika mfululizo wa nyakati kuanzia msisitizo juu ya ubinafsi hadi ule juu ya ustawi wa jamii
mzizi wa jina hilo ni neno la kilatini liber yaani huru
uliberali ulijitokeza kwa mara ya kwanza katika siasa wakati wa falsafa ya mwangaza enlightenment ambapo ilikubaliwa na wanafalsafa na wachumi wengi katika nchi za magharibi dhidi ya mila za usharifu dini rasmi na ufalme usio na katiba
mwanafalsafa wa karne ya john locke huko uingereza ndiye anayehesabiwa mara nyingi kama mwanzilishi wa uliberali
locke alitetea hoja ya kwamba kila mtu ana haki asili za kuishi kuwa huru na kumiliki akiongeza kwamba serikali hazitakiwi kutenda kinyume cha haki hizo
falsafa hiyo ilichangia mapinduzi katika nchi mbalimbali kama vile mapinduzi ya marekani na mapinduzi ya kifaransa na baada ya hapo ilienea haraka ulaya na amerika
katika karne ya uliberali ulizidi kuenea kutokana na ushindi wa nchi zilizoufuata katika vita vikuu vyote viwili
hata hivyo hoja nyingi zinazidi kutolewa dhidi ya ubepari na uliberali kwa jumla kutokana na kuacha umati wa watu pembezoni mwa jamii kwa kuzidiwa katika ushindani usioratibiwa kati ya nchi zilizoendelea na nchi zinazoendelea watu tajiri na mafukara
ulezi wingi malezi ni punje ya mlezi au mwele aina ya nafaka ambao hulimwa katika sehemu zenye hali ya ukame
unga wake hutumika kutengenezea ugali uji na kadhalika hasa kwa wagonjwa
kikhoekhoe au kinama ni lugha ya khoisan nchini namibia afrika kusini na botswana inayozungumzwa na wanama wadamara na wahai om
pia kuna wasemaji nchini afrika kusini na wasemaji tu nchini botswana 
kikhwe pia kikxoe ni lugha ya khoisan nchini namibia afrika kusini angola zambia na botswana inayozungumzwa na wakhwe
pia kuna wasemaji nchini afrika kusini wasemaji nchini botswana wasemaji nchini angola na wasemaji tu nchini zambia 
uhuru wa dhamiri ni uhuru ambao wengi wanakubali kwamba ni mojawapo kati ya haki za msingi za binadamu
dhamiri ni kiini cha mtu ambamo anachukua maamuzi yake mwenyewe kuhusu maadili ambayo ayafuate katika nafasi fulani
ndiyo sababu hatakiwi kulazimishwa kwenda kinyume cha moyo unavyomtuma hata kama wengine wengi wanafanya tofauti
ndoto ya chumba chekundu ni riwaya kutoka nchini china iliyotungwa katikati ya karne ya 
inahesabiwa kati ya riwaya muhimu zaidi katika fasihi ya china
mwandishi wake alikuwa cao xueqin kwa kichina 
riwaya inasimulia habari za familia ya kikabaila ya jia mafanikio na hatimaye anguko lao
kenye kitovu cha masimulizi iko hadithi ya jia baoyu anayelelewa katika nyumba ya wazazi matajiri
ana maisha mema bila mahangaiko kuhusu riziki zake hahitaji kufanya kazi
lakini haridhiki na maisha na hatimaye anaachana na dunia na kuwa mtawa
uhusiano wake na wanawake walio muhimu maishani mwake unasimuliwa kwa upana
kutokana na nafasi kubwa ambayo wanawake wanapewa riwaya hii imeitwa ya kifeministi
watendaji wengi wa riwaya wanaonyeshwa wakiwa vijana na hivyo kitabu hiki kilipendwa sana na vijana wa china kabla ya mapinduzi ya utamaduni
lugha ya ndoto ya chumba chekundu ilikuwa lugha ya kawaida jinsi watu walivyosema kati yao si lugha iliyotazamiwa kuwa sanifu wakati ule ambayo haikutumiwa katika majadiliano
wafuasi wa nadharia hii wanashikilia kwamba pana haja ya kuwa na usawa wa kijinsia licha ya kuwapo kwa tofauti za kimaumbile
kati ya haki hizo za msingi ufeministi umepigania kwa mfano zile za kupiga kura kupata vyeo serikalini kufanya kazi kulipwa mshahara kumiliki kupata malezi kufanya mikataba sawa na wanaume n
ufeministi ni kati ya matapo yaliyochangia zaidi mabadiliko katika jamii
katika historia harakati za kudai haki za wanawake zilianza katika ulaya wakati haki za binadamu zilipoanza kutangazwa ambazo awali zilijadiliwa kwa wanaume pekee
harakati ya kuwapa wanawake haki za kupiga kura kwenye uchaguzi wa kisiasa ilikuwa kampeni ya awali kuanzia karne ya 
mgawanyiko umeanza kujitokeza kati ya wale wanaotaka wanawake wafanane kabisa na wanaume na wale wanaoona umuhimu wa kutunza upekee wa mwanamke katika uhusiano wa kukamilishana na mwanamume
kikorana ni lugha ya khoisan nchini afrika kusini inayozungumzwa na wakorana
siku hizi hakuna wasemaji wa kikorana tena ingawa idadi ya wakorana imehesiabiwa mwaka wa kuwa watu lakini wote wameacha lugha yao na kutumia lugha nyingine badala ya kikorana
nyigu ni wadudu wa nusuoda apocrita katika oda hymenoptera wasio nyuki au sisimizi
wadudu hawa wote ni mbuai au vidusia lakini ni lava tu ambao hula mawindo au mwathirika
wadudu wapevu hula mbochi mbelewele au vitu vyingine vyenye sukari
nyigu mbuai hukamata wadudu viwavi mara nyingi au arithropodi wengine
huwaweka katika tundu ardhini au katika tundu lililoundwa kwa matope au kwa aina ya karatasi baada ya kuwapooza kwa sumu katika ganglioni kuu
halafu nyigu hulitaga yai juu ya mdudu aliyekamatwa
huyu aendelea kuwa hai na kwa hivyo lava wa nyigu akitoka kwenye yai anapata chakula kisichooza
jambo la nyigu vidusia linafanana lakini nyigu hawa huacha mwathirika ambapo alimpata
kwa sababu ya mwenendo huu nyigu vidusia hutumika sana kwa kufanya udhibiti wa kibiolojia dhidi ya visumbufu
kinyume na nyigu wengine spishi za familia chalcidae nyigu kidutu husababisha vidutu kwa majani ya mimea na lava hula tishu yao
spishi jamaa za familia agaonidae nyigu makuyu huyataga mayai yao katika ovari za maua ya mikuyu
kuna majina mbalimbali kwa makundi ya nyigu kama vile bunzi dondora mavu nyigu kidutu nyigu makuyu na uvi
velocity ni kipimo cha kutaja kasi ya mwendo wa kitu kuelekea mahali fulani
katika fizikia kasimwelekeo inataja muda unahitajika kupeleka kitu kutoka mahali pamoja kwenda mahali pengine
kwa hiyo ni kipimo kinachounganisha habari mbili yaani kasi na mweleko
kwa mfano gari inaelekea kusini kwa kasi ya km h
kama kitu kinazunguka kwenye duara mara moja na kufikia pale kilipotoka hakikuondoshwa
kwa hiyo uondoshaji wake ni sifuri na hivyo hata kasimwelekeo ni sifuri
hii ni tofauti na kasi ya kitu kile katika mwendo wa kuzunguka
kipindi cha gupta kilikuwa kipindi cha amani na maendeleo katika sayansi na sanaa
wahindi wengi wanakitazama kuwa enzi ya dhahabu katika historia yao
ustaarabu wa uhindi uliweza kuongeza elimu na wezo wake katika fani nyingi kama vile sayansi tekinolijia uhandisi sanaa falsafa hisabati astronomia na dini zilizoendelea kuwa msingi wa utamaduni wa kihindi
milki hii kubwa iliporomoka polepole kutokana na mafarakano ya ndani na uvamizi wa makabila ya wahunni kutoka asia ya kati
wafalme wa gupta kiasili walikuwa watawala wadogo katika kazkazini ya uhindi katika eneo lililopo leo kati ya bengali ya magharibi na bihar
si rahisi kutofautisha watawala wa kwanza majina kama sri gupta gupta na chandragupta yanazajwa kifupifupi tu katika vyanzo vya kihistoria
chandragupta mnamo bk alimwoa kumaradevi binti wa mfalme jirani akarithi ufalme wake wa magadha katika bihar na hivyo kupanusha eneo lake
katika sarafu alijiita maharajadhiraja yaani mfalme mkubwa juu ya wafalme
mwanawe samudragupta mnamo alivamia falme ndogo za jirani
alitoa sarafu za dhahabu alipoonyeshwa kama mwanamuziki
alifuatwa na chandragupta ii aliyefanya milki dola kubwa kabisa katika bara hindi
alipomwoa binti wa mfalme katika kusini ya uhindi alipata uhuru kwa kushambulia majirani madogo zaidi katika kaskazini na magharibi
mfalme aliwaachia wafanyabiashara na mafundi katika miji uhuru wa kujitawala
wafanyabiashara walisafiri hadi china afrika ya kazkazini na bahari ya mediteranea
mtawa mbuddha faxian kutoka china alitembelea uhindi mnamo akaandika wananchi ni matajiri
hawatozwi kodi za binafsi na hawabanwi katika shughuli zao
wale pekee wanaolima ardhi ya mfalme walipa kodi ya mashamba
mfalme anatawala nchi bila kutumia adhabu ya mauti
kwanza wakubwa waliopewa majimbo ya milki walianza kujiona kama watawala wenyewe na kodi hazikurudishwa ipasavyo hadi mji mkuu
kutoka kazkazini makabila ya wahunni ya asia ya kati yalianza kusogea dhidi ya mipaka ya milki
skandagupa alifaulu kuwapiga na kurudisha katika mapigano makubwa mnamo mwaka 
kuanzia mwaka kuna majina ya wafalme watano katika muda mfupi
haijulikani kama walikufa mapema au kama walipinduliwa lakini badiliko la mara kwa mara lilidhoofisha milki
mashambulio ya wahunni yalianza tena na sasa walifaulu kuvamia kashmir na kuwarudisha watawala wa gupta zaidi kuelekea mashariki
watawala wadogo wa kieneo walijitegemea na kupigana kati yao
wafalme wa gupta walifuata uhindu wakajenga mahekalu mazuri
mfumo wa kupanga wananchi katika varna yaani tabaka za kurithiwa za askari wafanyabiashara na wakulima uliimarishwa tena
walivumulia pia dini za ubuddha na ujain na kujenga mahekalu yao
kati ya wataalamu wakuu wa enzi hili alikuwa aryabhata aliyebuni nafasiy sifuri katika hisabati na kufundisha ya kwamba dunia inazunguka jua
aliangalia pia kupatwa mwezi na jua na kufanya makadirio ya kanuni zake
alitambua ya kwamba nuru ya mwezi na sayari ina asili yake katika kuakisi nuru ya jua
hatuna taarifa nyingi za kihistoria za undani lakini uenezaji wa milki na habari chache zinaonyesha kuwa wagupta walikuwa mfumo wa kijeshi uliowawezesha kushinda maadui
taarifa kadhaa zimehifadhiwa kutoka kwa wageni wachina na kutoka magharibi waliotembelea milki ya gupta
kama falme nyingine za uhindi jeshi la gupta lilitumia tembo wa kijeshi na pia askari farasi wazito waliokingwa kwa nguo za chuma pamoja na farasi zao
andiko moja la zamani ile ambalo linaitwa siva dhanur veda linatoa maelezo mengi hasa juu ya matumizi ya upinde
mapigano kwa pinde yalitazamiwa njia bora ya vita
mishale ilikuwa pia ya mwanzi mwenye ncha ya metali
upinde mrefu wa kihindi ulikuwa silaha kali iliyofika mbali ikaweza kutoboa hata kingo la askari farasi
askari upinde walitumia pia mishale za chuma dhidi ya tembo walioshambulia na mishale ya moto iliyowaka
askari upinde walilindwa na askari wengine waliotumia mkuki ngao na upanga
wagupta walitumia pia mashine za kivita kama vile mashine ya fyata
wakati wa utawala wa chandragupta ii milki yake ilikuwa na jeshi lenye askari wa miguu askari farasi askari wa magari ya farasi na tembo 
alikuwa pia na jeshi la maji lenye manowari zaidi ya 
kipindi cha gupta hutazamiwa kama kilele cha maendeleo ya sanaa katika kaskazini ya bara hindi
sanamu za miungu ya kihindu zilichongwa kwa mtindo unaorudiwa hadi leo vilevile sanamu za buddha na thirtankara wa ujain
kulkuwa na mahali pawili palipokuwa vitovu vya sanaa hii ambapo ni mathura and gandhara
wasanii walipeleka sanamu zao kutoka hapa kwendamaeneo mengine au walisafiri weyewe kwa kazi za sanamu kubwa sana
ajanta ina mifano bora za uchoraji uliohifahiwa kwenye kuta ndani ya pango
uzuri wake ni dalili ya kwamba wasanii walikuwa na uzoefu mkubwa wa kuchora ukutani labda kwenye kasri na majumba ya kifalme
hekalu ya dashavatara ilikuwa hekalu kubwa pale deogarh inaonyesha mifano ya uchongaji mzuri
tnone style margin left auto margin right auto width max width px hekalu ya borobudur kisiwani java indonesia inaonyesha athira ya mtindo wa sanaa ya gupta hata nje ya bara hindi
kinghuki pia kin uu au kin ng ni lugha ya khoisan nchini afrika kusini inayozungumzwa na wanghuki
kigende ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagende
kigimi ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na wagimi
isichanganywe na lugha nyingine iitwayo kigimi yaani kigimi loko
kiginuman ni lugha ya kivuka guinea mpya nchini papua guinea mpya inayozungumzwa na waginuman
jean auguste dominique ingres agosti januari alikuwa mchoraji kutoka ufaransa
pia alikuwa profesa wa sanaa katika chuo cha sanaa nzuri cole des beaux arts mjini paris
yeye ilipatiwa tuzo la medali ya heshima l gion d honneur na alikuwa ni mwanachama wa taasisi ya ufaransa institut de france
jimbo limepakana na s r tr ndelag oppland na akershus
hedmark huwa upande wa kaskazini mashariki mwa sehemu ya stlandet sehemu ya kusini ya jimbo
ina jumuisha sehemu ndefu ya mipaka ya sweden jimbo la dalarna na jimbo la v rmland
kijiografia hedmark imegawanyika kizamani katika maeneo yafuatayo hedemarken mashariki mwa mj sa sterdalen kaskazini mwa elverum na gl mdalen kusini mwa elverum
hedmark na oppland ni majimbo pekee nchini norwei ambayo hayana ukanda wa pwani
hedmark pia ishawahi kuandaa baadhi ya mashindano ya winter olympic games
jimboni humo miji mashuhuri iliyojengwa ni pamoja na hamar kongsvinger elverum na tynset
hedmark ni moja kati maeneo ambayo hayakujengwa sana nchini norwei kama jinsi ilivyo nusu ya wakazi wake wanaishi katika maeneo ya vijijini
uwingi wa watu hutazamwa sana kule katika maeneo ya matajiri ambapo ni mj sa na pande zingine za kusini mashariki
gari la wananchi inayojulikana pia kwa kifupi chake vw tamka ing
vau we ni kampuni ya kutengeneza motokaa kutoka nchini ujerumani
makao makuu yapo mjini wolfsburg katika jimbo la saksonia chini lakini ina viwanda katika sehemu nyingi za ujerumani na nchi nyingi hadi afrika asia na amerika
kampuni ya volkswagen ni pia mwenye makampuni ya audi bentley bugatti lamborghini seat koda na scania
ni kampuni kubwa ya kutengeneza magari katika ulaya na ya tatu duniani
imetangaza ya kwamba inalenga kuwa kampuni kubwa ya kutengeneza magari duniani kabisa
wakati ule dikteta wa ujerumani adolf hitler alitaka motokaa yenye bei nafuu kwa wananchi wa kawaida na volkswagen ina maana ya gari la wananchi iliyoweza kubeba familia ya watu na kutembea kwa mkasi wa km h
muhandis ferdinand porsche aliombwa kutunga gari lenye bei ndogo lililoweza kupatikana kwa watu wengi wenye mishahara midogo
kutokana na umbo lake limejulikana kwa jina la k fer ing
kiwanda kipya kilianzishwa mashambani karibu la boma la kale lililoitwa wolfsburg likawa chanzo cha mji wa baadaye
kiwanda kilikamilishwa mwaka miezi michache kabla ya mwazo wa vita kuu ya pili ya dunia
kutokana na vita magari yaliyokududiwa hayakujengwa badala yake modeli zilibadilishwa kwa matumizi ya kijeshi
baada ya kushindwa kwa ujerumani wolfsburh ilikuwa chini ya utawala wa kiingereza kwa miaka na waingereza walisita kwa muda kama wangeendeleza kiwanda au kuiuza
lakini waliona modeli ya volkswagen iliyoanza kutolewa sasa kwa idadi ndogo haikufaa waliwachia wajerumani
lakini katika miaka iliyofuata tangu ujerumani ya magharibi ilirudishwa hali ya kujitawala gari lilelile likawa ishara ya kurudishwa kwa nguvu ya kiuchumi
mwaka tayari milioni ya motokaa zenye umbo la dudu zilitembea barabarani
mafanikio ya kampuni yaliendelea kwa kutoa modeli mpya na kubwa zaidi
mnamo vw ilinunua kiwanda cha nsu audi na kampuni hii ilibuni aina za modeli kama golf na passat zilizouzwa baadaye tangu kama kizazi kipya cha vw baada ya mauzo ya vw beetle kupungua
model ya zamani iliendelea kutengenezwa katika viwanda huko meksiko na brazil
tangu vw iliendelea kunua makampuni mengine kama seat ya hispania skoda ya ucheki na mengine
vw imeendelea kupanusha utengenezi wake hata nje ya magari ya familia
historia ya teknolojia ni historia ya ubunifu wa vifaa na mbinu za kutumia vifaa hivi katika uzalishaji wa mahitaji bidhaa na huduma katika jamii
kuna mbinu mbalimbali kupanga historia hii na kutambua ngazi za maendeleo ndani yake
kati ya mifano ya kwanza ya teknolojia ya binadamu ni matumizi ya mawe kama vifaa pamoja na matumizi ya moto
tangu kupatikana kwa vifaa vya mawe wanahistoria wanahesabu kipindi hiki kama zama za mawe
watu walitengeneza pia vifaa kwa kutumia mifupa na mbao
lakini mabaki ya vifaa vya mawe yamehifadhiwa kwa vingi hadi leo tofauti na vifaa vya ubao au mifupa vilivyooza mara nyingi
kuna mifano ya ncha za mawe kwa ajili ya mishale ya kuwinda tangu mwaka kk lakini pinde za kwanza ambazo ni ubao zilipatikana tu tangu mwaka kk
walipata maisha kwa kuvinda wanyama na kukusanya matunda wanyama waliokufa mayai ya ndege kuvua samaki au kuchimba mizizi iliyofaa kama chakula
kwa kawaida hawakuishi mahali pamoja muda wote isipokuwa mahali pasipo na watu wengi lakini windo nyingi
watu walijifunza kuchagua mawe ya kufaa na kuyapasua ili kupata kona kali
mifano ya kale kabisa iligunduliwa olduvai tanzania na mtindo wa huko huitwa teknolojia ya olduvai
baadaye watu waliboresha vifaa vya mawe kupata visu na shoka kamili
waliweza kuunganisha visu hivi na fimbo kuunda mikuki au mishale ya pinde kama silaha za uwindaji
kama walitumia mawe kama silaha bila kubadilisha umbo la jiwe hayawezi kutambuliwa
mahali mbalimbali duniani penye mawe ya kufaa wataalamu walitambua mabaki ya karahana ambako visu vya mawe vilitengenezwa kwa vingi
mfano mmojawapo ni bonde la isimila karibu na iringa tanzania ambako mabaki mengi ya utengenezaji wa vifaa vimepatikana
mafundi wa kale walipasua mawe na kuyapigapiga hadi kupata visu vikali
vipande vidogo vilivyokatwa pamoja na visu visivyoridhika vilitupwa mahali pa kazi na hivyo wataalamu wamepata picha ya kazi zilizotekelezwa
kwa kutazama mabaki kama yale ya isimila katika pande zote za dunia inawezekana kupata picha ya maendeleo ya teknolojia ya kutengeneza vifaa vya mawe kwa kupata visu vyembamba na vikali zaidi
karahana kama isimila zinaonyesha uzalishaji kwa wingi kwa hiyo ni dalili ya biashara maana wataalamu wanahisi visu hivi vilibadilishwa kwa chakula au chumvi na watu walioishi katika sehemu pasipokuwa na mawe ya kufaa
zama za mawe hupangwa katika vipindi mbalimbali kufuatana na maendeleo ya kuboreshwa kwa vifaa vya mawe ingawa mabadiliko haya yalikuwa tofauti sana kati ya maeneo mbalimbali
kwa mfano tamaduni za amerika zilitumia vifaa vya mawe vyenye kiwango cha juu hadi kufika kwa wazungu katika karne ya ingawa menginevyo wenyeji hao walikuwa na miji mikubwa kushinda miji ya ulaya na maendeleo mengine
watu wa kwanza waliishi katika afrika penye hali ya hewa ya joto
kadri walivyohama na kufika nchi baridi zaidi walihitaji mavazi ya kujikinga dhidi ya baridi
inaaminiwa ya kwamba mwanzoni ngozi za wanyama zilitumiwa kama mavazi lakini rahisi kujua chanzo kamili kwa sababu tofauti na zana za mawe ngozi au vitambaa vinaoza
lakini kuna sindano za kushona zilizotengenezwa kwna mifupa na ndovu zilizopatikana tangu miaka kk
hakuna uhakika ufundi wa ufumaji ulianza lini lakini kuna dalili katika makaburi ya kale zinazoonyesha uwezekano ya kwamba ufumaji ulianza kabla ya kilimo
hatua nyingine iliyotokea tangu milenia ya mwisho wa zama za mawe ilikuwa ufinyanzi
mfano wa kale wa udongo uliofinyagwa na watu na kuchomwa motoni ni sanamu ndogo za wanawake wanaoamiiwa kuwa ushahidi wa dini za kale
mfano wa kale kanisa limepatikana nchini ucheki na kukadiriwa ulitengenezwa miaka iliyopita ingawa mifano ya vyombo vya ufinyanti kama bakuli au chupa inapatikana tangu mwaka pekee
tangu takriban mwaka kk badiliko kubwa lilitokea katika maisha ya watu walipogundua kilimo
badiliko hili lilikuwa harakati lililohitaji miaka elfu kadhaa likazidi kuenea polepole lakini likabadilisha maisha na utamaduni wa binadamu
hadi sasa kuna mahali pachache duniani palipogunduliwa kwamba ndipo watu walipoanza kulima
hasa ujuzi wa kupanda mbegu ulisababisha badiliko kubwa la maisha
tangu kugundua mbinu hiyo watu hawakuhitaji tena kuhama wakifuata windo na hali ya hewa lakini walipokuta ardhi njema bali waliweza kupanda na kuvuna na kukaa mahali pamoja
hatua hii ilikuwa chanzo cha makazi ya kudumu halafu vijiji na miji ya kwanza na pia binadamu akaanza kufuga mifugo mbalimbali kama mbwa mbuzi na kadhalika
jimbo hili limepakana na sogn og fjordane buskerud telemark na rogaland
hordaland ni jimbo la tatu kwa ukubwa baada ya akershus na oslo kw idadi ya wakazi
ngazi ya utawala ya mjini jimboni hapa ipo mjini bergen
kabla ya jiji la bergen lilikuwa na jimbo lake lenyewe mbali na hordaland
hordaland kinorse cha kale h r aland ni jina la dini ya kale ambayo ilifufuliwa upya katika kipindi cha sasa
elementi ya kwanza ni wingi wa umilikishi wa h r ar jina la kabila la kale la wagermaniki
elementi ya mwisho ni land ambayo ina maana ya nchi au kanda
hadi jina la jimbo lilikuwa s ndre bergenhus amt ambapo ilimaanisha upande wa kusini mwa bergenhus amt
bergenhus amt ya kale ilianzishwa mnamo na iligawanywa mnamo 
zilisanifiwa na magnus hardeland lakini sanifio kuu la awali lilitumiwa kwenye kanda ya sunnhordland wakati wa karne ya t
mwanzoni mwa karne ya viongozi wa jimboni hapa wakaanza kutumia ngao za zamani ikiwa kama alama ya jimbo kwa mara nyingine tena
ngao ina rangi nyekundu kwa nyuma ikiwa pamoja na mashoka mawili ya rangi ya dhahabu na taji juu yake
mwanzoni mwa karne ya norwei ikagawanyika katika len nne
ambapo bergenhus len ilikuw ana makao yake makuu mjini bergen na inazunguka zaidi maeneo ya mjini magharibi na kaskazini mwa norwei
bergenhus amt inachukua hordaland sogn og fjordane sunnm re troms na nordland
mwaka wa amt ikaganywa katika sehemu za kaskazini na kusini nordre bergenhus amt na s ndre bergenhus amt
s ndre bergenhus amt ikabadilishwa jina la hordaland fylke mnamo 
jiji la bergen liliainishwa kama jini jimbo byamt kuanzia 
wakati wa kipindi cha manispaa ya rstad ilijumlishwa ndani ya bergen
mnamo manispaa za jirani za arna fana laksev g na sane nazo pia zilijumlishwa katika jiji la bergen
pia kipindi hichohicho jiji la bergen likapoteza hadhi yake ya kuwa jimbo na kuwa moja kati ya sehemu za hordaland
jimbo fylke ni eneo kuu la serikali ya mitaa nchini norwei
jimbo pia ni eneo la uchaguzi ikiwa na watu kupiga kura kila baada ya miaka minne
mjini hordaland wanachama walichaguliwa kuanzisha baraza la jimbo fylkesting
kuendelea kwa fylkesting ni kazi ya meya wa jimbo fylkesordf rar
tangu manispaa za jimbo la hordaland zimekuwa zikiongozwa na torill selsvold nyborg meya wa jimbo
jimbo pia lina gavana wa jimbo fylkesmann ambaye ni mwakilishi wa mfalme na serikali ya norwei
manispaa za hordaland zimegawanyika katika wilaya nne tingrett nordhordland sunnhordland bergen na hardanger
hordaland pia ni sehemu ya wilaya ya mahakama rufaa ya gulating ya mjini bergen
kemgesi ni kijiji kilichopo mkoa wa mara wilaya ya serengeti tarafa ya ikorongo kata ya nyamatare tanzania
kijiji cha kemgesi kilianzishwa mnamo miaka ya wakazi wengi wakiwa ni wafugaji wawindaji na wakulima walio hamia katika miaka ya hamsini lengo kuu likiwa ni uwindaji na ufugaji ila walivutiwa na upatikanaji wa maji pamoja aridhi yenya rutuba
wakazi wa kemgesi ni wangurimi waliohamia kutoka vijiji mbalimbali vya jirani kikiwamo kijiji cha butanga nyamitita gabande majimoto nk
familia za kwanza kuhamia kemgesi ni familia ya matiko koromba magambo masama gebani masiko nyangogo mgaya nyarokweri ruge kisabo makori nyigana nyisaba msamba nk
kijiji cha kemgesi kimepakana na kijiji kidogo cha ring wani kwa upande wa kaskazini kijiji kikubwa cha maburi kwa upande wa magharibi kijiji cha nyamatare katika upande wa mashariki na upande wa kusini kimepakana na kijiji cha nyamatoke
kijiji cha kemgesi kina mitaa minne ambayo ni kemgongo a kemgongo b inyentero na makondose kikiwa jumla ya wakazi wapatao kwa mujibu wa sensa ya mwaka 
kijiji hiki kina huduma mbalimbali za kijamii ikiwamo shule mbili za msingi ring wani kemgongo shule ya sekondari dr
omar ali juma kituo cha afya cha kisasa kituo cha chekechea remande maktaba na vyanzo mbalimbali vya maji kama vile visima vya asili sanchawe komusamu na waibwe na mto mkubwa wa nyagitamankwe
ki michezo kijiji cha kemgesi ni wapenzi na washabiki sana wa mpira wa miguu na kuna upinzani mkubwa wa jadi kati ya timu ya kemgongo a na kemgongo b vilevile wanapenda kucheza ngoma za asili kama vile eghikohi obhusamba okwibhaka nk na kuna kikundi cha sana kinachoongozwa na david maganya masama
kisiasa kijiji cha kemgesi kimepigia kura chama cha demokrasia na maendeleo chadema katika ngazi ya udiwani tangu kuanzisha kwa mfumo wa uchaguzi wa vyama vingi mwaka diwani david maganya masama ambaye kwa kiasi kikubwa amekuwa ni chachu ya kufanikisha ukuaji wa kasi wa maendeleo wa kijiji katika nyanja za kijamii na kiuchumi katika kipindi cha mihula mitatu aliyoshika wadhifa huo maendeleo hayo yamekifanya kijiji cha kemgesi kuwa kivutio kwa wazawa na wahamiaji na hivyo kimekuwa ni mfano bora wa kuigwa na vijiji vingi vya jirani
kiambishi awali ni neno au maneno yanayokaa kabla ya mzizi wa neno mfano neno wanavyolimiwa neno hili hili mzizi mzizi wake ni l na shina hapo ni lima maneno yanayoonesha viambaishi awali vinavyofanyakazi kama ifuatavyo kahiyo hiyo ndio dhana ya kutambua viambaishi awali katika tungo
m re og romsdal ni moja kati ya majimbo ya norwei
jimbo lipo katika moja ya sehemu za kaskazini mwa magharibi mwa norwei
limepakana na jimbo la s r tr ndelag oppland na sogn og fjordane
makao makuu ya jimbo yapo mjini molde wakati lesund ina simama kama jiji kubwa
m re og romsdal jumla imegawanyika katika manispaa mustapher mohamed siyani ni mwanasheria anayefanya kazi kama hakimu mkazi katika mahakama ya hakimu mkazi kisutu dar es salaam
alizaliwa tarehe mwezi wa pili mwaka huko tunduru mkoani ruvuma kusini mwa tanzania
alisoma katika shule mbalimbali za msingi kama kiwanjani mazoezi mbinga na mlingoti tunduru toka mwaka hadi alipohitimu elimu ya msingi mwaka 
baadaye alijiunga na elimu ya sekondari katika shule ya sekondari ya frankweston tunduru kisha shule ya sekondari ya wavulana songea
alipata elimu yake ya sheria kwa shahada ya kwanza katika chuo kikuu cha dar es salaam na baadaye shahada ya uzamili ll
m katika chuo hicho hicho
amewahi kufanya kazi katika mahakama ya hakimu mkazi mbeya na mbarali mkoani mbeya
klelia barbieri kwa kiitalia clelia barbieri alikuwa msichana wa italia anayehesabiwa kuwa mwanamke mwanzilishi wa utawa mwenye umri mdogo kuliko wote
alizaliwa bologna tarehe februari akafa san giovanni in persiceto kutokana na kifua kikuu tarehe julai kisha kuanzisha jumuia ya wanawake waliojiweka wakfu kwa mungu ambayo baadaye wakaitwa masista waminimi wa bikira maria wa mateso
alitangazwa na papa paulo vi kuwa mwenye heri tarehe oktoba halafu papa yohane paulo ii alimtangaza mtakatifu tarehe aprili 
anaheshimiwa kama bikira hasa tarehe julai ambayo ndiyo sikukuu yake
baba yake alifariki wakati klelia alipokuwa na umri wa miaka tu naye akawa anamsaidia mama kupata riziki lakini pia alikazana kusali
akiwa na miaka klelia alijiunga na kundi la makatekista kama msaidizi akawa mapema kiongozi wake kwa uamuzi wa paroko padri gaetano guido
badala ya kukubali uchumba wa watu mbalimbali aliendelea na maisha ya kitawa hata akaanzisha jumuia mpya tarehe mei alipokuwa na miaka tu
kwa sasa masista wake wanaishi katika jumuia nchini italia india tanzania na brazil
watu wengi na wenye misimamo mbalimbali waliisikia na kusema ni tofauti na yoyote duniani
masista waminimi wa bikira maria wa mateso wanaunda shirika la kitawa lenye hadhi ya kipapa
tarehe mei klelia barbieri na wenzake watatu chini ya paroko gaetano guidi walianza kuishi kijumuia katika nyumba karibu na kanisa la le budrie kitongoji cha san giovanni in persiceto bologna italia
walikuwa wanafundisha katekisimu na kuandaa watoto kupokea sakramenti
jumuia iliitwa ya waminimi kwa heshima ya fransisko wa paola na ya bikira maria wa mateso kutokana na bikira maria aliyeheshimiwa hivyo katika parokia hiyo
kardinali lucido maria parocchi alikubali kwa jaribio shirika hilo jipya tarehe oktoba halafu mwandamizi wake katika jimbo kuu la bologna kardinali domenico svampa alilipatia hadhi ya kijimbo
shirika lilihusianishwa na utawa wa watumishi wa maria tarehe januari likapata decretum laudis tarehe machi likakubaliwa moja kwa moja kuwa la kipapa tarehe januari 
klelia barbieri alitangazwa mwenye heri mwaka na mtakatifu mwaka 
mbali ya italia ambako yako makao makuu huko bologna masista siku hizi wako pia brazil india na tanzania
mwishoni mwa mwaka walikuwa katika jumuia 
katekista ni mkristo anayetoa katekesi yaani ufafanuzi wa mpango wa imani akitumia kwa kawaida kitabu rasmi maalumu kinachoitwa katekisimu mbali ya biblia ya kikristo
majina hayo yanatokana na kitenzi cha kigiriki maana yake kufundisha kwa sauti ambacho ni mnyambuliko wa kufanya isikike
ujumbe wenyewe unaeleweka kuwa hasa injili kadiri ya imani ya kanisa yaani yale ambayo lenyewe linaungama linaadhimisha linaishi na linasali kila siku papa yohane paulo ii
kazi ya katekista inafuata ile ya kutangaza mbiu ya injili kwa watu ili waone jinsi habari njema ya kifo na ufufuko wa yesu ilivyo muhimu kwao hasa upande wa wokovu
kwa kawaida kazi ya katekesi inaongoza waamini kwenye sakramenti mbalimbali kuanzia ubatizo
mara nyingi katekista ni mlei anayejitolea katika parokia yake kisha kupata kozi maalumu hata ya miaka
chuo cha katekesi cha kwanza kilianzishwa na panteno huko aleksandria misri mwishoni mwa karne ya kikapata sifa hasa chini ya uongozi wa waandamizi wake klemens wa aleksandria na origenes
san marino alikuwa mchongamawe halafu shemasi wa kanisa katoliki
anaheshimiwa kama mtakatifu na mwanzilishi wa jamhuri ya san marino
punda ni wanyama wakubwa kiasi wa nusujenasi asinus ya jenasi equus katika familia equidae wafananao na farasi mdogo
spishi moja equus kiang ambayo inatokea asia huitwa kiang
punda anayejulikana sana ni yule anayefugwa punda kaya lakini kuna punda porini pia
watu huwatumia punda wafugwao kwa kubeba mizigo kuvuta magari au kuwarakibu
punda wanaweza kuzaliana na farasi lakini watoto wao hawazai tena kwa kawaida
 agosti mjini kopys tangu mwaka rais wa belarus
dreaming of you ndoto ya wewe ni albamu mwisho ya mwimbaji mexican american wa muziki wa pop selena
siku ya kwanza ilikuwa na kuuza zaidi ya nakala 
maamuzi yake ya kwanza ya mwimbaji wa pop kufanya hivyo
ni ilipata kushika nafasi ya kwenye chati za billboard 
albamu alikuwa miongoni mwa juu kumi bora kuuza debuts wa wakati wote na kati ya bora kuuza debuts kwa msanii wa kike
apolinari wa ravenna mzaliwa wa antiokia syria ya kale leo antakya nchini uturuki alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo wa italia hadi alipouawa huko kwa ajili ya imani yake
kwa hiyo anaheshimiwa na kanisa katoliki na waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini
selena wake jina la kuzaliwa selena quintanilla amezaliwa tar
alikufa machi mjini corpus christi texas ni mwimbaji wa muziki aina ya tejanopop
alikuwa mara nyingi huitwa malkia wa tejano muziki
awali jimbo lilikuwa likijulikana kama nordlandene amt
kisiwa cha barafu cha jan mayen kimekuwa chini ya nordland tangu 
katika upande wa kusini mwa vega meorodheshwa katika orodha ya urithi wa dunia ya unesco
historia ya nordland ni ngano kuhusu zawadi zitokanazo na bahari ni moja ya sehemu inayotoa mazalia mengi yanayotokana na bahari katika dunia na imekuwa ikitoa chakula tangu enzi za kale bahari hiyohiyo inayotengeneza tabia nchi ya wastani kuliko mahali popote pale katika eneo la barafu
jimbo la nordland lina jumla ya manispaa zipatazo ukitoa jan mayen mashahidi wa yehova kwa kiingereza jehovah s witnesses ni wafuasi wa dini jamii ya ukristo ambayo ilianzia marekani na kuenea ulimwenguni kote
tofauti na wakristo karibu wote hao hawamuamini yesu kuwa mungu sawa na baba wala roho mtakatifu kuwa nafsi na kwa jumla hawakubali imani katika utatu wa nafsi katika mungu pekee
kwa sababu hiyo madhehebu mengi hayawatambui kama wakristo wala hayakubali ubatizo wao
mwanzilishi alikuwa charles taze russell pamoja na kikundi cha wanafunzi wa biblia miaka ya 
kwa sasa wako milioni 
 katika jumuia kadiri ya kitabu cha mwaka cha mashahidi wa yehova
wengi wamelaumu mashahidi wa yehova hasa kutokana na jinsi walivyotafsiri na wanavyofafanua biblia mafundisho yao katazo la utoaji damu mara kadhaa za utabiri wao kutotimia hasa kuhusu mambo ya mwisho pamoja na jinsi waumini wanavyofuatiliwa na kushinikizwa
kwa sababu hizo katika nchi mbalimbali dini hiyo iliwahi kukatazwa kama nchini tanzania wakati wa urais wa julius nyerere au bado ni marufuku
wenyewe wamekataa daima lawama hizo lakini kila mwaka wengi wanajitenga nao
mchwa ni wadudu wadogo wa oda ya chini isoptera katika oda blattodea wanaoishi kwa makoloni makubwa katika vichuguu
kila koloni lina malkia mfalme askari na wafanya kazi
askari na wafanya kazi hawana mabawa lakini malkia na mfalme walikuwa na mabawa wakati walikuwa vijana
mfalme anamtia malkia mimba na huyu anazaa mayai mengi sana
askari wanalinda kichuguu na wafanya kazi wanafanya kazi zote nyingine
mara kwa mara wafanya kazi wanawapatia majana kadhaa chakula fulani ili wawe wadudu wanaoweza kuzaa
ina harufu ya kiundongo inapofanywa lakini baada ya wakati hupata harufu tamu kama manukato ya alkoholi ethili
nord tr ndelag tr ndelag kaskazini ni moja kati ya majimbo ya norwei
na kwa mwaka wa jimbo lina wakazi takriban inaifanya liwe jimbo la nne kwa uchache wa wakazi jimboni
manispaa kubwa jimboni hapa ni pamoja na stj rdal steinkjer makao makuu wa jimbo levanger namsos na verdal yote yakiiwa na idadi ya wakazi kati ya na 
msingi wa uchumi katika jimbo hili hasa hutegemea huduma kadhaa zinazopatikana kwa viwanda kilimo samaki umeme wa haidroliki na kadhalika
jimbo lina mapato madogo sana kuliko jimbo lolote nchini humo
manispaa za nord tr ndelag zimegawanyika katika 
takwimu za norwei kinorwei statistisk sentralbyr au statistics norway kwa kifupi huitwa ssb ni ofisi ya kutoa takwimu za norwei
ofisi hii huchapisha matoleo mapya yapatayo kwa kila mwaka na kuyaweka katika tovuti yake
matoleo yote huchapishwa kwa kinorwei na kiingereza
ikiwa kama kitovu rasmi cha takiwmu za kiserikali za kinorwei ofisi hii hutoa huduma zake za utafiti na uchambuzi kwa umma na kiserikali kwa kirefu kabisa
agosto mjini medell n colombia ni mshindi wa tuzo ya grammy
ni kuchukuliwa icon dunia kutokana na mafanikio ya muziki wake katika lugha ya kihispaniola
kinyamadege au domobata ni mamalia wa australia aliye na mdomo wa bata miguu yenye utando kati vidole kama ile ya fisi maji na mkia kama biva
nguva kisayansi sirenia ni mnyama mwenye vikono vya mbele na mkia wenye umbo la pembetatu anayeishi bahari ya hindi bahari ya karibi afrika ya magharibi na mto wa amazoni
jina la kisayansi sirenia linatoka neno la kigiriki seir nes
neno la nguva pia ina maana ya mtu mwenye mwili wa mwanamke na mkia wa samaki kama sireni wa mitholojia ya kigiriki
chui theluji kisayansi uncia uncia au panthera uncia ni mnyama mwenye manyoya marefu meupe afananaye na chui
anaishi milimani mwa asia ya kati na aliye na madoa meusi
jagwa kutoka kireno kisayansi panthera onca ni mnyama mkubwa kama chui anayeishi amerika na aliye na manyoya ya manjano na madoa meusi
wapiti kisayansi cervus canadensis ni kulungu mkubwa wa amerika ya kaskazini na madume wa spishi wana pembe kichwani
uwanja wa ndege wa mtwara iata myw icao htmt ni kiwanja cha ndege cha mtwara tanzania
jimbo limepakana na s r tr ndelag m re og romsdal sogn og fjordane buskerud akershus oslo na hedmark
ngazi ya utawala ya jimboni hapani ipo mjini lillehammer
oppland pamoja na hedmark ni moja kati ya majimbo pekee yaliyozungukwa na bandari nchini norwei
oppland imeenea kutoka maziwa mj sa na randsfjorden hadi kuelekea katika milima ya dovrefjell jotunheimen na rondane
ambazo ni gudbrandsdalen valdres toten hadeland na land
kuna majumba ya makumbusho kadhaa na vivutio vingine vilivyopo mjini oppland na utalii ni pato muhimu sana kwa uchumi valdres na gudbrandsdal huwa miongoni mwa vivutio mashuhuri sana
gudbrandsdal imezunguka mto gudbrandsdalsl gen na ina vijiji kama vile yer dovre na domb s
valdres inajumuisha eneo linaloanzia kutoka jotunheimen hadi bagn katika mto begna
ni sehemu mashuhuri sana kwa mchezo wa skiing na michezo mingine ya kipindi cha baridi
mahali ambapo kuna wakazi wengi katika jimbo hili ni beitost len na fagernes
walrus pia huitwa nguva aktiki au sili pembe kisayansi odobenus rosmarus ni mnyama mkubwa wa bahari ya aktiki anayefanana na nguva wa kawaida mwenye meno mawili marefu yanayoitwa pembe pia kama tembo
neno la walarasi linatoka neno la kiingereza walrus litokalo labda maneno ya kiholanzi walvis nyangumi na ros farasi lakini inawezekana zaidi kwamba walrus linatoka neno la kinorwei cha kale hrossvalr
jina la nguva aktiki linatoka neno la nguva kwa sababu mara nyingi mnyama huyu amechanganyikwa na nguva halisi
huitwa sili pembe kwa sababu mnyama huyu ana mnasaba na sili wako pamoja katika kundi la kitaksonomia la pinnipedia
vifuko vya hewa chini ya koo shingoni mwa walarasi shingo lililo fupi na nene vifuko hivyo vina uwezo wa kuvimba na hewa ili kumpa uwezo wa kuelea wima na kichwa chake juu ya maji
pia vinatumiwa kama vyumba vya mvumo vinavyotoa sauti kama kengele chini ya maji
kinyume ya vikono vya nyuma haya ni marefu kama yaliyo mapana lakini yana unene na gegedu na vidole vitano kama vikono vya nyuma
wanapoogelea yanatumiwa mara kwa mara kupiga kasia katika mwendo ulio chini lakini mara nyingine hutumiwa kuelekeza
masikio yao madogo yana kunyanzi ya ngozi nje yao ili kufanya vichwa vyao vinyooke ili waogelee vyema zaidi majini
walarasi ni mdogo kuliko tembo bahari aliye mkubwa kabisa kati ya pinnipedia wanyama wenye miguu mapezi
zimeundwa na dentini pembe za walarasi ni ndefu sana na ni meno yanayoendelea kukua
hazitumiwi kuchimbia chakula lakini huwapea usaidizi mwingi wanapojikokota barafuni au ardhini
ngozi ni ya hudhurungi yenye kunyanzi inayoonekana kama inabadilisha rangi kulingana na halijoto kwa sababu wakati anapohisi joto utiririshi wa damu kuelekea usoni mwa ngozi huongezeka ili kumpoza
tendo hili humpatia walarasi sura nyekundunyekundu na huonekana kama ana madoadoa
anapohisi baridi utiririshi wa damu kuelekea usoni mwa ngozi hupunguzika kumpatia sura ya kukwajuka
tabaka ya shahamu kubwa iliyo na upana wa hadi sentimita inayomkinga kutoka kwa baridi
sharubu zao zilizo puani ni nene na zina hali ya juu ya kuhisi na husaidia wanapotafuta chakula
quoll kisayansi dasyurus ni spishi ya marsupialia wafananao na paka wa australia na tasmania mwenye madoa meupe
ngedere au tumbili ni wanyama wa jenasi chlorocebus katika familia cercopithecidae
wanatokea afrika kusini kwa sahara lakini spishi kadhaa zimewasilishwa katika sehemu nyingine za dunia
 b mei alikuwa rais wa misri kuanzia oktoba hadi februari 
mubarak alizaliwa kama mtoto wa wakulima katika kijiji cha kafr el meselha kwenye mkoa wa monufia uliopo misri ya kaskazini
baada ya shule alijiunga na jeshi la anga la misri akawa rubani akasomeshwa kwenye vyuo vya kijeshi huko umoja wa kisovyeti
baada ya vita ya siku sita akawa mkuu wa jeshi la anga la misri
mwaka aliteuliwa na rais wa misri anwar as sadat kuwa makamu wa rais
sadat aliuwa mwaka na waislamu wakali hivyo mubarak akawa rais mpya
kuanzia oktoba alishika vyeo vya rais wa taifa hadi mwaka 
kuanzia januari wananchi wa misri alianza kuandamana dhidi ya utawala wake na tarehe februari mubarak alijiuzulu na kumkabidhi makamu wake madaraka yote
mubaraka na familia yake walikaa kwenye rasi ya sinai lakini tar mei serikali ilimshtaki mubarak pamoja na wanawe gamal na alaa na aliyekuwa mkuu wa polisi ya kisiri hussein kamal al din ibrahim salem kuwa waliwajibika kwenye mauaji ya waandamaji wakati wa maandamano wa pia ufisadi na wizi wa mali ya dola
kesi ilifunguliwa tar agosti na mubaral alipelekwa kotini katika kitanda ya hospitali
mubarak alikuwa mmoja wa watawala wenye mamlaka na nguvu zaidi kwenye eneo la mashariki ya kati
alifuata siasa ya rais mtangulizi sadat aliyepatana amani na israel
abasia ya cluny au cluni au clugny ilikuwa monasteri ya wabenedikto maarufu kwa kuongoza urekebisho wa utawa na wa kanisa lote kuanzia karne ya 
ilijengwa kwa mtindo wa kiroma katika eneo la burgundy leo mkoa wa sa ne et loire ufaransa
mwanzilishi wake william wa aquitania mwaka alimteua berno wa cluny awe abati wa kwanza chini ya papa sergius iii tu
hivyo alionyesha njia ya kukwepa watawala wasiendelee kuingilia vyeo vya kanisa kwa malengo yao ya kisiasa na ya kiuchumi badala ya yale yaliyokusudiwa ya kidini
monasteri nyingine nyingi zilifuata njia hiyo na kivyo kuinua hali ya kiroho ya utawa na wa kanisa kwa jumla katika karne zilizofuata
mwaka wakati wa mapinduzi ya kifaransa abasia aliporwa na kubomolewa kwa kiasi kikubwa
mtindo wa kiroma kwa kiingereza romanesque architecture katika usanifu majengo ni mtindo sahili wa karne za kati ulioenea kote ulaya
ulianza kati ya karne ya na karne ya kadiri ya maoni tofauti halafu katika karne ya ulizaa mtindo wa kigothi
unaunganisha sifa za majengo mengi ya roma na ya bizanti
seminari ni muundo wa malezi unaotoa mafunzo ya dini hususan ukristo yakiwa pengine pamoja na elimu dunia
seminari kuu au vyuo vya teolojia ni muundo wa malezi ya juu kwa watu wanaolenga upadri au huduma nyingine ya uongozi katika kanisa
tofauti na hiyo seminari ndogo inalea vijana kuanzia baadhi ya madarasa ya shule ya msingi hadi vidato vya sekondari
neno linatokana na kilatini seminarium ina maana ya kitalu mfano uliotumiwa na mtaguso wa trento katika hati cum adolescentium aetas ambayo ilianzisha seminara za kwanza za kisasa
baada ya muundo huo kuenea katika kanisa katoliki hata madhehebu mengine na hatimaye dini nyingine vimeanza kutumia mbinu hiyo
neema ni neno lenye maana mbalimbali kama vile za kiroho na za kiuchumi lakini zote zinaelekeza kumfikiria mungu kama asili yake kuu
teolojia katika dini mbalimbali inatumia neno hilo kadiri ya imani yake
kwa namna ya pekee neno linatiwa mkazo katika ukristo unaosisitiza kwamba yote ni neema
hata hivyo madhehebu yake yanatofautiana sana katika kutafsiri tamko hilo
hekima ni hali bora ya mtu katika kutambua ukweli wa binadamu vitu matukio na mazingira mbalimbali hata kuchagua vizuri la kufanya
katika dini mbalimbali inatokana na imani kwa mungu
katika ukristo inatajwa pengine kati ya vipaji vya roho mtakatifu vinavyokamilisha maadili ya kiutu na maadili ya kimungu vilevile
robert peake mzee mnamo alikuwa mchoraji kutoka uingereza
jedwali ifuatayo inaorodhesha miji ya korea kusini ni mji mkubwa wa tatu katika nchi wa korea kusini
ni mji mkubwa wa saba katika nchi wa korea kusini
ni mji mkubwa wa tano katika nchi wa korea kusini
changwon kikorea ni mji nchini korea kusini
seongnam kikorea ni mji nchini korea kusini
ni mji mkubwa wa tano katika nchi wa korea kusini
mmisionari au mwanamisheni ni mtu wa dini fulani ambaye anafanya kazi ya kuieneza kwa wasio waumini wa dini hiyo
jina linatokana na neno la kilatini missio lenye maana ya utume kutuma au kutumwa
mara nyingi kazi hiyo inakwenda sambamba na utoaji wa huduma za kijamii hasa elimu afya utetezi wa haki maendeleo katika uchumi n
jeanne goosen amezaliwa alikuwa mwandishi wa afrika kusini
alifanya kazi mbalimbali baadhi yao kama mwandishi wa habari
isabel hofmeyr amezaliwa ni mwandishi wa afrika kusini na profesa wa fasihi katika chuo kikuu cha witwatersrand
mwaka wa alipata tuzo ya thomas pringle kwa ajili ya insha zake za kifasihi
tuzo ya thomas pringle ni tuzo itolewayo kwa ajili ya maandishi hodari katika magazeti na majarida
hutolewa na taasisi ya kiingereza ya afrika kusini
mtutuzeli matshoba amezaliwa ni mwandishi na mfasiri wa afrika kusini
mwaka wa alipata tuzo ya thomas pringle kwa ajili ya kazi yake ya kiingereza katika elimu
john miles amezaliwa alikuwa mwandishi wa afrika kusini na mwalimu wa kiafrikaans katika chuo kikuu cha witwatersrand
ruth miller alikuwa mwandishi wa afrika kusini
aliandika hadithi fupi na tamthiliya lakini hasa anajulikana kwa mashairi yake
jimboni hapa ni mahali pa kuu pa viwanda vya mafuta ya petroli na kwa maana hiyo rogaland ina idadi ndogo mno ya ukosefu wa ajira kuliko jimbo lolote lile nchini norwei 
rogaland ina idadi ya vifo vya watoto ipatayo asilimia 
 kwa kila mama ambayo ni kiwango cha juu sana kwa nchini humo na moja kati ya idadi kubwa mno katika ulaya
jimbo kikawaida hugawanywa katika mfumo wa wilaya za zamani
ambapo ni haugalandet kaskazini mwa boknafjorden ryfylke huko mjini mashariki na j ren na dalane ambayo ipo magharibi kusini
sarah gertrude millin machi julai alikuwa mwandishi wa afrika kusini
alizaliwa nchini lithuania na kuhamia afrika kusini alipokuwa mado mtoto mdogo
aliolewa na philip millin aliyeendelea kuwa hakimu mkuu wa afrika kusini
pia aliandika wasifu ya cecil rhodes na ya jan smuts
magharibi mwa norwei kinorwei vestlandet vest norge vest noreg ni kanda iliyopo katika pwani ya bahari ya atlantiki huko mjini kusini mwa nchi ya norwei
kanda ina jumlisha baadhi ya majimbo kama vile rogaland hordaland sogn og fjordane na m re og romsdal na kanda ina wakazi wapatao milioni 
mji mkubwa kabisa katika kanda hii ni bergen wa pili kwa ukubwa ni stavanger
agder vest telemark hallingdal valdres na sehemu za kaskazini mwa gudbrandsdal zilikuwa katika jimbo hili wakati wa kupanga magharibi mwa norwei
hizi ni wilaya ambazo zimegawiwa kulingana na mfumo wa utawala wa sasa
sogn og fjordane ni moja kati ya majimbo ya norwei
jimbo hili limepakana na m re og romsdal oppland buskerud na hordaland
makao makuu ya jimbo hili yapo mjini hermansverk katika manispaa ya leikanger wakati mji mkubwa kabisa ni f rde
takbriban manispaa zipo mjini sogn og fjordane
jedwali ifuatayo inaorodhesha miji ya korea kaskazini hamhung kikorea ni mji nchini korea kaskazini
ni mji mkubwa wa pili katika nchi wa korea kaskazini
chongjin kikorea ni mji nchini korea kaskazini
ni mji mkubwa wa tatu katika nchi wa korea kaskazini
nampho kikorea ni mji nchini korea kaskazini
ni mji mkubwa wa nne katika nchi wa korea kaskazini
wonsan kikorea ni mji nchini korea kaskazini
ni mji mkubwa wa tano katika nchi wa korea kaskazini
sinuiju kikorea ni mji nchini korea kaskazini
tanchon kikorea ni mji nchini korea kaskazini
kaechon kikorea ni mji nchini korea kaskazini
kaesong kikorea ni mji nchini korea kaskazini
matsemela manaka amezaliwa ni mwandishi wa afrika kusini
ni mwanzilishaji wa soyikwa african theatre group
william bloke modisane agosti machi alikuwa mwandishi wa afrika kusini
alianza kufanya kazi kama mwandishi wa habari kwa gazeti la drum
mwaka wa alihama afrika kusini akaendelea na kazi ya habari barani ulaya
casey kid motsisi alikuwa mwandishi wa afrika kusini
hasa aliandika hadithi fupi na insha katika gazeti la drum
ezekiel es kia mpahlele desemba oktoba alikuwa mwandishi wa afrika kusini
aliandika hadithi fupi riwaya na insha za kiuhakiki
mwaka wa alihama afrika kusini kwa sababu za kisiasa akaishi nchi mbalimbali baadhi yao nigeria zambia na marekani
mwaka wa aliruhusiwa kurudi afrika kusini akawa profesa wa fasihi katika chuo kikuu cha witwatersrand
kiindonesia kwa kiindonesia bahasa indonesia ni lugha ya kiaustronesia inayozungumzwa na watu milioni uliotokea kiindonesia wasemaji hasa nchini indonesia
idadi ya wasemaji wa lugha za kiindonesia ni takriban milioni 
surabaya kwa kiindonesia kota surabaya ni mji kubwa wa indonesia
idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa mwaka wa 
bandung kwa kiindonesia kota bandung ni mji kubwa wa indonesia
idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa mwaka wa 
medan kwa kiindonesia kota medan ni mji kubwa wa indonesia
idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa mwaka wa 
bekasi kwa kiindonesia kota bekasi ni mji kubwa wa indonesia
idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa mwaka wa 
depok kwa kiindonesia kota depok ni mji kubwa wa indonesia
idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa mwaka wa 
tangerang kwa kiindonesia kota tangerang ni mji kubwa wa indonesia
idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa mwaka wa 
palembang kwa kiindonesia kota palembang ni mji kubwa wa indonesia
idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa mwaka wa 
makassar kwa kiindonesia kota makassar ni mji kubwa wa indonesia
idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa mwaka wa 
serang kwa kiindonesia kota serang ni mji kubwa wa indonesia
idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa mwaka wa 
mkusanyiko ya vitu vya sanaa zinazopatikana hapo ni pamoja na nyumba nzima iliyo na picha zilizochorwa na joseph wright ya derby pia kuna picha kubwa ya royal crown derby na picha zingine za kisanaa kutoka derby na eneo la jirani
zaidi ya hayo ni pamoja na maonyesho ya akiolojia historia ya kiasili geologi na makusanyo ya kijeshi
makavazi ya derby inaunganisha historia ya kuanzishwa kwake na mji wa derby na jamii ya makumbusho na historia ya kiasili mnamo februari 
jamii hiyo ilikuwa ya kibinafsi na iligharamiwa na pesa za wanachama
sanaa zilizohifadhiwa zilikuwa mchango wa kihiari kutoka kwa dr forrester aliyekuwa rais wa jamii ya philosophia ya derby
msimamizi wa makafadi hayo alikuwa ni william cavendish th duke of devonshire na rais alikuwa ni sir george harpur crewe th baronet ambaye alikuwa na nia kubwa ya kuhifadhi vitu vya kisanaa
kanali george gawler alichangia katika ukusanyaji wa madini na ndege zilizohifadhiwa ambayo ilikuwa ni pamoja na albatross alizokusanya kutoka kwa muda wake kama gavana katika australia kusini
katika mwaka kulikuwa na maonyesho makubwa katika taasisi ya mekaniki ambayo ilikuwa na vitu vingi ikiwa ni pamoja na sanaa zilizosanywa na joseph strutt
mengi ya sanaa hizi zilipata kuhifadhiwa katika makafadi ya derby
mnamo jamii ilihamia eneo la atheneum katika victoria street
sanaa zilizosanya ziliongezeka kwa wingi mwaka wa 
mwaka llewellyn jewitt akawa katibu na makafadhi yakafunguliwa wazi kwa umma kwa ujumla kila jumamosi asubuhi
mwaka jamii ya philosophia ya derby walihamia nyumba ya wardwick katika derby kama zimeunganishwa na ikaitwa makafadhi ya mji wa derby county na jamii ya kihistoria
hatua hii imejumuisha vitabu vya maktaba ya jamii kiasi cha hisabati na sayansi na vifaa
katika mwaka mwana sayansi wa mimea bwana croall alexander aliteuliwa mkutubi wa kwanza na mtunzi wa makafadhi na mwaka uliofuata makafadhi na maktaba yakaunganishwa pamoja
croall alitoka mwaka wa na kwenda kuwa mtunza wa taasisi ya smith katika stirling
makavazi ya derby hatimaye ilihamishwiwa usimamizi wa derby corporation mnamo lakini walipata changamoto kwa miaka mitatu ikiwemo ukosefu wa nafasi ya kuwekeza sanaa
hatimaye makavazi yalifunguliwa wazi kwa umma mnamo juni 
nyumba ya sanaa ilifunguliwa na mwaka wa yaliunganishiwa stima
mnamo mwaka wa makavazi yalipewa mkusanyiko mkubwa wa picha za kuchora na alfred e
goodey ambaye alikuwa amezikusanya kwa muda wa miaka 
katika kifo chake mwaka aliacha kujenga uga wa makavazi ambayo ilikamilika mwaka ukarabati wa sehemu ya majengo mpya na wa zamani ulifanywa katika 
derby ilikuwa na umuhimu mkubwa katika karne ya kumi na nane kwa ajili ya mchango wake katika kutaalamika kipindi ambacho sayansi na falsafa ilipinga haki ya mungu wa wafalme kutawala
chama maarufu cha lunar ilikuwa na wanachama kama vile erasmus darwin mathew boulton joseph priestley na josiah wedgwood na benjamin franklin sambamba kutoka marekani
erasmus darwin babuye charles darwin alianzisha jamii ya pilosophia wakati alipohamia derby katika mwaka wa 
ni jamii hii ilisaidia kuanzisha maktaba ya kwanza katika derby
baadhi ya uchoraji na joseph wright ya derby ambayo ni mashuhuri kwa ajili ya matumizi yao ya mwanga na kivuli ni ya wanachama wa chama cha lunar
makavazi ya derby ina zaidi ya michoro mia tatu ya wright picha za kuchora ya mafuta na hati
moja inaitwa na inaonyesha ugunduzi wa fosforasi kipengele na mjerumani brand alchemist hennig katika 
kongoni ni wanyamapori wakubwa wa jenasi alcelaphus katika familia bovidae
kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi a
buselaphus cokii lakini siku hizi spishi na nususpishi zote za alcelaphus huitwa kongoni
rangi yao ni ya mchanga lakini tumbo na matako ni nyeupe
wana kichwa kirefu na pembe zao zimepindika na zina umbo wa zeze zikionwa kutoka mbele
choroa ni wanyamapori wakubwa wa jenasi addax na oryx katika familia bovidae
kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi o
beisa callotis nususpishi o
beisa ilikuwa ikiitwa bara bara
wanatokea maeneo makavu jangwa na nyika katika afrika na bara arabu
wana pembe ndefu nyembamba na nyofu au zilizopindika kidogo
rangi yao ni ya mchanga au takriban nyeupe na wana mabaka meusi kichwani na miguuni lakini choroa wa sahara hana mabaka meusi
wanyama hawa wanaweza kuendelea bila maji kwa wiki nyingi kwa sababu huzidi halijoto ya mwili wao kuzuia kutoa jasho na mkojo wao ni mzito sana
siligo ni mji wa italia katika mkoa la sardinia wilaya ya sassari
tohe ni wanyamapori wa jenasi pelea na redunca katika familia bovidae
wana rangi ya mchanga au ya kijivu lakini tumbo ni jeupe
madume ya redunca wana pembe zilizopindika kuelekea mbele wale wa pelea wana pembe nyofu
wanatokea mahali pa manyasi mazito karibu na maji au misitu milimani tohe milima na tohe pembe nyofu
dondoo dondoro au isha ni wanyamapori wadogo wa jenasi raphicerus katika familia bovidae wenye masikio makubwa
wana rangi ya mchanga inayoelekea nyekundu na mara nyingi madoa au milima nyeupe
wanatokea afrika ya kusini na ya mashariki katika maeneo mbalimbali kutoka ukanda wa jangwa mpaka vilima vyenye msitu wazi
wanyama hawa hula majani vitawi mizizi na viazi
 l t th nh ph l t mji mkuu jimbo la lam dong vietnam na km kutoka kusini mwa mji wa ho chi minh city
kiwanja cha ndege cha lien khuong km kutoka kaskazini mwa mji wa l t
christchurch kimaori tautahi ni mji mkubwa na mji mkubwa wa pili wa new zealand mwenye wakazi 
invercargill kimaori waih pai ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
yohane wa avila almod var del campo hispania januari au montilla hispania mei alikuwa padri mwanajimbo wa hispania aliyeathiri sana kanisa katoliki la nchi hiyo na urekebisho wa kikatoliki katika karne ya hasa kwa njia ya mahubiri yake yaliyotegemea biblia ya uongozi wa kiroho na ya vyuo alivyovianzisha
kwa namna ya pekee mkoa wa andalusia na watakatifu teresa wa yesu yohane wa mungu na fransisko borja walifaidika na utume wake
papa leo xiii alimtangaza mwenye heri tarehe aprili halafu papa paulo vi akamtangaza mtakatifu tarehe mei 
hatimaye papa benedikto xvi akamtangaza mwalimu wa kanisa wa tarehe oktoba 
sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe mei
yohane wa avila alizaliwa huko almod var del campo ciudad real katika jimbo kuu la toledo hispania tarehe januari au katika familia tajiri na yenye imani ya kikristo ingawa yenye asili ya kiyahudi
baba yake aliitwa alonso avila na mama katalina gijon
akiwa mtoto pekee alipofikia umri wa miaka alitumwa masomoni kwenye chuo kikuu cha salamanca ili ajifunze sheria lakini baada ya miaka miwili akarudi nyumbani kutokana na wongofu wa dhati akatumia miaka mitatu kufanya toba kali kusali na kutafakari
utakatifu wake ulimvutia mfransisko ambaye alipitia almod var akamshauri aanze masomo ya falsafa na teolojia kwa ajili ya upadri huko alcal de henares alipofundishwa na mdominiko maarufu domingo de soto
chuo hicho kilikuwa wazi kwa mitazamo mbalimbali ya wakati ule na kwa tapo la renaissance lililojali sana binadamu na mambo yake yote
wakati wa masomo hayo alifiwa wazazi hivyo baaada ya upadrisho wake aliuza mali ya familia na kuwagawia maskini mapato yake
yeye aliona vifo hivyo kuwa ishara ya mungu kumwita awe mmisionari akajiandaa kwenda mexico
mwaka akiwa seville ili kupata nafasi nzuri ya kusafiri baharini alijitosa kuhubiri mjini na kandokando yake
namna yake bora ya kuishi kuadhimisha misa na kuhubiri ilimshangaza padri hernando de contreras mwalimu wa alcal maarufu upande wa katekesi ambaye alimuarifu askofu mkuu wa seville na pia hakimu mkuu alonso manrique de lara
askofu alitambua kwamba huyo padri kijana anafaa sana kuchochea imani mkoani andalusia na baada ya kumshauri sana alimfanya akubali kuacha mpango wa kwenda amerika
basi akabaki na hernando akishiriki naye maisha ya ufukara na sala na kuendelea na masomo yake katika chuo cha mtume thoma
labda ndipo alipopewa jina mwalimu lililoendelea kutumika kwa ajili yake hata kisha kufa
alianza kuhubiri tarehe julai akapata mara umaarufu
katika miaka tisa aliyofanya utume huko andalusia mahubiri yake yote yalisikilizwa na umati wa watu waliobanana
hata hivyo nguvu ya maneno yake kwa ajili ya urekebisho na dhidi ya mwenendo wa matabaka ya juu katika jamii ilisababisha mwaka afikishwe mbele ya hakimu mkuu wa seville
shtaka lilikuwa kwamba alizidisha hatari ya kiroho inayotokana na utajiri na hivyo kuwafungia matajiri milango ya mbinguni
lakini aliweza kujitetea vizuri na kuachiliwa mwaka baada ya kufungwa gerezani zaidi ya mwaka mmoja akateuliwa kuhubiri tenakwa watu wa kawaida na kwa wale wenye mamlaka
tangu hapo hizo mbili zikawa nguzo za maisha yake ya kiroho na mada kuu za mahubiri yake pamoja na kutangaza nafasi ya kwanza ya neema inayohimiza matendo mema na kuhamasisha tumaini kwa mungu na itikio kwa upendo wake unaoita wote wawe watakatifu
kama wanasala wengine wa hispania wakati huo alishukiwa mara kadhaa kuhusika na alumbrados waliotazamwa kama wazushi
pamoja na kwamba yohane aliwahi kuelekeza wote kwenye utakatifu alichangia sana ustawi wa teolojia ya upadri akisababisha kati ya wanajimbo juhudi kubwa za kiroho na kuathiri waandishi waliofuata
kiini cha mafundisho yake kuhusu jambo hilo ni kwamba wakati wa misa sisi mapadri tunajiweka juu ya altare katika nafsi ya kristo ili kutekeleza kazi ya mkombozi mwenyewe hiyo inadai kutimiza kwa unyenyekevu upendo wa kibaba na wa kimama wa mungu kwa hiyo kuwa na mtindo wa maisha wa pekee
hivyo anakumbukwa hasa kwa kurekebisha kanisa kwa kuboresha maisha ya mapadri nchini hispania ingawa hakuanzisha shirika lolote kwa ajili yao
wakleri watakatifu ni haja ya msingi kwa urekebisho wa kanisa na hilo linadai uchambuzi makini na malezi ya kufaa kwa walioelekea upadri
hivyo alihimiza uanzishaji wa seminari na wa vyuo maalumu kwa elimu ya biblia
baada ya mtaguso wa trento hivyo vikawa seminari kadiri ya maagizo ya mtaguso huo
chuo hicho katika karne zilizofuata kikawa kielelezo kwa seminari na kwa shule za wajesuiti ambao wanamheshimu kwa pekee kwa kuwasaidia kustawi hispania hasa kwa kuelekeza kwao wanafunzi wake bora hivi
mwenyewe alitamani kujiunga nao asiweze ingawa alikaribishwa na ignasi wa loyola aliyemheshimu sana
kati ya watakatifu rafiki zake kuna pia padri mfransisko petro wa alcantara na maaskofu thoma wa villanova na yohane wa ribera
baada ya utume wake wa miaka tisa mkoani andalusia alirudi seville ambako aliondoka tu kwa kazi kubwa zaidi huko cordoba alipojiunga na jimbo moja kwa moja granada alipohitimu masomo ya chuo kikuu baeza montilla na zafra
miaka kumi na nane ya mwisho aliugua mfululizo kutokana na ugumu wa maisha na wa kazi alizofanya kwa miaka arubaini
mwaka alihamia nyumba ndogo ya montilla alipoendeleza utume wake kwa kuandika barua nyingi na vitabu kadhaa
askofu mkuu wa granada alitaka aende naye kama mtaalamu wa teolojia kwenye vikao vya mwisho vya mtaguso wa trento lakini afya haikumruhusu kusafiri
hata hivyo memoriales kumbukumbu alizoziandika kwa ajili hiyo ziliathiri sana mtaguso huo
alifariki tarehe mei asubuhi huko montilla akishika msalaba na kuzungukwa na wafuasi na marafiki
kati ya mengineyo yohane alipendekeza ianzishwe mahakama ya kimataifa ya usuluhishi ili kuepa vita pia alibuni na kusajili vifaa kadhaa vya uhandisi
akiishi kifukara sana alijitosa hasa kuhimiza maisha ya kikristo kati ya wale waliomfuata kila mahali ili kumsikiliza
wale wote walioongozwa naye kiroho walitambua mapema kipaji chake cha pekee cha kupenya fumbo la kristo kwamba baraka zote zinatujia kwa njia yake kwamba tunachuma matunda ya ukombozi kadiri tunavyoungana naye kwamba muungano huo unaanza na imani na ubatizo na kukamilishwa na ekaristi na kwamba kujitoa kabisa kwake kunazaa ndani mwetu tumaini na furaha
fungua moyo wako mdogo upokee ile pumzi ya upendo ambao kwao baba anatupatia mwanae na kwa njia yake anajitoa kwetu pamoja na roho mtakatifu na vingine vyote
maandishi yake yalikusanywa huko madrid miaka na yote yanang aa kwa kufafanua mada kwa dhati kwa mbinu rahisi na kwa mifano mingi kati yake maarufu zaidi ni audi filia et vide sikiliza binti na uone kuhusu ukamilifu wa kikristo na barua za kiroho kwa wafuasi wakezilizotafsiriwa mapema katika lugha mbalimbali
pia kuna katekisimu kwa watoto na watu wazima inayoitwa mafundisho ya kikristo insha juu ya upendo wa mungu inayoshirikisha dhati ya fumbo la kristo insha juu ya upadri maelekezo kuhusu urekebisho hotuba maongezi na ufafanuzi wa vitabu mbalimbali vya biblia kama vile barua kwa wagalatia na ile ya kwanza ya yohane
katika kusoma biblia alitumia na kulinganisha tafsiri mbalimbali alichunguza maneno yenyewe na maana yake ya kiroho pamoja na kutegemea sala na kuwa na uzoefu na maelezo ya mababu wa kanisa
pengine hakuandika zaidi kwa kuogopa hukumu kali za mahakama ya imani ya wakati ule
dunedin kimaori tepoti ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
nelson kimaori whakat ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
hamilton kimaori kirikiriroa ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
tauranga kimaori tauranga moana ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
rotorua kimaori te rotorua nui a kahumatamomoe ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
napier kimaori ahuriri ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
samuel edward krune mqhayi desemba julai alikuwa mwandishi wa afrika kusini
alifanya kazi kama mwalimu na mhakiki na kutolea maandishi mbalimbali pamoja na mashairi na riwaya
mbuyiseni oswald mtshali amezaliwa januari ni mwandishi wa afrika kusini
hasa aliandika mashairi akifanya kazi kama mhakiki na mwalimu
percy mtwa amezaliwa ni mwandishi wa afrika kusini
palmerston north kimaori te papaioea ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
lower hutt kimaori awakairangi ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
new plymouth kimaori ng motu ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
alitangazwa na papa pius kuwa mwenye heri tarehe januari halafu papa pius xi akamtangaza mtakatifu mwaka na msimamizi wa maparoko mwaka 
na neema pekee ninayokuomba ni kwamba nikupende milele ikiwa ulimi wangu hauwezi kukariri kila nukta kwamba nakupenda nataka moyo wangu ukuambie tena na tena kila ninapopumua
unijalie niwe kama wanafunzi wako juu ya mlima tabori chuo kikuu cha kifaransa cha elimu ya usafiri angani chuo kikuu cha kifaransa cha elimu ya usafiri angani far
 cole nationale de l aviation civile enac ni chuo kikuu cha ufaransa kinachofundisha fani zote za usafiri wa angani kama vile urubani uhandisi wa eropleni au usimamizi wa mwendo wa eropleni hewani
chuo hiki kilianzishwa mwaka mjini orly karibu na paris lakini tangu kilihamishwa kwenda toulouse ambako kuna pia viwanda vikubwa vya eropleni hasa vya airbus na kampuni ya usafiri wa anga la nje eads
institut polytechnique des sciences avanc es ipsa ni chuo kikuu private kifaransa luftfart kilichoanzishwa mnamo mwaka katika ivry sur seine na toulouse ufaransa
porirua ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
upper hutt kimaori orongomai ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
whanganui kimaori orongomai ni mji wa new zealand mwenye wakazi 
kimaori reo m ori ni lugha ya wamaori ambao ni wenyeji asilia nchini new zealand
kilituanya lietuvi kalba ni lugha ya lituanya kwa namna ya pekee linatumika kuhusu padri au shemasi ambaye ameandikishwa na jimbo kama mmojawapo wa viongozi wake wa kudumu tofauti na mtawa ambaye ameandikishwa rasmi katika shirika lake
pengine katika historia ya kanisa aina hizo mbili za kleri zilishindana sana upande wa wajibu na haki hasa kuhusu uchungaji katika parokia na makanisa mengine
jina linatokana na neno la kigiriki kl ros bahati sudi au also urithi
katika madhehebu mengi ya ukristo kleri ina daraja tatu kuanzia juu ni uaskofu upadri na ushemasi
hiki ni kipindi cha historia ya tanzania ambapo unaelezwa mfululizo wa matukio makubwa yanayohusu wananchi wa tanzania ikiwa ni pamoja na zanzibar na eneo la zamani la tanganyika na maeneo yanayoizunguka tanzania kabla ya ukoloni wa kizungu
makazi ya watu katika kanda yalianza angalau miaka iliyopita
ushahidi wa kiakiolojia unaonesha uwepo wa sokwe watu katika kanda hii kwa zaidi ya miaka milioni iliyopita na paranthropus kwa zaidi ya miaka milioni iliyopita
wakhoisan wanadhaniwa kuhamia maeneo haya wakiwa kama wawindaji tu walau miaka iliyopita
mawasiliano ya wazungu katika afrika ya mashariki yalifanywa mnamo karne ya na mpelelezi wa ureno vasco da gama
aliwasili mjini kilimane sasa hivi tanzania kunako mwaka wa 
zanzibar funguvisiwa vilivyopo majini mashariki kwa tanzania bara vilichukuliwa na dola la ureno likabaki kuwa eneo lake kwa takriban miaka hivi
baadaye eneo lile likachukuliwa na sultani wa oman mnamo 
hekaheka za ukoloni zilipamba moto katika kanda hii kunako karne ya 
afrika ya mashariki ya kijerumani ilianzishwa tanzania bara mnamo na zanzibar ikawa chini ya udhibiti wa uingereza mnamo 
miaka sita baadaye vita ya zanzibar na uingereza ilipigwa kisiwani humo moja kati ya vita vifupi mno katika historia
chifu mkwawa wa kabila la wahehe na wapiganaji wake walipinga utawala wa kikoloni katika afrika ya mashariki ya kijerumani
mfano wao ulifuatwa baadaye na kikosi kizima cha makabila ya kusini katika vita ya maji maji
hekaheka za kijerumani ziliisha baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia wakati uingereza ulichukua tanganyika kwa mamlaka ya shirikisho la mataifa
vikundi vya kijamii na kisiasa vilianza kazi ya kuhamasisha watu katikati ya karne ya 
mwaka mwalimu wa shule wa zamani julius nyerere akawa waziri mkuu wa kwanza
tanganyika ikapata uhuru wake mwaka na nyerere akawa ndiye rais wa kwanza mwaka uliofuata
uhuru wa zanzibar kutoka kwa waingereza ukapatikana mwaka uliofuata halafu wananchi wakamfukuza sultani
mataifa hayo mawili yaliungana mnamo na kuwa nchi inayojulikana kama tanzania
nyerere aliongoza nchi kwa chama kimoja kwa zaidi ya miaka huku akitambulisha maoni yake juu ya usoshalisti wa kiafrika ujamaa
aliachia ngazi mnamo akafuatiwa na ali hassan mwinyi
benjamin mkapa rais wa awamu ya tatu nchini alishinda uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi tanzania mnamo 
wakati wa urais wa mkapa tanzania iligushi uhusiano wa kidiplomasia katika kanda kwa kusaini mkataba wa jumuia ya afrika mashariki
mwaka wa ubalozi wa marekani ulishambuliwa kwa bomu mjini dar es salaam
mwaka wa jenasi mpya ya ngedere imegunduliwa nchini ya kwanza kugunduliwa tangu mwaka wa 
rais jakaya kikwete alichaguliwa mnamo na kuongoza hadi 
mitara au upoli au upali ni hali ya watu zaidi ya wawili kuishi katika uhusiano wa kindoa
ya nadra zaidi ni hali ya wanaume kadhaa kuchanga mwanamke mmoja
baadhi ya nchi zinakubali hali hiyo lakini nyingi zinaikataza
vilevile baadhi ya dini zinakubali mitara hususan uislamu lakini nyingine zinaikataza hususan ukristo
katika biblia tunakuta maendeleo ya ufunuo kuhusu hali hiyo kati ya agano la kale na agano jipya
kampeni za kivita katika afrika ya mashariki vita ya kwanza ya dunia kampeni hizi zilianza mwezi wa agosti zikaisha rasmi mnamo mwezi wa novemba katika mwaka wa 
wapiganaji katika vita hii walikuwa schutztruppe jeshi la kikoloni cha kijerumani lililofanywa hasa na askari waafrika waliosimamiwa na maafisa wajerumani pamoja na walowezi wajerumani na wanamaji wa manowari waliokaa afrika ya mashariki wakati wa mwanzo wa vita 
dhidi yao walisimama jeshi dogo la kikoloni la kiingereza katika kenya na rhodesia halafu vikosi vya jeshi la kikoloni la uhindi ya kiingereza na vikosi kutoka afrika kusini
kutoka magharibi walishiriki vikosi za force publique ya kibelgiji kutoka kongo
tangu mwaka jeshi la kikoloni la kireno liliingia upande wa uingereza
mikakati ya jeshi la kikoloni la kijerumani lililoongozwa na luteni koloneli baadaye meja jenerali paul emil von lettow vorbeck ililenga kuwalazimisha wapinzani hasa waingereza kutumia wanajeshi wengi iwezekanavyo katika afrika kwa shabaha ya kuwazuia wasipatikane kwenye vita ya ulaya
mkakati yake ilifaulu kiasi cha kwamba waingereza walipaswa kuleta vikosi vikubwa kutoka uhindi ya kiingereza na afrika kusini kupigania kempeni ya afrika ya mashariki
katika awamu la kwanza la vita vikosi vya schutztruppe vilishambulia reli ya uganda na vituo vya mpakani na kenya
waingereza walijibu kwa kukusanya walowezi wao katika kenya bila kufaulu kuwazuia wajerumani walioteka mji wa taveta
hiyvo waingereza walichukua askari wahindi na novemba walishambulia tanga
wakati huohuo wabelgiji walipanga pamoja na uingereza kupeleka vikosi vya jeshi lake force publique katika kongo mpakani wa magharibi
jeshi la kijerumani lilikuwa ndogo likafuata mikakati ya kuwachelewesha maadui na kuwashambulia walipokuwa wadhaifu au walipofanya makosa
hadi agosti mataifa ya ushirikiano yalishika miji muhimu ya tanganyika isipokuwa daressalaam
reli ya kati ya tanganyika kuanzia tabora dodoma hadi morogoro ilikuwa mkono mwao
walisita kuvamia daressalaam kwa sababu waliogopa mapigano makali lakini lettow vorbeck aliwahi kuondoa askari wake tayari kwa sababu hakutafuta mapigano makubwa dhidi ya maadui mwenye nguvu zaidi
alipeleka jeshi lake katika eneo kusini ya mstari daressalaam morogoro iringa pasipo na njia nzuri akitegemea waingereza wasingeweza kutumia usafiri kwa malori na reli
hadi hapa maendeleo ya vikosi vya maungano yalikuwa na matatizo mengi
walitegemea hasa askari wazungu na wahindi waliozoea kusafiri na mizigo mikubwa ya vyakula nguo na hema na kwa hiyo walihitaji mahamali wengi
hivyo maendeleo yao yalikuwa polepole wakahitaji chakula kingi kulisha askari pamoja na mahamali
askari pamoja na mahamali walikuwa wageni ambao hawakuzoea vema hali ya hewa na magonjwa hivyo walisumbuliwa na ugonjwa
kinyume chake lettow vorbeck aliwategemea hasa askari waafrika waliokuwa na mahitaji madogo waliojua nchi na kuzoea magonjwa ya mazingira
waingereza walitumia askari waafrika hasa kwa kulinda reli ya uganda kwa sababu mwanzoni walikosa imani katika uwezo wao
tangu mwaka waingereza walipunguza idadi ya wazungu na wahindi badala yake waliunda vikosi vipya vya waafrika vya king s african rifles waliokuwa na uwezo wa kushindana na waafrika wa lettow vorbeck
walifaulu kusukuma jeshi la schutztruppe kusini zaidi
katika oktoba waliwalazimisha wajerumani kusimama kwenye mapigano ya mahiwa ambako lettow vorbeck aliwashinda lakini alipoteza askari mamia
kikosi kikubwa cha askari chini ya kapteni tafel walilazimishwa kusalimisha amri baada ya kuishiwa chakula na risasi kabisa
hata kama hakushindwa lettow vorbeck hakuweza kuendelea vile akaamua kuondoka katika tanganyika na kwenda msumbiji alipotegemea wareno kuwa adui mdhaifu
mwisho wa novemba lettow aliwaacha wajeruhiwa na sehemu kubwa ya wajerumani walioongozana naye nyuma akavuka mto rovuma na askari wajerumani na waafrika 
katika msumbiji aliweza kuteka kambi ya kijeshi ya wareno alipokamata bunduki na risasa pamoja na chakula
waingereza walijaribu kumfuata laini walishindwa kumkuta katika msumbiji
katika miezi ya iliyofuata lettow vorbeck alizunguka katika msumbiji ya kaskazini mara nyingi kwa umbali wa siku au tatu na waingereza na wareno waliomtafuta bila kumpata
alivamia vituo mbalimbali vya wareno na kupata risasi na vyakula mara kwa mara
katika septemba alipata habari ya kwamba waingereza walikuwa nyuma yake kwa jeshi kubwa
hapa aliamua kurudi tanganyika na kuelekea rhodesia kwa sababu habari zilimfikia ya kwamba waingerea hawakuwa tena na jeshi huko
tarehe septemba alivuka tena mto rovuma akaendelea katika sehemu za kusini kupitia songea na mbozi
tarehe novemba kikosi chake kiliteka mji wa kasama ambako waingereza wachache walikimbia walpomwona
siku iliyofuata afisa mwingereza alikaribia kambi yake na kumletea habari ya kwamba vita ilikwisha tayari na ujerumani iliwahi kusimamisha mapigano yote tangu novemba 
lettow alipatana na waingereza kuongoza askari hadi mji wa abercorn leo mbala zambia aliposalimisha amri tarehe novemba 
mfalme william wa uingereza anayejulikana pia kwa jina la william mshindi william the conqueror au kwa jina kifaransa kama guillaume alikuwa mtemi wa normandi na mtawala wa mwisho wa nje aliyefaulu kuvamia uingereza
alizaliwa katika normandi ambayo ni sehemu ya ufaransa iliyokaliwa wakati ule na wanormani waliokuwa watu wenye asili ya skandinavia
wzazi wake walikuwa mtemi robert wa normandi na mke wake wa kando herleva
baba alimpa cheo cha mtemi mteule alipokuwa na miaka wakati alipoenda kujiunga na vita ya misalaba
alipokuwa mbukwa alihitaji kupigania vita kwa miaka mingi dhidi ya watemi wadogo waliotaka kukamata cheo chake
tangu mwaka alikuwa mshindi na kutokana na kifo cha mfalme wa ufaransa aliweza kutawala normandi kama mfalme mdogo
uingereza ilikaliwa wakati ule na waanglia saksoni lugha ya wakazi wengi ilikuwa kianglia saksoni
magharibi na kaskazini ya kisiwa cha britania kuu ilikuwa bado na wakazi asilia wakelti na wadenmark waliowahi kuunda makazi kwenye pwani la mashariki
william alikuwa ndugu na mfalme edward wa uingereza kwa sababu mamake edward alikuwa shangazi wa babake william
edward alimtembelea william katika normandi akamahidi atakuwa mrithi wake
lakini baada ya kifo cha edward wakubwa wa uingereza walimchagua mtemi harold kuwa mfalme mpya
hivyo william aliandaa jeshi kubwa kwa kusudi la kujipatia kile alichoona kama haki yake
harold alimsubiri lakini alilazimishwa kuhamia uningereza wa kaskazini kwa sababu jeshi kutoka denmark ilivamia kisiwa
baada ya mapigano mbalimbali harold alishinda wadenmark alipopata habari za uvamizi wa william aliyefikisha jeshi lake kwa jahazi kwenye kusini
tarehe oktoba jeshi lake lililochoka kutokana na mapigano na matembezi lilikuta wanormandi atika mapigano ya hastings
william aliendelea kukamata au kuua wakubwa wa waanglia saksoni
akagawa nafasi za utemi za kieneo kwa ndugu zake kutoka normandi
hiyvo alianzisha kipindi cha historia ya uingereza ambako makabaila wenye lugha ya kifaransa walitawala watu raia wenye lugha ya kianglia saksoni na kikelti
baada ya kukamata utawala william aliamuru kuandikwa kwa orodha ya miji na viji vyote na ugawaji wa nchi chini ya watawala wapya
aligonjeka na kufa mjini rouen ufaransa mwaka alipopigana na jeshi la mfalme wa ufaransa
mwanawe robert alikuwa mtemi wa normandi na mdogo wake william ii mfalme wa uingereza
utawa wa ndugu wadogo wakonventuali kwa kiingereza order of friars minor conventual kifupi ofm conv au wafransisko wakonventuali ni tawi la shirika la wanaume lililoanzishwa na fransisko wa asizi mwaka 
wakati wa maisha ya mwanzilishi huyo baadhi ya ndugu wadogo walianza kuishi mijini katika konventi kubwa
jambo hilo lilipingwa na wenzao waliopendelea mahali pa upwekeni na udogo katika majengo pia
ndiyo mwanzo wa farakano kati yao lililokamilika mwaka ambapo papa aliwapa ushindi ndugu wa observansya yaani waliotaka kushika kikamilifu kanuni ya shirika
watakatifu wa shirika hilo ni yosefu wa kopertino fransisko antonio fasani na maximilian maria kolbe
fransisko maria wa camporosso camporosso genova alikuwa mtawa ombaomba wa shirika la ndugu wadogo wakapuchini kutoka mkoa wa liguria nchini italia
alipata umaarufu mjini genova kwa upendo wake katika kuombaomba mitaani kwa ajili ya shirika lake na ya mafukara aliowatembelea na kuwaombea
hatimaye alijitoa mhanga ili kipindupindu mjini kikome ikawa hivyo
alitangazwa na papa pius xi kuwa mwenye heri tarehe juni halafu papa yohane xxiii akamtangaza mtakatifu tarehe desemba 
christopher r
mwashinga jr ni mchungaji mwanatheolojia mwandishi wa vitabu na mshairi kutoka nchi ya tanzania
anaandika vitabu kwa lugha ya kiingereza na kiswahili
alizaliwa kama mtoto wa tatu wa mzee richard male mwashinga kutoka katika ukoo wa kichifu mwene katika kitongoji cha igawilo jijini mbeya na mama christine mwaselela toka kitongoji cha inyala mbeya nchini tanzania
kwa miaka mingi wazazi wake waliishi katika eneo la uyole ndani ya jiji la mbeya
christopher r
mwashinga alisoma katika shule ya msingi ngare nairobi mkoani kilimanjaro
alihitimu elimu ya sekondari katika shule za igawilo sekondari iliyoko jijini mbeya kidato cha nne na shule ya sekondari ya wavulana songea kidato cha sita
alipomaliza masomo ya sekondari alijiunga na chuo kikuu arusha kusomea theolojia mwaka 
mwaka alihamia chuo kikuu cha afrika mashariki baraton nchini kenya alipotunukiwa shahada ya kwanza ba katika theolojia mwaka 
vile vile alitunukiwa shahada mbili za uzamili katika mambo ya theolojia master of divinity mdiv na master of arts ma in systematic theology zote katika chuo kikuu cha andrews kilichoko katika jimbo la michigan nchini marekeni mahali ambapo baadaye alijiunga na masomo ya shahada ya juu ya udaktari wa falsafa ph
d katika fani ya theolojia
alifanya kazi kama mkurugenzi wa idara ya elimu na vijana katika jimbo la mashariki mwa tanzania la kanisa la waadventista wasabato kuanzia 
jimbo la mashariki mwa tanzania linajumuisha mikoa ya dar es salaam morogoro dodoma pwani mtwara na lindi kwa upande wa tanzania bara na mikoa yote ya tanzania visiwani
kazi yake ilimpatia fursa ya kukutana na wakuu wa vyuo vikuu vingi katika mabara matano duniani
sauti yake ilikuwa ikisikika mara kwa mara katika vyuo vikuu vya afrika mashariki hasa kati ya 
vile vile katika mikutano ya kila mwaka ya wanafunzi wa vyuo vikuu vya afrika mashariki alikuwa mhutubu katika vyuo vikuu mbalimbali kama vile chuo kikuu cha nairobi chuo kikuu cha moi chuo kikuu cha afrika mashariki baraton na chuo cha teknolojia cha mombasa vilivyopo nchini kenya
katika nchi ya uganda alihutubu katika chuo kikuu cha makerere na chuo kikuu cha sayansi na teknolojia cha mbarara
mikutano yake ilihudhuriwa na wanafunzi na wahadhiri wengi katika vyuo hivyo
katika hotuba zake pamoja na kuhubiri injili alitumia fursa hiyo kuwahamasisha wanafunzi na jumuiya za vyuo vikuu kutokata tamaa na kuweka malengo ya juu katika kutoa mchango wao wa huduma bora kwa jamii kwa ujumla
mara nyingi alikemea ubaguzi ubinafsi kupenda pesa zaidi kuliko kupenda watu na alisisitiza kwamba ili nchi yoyote iendelee wasomi wake lazima wawajibike katika kufanya kazi kwa bidii na maarifa huku wakiwajali wananchi wa kawaida ambao wengi wao hawajapata fursa yakusoma katika taasisi za elimu ya juu kama wao
alizoea kuwakumbusha wasikilizaji wake kwamba maendeleo siku zote yanaanzia chini kwenda juu na siyo kinyume chake
wananchi wa kawaida wakiendelea nchi itaendelea
siku zote aliwasisitizia juu ya umuhimu wa kuwa wazalendo kweli kweli na kwamba ni muhimu kuwa na mapenzi mema na nchi yao
aliwakumbusha wasomi kwamba ukristo wa kweli na uzalendo wa kweli havipingani
mtu anaweza kuwa mkristo wa kweli na mzalendo wa kweli kwa wakati mmoja
vile vile mtu anaweza kuwa na mafanikio kitaaluma na akawa na bidii katika maswala ya imani
kitabu chake kiitwacho rays of hope living to make difference ni makusanyo ya baadhi ya hotuba zake zilizopendwa sana na jumuiya za vyuo vikuu vya tanzania
vile vile baadhi mahuburi yake aliyoyahubiri katika vyuo vikuu vingi yamechapishwa katika kitabu kinachoitwa enduring the cross messages of salvation and hope ushairi kwa zaidi ya miaka ishirini christopher mwashinga amekuwa akiandika mashairi ya kiswahili na kiingereza
mashairi yake ya kiingereza yamechapwa katika magazeti na vitabu maarufu kakika nchi mbalimbali duniani
nchini tanzania mashairi yake ya kiingereza yalitokea zaidi katika gazeti la sunday news hasa katika miaka ya tisini
yalichapishwa vile vile katika nchi za singapore kenya na marekani
nchini marekani mashairi yake yalichapishwa na makampuni makubwa kama vile the league of american poets na famous poets press katika kitabu chao cha mashairi makuu ya ulimwengu wa magharibi great poems of the western world
mashairi yake mengi ni ya dini na yanapatikana katika vitabu vyake viwili vya kiingereza beaches of golden sand inspirational poems na windows of love
mashairi ya kiswahili yamechapishwa katika kitabu kiitwacho sauti toka ughaibuni
hapa tunawaletea shairi lake liitwalo bora uaminifu
ndugu yangu sikiliza maneno yenye hekima neno linalohimiza uaminifu na wema ili upate timiza malengo uliyosema uaminifu ni bora kuliko mafanikio
ukiwa muaminifu asubuhi na jioni na kuwa muadilifu kwa tajiri masikini dunia itakusifu na malaika mbinguni uaminifu ni bora kuliko mafanikio
watu watakuamini na kukutumainia hata ukiwa shidani karibu kuangamia watafanya ushindani ili kukusaidia uaminifu ni bora kuliko mafanikio
lakini ukitamani mafanikio kupata hata zako majirani ukawaona mabata ukaufanya uhuni mradi fedha kupata uaminifu ni bora kuliko mafanikio
au ukawa fisadi ukala mali ya umma ukafanya ukaidi ukala bila huruma ukipoteza mradi utaipata tuhuma uaminifu ni bora kuliko mafanikio
ukiiacha nidhamu kwa kutamani mapesa ukaifanya haramu wenzako ukawatosa kumbuka hayo ni sumu mafanikio takosa uaminifu ni bora kuliko mafanikio
ikiwa wamsaliti mumeo au mkeo kwa kumvulia shati aliyekujia leo utapoteza sauti kwa kupata makemeo uaminifu ni bora kuliko mafanikio
hata ukifanya nini watu watakudharau ukila mdalasini au ukila pilau utaipata huzuni chachu kuliko limau uaminifu ni bora kuliko mafanikio
bora kuwa mwaminifu kwa mungu na wanadamu hata njia iwe ndefu tafika kwa tabasamu kwa kiswahili sanifu utaongea kwa simu waminifu weka mbele mafanikio yafwate kama maji yatembee mkondo wake yafwate ndipo utasonga mbele tapendwa dunia yote lakini mafanikio ukitanguliza mbele nakupuuza vilio vya walao matembele hutabaki na salio kamwe hutasonga mbele hivyo mungu awe mbele awe wako kiongozi yaliyopita sindwele sasa fanya mageuzi moyo utajazwa tele mafanikio ya kazi
kibongo stance ni jina la kutaja wimbo uliombwa na kutungwa na mkusanyiko wa baadhi ya wasanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini tanzania kiwa bizz
wimbo hautoki katika albamu yoyote kwa vile ulikuwa wimbo wa ushirikiano wa wasanii wa kiwalani kwa kipindi hicho
hasa ilikuwa kama majibu kwa wasanii wenzao waliokuwa wakijiita kiwalani gangsta connection au maarufu kama kwgc
wimbo ulileta mapinduzi makubwa na hisia kali kwa kwa kulinganisha nyimbo za awali zilizokuwa zikitolewa na wasanii wa kiwalani
baada ya hpo mafanikio yakawa makubwa na kuleta hamasa kwa wasanii wengine kufanya nyimbo za maana kuliko hapo awali
baadaye wasanii hawa wakatengana kwa sababu ambazo si za msingi na hatimaye kila mtu kaenda kuwa msanii wa kujitegemea
baadaye kukawa na makundi mengi baada ya kuona mkusanyiko huu ikiwa ni pamoja na miungu watu family kg connection na mengineyo mengi
arudhi katika fasihi ni sehemu muhimu katika elimu ya utunzi wa mashairi
hasa arudhi inaelezea vipengele vya mashairi kama beti idadi ya mishororo vina na mizani
arudhi katika isimu inahusu vipengele vya mabadiliko ya vipambasauti k
adili katika fasihi ni funzo linalopatikana katika kazi ya kifasihi kama hadithi shairi au tamthiliya
hasa kazi zinazo mwelekeo wa kimaadili kama vitabu vya shaaban robert zina funzo yaani mafundisho juu ya wema haki na wajibu
kuro ni spishi ya kawaida zaidi ya jenasi kobus katika familia bovidae
spishi nyingine za jenasi hii zinaitwa lechwe mraye na sheshe
kuna nususpishi mbili za kuro kuro ndogoro na kuro singsing
spishi zote zinatokea karibu na maji na hutorokea maji wakitishwa na mnyama mbua
rangi ya spishi nyingi ni ya mchanga lakini rangi ya kuro na spishi nyingine kadhaa ni kahawia hadi kijivu au nyeusi
mara nyingi iko rangi ya nyeupe kuzunguka macho na pua na matako
hungryalism hungry generation ni harakati fasihi katika lugha kibengali uhindi
korongo au kolongo ni spishi ya kawaida zaidi ya jenasi hippotragus katika familia bovidae
hawa ni wanyama wakubwa ambao wanatokea savana za afrika zenye miti
rangi ya madume ni kahawia hadi nyeusi rangi ya majike ni kahawia
kuna mabaka meusi na meupe kichwani lakini hayaonekani sana kwa korongo buluu tumbo ni jeupe
dume na jike wana pembe ndefu zilizopindika kuelekea nyuma ambazo urefu wao unaweza kufika mita moja au zaidi lakini fupi zaidi kwa jike
mbulelo v
mzamane amezaliwa ni mwandishi wa afrika kusini
nathaniel nat ndazana nakasa mei julai alikuwa mwandishi wa afrika kusini
aliruhusiwa kutoka nchi yake hata wakati wa sera za ubaguzi wa rangi ili asome marekani
kule ng ambo akawa amepatwa na ugonjwa wa majonzi akajiua
njabulo ndebele amezaliwa julai mjini johannesburg ni mwandishi na mhadhiri wa afrika kusini
alisomea fasihi nchini lesotho pia uingereza na marekani
pia ni mwanachama mwanzilishi wa congress of south african writers cosaw
mbongeni ngema amezaliwa mei ni msanii mwandishi na mtunga muziki wa afrika kusini
alianza kazi yake ya kisanii pamoja na gibson kente na percy mtwa
anajulikana hasa kwa igizo lake la muziki sarafina antioko iv wa syria alijiita epifane kwa kigiriki akitaka kujitambulisha kama tokeo la mungu mmojawapo
lakini watu walimuita epimane yaani kichaa kutokana na madai yake yasiyo na kiasi
aliishi miaka kk kk akitawala dola la waseleuki kuanzia mwaka kk hadi kifo chake
juhudi zake za kueneza ustaarabu wa ugiriki wa kale kati ya wayahudi zilishindwa na wamakabayo waliopigania uhuru wa dini kama inavyosimuliwa katika kitabu cha kwanza cha wamakabayo na kitabu cha pili cha wamakabayo ambavyo ni kati ya deuterokanoni
nyumbu ni wanyamapori wakubwa wa jenasi connochaetes katika familia bovidae
kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi c
taurinus mearnsi na c
albojubatus lakini siku hizi spishi na nususpishi zote za connochaetes huitwa nyumbu
rangi yao ni nyeusi pengine na mng aro buluu au kahawia
dume na jike wana pembe zenye umbo wa zile za ng ombe
wamakabayo kwa kiebrania au makabim au maqabim kwa kigiriki walikuwa familia ya mashujaa wa israeli walioongoza mapigano dhidi ya dola la waseleuki ili kupata uhuru wa dini na hatimaye uhuru wa taifa upande wa siasa pia
mashujaa hao walikuwa kuhani matatia na wanae watano waliopokezana kushika uongozi kuanzia yuda makabayo habari zao zinasimuliwa katika kitabu cha kwanza cha wamakabayo na kitabu cha pili cha wamakabayo vilivyoandikwa na watu tofauti katika karne ii kk na ambavyo vyote viwili ni kati ya vile vya deuterokanoni vinavyokubaliwa na wakristo wengi kama sehemu ya biblia
ushujaa wao unasifiwa pia na waraka kwa waebrania kama kielelezo cha imani
pia kuna vitabu vingine viwili juu yao wamakabayo iii na wamakabayo iv ambavyo havimo katika toleo la septuaginta wala katika biblia ya kikristo
kieki ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waeki
ukoo wao wahasmonei ulitawala yudea tangu mwaka kk hadi kk wakisisitiza dini ya uyahudi na kupunguza athari ya ustaarabu wa ugiriki wa kale kati ya wayahudi
mazingira yao uenezi wa utamaduni wa kiyunani k
kwa muda mfupi sana aleksanda mkuu wa makedonia ulaya kusini mashariki aliteka asia mpaka india na misri
kuanzia hapo utamaduni na lugha ya kiyunani vikaenea pote hata kwa wayahudi wengi hasa walioishi nje ya nchi yao
chini ya utawala wa kiyunani unabii ukaja kwisha mak badala yake yalitolewa maandiko ya kiapokaliptiko hasa kitabu cha danieli ambacho ni kama ufunuo wa agano la kale hadithi yona tobiti esta yudithi na vitabu vya hekima mhubiri yoshua bin sira hekima
humo tunaona maendeleo ya ufunuo hasa kwa sababu wayahudi wengi walianza kusadiki ufufuko wa wafu na mengineyo
nguvu ya imani hiyo iliwasaidia kukabili dhuluma na kifo mak chini ya antioko epifane kk kk aliyetaka kuwalazimisha waache kufuata torati ili wajilinganishe na watu wengine
tena akijidai kuwa tokeo la mungu mkuu alijenga altare kwa mungu wake ndani ya hekalu la yerusalemu
ndiyo asili ya kundi la mafarisayo yaani waliojitenga walioshika kwa bidii torati kadiri ya mapokeo ya walimu wa sheria wengi wao wakiwa walei
kwa jumla walileta uamsho wa kiroho kati ya wayahudi lakini walidharau wenzao wasiojua maandiko matakatifu
mir io ni kazi ya fasihi ya kishairi iliyoandikwa na fr d ric mistral miaka ya na kutolewa 
dhamira yake ni upendo baina binti mmoja na kijana
mistral aliiandika kazi hiyo kwa lugha ya kioksitani akitunga nyimbo kuminambili
kila wimbo una beti zenye michororo saba kama katika mashairi ya kimapokeo ya ufaransa wa kusini
shairi la mir io limekuwa mfano hodari kwa maisha na utamaduni wa eneo hilo zima
mir io ni binti wa ramoun mtajiri kule ufaransa wa kusini
vinc n mfanyakazi mzururaji hufika nyumbani kwake mir io nao wanagundua kwamba wanapendana
ndiyo sababu mir io anakataa wanaume wengine ambao wamechaguliwa na baba yake
mmojawao jina lake ourias anapigana naye vinc n na kumwumia vibaya
mir io anamwuguza vinc n lakini ramoun anaendelea kukataa uhusiano baina hao wawili
hatimaye mir io anakwenda hija kule les saintes maries de la mer ambako anafariki mbele za vinc n na wazazi wake
watakatifu hufika ili waelekeze nafsi yake mir io hadi mbinguni
chuo kikuu cha versailles ni chuo kikuu nchini ufaransa kilichoanzishwa mnamo mwaka katika versailles ufaransa
hendrick witbooi kwa jina asilia nanseb gabemab alikuwa chifu wa kabila la nama katika namibia ya leo kiongozi wa mapambano dhidi ya ukoloni wa kijerumani na mwandishi
alizaliwa katika jimbo la rasi la afrika kusini akalelewa kama mkristo
mnamo alihamia pamoja na kabila lote namibia
alikuwa mtoto wa chifu wa awali akapokea uongozi kutoka kwa baba
katika miaka ya aliunganisha makabila yote ya wanama chini ya uongozi wake na tangu aliingia katika mapambano na wakoloni wajerumani
baada ya kushondwa mara ya kwanza alipatana amani lakini wakati wa vita ya wajerumani dhidi ya waherero alijiunga nao
shajara yake aliyoiandika kwa lugha ya kiholanzi ilitolewa mwaka wa tu
stephen watson novemba aprili alikuwa mwandishi wa afrika kusini
alifundisha kiingereza katika chuo kikuu cha cape town
hasa aliandika mashairi kuhusu mji wake wa cape town
mwaka wa aliaga dunia baada ya kupatwa na kansa
lafudhi ni namna ya pekee ya kutamka lugha kutokana na lugha ya mwanzo awali ya mzungumzaji au eneo alipojifunza lugha
 nuadhibu jina la zamani port tienne ni mji mkubwa wa pili nchini mauretania na bandari kubwa ya nchi hiyo
iko kwenye rasi inayoingia katika bahari atlantiki na kilomita chache kusini ya mpaka wa sahara magharibi
mji ni kitovu cha kiuchumi kwa sababu ya bandari inayohudumia taifa lote pamoja na kuwa mahali pa kupeleka madini ya chuma ya zou rate kwenda soko la dunia
mji ulianzishwa mwaka na wakoloni wafaransa kama kituo cha uvuvi kwa jina la port etienne
joan mir ferr alikuwa mchoraji kutoka hispania
jan matejko alikuwa mchoraji kutoka poland
j rn oberg utzon aprili novemba alikuwa msanifu majengo kutoka denmark
uhuru huo unaendana na wajibu na haki ya kufuata dhamiri hasa katika masuala ya dini na maadili
haki hiyo inatajwa katika tamko la kimataifa la haki za binadamu lililotolewa na umoja wa mataifa mwaka ingawa haitekelezwi vizuri katika nchi nyingi hasa zile zinazofuata rasmi dini fulani au zinapinga dini zote
haki hiyo inajumlisha haki ya kuwa au kutokuwa na imani fulani kuibadili kuitekeleza katika ibada za binafsi na za pamoja kuishuhudia kwa maneno na matendo kuitangaza n
maadamu mtu hatendi makosa ya jinai wala hasababishi vurugu katika maisha ya jamii
suala la kukubali haki hiyo katika sheria za nchi lilikabiliwa tangu zamani maarufu ni hasa tamko la milano lililotolewa na konstantino mkuu mwaka ili kuruhusu ukristo katika dola la roma baada ya miaka karibu ya dhuluma
taunus ni eneo la milima katika jimbo la hessen la ujerumani kusini magharibi
mlima mkubwa ni grosser feldberg mwenye kimo cha mita m
 ilikuwa jina la kiarabu kwa sehemu za rasi ya iberia hispania na ureno wa leo zilizotawaliwa kwa karne kadhaa na waislamu kati ya miaka and 
kisiasa ilikuwa chini ya falme na watawala mbalimbali kwanza chini ya wamuawiya halafu ukhalifa wa cordoba na baadaye chini ya milki mbalimbali hasa wamurabitun almoravi na wamuwahidun almohad kutoka moroko
kwa historia yake yote al andalus ilikuwa kando ya milki za wakristo katika kaskazini zilizokuwa mwanzoni chini ya nguvu ya waislamu
lakini polepole walijipatia uhuru wao wakaanza urudisha utawala wa kiislamu nyuma na kutwaa maeneo makubwa kutoka kwao
tangu kuanguka kwa cordoba mwaka emirati wa granada ilikuwa dola la mwisho la kiislamu la hispania hadi ilikamatwa mwaka na malkia isabella na ii ilikuwa mwisho wa watawala waislamu katika rasi ya iberia
wakazi wa al andalus walikuwa wa vikundi vitatu wakristo waislamu na wayahudi
mwanzoni walikuwa wachache waliofika kama wanajeshi waliokuwa mchanganyiko wa waarabu na waberber waliofuata uislamu wa kisunni
katika miaka ya kwanza ni hasa makabaila wakristo waliogeukia uislamu kwa sababu waliweza kutunza mali na utawala wa kieneo kwa kuwa waislamu
baadaye watu wapya walifika kutoka pande mbalimbali za dunia ya kiislamu
wengine walikuwa watumwa waslavoni walioitwa saqaliba kutoka ulaya ya mashariki walionunuliwa na waislamu na kutumiwa kama wanajeshi hasa
baada ya kusilimu waliweza kupanda ngazi jeshini na serikalini
wakristo walikuwa kiasili mchanganyiko wa waiberia asilia waroma na makabila mbalimbali wa kigermanik waliofuata ukristo wa kikatoliki
wayahudi walikuwa jumuiya iliyostawi kwa jumla chini ya utawala wa kiislamu na hali yao ilkuwa juu ya wenzao katika maeneo chini ya utawala wa kikristo
wakristo na wayahudi walikuwa katika hali ya dhimmi chini ya uislamu
walipewa nafasi ya kufuata dini zao lakini hawakuwa na heshima na cheo sawa na waislamu
katika karne ya na polepole sehemu kubwa ya wakristo walipokea uislamu uliokuwa dini tawala
mnamo mwaka takriban za wakazi walikuwa waislamu
baadaye idadi yao ilipungua pamoja na uenezaji wa falme za wakristo kutoka kaskazini
chini ya watawala wa nasaba ya muawiyya ushirikiano wa dini na tamaduni ulikuwa bora
uhuru wa kiutamaduni ulikuwa mkubwa na hasa mji wa cordoba ulikuwa maarufu kama kitovu cha taaluma na elimu
wataalamu wayahudi wakristo na waislamu walishirikiana vizuri
kwa muda mrefu al andalus ilikuwa tajiri kwa sababu ya hali ya juu ya kilimo na uchumi
nguvu nyingine ilikuwa biashara ya dhahabu kutoka afrika ya mashariki iliyobebwa na wafanyabiashara waislamu hadi hispania na hapa kupelekwa kwenda ulaya ya kikristo
cordoba kama mji mkuu wa makhalifa ilikuwa na wakazi wapatao na hiyi mji mkubwa wa ulaya kushinda konstantinopoli
emir ni cheo cha mtawala mwislamu anayesimamia emirati
kiasili maana yake ni mwenye amri kama cheo cha kijeshi au kiserikali
katika miaka ya kwanza ya uislamu amiri alikuwa mkuu wa jeshi au sehemu ya jeshi
baada ya kutwaa nchi alikuwa na nafasi kama gavana ya khalifa
kutokana na upanuzi wa himaya ya kiislamu na ushaifu wa serikali kuu amiri aliweza kutawala mara nyingi kama mfalme mdogo lakini kwa kawaida alitafuta kibali cha khalifa
nchi kadhaa zinazotumia jina emirati na cheo cha amiri kama mkuu wa dola ziko kwenye bara arabu
pia nchi zilinazojulikana kwa kiswahili kama falme za kiarabu zinajiita emirati chini ya maamiri
ukhalifa wa cordoba ar
 khil fat qur uba ilikuwa milki kubwa kilichounganisha al andalus iliyokuwa sehemu ya kiislamu ya rasi ya iberia ureno na hispania ya leo kati ya na 
mwaka ule abd ar rahman alikuwa emir wa eeneo la cordoba katika al andalus hispania mnamo 
alizaliwa katika nasaba ya wamuawiya huko shamu akakimbia kutoka nchi yake baada ya kupinduliwa kwa nasaba hii mwaka 
emirati ya cordoba iliendelea kati ya madola ya al andalus na kupata nafasi ya kwanza
mnamo mwaka amiri abd ar rahman iii aliamua kutumia cheo cha khalifa
chini ya utawala wake na wafuasi wake codoba ilikuwa kitovu cha utamaduni kuu katika ulaya
makhalifa wa mmwisho hawakutawala tena wenyewe walitegemea washauri na wakubwa wao
 ukhalifa uliporomoka ukagawiwa kwa madola madogo
steve jobs februari oktoba alikuwa mvumbuzi wa marekani na mfanyabiashara aliyetambuliwa sana kama mwanzilishi mwenye kipaji cha haiba ya zama za kompyuta ya kibinafsi
alikuwa mwanzilishi mwenyekiti na afisa mtendaji mkuu wa apple inc
awali alikuwa mtendaji mkuu wa kampuni ya filamu ya pixar mnamo mwaka wa jobs mwanachama wa bodi ya wakurugenzi wa kampuni ya walt disney katika kutokana na ununuzi wa pixar na disney
emdash pamoja na apple mwanzilishi steve wozniak mike markkula na wengine waliungana kubuni kuunda na kuuza kompyuta ya kibinafsi iliyokuwa na mafanikio apple ii mfululizo
katika miaka ya jobs alikuwa kati ya kwanza kuona uwezekano wa biashara ya mouse ambayo ilisababisha kuundwa kwa lisa na apple na macintosh mwaka mmoja baadaye
baada ya kupoteza kugombea madaraka na bodi ya wakurugenzi katika jobs alitoka kampuni ya apple na kuanzisha kapuni ya next kampuni ya kompyuta inayohusika kimaalumu katika masoko ya elimu ya juu na biashara
baada ya kupoteza ugombezi wa madaraka na bodi ya wakurugenzi katika jobs alijiondoa kutoka apple na akaanzisha next jukwaa la maendeleo ya kompyuta ya kampuni maalumu katika masoko ya elimu ya juu na biashara
kifo chake kimesababishwa na saratani ya kongosho
nyamera ni wanyamapori wakubwa wa jenasi beatragus na damaliscus katika familia bovidae
kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi d
korrigum topi lakini siku hizi spishi na nususpishi zote huitwa nyamera mara nyingi
majina mengine ni hirola jimela sasabi na tiang
rangi yao ni ya mchanga inayoelekea nyekundu au kijivu mara nyingi
wana mabaka meusi mwilini miguuni na kichwani isipokuwa hirola na nyamera baka nyeupe ana baka nyeupe kwa pua na paji
kichwa chao ni kirefu kama kile cha kongoni lakini pembe zao hazina umbo wa zeze
kasai mashariki kasai oriental kwa kifaransa ni moja ya mikoa ya jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
inapakana na mikoa ya kasai magharibi upande wa magharibi quateur upande wa kaskazini orientale upande wa kaskazini mashariki maniema upande wa mashariki na katanga upande wa kusini
kasai oriental ni kati ya maeneo duniani penye almasi nyingi
kabla ya ukoloni sehemu kubwa za mkoa zilkuwa chini ya milki ya luba
wakati wa uhuru wa kongo wanasiasa wa sehemu hii walijaribu kuanzisha dola la kujitegema ya kasai kusini lakini jeshi la serikali kuu ilivamia eneo lake
baada ya vita ya miezi minne iliyokuwa na wahanga maelfu eneo lilirudishwa kongo na kugawiwa
eneo la mji wa mbuji mayi linazalisha asilimia ya almasi zote zinazotolewa duniani
uchimbaji unasimamiwa na kampuni ya soci t mini re de bakwanga
wananchi wengine wanajaribu kuchimba almasi kibinafsi
kwa jumla wakazi wa mkoa hawafaidiki na utajiri huu
tshiluba ni lugha inayotumiwa na wakazi wengi ambacho ni moja ya lugha za kitaifa za kongo
digidigi ni wanyamapori wadogo wa jenasi madoqua katika familia bovidae
wanyama hawa ni miongoni mwa wanyama wadogo kabisa wa bovidae kimo sm begani urefu sm na uzito kg 
wanatokea savana kavu za afrika kusini kwa sahara
jike ni mkubwa chache kuliko dume lakini dume ana pembe fupi na nyembamba
wana ushungi kwa utosi unaoficha pengine pembe za dume
rangi yao ni ya mchanga lakini mgongo una rangi ya majivu
wanapata maji ya kutosha kutoka chakula chao kwa hivyo hawana haja ya kunywa
ufashisti ni siasa ya mrengo wa kulia ambayo ilitawala italia tangu mwaka hadi ikiongozwa na mwanzilishi wake dikteta benito mussolini 
kutokana nayo aina za siasa zinazofanana zinaitwa pia ufashisti
mvulana ni mwanaume bado mdogo au kijana wa kiume
hawawezi kukomaa hadi wanapofikia umri wa balehe huenda ikawa kunako umri wa miaka hadi hapo ndipo miili yao inaanza kukomaa na kuwa mwanamume
msichana ni mtoto wa kike ambaye atakua na kufikia uwanamke
jinsi wavulana wanavyokuzwa kwa namna nyingi na tamaduni tofautitofauti
wavulana wanatakiwa wawe thabiti kuliko wasichana
msichana ni mwanamke ambaye hajafikia ukomavu wa utu uzima ni kijana wa jinsia ya kike ijapokuwa si tena mtoto tu wa binadamu
wakati mwingine watu wakubwa bado hutaja kama wasichana wanawake waliokua hasa katika hali ya kutoka nao usiku katika starehe fulani
haikomai hadi watakapofikia umri wa balehe huenda wakafikia umri wa miaka n
ambapo miili yao inaanza kukomaa na kuwafanya wanawake kamili
wakati wa kubalehe msichana anaanza kuwa na maziwa maumbo yao sehemu za kiunoni na mabegani zinakuwa kubwa na wanaanza kuwa na hedhi
suni ni wanyamapori wadogo sana wa jenasi neotragus katika familia bovidae
wanyama hawa ni wadogo kabisa wa bovidae kimo sm begani urefu sm na uzito kg 
wanatokea misitu minyevu na mikavu ya afrika kusini kwa sahara yenye kichaka kizito
dume ana pembe fupi kwa urefu wa sm 
 hadi kuhusiana spishi
rangi yao ni kahawianyekundu lakini nyeupe upande wa chini
suni hula majani macho ya maua machipukizi nyoga manyasi na mimea
akili ni kipawa kinachowezesha kufikiri kuelewa kuwasiliana kujifunza kupanga na kutatua matatizo
ukweli ni lengo la akili katika kujua mambo yote kwa dhati iwezekanayo
unaweza kujulikana kuanzia hisi kwa kufikiria lakini pia kwa kushika imani ya dini fulani inayosadikiwa imefunuliwa na mungu
wazo hilo ni la msingi hasa katika ukristo na kwa namna ya pekee katika injili ya yohane
neno au jina la kipoke laweza kurejea mambo mbalimbali k
kibolo ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wabolo
kichokwe ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na angola inayozungumzwa na wachokwe
kidiriku ni lugha ya kibantu nchini angola namibia na botswana inayozungumzwa na wadiriku
idadi ya wasemaji wa kidiriku nchini angola imehesabiwa kuwa watu 
pia kuna wasemaji nchini namibia na wasemaji nchini botswana 
kiholu ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na waholu
kikwangali ni lugha ya kibantu nchini namibia na angola inayozungumzwa na wakwangali
kikwanyama ni lugha ya kibantu nchini angola na namibia inayozungumzwa na wakwanyama
kilari pia kilaari ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kongo na angola inayozungumzwa na walari
idadi ya wasemaji nchini angola ni ndogo zaidi isiyojulikana hasa
kiluchazi ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na waluchazi
pia kuna wasemaji wa kiluchazi nchi za namibia na zambia 
kiluimbi ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na waluimbi
kilunda ni lugha ya kibantu hasa nchini zambia inayozungumzwa na walunda
pia kuna wasemaji nchi ya angola na wasemaji wachache nchi ya jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
kiluvale ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na waluvale
kiluyana ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na waluyana
pia kuna wasemaji nchi ya angola na wengine nchi za botswana na namibia
kimashi ni lugha ya kibantu nchini zambia angola na namibia inayozungumzwa na wamashi
isichanganywe na lugha ya kimashi inayozungumzwa nchini nigeria
pia kulikuwa na wasemaji katika nchi ya angola na wasemaji katika nchi ya namibia 
kimbangala ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wambangala
kimbukushu ni lugha ya kibantu nchini botswana namibia angola na zambia inayozungumzwa na wambukushu
kimbunda ni lugha ya kibantu nchini angola na zambia inayozungumzwa na wambunda
kimbundu ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wambundu
kimbwela ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wambwela
kindombe ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wandombe
kindonga ni lugha ya kibantu nchini namibia na angola inayozungumzwa na wandonga
pia kuna wasemaji nchini angola lakini inawezekana hawa wamehesabiwa pamoja na wakwanyama na wakwambi
kingandyera ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wangandyera
kinkangala ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wankangala
kinkumbi au kinkhumbi ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wankumbi
kinyaneka ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wanyaneka
kinyemba ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wanyemba
pia kuna wasemaji wa kinyemba nchi za namibia na zambia
kinyengo ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wanyengo
kiruund ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na waruund
kisama ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wasama
kisikongo pia kikongo ya san salvador ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na angola inayozungumzwa na wasikongo
kisongo au kinsongo ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wasongo
kiumbundu ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na waumbundu
kiyaka ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wayaka
kiyauma ni lugha ya kibantu hasa nchini angola inayozungumzwa na wayauma
wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya kimbunda
kiyombe ni lugha ya kibantu nchini angola inayozungumzwa na wayombe
kizemba au kidhimba ni lugha ya kibantu nchini angola na namibia inayozungumzwa na wazemba
kiaushi ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na waaushi
pia kuna wasemaji katika jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
kibemba ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na wabemba
pia kuna wasemaji nchi za botswana jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na malawi
kibwile ni lugha ya kibantu nchini zambia na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabwile
kiila ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na waila
kikaonde ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na wakaonde
pia kuna wasemaji nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
kikuhane pia kisubiya ni lugha ya kibantu nchini namibia botswana na zambia inayozungumzwa na wakuhane
pia kuna wasemaji nchini botswana na wasemaji nchini zambia 
kikunda ni lugha ya kibantu nchini zimbabwe na zambia inayozungumzwa na wakunda
kilala bisa ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na walala bisa
pia kuna wasemaji nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
kilamba ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na walamba
pia kuna wasemaji katika jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
kilenje ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na walenje
kilozi ni lugha ya kibantu nchini zambia botswana namibia na zimbabwe inayozungumzwa na walozi
pia kuna wasemaji nchini zimbabwe wasemaji nchini namibia na wasemaji nchini botswana 
kimbowe ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na wambowe
isichanganywe na kimbugwe cha tanzania ambacho pia huitwa kimbowe
kinkoya ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na wankoya
kinsenga ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na wansenga
kisala ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na wasala
kisimaa ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na wasimaa
kitaabwa ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na wataabwa
kitonga ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na watonga
kitotela ni lugha ya kibantu nchini zambia na namibia inayozungumzwa na watotela
idadi ya wasemaji nchini namibia ni tu 
moshchena kiukraine ni kijiji katika ukraine
uchongaji ni aina mojawapo ya sanaa ambayo inatengeneza umbo la kupendeza kutokana na vitu rafu kama vile mawe au mbao
sanaa hiyo ni ya zamani sana lakini inazidi kuona njia mpya
orodha ya lugha za jamhuri ya kidemokrasia ya kongo orodha hii inaorodhesha lugha za jamhuri ya kidemokrasia ya kongo kiamba ni lugha ya kibantu nchini uganda na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waamba
ni nchini uganda ambako wengi wa wasemaji wa kiamba hukaa
kibabango ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wababango
kibali ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabali
kibaloi ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabaloi
kibamwe ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabamwe
kibangala ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabangala
kuna wasemaji wachache wa kibangala tu lugha ikaendelea kufanana zaidi na zaidi na kilingala
kibangi ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kongo na jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabangi
kibangubangu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabangubangu
kibeeke ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabeeke
kibera ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabera
kibhele ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabhele
kibila ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabila
kibinji ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabinji
kiboko ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waboko
idadi ya wasemaji wa kiboko imehesabiwa kuwa watu 
kibolia ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabolia
kiboloki ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waboloki
idadi ya wasemaji wa kiboloki imehesabiwa kuwa watu 
kinyabemba ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wanyabemba
kinyabemba hakijaainishwa kufuatana na uainishaji wa lugha za kibantu wa malcolm guthrie
neno au jina la kibali linarejea mambo mbalimbali k
neno au jina la kibangala laweza kurejea mambo mbalimbali k
neno au jina la kibera laweza kurejea mambo mbalimbali k
neno au jina la kiboko hurejea mambo mbalimbali k
ukonfusio ni mtazamo kuhusu maadili siasa na falsafa ambao ulianzishwa na konfusio k ng f z or k ung fu tzu lit
mafundisho yake yalielekea kwanza siasa lakini baadaye yalijihusisha na falsafa hata pengine yanahesabiwa kuwa ya dini
baadaye mafundisho hayo yakawa rasmi nchini hadi mwanzo wa jamhuri ya china na jamhuri ya watu wa china katika karne ya 
nchi nyingine zilizoathiriwa sana ni korea japan vietnam na singapore
mecklenburg tamka mek len bug ni eneo katika kaskazii ya ujerumani
miji mikubwa zaidi ni rostock schwerin neubrandenburg na wismar
jina latokana na maneno mikil iliyomaanisha kubwa katika lahaja ya kisaksoni ya kale na burg inayomaanisha boma kwa hiyo maana yake ni boma kubwa
boma hili lilikuwepo kati ya miji ya schwerin na wismar likawa boma la familia ya watawala wa eneo hili
nchi ni tambarare hakuna milima na sehemu za juu znafikia mita juu ya uwiano wa bahari
kuna maziwa mengi madogo misitu na hasa mashamba mengi
upande wa kaskazini mecklenburg inapakana na bahari ya baltiki
wakazi ni wachache na tangu karne ilikuwa eneo lenye msongamano mdogo wa wakazi katika ujerumani
wakati ule nchi ilikaliwa na makabila ya kislavoni waliofuata dini za asili
kabila kuwa lilijulikana kama obodriti na tangu mwaka lilikubali ubwana wa juu ya watawala wa kisaksoni wa ujerumani ya kaskazni maharibi
chifu pribislav wa waobodriti alikuwa mtawala wa kwanza wa kienyeji aliyekubaliwa kama mtemi ndani ya muundo wa ujerumani na mwaka alipokea imani ya kikristo
tangu mwaka walowezi wajerumani kutoka sehemu za magharibi walianza kufika kwa wengi wakaunda miji na vijiji
katika karne zilizofuata wenyeji na walowezi waliunganika kiutamaduni
kijerumani kilichukua nafasi ya lugha za kislavoni za wazalendo asilia
sehemu za pwani zilishambuliwa mara kwa mara na waskandinavia na miji kadhaa ya pwani yalikuwa chini ya denmark au uswidi kwa muda fulani
kwa jumla miji yenye bandari kwenye pwani la baltiki ilijiunga na maungano ya miji ya hanse
utemi wa mecklenburg ulitawaliwa mara kadhaa kati ya matawi mbalimbali ya nasaba ya watemi wake lakini baadaye sehemu hizi ziliunganika tena kwa hiyo kwa jumla wakazi walijisikia wako pamoja kama mecklenburg moja
wakati wa matengenezo ya kiprotestanti katika karne ya watawala wa utemi na serikali za miji waliamua kujiunga na kanisa la kiluteri kama sehemu kubwa ya ujerumani ya kaskazini kwa jumla
mwanzoni mwa karne ya mecklenburg ilitwaliwa na ufaransa chini ya napoleon bonaparte lakini baada ya kushindwa kwake mwaka madola ya mecklenburg yenye miji mikuu ya schwerin na strelitz zilirudishwa na kudumu hadi tangu kama sehemu ya dola la ujerumani
mwaka wakati wa mapinduzi ya ujerumani baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia zilikuwa jamhuri zikaunganika mwaka 
baada ya vita kuu ya pili ya dunia mecklenburg ikawa sehemu ya kanda la kisovyeti la ujerumani na tangu jimbo la jamhuri ya kidemokrasia ya kijerumani yaani sehemu ya kikomunisti ya ujerumani
 majimbo ya ujerumani ya mashariki yalifutwa nchi ikagawiwa kwa mikoa
baada ya mwisho wa jamhuri ya kidemokrasia ya kijerumani jimbo likaundwa upya na pamoja na mabaki ya mabaki ya jimbo la pomerania likawa jimbo la mecklenburg vorpommern ambalo likajiunga na shirikisho la jamhuri ya ujerumani
mkwawa au kwa jina refu mkwavinyika munyigumba mwamuyinga julai alikuwa chifu na kiongozi mkuu wa kabila la wahehe katika tanzania ya leo wakati wa upanuzi wa ukoloni wa ujerumani mwishoni mwa karne ya 
mkwawa ni maarufu hasa kwa kuongoza vita vya wahehe dhidi ya wajerumani
jina la mkwawa ni kifupisho cha mukwava ambalo tena ni kifupisho cha mukwavinyika lililokuwa jina lake la heshima likimaanisha kiongozi aliyetwaa nchi nyingi
mkwawa alizaliwa mnamo mwaka mahali palipoitwa luhota karibu na iringa mjini
alikuwa mtoto wa chifu munyigumba aliyeaga dunia mwaka 
babake munyingumba aliwahi kuunganisha temi ndogo za wahehe na makabila ya majirani kuwa dola moja
aliiga mfumo wa kijeshi wa wasangu waliowahi kuwa kabila lenye nguvu kwa kujifunza mfumo huu kutoka kwa wangoni na impi za shaka zulu
hadi miaka ya eneo la wahehe lilipanuliwa mbali kuanzia kusini hadi katikati ya tanzania ya leo
baada ya kifo cha chifu mzee watoto wake walishindania urithi wake na mkwawa alishinda akawa kiongozi mpya
hadi mwisho wa miaka ya alitawala sehemu muhimu za njia ya misafara kati ya pwani na ziwa tanganyika
misafara hiyo ambayo ilikuwa ikibeba bidhaa za nje kama vitambaa visu na silaha kutoka pwani ikirudi na watumwa na pembe za ndovu ilipaswa kumlipia hongo ikanunua pia wafungwa wa vita vyake
hapo athiri na uwezo wake wa kulipa jeshi kubwa ikaongezeka
tangu mwaka hivi wajerumani walianza kuunda koloni lao katika tanzania bara pamoja na rwanda na burundi ya leo
mwaka utawala wao ulitikiswa na vita ya abushiri lakini baada ya kushinda upinzani wa waafrika wa pwani wajerumani walilenga kuimarisha utawala wao juu ya sehemu za bara
mkwawa aliwahi kusikia mapema habari za wajerumani akajaribu kuwasiliana nao lakini bila kuelewana
hapo aliamua kujenga boma imara lenye kuta za mawe kwenye makao makuu yake huko kalenga karibu na iringa
katika mwezi februari alituma wajumbe kwa kambi la wajerumani huko mpwawa wakapokewa na gavana mjerumani
wakati huohuo mkwawa aliendelea kutuma askari zake hadi usagara iliyotazamwa na wajerumani kama eneo lao
katika kipindi hicho gavana mpya julius von soden alifika dar es salaam
hakuwa na mamlaka juu ya mkuu mpya wa jeshi emil von zelewski aliyepokea amri zake kutoka berlin moja kwa moja
baada ya kusikia habari za mashambulio ya mkwawa katika usangara aliomba na kupata kibali cha kuwaadhibu wahehe
walikuwa na bunduki za kisasa bunduki za mtombo na mizinga midogo
zelewski aliwadharau wahehe kama washenzi ambao walikuwa na mikuki na pinde tu
kwa hiyo hakuona haja ya kutuma wapelelezi wa awali
njiani aliangamiza vijiji alivyokuta na katika mwezi agosti alipoona wahehe waliomkaribia aliagiza kuwaua bila kuongea nao
kumbe walikuwa mabalozi wa mkwawa aliyetaka kujadiliana na wajerumani
tarehe agosti zelewski na jeshi lake walipita kwenye manyasi marefu karibu na lugalo
mkwawa alikuwa alimsubiri na wahehe walionyamaza hadi wajerumani waliotembea kwa umbo la safu ndefu walipokuwa karibu kabisa wakawashambulia
wajerumani walikosa muda wa kuandaa silaha zao wakashtushwa kabisa
sehemu kubwa ya askari waliuawa katika muda wa dakika chache pamoja na jemadari von zelewski
sehemu ya kombania ya nyuma ilirudi nyuma na kusimama kwenye kilima kidogo walipoweza kutumia bunduki la mtombo wakajitetea na kuua wahehe wengi
sehemu hii ilijumlisha maafisa na maafande wajerumani waliweza kukimbia na kujiokoa pamoja na askari na wapagazi 
baada ya mapigano mkwawa alihesabu wafu wake waliokuwa wengi
alikataza mila za kilio kwa sababu alitaka kuficha idadi ya askari waliokufa
lakini madai ya wajerumani yalikuwa magumu eti kuwaruhusu wafanyabiashara kupita bila matata na kutoshambulia majirani tena
mkwawa hakuwa tayari kuahidi yote akachelewesha mikutano
wakati huo kamanda mpya mjerumani tom von prince alijenga boma jipya la wajerumani katika uhehe na mkwawa alijibu kwa kusambulia vikosi vidogo vya jeshi la kikoloni
lakini mwaka aliondoka afrika na gavana mpya von schele alitaka kulipiza kisasi akaamuru mashambulio dhidi ya mkwawa
mwezi oktoba von schele aliongoza kikosi cha maafisa wajerumani na askari waafrika pamoja na wagajai zaidi ya kuelekea kalenga
walipofika mbele ya kalenga wahehe walijisikia salama kutokana na kuta imara lakini wajerumani walijipanga kilomita kadhaa nje ya mji wakaanza kufyatulia mizinga yao na kuua watu ndani ya mji
wakati wa giza kwenye asubuhi wa tarehre oktoba askari wa jeshi la schutztruppe walipanda ukuta katika sehemu uliyodhoofishwa tayari na kuingia mjini
gombora na mikuki ya wahehe hazikuweza kushindana na bombomu za wajerumani
mkwawa mwenyewe aliamua kukimbia pamoja na askari lakini kabla ya kukimbia alimwua mganga mzee aliyewahi kutabiri ya kwamba atawashinda wajerumani waliokuja
gavana von schele aliandika taarifa kwa serikali ya ujerumani tulizika maadui wengine walichomwa katika nyumba zao wanawake na watoto kutekwa nyara
mkwawa alijificha msituni pamoja na askari zake akasubiri
baada ya kuondoka kwa wajerumani mkwawa aliweza kurudi na kujenga tena nyumba mahali pa kalenga
mnamo septemba mkwawa alikuwa tayari kujadiliana na wajerumani na tarehe oktoba walipatana amani
wajerumani walimkubali mkwawa kama chifu wa wahehe wahehe waliahidi kukabidhi gobori zote kupandisha bendera ya ujerumani na kuwaruhusu wafanyabiashara na wasafiri kupitia uhehe
mkwawa alimwagiza mjomba wake kutia sahihi akakataa mwenyewe akisema hii ingemwua
hata hivyo miezi kadhaa baadaye alitafuta msaada wa wajerumani kwa shambulio dhidi ya wabena
afisa mmoja mjerumani aliyefika kalenga mpya alizuiliwa kuingia na kumwona chifu akaambiwa alipe hongo ya bunduki ili kuingia katika eneo la mkwawa
hapo maafisa wa jeshi la wajerumani waliolinda mpaka ambao bado walikuwa wakitafuta nafasi ya kulipiza kisasi cha lugalo walidai kuwa chifu amevunja mkataba
kapteni tom von prince alijenga boma jipya karibu na kalenga alianza kuwasiliana na machifu wadogo wa wahehe
mkwawa alijaribu kujenga mapatano na majirani lakini wabena na makabila mengine walikumbuka vita na mashambulio ya awali kutoka uhehe walipendelea kushikamana na wajerumani
mkwawa aliwaua machifu wawili wahehe waliowahi kukaa na von prince lakini aliona hawakuwa peke yao kusita kumtii tena
alipata habari ya kwamba hata mdogo wake mpangile alishikamana na wajerumani
wakati wa septemba wahehe waligawanyika na sehemu kubwa ya viongozi waliochoka vita ilikuwa tayari kuwakubali wajerumani wajerumani waligawa eneo lao
wasangu walirudishwa katika eneo lao la awali wakarudi kutoka usafwa katika mji mkuu wa utengule usangu
mpangile alisimikwa kama kiongozi mpya wa uhehe penyewe lakini baaa ya siku alisimamishwa na kuuwa na wajerumani waliomshtaki eti anamsaidia kaka yake kisiri
mkwawa alikuwa ameondoka sehemu za iringa mwezi agosti alipoona mgawanyiko
alifuata mwendo wa mto ruaha akilindwa na wenyeji waliokuwa tayari kumficha na kumlinda dhidi ya vikosi vya wajerumani waliomtafuta
mnamo desemba alihamia milima ya uzungwa alipojificha
kutoka huko alitelemka mara kwa mara kwenye mabonde alipopata vyakula na kushambulia vikosi vidogo vya askari vya kijerumani
katika julai kikosi kikubwa cha wasangu pamoja na wahehe chini ya uongozi wa wajerumani walikuta kambi la mkwawa mlimani wakalishambulia lakini mkwawa aliweza kukimbia
mwaka mkwawa aliendelea kujificha kwenye misitu akiongozana na watu wachache sana
wakati wa julai aliongozana na wavulana pekee halafu wazungwa mume na mke
tarehe julai wajeumani waliowahi kusikia habari zake walimkuta huyu mama mzungwa alipotafuta chakula wakamkamata hata akawaambia mkwawa alielekea kusini
wakamfuata na tarehe julai mkwawa alimwua mume mzungwa kwa hofu ya kusalitiwa
aliendelea na wavulana tu walioitwa musigombo na lifumika
hapo lifumika aliamua kukimbia asubuhi ya tarehe julai
lakini siku ileile alipotelemka kutoka mlimani alikutana na kikosi cha wajerumani akakimbia lakini wakamshika wakamlazimisha kuwaambia habari za mkwawa
kijana alimwambia sajenti mjerumani kuwa chifu alikaa mgonjwa mahali kwa umbali wa masaa 
njiani walisikia kwa mbali sauti ya bunduki risasi 
wakaendelea na baada ya masaa mawili walikuta maiti za mkwawa na yule kijana mwingine
inaonekana waliwahi kujiua na sauti ya bunduki ilikuwa mkwawa aliyejipigia risasi kichwa cha mtemi kinasemekana kilikatwa na wajerumani na kutumwa berlin kilipohifadhiwa katika makumbusho awali berlin na baadaye bremen
waingereza waliochukua utawala wa koloni mwaka baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia walitaka kuonekana kama mabwana wema
mkuu wa serikali ya kikoloni ya tanganyika alipendekeza kurudisha fuvu kwa sababu wahehe walishirikiana na waingereza wakati wa vita
hivyo kuna kipengele katika mkataba wa versailles kinachosema katika muda wa miezi baada ya kuthibitishwa kwa mkataba huu ujerumani utakabidhi fuvu la sultani mkwawa iliyohamishwa kutoka afrika ya mashariki ya kijerumani na kupelekwa ujerumani kwa serikali ya mfalme wa uingereza
wajerumani walikataa habari za fuvu hili na waingereza waliamua ya kwamba ilishindikana kulipata
katika mkusanyiko wa mafuvu yalikuwa na namba zilizoonyesha yalitokea afrika ya mashariki ya kijerumani
hapo aliyapanga kufuatana na ukubwa na kutazama yale yaliyokuwa na vipimo vya karibu na ndugu wa mkwawa aliowahi kuwapima kabla ya safari yake
hapo aliteua fuvu lenye shimo kwa sababu taarifa ya kale ilisema mkwawa alijiua kwa kujipiga risasi kichwani
fuvu hilo lilipelekwa tanganyika tarehe julai na kuhifadhiwa katika jengo la makumbusho ya mkwawa kwenye kijiji cha kalenga
mkwawa alifuata dini za jadi na alikataa ombi la walutheri la kuanzisha misheni uhehe lakini baadaye alikubali wamisionari wabenedikto wa kanisa katoliki wahamie tosamaganga na kuanza kazi yao kati ya wahehe
hata wakati wa vita vyake dhidi ya wajerumani mkwawa aliwaheshimu wageni wake hawa
matokeo yake wahehe wengi waliingia taratibu ukristo kupitia madhehebu ya kikatoliki hadi leo
mzinga ni silaha ya moto kubwa au aina ya bunduki kubwa
kutokana na uzito wake hauwezi kubebwa hivyo inapatikana ikifungwa juu ya magurudumu au magari kama kifaru au pia kwenye manowari
mzinga hufanywa sawa na bunduki kwa kasiba na chemba cha ramia
baruti ya ramia inalipushwa na kuchoma ikitoa gesi moto
gesi hii inasukuma risasi kwa kufuata mifuo ndani ya kasiba
risasi inatoka kwa mbio mkubwa mdomomi mwa kasiba na kuelekea lengo lake
mizinga ya kwanza zilifanana na gobori baruti na risasi ziliingizwa mdomoni na baruti kuwashwa kwa kuingiza moto kwa njia ya shimo dogo kwenye tako la kasiba
siki hizi chemba cha ramia huwa na msumali inayorushwa mbele kwa nguvu na kusababisha mlipuko ikipiga upande wa ramia unaojaa baruti
mizinga hutofautishwa kutokana na unene wa kasiba inayotawala ukubwa wa risasi na nguvu yake
kiasi cha baruti kinatawala umbali unaoweza kufikiwa na risasi zake
mizinga mikubwa zaidi yenye kipenyo cha kasiba cha mm inafikia lengo lenye umbali hadi kilomita 
kibolondo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabolondo
kiboma ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waboma
kibomboli ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabomboli
kibomboma ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabomboma
kibudu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabudu
kibudza ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabudza
kibushoong ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabushoong
kibuyu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabuyu
kibwa ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabwa
kibwela ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wabwela
kidengese ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wadengese
kiding ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wading
kidzando ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wadzando
kifoma ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wafoma
kifuliiru ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wafuliiru
kihamba ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wahamba
kihavu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wahavu
kihema ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wahema
kihemba ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wahemba
kihunde ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wahunde
kihungana ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wahungana
idadi ya wasemaji wa kihungana katika jamhuri imehesabiwa kuwa watu tu
kijoba ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wajoba
kikabwari ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakabwari
kikaiku ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakaiku
kikango batchua ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakango batchua
kikango uele ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakango uele
kikanu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakanu
kikanyok ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakanyok
kikela ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakela
kikele ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakele
kikete ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakete
kikomo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakomo
kikonzo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakonzowanaokaa mpakani na rwanda
idadi ya wasemaji wa kikoongo kama lugha ya kwanza katika jamhuri imehesabiwa kuwa watu milioni tatu pamoja na hayo kuna watu milioni tano ambao huongea kikoongo kama lugha ya pili
tena kuna wasemaji wa kikoongo milioni moja nchini angola na milioni moja nchini jamhuri ya kongo
kikusu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakusu
kikwami ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakwami
idadi ya wasemaji wa kikwami imehesabiwa kuwa watu tu
kikwese ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wakwese
idadi ya wasemaji wa kikwese imehesabiwa kuwa watu 
kilalia ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walalia
kilega mwenga ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walega mwenga
kilega shabunda ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walega shabunda
kilele ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walele
kilengola ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walengola
kilibinza ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walibinza
kiligenza ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waligenza
kilika ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walika
kilikila ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walikila
tena kuna wasemaji wa kingala nchini jamhuri ya kongo jamhuri ya afrika ya kati na angola
kilobala ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walobala
kilombo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walombo
kilonzo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walonzo
idadi ya wasemaji wa kilonzo imehesabiwa kuwa watu tu
kiluba kasai ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waluba kasai
kiluba katanga ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waluba katanga
kiluna ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waluna
idadi ya wasemaji wa kiluna imehesabiwa kuwa watu 
kilusengo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walusengo
kilwalu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na walwalu
neno au jina la kibuyu laweza kurejea mambo mbalimbali k
neno au jina la kihamba laweza kurejea mambo mbalimbali k
kikango ni jina la lugha mbili nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo yaani kilega ni jina la lugha mbili nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo yaani neno au jina la kilombo laweza kurejea mambo mbalimbali k
kiluba ni jina la lugha mbili nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo yaani shirika la chakula na kilimo la umoja wa mataifa fao shirika la chakula na kilimo la umoja wa mataifa ing
food and agriculture organzation of the united nations fao ni kitengo cha umoja wa mataifa kinachopambana na tatizo la njaa duniani
inalenga kuboresha uzalishaji na ugawaji wa mazao na vyakula duniani kwa shabaha ya kuboresha hali ya malisho ya watu duniani
mwaka nchi pamoja na umoja wa ulaya zilikuwa wanachama
tangu siku ya oktoba hukumbukwa kila mwaka kama siku ya chakula duniani
uvuvi ni kazi ya kukamata samaki na pia ufugaji wa samaki na wanyama wengine wa maji
kusudi lake ni hasa kupata chakula lakini siku hizi uvuvi unatokea pia kama burudani katika utalii na kama sehemu ya michezo
uvuvi ni kati ya shughuli za kale kabisa za binadamu na katika uchumi huhesabiwa katika sekta ya msingi pamoja na kilimo na uchimbaji wa madini
kutokana na takwimu za fao kuna watu milioni dunani wanaofanya kazi ya kuvua au kufuga samaki
uvuvi ni mojawapo ya shuguli za binadamu ambayo ina shughulika na ukamataji wasamaki kutoka ndani ya maji na kuwekwa nje ya maji
pia samaki hao hufanywa kama kitoweo na muda mwingine hufanywa kama biashara ili kujipatia kipato na pia uvuvi nao husaidia kukuza uchumi wa nchi fulani
uvuvi hufanywa penye magimba ya maji kama kwenye bahari maziwa mito au mabwawa
mara nyingi wavuwi hutumia chombo cha maji kama boti lakini wengine wanakaa ufukoni na kuvua kutoka nchi kavu
vyombo vya uvuvi ni aina za nyavu zinazoweza kushika samaki yote na kuivuta nje ya maji ndoano au pia aina za mikuki inayolenga samaki zilizipo karibu na uso wa maji
tunapaswa kulinda bahari maziwa pamoja na mito ili mazalia ya samaki yazidi kuongezeka na pia tupige vita uvuvi haramu kuwa husababisha kuwa nyuma kwa sekta ya uvuvi nashauri serikari iweke ulinzi kwenye swala la uvuvi kwani kuna wavuvi haramu wanaotumia sumu baruti na vingine vingi ambavyo havitakiwi katika uvuvi
kimabaale ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamabaale
kimbala ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wambala
kimbesa ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wambesa
kimbo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wambo
kimbole ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wambole
kimfinu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamfinu
kimituku ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamituku
kimongo nkundu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wamongo nkundu
kimpuono ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wampuono
kinande ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wanande
kindaka ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wandaka
kindobo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wandobo
kindolo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wandolo
kingando ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangando
isichanganywe na kingando nchini jamhuri ya afrika ya kati
kingelima ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangelima
kingombe ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangombe
isichanganywe na kingombe nchini jamhuri ya afrika ya kati
kingongo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangongo
kingul ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wangul
kinkutu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wankutu
kintomba ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wantomba
kinyali ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wanyali
kinyanga ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wanyanga
kinyindu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wanyindu
kiombo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waombo
kipagibete ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wapagibete
kipelende ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wapelende
kiphende ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waphende
kipoke ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wapoke
kisakata ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasakata
kisalampasu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasalampasu
kisamba ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasamba
isichanganywe na lugha ya kisanga inayozungumzwa nchini nigeria
kiseba ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waseba
kisengele ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasengele
kishi ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na washi
kiso ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na waso
kisonde ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasonde
kisonge ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasonge
kisongomeno ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasongomeno
kisongoora ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasongoora
kisuku ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wasuku
kiteke ibali ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wateke ibali
kitembo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na watembo
kitembo nyabungu ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na watembo nyabungu
kitetela ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na watetela
kitiene ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na watiene
kiwongo ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wawongo
kiyamongeri ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wayamongeri
kiyansi ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wayansi
kiyela ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wayela
kizimba ni lugha ya kibantu nchini jamhuri ya kidemokrasia ya kongo inayozungumzwa na wazimba
neno au jina la kimbo laweza kurejea mambo mbalimbali k
neno au jina la kisanga laweza kurejea mambo mbalimbali k
neno au jina la kiso laweza kurejea mambo mbalimbali k
neno au jina la kizimba laweza kurejea mambo mbalimbali k
mwanzilishi wake alikuwa baha ullah huko uajemi leo iran katika karne ya aliyesisitiza umoja wa kiroho wa binadamu wote
leo wafuasi wa dini hiyo duniani kote ni kati ya milioni na 
kati yao kuna abrahamu buddha yesu muhammad na wengineo
hatimaye walitokea b b na bah u ll h kukamilisha yote ili kuleta amani haki na umoja
siddh rtha gautama kwa kisanskrit kwa kipali siddhattha gotama alikuwa mwalimu wa kiroho kutoka india
kutokana na mafundisho yake ulianzishwa ubuddha ambao unatazamwa kwa kawaida kuwa dini
katika mapokeo mengi ya kibuddha anatazamwa kama buddha mkuu p
samm sambuddha s
samyaksa buddha wa wakati wetu ambapo buddha maana yake ni aliyeamshwa au aliyeangazwa
miaka yake ya kuishi haina hakika wanahistoria wengi wa mwanzo wa karne ya walitaja miaka kk hadi kk hivi lakini maoni ya siku hizi yanataja mwaka wa kufariki kati ya kk na kk au hata kati ya kk na kk
kadiri ya akiolojia buddha aliweza kuzaliwa huko lumbini leo nchini nepal au huko kapilavastu piprahwa uttar pradesh india au tena kapileswara orissa india
baadaye alifundisha huko na huko india mashariki kama vile magadha na ko ala
yeye alizaliwa na kupewa jina la siddharta kutoka kwenye familia ya kifalme ya ukoo wa shakyamuni yapata miaka iliyopita huko india ya kaskazini
mama wa buddha alifariki angali yeye ni mtoto na tena alikuwa na shauku la kuwa mtoto atayemzaa si wa kawaida
akiwa mjamzito aliota ndoto ya tembo mweupe aliyehusunika na mtoto atakayejifungua
jambo hilo lilikuwa dalili ya kuonyesha kwamba mtoto atakayezaliwa atakuwa mtu mwenye bahati na tena maalum
mwona aliyetembelea jumba la kifalme ili kutoa utabiri wake kuhusu maajaliwa ya mtoto kwa mujibu wa desturi na mila za siku zile alitabiri kwamba mtoto huyo atakuja kuwa mkubwa na mtawala mahiri ama ataiacha kasri ya baba yake na kuishi maisha ya kipweke kutafuta shauri kuu kuhusu maisha na uhai
babake siddharta aliyekuwa mtawala alishitushwa mno na kauli ya mtoto wake kuja kuwa mmistiya
hivyo alijitahidi kila aliloweza kumficha mtoto kuhusu upande wa maisha wenye sura ya tabu na mahangaiko
kiekit ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waekit
akijaribu kumsogezea na kumpa kila fahari ya maisha ili asahau sehemu ya nafsi yake yenye uwezekano wa kumfanya aghairi maisha ya anasa ili kwenda kuishi kimaskini kama wamistiya wengi wa zama zile walivyokuwa wakifanya kutoka mijini na kwenda porini kuishi maisha duni na hali ya asili
alipofikia umri wa kuoa baba yake alimpa mke ambaye alimzalia mjukuu mmoja
hapo siddharta alikuwa anatimiza miaka takribani ishirini na tisa
wakati ule siddharta alitoka nje ya jumba la kifalme la babake kwa mara ya kwanza akiongozana na mtumishi wake mmoja mwadilifu
alishangaa sana alipomwona mtu aliyetembea kwa shida tu na uso ulikuwa na mafinyo tu
akamwuliza mtumishi wake kwa nini mtu huyu anatembea kwa shida na uso wake unaonyesha mafinyo siddharta asiyewahi kumwona mzee kwa sababu babake hakuruhusu wazee katika mazingira ya mtoto wake akashtuka akauliza je na mimi nitakuwa mzee na nitaonekana hivyo
mtumishi akamjibu ndiyo na wewe utazeeka kama kila mtu
safari ya pili wakamwona mgonjwa na safari ya tatu wakaona maiti
kila safari siddharta alisikia ya kwamba hata yeye mwenyewe ataona mambo haya maishani mwake
yote yalimgusa sana akawa na wasiwasi kwa sababu pande hizo za maisha ziliwahi kufichwa mbele yake
katika safari ya nne walimwona mtawa wa kihindu aliyeketi kando ya barabara
siddharta alivutwa sana na fikra ya kwamba mtu huyu aliachana na mali na mambo yote kwa hiari yake na kufikia uhuru wa roho na hakuogopa tena kifo
hapo alikata shauri moyoni mwake kuondoka katika maisha ya kifalme na kutafuta maisha ya watawa
siddharta aliondoka nje ya jumba la kifalme usiku mmoja bila ya kumwaga mtu yeyote akajiunga na kundi la watawa na kufuata maisha yao
hatimaye akiwa na wenzake alikutana nao katika harakati zake kutafuta kilele cha ufahamu walikwenda kuishi kwenye misitu ya mbali na kudumu katika kutafakari na milaya
miaka sita ilipita iliyojaa maisha ya kujima na kila namna ya kuusonga mwili ili kutafuta taamuli
hatimaye siddharta mtawa alidhoofu na mwili wake kukonda kutokana na kufunga kwa siku mfululizo
siku moja akiwa mwenye kukata tamaa akiwa kando ya mto alipita mwanamke aliyebeba maziwa
siddharta alimwomba yule mwanamke ampatie maziwa anywe maana alikuwa mwenye kuhitaji
baada ya kunywa na kushukuru alijisikia ni mwenye utulivu akajisemea moyoni kwamba baada ya hapo ataketi chini ya mti na hatainuka tena mpaka atapotokewa na taamuli
huo ukawa mwanzo mpya uliofuatiwa na baraka na neema
kwani ni usiku uliofuatia alitokewa na taamuli na ufunuo
katika imani ya wabuddha akabadilika kuwa buddha katika usiku huu yaani mtu aliyepokea ufunuo na ujuzi
baada ya hapo alikaa na kutafakari mambo yote aliyoyaona na kuaangalia jinsi atakavyoweza kufundisha njia yenye kuleta wongofu
kwani taamuli yake ilifuatia kutambua kweli nne kuhusu maisha
kweli ya pili ni kuwa asili ya masumbuko yote ni ujinga yaani kutokujua namna asilia na kanuni ya mambo na hali za maisha na jinsi yanavyosonga
kweli ya nne ni kwamba njia ya wongofu yaani namna ya kutoka katika matatizo haya aliyoiita njia ya nguzo nane
ni gurudumu la nguzo nane ambazo humuongoza mwanadamu kuelekea kwenye taamuli na hasa kufikia wongofu
kufikia wongofu ni kuachana na mzunguko wa kufa na kuzaliwa unaosababishwa na matakwa yenye msingi wa budi inayojengeka na kurudisha hali za kimaisha zenye kufanya mzunguko usiokoma wa masumbuko
hivyo njia hii buddha hii iliyoitwa dhammapada dhamma ni uadilifu na pada ni njia ndio pekee yenye kumkomboa mwanadamu kutoka kwenye taabu na masumbuko ya ulimwengu
mkazo nia ni dhana ya kudumu katika kitendo cha akili yenye kuona pasipo kusogea ama kutangatanga juu ya jambo moja hadi lingine
na hii ndio kigezo kikuu cha siddhaharta buddha katika kufundisha milaya yenye kuongoza kwenye taamuli
uzoroasta ni dini na falsafa inayopata jina lake kutoka nabii wake zoroasta au zarathustra ambayo iliathiri imani ya uyahudi na ya dini zilizotokana na uyahudi
wazoroasta wanaamini katika ulimwengu na mungu apitaye fikira ahura mazda ambaye ibada zote zinaelekezwa kwake
kiumbe cha ahura mazda ni asha ukweli na mpango ambaye anazozana na kinyume chake druj uongo na machafuko
kwa sababu binadamu ana hiari watu lazima wawe na uwajibikaji kwa maadili wanayoyachagua
kwa kutumia hiari watu lazima wawe na jukumu tendaji katika mgogoro wa dunia nzima na mawazo mema maneno mema na matendo mema ili kuhakikisha furaha na kuepuka machafuko
zamani dini iliyo ilikuwa kubwa lakini siku hizi imebaki na watu hadi tu
muungano wa afrika kusini lilikuwa jina la afrika kusini kuanzia hadi 
kwa lugha rasmi za nchi jina lilikuwa union of south africa ing
ilianzishwa kama muungano wa koloni za kiingereza zilizokuwa koloni ya rasi natal transvaal na dola huru la oranje
ofisi kuu za dola zilizambazwa katika majimbo mbalimbali kwa sababu viongozi walishindwa kuelewana juu ya mji mkuu mmoja
makao ya serikali ilikuwa mjini pretoria transvaal makao ya bunge mjini cape town jimbo la rasi na mahakama kuu katika bloemfontein dola huru la orange
siasa ya apartheid tangu ilisababisha hali gumu kati ya uingereza nchi mpya za afrika na maungano ya afrika kusini
hapo bunge liliamua kujitenga kabisa na uingereza na kutangaza jamhuri nje ya jumuiya ya madola
tarehe mei nchi ilitangaza uhuru wake kama jamhuri ya afrika kusini
boer inayomaanisha mkulima ni jina la wazungu wa afrika kusini na namibia wanaotumia lugha ya kiafrikaans
wenyewe wanajiita mara nyingi afrikaner yaani waafrika
wako takriban theluthi mbili ya wazungu wa afrika kusini au milioni 
karibu wote ni wakristo waprotestanti hasa wa madhehebu ya kikalvini
baada ya kushindwa katika vita ya pili ya makaburu dhidi ya uingereza mwaka na pia baada ya mwisho wa apartheid vikundi vya makaburu walihamia nje ya nchi kwenda nchi nyingine za afrika na pia za amerika
mababu zao ni mchanganyiko wa wahamiaji kutoka uholanzi ufaransa na ujerumani waliofika tangu mwaka katika koloni ya kampuni ya kiholanzi ya india ya mashariki
walikaa huko kama wakulima waliouza mazao kwa meli zilizozunguka kati ya uholanzi na koloni za kampuni katika indonesia ya leo
mwaka ambako uingereza ilitwaa utawala juu ya koloni ya rasi na hapo sehemu ya makaburu walianza kuondoka katika eneo la koloni na kuingia katika nchi upande wa kaskazini walipounda jamhuri zao kama transvaal dola huru la oranje na natalia
hasa kufutwa kwa utumwa mwaka sheria ya kufanya kiingereza lugha rasmi na matumizi ya sheria za uingereza zilisababisha kuondoka kwa makaburu wengi katika koloni ya rasi waliojulikana kama voortrekker
jamhuri za makaburu zilitwaliwa polepole na waingereza waliowafuata
jamhuri ya transvaal ilitambuliwa na uingereza mara ya kwanza mwaka ilitwaliwa lakini baada ya vita ya kwanza ya makaburu dhidi ya uingereza uhuru wake ulitambuliwa tena
waziri mkuu wa serikali ya koloni ya rasi cecil rhodes alikuwa adui wa uhuru wa makaburu na baada ya kupatikana kwa almasi katika eneo la johannesburg alijaribu kupindua serikali ya transvaal
hii ilisababisha vita ya pili ya makaburu dhidi ya uingereza
waingereza walishinda na katika amani ya vereeniging makaburu walipaswa kukubali ubwana wa uingereza
lakini miaka kadhaa baadaye uingereza uliwapa makaburu haki ya kujitawala katika mambo ya ndani
 maeneo ya kiingereza pamoja na majimbo ya makaburu yaliungana kuwa muungano wa afrika kusini
hapo lugha ya kiholanzi lugha mama ya kiafrikaans ilitambuliwa kama lugha rasmi ya nchi pamoja na kiingereza
 kiafrikaans ilikubaliwa kama lugha rasmi badala ya kiholanzi
chama cha kisiasa kilichopigania haki na matakwa ya makaburu kilikuwa hasa chama cha national party afr
mwaka chama hiki kilipata kura nyingi kikaanzisha siasa ya apartheid iliyodumu hadi mwaka ambako viongozi walikubali ya kwamba haiwezekani kusimamia nchi dhidi ya mapenzi ya wananchi wengi yaani waafrika waliobaguliwa katika muundo wa apartheid
makaburu wengi waliendelea kupigia kura national party na hivyo kudumisha siasa ya ubaguzi wa rangi hadi mwisho wake 
taya kasia au vihea ourebia ourebi ni swala wadogo wenye miguu myembamba na shingo ndefu ambao wanatokea savana za afrika kusini kwa sahara
taya wazima wana urefu wa sm kimo cha sm begani na uzito wa kg 
mgongo na kidari cha juu ni njano hadi kahawiamachungwa
kidevu koo kidari cha chini na tumbo ni nyeupe na kuna mviringo mweupe kwa matako
mkia ni mfupi na una manyoya mengi upande wa juu ni mweusi au kahawianyeusi na upande wa chini ni mweupe
baka jeupe kwa umbo wa hilali juu ya jicho ni hulka inayosaidia kutofautiana spishi hii na swala wengine wanaoonekana hivyo hivyo
mianzi ya pua ni myekundu na chini ya masikio liko baka jeusi kubwa la mviringo lililo na tezi
tezi nyingine ziko pande za uso ambazo zinatoa uto ulio na kidusi na unaotumika kwa kutopoa bara la taya
dume tu ana pembe ambazo ni nyembamba na wima na zina nyushi kwa nusu ya chini nusu ya juu ni laini na ina ncha kali
taya wanatokea takriban nchi zote za afrika kusini kwa sahara
usambazaji unaenda kutoka senegali mpaka uhabeshi ya magharibi na ya kati na somalia ya kusini kuendelea upande wa kusini katika kenya na uganda mpaka botswana ya kaskazini na angola
katika msumbiji zimbabwe na sehemu za kati na mashariki za afrika kusini usambazaji wao ni kirakaraka na si mzima
kwa kawaida taya hukaa katika mbuga wazi au maeneo ya kichaka kisicho kizito
hupenda maeneo ya manyasi mafupi ambayo wanayala lakini yenye manyasi marefu pia ambayo ndani yao hujifichia wanyama mbua
taya hutegemea maji sana na huepuka miteremko ishukayo sana
wakati wa majira ya kuzaa kutoka agosti hadi desemba dume hupanda majike wote wanaogawana bara lake naye
kwa kawaida majike mmoja au wawili tu wamo katika kila bara
baada ya muda wa mimba wa miezi mtoto mmoja azaliwa
pindi ya wiki za kwanza jike huficha mwanake katika manyasi mazito ambapo atalala bila kujongea akikaribiwa
majike hupevua baada ya miezi madume baada ya miezi 
taya wanahitari kula manyasi mafupi lakini hula majani na machipukizi wakati wa kiangazi
huonekana mara nyingi katika maeneo yaliyochomeka wakila machipukizi mapya ya manyasi
simba chui simbamangu fisi mbwa mwitu bweha mamba na chatu
watoto hukamatwa pia na tai kanu na wanyama mbua wadogo wengine
taya huishi peke yao kwa jozi au kwa makundi ya dume mmoja pamoja na majike mawili au zaidi
hupumzika wakati wa joto la mchana na hufanya amali yao asubuhi alasiri na jioni
endapo wanatishwa huondoka shoti wakiruka kwa miguu ishupaayo kila nyago kadhaa hiyo huitwa stotting kwa kiingereza
pia hufugwa ili kuachiliwa katika makazi yanayowafalia
oranje vrystaat lilikuwa jamhuri ya makaburu katika afrika kusini wakati wa nusu ya pili ya karne ya iliyoundwa na mavoortrekker
baadaye ilikuwa koloni ya uingereza na jimbo la afrika kusini tangu kwa jina free state province jimbo la dola huru
jina la jamhuri lilichaguliwa kutokana na mto oranje uliokuwa mpaka wake
baada ya kutwaliwa kwa koloni ya rasi na uingereza kutoka uholanzi wakazi makaburu wengi walisikitika mabwana wapya hasa matumizi ya kiingereza katika utawala mahakamani na shuleni pia sheria za uingereza
walowezi wakulima waliokaa karibu na mpaka wa koloni walijisikia hawalindwi na serikali ya waingereza dhidi ya mashambulio ya waxhosa waliokuja mara kwa mara kuchukua mifugo yao
 utumwa ulipigwa marufuku katika milki ya uingereza na wenye watumwa walitakiwa kuwachisha watumwa wao
makaburu wengi hawakuridhika malipo ya fidia yaliyopatikana
hivyo makundi ya voortrekker walianza kuondoka katika koloni na kuingia katika maeneo ya kaskazini walipotafuta ardhi ya kulimia
walikuta maeneo mengi penye watu wachache kwa sababu vita za mfecane zilizotangulia ziliua watu wengi na kusababisha uhamisho wa makabila mengi
baada ya mapigano na wazulu kundi la kwanza la mavoortrekker chini ya uongozi wa andries hendrik potgieter walipatana na watswana chini ya chifu moroka wa wabarolong ya kwamba watawalinda wabarolong dhidi ya wazulu wa matebele na kwa kazi hii walipewa maeneo makubwa ya mashamba
baada ya jamhuri ndogondogo zilizotangulia dola huru la oranje liliundwa mwaka katika eneo kati ya mito oranje na vaal
lakini waingereza kutoka koloni ya rasi walingia kati na kutangaza eneo la oranje kuwa chini ya mamlaka yao
katika miaka iliyofuata sehemu za walowezi walisimama upande wa uingereza lakini wengine waliendesha mapigano na waingereza na makabila ya waafrika walishikamana nao hasa wasotho
baada ya mwaka serikali ya uingereza hakutaka tena kugharamia utawala katika eneo la oranje na gavana mpya wa rasi alipatana na viongozi wa mweleko wa jamhuri na kuitambua kama nchi huru katika mkataba wa februari 
tangu mwaka almasi zilipatikana kwa wingi katika eneo la kukutana kwam mito ya vaal na oranje mji wa kimberley ya leo na wachimbaji almasi wengi walifika hapa kutoka koloni ya rasi waliokuwa zaidi waingereza si makaburu
hii ilileta matatizo lakini serikali za dola huru na koloni ya rasi ziliweza kupatana
uhusiano mzuri ulidumu ingawa makaburu kadhaa wa dola huru walishiriki katika mapigano kati ya uingereza na jamhuri ya transvaal iliyokuwa jamhuri jirani ya makaburu
lakini wakati vita ya pili ya makaburu dhidi ya uingereza ilipokaribia dola huru lilijiunga karibu zaidi na transvaal na kuingia katika vita hii
mwaka jeshi la uingereza likuwa limeshatwaa dola huru yote uhuru ukafutwa na eneo kuigizwa katika milki ya uingereza kama koloni ya mto oranje
baada ya ushindi wa waingereza koloni hii ilipewa tena madaraka ya kujitawala na katika mapatano kati ya wazungu wa afrika kusini imepandishwa ngazi kuwa moja ya majimbo nne katika muungano wa afrika kusini tangu mwaka 
larry abramson ni msanii kutoka nchi ya israel
abramson alizaliwa mwaka katika afrika kusini mnamo mwaka wa familia yake ilihamia israel na kuanzisha makazi mjini yerusalemu
mnamo mwaka wa kama mwandamizi katika shule ya sekondari yeye alikuwa mmoja wa wale waliotia sahihi barua ya kupinga uvamizi wa kijeshi wa gaza
mwaka abramson alikwenda kujifunza sanaa katika chuo cha chelsea ya sanaa na ubunivu london
maonyesho yake ya kwanza kibinafsi yalikuwa mwaka 
kazi yake katika miaka ya yalishughulikia aina ya sanaa ya kisasa ishara kutoka ulaya hasa black square iliyoundwa na ka im r malevich aliyoitumia kujenga hali ya nguvu kuchanganya mtindo wa kurahisisha na mfano wa sanaa ya kuchora
katika mwaka na abramson aliunda mfululizo wa sanaa tsuba iliyoonyeshwa katika nyumba ya sanaa ya kibbutz
mfululizo huo ilijumuisha michoro asili mafuta kwenye turubai michapisho kwenye karatasi ya michoro ya asili na picha za kisimama kutokana na sampuli za mimea zilizochukuliwa kwenya maeneo
mfululizo huu wa kazi inahusiana na magofu ya kiakeolojia iliyo karibu kibbutz tzova eneo ambayo ulitolewa muongo kabla yake na msanii joseph zaritsky chini ya jina tsuba
wakati zaritsky alipuuza magofu ya waarabu yaliyopatikana kwenye eneo hilo kwa kulainisha uchoraji wake abramson alichora kihalisi
kwa kujumuisha magofu ya kijiji kiarabu yeye alikosoa zaritsky ambaye inatakaali kutoa utambulisho wa kiarabu kutoka kwenye eneo hilo
mnamo mwaka abramson alijiunga na idara ya sanaa katika chuo cha sanaa na ubunifu bezaleli iliyoko yerusalemu
mwaka aliteuliwa mkuu wa idara ya sanaa na mkuu wa mipango bezaleli kwa ajili ya wasanii chipukizi shahada ya juu
kwa mwaka wa masomo yeye alialikwa kama mhadhiri mgeni na taasisi ya sanaa ya san francisco kwa wakati huo huo alianza mchakato wa kuanzisha idara ya sanaa na ubunivu katika chuo cha uhandisi na ubunivu cha shenkar katika eneo la ramat gan israel
mwezi tano abramson alichapisha makala katika jarida studio haki we re all felix nussbaum ambapo walijadili hali ya matatizo ya kujenga uchoraji wa kihistoria katika zama za baada ya ya mauaji ya wayahudi nchini ujerumani
mnamo mwaka abramson aliweka maonyesho ya kazi chini ya jina piles kwa kutumia makaa
hii ilikuwa ni pamoja na michoro ya marundiko na uchafu ya ujenzi na yalikuwa yanahusiana na suala la magofu ikionyesha katika sanaa na sanamu ya mchoraji felix nussbaum wa kijerumani aliyekuwa na asili ya kiyahudi
mfululizo huu iliwasilishwa katika makavazi ya felix nussbaum katika osnabr ck ujerumani na katika makavazi ya chaim atar ya sanaa katika kibbutz ein harod katika bonde la yezreeli
mnamo mwaka abramson aliwasilisha maonyesho ya uchoraji wake katika sanaa gordon mjini tel aviv
ngurunguru au mbuzi mawe oreotragus oreotragus ni swala wadogo wanaotokea afrika kusini kwa sahara tu
jina mbuzi mawe ni kielekezi cha makazi yao maeneo yenye mawe na majabali mengi
wana rangi ya kahawa hadi kijivu karibu na zaituni na vidoa vidogo vyingi
rangi hii inafanana na rangi ya majabali ambapo wanaishi na kwa sababu ya hii hawaonekani vizuri kutoka umbali mkubwa
katika afrika ya mashariki majike wana pembe pia mara nyingi
wanyama hawa wasimama kwa ncha za kwato zao na wanaweza kubana kwato nne zote juu ya kipande cha jabali kwa upana wa sarafu kubwa
hawana haja ya kunywa kwa sababu wapata maji ya kutosha kutoka chakula chao
siku hizi nususpishi o
porteousi inafahamika tu
kibirwa ni lugha ya kibantu nchini afrika kusini inayozungumzwa na wabirwa
kironga ni lugha ya kibantu nchini msumbiji inayozungumzwa na waronga
kisotho kaskazini pia kisepedi ni lugha ya kibantu hasa nchini afrika kusini inayozungumzwa na wasepedi
kisotho kusini ni lugha ya kibantu nchini afrika kusini inayozungumzwa na wasotho
kiswati pia kiswazi ni lugha ya kibantu nchini afrika kusini inayozungumzwa na waswati
kitsonga pia kishangaan ni lugha ya kibantu nchini msumbiji afrika kusini na zimbabwe inayozungumzwa na watsonga
strongyloidiasis ni ugonjwa wa kidusia wa binadamu unaosababishwa na minyoo ya nematodi roundworm aina strongyloides stercoralis
minyoo hii inaweza kuingia ndani ya mwili wa kibinadamu na kuzaa ndani ya utumbo
larvae zake huzunguka kati ya utumbo na mapafu na kuathiri afya ya mwili
dalili za ugonjwa ni pamoja na upele au matatizo ya kupumua
kitropiki na maeneo chini yaki lakini kesi pia kutokea katika maeneo ya baridi ikiwa ni pamoja na ya kusini ya marekani
mara nyingi zaidi kupatikana katika maeneo ya vijijini mazingira ya taasisi na chini ya makundi ya kijamii na kiuchumi
utumbo mfumo dalili ya maumivu ya tumbo pamoja na kuharisha
dalili ya mapafu huwa pamoja na syndrome l ffler yanaweza kutokea wakati wa uhamiaji wa mabuu
strongyloidiasis unaweza kuwa sugu na kisha kuwa bila dalili kabisa
watu wengi na strongyloidiasis kuendelea kuteseka kwa ajili ya matibabu au upasuaji wa tumbo na ugonjwa wa nyongo hambayo hai wasaidihi
kuwapa dawa za tumbo kama vile nexium prilosec na protonix ambazo upunguza sana maudhui ya hcl ya tumboni inaruhusu strongyloides kustawi
kwasababu hi watu wenge wenye strongylodiasis huwa wagongwa sana waki tumia hizi dawa
kutafuta strongyloides kwenye kinyesi ni hasi hadi ya vipimo
ni muhimu kupima kinyesi mara kwa mara an biopsy duodenal maambukizi mbaya yakituhumiwa
matibabu ya strongyloides inaweza kuwa vigumu na imekuwa inajulikana kuishi kwa watu binafsi kwa zaidi ya miaka baada ya matibabu
kuendelea kwa matibabu inaweza kuwa muhimu kama dalili yanaendelea
matibabu yanatakiwa kuendelea mpaka dalili kutatua wenyewe
katika kesi za ugongwa mwingi ya strongyloidiasis wanaweza kuunda vidonda kuanza kupatikana katika mfumo wa limfu ya tumbo
ni muhimu kutoanzisha tiba na steroid kwa crohn s kama strongyloides ina tuhumiwa
kufanya hivyo unaweza kusababisha maambukizi ya kusambazwa
kusambazwa kwa ugonjwa strongyloidiasis hutokea wakati wagonjwa na ugongwa sugu wa strongyloidiasis huwa wagongwa
inatokea kama maumivu ya tumbo mshtuko na nyurolojia matatizo ya mapafu na ndamu na uwezekano wa kusababisha kifo
ndamu kuwa mbaya hupatikan mara nyingi lakini wakati mwingine hakuna dalili
utambuzi hutegemea utambulisho wa mabuu rhabditiform na mara kwa mara filariform kwenye kinyesi au maji ya tumbo
uchunguzi wa sampuli nyingi inaweza kuwa ni lazima na si mara zote za kutosha kwa sababu uchunguzi wa moja kwa moja ya kinyesi huhepuka to onyesha ugongwa
utamaduni kukuza ni nyeti sana lakini si mara kwa mara inapatikana katika magharibi
uchunguzi wa moja kwa moja lazima kufanyika kwenye kinyesi kilicho towelwa upesi na hakijaruhusiwa kupata baridi kwa sababu minyoo na mayai huzaa juu ya baridi na mabuu ni vigumu sana kutofautisha kutoka strongyloides
maji ya duodenal inaweza kuchunguza kwa kutumia mbinu kama vile enterotest string au madhara duodenal
mabuu inaweza kuwa wanaona katika sputum kutoka kwa wagonjwa na strongyloidiasis kusambazwa
madawa ya uchaguzi kwa ajili ya matibabu ya strongyloidiasis ni ivermectin
ivermectin haiui strongyloides mabuu lakini minyoo mikubwa tu minyoo hiyo kurudia dosi inaweza kuwa muhimu vizuri kutokomeza maambukiz kuna mzunguko auto infective ya wiki takribani mbili ambazo ivermectin lazima ipewe tena
lakini ni muhimu kama itakuwa si kuua strongyloides katika damu au mabuu kirefu ndani ya matumbo
madawa nyigine ya tiba ni albendazole na thiabendazole mg kg mara mbili kwa siku kwa siku mg upeo kwa ujumla
wagonjwa wote walio katika hatari ya strongyloidiasis kusambazwa wanapaswa kutibiwa
si wazi muda wa matibabu kwa wagonjwa walio ugongwa uliosambazwa
levamisole na mimosa pudica kila dondoo ufunga mabuu filariform ya stercoralis strongyloides kwa zaidi ya saa moja chini
eryngial dondoo ya foetidum eryngium imekuwa kuchunguzwa kama tiba kwa strongyloidiasis
tiba ya kiasili ya strongyloidiasis ni pamoja na machungu artemisia absinthium tamu machungu artemisia annua pumpkin mbegu astragalus mzizi astragalus membranaceus majani culantro eryngium foetidum noni juisi morinda citrifolia na hekalu tangor kifalme mandarin hekalu ya machungwa citrus reticulata
nematodi au minyoo kuru ni faila ya minyoo ambayo ni kati ya faila zenye spishi nyingi katika himaya ya wanyama
kuna makadirio ya kwamba idadi ya spishi inaweza kufikia nusu milioni
nematodi wengi ni minyoo midogo myeupe au bila rangi inayoishi katika mazingira mabichi
kati ya nematodi wanaojulikana takriban spishi ni kiparasiti vimelea yaani wanaishi ndani ya viumbe wengine
mlolongo wa dna katika uchambuzi wa nematodi umepiga hatua sana ikiwa ni pamoja na uhusiano wa spishi za miti
orodha ya kimataifa ya magonjwa na matatizo ya afya orodha ya kimataifa ya magonjwa na matatizo ya afya kiing
international classification of diseases and related health problems au uainishaji wa kimataifa wa magonjwa yanayohusiana na matatizo ya afya kifupi icd ni orodha ya magonjwa yaliyopangwa katika utaratibu kufuatana namba zao
ni utaratibu unaokubaliwa kote duniani kwa kutaja na kurekodi magonjwa
kulikuwa na matoleo mbalimbali na toleo la kisasa ni icd toleo la 
toleo jipya la icd inepangwa kwa mwaka 
ambayo itakuwa inapitiwa kwa kutumia web 
hii orodha inatumiwa na madaktari serikali na makampuni ya bima kutaja magonjwa kukusanya takwimu za sababu za vifo na kupanga shughuli za tiba
asili ya orodha hii ni kazi ya daktari mfaransa jacques bertillon aliyetoa mpangilio wa sababu za vifo mwaka ambako aliorodhesha magonjwa yanasoababsha vifo
mpangilio wa bertillon ulisambaa katika nchi malimbali
baada ya miaka kadhaa ilionekana ya kwamba sayansi ya tiba iliendelea tayari ikaona magonjwa mbalimbali kwa namna tofauti kwa sababu maelezo mapya yalipatikana
kwa hiyo mikutano ya kimataifa ilitiishwa tangu mwaka kuagalia upya mpangilio huu
mashauri ya kiinjili ni maelekezo ambayo yanapatikana katika injili lakini hayamlazimishi mfuasi wa yesu kuyafuata
yanategemea maisha na mafundisho yake kadiri ya agano jipya
yanatolewa kwa hiari ya mtu atakayevutiwa nayo moyoni mwake kutokana na roho mtakatifu kumjalia karama ya namna hiyo
underclassman ni filamu ya mwaka wa ambamo ndani yake ina mapigano na vichekesho
filamu imeongozwa na marcos siega na waigizaji wake ni nick cannon shawn ashmore roselyn s nchez kelly hu hugh bonneville na cheech marin
septemba awali ilipanga itolewe kunako mwaka wa 
tracy trey stokes cannon ni askari kanzu mwenye umri wa miaka ambaye ametumwa kwenda kuchunguza kifo cha mwanafunzi wa shule ya westbury high
amekuja kuwa rafiki na rob donovan ashmore na punde anagundua kama jamaa ana kawaida ya kuiba magari kwenye sherehe
karibia na mwisho inagundulika kwamba mkuu wa shule bonneville alikuwa akimtisha donovan na ndiye alikuwa mratibu mkuu wa uhalifu
baada ya kupigwa chini kikosini na mkuu wa polisi marin trey ameweza kusaidia kesi kwisha kwa msaada wa donovan na akarejeshwa kazini
underclassman imepokea tahakiki mbovu kabisa kutoka kwa watahakiki
chuo kikuu cha jacobs bremen zamani chuo kikuu cha kimataifa cha bremen iub ni chuo kikuu cha binafsi mjini bremen ujerumani
chuo kikuu cha jacobs ni taasisi inayotoa elimu ya juu iitumia kiingereza kama lugha ya mafunzo tofauti na vyuo vya serikali
chuo kikuu cha jacobs hulenga kuunganisha mifumo ya kitaaluma ya kimarekani kiingereza na kijerumani pamoja ili kutengeneza mazingira shirikishi baina ya michepuo mbalimbali na masomo tofauti
chuo kikuu cha jacobs kilianzishwa mnamo mwaka kama chuo kikuu cha kimataifa cha bremen iub ila mnamo mwanzoni mwa mwaka kilibadili jina kama ishara ya utambuzi shukrani ya ufadhili wa mhisani klaus johann jacobs aliyeinusuru iub kufilisika
chuo hiki kilianzishwa kufuatia ushirikiano wa awali baina ya serikali ya jimbo la bremen chuo kikuu cha bremen na chuo kikuu cha rice cha marekani
mwaka chuo hiki cha binafsi kilikuwa na matatizo ya kifedha na wakati ule taasisi ya jacobs foundation iliamua kutoa mchango wa milioni na kuchukua theluthi mbili za hisa ya shirika la chuo kikuu
kuanzia mwaka chuo kikuu cha jacobs kimethibitishwa kama taasisi rafiki kwa familia na hertie foundation kufuatia uanzishwaji wa hatua maalum kwa wanachuo wenye majukumu ya kifamilia
hivi karibuni kituo cha matangazo cha deutsche welle kilirusha matoleo ya televisheni yaliyoitwa leaders of tomorrow viongozi wa kesho yaliyokilenga chuo kikuu cha jacobs vinubi ni ndege wakubwa kiasi wa jenasi mbalimbali katika familia corvidae
spishi nyingi ni nyeusi au nyeusi na nyeupe nyingine zina rangi ya buluu ya majani au ya kahawa
wanatokea amerika ya kaskazi ulaya afrika na asia
hula nusra kila kitu wanyama na ndege wadogo wadudu mizoga matunda nafaka n
 stfold linachangamana nchi ya uswidi masharakini jimbo la akershus kaskazinini na lango la oslofjorden magharabini
 mei ni mbunge wa jimbo la ilala katika bunge la kitaifa nchini tanzania
 julai ni mbunge wa jimbo la njombe kusini katika bunge la kitaifa nchini tanzania
pia alikuwa naibu spika wa bunge tangu hadi 
mwaka wa na alikuwa waziri wa maendeleo ya jamii jinsia na watoto
pia miaka ya nyuma alishawahi kushika nyandhifa kadha wa kadha
ebola ni ugonjwa unaosabibishwa na virusi fulani ya homa ya hemoraji yaani kumwaga damu sana
kati ya watu waliopata virusi ya ebola basi wastani kati ya watano na tisa hufa
katika watu maambukizi hutokea mtu anapogusa ugiligili wenye virusi
watu wenye ebola hupata homa ya kumwaga damu sana wanahara damu na kutapika
wanamwaga damu kutoka puani mdomoni katika viungo vya uzazi
uvujaji huo unaweza kuambukiza haraka sana na kusababisha watu wengi wapate virusi
pale watu wanapopata ebola dalili zake za kwanza ni kuonekana kwa magonjwa mengine
watu wanapata homa kujisikia kuchoka maumivu ya kichwa maumivu ya tumbo maumivu katika viungo vyao na maumivu kooni
kwa dalili hizo watu hufikiria kwamba wana magonjwa mengine kama vile malaria au homa ya matumbo
baadaye hali inakuwa mbaya zaidi hadi kufikia hali ya kumwaga damu kwa kiasi kikubwa sana
wanapata mshtuko shinikizo la damu kuwa chini mapigo ya moyo kwenda kasi na mzunguko wa damu kuwa hafifu mwilini
ebola pia husababisha ukakamavu mwilini ambapo inawaacha waathirika kitandani
hata kama watafanikiwa kufika hospitalini wengi wao hufa
lakini ikiwa watu wanapata huduma bora kutoka kwa madaktari na wauguzi wengi wao huishi
huduma bora kwao inaweza kuwa kwa ugiligili au damu zinazotolewa kwa vena za watu
wagonjwa wa ebola hutenganishwa na wagonjwa wengine ili wasipate kuwaambukiza
hii ina maana kwamba watu wengine wasije wakagusa ugiligili na damu yao
basi watu wengine hawawezi kupata virusi hii kwa sababu tayari hatua ya kuwatenganisha imeshapita
pale mlipuko unapotokea watu wengi huja na kujaribu kusaidia kuzuia
shirika la afya duniani ni moja kati ya makundi muhimu sana kwa jitihada zake za kujaribu kuzuia mlipuko wa ugonjwa wa ebola
 julai ni mbunge katika baraza la wawakilishi la zanzibar tanzania
 oktoba ni mbunge wa jimbo la muhambwe katika bunge la kitaifa huko nchini tanzania
john damiano komba machi februari alikuwa mbunge wa jimbo la mbinga magharibi katika bunge la kitaifa huko nchini tanzania
 agosti ni mbunge wa jimbo la ismani katika bunge la kitaifa huko nchini tanzania
 julai ni mbunge wa viti maalumu katika bunge la kitaifa huko nchini tanzania
aprili ni mbunge wa jimbo la ukonga katika bunge la kitaifa huko nchini tanzania
 aprili ni mbunge wa jimbo la mtera katika bunge la kitaifa huko nchini tanzania
januari ni mbunge wa jimbo la same mashariki katika bunge la kitaifa huko nchini tanzania
kwenzi au kuzi ni ndege wadogo kiasi wa familia sturnidae
baadhi ya spishi zimewasilishwa katika amerika ya kaskazini nyuzilandi na afrika
spishi nyingi zina rangi ya buluu pengine pamoja na rangi kali kama nyekundu machungwa na njano spishi nyingine ni nyeusi kijivu au kahawia pengine pamoja na nyeupe njano nyekundu au pinki
sauti yao ina utata na huiga sauti za mazingira kama ndege wengine kamsa za magari na hata msemo wa binadamu
ndege hawa hula wadudu na matunda hasa lakini hula nusra kila kitu
takriban spishi zote hulijenga tago lao katika tundu
duke henderson sylvester c
henderson akafa mnamo alikuwa muimbaji wa jazz wa marekani
batista varano aprili mei alikuwa bikira mtawa mfuasi wa fransisko wa asizi katika utawa wa mtakatifu klara
ni maarufu hasa kwa vipaji vyake katika sala alipozama katika mateso ya kiroho ya yesu
alitangazwa na papa gregori xvi kuwa mwenye heri tarehe aprili akatangazwa na papa benedikto xvi kuwa mtakatifu tarehe oktoba 
naujoji akmen kiswahili jiwe mpya ni mji nchini lituanya
mitholojia ya kigiriki ni ukusanyaji wa masimulizi na hadithi za ugiriki ya kale kuhusu miungu na mashujaa wao
zilikuwa moja ya sehemu ya dini ya ugiriki ya kale
mitholojia ya kirumi ni jumla ya imani kuhusu miungu ya roma ya kale jinsi ilivyosimuliwa katika hadithi za kidini za utamaduni huu
dini ya roma ya kale haikuwa na msahafu au vitabu vitakatifu kama biblia qurani au veda
hadithi zilizoonyesha imani kuhusu miungu zilisimuliwa katika familia kuimbwa na washairi na baadaye tu kuandikwa na waandishi bila kuunda andiko maalumu la kidini
kiasili waroma wa kale walikuwa wakulima na hiyvo dini yao iliangalia miungu iliyowakilisha nguvu asilia na matukio muhimu katika mazingira yao kama tellus ardhi ops mavuno ceres mazao ya shambani
waroma waliwaza nguvu hizi kama kimungu wakitafuta kuziathiri kwa kuzipa uso wa mungu fulani aliyeweza kuabudiwa
kupokea miungu ya majirani na mataifa yaliyoshindwa
lakini waroma wa kale waliathiriwa wenyewe sana na majirano yao walioitwa waetruski waliowaletea habari nyingi za miungu ya kigiriki na hivyo mawazo mengi yenye asili ya kigiriki yaliingia katika dini ya kiroma
mara nyingi walijaribu kulinganisha miungu ya kigiriki na miungu yao wenyewe kwa kusema kwa mfano mungu ares wa wagiriki ni yeye yule kama mars wa kiroma ni tofauti ya lugha tu
baada ya kupanua milki yao kuwa dola la roma lililojumlisha mataifa kwenye mabara matatu ya ulaya afrika na asia waliimarisha mtindo huu uliowasaidia kuwatawala wale watu wengi wenyi tamaduni tofautitofauti
walikubali miungu ya kila taifa kwa kuwaingiza katika dini yao ama kama jina tofauti ya mungu aliyekuwepo tayari kwao au kama nyongeza
hii haikuwa vigumu mno katika imani yao iliyojua miungu mingi
waroma waliabudu hasa miungu mikubwa iliyosimamia mwendo wa dunia kwa jumla
lakini katika maisha ya kila siku miungu inayoweza kuitwa midogo au miungu ya binafsi ilikuwa muhimu pia
iliitwa lares au penati ilitazamiwa kama mapepo ya marehemu yaliyokaa karibu na au ndani ya nyumba ilhali haionekani
kila asubuhi na wakati wa sikukuu fulani baba wa nyumba aliwatolea sadaka ndogo na sanamu zao zilikuwa na nafasi ya heshima katika nyumba
 machi alikuwa mbunge wa jimbo la nyamagana katika bunge la kitaifa huko nchini tanzania
alipata kuwa naibu waziri wa mambo ya ndani waziri wa mambo ya ndani naibu waziri wa nishati na madini 
vizole ni ndege wadogo kiasi wa jenasi onychognathus katika familia sturnidae
wanatokea afrika tu isipokuwa kizole somali na kizole arabu ambao wanatokea nchi za kiarabu pia
ndege hawa wana mabawa mekundu yaonekanayo sana wakiruka anwani
manyoya ya dume ni meusi na yale ya jike yana rangi ya kijivu cheusi
hula wadudu na matunda hasa lakini hula nusra kila kitu
hulijenga tago lao juu ya kipande cha jabali kilichojitokeza nje katika mahali penye kulindwa
shashi au wadondoakupe ni ndege wadogo kiasi wa jenasi buphagus jenasi pekee katika familia buphagidae
ndege hawa wana rangi ya kijivu au kahawa juu na nyeupe au njano kahawia chini
hula kupe na vidusia wengine kwa ngozi ya wanyama pori wakubwa na ya ng ombe pia
hula vidusia vilvyojaa damu hasa na pia damu na tishu za wenyeji
kwa hivyo wanasababisha vidonda viendelee kuwa wazi na tunaweza kusema kwamba shashi wenyewe ni vidusia
huliweka tago lao kwa tundu mtini au pengine ukutani
fistful of dollars kiitalia per un pugno di dollari ni filamu ya spaghetti western ambayo ni ya kiitalia kihispania
iliwezesha kuipa umaarufu mtindo wa filamu wa spaghetti western
filamu ilifuatiwa na for few dollars more na the good the bad and the ugly nazo pia nyota ni eastwood
zote kwa pamoja filamu zinafahamika sana kwa jina la dollars trilogy au the man with no name trilogy
filamu hii ni tengenezo la pili lisilo rasmi la filamu ya akira kurosawa yojimbo ambayo yenyewe imejizolea umaarufu mapema katika mtindo wa kiwestern
huko nchini marekani kina united artists wamefanya kampeni ya kutaja uhusika wa eastwood kwenye filamu zote tatu kama man with no name
ikiwa kama filamu ya kwanza ya spaghetti westerns kutolewa nchini marekani washiriki wengi na wanakundi wa kiulaya wamechukua majina yanayosika kuwa na asili ya kimarekani
hii ikiwa ni pamoja na leone mwenyewe bob robertson gian maria volont johnny wels na mtunzi ennio morricone dan savio
stranger clint eastwood anawasili katika mji mdogo wa mpakani mwa mexiko san miguel
kiekpeye ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waekpeye
stranger anatafuta njia ya kujiingizia kipato kutokana na hali iliyopo ana amua kuzichezea familia zote mbili ili zichukiane
fursa hiyo kaipata pindi kundi la askari wa kimexiko wakisindikiza mzigo wao wa dhahabu kupitia mjini hapo
kwa bahati mbaya au nzuri mzigo umefikishwa kwa kikosi cha jeshi cha kimarekani kwa kubadilishana kwa silaha lakini kwa kufuatia kutokuwepo kwa kikosi cha jeshi la kimexiko mjini pale stranger alishuhudia watu wale wakiangamizwa na wanachama wa kikundi cha majambazi cha rojo wamevaa sare za kimarekani huku wakiongozwa na ramon rojo
stranger amechukua miili miwili na kuipeleka makaburi ya karibu na kuuza taarifa zile sehemu zote mbili kwamba askari wa kimexiko wameponyeka katika shambulio
pande zote mbili zimekimbilia makaburini kwa kasi ya ajabu kina baxter kwenda kuwachukua wasaliaji na kutoa ushahidi dhidi ya kina rojo kina rojo kwa lengo la kuwazima
ugomvi huo ulipelekea kuleta mapambano ya bunduki huku ramon akifaulu kuua wasaliaji na esteban kumteka mtoto wa john baxter antonio
wakati kina rojo na baxters wanapigana yule stranger anatafuta dhahabu kwenye nyumba ya kina rojo lakini kwa bahati mbaya akagongana na mfungwa mrembo na bibi wa kilazima wa ram n marisol marianne koch alipomshangaza
kamchukua dada yule hadi kwa kina baxter ambaye amepanga amrudishe kwa kina rojo ilimradi wabadilishane kwa antonio
wakati wa kubadilishana yule stranger anatambua historia ya marisol kutoka kwa silvanito familia ndogo yenye furaha hadi hapo tabu ilipo wakumba
na hiyo shida ni jina la ramon akidai kwamba mumewe kamtapeli kwenye karata ambapo ilikuwa si kweli
hapo ndipo alipomchukua mke wa jamaa na kuishi naye kama teka
usiku mmoja wakati kina rojo wanasherekea yule stranger kanyata na kumfungulia marisol piga risasi walinzi na kaharibu haribu nyumba na kamtia kizuizini dada ilimradi ionekane kama vile lile shambulio limefanywa na kina baxter
yule stranger anamwambia marisol mume wake na mtoto wao waondoke mjini pale wakati huohuo anawapatia hela zitakazo wasaidia
marisol anamuuliza yule stranger kwanini unatufanyia hivi na kwa mara ya kwanza na ya mwisho pekee kwa stranger kutoa kuonyesha matendo ya kibinadamu kwanini kwa sababu awali kuna mtu nilikuwa nina mfahamu ambaye alikuwa kama wewe
jamaa wakagundua kama amemtorosha marisol kina rojo wakamteka yule stranger na kumtandika lakini alitoroka kwa kumwua chico mario brega wakati yu mchakatoni kimateso
wao wanaamini kwamba yule stranger analindwa na kina baxter kina rojo waka washa moto nyumbani kwa kina baxter na kuangamiza wale wote wanaojaribu kutoroka kutoka ndani
miongoni mwa wafu wale ni pamoja na john baxter mke wake consuelo margarita lozano na antonio
sasa muhuni aliyebakia ni mmoja tu mjini san miguel kina rojo wanamvamia silvanito na kumpiga ile mbaya ambaye wanamfikiria kwamba anamficha stranger
yule stranger anarudi mjini ambapo anawakuta kina rojo wapo katika hali ya shari
akiwa na sahani la chuma alilolificha ndani ya nguo ya kifuani kwake ana wafanyia mzaha kina ramon wamlenge katika moyo huku bunduki ya ramon ina dunda
kaua wote kwa wakati mmoja pale kasoro ramon yule stranger anatoa changamoto kwa ramon ajaze bunduki yake haraka kuliko vile anavyofanya yeye yule stranger anaweza kujaza pisto yake
esteban rojo ambaye hakuonekana na stranger na kumlenga kutoka katika jengo la karibuni lakini alitandikwa risasi na kuuawa na silvanito
yule stranger anaaga na kuanza safari ya kuondoka mjini pale
 julai ni mwigizaji wa filamu na mwanamitindo wa zamani kutoka nchini ujerumani
huko amerika ya kaskazini anafahamika zaidi kwa uhusika wake wa helen kwenye filamu ya troy dr
abigail chase kwenye national treasure na na bridget von hammersmark kwenye inglourious basterds
kruger alizaliwa kama diane heidkr ger mjini algermissen ujerumani karibu na hildesheim
maria theresa na mtaalamu wa masuala ya kompyuta bwana hans heinrich heidkr ger
alilelewa katika mazingira ya dhehebu la kiromani katoliki kuhitimu elimu yake ya awali katika shule za kikatoliki kabisa
diane hakuwahi kunywa pombe hadi alipofikisha umri wa miaka kwa sababu aliona kasoro na athari za ulevi kupitia kwa baba ke
mama yake alimsomesha diana katika vipindi tofauti ili aongeze tija lugha ya kiingereza kwa mwanawe
alilelewa nchini ujerumani akiwa na mdogo wake wa kiume stefan
akiwa msichana kruger alitaka hasa kuwa ballerina na kwa bahati akafanikiwa kuchaguliwa kwenye shule ya balleti ya royal ballet school ya mjini london
hata hivyo baada ya kuumia imepelekea aache kazi ya ballet ikiwa bado changa kabisa kruger akahamia mjini paris na kubadilisha nguvu zake upande wa uanamitindo
gordon roger alexander buchanan parks novemba machi alikuwa mpiga picha mwanamuziki mshairi mwandishi wa habari mwanaharakati na mwongozaji wa filamu wa kimarekani
hip hop ya kitanzania kwa ujumla hujulikana kama bongo flava
bongo flava inajumuisha midungo mikubwa mbalimbali lakini inafahamika sana kwa ushiriki wake katika pop ya kitanzania
wanksta ni single ya pili kutoka katika albamu ya kibwagizo halisi cha filamu ya mile
kibao kilitolewa mnamo mwaka wa wimbo ulioimbwa na cent ulifikia nafasi ya 
ulikuwa wa kwanza kutumiwa kwenye mixtape ya no mercy no fear
lisa gerrard amezaliwa aprili ni mwanamuziki mwimbaji na mtunzi kutoka nchini australia
alianza kupata umaarufu akiwa moja kati ya kundi la muziki la dead can dance akiwa na mwanamuziki mwenzake wa zamani brendan perry
tangua alivyoanza shughuli zake kunako mwaka wa amepata kujihusisha katika miradi mikubwa ya kimuziki
gerrard amepata tuzo ya golden globe award kwa ajili ya kibwagizo cha filamu ya gladiator ambayo alishirikiana na hans zimmer na and klaus badelt
kwa upande mwingine wa uimbaji ni mpiga ala kwa kiasi kikubwa katika kazi zake maarufui kwa kupiga yangqin hammered dulcimer ya kichina
nje ya mikutano miwili ya kurekodiwa miaka na hakuna ijulikanayo kuhusu maisha yake
 machi ni mwimbaji na mwigizaji kutoka nchini marekani
kwenye miaka ya ameisaidia kuumbisha midundo ya motown akiwa kama mwimbaji kiongozi wa the supremes kabla hajaondoka kundini kwa ajili ya kufanyakazi za kujitemea hapo januari 
tangu kuanza kazi zake za kimuiziki akiwa na the supremes na kama msanii wa kujitegemea ross ameuza zaidi ya rekodi milioni 
kwenye miaka ya hadi katikati mwa miaka ya ross alikuwa miongoni mwa wasanii wa kike wenye mafanikio makubwa kabisa katika nyanja za filamu televisheni na hata broadway
alipata kuchaguliwa kama best actress academy award kwa mwaka wa alivyocheza kama billie holiday kwenye filamu ya lady sings the blues ambayo pia ameshinda tuzo ya golden globe
ameshinda matuzo kadhaa kwenye american music award amechaguliwa mara kumi na mbili kwenyye grammy award na kushinda tony award kwa ajili ya kipindi chake cha mwanamke mmoja an evening with diana ross mnamo mwaka wa 
mwaka wa jarida la billboard wamemwita mburudishaji wa kike wa karne
mwaka wa kina guinness book of world records wamemtangaza diana ross msanii wa kike mwenye mafanikio zaidi katika historia ya muziki akiwa na jumla vibao vikali vikiwa nafasi ya kwanza huko nchini marekani akiwa kama mwimbaji mkuu wa the supremes na sita akiwa kama msanii wa kujitegemea
ross alikuwa msanii wa kwanza mwanamke kushinda vibao vikali sita vikiwa nafasi ya kwanza
ushirika huu unamweka nafasi ya tano katika wasanii wa kike wa kujitegemea kuwa na vibao vingi vya nafasi ya kwanza kwenyer hot 
pia ni mmoja kati ya wasanii wachache wa rekodi kuwa na nyota mbili kwenye hollywood walk of fame moja akiwa kama msanii wa kujitegemea na nyingine akiwa kama mwanachama wa the supremes
mwezi wa desemba amepokea tuzo ya heshima ya john f
kennedy center for the performing arts
ukijumlisha na kazi zake alizofanya na the supremes ross ametoa jumla ya albamu zipatazo 
single zifuatazo zimefika katika kumi bora aidha kwenye chati za pop za billboard hot nchini marekani au uk singles chart huko nchini uingereza
albamu zifuatazo zimefikia katika kumi bora ya chati za albamu aidha nchini marekani ikiwa ni pamoja na chati za r b au chati za albamu za pop huko nchini uingereza
 minute audio mix of diana ross songs interviews the supremes lilikuwa kundi la waimbaji wa kike kutoka nchini marekani
kundi lilikuwa kiungo kikubwa kwa studio ya motown records kunako miaka ya 
awali lilianzishwa likiwa na jina la the primettes huko mjini detroit michigan kunako midundo yao the supremes ilikuwa pamoja na doo wop pop soul tuni za maonesho ya broadway psychedelic soul na disco
lilikuwa kundi lililopata mafanikio makubwa kibiashara kwa motown hadi leo kundi la kimarekani lililopata mafanikio zaidi likiwa na vibao vilivyoshika nafasi ya kwanza kwenye chati za billboard hot 
vibao vikali vingi vilivyotungwa na kutayarishwa na kikosi kikubwa cha utunzi na utayarishaji wa muziki cha motown holland dozier holland
wakati wa kilele chao katikati mwa miaka ya the supremes walishindana vya kutosha na the beatles kwa umaarufu dunia nzima na mafanikio yao yameleta uwezekano wa baadaye kwa wanamuziki wa r b na soul wa kiafrika kiamerika kupata mafanikio sawa
mbamia au mbinda abelmoschus esculentus ni kichaka ambacho matunda yake mabamia au mabinda huliwa sana katika kanda za tropiki mara nyingi kama supu yenye kuteleza
ni vichaka vitumikavyo ili kutengeneza nyuzinyuzi au madawa ya kulevya bangi
mustelidae ni jina la kisayansi la familia ya chororo fisi maji nyegere melesi kicheche na konje
upara ni hali ya kutokuwa na nywele au ukosefu wa nywele ambapo mara nyingi hukua hasa kichwani
aina ya kawaida zaidi ya upara ni inayohusu upungufu wa nywele kwa hatua taratibu ambayo huitwa androjeni alopeshia au mkondo wa upara wa kiume ambayo hutokea kwa binadamu wanaume na viumbe wengine
ishara ya upara ni ukosefu wa nywele juu ya kichwa cha mtu
matukio ya upara wa kiolezo hutofautiana miongoni mwa idadi kubwa ya watu kwa misingi ya maumbile ya jeni sababu za kimazingira hazionekani kuathiri sana aina hii ya upara
utafiti mmoja mkubwa uliofanywa katika maryborough victoria australia ulionyesha kuwa kiwango cha ya upotezaji nywele ya mbeleni mwa kichwa katikati hulingana na ongezeko la umri na huathiri asilimia 
 ya wanaume na ya wanawake wenye umri wa miaka na zaidi
kwa mujibu wa tovuti ya medem medical library upara wa kiume huathiri takribani wanaume milioni nchini marekani
mkondo wa wanaume hudhihirisha upungufu wa nywele kutoka pande za paji la kichwa unaojulikana kama upeo wa nywele unaopungua
upungufu wa upeo wa nywele huonekana katika wanaume waliozidi miaka lakini unaweza kuonekana mapema mwishoni mwa umri wa ujana pia
sehemu ndogo ya upara inaweza kujitokeza sehemu ya juu vertex
bado haijafahamika kikamilifu namna dht hutekeleza jambo hili
kwenye ngozi za vichwa zinazoathirika na jeni hii dht huzua mchakato wa ukondefu wa nywele
kupitia mchakato wa ukondefu wa nywele upana wa mzizi wa nywele huendelea kupungua kitaratibu hadi nywele kwenye ngozi ya kichwa kufanana na manyoya hafifu au sufi za pichi au hata kutoweka kabisa
mwanzo wa kupoteza nywele wakati mwingine huanza mapema mwishoni mwa kubaleghe na hasa husababishwa na jeni
upara wa mkondo wa kiume huainishwa katika kipimo cha hamilton norwood i vii
iliaminika awali kuwa upara ulirithiwa kutoka kwa babu wa ukoo wa mama
ingawa pana misingi ya imani hii wazazi wote huchangia uwezekano wa vizalia wao kupoteza nywele
pana uwezekano mkubwa zaidi wa kurithi upara iwapo mchanganyiko wa jeni zinazosheheni kwa nguvu kutoka wazazi wote zina hali hiyo se tazama masimulizi jadiya kuhusu upara chini hakuna makubaliano kuhusu maelezo ya mageuzi ya mkondo wa upara wa kiume
haipothesia moja iliyotolewa na muscarella na cunningham inaeleza kuwa upara ulijitokeza miongoni mwa wanaume kufuatia uteuzi wa jinsia kama ishara pevu ya uzee na ukomavu wa kijamii ambapo uchokozi na tabia za kujihatarisha huongezeka
hii ilitoa taswira ya mwanamume aliyefikia hali iliyoimarika kijamii lakini aliyepungukiwa na uwezo wa kimwili wa kupata washirika wa kujamiiana na kukuza watoto hadi utu uzima
katika utafiti wa muscarella na cunningham wanaume na wanawake walitazama wanamitindo wa kiume waliokuwa na viwango tofauti vya nywele usoni walio na ndevu na masharubu au bila na nywele kichwani kichwa kilichojaa nywele zinazopungua na upara
washiriki walitathmini kila mafungu kwa kutumia vivumishi vilvyohusiana na mitazamo ya jamii
wanaume waliokuwa na upara ama waliokuwa na nywele usoni au nywele zinazopungua walichukuliwa kuwa walio na umri mkubwa zaidi kuliko wale ambao waliokuwa wamenyolewa kabisa au waliokuwa na nywele nyingi kichwani
ndevu na kichwa kilochojaa nywele zilionekana kama hali ya ujasiri zaidi na kutokomaa kijamii nao upara ukahusishwa na ukomavu zaidi kijamii
hariri ya maoni ya kijamii kuhusu mikondo ya upara wa kiume umetolewa na henss 
nadharia tete nyingine za mageuko ya kimaumbile ni pamoja na miunganiko baina ya jeni kwa sifa bainishi zenye manufaa zisizohusiana na nywele wala utofauti wa jeni
viumbe wengine wa jamii ya nyani kama vile masokwe makakiu wenye mikia minene na uakari wamerekani ya kusini hudhihirisha ukondefu taratibu wa nywele kichwani baada ya kubaleghe
makakiu wazima wenye mikia minene kwa kweli hutumika mara nyingi maabarani katika kutafiti matibabu yasaidiayo ukuaji wa nywele
watangulizi mbalimbali wa taiwa ulimwengu wa kale na ulimwengu mpya waligeuka kwa kipindi cha wakati na kupata upara kichwani iliyozuia manyoya kushika vipande vya nyama zilizooza kutoka mlo wa tai na kusaidia pia kupunguza joto
utafiti mwingi ulifanywa kuhusu maumbile ya jeni zinazohusiana na mkondo wa upara wa kiume au aga androgenetic alopecia
utafiti unaonyesha kwamba kwa kiasi kikubwa uwezekano wa kupatwa na upara wa mapema wa kiume hutokana na jeni za x
jeni nyingine zisizohusiana na ngono pia hushirikishwa
watafiti wa kijerumani wanataja jeni pokezi ya androjeni kama kiungo muhimu zaidi cha upara
wanahitimisha kwamba aina fulani ya jeni pokezi ya androjeni huhitajika kwa ukuaji wa aga
mwaka huo huo matokeo ya utafiti huu yalithibitishwa na watafiti wengine
jeni hii ni dhaifu kwa hivyo mwanamke huhitaji kromosomu mbili za zenye kasoro ili kuonyesha alopeshia ya mkondo sawa na wa kiume
kwa vile androjeni na mahusiano yake na kipokezi cha androjeni ndiyo sababu za aga inaonekana jambo la kimantiki kuchukulia kuwa jeni hisivu ya androjeni ina jukumu muhimu katika ukuaji wake
utafiti mwingine katika mwaka ulipendekeza kuwa jeni nyingine katika kromosomu x iliyo karibu na jeni pokezi ya androjeni ilikuwa na jukumu muhimu katika mkondo wa upara wa kiume
walipata kuwa eneo la xq q katika kromosomu x lilihusiana pakubwa na aga katika wanaume
walisisitiza kuwa eda r ndiyo jeni inyohusiana zaidi na aga
utafiti huu umeigwa katika angalau tafiti tatu huru zifuatazo
jeni nyinginezo zinazohusika na upotevu wa nywele zimegunduliwa
jeni hii pia huchangia katika aina ya upara unaohusishwa na ulemavu wa akili
jeni nyingine ambayo inaweza kushiriki katika upotevu wa nywele ni p ry 
baadhi zinaweza kusababisha upara wakati wa kuzaliwa ilhali aina nyinginezo husababisha nywele za sufu
utafiti wa hivi karibuni ulithibitisha jeni pokezi zinazohusiana na androjeni kuwa za muhimu zaidi
huku jeni katika kromosomu ikiwa ya pili kwa umuhimu wa kuchangia hali hiyo snpedia ingawa upara si kawaida sana katika wanawake kama ilivyo kwa wanaume athari za kisaikolojia za kupoteza nywele huwa kubwa zaidi
kwa kawaida ukanda wa nywele za mbele hudumu ilhali uwingi wa nywele hupungua katika maeneo yote kichwani
hapo awali iliaminika kuwa ilisababishwa na testosteroni sawa na katika upara wa kiume lakini wanawake wengi ambao kupoteza nywele huwa na viwango vya kawaida vya testosteroni
hata hivyo upotezaji nywele kwa mwanamke umekuwa tatizo linaloendelea ambalo kwa mujibu wa akademia ya marekani ya matibabu ya ngozi huathiri karibu wanawake nchini marekani
sababu za upotevu wa nywele mingoni mwa wanawake zinaweza kutofautiana na zinazoathiri wanaume
kuhusiana na alopeshia androjeni upotevu wa nywele za wanawake hutokea kulingana na athari za homoni za androjeni testosteroni androsteinedioni na dihaidrotestosteroni dht
homoni hizi za kiume kwa kawaida hutokea kwa kiasi kidogo kwa wanawake
hata hivyo kulingana na ted daly md tabibu wa ngozi kutoka kituo cha matibabu cha chuo kikuu cha long island alopeshia androjeni sio sababu kuu ya kupotea kwa nywele kwa wanawake na wataalamu wa ngozi kwa sasa hupendelea kuita hali hii mkondo wa upotevu wa nywele kwa wanawake badala ya kutumia neno androjeni alopeshia
anaongeza kuwa mkondo wa kike ni wa mtawanyiko na hudhihirika katika eneo lote la juu ya kichwa na waweza kuathiri wanawake wakati wowote
wakati mwingine pia mchakato wa homoni huweza kusababisha upotevu wa nywele kwa mwanamke
baadhi ya mifano ni uja uzito kufikia kutoweza kuzaa uwepo wa uvimbe wa ovari dawa za kudhibiti upataji mimba na kiwango juu cha androjeni dalili za vimbe nyingi za ovari
pia matatizo ya tezi anemia ugonjwa sugu na baadhi ya dawa husababisha upotevu wa nywele kwa mwanamke
alopeshia kutokana na kemotherapi ya saratani imeripotiwa kusababisha mabadiliko katika dhana nafsia na taswira ya mwili
taswira ya mwili hairejelei hali ya awali baada ya kuota upya kwa nywele kwa idadi kubwa ya wagonjwa
katika hali kama hizo wagonjwa hutatizika kuonyesha hisia zao alexithymia na hutaka zaidi kujiepusha na migogoro ya familia
tiba ya familia inaweza kusaidia familia kukabiliana na matatizo ya kisaikolojia yakijitokeza
matatizo ya kisaikolojia kutokana na upara yakiwepo kwa kawaida hushamiri zaidi mwanzoni mwa dalili
baadhi ya wanaume wenye upara huonea fahari upara wao wakihisi unasaba na watu maarufu wenye haibawalio na upara kama vile yul brynner bruce willis vin diesel sean connery jason statham patrick stewart ben kingsley stone cold steve austin tupac shakur michael chiklis telly savalas na jeffrey eugenides
larry david hasa hutumia upara wake kama njia ya ucheshi nafsia katika vipindi vyake vya televisheni vya seinfeld and curb your enthusiasm
katika miaka ya hivi karibuni upara umekuwa si tatizo kubwa kutokana na ongezeko la mtindo wa kudumisha nywele fupi sana au hata kunyoa nywele kabisa miongoni mwa wanaume katika nchi za magharibi
kwa mfano patrick stewart alitajwa kama mume wa kuvutia zaidi kwenye tv kwa jukumu lake la haiba kama kapteni jean luc picard 
makampuni mengi yamefikia fanaka kibiashara kwa kuuza bidhaa ambazo hugeuza hali ya upara kwa ukuzaji nywele upya upandikizaji nywele kwa upasuaji au kuuza vibandiko vya nywele
matibabu ya aina mbalimbali za alopeshia huwa na mafanikio madogo
baadhi ya waliopoteza nywele hutumia matibabu yaliyothibitika kiafya kama vile finasteridi dutasteridi na mchanganyiko wa minoksidili inayotumiwa katika jaribio la kuzuia upotevu zaidi ya nywele na kuikuza upya
nchini marekani pana tiba aina mbili za dawa ambazo zimeidhinishwa nashirika la usimamizi wa chakula na dawa la marekani fda ikiwemo bidhaa moja iliyokubaliwa na fda kwa matibabu ya alopeshia androgeni inayojulikana pia kama mkondo wa kupoteza nywele wa kiume au wa kike
matibabu mawili yaliyoidhinishwa na fda ni finasteridi inayotangazwa kama propeshia kwa kutibu upotevu wa nywele na minoksidili
uchunguzi unaonyesha kupungua kwa testosteroni bure pamoja na kuongezeka kwa nguvu kutokana na mafunzo yasiyobainika ya utaratibu wa nguvu
kupunguza mfadhaiko kunaweza kusaidia kupunguza kasi ya upotevu wa nywele
vizuiakinga mwili vinavyotumiwa kichwani zimeonyeshwa kugeuza kwa muda alopeshia areata ingawa madhara ya baadhi ya dawa hizi husababisha maswala kuzushwa kuhusu dawa hizi
njia moja ya kuficha upotevu wa nywele ni mtindo wa kuchana kufunika ambapo nywele zilizosalia hutengenezwa kwa mkao wa kufidia eneo la upara
hii aghalabu huwa suluhisho la muda na hufidia tu iwapo eneo lililipoteza nywele ni ndogo
jinsi upotevu wa nywele huongezeka kuchana kufunika hauweza tena kutegemewa
wakati hali hii hufikia hatua ya juhudi kubwa na manufaa madogo inaweza kumfanya mtu kukejeliwa au kudharauliwa
njia nyingine ni ya kuvaa kofia au kibandiko cha nywele wigi au nywele za bandia
wigi ni safu ya nywele bandia au halisi ambazo kwa kawaida hutengezwa kwa mitindo inayofanana na nywele za kawaida
nchini marekani wigi bora zaidi ni zile zinazofanana na nywele halisi hugharimu hadi kumi ya maelfu ya dola
mashirika pia hukusanya michango ya nywele asili za watu binafsi ili kutengenezea wigi kwa wagonjwa wachanga wa saratani yaambao wamepoteza nywele zao kutokana na kemotherapia au matibabu mengine ya kansa mbali na aina yoyote ya upotevu wa nywele
ikumbukwe kuwa idadi kadhaa ya vibandiko maarurufu mbadala vipo kama vile nanogen uropa na toppik marekani nazo ni maarufu sana kama vipodozi visivyo vya wigi ambavyo huchangia unyuzi embamba wa elektrostati kwa nywele za mtu binafsi
ingawa si kawaida kama vile upotevu wa nywele kichwani kemotherapia kutosawazika kwa homoni aina za alopeshia na sababu nyinginezo zinaweza pia kusababisha upotevu wa nywele katika nyusi
nyusi bandia hupatikana kufidia nyusi zisizokuwepo au kufunika nyusi zenye mianya
mm nywele zmetoka pembeni na kila nkiendelea kukaa zinazidi kutoka nilikuwa nataka dawa ya kuzifanya ziote tena kama mwanzo badala ya kuficha upotevu wa nywele mtu anaweza kuikubali hali hiyo
kichwa kilichonyolewa huotesha vishina kwa namna na kiwango sawa na unyoaji wa nywele za usoni
umma kwa jumla umeweza kukubali unyoaji wa kichwa pia lakini upara wa wanawake bado haujakubalika sana kijamii
pana visasili vingi kuhusiana na sababu za upara na ulingano wazo na nguvu za kiumeza mtu uwerevu wake kabila kazi tabaka la kijamii utajiri n
ingawa kutia shaka kunatarajiwa kutokana na ukosefu wa ithibati za kisayansi baadhi ya visasili hivi vina kiwango cha ukweli wa kimsingi
istilahi alopeshia ni huundwa kutokana na kigiriki al pex ya inayomaanisha mbweha
asili ya matumizi haya ni kuwa mnyama huyu huvua manyoya yake mara mbili kwa mwaka
istilahi upara yawezekana ni kutokana na kiingereza bald ambayo ina maana eupe hafifu au kiselti ball ambayo ina maana kiraka cheupe au alama kama vile juu ya farasi ya kichwa
utafiti unaangazia uhusiano kati ya ipotevu wa nywele masuala mengine ya afya
ingawa pamekuwepo uvumi juu ya uhusiano kati ya kuanza mapema kwa androjeni alopeshia na maradhi ya moyo upitiaji upya wa makala kuazia haikupata uhusiano wa kudumu kati ya upara na ugonjwa wa mishipa ya moyo
wataalamu wa ngozi walioendesha shughuli hiyo walipendekeza utafiti zaidi unahitajika
utafiti wa mwaka ulionyesha kuwa uvutaji sigara unaweza kuwa sababu inayohusishwa na upotevu wa nywele kutokana na uzee miongoni mwa wanaume wa kiesia
utafiti huu uliozingatia maswala ya umri na historia ya familia ulipa takwimu kubwa ya uhusiano chanya kati ya androjeni alopeshia kali au wastani na uvutaji sigara
katika mei watafiti katika chuo kikuu cha pennsylvania walivumbua njia mpya ya kisayansi ambayo huenda ikatibu upara kwa seli shina
bidhaa hii inaweza kuwa sokoni katika muda wa miaka mitatu ijayo
watafiti waligundua kwamba ukuaji wa shina mpya zinazoweza kuotesha nywele uliweza kusisimuliwa katika panya kwa kuharibu ngozi zao
februari watafiti katika chuo kikuu cha bonn walitangaza kugundua msingi wa kijentiki wa aina mbili tofauti ya ipotevu wa nywele uliorithiwa hivyo basi wakafungua njia pana ya matibabu ya upara
ukweli kwamba kipokezi mahususi kilikuwa na wajibu maalum katika ukuaji wa nywele haukujulikana awali kwa wanasayansi na kutikana na maarifa haya mapya tafiti zinazolenga kugundua jeni zaidi za aina hii huenda ikachangia ongezeko la tiba kwa aina tofauti za upotezavu wa nywele
utafiti wa miezi minane katika taasisi ya sayansi ya dawa katika chuo kikuu cha sayansi ya malaysia ulionyesha virutubisho vya kila siku vilivyodhihirishwa vya tokotrienoli vitamini e tata inaweza kuongeza ukuaji wa nywele kwa watu wenye mkondo wa upara wa kiume kwa asilimia 
mnamo mei watafiti kule ujapani walitambua jeni sox inayoonekana kuwa ndiyo yenye wajibu wa upotevu wa nywele kwa watu
amino asidi ni molekiuli zilizo na kikundi cha amaini kikundi cha asidi ya kaboksili na mnyororo wa upande ambao unatofautiana katika amino asidi mbalimbali
molekiuli hizi zina vipengele muhimu vya kaboni haidrojeni oksijeni na naitrojeni
molekiuli hizi ni muhimu sana hasa katika bayokemia ambapo neno hili kwa kawaida huashiria amino asidi alfa zilizo na fomula ya jumla h nchrcooh ambapo ni kibadala cha kiogani
katika amino asidi alfa kikundi cha amino kimeunganishwa na atomu ya kaboni kinachopakana na kikundi cha kaboksili kaboni ya lakini kumbuka kwamba aina nyingine za amino asidi huwepo wakati kikundi cha amino kimeunganishwa kwa atomu nyingine ya kaboni kwa mfano katika asidi za amino za gama kama vile amino asidi butireti ya gama atomu ya kaboni ambapo kikundi cha amino hujiunga hujitenga kutoka kwa kikundi cha kaboksili na atomu zingine mbili
amino asisi za alfa zinatofautiana katika upande ambao mnyororo kikundi unapounganishwa na kaboni yao ya alfa na hizi zinaweza kutofautiana kwa ukubwa kutoka kwa atomu moja tu hidrojenikatika glaisini au kikundi cha methili katika alanini hadi kwa kundi kubwa la heterosaikliki katika triptofani
kama vile herufi za alfabeti zinaweza kuwekwa pamoja na kuunda orodha isyo na mwisho ya maneno amino asidi inaweza kuunganishwa pamoja kwa utaratibu tofauti na kuunda aina nyingi ya protini
amino asidi ni muhimu pia katika molekuli nyingine nyingi za bayolojia kwa mfano huwa na majukumu muhimu katika vimeng enya mwenza kama vile adenosilmethionini
kutokana na majukumu yao muhimu katika biokemi amino asidi ni muhimu sana katika lishe na ni kawaida kutumiwa katika teknolojia ya chakula na viwanda
kwa mfano monosodiamu glutamati ni kiimarisha ladha cha kawaida ambacho hupatia vyakula ladha iitwayo umami
pia hutumika katika sekta ya viwanda ambapo matumizi ni pamoja na uzalishaji wa plastiki bayochungulika madawa ya kulevya na vichocheo vya chirali
amino asidi za kwanza ziligunduliwa mapema miaka ya 
katika na wanakemia wa kifaransa louis nicolas vauquelin na pierre jean robiquet waliutenga mchanganyiko katika asparaga ambayo ilipatikana kuwa asparagini na kuwa amino asidi ya kwanza kugunduliwa
amino asidi nyingine iliyogunduliwa mapema karne ya ilikuwa sistini katika ingawa monoma yake sisteini ilikuja kugunduliwa miaka mingi baadaye katika 
leucine glycine na pia ziligunduliwa katika wakati huu katika 
matumizi ya neno amino asidi katika lugha ya kiingereza ni kutoka 
katika muundo ulioonyeshwa katika sehemu ya juu ya ukurasa inawakilisha upande wa mnyororo maalum kwa kila amino asidi
atomu ya kaboni karibu na kikundi cha kabonili inaitwa kaboni na amino asidi na mnyororo upande bonded na dioksidi hii inajulikana kama amino asidi alpha
hii ndio miundo inayopatikana sana katika maumbile
katika amino asidi ya alfa kaboni ni atomu ya kaboni chirali isipokuwa ile ya glaisini
katika amino asidi ambazo zina mnyororo wa kaboni iliyoshikana na kaboni kama vile laisini imeonyesha kulia kaboni zimepewa majina yafuatavyo na kadhalika
katika amino asidi fulani kikundi cha amino kimeshikana na au kaboni na hizi kwa hiyo zinajulikana kama amino asidi za beta au gamma
amino asidi ni kwa kawaida zimegawanishwa kwa asili mnyororo yao ya upande katika makundi manne
mnyororo wa upande unaweza kufanya amino asidi iwe asidi dhaifu au besi dhaifu na iwe hidrofili kama mnyororo wa upande ni ncha au hidrofobi kama si ncha
mifumo ya kemikali ishirini na mbili za amino asidi za kawaida pamoja na sifa zao za kemikali zimeelezewa zaidi katika makala ya amino asidi za proteinojeniki
maneno ya amino asidi yenye matawi au bcaa yanahusu amino asidi yenye minyororo upande alifatiki usio kwenye laini hizi ni liusini isolusini na valini
prolini ni amino asidi ya proteinojeniki tu ambayo kundi lake la kando limeungana na kikundi cha amino hivyo pia ni amino asidi ya proteinojeniki ambayo ina amino ya pili katika nafasi hii
kemikali proline basi ni asidi imino kwani inakosa kikundi cha amino ya msingi ingawa bado inaorodhwashwa kama amino asidi utaratibu wa majina wa sasa na pia inaweza kuitwa amino asidi alfa yenye alikali n
kwa amino asidi za kawaida zote ila glaisini zinaweza kuwepo kwa aidha ya isoma zionekanazo mbili ziitwazo amino asidi au ambazo ni zinafanana kama shilingi kwa ya pili tazama pia chirality
wakati asidi zinawakilisha amino asidi zote zinazopatikana kwa protini ya wakati wa tafsiri ya ribosomu amino asidi ni protini ambazo hupatikana katika baadhi ya protini zilizotayarishwa na vimeng enya wakati baada ya kutafsiriwa kimuundo baada ya kutafsiriwa na kuchukuliwa na hadi kwa endoplasmu retikulamu kama katika viumbe wa baharini wa kipekee kama vile konokono koni
pia ni sehemu nyingi za ukuta wa seli wa peptidoglikani za bakteria
na huweza kutendakazi kama nyurotransmita katika ubongo
mpangilio wa na kwa muundo wa amino asidi hairejelei jinsi asidi inavyoonekana bali kwa kuzunguka kwa macho kwa aisoma ya gliseralidehidi ambayo amino asidi ambayo inaweza kinadharia kutengezwa kutoka kwayo ni deksitrorotari glyceraldehidi ni levorotari
vinginevyo viashiria vya s na r hutumiwa kuonyesha stereokemia kamili
karibu amino asidi zote katika protini ni s katika kaboni huku sistini ikiwa r na glisini siyo chirali
sistini si ya kawaida kwani ina chembe ya sulfuri katika nafasi ya kwanza katika mnyororo wake wa upande ambayo ina uzani mkubwa wa atomia kuliko makundi yaliyoshikana na kaboni katika asidi nyingine hivyo r badala ya s
amino asidi inaamaini naasidi ya kaboksili vikundi vya kazi na kwa hiyo wote ni asidi na besi wakati huo huo
katika baadhi ya ph inayojulikana kama ncha ya isoelektriki na asidi kwa ujumla haina chaji kwa vile idadi ya vikundi vya amonia vilivyo na protoni chaji chanya na vikundi vya kaboksili zisizo na protoni bila chaji chanya ni sawa
amino asidi zote zina ncha tofauti za ki isoelektriki
ayoni zinazozalishwa katika ncha ya isoelektriki huwa na chaji chanya na chaji hasi na hujulikana kama zwitterioni ambayo huja kutoka neno la kijerumani zwitter maana huntha au mchanganyiko
amino asidi inaweza kupatikana kama zwiterioni katika mango na ufumbuzi kama vile maji lakini si katika awamu ya gesi
zwiterioni huwa na umumunyifu mdogo katika ncha yake ya kielektriki na amino asidi na inawezakutengwa kwa kutumia kutuama kutoka kwa maji kwa kubadilisha ph yake hadi kwa ncha yake hasa ya elektriki
amino asidi ni viungo msingi vya kutengeneza protini
hujiunga pamoja na kuunda minyororo mifupi ya polima ziitwazo peptidi au minyororo mirefu iitwayo aidha polipeptidi au protini
polima hizi ni zenye matawi na za mistari na kila amino asidi ndani ya mnyororo imeshikana na amino asidi mbili jirani
utaratibu ambao amino asidi zinaongezwa nao unasomwa kutoka kwa programu ya maumbile kutoka kwa programu ya jeni ya mrna ambayo ni nakala ya rna ya jeni ya moja ya kiumbe
amino asidi ishirini na mbili kiasili zimejumuishwa katika polipeptidi na huitwa proteinojeniki au amino asidi za kawaida
kati ya hizi ishirini ishirini zimejumuishwa moja kwa moja na kanuni kuu ya maumbile
zilizosalia mbili selenosistini na pirolisini hujumuishwa katika protini kwa utaratibu kusanisi wa kipekee
selenosistini hujumuishwa wakati mrna inapokuwa ikitafsiriwa ikiwa na kipengele secis ambayo husababisha kodoni ya uga kuweka selenosistini badala ya kodoni ya kusimama
pirolisini hutumiwa na baadhi methanojeni echea katika vimeng enya vinavyotumika kuzalisha methani
imewekwa kwa kanuni pamoja na kodoni ya uag ambayo kwa kawaida huwa ni kodoni ya kusimama katika viumbe wengine
mbali na amino asidi za msingi ishirini na mbili kuna idadi kubwa ya amino asidi zisizo za kawaida
hizi amino asidi zisizo za kawaida zinazopatikana kwa protini huundwa kwa mabadiliko baada ya kutafsiriwa ambayo ni kubadilishwa baada ya tafsiri katika protini ya awali
mfano mwingine ni uundaji wa hipusini katika kuanzishwa kwa kipengele tafsiri cha eif a kwa kubadilishwa kwa mabaki ya laisini
mabadiliko kama hayo yanaweza pia kuamua ujanibishaji wa protini kwa mfano nyongeza ya makundi marefu ya haidrofobu kunaweza kusababisha protini kujifunga kwa utando wa fosfolidi
mifano ya amino asidi ambazo si za kawaida na hazipatikani kwa protini ni pamoja na lanthionini asidi aminoisobutiri dehidroalanini na nyurotransmita asidi ya gama aminobutiriki
amino asidi zisizo za kawaida mara nyingi hutokea baina ya njia za metaboli kwa amino asidi za kawaida kwa mfano orinithini na sitrulini hutokea katika mzunguko wa urea sehemu ya ukataboli wa amino asidi angalia hapo chini
tofauti ya nadra kwa kutawala kwa amino asidi katika biolojia ni amino asidi beta alanini asidi aminopropanu ambayo hutumiwa na mimea na vidubini katika uundaji wa asidi pantotheni vitamini sehemu ya kimeng enya pacha a
baada ya kupelekwa katika mwili wa binadamu kutoka kwa chakula aina za amino asidi hutumiwa kutengeza protini na bayomolekuli nyingine au huoksidishwa na kuwa urea na kaboni dioksidi kama chanzo cha nishati
njia ya uoksidishaji huanza na kuondolewa kwa kikundi cha amino na transaminasi kundi la amino basi huongezwa katika mzunguko wa urea
bidhaa nyingine za transamidesheni ni asidi keto ambayo inaingia mzunguko wa asidi sitriki
amino asidi glukojeniki pia inaweza kugeuzwa kuwa glukosi kupitia glukoneojenesi
pirolisini bainishi iko kwa vijiumbe maradhi kadhaa na kiumbe kimoja tu kina pyl na sec
kati ya amino asidi ishirini na mbili nane huitwa amino asidi muhimu kwa sababu mwili wa binadamu hauwezi kuzitengeza kutoka misombo mingine katika ngazi inayohitajika kwa ajili ya ukuaji wa kawaida hivyo ni lazima zipatikane kutoka kwa vyakula
hata hivyo hali ni ya kuchanganya kwani sistini taurini tirosini histidini na arginini ni amino asidi muhimu kiasi kwa watoto kwa sababu njia za metaboli za kutengeza amino asidi hizi hazijaumbika kikamilifu
kiasi kinachohitajika pia hutegemea umri na afya ya mtu binafsi hivyo ni vigumu kutoa taarifa ya jumla kuhusu mahitaji ya malazi ya baadhi ya amino asidi
kwa binadamu amino asidi zisizo protini pia zina majukumu muhimu kama viungo vya kati vya metaboli kama vile katika biosanisi ya nyeurotransmita ya asidi gama aminobutiriki
amino asidi nyingi hutumiwa katika usanisi wa molekuli nyingine kwa mfano hata hivyo si kazi zote za amino asidi nyingi zisizo za kawaida zinajulikana kwa mfano taurini ni amino asidi kubwa katika misuli na tishu ya ubongo lakini ingawa kazi nyingi zimependekezwa wajibu wake hasa katika mwili bado haujatambuliwa
baadhi ya amino asidi zisizo za kawaida hutumika katika mimea kama kinga dhidi ya wanyama walao mimea
kwa mfano kanavanini ni mfano wa argininiambayo hupatikana katika mimea ya jamii ya kunde na kwa kiasi kikubwa hasa katika kanavalia gladiata maharage upanga
hii amino asidi hulinda mimea kutoka waporaji kama vile wadudu na inaweza kusababisha ugonjwa kwa watu kama aina fulani ya kunde ni kuliwa bila ya usindikaji
amino asidi isiyo protini mimosini hupatikana katika aina nyingine ya kunde hasa leucaena leucocephala
mchanganyiko huu ni mfano wa tairosini na inaweza kuwa sumu kwa wanyama wanaolishwa na mimea hiyo
amino asidi hutumika kwa njia nyingi tofauti viwandani lakini matumizi yao makuu ni kama viziada vyachakula cha mifugo
hii ni muhimu kwani sehemu kuu ya vyakula hivi kama vile soya aidha ina viwango vya chini au hukosa baadhi ya amino asidi muhimu lisini methionini threonini na triptofani ni muhimu katika uzalishaji wa vyakula hivi
sekta ya chakula pia ni mtumizi mkubwa wa amino asidi hasa asidi glutamiki ambayo hutumiwa kama kiongeza ladha na aspartami aspartili fanilalanini methili esta kama kiongeza tamu bandia cha kalori kidogo
uzalishaji uliosalia wa amino asidi hutumika katika usanisi wa madawa na vipodozi
amino asidi ni muhimu kama viambajengo vya gharama ya chini
misombo hii inatumika katika bwawa la chirali husaidia kujenga miundo mbinu yenye molekuli zenye chirali
amino asidi zimechunguzwa kama kitangulizi cha kichocheo chirali kwa mfano kwa mrundikano wa atomu zisopacha katika hidrojenesheni ingawa hakuna matumizi yaliyomo kwa sasa
amino asidi zinaundwa kama sehemu ya polima nyingi zinazoweza kuvundishwa
vifaa na maombi kama zisizo na madhara ya ufungaji wa mazingira na madawa katika utoaji wa madawa na ujenzi wa uwekaji wa viungo bandia
mabadiliko haya hugeuza maumbile ya polima hizi pamoja na mrundikano wao wa atomu
mfano mzuri wa nyenzo hizi ni poliaspartati polima ambayo inaweza kuyeyuka kwa maji na pia inaweza kuvundishwa na bakteria na inaweza kutumika katika utengezaji wa nepi za kutupwa na kilimo
kutokana na umumunyifu wake na uwezo wa kushikana na molekuli zaidi ya moja za metali poliaspartati pia hutumika kama ajenti inayoweza kuvundishwa na ya kuzuia ubambuzi
aidha amino asidi ya kunukia tirosini inaundwa kama iweze kuwa badala ya kwa fenoli zenye sumu kama vile bisfenoli katika utengenezaji wa polikaboni
kwa kuwa amino asidi ina kikundi cha msingi cha kaboksili na amino hizi kemikali zinaweza kuwa na athari zinazohusiana na makundi hayo
hizi ni pamoja na kuongeza nukleofiliki kutengeza kiunganishi cha amaidi na kutengezwa kwa imini kwa kikundi cha amaini na uundaji wa esterasi uundaji wa kiunganishi cha amaidi na udikaboksishaji kwa kikundi cha asidi ya kaboksili
minyororo mingi ya upande ya amino asidi inaweza pia kuwa na miitikio ya kemikali
aina ya hizi athari huamuliwa na kwa makundi haya kwenye minyororo ya upande na kwa hivyo ni tofauti kati ya aina mbalimbali za amino asidi
moja ya mbinu kongwe huanza na kuongezwa kwa bromidikatika kaboni ya asidi ya kaboksili
kubadilisha niuklofili na amonia nayo hubadilisha alkili bromidi kuwa amino asidi
vinginevyo usanisi wa amino asidi strecker unahusisha matibabu ya alidehaidi na potasiamu sianidi na amonia hii hutoa amino nitrili kama cha kati
hidrolisisi ya nitrili katika asidi hutoa amino asidi 
kutumia amonia au chumvi za amonia katika mmenyuko huu inatoa amino asidi ambazo hazikubadilishana wakati kubadilisha amini za msingi na upili kutatoa amino asidi zilizobadilishwa
kadhalika kutumia ketoni badala ya aldehidi inatoa amino asidi zilizobadilishwa
usanisi wa awali unatoa mchanganyiko rasimu wa amino asidi kama mavuno lakini taratibu kadhaa mbadala kwa kutumia mbinu saidizi zisopacha au vichocheo visopacha vimeundwa
kwa sasa njia inayotumika sana ni usanisi kwa kutumia mashine iliyo na nguzo imara km shanga za polistirini kwa kutumia makundi ya kulinda la kwa mfano t boc na fmoc na vikundi viamilishaji mfano dcc na dic
huu upolimishaji wa amino asidi ni ndio unaounda protini
huu mtonesho wa kutonesha unazaa kiunganishi cha peptidi na molekuli ya maji
katika seli mwitikio huu hautokei moja kwa moja badala yake amino asidi kwanza huchochewa kwa kufungiliwa kwa molekuli hamishi yarna kupitia kwa kiunganishi cha esta
hii aminoasili trna huzalishwa katika mwitikio unaotegemea atp unaofanywa na amino asidi trna sanisifu
aminoasili trna hii huwa tena ni sabstreti ya ribosomu ambayo huchochea ya mashambulizi ya kundi la amino la kurefusha mnyororo wa protini kwa kiunganishi cha esta
kutokana na utaratibu huu protini zote zinazotengezwa na ribosomu husanisiwa kuanzia kituo chao cha na kusonga kuelekea kituo chao cha c
hata hivyo si viunganishi vyote hutengenezwa kwa njia hii
katika kesi chache peptidi husanisiwa na vimeng enya maalum
kwa mfano glutathioni tripeptidi ni sehemu muhimu ya ulinzi wa seli dhidi ya dhiki ya uoksidishaji
peptidi huundwa kutoka katika amino asidi huru kwa hatua mbili
katika hatua ya kwanza gamma glutamilisistini sinthetesi hutonesha sistini na asidi ya glutamiki kupitia kwa kiunganishi cha peptidi kilichoundwa kati ya mnyororo wa upande wa kaboksili wa glutameti kaboni ya gama ya mnyororo huu na kundi la amino la sistini
dipeptidi hii basi hutoneshwa na glisini na sinthetesi glutathioni kuunda glutathioni
katika kemia peptidi husanisiwa kupitia mbalimbali
moja kati ya sanisi za peptidi za awamu mango zinazotumika sana ambayo inatumia vitu vinavyotokana na oksime ya kunukia ya amino asidi kama vipande vilivyooamilishwa
hizi huongezwa kwa mlolongo unaokua kwenye mnyororo wa peptidi ambayo imeshikanishwa na utomvu imara
uwezo wa kusanisi idadi kubwa ya peptidi tofauti kwa kubadilisha aina tofauti na utaratibu wa amino asidi kutumia kemia ya kuunganisha imefanya usanisi wa peptidi kuwa muhimu katika kujenga maktaba ya peptidi kwa matumizi ya ugunduzi wa madawa kwa njia ya uchunguzi hali ya juu
katika mimea nitrojeni kwanza hulishizwa kwenda kwa misombo ya kikaboni katika mfumo wa glutemeti hutengenezwa kutoka kwa alfa ketoglutareti na amonia katika mitokondria
ili kuunda amino asidi nyingine mmea hutumia transaminasi kusongesha kikundi cha amino kwenda kwa asidi alfa keto kaboksili nyingine
kwa mfano aminotransferasi aspartati hubadilisha glutameti na oksaloasetati kuwa alfa ketoglutareti na asparteti
viumbe wengine hutumia transaminasi kwa usanisi wa amino asidi pia
transaminasi pia hushiriki katika kuvunja amino asidi
udhalilishaji wa amino asidi mara nyingi unahusisha kusongesha kundi lake la amino kwenda kwa alfa ketoglutareti na kutengeneza glutameti
katika wanyama wenye uti wa mgongo wengi kikundi cha amino kisha huondolewa kwa njia ya mzunguko wa urea na kisha kuondolewa mwlilini kwa fomu ya urea
hata hivyo uharibifu wa amino asidi unaweza kutoa asidi mkojo au amonia badala yake
kwa mfano kiondoa oksijeni serini hubadilisha serini kuwa piruvati na amonia
amino asidi zisizo za kawaida hutengenezwa kwa kubadilishwa kwa amino asidi za kawaida
kwa mfano homosisteini hutengezwa kwa kusongeshwa njia ya sulfuri kwa njia ya kutolewa kwa methili kutoka kwa methionini kupitia kwa kimetaboli kati s adenosili methionini wakati haidroksiprolinihutengezwa na kubadilishwa kwa proline baada ya kutafsiriwa ya vidubini na mimea inaweza kusanisi amino asidi nyingi zisizo za kawaida
kwa mfano baadhi ya vijiumbe maradhi hutengeza amino asidiisobutiriki na lanthionini ambayo imetokana na sulfidi ya alanini
amino asidi hizi zote mbili zinapatikana katika lantibiotiki peptidi kama vile alamethisini
amino asidi zinazopatikana kiasili zinaweza kugawanywa katika makundi mbalimbali kulingana na sifa zao
sababu muhimu ni chaji haidrofilisiti au haidrofobisiti ukubwa na vikundi vya kazi
hizi sifa ni muhimu kwa mfumo wa protini mwingiliano wa protini na protini
protini mumunyifu kwa maji zinaelekea kuwa na mabaki yao ya haidrofobiki leu ile val phe na trp kuzikwa katikati ya protini ilhali minyororo haidrofiliki hufunuliwa kwa kiyeyusho cha majimaji
utando wa muhimu wa protini mara nyingi huwa na pete za amino asidi haidrofobiki iliyoonyeshwa wazi ambazo huzitia nanga katika rusu mbili ya lipidi ya
katika sehemu ya kesi kati ya njia mbili tofauti sana baadhi ya tando za protini za pembeni huwa na kiraka cha amino asidi haidrofobiki juu ya uso wao ambacho hushikilia kwa utando
kuna mizani tofauti ya haidrofobi ya mabaki ya amino asidi
imani katika uislamu ni kumwamini mwenyezimungu mmoja tu peke yake anayeitwa allah ambaye hajazaa wala hajazaliwa na hafanani na yeyote yule
baadhi ya amino asidi huwa na sifa za kipekee kama vile seistini ambayo huweza kutengeneza kiunganishi chenye kugawanyika cha sulfudi na mabaki mengine ya seistini prolini ambayo inaunda mzunguko kwa uti wa mgongo wa polipeptidi na glisini ambayo ni rahisi kubadilika zaidi kuliko amino asidi nyingine
protini nyingi hupitia mabadliko mengi ya muundo baada ya kutafsiriwa wakati makundi ya ziada ya kemikali yanaposhikanishwa na amino asidi katika protini
baadhi ya mabadiliko yanaweza kuzalisha lipoprotini haidrofobu au glikoprotini za haidrofiliki
mabadiliko ya aina hii yaruhusu kulenga kunakoweza kurejeshwa kwa protini kwa utando
kwa mfano kuongezwa na kuondolewa kwa asidi yenye mafuta ya asidi ya kiganja kwa mabaki ya seistini katika protini fulani za kuashiria husababisha protini kujiambatanisha na kisha kujitenga kutoka katika utando wa seli
orodha ya vifupisho na sifa za amino asidi za kawaida
zaidi ya hayo kuna amino asidi mbili za ziada ambazo zinajumuishwa kwa kutotilia manaani kodoni za kuacha mbali na mfumo maalum za amino asidi vishikilia sehemu hutumika katika kesi ambapo uchambuzi wa kemikali au wa chembechembe za peptidi au wa protini hauwezi kuamua kikamilifu utambulisho wa mabaki
unk wakati mwingine hutumiwa badala ya xaa lakini si ya kawaida
zaidi ya hayo nyingi zisizo za kawa amino asidi kuwa na mfumo maalum
kwa mfano dawa kadhaa za peptidi kama vile bortezomibi au mg ni zimesanisiwa kibandia na uhifadhi vikundi vyao vya kulinda ambavyo vina mfumo maalum
bortezomibi ni pyz phe boroleu na mg ni z leu leu leu al
zaidi ya hayo ili kusaidia katika uchambuzi wa mfumo wa protini mifano ya kuunganisha kwa amino asidi inapatikana
hizi ni pamoja na fotoleusini pleu na fotomethionini pmet
hii inahusu bongo za kila aina ya wanyama hata binadamu
kwa maelezo kuhusu ubongo wa binadamu tazama ubongo wa binadamu
ubongo ndio kiini cha mfumo wa neva katika wanyama wote wenye ugwemgongo na wengi wa wanyama wasio na ugwemgongo
baadhi ya wanyama wasiositawi kama vile konyeza na kiti cha pweza wana mfumo wa neva uliogatuliwa bila ubongo huku tipwatipwa wa bahari wakikosa mfumo wa neva kabisa
katika wanyama wenye ugwemgongo ubongo uko katika kichwa ukilindwa kwa mifupa ya fuvu na ukiwa karibu na viungo vya hisia za msingi yaani kuona kusikia usawa ladha na harufu
gamba la ubongo wa binadamu lina takribani neuroni bilioni labda zaidi kutegemea jinsia na umri zilizounganishwa na takribani miunganiko ya sinapsi kila mmoja
kila milimita ya kizio cha ukubwa wa gamba la ubongo lina takribani sinapsi bilioni moja
neuroni hizi huwasiliana na nyingine kwa njia ya fumwele ndefu za protoplazimu ziitwazo akzoni ambazo hubeba mifuatano ya mipigo ya vichocheo vitwavyo matendo tarajiwa kuelekea sehemu mbali za ubongo au mwili na kulenga seli maalumu itakazovipokea
ubongo hudhibiti mifumo mingine ya viungo vingine vya mwili iwe kwa kusisimua misuli au kwa kusababisha kutolewa kwa kemikali kama vile homoni
udhibiti huu kutoka mahali moja unaruhusu majibu ya haraka na yaliyoratibiwa kwa mabadiliko katika mazingira
baadhi ya mwitikio wa kimsingi inawezekana bila ubongo hata viumbe walio na chembe moja wanaweza kufasiri yaliyo katika mazingira na kutenda kulingana na mabadiliko hayo
tipwatipwa wa bahari wasio na mfumo mkuu wa neva wanaweza kujikunyata na hata kusonga kwa namana iliyotibiwa
katika wauti uti wa mgongo wenyewe una viungo vya neva vinavyoweza kuanzisha tendohiaria pamoja na kuelekeza mifumo rahisi ya kusonga kama vile kuogelea au kutembea
hata hivyo udhibiti changamani wa tabia kwa msingi ya mchango wa hisia tete unahitaji uwezo unganishaji wa ubongo wa kati
licha ya maendeleo ya kasi ya sayansi mengi kuhusu jinsi ubongo unavyofanya kazi bado ni siri
majukumu ya neva na sinapsi zikiwa pekee sasa inaeleweka kwa undani makubwa lakini jinsi yanavyoshirikiana katika majumuia ya maelfu au mamilioni imekuwa vigumu sana fumbua
mbinu za uchunguzi kama vile unakili wa eeg na upigaji picha ubongo unaofanya kazi umetuambia kwamba utendaji wa ubongo unatendeka kwa utaratibu sana huku kunakili kitengo kimoja kukiweza kufichua shughuli za neva moja jinsi chembe moja inavyo inavyochangia michakato changamani haijulikani
ubongo ndio umbile la kibayolojia changamani zaidi inayojulikana na kulinganisha bongo za spishi mbalimbali kwa msingi wa jinsi zinavyoonekana aghalabu ni vigumu
hata hivyo kuna kanuni za kawaida ya muundo wa ubongo zinazotumika kote katika spishi mbalimbali
mbinu ya mageuko inamaanisha kulinganisha miundo ua bongo za spishi mbalimbali na kwa kutumia kanuni kwamba mionekano inayopatikana katika matawi yote ambayo alipokelewa kutoka kwa muundo fulani wa kale na kwamba pengine ilikuwa katika watangulizi
mbinu ya ukuaji ina maananisha kuchunguza jinsi umbo la ubongo unavyobadiliko ya wakati wa ukuaji kutoka kipindi cha kiinitete hadi utu uzima
kila mbinu hukamilisha nyingine na huchangia hayo mengine mawili
wenzipacha wote wanadhaniwa kuwa walitokana na mhenga mmoja aliyeishi mapema katika kipindi cha kambria miaka milioni iliyopita
mhenga huyo alikuwa na umbo neli la mnyoo sahili mwenye mwili uliokuwa na mikato katika kiwango cha kidhahania umbo hilo kama la mnyoo unaendelea kujitokeza katika mwili na mfumo wa neva wa wanyama wenzipacha wa kisasa ikiwa ni pamoja na binadamu
umbo la kimsingi la mwili enzipacha ni neli iliyo na kijishimo wazi cha utumbu kinachotoka mdomoni hadi kwenye mkundu na ukano wa neva ulio na uvimbe ganglioni kwa kila sehemu ya mwili huku kukiwa na ganglioni mahsusi kubwa mbele iitwayo ubongo
kwa wasouti k
m wadudu konokono minyoo n
k sehemu za ubongo hutofautiana sana na muundo wa wauti hivi kwamba ni vigumu kufanya ulinganishi wowote wa maana isipokuwa kwa misingi ya jenetiki
makundi mawili ya wasouti hasa yana bongo changamani athropoda wadudu krasteshia araknida na wengine na sefalopoda pweza ngisi na moluska wengine kama hao
ubongo wa athropoda na sefalopoda huchimbuka kutoka katika kano mbili sambamba za neva zinazosambaa kote katika mwili wa mnyama
athropoda wana ubongo mmoja kuu ulio na tabaka tatu na ndewe za macho kubwa nyuma ya kila jicho kwa uchakataji maono
sefalopoda wana bongo kubwa zaidi kati ya wasouti wote
ubongo wa pweza hasa umesitawi sana unalinganika kwa uchangamano na ubongo wa baadhi ya wauti
kuna wasouti wachache sana ambao bongo zao zimetafitiwa kwa makini
babaje mkubwa wa bahari wa aplisia alichaguliwa na mshinda wa tuzo nobel mwanafiziolojia eric kandel kwa sababu ya usahili na upatikanaji wa mfumo wake wa neva kama mfano wa kutafiti chembe kama msingi wa kujifunza na kumbukumbu na ukafanyiwa mamia ya majaribio
bongo za wasouti zilizotafitiwa kwa undani zaidi hata hivyo ni za nzi tunda drosofila na minyoo wadogo sana caenorhabditis elegans c
kwa sababu ya aina nyingi ya mbinu za kutafiti jenetiki zao nzi tunda wamekuwa watafitiwa asili katika majukumu ya kutafiti jeni na ukuaji wa ubongo
inashangaza kuwa vipengele vingi vya nyurojenetiki ya drosofila yametambuliwa kuwa muhimu kwa binadamu
jeni za kwanza za majira ya kibayolojoa kwa mfano yalitambuliwa kwa kuchunguza drosofila zilizobadilika zilioonyesha kuvurugwa kwa mpangilio wa shughuli za kila siku
uchunguzi katika jinomu za wauti uligundua jozi linganifu za jeni zilizopatikana kutekeleza majukumu sawa katika majira ya kibayolojia ya panya na hiyo kwa uhakika wa kiwango kikubwa katika majira ya kibayolojia ya binadamu pia
sawa na drosofila mnyoo nematoda c
elegans umechunguzwa kwa kiasi kikubwa kwa sababu ya umuhimu wake katika jenetiki
mapema miaka ya sydney brenner aliuchagua kama mfano elekezi kwa kuchunguzia jinsi jeni hudhibiti ukuaji
moja ya faida za kufanya kazi na mnyoo huu ni kwamba mpangilio wa mwili wake ni wa kawaida mfumo wa neva wenye umbo huntha una neuroni kamili neuroni kila mara huwa katika sehemu sawa na hufanya miungano yakufanana ya sinapsi katika kila mnyoo
katika mradi wa kishujaa kikosi cha brenner kilimpasua mnyoo kuwa maelfu ya sehemu nyembamba zaidi na kupiga picha kila sehemu ya chini ya hadubini meme kisha kwa kutazama akalinganisha fumwele kutoka sehemu moja na sehemu nyingi ili kuonyesha kila neuroni na sinapsi katika mwili mzima
hakuna kinachokaribia ngazi hii ya utondoti kuhusu viumbe wengine wowote na ujumbe huo umetumika kuwezesha tafiti kadhaa ambayo haingewezekana bila utafiti huo
bongo za wauti zimeundwa kwa tishu laini sana ikiwa na na texture ambao imelinganishwa na jell o
tishu ya ubongo hai ni ya rangi waridi kwa nje na nyeupe kwa wingi ndani huku kukia na mabadiliko utofauti mdogo wa rangi
bongo za wauti zimezungukwa kwa mfumo wa tandu za tishu unganishi ziitwazo meninji zinazo tofautisha fuvu na ubongo
kifuniko hiki chenye safu tatu kinajumuisha kutoka nje dura mama mama mgumu mama araknoida mama mwembamba na mama pia mama laini
araknoida na pia zimeshikana kimaumbo na hivyo huchukuliwa kuwa safu moja ya pia araknoida
chini ya araknoida kuna nafasi ya araknoida ndogo ambayo ina ugiligili wa ubongo na uti wa mgongo csf ambayo huzunguka katika nafasi nyembamba kati ya chembechembe na penyu ziitwazo ventrikali jukumu lake ni kurutubisha kukimu na kulinda tishu za ubongo
mishipa ya damu huingia mfumo mkuu wa neva kupitia nafasi isiyo na mishipa juu ya mama pia
chembe katika kuta za mishipa ya damu zimeshikana kwa nguvu sana na hivyo kuunda mpaka wa damu na ubongo ambayo huilinda ubongo dhidi ya sumu inayoweza kuingia kupitia damu
wauti wa kwanza walionekana zaidi ya miaka milioni iliyopita mmi katika kipindi cha kambri na huenda walifanana kwa kiasi fulani na umbo la kisasa la samaki balika hagfish
papa walionekana takribani miaka milioni iliyopita amfibia yapata miaka milioni iliyopita reptilia yapata miaka milioni iliyopita na mamalia yapata miaka milioni iliyopita
bongo hizo zote zina mkusanyiko sawa wa vipengele muhimu vya kianatomia lakini nyingi hazijakamilika katika balika ambapo katika mamalia sehemu za kwanza kabisa zimesitawika na kupanuka sana
bongo zote za wauti huwa na umbo moja la kimsingi ambayo inaweza kuelewekwa kwa urahisi zaidi kwa kuchunguza jinsi zilivyokua
dalili ya kwanza ya mfumo wa neva hujitokeza kama utepe mwembamba wa tishu unaoonekana katika mgongo wa kiinitete
utepe huo hunenepa na kisha kujikunja kuunda neli tupu
katika muumdo wake wa kwanza ubongo huonekana kama vivimbe vitatu ambayo hatimaye huwa ubongombele ubongokati na ubongonyuma
katika aina nyingi za wauti sehemu hizi tatu hubakia sawa kwa ukubwa katika mnyama mzima lakini katika mamalia ubongombele hukua kubwa zaidi kuliko sehemu nyingine na ubongokati mdogo kabisa
ukubwa wa ubongo huongezeka na ongezeko la ukubwa wa mwili lakini si proportionellt sett
ikifanyiwa wastani katika aina zote za mamalia inafuata sheria nguvu ikiwa na kipeo husisho cha takribani 
fomyula hii inatumika katika bongo wastani ya mamalia lakini kila jamii hujitofautisha kutokana nayo kuonyesha tabia zao changamno
kwa mfano jamii ya nyani ina bongo zilizo mara kubwa zaidi ya jinsi fomyula inavyotabiri
wakati ubongo wa mamalia unapoongezeka kwa ukubwa si sehemu zote zinazoongezeka kwa kiwango sawa
kadri ubongo wa spishi unavyokuwa mkubwa ndivyo gamba la ubongo linavyokuwa na jukumu kubwa
kila moja ya sehemu hizi vilevile zina muundo changamani ndani
baadhi ya sehemu kama vile gamba na ubongonyuma huwa na safu zilizokunjwa au zilizoviringishwa kutoshea katika nafasi iliyopo
sehemu zingine huwa na mikusanyiko ya viini vingi vidogo
ikiwa utofautishaji wa kina ungefanywa kwa msingi wa muundo wa neva kemia na miunganiko maelfu ya maeneo tofauti yanaweza kutambuliwa ndani ya ubongo wa wauti
baadhi ya matawi ya mageuzi ya wauti yameleta mabadiliko makubwa katika sura za ubongo hasa katika ubongombele
ubongo wa papa unaonyesha sehemu za kimsingi katika njia ya moja kwa moja lakini katika samaki wenye mifupa wengi wa kisana ni wa aina hii ubongombele umepiduliwa kama soksi imepinduliwa ndani nje
katika ndege pia kuna mabadiliko makubwa katika umbo
moja ya miundo mikuu katika ubongombele wa nedege kigongo cha ventrikali ya nyuma kwa muda mrefu kilidhaniwa kulingana na ganglia ya msingi kwa wanyama lakini sasa inadhaniwa kulingana na zaidi na gamba la nje
sehemu kadhaa za ubongo zimehifadhiwa maumbo zao katika aina zote za wauti kutoka kwa balika hadi kwa binadamu
hii ni orodha ya baadhi ya sehemu muhimu pamoja na maelezo mafupi sana ya kazi zao jinsi inavyoeleweka sasa lakini kumbuka kuwa kazi za nyingi yazo bado zina utata kwa kiasi fulani gamba la ubongondio ni sehemu ya ubongo inayotofautisha tofauti kati ya mamalia na wauti wengine jamii ya nyani kutoka kwa wanyama wengine na binadamu na wanyama wengine wa jamii ya nyani
ubongonyuma na ubongokati wa mamalia kijumla huwa sawa na yale ya wauti wengine lakini tofauti kubwa hutokea katika ubongombele ambao haujakuwa kwa ukubwa tu bali pia umebadilika katika umbo
miongoni mwa wauti wasio mamalia sehemu ya juu ya ubongonyuma imefunikwa kwa safu zisizo tete kwa ulinganisho ziitwazo paliamu
katika mamalia paliamu hugeuka na kuwa katika muundo moja changamani wa safu iitwaye gamba jipya au gamba sawa
katika jamii ya nyani gamba jipya imekuwa kubwa sana hasa sehemu iitwayo ndewe ya mbele
kwa binadamu upanukaji huu wa ndewe ya mbele hukithiri na sehemu nyingine za gamba pia huwa kubwa kabisa na changamani
kwa bahati mbaya historia ya mabadiliko ya sehemu hizi katika mamalia hasa gamba lenye safu sita ni vigumu kufuatilia
hii kwa kiasi kikubwa ni kutokana na tatizo la kukosa kiungo
wahenga wa mamalia waitwao sinapsidi waligawanyika kutoka kwa wahenga wa wanyama watambaao na ndege wa kisasa yapata miaka milioni iliyopita
hata hivyo mgawanyiko wa hivi karibuni ulio na mabadiliko dhahiri miongoni mwa mamalia ulikuwa mgawanyiko kati ya monotrimata kinyamadege na ekidna wambeleko panya opusu kangaruu n
k na wanyamakondo wengi mamalia wanaoishi ambayo ilifanyika takribani miaka milioni iliyopita
bongo za monotrimata na wambeleko ni tofauti na zile za wanyamakondo kwa namna fulani lakini zina gamba na haipokampasi zenye umbo la kimamali
kwa hivyo maumbo haya lazima yaligeuka kati ya miaka milioni na iliyopita kipindi ambacho hakijaacha ushahidi wowote ila visukuku ambavyo havihifadi tishu laini kama ubongo
bongo za binadamu na jamaa wengine wa nyani huwa na miundo sawa na bongo za mamalia wengine lakini ni kubwa ikilinganishwa na ukubwa wa mwili
wingi wa ukubwa huu hutokana na upaukaji mkubwa wa gamba ukilenga hasa katika maeneo yanayohudumia kuona na mawazo ya awali
mtandao wa mchakato wa kuona katika jamaa ya nyani ni chanagamano sana ikijumuisha angalau maeneo yanayoweza kutofautika ikiwa na miunganiko ya mitandao ya kuajabia
haya yote yakichukuliwa pamoja uchakataji wa hisi za kuona hutumia zaidi ya nusu ya gamba jipya ya wanyama jamaa ya nyani
sehemu nyingine ya ubongo ambayo imekuwa kubwa zaidi ni gamba mbele ya ubongombele ambayo kazi ni vigumu kueleza kwa maneno machache lakini inayohusika na upangaji kumbukumbu inayotumika motisha tahadhari na udhibiti utendaji
ubongo unajumuisha aina mbili kuu za chembechembe neuroni na glia
aina hizi mbili kijumla ni nyingi katika ubongo ingawa chembe glia zinazidi neuroni kwa uwiano wa kwa katika gamba la ubongo
glia huwa katika aina mbalimbali ambazo hufanya kazi kadhaa muhimu ikiwa ni pamoja na kuhimili mwili kudhibiti metaboli kudhibiti halijoto na uongozaji wa kukua
kipengee kinachofanya neuroni kuwa muhimu sana ni kwamba tofauti na glia zina uwezo wa kutuma vichocheo kwa nyingine zilizo hatua ya mbali
umbali ambao akzoni inaweza kwenda ni ya kustaajabisha kwa mfano ikiwa chembechembe yenye umbo haram za gamba jipya zikikuzwa ili mwili wa chembe hiyo iwe sawa kwa ukubwa na binadamu akzoni yake ikikuzwa kwa kiwango sawa inaweza kuwa kebo yenye sentimita kadhaa katika kipenyo wenye urefu wa zaidi ya kilomita
akzoni hizi husambaza vichacheo katika umbo la mipigo ya kemikali meme aitwaye vtendo tarajiwa vinayodumu muda usiozidi kipande kimoja cha mmoja juu ya sehemu moja ya sekunde na kusafiri katika akzon katika kasi ya kati ya mita kwa sekunde
kwa sasa huduma hii imepanuliwa na kuwawezesha wakenya kulipia bidhaa na huduma kadha wa kadha kama vile stima maji posta bima nauli karo na hata kulipia mikopo ya benki na mishahara kwa wafanyikazi
akzoni huelekeza vichocheo kwa neuroni nyingine au kwa chembe nyingine zisizo za neuroni kwa njia ya makutano maalumu yaitwayo sinapsi
akzoni moja inaweza kuwa na mikutano ya sinapsi elfu kadhaa
wakati kitendo tarajiwa kinachosafiri kupitia akzoni kinapofika katika sinapsi kinasababisha kutolewa kwa kemikali itwayo niurotransmita
niurotransmita hujifungamanisha katika molekyuli pokezi iliyo katika utando wa chembe inayolengwa
baadhi ya neuroni pokeza ni sisimuzi kumaanisha kwamba zinaongeza kiwango cha vitendo tarajiwa katika chembe inayolengwa vipokezi vingine ni zuizi kumaanisha kwamba vinapunguza viwango vya vitendo tarajiwa vingine vina athari changamano ya udhibiti
kwa kweli akzoni huchukua nafasi kubwa katika ubongo
mara nyingi makundi makubwa hukusanyika pamoja katika kile ni kinachoitwaye viungo fumwele vya neva
akzoni nyingi zimefunikwa katika vifuniko vyenye maki nene ya mafuta iitwayo miyelini ambazo huchangia kuongeza kasi ya msukumo kwa vitendo tarajiwa
miyelin ni nyeupe hivyo sehemu za ubongo zilizojazwa kwa fumwele za neva huonekana kama dutu nyeupe tofauti na dutu ya kijivu vinazoonyesha maeneo yaliyo na idadi kubwa ya miili ya chembe za neuroni
urefu wa jumla wa akzoni iliyo na miyelini katika ubongo wa mwanadamu mzima wastani ni zaidi ya
ubongo haukui tu bali hustawi kwa njia changamani inayofuata mipangilio ya hatua
neuroni nyingi hutengenezwa katika kanda maalum zilizo na chembe tete na kisha kuhamia kupitia tishu ili kufikia yanapohitajika
katika gamba kwa mfano hatua ya kwanza ya ustawi ni kuundwa kwa dungu na kundi maalum la chembe za glia ziitwazo glia ya miali ambazo huelekeza fumwele kiwima katika gamba
neuroni mpya za gamba hutengenezwa chini ya gamba na kisha hupanda kupitia fumwele miali mpaka zifike katika safu ambamo zinafaa kukaa katika utu uzima
katika wauti hatua za kwanza za ustawi wa neuroni ni sawa kwa spishi zote
kadri kiini tete kinavyobadilika kutoka kibonge mviringo cha chembechembe na kuwa na umbo kama la mnyoo utepe mwembamba wa ngozi ya nje unaoenea katikati ya mgongo inasababishwa kuwa bamba la neuroni mtangulizi wa mfumo wa neva
bamba la neuroni hujikunja na kuunda mfuo wa neuroni na kisha mikunjo inayofunika mfuo huungana na kufunika neli ya neuroni mkanda wazi wa chembe ulio na ventrikali uliojaa umajimaji katikakati
katika ncha ya mbele ventrikali na mkanda hufura kuunda vilengelenge vitatu ambavyo ndivyo mwanzo wa ubongombele ubongokati na ubongonyuma
katika hatua nyingine ubongombele hugawanyika katika vilengelenge viwili viitwavyo ubongomwisho ambayo ina gamba la ubongo ganglia ya msingi na viungo vinavyohusiana navyo na diencephalon ambayo ina thalamasi na haipothalamasi
karibu wakati huo huo ubongokando hugawanyika kuwa ubongometeni ambayo ina ubongonyuma na ponsi na ubongomyeleni ambayo ina medula oblongata
kila moja ya maeneo haya yana sehemu za usambaaji ambapo chembe za neuroni na glia huzalishwa chembechembe zinazopatikana kisha huhama wakati mwingine kuelekea mbali sana kufikia sehemu zao ya mwisho
mara tu neuroni inapofika mahali pake inaanza kueneza dendraiti na akzoni kuelekea eneo linaloizingira
kwa sababu kawaida akzoni huenea mbali sana kutoka katika mwili wa chembe na huhitaji kuungana na viungo maalum hua zinakua kwa njia changamani
ncha ya akzoni inayokua huwa na kibonge cha protoplazimu iitwayo sonobari ya ukuaji iliyofungwa kwa vipokezi vya kemikali
vipokezi hivi huhisi mazingira ya karibu na kusababisha sonobari ya ukuaji kuvutiwa au kukataliwa na viungo mbalimbali vya chembe na hivyo kuvutwa kuelekea upande mmoja maalum katika kila njia yake
matokeo ya makakati huu wa utafutaji njia ni kwamba sonobari ya ukuaji hujipenyeza kupitia ubongo mpaka ifikie mahali pake pa mwisho ambapo viashiria vingine vya kikemikali huifanya kuanza kukuza sinapsi
kwa kuzingatia ubongo mzima maelfu kadhaa ya jeni huzalisha protini zinazoathiri utafutaji wa njia kwa akzoni
mtandao wa sinapsi ambayo hatimaye hujitokeza huathiriwa kwa kiwango tu na jeni
katika maeneo mengi ya ubongo akzoni huanza kwa kukua kupita kiasi na kisha kupunguzwa kwa utaratibu unaotegemea shughuli za kiniuro
kwa mfano katika kuelekeza kutoka machoni hadi ubongokati mfumo ulio miongoni mwa watu wazima una ramani sahihi sana unaounganisha kila sehemu katika uso wa retina na sehemu husika katika safu ya ubongokati
katika hatua za kwanza za ukuaji kila akzoni kutoka retina huelekezwa katika eneo jirani la kijumla katika ubongokati na viashiria kemikali lakini hupinduka sana na kugusana kwa awali na rundo pana la neuroni za ubongokati
kabla ya kuzaliwa retina huwa na taratibu maalum zinazoifanya kuzalisha mawimbi ya shughuli zinazotokea kwa wakati moja na kisha kujiendeleza polepole kote katika safu ya retina
mawimbi haya ni muhimu kwa sababu husababisha neuroni jirani kufanya kazi kwa wakati mmoja yaani zinazalisha mifumo ya shughuli za niuro zilizo na taarifa kuhusu mpangilio wa kieneo wa niuro
taarifa hii hutumika katika ubongo kati kwa utaratibu ambao husababisha sinapsi kulegea na hatimaye kutoweka ikiwa shughuli katika akzoni haifuatiwa na shughuli katika chembe iliyo lengwa
matokeo ya utaratibu huu changamani ni uonishaji kitaratibu na imarishaji wa ramani ili hatimaye kuiacha katika hali yake halisi ya utu uzima
katika hali zingine kwa mfumo katika mifumo ya retina ubongokati mipangilio ya matukio hutegemea taratibu zinazotokea tu katika bongo zinazostawi na yamkini huwepo kwa madhumuni ya kuongoza ustawi pekee
katika binadamu na mamali wengine wengi neuroni mpya hutengenezwa mara nyingi kabla ya kuzaliwa na ubongo wa mtoto mchanga kwa hakika huwa na neuroni zaidi kuliko ya ubongo wa watu wazima
hata hivyo kuna maeneo machache ambapo neuroni mpya huendelea mwezi kuzalishwa katika maisha yote
kando na hali hizi tofauti hata hivyo idadi ya neuroni iliyopo mapema utotoni ndio hiyo hiyo inayopatikana katika maisha yote
chembe za glia ni tofauti kama na aina nyingi za chembe mwilini hizi huzalishwa katika kipindi chote cha maisha
ingawa mkusanyiko wa neuroni huwa kwa kiwango kikubwa zipo za ktosha kufikia wakati wa kuzaliwa miunganiko ya akzoni huendelea kukua kwa muda mrefu baadaye
katika binadamu ukuaji kamili wa neva hukamiliki wakati wa kubaleghe
kumekuwa na majadala wa muda mrefu kuhusu ikiwa ubora wa akili hulka na uwerevu kwa kiwango kikubwa huhusishwa na urathi au malezi mjadala wa maumbile dhidi ya malezi
huu si suala falsafa tu una umuhimu mkubwa wa kuvitendo kwa wazazi na waalimu
ingawa maelezo mengi hayajakamilishwa wanaelimu neva wanaonyesha waziwazi kwamba sababu zote mbili ni muhimu
jeni huamua hali ya kijumla ya ubongo na jeni huamua jinsi ubongo unavyoitikia uzoefu
uzoefu hata hivyo unahitajika kuboresha matriksi ya miunganiko ya sinapsi
wakati mwingine huwa kwa suala la kuwepo au kutokuwepo kwa uzoefu katika vipindi muhimu vya ukuaji
kwa mtazamo wa kiviumbe kazi ya msingi ya ubongo ni kudhibiti utendaji wa mnyama
ili kufanya hivyo huwa inachuja taarifa muhimu za kutosha kutoka katika viungo vya hisi ili kuboresha vitendo
vichocheo vya hisia vinaweza kuamsha majibu ya papo kwa papo kwa mfano wakati mfumo wa kunusa wa kulungu unaponusa harufu ya mbwa mwitu pia zinaweza kudhibiti tendo linaloendelea kwa mfano katika athari ya mzunguko wa mwanga giza kwa tabia ya kulala na kuamka kwa viumbe au taarifa zao zinaweza kuhifadhiwa kwa madhumuni ya umuhimu baadaye
ubongo husimamia kazi zake changamani kwa kuanzisha mifumo ya utendaji ambazo zinaweza kuanishwa katika njia nne kimaubile kikemikali na kiutendakazi
njia rahisi zaidi ya kuainisha sehemu za ubongo ni kuzingatia maumbile lakini pia kuna njia kadhaa kuianisha zaidi kutegemea utendakazi
moja wa njia muhimu zaidi kati ya hizo ni kutegemea kemikali za nyurotransmita zinazotumiwa na neuroni kuwasiliana na kila moja
nyingine ni katika namna eneo ubongo huchangia uchakataji ujume maeneo ya hisia huleta taarifa ubongoni na kurekebisha umumbo lake vichochezi vya matendo ya mwili hutuma ujumbe nje ya ubongo ili kudhibiti misuli na tezi mifumo sisimuzi hudhibiti utendaji wa ubongo kulingana na muda wa siku na mambo mengine
isipokuwa katika hali chache kila neuroni katika ubongo huendelea kutoa kemikali za niurohamishi isiyobadilika au mchanganyiko wa niurohamishi katika miunganiko yoyote ya sinapsi inayofanya na neuroni nyingine kanuni hii inajulikana kama kanuni ya dale
kwa hivyo niuron anaweza kuainishwa kutegemea niurohamisho iinayotoa
niurohamishi mbili zinazoomekana mara nyingi zaidi ni glutamati ambayo aghalabu huwa sisimuzi na sidi ya gama aminobutri gaba ambayo aghalabu huwa pingamizi
neuroni zinazotumia transmita hizi zinaweza kupatikana katika karibu kila sehemu ya ubongo zikibuni asilimia kubwa ya mkusanyiko wa sinapsi za ubongo
hata hivyo idadi kubwa ya madawa yanayoathiri ubongo huelekeza athari zao kwa kubadili mfumo wa niurohamishi zisizohusiana moja kwa moja na glutamati au uhamishaji wa gaba
madawa kama vile kafeini nikotini heroini kokeini prozac thorazine n
k huathiri neiurohamishi nyingine
nyingi ya transmita hizi hutoka katika neuroni ambazo zinakaa katika sehemu fulani ya ubongo
serotonini kwa mfano lengo la msingi la madawa ya kulevya ya kinza huzuni na viamsha hamu huja kimahsusi kutoka eneo dogo la shina la ubongo iitwayo kiini rafe
norepainifrini ambayo hushiriki katika usisimuzi hutoka kimahsusi kutoka eneo dogo karibu liitwalo lokasi serulesi
histamini kama niurohamishi hutoka katika sehemu ndogo ya hypothelamasi iitwayo kiini tubaromamilari histamini pia ina kazi zisizo za mfumo kuu wa neva lakini kjukumu la niurohamishi ndio sababu kwa kinzahisatami kuwa na athari za kutuliza
niurohamishi nyingine kama vile asetilkolini na dopamini huwa na vyanzo mbalimbali katika ubongo lakini hazijasambazwa kwa wingi kama glutamati na gaba
moja ya majukumu ya kimsingi ya ubongo ni kudondoa ujumbe muhimu kutoka katika viungo vya hisia
hata katika ubongo wa binadamu mifumo ya hisi huwa nyingi zaidi ya hisi tano za kawaida zinazojulikana za maono sauti ladha mguso na harufu bongo zetu hupokea taarifa kuhusu joto usawa mkao wa miguu na mikono na vijenzi kemikali vya mfumo wa damu kati ya mambo mengine
hali hizi zote hutambuliwa na viungo maalum vya hisi vinavyoelekeza vichoche ndani ya ubongo
katika wanyama wengine milango zaidi ya hisi vinaweza kuwepo kama vile hisi ya miale ya joto isiyoonekana miongoni mwa wanyama wanaoishi shimoni kama nyoka au hisi za kawaida zinaweza kutumika katika njia isiyo ya kawaida kama jinsi usikiaji unavyotumiwa na katika popo sona
haya hapa kanuni chache zinazotumika katika mifumo nyingi ya hisi ikitumia mfumo sikizi katika mifano maalum
kila mfumo wa hisi huanza kwa chembechembe mahsusi za vipokea hisia
hizi ni neuroni lakini tofauti na neuroni nyingi hazijadhibitiwa na mchango wa sinapsi kutoka katika neuroni nyingine badala yake zinaamilishwa na vipokezi vilivyofungamana na zinazohisi baadhi ya hisi za mguso kama vile mwanga joto au mikazo ya kimwili
akzoni za chembe pokezi hisia husafiri katika utiwa mgomgo au ubongo
kwa hisia ya kusikia vipokezi viko katika sikio la ndani katika konokono la sikio na huamilishwa na mtikiso
kwa hisi nyingi kuna kiini cha msingi au seti ya viini vilivyo katika shina la ubongo zinazokusanya vichocheo kutoka katika chembe pokezi
katika hisia sikizi hizi ni viini vya konokono la sikio
mara nyingi kuna maeneo ya mengine yaliyo chini ya ubongo ambayo hudondoa habari maalum ya aina fulani
kwa hisi ya kusikia eneo bora la unusaji na eneo hafifu ya kalikulusi hushiriki katika kulinganisha vichocheo kutoka katika masikio mawili kudondoa kuhusu ujumbe kuhusu mwelekeo wa chanzo cha sauti miongoni mwa kazi nyingine
katika hisi ya kusikiliza hii ni kiini kati chenye umbo la goti
kwa kila mfumo wa hisi kuna eneo msingi la gamba la ubongo linalopokea ujumbe moja kwa moja kutoka eneo la thelamasi linalopokea na kutuma ujumbe
katika mfumo wa kusikia huu ni gamba msingi la usikizi ulio katika sehemu ya juu ya ndewe la ubongo
kawaida pia huwa kuna seti ya maeneo ya gemba yenye hisi za ngazi ya juu zinazochanganua ujumbe wa hisi zinazoingai kwa njia maalum
kwa mfumo wa usikiaji kuna maeneo ambayo huchambua ubora wa sauti mahadhi na mielekeo ya mabadiliko kwa muda miongoni mwa sifa nyingine
mwisho kuna maeneo ya hali nyingi yanayochanganya jumbe kutoka hisi mbalimbali kwa mfano kusikia na kuona
katika hatua hii vichocheo huwa vimefikia sehemu za ubongo zinazoweza kuelezeka vizuri kuwa jumuishi wala si hisishi hasa
kwa hisi ya harufu hakuna mawasiliano katika thelamasi badala yake kichocheo huenda moja kwa moja kutoka eneo msingi la ubongo kibonge cha kunusa hadi kwenye gamba
mifumo ya mwendo ni maeneo ya ubongo ambayo kwa njia moja au nyingine yanahusika moja kwa moja katika kuanzisha mienendo ya mwili yaani katika amilisha misuli
isipokuwa misuli inayodhibiti macho misuli yote inayofanya kihiarikatika mwili imeunganishwa moja kwa moja na neva za mwendo katika uti wa mgongo ambayo ndiyo njia ya mwisho ya pamoja kwa mfumo wa kuzalisha uendaji
neva za uti wa mgongo zinadhibitiwa na saketi za neva asili za uti wa mgongo na kwa michango inayoteremka kutoka ubongoni
sakati asili za uti wa mgongo hutekeleza majukumu mengi ya tendohiari na pia huwa na mifumo ya kuanzisha miendo kama vile kutembea au kuogelea
miunganiko inayoshuka kutokana ubongoni hufanikisha udhibiti changamano zaidi
ubongo una baadhi ya maeneo ambayo huwasiliana moja kwa moja na uti wamgongo
katika ngazi ya chini kabisa ni maeneo ya mienendo katika medula na ponsi
katika ngazi za juu ni maeneo ya ubongokati kama vile viini vyekundu ambayo inawajibikia kuratibu usogezaji mikono na miguu
katika ngazi ya juu zaidi ambayo ni gamba msingi la mwendo utepe wa tishu ulioupande wa nyuma wa ndewe la mbele ya ubongo
gamba msingi la mwendo hituma ujumbe katika ameneo chini ya gamba yanayohusika na mwendo lakini pia hutuma jumbe kubwa moja kwa moja katika uti wa mgongo kupitia kinachojulikana kama njia piramidi
uelekezaji huu wa moja kwa moja kati ya gamba na uti wa mgongo huruhusu udhibiti sahihi wa hiari wa miendo
maeneo mengine ya upili ya ubongo yanayohusiana na mwendo hayawasiliani moja kwa moja na uti wa mgongo na badala yake hugusa maeneo ya mwendo katika gamba au maeneo ya msingi chini ya gamba
miongoni mwa maeneo muhimu ya upili ni gamba linaloshughulikia mwendo ganglia ya msingi na ubongonyuma pamoja na hayo yote hapo juu ubongo na uti wa mgongo zina mitandao pana ya kudhibiti mfumo wa neva wa kujiendesha ambayo hufanya kazi kwa kunyunyiza homoni na kwa kurekebisha misuli laini ya tumbo
mfumo wa neva wa kujiendesha huathiri mipigo ya moyo mmeng enyo kiwango cha kupumua kutoa mate jasho kukojoa na hisia za ngono japo majukumu yake mengi hayako chini ya udhibiti wa hiari moja kwa moja
labda kipengele cha wazi zaidi cha tabia ya mnyama yoyote yule ni mzunguko wa kila siku kati ya kulala na kuamka
usisimuaji na utahadhari pia huongozwa kwa kiwango sahishi zaidi cha muda ingawa kwa mtandao mkubwa wa maeneo ya ubongo
sehemu muhimu ya mifumo ya kusisimua ni kiini suprakiasmatiki scn sehemu ndogo ya haipothelamasi iliyo juu ya sehemu ambapo neva ya kuona kutoka macho mawili inapopitia
neuroni hapa huonyesha kupanda na kushuka kwa viwango vya shughuli katika kipindi cha saa mipigo ya moyo mabadiliko katika shughuli hizi yanaendeshwa na mabadiliko ya kiurari katika maelezo kwa mkusanyiko wa jeni za saa
scn huwasiliana na seti ya maeneo katika haipothelamasi na shina la ubongo na ubongokati zinazohusika katika utekelezaji wa mzunguko usingizi na kuamka
kiungo muhimu katika mfumo huo ni kile kinachoitwa muundo menomeno kundi la neva zilizosambazwa kwa usawa kote katika shina la ubongochini
neva menomeno hutuma vichocheo kwa thelamasi ambayo kwa upande wake hutuma vichocheo vya ngazi ya kudhibiti kwa kila sehemu ya gamba la ubongo
kuharibika kwa muundo menomeno kunaweza kusababisha hali ya kudumu ya kukosa fahamu
usingizi huhusisha mabadiliko makubwa katika utendakazi wa ubongo
hadi miaka iliaminika kijumla kwamba ubongo kimsingi huacha kufanya kazi wakati wa kulala lakini hii sasa inajulikana kuwa si kweli shughuli huendelea lakini mwelekeo huwa tofauti sana
kwa hakika kuna aina mbili ya usingizi usingizi rem ulio na ndoto na usingizi nrem usio rem kwa kawaida bila ndoto ambao hujirudia katika mifumo tofauti kidogo katika kipindi chote cha kulala
aina tatu tofauti za mwelekeo mpana wa shughuli za ubongo zinaweza kupimika rem nrem nyepesi na nrem nzito
wakati wa usingizi mzito wa nrem ambao pia hujulikana kama usingizi wenye wimbi pole shughuli katika gamba huchukua mfumo wa mawimbi makubwa yenye urari ambapo katika hali ya kuamka huwa na kelele na bila urari
viwango vya niurohamishi norepainefrini na serotonini hupungua wakati wa usingizi wenye wimbi pole hupungua hadi kukaribia sufuri wakati wa usingizi wa rem viwango vya asetilikolini huonyesha mfumo ulio kinyume na huu
ingawa ubongo wa binadamu unawakilisha tu ya uzito wa mwili unapokea cha kinachozalishwa na moyo ya jumla ya matumizi ya oksijeni mwilini na ya jumla ya matumizi ya glukosi mwilini
haja ya kupunguza uzito wa mwili ili kwa mfano kuweza kuruka imesababisha uamuzi wa kupunguza ukubwa wa ubongo katika spishi fulani kama vile popo
ubongo sanasana hutumia glukosi kupata nguvu na kuinyima glukosi kama inavyoweza kutokea katika haipoglukemia unaweza kusababisha kupoteza fahamu
hizi ni mbinu za matibabu nyuklia ya upigaji picha zinazotoa picha zenye pande olwa tatu kwa shughuli za kimetaboli
kuelewa uhusiano kati ya ubongo na akili ni changamoto inayotatiza kifalsafa na kisayansi
ushahidi wa kisayansi wa moja kwa moja kwamba kuna uhusiano kati ya kiungo ubongo na akili ni kiwango cha athari kinachojidhihirisha baada ya ubongo kubadilishwa kama vile maumivi ya ubongo yanayosababisha kiwewe na matumizi ya madawa yanayoathiri ubongo
tatizo la uhusiano wa akili mwili ni moja kati masuala ya ndani ya historia ya falsafa inayotuliza kufikiria ikiwa ubongo na akili ni kitu kimoja kinachotofautiana kidogo au kinachohusiana kwa njia fulani isiyojulikana
kuna mitazamo mitatu mikubwa tatu kuhusu jibu hili uwili uyakinifu na udhanifu
uwili unashikilia kwamba akili inajisimami kivyake bila kutegemea ubongo uyakinifu unashikilia kwamba matukio ya akili yanafanana na matukio la neva na udhanifu unashikilia kwamba matukio ya akili tu ndio zipo
katika kipindi kingi cha historia wanafalsafa waliliona jambo la kutofikirika kwamba ufahamu unaweza kutekelezwa na kitu dutu ye umbile kama vile tishu ya ubongo yaani neuroni na sinapsi
wanafalsafa kama vile patricia churchland wanadai kuwa mwingiliano wa akili na dawa ni dalili ya uhusiano wa karibu sana kati ya ubongo na akili si kwamba hivi viwili ni kitu kimoja
descartes aliyewazia sana kuhusu uhusiano wa ubongo akili aliweza kuelezea matendohiari na tabia nyingine sahili katika mtazamo wa kimekaniki ingawa hakuamini kuwa mawazo tata na hasa lugha inaweza kuelezwa kwa rejelea za umbo la ubongo pekee
fani ya taaluma ya elimuneva inajumuisha mbinu zote zinazotafuta kuelewa ubongo na mifumo nyinginezo za neva
 elimunafsia hutaka kuelewa akili na tabia na nyurorojia ni fani ya matibabu inayotibu magonjwa ya mfumo wa neva
ubongo pia ni kiungo muhimu sana kinachotafitiwa na tiba akili tawi la matibabu inayofanya kazi ya kutafiti kuzuia na kutibu magonjwa ya akili
sayansi ya ufahamu hutaka kuunganisha elimuneva na elimunafsia pamoja na fani nyingine zinazojuhusisha na ubongo kama vile sayansi ya tarakilishi akili ya kuundwa na mwanadamu na mashamba sawa na falsafa
mbinu kongwe kabisa ya kuutafiti ubongo ni kianatomial na hadi katikati ya karne ya sehemu kubwa ya maendeleo katika elimuneva ilitokana na kutengenezwa kwa rangi bora na hadibuni bora mwana elimuveva floyd bloomni maarufu kwa kutania kuwa ufanisi katika utafiti wa ubongo unategemea zaidi rangi
wana anatomia wa elimuneva hutafiti muundo wa ubongo kwa kiwango pamoja na muundo wake wa kimaikroskopu wa neuroni na vijenzi vyao hasa sinapsi
pamoja na zana nyingine wao hutumia rangi nyingi sana zinazodhihirisha muundo wa neva kemia na miunganisho
katika miaka ya hivi karibuni ukuaji katika mbinu za elimu kingamaradhi inayotumia rangi imeruhusiwa kutiwa rangi kwa neuroni zinazoonyesha aina fulani maalum ya jeni
pia uchunguzi amilifu wa neva unatumia mbinu za upigaji picha wa kimatibabu kuhusisha tofauti katika muundo wa ubongo wa binadamu na tofauti katika ufahamu au tabia
wanafiziolojia hutafiti vipengee vya kemikali famakolojia na mienendo ya meme ya ubongo zana zao za msingi ni dawa na vifaa vya kunakili
maelfu nyingi ya dawa za zilizoundwa kimajaribio huathiri mfumo wa neva baadhi ya njia ya juu mahsusi sana
kurekodi shughuli za ubongo unaweza kufanywa kwa kutumia elektrodi ikiwa imeshikiliwa kwenye fuvu kama katika uchunguzi wa eeg au uliodungwa ndani ya bongo za wanyama kwa ajili ya kurekodi nje ya chembe ambayo inaweza kuchunguza uwezekano wa utendaji unaotokana na kila niurni kibifansi
kwa sababu ubongo hauna vipokezi vya maumivu inawezekana kutumia mbinu hizi kunakili kutoka katika wanyama walio macho huku wanaendelea na tabia zao kama kawaida bila kuwasababishia kuwasumbua
mbinu sawa na hiyo zimetumika mara nyingine kuchunguza utendakazi wa ubongo katika wagonjwa binadamu wanaougua na kifafa isoyokamili katika matukio ambapo kulikuwa na haja ya kimatibabu kuiweka elektrodi ili kubaini eneo la ubongo ulioathirika na kifafa s
pia inawezekana kuchunguza utendaji wa ubongo bila kutumia mbinu za kuingilia binadamu kwa mibu amilifu za kupiga picha kama vile mri uwanda huu umepanuka sana katika kipindi cha miongo miwili iliyopita
njia tofauti ya kubaini kazi ya ubongo ni kuchunguza madhara ya kuharibu maeneo maalum ya ubongo
inagawa umelindwa kwa fuvu na utando ukizungukwa na ugiligili wa ubongo na uti wa mgongo nakutengwa na mfumo wa damu kwa kizuizi cha kati ya ubongo na damu ulaini wa ubongo unaufanya kuwa rahisi kuvamiwa na magonjwa mbalimbali na aina tofauti za maumivu
kwa binadamu athari za kupooza na aina nyingine ya uharibifu wa ubongo zimekuwa chanzo muhimu cha habari kuhusu majukumu ya ubongo
kwa sababu hakuna uwezo wa kudhibiti hali ya uharibifu kimajaribio hata hivyo habari hii aghalabu huwa vigumu kufafanua
katika tafiti zinazowahusisha wanyama kwa kawaida panya inawezekana kutumia elektrodi au kudunga kemikali katika mahali maalum ili kuleta uharibifu kwa mfumo unaohitajika na kisha kuchunguza matokeo ya tabia
nyurosayansi ya kitarakilishi inajumuisha njia mbili kwanza matumizi ya tarakilishi kuuchunguza ubongo pili utafiti wa jinsi ubongo hutarakilisha
kwa upande mmoja inawezekana kuandika programu ya tarakilishi kuigiza kazi ya kundi la neva kwa kutumia mifumo ya milinganyo yanayoeleza shunguli zao kielektrokemikali miigizo kama hiyo hujulikana kama mitandao ya neuroni amilifu kibayalojia
kwa upande mwingine inawezekana kuchunguza algorithimi ili kukokotoa neva kwa uigizaji au kuchanganua kihesisabati utendakazi wa vitengo vilivyosahilishwa vilivyo na baadhi ya sifa za neuroni lakini vimetoa nyingi ya uchangamani wao wa kibayolojia
majukumu ya ukokotooaji wa ubongo huchunguzwa na wanaelimuneva na wanasayansi wa tarakilishi
miaka ya hivi karibuni imeshuhudia utumizi wa kwanza wa mbinu za uhandisi wa kijenetiki kutafitia ubongo
utafiti mwingi kwa kawaida hufanywa kwa panya kwa sababu zana za kiufundi zimeimarika zaidi kwa spishi hawa zaidi ya wengine wowote
mbinu changamani zaidi pia zina anza kutumika kwa mfano kutumia mbinu ya uchanganyishaji upya wa cre lox inawezekana kusisimua au kituliza jeni katika sehemu maalumu ya ubongo kwa wakati maalumu
maoni ya awali yaligawanyika ikiwa makao makuu ya nafsi yako katika ubongo au moyo
kwa upande mwingine uchunguzi wa juujuu wa ubongo unadhihirisha kiungo ajizi ukilinganishwa na moyo ambao hupigapiga kila wakati
kukoma kwa mpigo wa moyo unamaanisha kifo hisia kali huleta mabadiliko katika mpigo wa moyo na mara nyingi hisia za huzuni husababisha hisia ya maumivu katika sehemu za moyo maumivu ya moyo
aristotle alipendelea moyo na kudhania kwamba kazi ya ubongo ilikuwa tu kupoesha damu
democritus mvumbuzi wa nadharia ya atomiki ya dutu alipendelea nafsi yenye sehemu tatu akili ikiwa katika kichwa hisia katika moyo na tamaa katika sehemu karibu na ini
haipokrates baba wa matibabu alikuwa aliupendelea ubongo kabisa
katika on the sacred disease maelezo yake kuhusu kifafa aliandika wanadamu wanapaswa kujua kwamba furaha nderemo kicheko na michezo masikitiko utegemezi na maombolezo hayatoki kwingine ila tu katika ubongo
na kwa kiungo hicho hicho tunakuwa wendawazimu na kupagawa na woga na hofu kubwa hutuandama wakati mwingine mchana na wakati mwingine usiku na ndoto na wasiwasi isiyotarajiwa na majukumu yasiyo mazuri na kutojua hali za kisasa kutoaminika na kutokuwa na ujuzi
mambo haya yote tunayavumilia kutoka kwenye ubongo wakati hauna afya daktari maarufu wa roma galen pia alitetea umuhimu wa ubongo na akatunga dhahania kwa kina kuhusu jinsi inavyo weza kufanya kazi
hata baada ya madaktari na wanafalsafa kukubaliwa kuhusu ukuu wa ubongo haidhuru dhana ya moyo kuwa makao makuu ya ufahamu uliendelea kudumu katika nahau maarufu kama vile kujitolea kwa moyo
galen alifanya kazi kubwa ya kueleza uhusiano wa kianotomi baina ya ubongo neva na misuli na kuonyesha kwamba misuli yote katika mwili imeshikana na ubongo kwa njia ya mtandao wa matawi ya neva
alidai kwamba neva huamsha misuli moja kwa moja kwa kubeba dutu ya ajabu aliyoita pneumata psychikon ambayo kwa kawaida hutafsiriwa kuwa mazimwi ya wanyama
mawazo yake yalijulikana pakubwa wakati wa zama ya kati lakini mafanikio mengi zaidi hayakuja hadi katika kipindi cha mvuvumko wakati utafiti wa kina wa kianatomia uliporejea pamoja na makadirio ya kinadharia ya descartes na wafuasi wake
descartes kama galen aliwazia mfumo wa neva katika msingi wa kihadroliki
aliamini kwamba kazi kubwa za kiutambuzi hasa lugha hufanywa na viungo visiyoonekana res cogitans lakini kwamba nyingi ya tabia za binadamu na wanyama zinaweza kuelezeka kwa mambo yanayoshikika
hatua ya kwanza kuelekea uelewa wa kisasawa kazi wa neva hata hivyo ulitokana na uchunguzi wa luigi galvani aliyegundua kwamba wimbi la umeme tuli ukielekezwa katika neva iliyo wazi ya chura aliyekufa inaweza kusababisha mguu wake kujikunja
kila uelewa mpana umefuatia moja kwa moja au kidogo kutoka kwa uundwaji wa mbinu mpya ya uchunguzi
hadi miaka ya mapema ya karne ya maendeleo muhimu zaidi yalitokana na rangi mipya
muhimu hasa ulikuwa uvumbuzi wa rangi golgi ambayo ikitumika kiusahihi hupaka sehemu ndogo tu na kwa usahihi bila kubagua baadhi ya neuroni huzipaka kikamilifu ikiwa ni pamoja na mwili wa chembe dendraiti na akzoni
bila rangi kama hiyo tishu ya ubongo chini ya hadubini huonekana kama mshikamano wa fumwele ya protoplazimu isiyopenyeka ambayo ni vigumu kubaini muundo wowote
katika mikono ya camillo golgi na hasa kwa mwana antomia wa neva wa kihispania santiago ramon cajal rangi hiyo mpya ilifichua mamia ya aina tofauti za neuroni kila mmoja ikiwa na muundo wa kipekee wa dendriti na mtindo wa mwunganisho
katika karne ya maendeleo katika uwanda wa elektroniki yaliwezesha uchunguzi wa sifa za kielektroniki za chembe za neva kilele kilikuwa kazi za alan hodgkin andrew huxley na wengi kuhusu bayofizikia ya tendo tarajiwa na kazi ya bernard katz na wengine kuhusu uelektrokemia wa sinapsi
chunguzi za awali zilitumia maandalizi maalum kama vile mfumo wa mwitikio wa kutorika haraka wa ngisi ambayo inahusisha akzoni kubwa wewe unene kama kaa la penseli na sinapsi kubwa inayoungana na akzoni hii
maboresho thabiti katika elekrodi na vifaameme viliwezesha umadhubuti wa hali ya juu
chunguzi hizi zilichangia picha ya kianatomia wa ubongo kukiwa na mtazamo kuwa ubongo ni kiungo kinachobadilika
akiangazia uelewa mpya mnamo charles sherrington alielezea kufanya kazi kwa ubongo katika hatua kwa maelezo ya kushangaza sehemu kuu ya juu ya umbo kwamba sehemu ambapo ni nadra mwanga imewahi kumulika au kugusa sasa inakuwa sasa kitengo cha uangavu unaorindima kwa urari kukiwa idadi kubwa ya vimulimuli vinavyosafiri hapa na huko
ni kana kwamba kilimia ilianza kwa namna fulani ya kucheza kwanulimwengu
mradi wa kampuni ya microsoft ya kuswahilisha programu ya windows umependekeza kutumia neno kidakuzi pamoja na kuki
kwa haraka kichwa kizima kinakuwa na maliwazo ambapo mamilioni ya vipisha uzi vinashona mtindo usioonekana kila mara mtindo wenye maana ingawa si wa kudumu na mwingiliano mtulivu wa vijimiundo
miaka ya ilijulikana katika marekani kuwa muongo wa ubongo ili kuadhimisha maendeleo yaliyopigwa katika utafiti wa ubongo na ili kuendeleza ufadhili kwa ajili ya tafiti kama hizo
yameandikwa kwa ajili ya watoto wa zaidi ya miaka maziwa ya matiti ya binadamu ni maziwa yanayotolewa na mamabinadamu ili kumnyonyesha mwanawe maziwa haya hutoa chanzo msingi cha lishe kwa watoto wanaozaliwa kabla ya wao kupata uwezo wa kula na kufungua vyakula vingine watoto wachanga wakubwa kidogo na wenye umri kadri wananaweza kuendelea kunyonyeshwa
njia ya kawaida zaidi ya kupata maziwa ya mama ni ile ya mtoto kunyonya kutoka kwa mama yake mwenyewe lakini maziwa yanaweza kukamuliwa na kisha akanyeshwa kupitia chupa kikombe na au kijiko mtindo wa nyongeza matone na tubu ya nasogastiriki
shirika la afya duniani linapendekeza kunyonyesha pekee kwa miezi sita ya kwanza ya maisha vyakula vizito huanzishwa mnamo umri huu hatua kwa hatua wakati ishara ya utayari huonyeshwa
kunyonyesha kama nyongeza hupendekezwa mpaka umri wa angalau miaka miwili au kwa muda mrefu jinsi mama na mtoto wanataka
kunyonyesha inaendelea kutoa manufaa katika na baada ya kipindi cha utoto
husaidia uterasi katika kurejea hali yake ya kawaida kabla ujauzito na hupunguza kuvuja damu baada ya kuzaa pia husaidia mama kurudi kwa uzito wake kabla ya ujauzito
kunyonyesha pia hupunguza hatari ya saratani ya matiti baadaye katika maisha
wanawake huweza kutoa maziwa baada ya kujifungua chini ya ushawishi wa homoni za prolaktini na okistosini
maziwa ya kwanza kutolewa hujulikana kamakolostramu ambayo huwa na kiwango cha juu cha imunoglobuliniiga ambayo huzingiranjia ya utumbo
hii husaidia kulinda mtoto mchanga mpaka mfumo wa kinga yake unafanya kazi vizuri na inajenga athari ya kupumzika huondoa mekoniamu na kusaidia kuzuia kujengwa upya kwa bilirubini sababu muhimu ambayo huchanjia ugonjwa wa macho kugeuka manjano
kuna sababu nyingi kwa nini mama hawezi kutoa maziwa ya kutosha
baadhi ya sababu za kawaida ni ukosefu wa kia yaani mtoto huwa haunganishwi kwa ufanisi na titi hakuna uuguzi au kusukuma kwa kutosha kukidhi ugavi dawa fulani zikiwemo dawa za mpango wa uzazi ambazo huwa na istrogeni
sababu isiyotambulika ni sinduromu yasheehan pia inajulikana kama postpartum hipopituitarisimu ya baada ya kuzaa ambayo huhusishwa na upungufu wa prolakitini hii hutatuliwa kwa uingizwaji wa homoni
ukosefu wa chakula kwa mama ni tatizo kubwa kwa wanawake katika nchi zinazoendelea sababu ikiwa ni kuwa wanawake hawa mara nyingi hawawezi kuzalisha maziwa
kiasi cha maziwa kinachotolewa hutegemea ni mara ngapi mama hunyonyesha na au kusukuma maziwa mama anayenyonyesha mtoto wake zaidi au kukamua ndivyo anavyotoa maziwa zaidi
ni jambo la manufaa kunyonyesha kwa mahitaji nyonyesha wakati mtoto anataka badala ya kufuata ratiba
kama ni kukamua pampu ya umeme ya gradi ya juu husaidia mama ili dakti zote zichochewe
baadhi ya akina mama hujaribu kuongeza ugavi wa maziwa yao kupitia njia zingine kwa kuchukua mmea wa fenugreek ambao umetumika kwa mamia ya miaka kuongeza upatikanaji chai ya maziwa ya mama huwa na fenugreek pamoja na mimea nyingine yenye kuongeza ugavi pia kuna dawa nyingine ambazo zimependekezwa zinazoweza kutumika kama vile domperidone matumizi yasiyo bandikwa na reglan
dawa zenye kuongeza ugavi wa maziwa hujulikana kama galaktagogu
vipengele unganifu vya maziwa ya matiti havijaeleweka kabisa lakini kiwango cha madini baada ya kipindi hiki kiko sambamba na hutoa viungo vyake kutoka kwa ugavi wa chakula cha mama
kama kutapatikana kuna upungufu wa ugavi kilichabaki hutolewa kutoka kwa akiba ya mama mwilini
muundo halisi wa maziwa hutofautiana siku hadi siku kulingana na chakula kinacholiwa na mazingira kumaanisha kwamba uwiano wa maji na mafuta hubadulika
wakati wa siku za kwanza chache baada ya kujifungua matiti hutoa kolostramu
hii ni maji mepesi ya rangi ya manjano ambayo ni maji yale yale yanayoka kwa matiti wakati wa ujauzito
ina idadi nyingi ya protini na kingamwili ambazo hutoa kinga kwa mtoto mfumo wa mtoto wa kinga huwa haujakomaa vikamilifu wakati wa kuzaliwa
kolostramu pia husaidia mfumo wa mtoto kufungua chakula kukua na kufanya kazi vizuri
baada ya siku matiti itaanza ktoa maziwa ambayo ni membamba majimaji na tamu
hii humaliza kiu ya mtoto na inatoa protini sukari na madini mtoto anahitaji
baada ya muda maziwa hubadilika na kuwa nzito na kremi
maziwa ya kwanza maziwa ambayo hutolewa mwanzo wa kunyonyesha ni majimaji ina kiwango cha chini cha mafuta na kiwango cha juu cha kabohidreti ikiwa ni cha kadri ya juu ikilinganisha na maziwa ya mwisho yaliyo na kremi ambayo hutolewa kama kunyonyesha kunavyoendelea
titi haliwezi kamwe kweli kuishi kwani utoaji wa maziwa ni mchakato wa kibiolojia ambao huendelea
kiwango cha imunoglobilini iga katika maziwa bado huwa juu kutoka siku hadi angalau baada ya miezi 
 baaada ya kuzaa
maziwa ya binadamu yana 
 hadi 
 protini 
 mafuta 
 kabohidreti na 
 madini
kabohidarati hasa ni laktosi lakstosi oligasakaride kadhaa zimetabilika kuwa vipengele nadra
kipengele cha mafuta kina trigiliseride ya palmitiki maalum na asidi ya oleiki opo trigiliseride na pia kiasi kikubwa kabisa cha lipidi na vifungo trans ona mafuta trans ambayo yametambulika kuwa na manufaa ya afya
kuna asidi za vaseniki na asidi za linolekiic asidi zilizobadilishwa cla huwa na hesabu ya hadi ya mafuta ya maziwa ya binadamu
protini kuu ni kaseini homologasi khadi bovini beta kaseini alfa laktalibumini laktoferini iga lisozimu na albumini seramu
katika mazingira ya asidi kama tumbo alfa laktalibumini hueneza katika aina tofauti na kufunga asidi ya oleiki kuunda kipande tata kiitwacho hamletambacho huua seli za kukua kwa uvimbe
hii ni dhana ambayo imedhaniwa kuchangia katika ulinzi wa watoto wanaonyonyeshwa dhidi ya saratani
kompaondi zisizo na protini na zilizo na nitrojeni inayounda hadi nitrojeni ya maziwa huwa na urea asidi ya uriki kiriatine asidi za amino na nukleotidi
maziwa ya matiti ina tofauti za sikadiani baadhi ya nukliotidizina akorofesi wakati wa usiku kwa wengine wakati wa mchana
maziwa ya mama imeonyeshawa kutoa aina ya endokanabinoidi navapisha asilia ambayo husisimua bangi arachidonoyili gliseroli
hata hivyo kwa sasa imetambuliwa ulimwenguni kote kwamba hakuna formula ya kibiashara ambayo inaweza kulinganishwa na maziwa ya mama
mbali na kiasi sahihi cha kabohidirati protini na mafuta maziwa pia hutoa vitamini madini enizime za kutuliza tumboni na homoni mambo haya yote mtoto anayekua huhitaji
maziwa ya matiti pia ina kingamwili na limufositi kutoka kwa mama ambazo humsaidia mtoto kupinga maambukizi
wanawake ambao wananyonyesha wanatakiwa kushauriana na daktari wao kuhusiana na dutu ambazo zinaweza kwa bahati mbaya kupitishwa kwa mtoto kupitia maziwa kama vile pombe virusi hiv au htlv au dawa
wanawake wengi ambao hawanyonyeshi hutumia formula ya watoto wachanga lakini maziwa ambayo hutolewa na wanaojitolea kwa benki za maziwa ya binadamu yanaweza kupatikana kwa amri ya daktari katika baadhi ya nchi
maziwa yaliyominywa yanaweza kuhifadhiwa kwa ajili ya matumizi ya baadaye
inapendekezwa kwamba maziwa hayo kuhifadhiwa katika vyombo vyenye pande ngumu na mihuri isiyopitisha hewa
kuna baadhi ya mifuko ya plastiki ambayo imeubuniwa hasa viwandani kwa ajili ya uhifadhi wa maziwa iliyominywa imeundwa kwa vipindi vya uhifadhi wa zaidi ya masaa isiyopungua nyingine inaweza kutumika kwa muda wa miezi kama ikiwa imehifadhiwa kwa barafu
kiasi ya muda yanaweza kuhifadhiwa kwa ajili ya matumizi salama kwa watoto katika makao ya nyumbani imetolewa katika jedwali hili
wanyama wote wa aina ya mamalia huzalisha maziwa lakini muundo wa maziwa kwa kila aina inatofautiana sana na aina nyingine ya maziwa mara nyingi sana huwa tofauti na maziwa ya binadamu
kama sheria maziwa ya wanyama wa mamalia wanaonyonyesha mara kwa mara ikiwa ni pamoja na watoto wa binadamu ni ya kiwango cha chini au huwa majimaji zaidi kuliko maziwa ya wanyama ambao watoto wao hunyonya kwa kiwango kidogo
maziwa ya binadamu inaonekana kuwa nyepesi na tamu kuliko maziwa ya ng ombe
maziwa ya ng ombe haina vitamini vya kutosha chuma au asidi za mafuta muhimu ambayo inaweza kufanya watoto wanaopewa maziwa ya ng ombe kuwa na upungufu wa damu
maziwa ya ng ombe pia ina kwa wingi protini sodiamu na potasiamu ambayo inaweza kuweka mnachuja juu ya mafigo ya mtoto anayekomaa
kwa kuongeza protini na mafuta katika maziwa ya ng ombe huwa ni ngumu kwa mtoto kufungua na kunyonya kuliko wale wanaonyonyeshwa maziwa ya mama
maziwa iliyo geuka kuwa mvuke inaweza kuwa rahisi zaidi kwa kufungua kutokana na usindikaji wa protini lakini bado yana lishe duni
idadi muhimu ya watoto wadogo huwa na mzio kwa moja au zaidi ya vipengele vya maziwa ya ng ombe mara nyingi zaidi ni protini zilizomo katika maziwa ya ng ombe
matatizo haya yanaweza pia kuathiri formula ya watoto formula inayotokana na maziwa ya ng ombe
madai kwamba matumizi ya maziwa ni ya manufaa kwa binadamu watu wazima ni suala ambalo halijatatuliwa kwa sababu sehemu zake nyingi hupitia kuyeyushwa katika tumbo la watu wazima ikiwa ni pamoja na kingamwili na protini nyingine
mbali na kutoa chakula muhimu kwa watoto maziwa ya mama yaani maziwa inayotolewa kwa matiti ina idadi mahsusi ya matumizi ya kithamani hasa matumizi kama dawa kwa watoto na watu wazima
tabia ya aniti bakteria na uponyaji wa maziwa ya mama mara nyingi hupuuzwa hata kwa akina mama wanaonyonyesha wenyewe
maziwa ya mama kama yatakamuliwa na kuhifadhiwa vizuri ni suluhisho tasa na yanaweza kutumika kwa njia za aina mbalimbali ili kukuza uponyaji na kusafisha majeraha
maziwa ya matiti ina kingamwili za nguvu na antitokisini ambazo watu wengi wanaamini hukuza uponyaji na afya bora kwa ujumla
hata hivyo maziwa haya hukosa uwezo wa kinga dhidi ya magonjwa kama mama anayenyonyesha ameambukizwa na aina ya maradhi ya kuambukiza kama vile hiv na magonjwa mbalimbali ya bakteria kama kunndi bsterepokokasi kwani maziwa ya matitit yanaweza kusambaza magonjwa haya kwa watoto na watu wengine
maziwa ya matiti imetumika kama dawa nyumbani kwa maradhi madogo kama vile kiwambo kuumwa na wadudu na miiba ugonjwa wa ngozi wa kuwasiliana na majeraha ya kuambukizwa majeraha ya kuchoma
maziwa ya matiti pia imetumiwa kwa matumizi mengine kuongeza mfumo wa kinga wa watu wajonjwa ambao wana gasitoroentriritisi homa homa ya baridi niumonia nk kwa sababu ya sifa zake za kukinga maradhi
hata hivyo maziwa yasiwahi kuonwa au kufasiriwa kama tiba kamilifu
baadhi ya wataalamu wa matibabu wanaamini kwamba maziwa yanaweza sukutua apopotosisi katika aina fulani za seli za kansa hata hivyo utafiti na ushahidi zaidi unahitajika katika sehemu hii ya matibabu ya kansa
miongoni mwa watu wachache ikiwa ni pamoja na mwenyeji wa mkahawa hans lochen wa uswisi wametumia maziwa ya matiti ya binadamu au angalau kutetea matumizi yake badala ya maziwa ya ng ombe katika bidhaa za maziwa na mapishi ya chakula
tammy frissell deppe mshauri wa familia alishughulikia uchunguza maalum katika uzazi wa kupendana alichapisha kitabu jina a breastfeeding mother s secret recipes kikitoa mkusanyiko mrefu wa maelezo ya resipe za vyakula na vinywaji vilivyo na maziwa ya binadamu
shirika la haki za wanyama linalojulikana kama peta liliibua swala tata lililoleta upinzani wakati lilitoa wito kwa kampuni ya maziwa ya ng ombe badala ya kutumia maziwa ya ng ombe kutengeza bidhaa ya barafu ya krimi watumie maziwa ya binadamu kama njia ya kuzuia dhuluma dhidi ya mifugo
hali hii ya kukosekana kwa kukubali kimsingi ni kutokana na maadili ya kijamii na nguvu za maadili ya dini
hatua za kuunda sabuni kutokana na maziwa ya matitu pia zimefanywa wale ambao wanatumia sabuni hiyo hudai kwamba ufanisi wake kama chombo cha kusafisha ni mkubwa kuliko au sawa na ile ya ssabuni za jadi
mbali na hatari ya dutu kupelekwa kutoka kwa mama kwenda kwa mtoto kupitia maziwa ya matiti kunyonyesha kuna faida zaidi kuliko formula za mtoto mchanga na ila wachache shirika la who linapendekeza kunyonyesha pekee kwa miezi ya kwanza ya maisha
sifa za madawa ambazo huongeza taka katika maziwa ni pamoja na dawa huhamishwa kutoka utegili wa damu hadi seli za daktali kufikia maziwa kupitia njia ya kueneza au usafiri hai
njia ya mwisho huweza kusababisha ukolezi wa juu wa dawa ya kulevya katika maziwa zaidi kuliko ya utegili wa mama
kiasi cha madawa mengi ya kulevya katika maziwa ni kisichozidi ya jumla ya dozi iliyomezwa
madawa ambayo yamezingatiwa salama kulinda yaliyomo katika maziwa ni bado ushauriano na mtoa huduma ya afya ni busara kwa mwanamke anayenyonyesha kabla ya kuanza kutumia dawa yoyote
pombe na kafeini ni salama kama zitachukuliwa kwa kiasi kidogo
dawa ambazo ni hatari kwa mtoto mchanga anayenyonyeshwa na ni lazima ziepukwe kama inawezekana ni kama haiwezekani kuepukika au kupewa mbadala kwa sababu za kimatibabu kunyonyesha lazima kukomeshwe kwa muda mfupi
matumizi ya muda mrefu ya dawa zifuatazo lazima kufanywe tu chini ya usimamizi wa moja kwa moja wa daktari vichafuzi mazingira vinavyopatikana katika maziwa kwa kawaida huwa havina madhara na lazima kuzingatiwa tu wakati hali ya kiwango cha mazingira ni cha juu
kwa kuongeza kumekuwa na kupungua kwa viwango vya mazingira hii imesababisha upungufu wa viwango vya maziwa
vichafuzi ambavyo huzingatiwa zaidi ni dawa za kuua vidudu zebaki kikaboni na ledi
ddt na dieldrini haiepukiki pia inaweza kuonekana katika formula za watoto wachanga
dawa za kuua vidudu na zingine zenye dutu sumu bioakumulati yaani viumbe juu juu ya mnyororo wa chakula huzifadhi zaidi katika mafuta yao ya mwili
hili ni suala hasa kwa mnyama inuit ambaye chakula chake tangu jadi kimekuwa ni nyama
masomo yanaendelea kuangalia madhara ya bifenili iliyo na kilorini nyingi na vichafuzi kikaboni katika mwili maziwa ya mama ya mnyama inuit yana idadi ya kiajabu ya kompoundi sumu
katika ulimwengu wa kale wakati mwingine maziwa yalikuwa yanakunywa na madhehebu ya uzazi na sherehe nyingine za kidini
mfalme wa hispania mfalme alfonso xiii alitembelea mkoa wa las hurdes katika mwaka wa ili kuonyesha umuhimu wa cheo hicho
mfalme na wasindikizaji wake walishi katika mahema ya kijeshi yaliyopandwa karibu na mji wa casares de las hurdes
mfalme alikuwa na ufahamu wa ukweli huu tu baada ya kunywa caf con leche yake
utafiti ya awali yanaonyesha kwamba maziwa yanaweza kusukutua apoptosisi katika aina fulani za seli za kansa
watu wazima na matatizo ya gi na wapokeaji wa sehemu za mwili wanaweza pia kufaidika na nguvu ya kukinga majomjwa maziwa ya matiti ya binadamu
katika costa rica kumekuwa na majaribio ya kuzalisha jibini na mtomoko kutoka kwa maziwa ya binadamu limeshughulikiwa kama njia mbadala ya kupunguza kunyonyesha mtoto
mwenyeji wa mkahawa mwenye utata huko uswisi ameunda menu msingi wake ukiwa ni vyakula vilivyopikwa ndani ya maziwa ya matiti ya binadamu
kwa the interactive fiction computer game tazama varicella computer game
kwa maana nyingine tazama chickenpox disambiguation
tetekuwanga tetewanga au tetemaji ni ugonjwa wa kuambukiza sana unasababishwa na maambukizo ya kimsingi ya virusi vya varisela zosta vzv
kwa kawaida huanza kwa vipele vya lengelenge kwenye ngozi hasa mwilini na kichwani wala sio pembeni na hugeuka kuwa makovu mabichi yanayowasha ambayo aghalabu hupona bila kuacha mabaka
tetekuwanga huenea kwa urahisi kwa njia ya ukohozi au kwenda chafya au kuingiliana moja kwa moja na watu wanaougua walio na vipele vinavyovuja
baada ya maambukizi ya mwanzo kwa kawaida kinga ya kudumu maisha hujengeka dhidi ya matukio ya baadaye ya uambukizwaji tetekuwanga
tetekuwanga ni nadra kuuwa ingawa kwa ujumla huwa kali zaidi kwa watu wazima wa kiume kuliko wanawake ama watoto
wanawake wajawazito na wale wenye mfumo wa kinga uliopunguka huwa katika hatari zaidi ya kutatizika pakubwa
tetekuwanga kwa sasa inaaminika kuwa sababu ya theluthi moja ya matukio ya kiharusi kwa watoto
tatizo la kawaida zaidi kutokana na matukio ya tetekuwanga ya baadaye ni vipele vinavyosababishwa na muathiriko upya wa virusi vya varisela zosta baada ya miongo tokea matukio ya awali ya tetekuwanga
tetekuwanga imeonekana pia katika viumbe wengine ikiwa ni pamoja na tumbili na masokwe
tetekuwanga ni ugonjwa wa kuambukiza sana ambao huenea kutoka mtu mmoja hadi mwingine kupitia maingiliano ya moja kwa moja au kwa njia ya hewa kutokana na ukohozi ama upigaji chafya wa mtu aliyeambukizwa
kugusa maji maji ya malengelenge pia kunaweza kueneza ugonjwa
mtu aliye na tetekuwanga anaweza kuambukiza tokea siku moja hadi tano kabla ya vipele kujionyesha
kipindi cha uambukizi huendelea hadi malengelenge yote kugeuka vigaga ambavyo vinaweza kuchukua siku kabla kutoweza tena kuambukiza
inachukua kutoka siku baada ya maingiliano na mtu aliyeambukizwa kwa mtu kupata tetekuwanga
tetekuwanga varisela mara nyingi hudhihirika kama prodromu ya anoreksia mialgia kichefuchefu homa kuumwa na kichwa maumivu ya koo masikioni malalamiko ya shinikizo kichwani au kuvimba uso na unyonge kwa vijana waliobaleghe na watu wazima ilhali katika watoto dalili za mwanzo kwa kawaida huwa kutokeza kwa vipele vimbivu vikifuatiwa na kuanza kwa unyonge homa joto ya mwili ya ingawa zinaweza kufikia kiwango cha juu kwa nyakati adimu anoreksia
ni kwa nadra ambapo kikohozi rhiniti maumivu ya tumbo na dhiki za utumbo zimeripotiwa katika wagonjwa wa varisela
kwa kawaida ugonjwa huu ni sugu zaidi kwa watu wazima
utambuzi wa varisela kimsingi ni wa kimatibabu ambazo kikawaida huanza kwa dalili za mapema za prodroma na kisha vipele vya kawaida
maji ya malengelenge yanaweza kuchunguzwa kwa tsanck smear au hata kwa uchunguzi wa moja kwa moja wa vikinga mwili vinavyojichochea
maji hayo yanaweza pia kuchachwa ambapo majaribio hufanywa kukuza na virusi kutokana na sampuli ya maji
vipimo vya damu vinaweza kutumika kubainisha upokevu na makabiliano ya mwili na maambukizi sugu igm au maambukizi ya awali na kinga ya baadaye igg
utambuzi wa maambukizi ya varisela katika kijusi kabla ya kuzaliwa unaweza kufanywa kwa upimaji wa sauti zisizosikika ingawa uchelewaji wa wiki tokeaa aambukizwapo mwanzoni mama mmjamzito hakupendekezwi
majaribio ya pcr dna maji ya kifuko cha mimba pia yanaweza kufanywa ingawa hatari ya mimba kutoka yenyewe kutokana na utaratibu wa amniosentesi huwa kubwa zaidi kuliko hatari ya mtoto kupata dalili za varisela ya kijusi
matukio ya varisela hutokea wakati wowote katika mwaka lakini hasa katika majira ya baridi na kuchipua
varisela ni moja ya magonjwa ya kawaida ya utotoni huku kiwango cha juu cha maambukizi kikiwa katika kundi la umri wa miaka 
kama rubela si kawaida miongoni mwa watoto ambao hawajaanza shule
varisela kuambukiza sana kwa kiwango cha katika maingiliano ya karibu
watu wengi huambukizwa kabla ya utu uzima lakini ya vijana hubakia katika hatari ya kuambukizwa
kihistoria varisela umekuwa ugonjwa unaoathiri zaidi watoto wenye umri wa kabla ya shule na wa umri wa kwenda shule
kwa watu wazima mabaka huwa meusi na makovu huonekana zaidi kuliko kwa watoto
mkumbano wa mtoto aliye na afya bora na vzv husababisha kingaglobulini igg kingaglobulini igm na kingaglobulin a iga kingamwili kingamwili igg hudumu kwa maisha na hujenga kinga
majibu ya kinga yanayozalika kwa seli pia ni muhimu pia katika kukwaza ueneaji na muda wa maambukizi ya varisela ya mwanzoni
baada ya maambukizi ya mwanzo vzv huaminika kuenea kutoka mukosa na vidonda vya ngozi hadi kwa neva za hisia
vzv basi hubakia katika hali fichekwenye seli za kifundo cha neva mgongoni kwenye neva za hisia
kuibusha upya vzv husababisha katika dalili za malengelenge zosta yaani vipele na wakati mwingine ramsay hunt aina ya ii
kwa wanawake wajawazito kingamwili zinazozalika kutokana na chanjo au maambukizi ya awali na kuhamishwa kupitia kwa plasenta na kijusi
wanawake ambao wana kinga ya tetekuwanga hawawezi kuambukizwa na hawafai kuwa na wasiwasi kuhusu hilo kwa kujihusu wao wenyewe au watoto wao wakati wa ujauzito
varisela kwa wanawake wajawazito inaweza kusababisha maambukizi ya virusi kupitia plasenta na maambukizi ya kijusi
athari kwa kijusi zinaweza kuwa mbalimbali kuanzia usugu wa kutokua kikamilifu kwa vidole miguuni na mikononi hadi kwa uumbikaji mbaya wa tupu ya nyuma na kibofu cha mkojo
maambukizi ya baadaye katika kipindi cha ujajauzito au mara tu baada ya kuzaliwa hujulikana kama varisela ya utotoni
maambukizi ya wajawazito huhusishwa na utoaji mimba kabla kukomaa
hatari ya mtoto kukumbwa na ugonjwa kutokana na maambukizi uko juu zaidi katika kipindi cha siku kabla ya kuzaliwa hadi siku baada ya kuzaliwa
mtoto huweza pia kukumbwa na hatari ya virusi vinavyoambukiza kupitia maingiliano na nduguze ama watu wengine walioambukizwa lakini hilo halifai kuzua shaka hasa iwapo mama ana kinga
watoto wanaozaliwa ambao huonyesha dalili wako katika hatari kubwa ya homa ya mapafu na matatizo mengine changamano ya ugonjwa huo
baada ya maambukizi ya tetekuwanga virusi hubakia katika hali ya ubwete kwenye tishu za neva mwilini
mfumo wa kinga hudumisha virusi katika hali ya kudhibitiwa lakini baadaye maishani hasa wakati wa utu uzima vinaweza kuibushwa upya na kusababisha aina tofauti ya virusi viitwavyo vipele
maenezi ya tetekuwanga yanaweza kuzuiwa kwa kuwatenga watu walioathirika
uambukizaji ni kutokanayo mkumbano na majimaji ya mpumuo au mkumbano wa moja kwa moja na vidonda vya vipele katika kipindi cha siku tatu kabla ya kuanza kwa vipele hadi siku nne baada ya kuanzoa kwa vipele
kwa hivyo kujiepusha na ukuruba wa karibu au maingiliano ya kimwili na watu walioathirika katika kipindi hicho kutazuia maambukizi
virusi vya tetekuwanga vzv inaweza kukabiliwa na kemikali za kuuwa viini hasa klorini ya kusafisha yaani sodiamu hipokloriti
pia kama virusi vyote vilivyogubikwa vzv huathirika na ukaushaji joto na sabuni za kusafisha
chanjo ya varisela ilizotengenezwa kwa mara ya kwanza na michiaki takahashi mwaka wa kutoka kwa uzao wa oka
imekuwa ikipatikana marekani tangu kama kinga dhidi ya ugonjwa huo
baadhi ya nchi huhitaji au kutohitaji chanjo ya varisela kabla ya kujiunga na shule ya msingi
kinga si ya maisha na chanjo zaidi huhitajika miaka mitano baada ya chanjo ya awali
chanjo ya tetekuwanga si mojawapo katika orodha ya chanjo za kawaida utotoni nchini uingereza
kwa sasa nchini uingereza chanjo hii hutolewa tu kwa watu ambao hasa wako katika hatari kubwa ya kupata tetekuwanga
ni muhimu kudumisha usafi bora na kusafisha ngozi kila siku kwa maji moto ili kuzuia maambukizi ya bakteria kwa mara nyingine
kujikuna pia kunawezakuongeza hatari ya maambukizi ya baadaye
kuongeza kiasi kidogo cha siki kwenye maji hupendekezwa wakati mwingine
dawaza kuzuia maumivu zinaweza kumezwa ili kuzuia kuhisi mwasho ili kukabiliana na dalili za tetekuwanga watu kwa kawaida hutumia krimu na loshen kuzuia mwasho
losheni hizi hazifai kutumika usoni au karibu na macho
kujipaka kiowevu chauji wa shayiri pia kunaweza kusaidia kupunguza usumbufu
matibabu ya varisela hasa hujumuisha kupunguza dalili kwa vile hakuna tiba halisi ya hali hii
kama hatua ya kinga wagonjwa kwa kawaida hutakiwa kukaa nyumbani wakiwa katika hali ya kuweza kuambukiza ili kuepuka kueneza ugonjwa kwa wengine
pia mara kwa mara walioambukizwa hutakiwa kukata kucha zao au kuvaa glovu ili kuzuia kujikuna na kupunguza hatari ya maambukizi kwa mara nyingine
hali hii humalizika yenyewe kwa kipindi cha wiki chache lakini wakati huo huo ni lazima wagonjwa wazingatie usafi wa kibinafsi kwa makini
upele unaosababishwa na virusi vya varisela zosta huweza hata hivyo kudumu hadi mwezi mmoja ingawa hatua ya kuambukiza haichukui zaidi ya wiki moja au mbili
pia kukaa katika mazingira baridi kunaweza kusaidia kupunguza mwasho kwani joto na jashohuuzidisha
losheni ya kalamini inaweza kujaribiwa kwa kuwa inaweza kupunguza dalili kutokana na uwezo wake wa kutuliza na kupoza ngozi
utatuzi wa kiasili wa tetekuwanga ni pamoja na maji ya pea magadi ya kuoka mafuta ya vitamini asali chai mitishamba au karoti na korianda
inaaminika kwamba mwasho wa ngozi unaweza kupunguzwa kwa kiwango fulani kwa maji ambayo yametumika kupikia mbaazi mabichi
losheni inayotengenezwa kwa magadi ya kuoka na maji yanaweza kuwekwa kwenye ngozi za wagonjwa kwa sponji ili kupunguza mwasho
pia kupaka mafuta ya vitamini au asali kwa ngozi hudhaniwa kuwa na athari ya uponyaji kwa alama ambazo zinaweza kubakia baada ya maambukizi kutibiwa
baadhi ya watu wanadai kuwa athari za kutuliza kwa kadri za chai ya kijani zina ufanisi wa kupunguza dalili
hata hivyo haijulikani ni kwa kiasi gani tiba hizi za kinyumbani zinaweza kwa hakika kusaidia wagonjwa kukabiliana vizuri na maambukizi
chanjo ya varisela inapatikana kwa watu ambao wamekumbwa na na virusi lakini bado hawajahisi dalili
chanjo hii ina ufanisi zaidi ikitolewa kwa muda wa siku tatu hadi siku tano baada ya kuambukizwa
imeonekana kuwa chanjo ya tetekuwanga inaweza kuzuia au kupunguza dalili katika ya matukio ya kuambukizwa kama ikitolewa kwa muda wa siku tatu baada ya kukumbana na virusi
vzig kimsingi hutolewa kwa watu walio katika hatari ya kupatwa na matatizo kutokana na gharama yake ya juu na kinga ya muda mfupi
aina hii ya tiba hupendekezwa tukwa watoto wachanga ambao mama zao wamekumbwa na tetekuwanga siku chache kabla au baada ya kujifungua watoto walio na lukemia au limfoma watu wenye mfumo hafifu wa kinga au wanawake wajawazito
vzig inapendekezwa kwa muda usiozidi masaa baada ya kukumbana na virusi
ikiwa aikloviri itaanzishwa kwa masaa ya mwanzo wa vipele itapunguza dalili lakini haina athari kwa kiwango cha kutatiza
kwa sasa basi matumizi ya asikloviri haipendekezwi kwa watu wenye kingaimara yaani watu wenye siha bora wasio na upungufu wa kinga kwa sasa au wanaotumia tiba za udhibitikinga
matibabu ya tetekuwanga kwa watoto hulenga dalili wakati ambapo mfumo wa kinga hukabiliana na virusi
huku watoto wadogo zaidi ya miaka wakikata kucha na kuziweka safi ni sehemu muhimu ya matibabu kwa vile wao huwa hatarini zaidi ya kukuna malengelenge yao
watoto walio na umri wa chini ya miaka lakini kuzidi mwezi mmoja hawafai kupata dawa za kuzuia virusi iwapo hawaugui ugonjwa wowote mwingine ambao unaweza kuwaweka katika hatari ya kupatwa na matatizo
ili kuepuka kuishiwa na maji mwilini unywaji wa kiasi kikubwa cha maji unashauriwa hasa iwapo mtoto atapatwa na homa
homa au maumivu ya kichwa yanaweza kupunguzwa kwa dawa za kupunguza maumivu kama vile parasetamoli au ibuprofeni
watoto ambao ni wakubwa kuzidi mwaka mmoja wanaweza kupewa vidonge vya antihistamini au dawa za maji ambazo kusaidia wakati ambapo mtoto hawezi kupata usingizi kwa sababu ya kuwashwa
asikloviri au kingaglobulini kwa jumla huagizwa kwa watoto walio katika hatari ya kukumbwa na matatizo yatokanayo na tetekuwanga
wao hupokea matibabu sawa na iliyotajwa hapo juu kuongezea na dawa dhidi ya virusi
kategoria za watoto wanaoonekana kuwa katika hatari ya kupatwa na matatizo ni pamoja na watoto wachanga wa chini ya umri wa mwezi mmoja walio na mfumo wa kinga hafifu wale ambao hutumia steroidi au dawa za kudhibiti kinga au watoto walio na magonjwa sugu ya moyo mapafuna ngozi
aidha watu wazima na vijana huchukluliwa kuwa katika hatari ya kupata matatizo na kwa kawaida hupewa dawa ya kuzuia virusi
aspirini haikubaliki sana kwa watoto wadogo wa chini ya miaka kwa vile imekuwa ikihusiana na uwezekano wa hali mbaya na hatari ijulikanayo kama dalili za reye
maambukizi kwa watu wazima ambao kwa kawaida huwa na siha bora huelekea kuwa kali na kuathiri zaidi matibabu kwa dawa za kuzuia virusi k
asikloviri huapendekezwa kwa jumla mradi ianzishwe kwa muda wa masaa tokea kuanza kwa vipele
tiba za kupunguza dalili za tetekuwanga kwa watu wazima kimsingi ni sawa na zinazotumiwa kutibia watoto
aidha watu wazima mara nyingi huagiziwa dawa za kuzuia virusi kama kwa vile zina ufanisi katika kupunguza ukali wa hali na uwezekano wa kupatwa na matatizo zaidi
dawa za kuzuia virusi hata hivyo halengwi kuua virusi bali kukomesha kuongezeka kwa
watu wazima pia hushauriwa kuongeza unywaji wa maji ili kupunguza kuishiwa na maji mwilini na kupunguza maumivu ya kichwa
dawa za kuzuia maumivu kama vile parasetamoli na ibuprofeni pia hupendekezwa kwa kuwa zina ufanisi wa kupunguza mwasho na dalili nyingine kama vile homa au maumivu
dawa za mzio zinaweza kutumika katika hali ambapo dalili husababisha ukosefu wa usingizi kwa vile zina ufanisi katika kupunguza mwasho na pia kutumika kama kutulizi
kama vile katika watoto dawa za kuzuia virusi huonekana kuwa na umuhimu zaidi kwa watu wazima walio katika hatari kubwa ya kukumbwa na matatizo zaidi
hawa ni pamoja na wanawake wajawazito au watu walio na mfumo hafifu wa kinga
sorivudini ambavyo ni viini vinavyoshabihiana vimeonekana kutoka katika ripoti za matukio machache kuwa na mafanikio katika kutibu matukio ya varisela kwa watu wazima walio na siha bora
majaribio makubwa ya kimatibabu yanahitajika ili kuonyesha ufanifu wa dawa hii
maambukizi ya tetekuwanga ina hatari ya kadri kwa watoto wadogo na ya matibabu ya dalili kwa kujipaka sodiumu bikaboneti au dawa za uzio ili kupunguza mwasho
parasetamoli asetaminopheni hutumika sana kupunguza homa
aspirin au bidhaa zilizo nz aspirini hazipaswi kupewa watoto walio na tetekuwanga kwa vile inaweza kusababisha dalili za reye
kwa watu wazima ugonjwa huo ni kali zaidi ingawa matukio yake ni machache sana
maambukizi kwa watu wazima huhusishwa zaidi na vifo kutokana na homa ya mapafu hepatiti na ensefaliti
kwa hakika hadi ya wanawake wajawazito walio na tetekuwanga hupata homa ya mapafu na ukali wake huongezeka baadaye katika kipindi cha ujauzito
ncini uingereza na welsi ya vifo kutokana na tetekuwanga ni vya watu wazima
uvimbe wa ubongo au ensefaliti unaweza kutokea kwa watu ambao kinga yao imeathiriwa ingawa kiwango cha hatari huzidishwa na malengelenge ya zosta fasiiti nekrotizi pia ni tatizo nadra
maambukizi ya bakteria kwa vidonda vya ngozi kwa mara nyingine yanayodhihirika kama impetigo seluliti na erisipela ni matatizo ya kawaida zaidi kwa watoto wenye siha njema
maambukizi ya varisela ya kimsingi yaliyosambaa ambayo kwa kawaida huonekana kwa watu wenye kinga iliyoathirika yanaweza kuzua kiwango cha juu cha kuugua
asilimia tisini ya matukio ya nyuumonia ya varisela hutokea miongoni mwa watu wazima
matatizo yasiyo ya kawaida ya tetekuwanga iliyosambazwa pia hujumuisha miokaditi hepatiti na glomerulonefriti
matatizo ya kufuja damu hutokeza zaidi kwa watu wenye kinga zilizoathirika au kinga zilizopunguka ingawa watoto wenye afya bora na watu wazima pia huathirika
dalili tano kuu tano za kimatibabu zimeelezewa purpura febrili tetekuwanga yenye kudhuru na purpura purpura baada ya maambukizi fulminans purpura na purpura anafilaktoidi
dalili hizi zina mikondo inayobadilikabadilika huku purpura febrile ikiwa ndiyo tulivu zaidi kati ya dalili zote ikiwa na matokeo yasiyotatiza
kinyume na hayo tetekuwanga tulivu na purpura ni hali hatari za kimatibabu ambayo ina kiwango cha vifo cha zaidi ya 
etiolojia ya dalili hizi za tetekuwanga inayovuja haijulikani
giovanni filippo wa palermo baadaye alitoa maelezo ya kina zaidi ya varisela tetekuwanaga
saikolojia ya kimatibabu ni muungano wa sayansi nadharia na maarifa ya kiafya kwa madhumuni ya kuelewa kuzuia na kupunguza dhiki au utendakazi mbaya wa kisaikolojia na kuendeleza ustawi wa dhahania na maendeleo ya kibinafsi
muhimu katika huduma yake ni tathmini ya kisaikolojia na matibabu ya kisaikolojia ingawa pia wanasaikolojia ya kimatibabu pia hushiriki katika utafiti mafunzo ushauri kutoa ushahidi na kuendeleza mipango na utawala
katika nchi nyingi saikolojia ya kimatibabu ni taaluma iliyothibitiwa ya afya ya akili
ulingo huu mara nyingi huchukuliwa kuwa ulianza katika kwa ufunguzi wa kwanza wa kliniki ya kisaikolojia katika chuo kikuu cha pennsylvania naye lightner witmer
katika nusu ya kwanza ya karne ya saikolojia ya kimatibabu ilikuwa ikilenga tathmini ya kisaikolojia huku matibabu yakiwapewa umuhimu kidogo
hii ilibadilika baada ya miaka ya wakati wa vita vikuu vya pili vya dunia kusababisha ongezeko kubwa la mahitaji ya idadi ya matabibu walihitimu
tangu wakati huo mifumo miwili mikuu ya elimu imeundwa ya ph
mtaalamu sayansi mfano kulenga juu ya utafiti na psy
mfumo wa muuguzi msomi unaolenga matibabu ya kiafya
misale ya waumini ni kitabu kidogo ambacho kinawaletea wakatoliki wanaotumia lugha ya kiswahili matini ya sala na masomo kutoka biblia ya kikristo kadiri ya utaratibu wa misa za jumapili na sikukuu za kalenda ya liturujia ya mapokeo ya kiroma
wanasaikolojia wa kiafya sasa wanachukuliwa kuwa wataalamu katika kutoa matibabu ya kisaikolojia na kwa ujumla hujifunza katika nadharia nne za kimsingi usomi wa kisaikolojia wa vipengele vya tabia ya binadamu kibinadamu tiba ya kitabia utambuzi wa kitabia na tiba ya mifumo au ya familia
ingawa saikolojia ya kisayansi ya kisasa husemekana iliasisiwa kwa ufunguzi wa maabara ya kwanza ya kisaikolojia na wilhelm wundt jitihada za kuunda mbinu za kuchunguza na kutibu shida za kiakili zilikuwepo kwa muda mrefu
mifumo iliyorekodiwa ya kwanza ilikuwa ni mchanganyiko wa dini uchawi na au mitazamo ya kimatibabu
mifano ya mapema ya madaktari hao ni pamoja na pata jali padmasambhava rhazes avicenna na rumi
mapema katika karne ya mtu angeweza kuchunguzwa kichwa kwa hali halisi kwa kutumia taaluma ya umbo la fuvu masomo ya utu kwa kutumia umbo la fuvu
matibabu ya aina nyingine maarufu ni pamoja na fisionomia utafiti wa umbo la uso na upumbazaji matibabu ya mesmer kwa kutumia sumaku
imani za kiroho na uponyaji akili wake phineas quimby pia zilikuwa maarufu
hatimaye jamii ya kisayansi ilikuja kukufuru njia hizi zote wanasaikolojia wa kielimu pia hawakujihusisha na aina mbaya ya ugonjwa wa akili
eneo hilo tayari lilikuwa likishughulikiwa na ulingo uliokuwa unakuwa wa saikolojia na nyurolojia katika harakati ya hifadhi
haikuwa hadi mwisho wa karne ya karibu wakati sigmund freud alipoanzisha tiba ya kuzungumza huko vienna ndipo matumizi ya kwanza ya kiafya ya saikolojia yalianza
kufikia nusu ya pili ya utafiti wa kisayansi wa saikolojia ulikuwa unaimarika vyema katika maabara ya vyuo vikuu
ingawa kulikuwa na sauti chache zilizotawanyika zikitoa wito wa saikolojia yenye matumizi jamii ya kisaikolojia kwa ujumla ilidharau wazo hili na kusisitiza kuwa sayansi safi kuwa tu matumizi yanayostahili
hii ilibadilika wakati lightner witmer mwanafunzi wa zamani wa wundt na mkuu wa idara ya saikolojia katika chuo kikuu cha pennsylvania alipokubali kutibu kijana ambaye alikuwa na matatizo na herufi
mafanikio ya matibabu yake yalipelekea kwa ufunguzi wa kwanza wa kliniki ya kisaikolojia huko penn naye witmer katika wenye lengo la kuwasaidia watoto wenye ulemavu wa kujifunza
fani haikufuata mfano wa witmer haraka lakini kufikia kulikuwa na kliniki sawia katika marekani hata vile saikolojia ya kimatibabu ilivyokuwa ikikua kushughulikia masuala sugu ya dhiki kubwa ya akili ilisalia kuwa kazi ya wanasaikayatria na wananyurolojia
hata hivyo wanasaikolojia wa kimatibabu waliendelea kuingia katika eneo hili kutokana na kuongezeka kwa ujuzi wao katika uchunguzi wa kisaikolojia
sifa ya wanasaikolojia kama wataalamu wa tathmini iliimarishwa wakati wa vita vikuu vya vya dunia kwa maendelezo ya vipimo viwili vya akili jeshi alpha na jeshi beta upimaji wa ujuzi usio na usemi na wenye usemi mtawalia ambayo ingeweza kutumika na makundi makubwa ya makurutu
kutokana na ufanisi kwa sehemu kubwa wa vipimo hivi tathmini ilikuja kuwa nidhamu ya msingi ya saikolojia kiafya kwa robo karne iliyofuatia wakati vita vingine viliposukuma fani kwenda katika matibabu
fani ilianza kujipanga chini ya jina la saikolojia ya kimatibabu katika kwa kuanzishwa kwa shirika la marekani la saikolojia ya kimatibabu
hiki kilikuwepo hadi tu ambapo shirika la marekani la kisaikolojia lililoanzishwa naye g
stanley hall katika lilipoanzisha sehemu ya saikolojia ya kimatibabu ambayo ilitoa vyeti hadi 
katika apa iliunda kile sasa kiitwacho idara mgawanyo wake wa saikolojia ya kimatibabu ambayo bado ni shirika linaloongoza katika fani
jamii za kisaikolojia na vyama katika nchi nyingine zinazozungumza kiingereza zilianzisha migawanyiko sawa ikiwa ni pamoja na uingereza canada australia na new zealand
wakati vita vikuu vya ii vilipoanza jeshi tena lilitoa mwito kwa wanasaikolojia wa kimatibabu
kama vile askari walipoanza kurudi kutoka mapambano wanasaikolojia walianza kuona dalili ya kiwewe cha kisaikolojia kilichoitwa mshtuko mkuu hatimaye ilikuja kuitwa ugonjwa unaotokana na kiwewe ambao ulikuwa bora kutibiwa haraka iwezekanavyo
kwa sababu madaktari madaktari wa akili wakiwemo walikuwa walikuwa na mzigo mzito sana katika kutibu majeraha ya kimwili wanasaikolojia waliitwa kusaidia kutibu hali hii
wakati huo huo wanasaikolojia wa kike ambao walikuwa wametengwa kutoka kwa jitihada ya kivita waliunda baraza la taifa la wanasaikolojia wanawake wakiwa na lengo la kusaidia jamii kukabiliana na dhiki za vita na kutoa ushauri kwa akina mama vijana juu ya kulea watoto
baada ya vita utawala wa askari wastaafu katika marekani ulifanya uwekezaji mkubwa sana katika kuanzisha programu za mafunzo kwa viwango vya udaktari katika saikolojia ya kimatibabu ili kusaidia kutibu maelfu ya askari wastaafu waliohitaji huduma
hii ilisababisha marekani kutoka kutokuwa na mipango ya chuo kikuu rasmi katika saikolojia ya kimatibabu katika hadi zaidi ya nusu ya ph
d zote katika saikolojia katika kutuzwa katika saikolojia ya kimatibabu
vita vikuu vya pili vya dunia vilisaidia kuleta mabadiliko makubwa kwa saikolojia ya kimatibabu sio tu marekani lakini pia kimataifa
elimu ya uzamili ya saikolojia ilianza kuongeza matibabu ya saikolojia kwa sayansi na utafiti kulingana na mwelekeo wa mwanasayansi muuguzi wa unaojulikana leo kama mfano wa boulder kwa programu ph
za katika saikolojia ya kimatibabu
saikolojia ya kiafya nchini uingereza ilikua sawia na marekani baada ya vita vya pili vya dunia katika muktadha wa afya ya uingereza sifa viwango na mishahara pamoja na kusimamiwa na jamii ya uingereza ya kisaikolojia
mbali na hayo yanayotokana na vitabu rasmi vya misale ya altare na kitabu cha masomo katika kitabu hicho waumini wanakuta pia sala na ibada nyingine za binafsi
kufikia miaka ya matibabu ya shida ya akili yalikuwa yamejumuishwa ndani ya saikolojia ya kimatibabu lakini kwa wengi mfumo wa elimu ya ph
haukutoa mafunzo muhimu kwa wale waliopende katika utendaji badala ya utafiti
kulikuwa na hoja iliyokuwa ikienea ikisema fani ya saikolojia nchini marekani ilikuwa imekua kwa kiwango kilichoruhudu mafunzo rasmi katika huduma ya kimatibabu
dhana ya shahada ya utekelezaji ilijadiliwa katika na kupata kibali cha kiasi kwa ajili ya mpango wa majaribio katika chuo kikuu cha illinois iliyokuwa ianze mwaka wa 
programu nyingine kadhaa sawia na hiyo zilianzishwa baada kidogo na mnamo katika mkutano wa pazia katika mafunzo ya kitaalamu katika saikolojia mfumo wa madaktari watekelezi wa saikolojia ya kimatibabu mfumo wa pazia iliyosababisha daktari wa saikolojia psy
ingawa mafunzo yangeendelea kuhusisha ujuzi wa utafiti na ufahamu wa kisayansi wa saikolojia dhamira ilikuwa kuzalisha wataalamu sawa kimafunzo sawa na mipango katika dawa udaktari wa meno na sheria
programu ya kwanza iliyopangwa kulingana na kielelezo cha psy
leo karibu nusu ya wanafunzi wote wa marekani wa mafunzo ya uzamili wamejisajili katika saikolojia ya kimatibabu ya programu za psy
tangu miaka ya saikolojia ya kimatibabu imeendelea kukua kuwa fani imara na fani ya kielimu na utafiti
ingawa idadi kamili ya watekelezaji wa saikolojia ya kimatibabu haijulikani inakadiriwa kuwa kati ya na idadi katika marekani iliongezeka kutoka hadi 
wanasaikolojia wa kiafya wanaendelea kuwa wataalam katika tathmini ya tiba ya shida ya akili huku wakipanua mtazamo wao kushughulikia masuala ya jerontolojia michezo na mfumo wa makosa ya jinai ukitaja chache
eneo moja muhimu ni saikolojia ya afya sehemu iliyotoa ongezeko kubwa sana la ajira kwa wanasaikolojia wa kiafya katika muongo uliopita
mabadiliko mengine makubwa ni pamoja na matokeo ya huduma iliyosimamiwa katika huduma ya afya ya akili na kuongezeka kwa umuhimu wa utambuzi wa elimu zinazohusiana na watu wenye tamaduni mbalimbali na kujitokeza kwa haki ya kuagiza dawa za shida ya akili
wanasaikolojia wa kiafya wanaweza kutoa huduma mbalimbali za kitaaluma ikiwa ni pamoja na katika utekelezaji wanasaikolojia wa kimatibabu wanaweza kufanya kazi na watu binafsi wapenzi familia au vikundi katika mazingira mbalimbali ikiwa ni pamoja na kliniki za kibinafsi hospitali mashirika ya afya ya akili shule biashara na mashirika yasiyo ya kifaida
wansaikolojia wa kiafya ambao hushiriki katika utafiti na kufundisha hufanya hivyo katika mazingira ya chuo au chuo kikuu
wanasaikolojia ya kimatibabu pia wanaweza kuchagua kubobea katika sehemu moja ya fani sehemu za kawaida za ubobeaji ambazo baadhi zinaweza kupata vyeti vya bodi ni pamoja na wanasaikolojia wa kiafya husoma mpango wa kijumla katika saikolojia pamoja na mafunzo ya uzamili na au kupata ajira na usimamizi wa kimatibabu
urefu wa mafunzo unatofautiana duniani kote kuanzia miaka minne pamoja na utekelezaji uliosimamiwa na udaktari wa miaka mitatu hadi sita ambao inajumlisha kufanya kazi
huko marekani karibu nusu ya wanafunzi wote wazamili wa saikolojia ya kimatibabu wanapata mafunzo ya programu za ph
mfumo unaosisitiza utafiti na nusu nyingine katika programu ya psy
ambayo ina mwelekeo unaogemea zaidi katika utekelezaji sawa na shahada za taaluma ya utabibu na sheria
mifumo yote imepewa vibali na shirika la marekani la kisaikolojia na jamii za kisaikolojia nyingine nyingi zinazozungumza kiingereza
idadi ndogo ya vyuo hutoa programu katika saikolojia ya kimatibabu zenye vibali zinazotunukiwa shahada ya uzamili ambazo kwa kawaida huchukua miaka baada ya shahada ya kwanza
nchini uingereza wanasaikolojia ya kimatibabu hufanya shahada ya udaktari wa saikolojia ya kimatibabu d
clin
psych
ambayo ni shahada ya udaktari yenye sehemu za kimatibabu na utafiti
hii ni programu yenye malipo ya miaka mitatu iliyofanywa wakati wote iliyofadhiliwa na mpango wa taifa wa huduma ya afya nhs na iliyokuwa katika vyuo vikuu na nhs
kuingia katika programu hizi kuna ushindani mkubwa na inahitaji angalau miaka mitatu ya kiwango cha shahada ya kwanza katika saikolojia pamoja na aina fulani ya uzoefu kwa kawaida katika nhs kama mwanasaikolojia msaidizi au kwa usomi kama msaidizi wa utafiti
ni kawaida kwa wagombeaji kutuma maombi mara kadhaa kabla ya kukubaliwa kwenye mafunzo kwani kila mwaka ni mmoja kati ya watano ya wagombeaji ndio wanaokubaliwa kila mwaka
digrii hizi za kisaikolojia ya kimatibabu zimepewa vibali na shirika la kisaikolojia uingereza na baraza la taaluma ya afya hpc
hpc ni msimazi wa kisheria kwa wanasaikolojia watekelezi nchini uingereza
wale ambao hukamilisha shahada za digrii ya udaktari wa saikolojia ya kimatibabu wanauwezo wa kuomba kusajiliwa kwa hpc kama wanasaikolojia wa kiafya
kufanya kazi ya saikolojia ya kimatibabu kunahitaji leseni nchini marekani canada uingereza na nchi nyingi nyingine
ingawa kila moja ya majimbo ya marekani yanatofautiana kidogo katika mahitaji na leseni kuna mambo ya kawaida matatu bodi zote za majimbo ya marekani na kanada za kutoa leseni ni wanachama wa shirika la nchi na majimbo la bodi ya saikolojia asppb ambayo iliunda na kusimamia mitihani ya utekelezaji wa kitaalam katika saikolojia eppp
majimbo mengi yanahitaji mitihani mingine mbali na eppp kama vile mtihani wa nadharia na filosofia ya sheria yaani sheria ya afya ya akili na au mtihani kimazungumzo
wanasaikolojia wa kiafya wanatakiwa kuwa na leseni ya mwanasaikolojia ili kufanya kazi ingawa leseni zinaweza kupatikana kwa kiwango cha shahada ya uzamili kama vile mshauri wa ndoa na familia mft mtaalamu wa ushauri mwenye leseni lpc na leseni ya mshirika wa kisaikolojia lpa
katika uingereza usajili kama mwanasaikolojia wa kimatibabu na baraza la taaluma za afya hpc ni muhimu
hpc ni msimazi wa kisheria wa madaktari wa kisaikolojia nchini uingereza
nchini uingereza majina yafuatayo yamezuiliwa kisheria mwanasaikolojia aliyesajiliwa na mwanasaikolojia mtekelezi kwa kuongezea cheo cha kitaalamu mwanasaikolojia wa kiafya pia kunazuiwa na sheria
eneo muhimu la utaalamu kwa wanasaikolojia wa kiafya wengi ni tathmini ya kisaikolojia na kuna dalili kwamba karibu ya wanasaikojia hushiriki katika utekelezaji huu muhimu
tathmini hiyo kwa kawaida hufanyika ili kupata mwanga na kutengeneza nadharia kuhusu matatizo ya kisaikolojia au kitabia
kwa hivyo matokeo ya tathmini hiyo kwa kawaida hutumika kuunda maoni ya ujumla badala ya kutambua katika kutoa habari kwa mipango ya kutibu
mbinu zinahusisha hatua rasmi za kupima mahojiano kupitia upya kumbukumbu za zamani uchunguzi wa kliniki na uchunguzi wa kimwili
kuna mamia ya njia tofauti za tathmini ingawa ni chache tu zimeonyeshwa kuwa na ukweli wa juu yaani vipimo kweli vinapima kile vinavyodai kupima na za kutegemewa yaani thabiti
vipimo hivi kwa ujumla huwa chini ya mojawapo ya aina mbalimbali ikiwa ni pamoja na zifuatazo baada ya tathmini wanasaikolojia wa kiafya mara nyingi hutoa hisia za utambuzi
nchi nyingi hutumia international statistical classification of diseases and related health problems yaani icd ilhali marekani mara nyingi hutumia diagnostic and statistical manual of mental disorders toleo iv tr la dsm
zote hudhania dhana za kimatibabu na sheria na hali ya kuwa kuna matatizo ya vikundi ambayo yanaweza kutambuliwa kwa kuwekwa kwa orodha ya vigezo vya maelezo
mifano kadhaa mipya inajadiliwa ikiwemo mtindo wa vipimo mifano ya ujarabati iliyothibitishwa ya tofauti za binadamu kama vile mitindo mitano ya vipengele vya kitabia na muundo wa kisaikolojia itakayochukulia maanani zaidi hali zinazobadilika kati ya dhahania na zenye lengo
watetezi wa miundo hii wanadai kwamba wangeweza kutoa utambuzi wenye unyumbufu zaidi na matumizi ya kiafya bila kutegemea dhana ya matibabu ya ugonjwa
hata hivyo pia wanakubali kuwa miundo hiyo si imara vya kutosha kuweza kutumika sana na inapaswa kuendelea kuimarishwa
baadhi wanasaikolojia wa kiafya mara nyingi huwa hawajaribu kutambua lakini hutumia kuandaa ramani ya matatizo ambayo mgonjwa au mteja anapitia inayojumuisha kuwekwa hatarini kusababisha na kutunza kudumisha vipengele
matibabu ya shida ya akili yanahusisha uhusiano rasmi kati ya mtu binafsi na mtaalamu mteja kwa kawaida ni wanandoa familia au kikundi ambayo inatumia seti ya taratibu zenye nia ya kuunda muungano wa tiba kuchunguza hali ya matatizo ya kisaikolojia na kuhimiza njia mpya za kufikiria kuhisi au za kitabia
wanasaikolojia wa kiafya kwa ujumla huegemeza kazi yao kwa ushahidi wa kitafiti na matokeo ya majaribio na vilevile juu ya uamuzi unaotokana na mafunzo ya kiafya
ingawa kuna idadi kubwa ya mifumo ya matibabu yaliyotambuliwa tofauti zao zinaweza mara kwa mara kujumuishwa kwa vipimo viwili ufahamu dhidi ya hatua na katika kikao dhidi ya nje ya kikao
mbinu zinazotumika pia ni tofauti kulingana na idadi ya watu watakaokuwa wakitumukiwa pamoja na mazingira na hali ya tatizo
tiba itakuwa tofauti sana kati tuseme mtoto aliyeteseka mtu mzima mwenye kufadhaika lakini mwenye utendajikazi mzuri kundi la watu wanaopata nafuu kutokana na utegemezi wa dutu na mfungwa anayeugua wazimu
mambo mengine yanayokuwa na majukumu muhimu katika mchakato wa tiba kwa shida ya akili ni pamoja na mazingira utamaduni umri utendajikazi wa utambuzi motisha na muda yaani mfupi au mrefu matibabu
fani inatawaliwa katika misingi ya mafunzo na matapo manne makuu ya utekelezaji kutumia mazungumzo ili kumtibu mtu kutokana na dhiki ya kihisia kibinadamu tabia utambuzi tabia na tiba ya mifumo au familia
mtazamo wa saikodamiki ulikuwa kutokana na tathmini ya kisaikolojia yake sigmund freud
lengo la msingi la tathmini ya kisaikolojia ni kufanya isofahamu kuwa na fahamu ili kumjuza mteja wake juu ya haja zake za kimsingi yaani zile zinazohusiana na ngono na uchokozi na njia mbalimbali za ulinzi zinazotumika kuyathibiti
zana muhimu za mchakato wa tibanafsia ni matumizi ya muungano huru na uchunguzi wa ubadilishanaji wa mteja kuelekea kwa mtaalamu hufafanuliwa kama tabia ya kuchukua mawazo yasiyo fahamu au hisia kumhusu mtu muhimu kwa mfano mzazi na kuzihamisha kwenda kwa mtu mwingine
mabadiliko makubwa katika tibanafsia yake freud yanayoendelezwa kwa sasa ni pamoja na saikolojia binafsi saikolojia nafsi na nadharia ya mahusiano ya vifaa
maelekezo haya ya jumla sasa huwa chini ya mwavuli wa istiliahi saikolojia saikodamiki na maudhui ya kawaida ikiwa ni pamoja na uchunguzi wa ubadilishanaji na ulinzi na kuongezeka kwa nguvu ya fahamu na hulenga jinsi maendeleo ya mapema utotoni yameumba hali ya kisaikolojia ya mteja
saikolojia ya kibinadamu ilianzishwa katika miaka ya kama mmenyuko kwa umwenendo na uchunguzi nafsia kwa kiasi kikubwa kutokana na tiba ilimpa mtu kipaombele yake carl rogers mara nyingi hujulikana kama rogerian therapy na saikolojia ya uwepo zilizotengenezwa nao victor frankl na rollo may
rogers aliamini kuwa mteja alihitaji mambo matatu tu kutoka kwa tabibu ili kuonyesha kuimarika kwa hali yake uwiano kujihisi vizuri bila masharti na kuelewa kwa huruma
kwa kutumia fenomenolojia inayopatikana kwa ajili ya masomo mawili na aina ya nafsi ya kwanza mbinu ya kibinadamu inajaribu kupata picha nzima ya mtu na sio sehemu zilizogawanyika vipande vipande za utu
hali hii ya uzima inaunganisha pamoja lengo lingine la kawaida la utaratibu wa kibinadamu katika saikolojia ya kimatibabu ambayo ni ya kutafuta muungano wa mtu mzima pia hujulikana kama kujithamini
kwa mujibu wa kufikiria kibinadamu kila mtu binafsi tayari ana uwezo wa kindani na rasilimali ambayo inaweza kumsaidia kujenga hulka na dhana binafsi nzuri zaidi
jukumu la mwanasaikolojia wa kibinadamu ni kumsaidia mtu kutumia rasilimali hizi kupitia uhusiano wa matibabu
tiba ya utambuzi wa kitabia cbt ilitokana na kuunganishwa kwa matibabu ya utambuzi na tiba ya hisia za kimantiki na tabia zote mbili zilikua kutoka kwa saikolojia tambuzi na utabia
waainishwa katika nusuoda caelifera ya oda orthoptera
cbt ina misingi yake katika nadharia inayosema kwamba jinsi sisi hufikiria utambuzi jinsi tunavyojisikia hisia na jinsi tunavyotenda tabia vinahusiana na kuingiliana katika njia ngumu kuelewa
kwa mtazamo huu baadhi ya njia zisizofanya kazi za kutafsiri na kutathmini dunia mara nyingi kwa njia ya vielelezo au imani inaweza kuchangia kwa dhiki ya kihisia au kusababisha matatizo ya kitabia
lengo la tiba tambuzi za tabia nyingi ni kugundua na kutambua njia za upendeleo na zisizofanya kazi za kuhusiana au kujibu na kupitia njia mbalimbali kusaidia wateja kuzishinda shida hizi kwa njia itakayosababisha hali zao kuimarika
kuna mbinu nyingi zinazotumika kama vile upunguzaji fahamu kwa utaratibu maswali yanayojibiwa na aliyeyauliza na kuhifadhi rekodi ya uchunguzi wa utambuzi
mbinu zilizobadilishwa ziko chini ya jamii ya cbt pia zimeendelezwa ikiwa ni pamoja na tiba ya tabia tafakari na tiba ya utambuzi inayoegemea uangalifu
imetafitiwa vizuri na ina msingi imara wa ushahidi
katika tiba ya kitabia matukio katika mazingira hutabiri vile sisi hufikiria na kuhisi
tabia zetu zinaweka masharti kwa mazingira kurudisha maoni kwake
wakati mwingine maoni hupelekea tabia kuongezeka kuimarisha na wakati mwingine hupelekea tabia kupunguka adhabu
mara nyingi matabibu wa tabia huitwa wachambuzi wa tabia inayotumika
wamesomea maeneo mengi kutoka ulemavu wa ukuaji hadi unyogovu na matatizo ya kiwewe
katika eneo la afya ya akili na utegemezi makala ya hivi karibuni yaliangalia orodha ya apa utendaji ulioimarika na unaoonyesha ahadi za ukuaji na kupata idadi fulani inayozingatia kanuni za kufaa na hali ya mhojiwa
mbinu nyingi za tathmini zimetokana njia hii ikiwa ni pamoja na uchambuzi wa utendajikazi saikolojia ambayo imepata lengo kuu katika mfumo wa shule
aidha mbinu maalum kama vile usimamizi wa dharura na matibabu yaonekanayo yametokana na utamaduni huu
tiba ya mifumo au familia inafanya kazi na wapenzi na familia na inatilia mkazo uhusiano wa familia kama jambo muhimu katika afya ya kisaikolojia
lengo kuu huwa kwa mienendo kati ya watu hasa katika suala la jinsi mabadiliko kwa mtu mmoja yataathiri mfumo mzima
tiba kwa hivyo inafanywa na wanachama wengi iwezekanavyo wa mfumo wakiwemo
malengo yanaweza kuwa pamoja na kuboresha mawasiliano kuweka majukumu ya afya kuuunda simulizi mbadala na kushughulikia matatizo ya kitabia
wachangiaji ni pamoja na john gottman jay haley sue johnson na virginia satir
ingawa zote huwa na mbinu za utekelezaji zitumiwazo na matabibu hizi kwa ujumla zinafahamika zaidi kwa kutoa mfumo wa nadharia na falsafa ambao huongoza tabibu katika kazi yake na mteja
katika miongo michache iliyopita kumekuwa na harakati zinazokua kwa kujumuisha mbinu mbalimbali za tiba hasa kwa ongezeko la ufahamu wa utamaduni jinsia kiroho na masuala ya aina ya kijinsia
matokeo yake ni kuongezeka kwa utekezaji wa mseto wa nadharia huku wansaikolojia wakijifunza mifumo mbalimbali na mbinu za tiba zenye ufanisi zaidi kwa nia ya kutoa suluhisho bora kwa tatizo lolote
fani ya saikolojia kiafya katika nchi nyingi iko chini ya kanuni za maadili
nchini marekani maadili ya kitaalamu kwa kiasi kikubwa hufafanuliwa na kanuni za maadili za apa ambayo mara nyingi hutumiwa na majimbo ili kuelezea mahitaji ya leseni
kanuni za apa kwa jumla zinaweka viwango vya juu kuliko vile ambavyo vinatakiwa na sheria kwani imeundwa kuongoza tabia ya uwajibikaji ulinzi wa wateja na uboreshaji wa watu binafsi mashirika na jamii
kanuni zinatumika kwa wanasaikolojia wote katika utafiti na fani ya utekelezaji
kanuni za apa zinafuata kanuni tano vitendo vinavyoimarisha wengine na kutotenda madhara uaminifu na uwajibikaji uaminifu haki na kuheshima haki za watu na adhima
mambo kindani yanashughulikia jinsi ya kutatua masuala ya kimaadili uwezo uhusiano wa kibinadamu kwa siri na usiri matangazo kumbukumbu ada mafunzo utafiti kuchapisha tathmini na tiba
ingawa wanasaikolojia wa kiafya na wataalamu wa saikolojia wanaweza kusemekana kuwa na lengo sawa la msingi kupunguza dhiki ya akili mafunzo yao mtazamo na mbinu mara nyingi ni tofauti kabisa
pengine tofauti kubwa zaidi ni kwamba wanasaikayatria wana leseni za utabibu
kwa hivyo mara nyingi wanasaikiatria hutumia mifumo ya matibabu kutathmini matatizo ya kisaikolojia yaani wale wanaowatibu huonekana kama wagonjwa walio na ugonjwa na hutegemea dawa za akili kama njia kuu ya kushughulikia ugonjwa ingawa wengi pia hutumia matibabu ya kisaikolojia
wanasaikayatria na wansaikolojia wa kimatibabu ambao ni wanasaikolojia wa kiafya ambao pia wana leseni za kuagiza wana uwezo wa kufanya majaribio ya kimwili kuagiza na kutafsiri vipimo vya maabara na eeg na wanaweza kuagiza masomo ya kupima ubongo kama vile ct au cat mri na ubainishaji wa pet
wanasaikolojia wa kiafya kwa ujumla hawatoi maagizo ya dawa ingawa kuna harakati za kukua kwa psychologists kuwa na marupurupu maagizo
haki hizi za kimatibabu zinahitaji mafunzo na elimu ya ziada
hadi sasa wanasaikolojia wa kimatibabu wanaweza kuagiza dawa za akili katika guam new mexico na louisiana na wanasaikolojia wa kijeshi
wanasaikolojia wa shauri hutafiti na kutumia njia nyingi za kusaidia na zana kama wanasaikolojia wa kiafya ikiwa ni pamoja na matibabu ya kisaikolojia na tathmini
kijadi wanasikolojia wa ushauri huwasaidia watu kwa kile kinachoweza kuzingatiwa kuwa matatizo ya kisaikolojia ya kawaida au wastani kama vile hisia za wasiwasi au huzuni unaosababishwa na mabadiliko makubwa au matukio maishani
wanasaikolojia wengi wa ushauri pia hupewa mafunzo maalum katika tathmini ya kazi tiba ya kikundi na ushauri wa uhusiano ingawa baadhi ya wanasaikolojia wa ushauri pia hufanya kazi na matatizo makubwa zaidi ambayo wanasaikolojia wa kiafya wamepewa mafunzo kuyashughulikia kama vile shida ya akili au kichaa
kuna programu chache uzamili za saikolojia ya ushauri kuliko zile za saikolojia ya kimatibabu na mara nyingi huwa chini ya idara ya elimu badala ya saikolojia
taaluma hizi mbili zinaweza kupatikana zinaweza kupatikana zikifanya kazi katika mazingira yote sawa lakini wanasaikolojia wa ushauri mara nyingi zaidi hufanya kazi katika vituo vya ushauri vya vyuo vikuu ikilinganishwa na wanasaikolojkia wa kiafya wanaokuwa katika hospitali na utendaji wa kibinafsi
taaluma hizi mbili zinaingilia sana na tofauti baina yao inaendelea kupungua
wanasaikolojia wa shule kimsingi wanahusika na ustawi wa kielimu kijamii na kihisia wa watoto na vijana katika mazingira ya kishule
nchini uingereza ni inayojulikana kama wanasaikolojia elimu
kama wanasaikoloijia wa kiafya na ushauri wanasaikolojia wa shule wenye shahada za udaktari wanastahiki kupata leseni kama wanasaikolojia wa huduma za afya na wengi hufanya kazi katika kliniki za kibinafsi
tofauti na wanasaikolojia wa kiafya watapewa mafunzo zaidi katika elimu maendeleo ya mtoto na tabia na saikolojia ya kujifunza
digrii za kawaida ni pamoja na shahada ya mtaalamu wa elimu ed
daktari wa falsafa ph
na daktari wa elimu ed
majukumu mengine makubwa pia yanajumuisha kutoa huduma kwa mtu binafsi ama kikundi cha watoto na familia zao kuandaa mipango ya kuzuia km kwa kupunguza kuacha shule kutathmini mipango ya shule na kufanya kazi na walimu na watendaji ili kusaidia kuongeza ufanisi wa mafundisho katika darasa na kimfumo
wafanyakazi wa kijamii hutoa huduma mbalimbali kwa ujumla zinazohusiana na matatizo ya kijamii vyanzo vyao na ufumbuzi
wakiwa na mafunzo maalum wafanyakazi wa kijamii pia wanaweza kutoa ushauri wa kisaikolojia katika marekani na kanada pamoja na kazi zaidi ya jadi ya jamii
shahada ya uzamili katika kazi ya kijamii nchini marekani ni mpango wenye wasili sitini unaochukua miaka miwili na unaojumuisha angalau mwaka mmoja wa masomo ya utendaji katika fani miaka miwili kwa matabibu
tiba ya utendajimara nyingi hufupishwa kama ot ni matumizi au shughuli za ubunifu katika matibabu au ukarabati kwa watu walemavu kimwili kitambuzi au kihisia
kwa kawaida sana matabibu hufanya kazi na watu wenye ulemavu ili kuwawezesha kuongeza ujuzi na uwezo wao
wao kwa kawaida hufanya kazi pamoja na wanasaikolojia wa kiafya katika mazingira kama vile ya wagonjwa wa kulazwa na wagonjwa wasiolazwa wa afya ya akili kliniki za usimamizi wa maumivu kliniki za shida za kula na huduma za maendeleo ya watoto
ot hutumia makundi ya kusaidiana vikao binafsi vya ushauri na njia zinazotegema utendi ili kushughulikia dalili za shida za akili na kuongeza uwezo wa utendajikazi katika maisha
saikolojia ya kimatibabu ni fani iliyo na sehemu nyingi na kumekuwa na mvutano unarudiwarudiwa juu ya kiwango ambacho utendaji wa kiafya ungethibitiwa kwa matibabu yanayoungwa mkono na utafiti wa kijarabati
licha ya baadhi ya ushahidi kuonyesha kuwa aina zote kubwa za kimatibabu zina ufanisi karibu sawa bado kuna mjadala kuhusu effektiva ya aina ya matibabu mbalimbali katika matumizi ya saikolojia ya kimatibabu
imeripotiwa kwamba saikolojia ya kimatibabu imejishirikisha kinadra na vikundi vya wateja na huelekea kubinafsisha matatizo inayopelekea kutotiliwa maanani kwa masuala ya kiuchumi kisiasa na kijamii masuala ya usawa ambayo yanaweza kuwa si wajibu wa mteja
imesemekana kuwa utendaji wa tiba za kiafya ni inevitably akamtibu na usawa nguvu ambayo inaweza kutumika kwa ajili ya mema na mabaya
uhariri wa oktoba katika jarida la asili unaonyesha kwamba idadi kubwa ya wataalamu wa saikolojia ya kimatibabu nchini marekani hufikiria kuwa ushahidi wa kisayansi si muhimu kama wao binafsi kwamba hauzidi uzoefu wao wa kiafya
ifuatayo inawakilisha haijakamilika orodha ya majarida muhimu katika au yanayohusiana na fani ya saikolojia ya kimatibabu
ugonjwa wa cushing ambao pia unaitwahaipaadrenokotisism au haipakotisism ni ugonjwa wa homoni ya mfumo wa mwili unaosababishwa na viwango vya juu vya kotisoli haipakotisoli katika damu
hii inaweza kusababishwa na utumizi wa madawa ya glukokortikoidi au uvimbe unaotoa kotisoli au homoni ya adrenokotikotropiki acth
ugonjwa wa cushing unahusu chanzo kimoja maalum uvimbe adenoma katika tezi ya pituitari inayotoa viwango vikubwa vya acth ambayo kwa upande wake huongeza kotisoli
dalili za ugonjwa wa cushing hazipatikani kwa binadamu pekee na bali pia ni hali ya kawaida katika mbwa na farasi waliofugwa
dalili ni pamoja na kuongeza uzito haraka hasa wa kiwiliwili na uso na ukiacha viungo unene wa katikati
ishara ya kawaida ni ukuaji wa pedi za mafuta ubavuni mwa mtulinga na upande wa nyuma wa shingo nundu ya nyati na uso wa duara unaojulikana kama dalili za wekunduuso
katika kesi nadra cushing inaweza kusababisha idadi ya juu ya kalisi katika damu ambayo inaweza kusababisha nekrosisi ya ngozi
kotisoli ya ziada inaweza pia kuathiri mifumo mingine ya endokrini na kusababisha kwa mfano kukosa usingizi kibadilisha androjeni kilichozuiwa upungufu wa ashiki uhanithi kosa hedhi hedhi ya nadra na kutokutungisha kutokana na mwongezeko wa androjeni
mara kwa mara wagonjwa hupata mivurugiko mbalimbali ya kisaikolojia kuanzia furaha hadi kichaa
mabadiliko mengine ya kuvutia na ya kudhikisha ya ngozi yanayoweza kuonekana kwenye ugonjwa wa cushing ni pamoja na chunusi ya uso wepesi wa kuathirika na maambukizi ya kuvu ngozi na malasezia ya juu juu na sifa bainifu ya stria ya atrofi juu ya fumbatio
ishara nyingine ni pamoja na kupita mkojo kupita kiasi na kiu kisicho cha kawaida kinachoandamana shinikizo la damu linaloendelea kutokana na uimarishaji wa athari za kubana mshipa zaepinefrini na kotisoli upinzani wa insulini kawaida hasa katika uzalishaji wa acth wa ektopia na hivyo kusababisha haipaglaikemia kiwango cha juu cha sukari katika damu ambayo inaweza kusababisha kisukari melitasi
ugonjwa wa cushing usipotibiwa unaweza kusababisha ugonjwa wa moyo na kuongezekakwa vifo
ugonjwa wa cushing unaotokana na acth ya ziada huweza pia kusababisha kiwango cha juu cha pigmenti kama vile akanthosi nigrikani katika kwapa
hii ni kutokana na utengenezaji wa homoni ya kudhibiti rangi ya ngozi kama matokeo ya usanisi wa acth kutoka kwa pro opiomelanokotini pomc
kotisoli pia inaweza kuonyesha shughuli za madinikotikoidi katika viwango vya juu na kutibua shinikizo la damu na kusababisha kiwango cha chini cha ioni za potasi katika damu kawaida katika utoaji wa ugiligili wa mwili wa acth wa ektopia
aidha usumbufu wa utumbo maambukizi na uponyaji wa jeraha uliodhoofika kotisoli ni homoni ya dhiki kwa hivyo inakandamiza majibu ya kinga na kuvimba
ugonjwa wa mifupa kuwa midogo na myepesi pia ni hoja katika ugonjwa wa cushing kwa sababu kama ilivyotajwa mbeleni kotisoli huleta jibu linalofanana na mfadhaiko
kwa hiyo kukimu kwa mwili ya mfupa na tishu zingine hufuata matengenezo ya majibu ya uongo ya dhiki
zaidi ya hayo cushing unaweza kusababisha viunga kuuma na kuwa na mchonyoto hasa katika nyonga mabega na mgongo wa chini
kuna mambo kadhaa yanayoweza kusababisha ugonjwa wa cushing
homoni kutoka nje ya mwili huitwa eksojenasi homoni ambazo hutoka ndani ya mwili huitwa endojenasi
sababu kuu ya ugonjwa wa cushing ni kutoa glukokotikoidi kupitia eksojenesi zilizoagizwa na tabibu wa huduma ya afya kutibu magonjwa mengine unaitwa ugonjwa wa cushing wa iatrojeniki
hii inaweza kuwa ni madhara ya matibabu ya steroidi ya maradhi mbalimbali kama vile pumu na ugonjwa wa baridi yabisi au katika uzuiaji wa mwitikio wa kingamwili baada ya kuhamisha kiungo cha mwili
kutoa acth ya kusanisi pia kunawezekana lakini acth haiagizwi mara nyingi kwa sababu ya gharama na matumizi madogo
ugonjwa wa cushing wa ndani ya mwili hutokana na uharibifu fulani wa mfumo wa mwili wa kutoa kotisoli
kwa kawaida acth hutolewa kwenye tezi ya pituitari inapohitajika kuchochea kutolewa kwa kotisoli kutoka kwa tezi za adrena
viwango vya juu vya kotisoli jumla vinaweza kusababishwa na estrojini inayopatikana katika dawa za kupanga uzazi zilizo na mchanganyiko wa estrojini na projesteroni
estrojini inaweza kusababisha ongezeko la kotisoli inayogandisha globulini na hivyo kusababisha jumla ya kiwango cha kotisoli kuongezeka
haipothalamasi iko katika ubongo na tezi ya pituitari iko chini yake
kiini kilicho katika ventrikula pvn cha haipothalamasi hutoa homoni itoayo tropinigamba crh inayochochea tezi ya pituitari kutoa adrenokotikotropini acth
acth husafari kupitia kwenye damu hadi kwa tezi ya adrena ambapo inachochea kutolewa kwa kotisoli
kotisoli hutolewa na koteksi ya tezi ya adrena kutoka kwa eneo liitwalo zona fasikulata kama jibu kwa acth
viwango vya juu vya kotisoli huweka majibu hasi kwenye pituitari ambayo hupunguza kiasi cha acth kinachotolewa kutoka kwa tezi ya pituitari
kwa kweli dalili za cushing zinahusu kotisoli ya ziada ya etiolojia yoyote
sababu moja ya dalili za cushing ni uvimbe unaotoa kotisoli katika koteksi ya tezi ya adrena
uvimbe husababisha vinwango vya kotisoli katika damu kuwa vya juu sana na majibu hasi kwenye pituitari kutoka kwa viwango vya juu vya kotisoli husababisha viwango vya acth kuwa vya chini sana
ugonjwa wa cushing unahusu tu haipakotisoli inayofuata sekondari katika utoaji wa ziada wa acth kutoka kwa uvimbe wa kotikotrofia wa pituitari
hii husababisha viwango vya acth kwenye damu kuongezeka pamoja na kotisoli kutoka kwa tezi ya adrena
viwango vya acth vinasalia vya juu kwa sababu uvimbe huifanya pituitari kutovutiwa na majibu hasi kutoka kwa viwango vya juu vya kotisoli
ugonjwa wa cushing pia ulikuwa ugonjwa wa kwanza wa kingamwilinafsi kutambuliwa kwa binadamu
wakati dalili za ugonjwa wa cushing zinatuhumiwa ama uchunguzi wa ukandamizaji wa deksamethasoni utoaji wa deksamethasoni na utambuzi wa mara kwa mara wa kotisoli na kiwango cha acth au kipimo cha kotisoli kwenye mkojo kwa masaa hutoa viwango sawa vya ugunduzi
deksamethasoni ni glukokotikoidi na inaiga madhara ya kotisoli ikiwa ni pamoja na majibu hasi kwenye tezi ya pituitari
wakati deksamethasoni inapotolewa na sampuli ya damu inachunguzwa kotisoli ya juu inaashiria dalili za cushing kwa sababu kuna chanzo cha ektopia cha kotisoli au acth mfano uvimbe wa adrena ambayo haizuiwi na deksamethasoni
mtazamo mpya uliokubaliwa hivi karibuni na fda utawala wa vyakula na madawa ulio chini ya wizara ya afya ya marekani
viwango vingine vya homoni ya pituitari vitahakikishwa
uchunguzi wa kimwili kutambua dosari yoyote ya eneo la kuona utahitajika ikiwa kidonda cha pituitari kinatuhumiwa
kidonda hiki kinaweza kubana mahali ambapo neva za macho hukutana na kusababisha hemianopsia ya kawaida ya macho
wakati wowote wa ambapo uchunguzi huu ni halisi skani ya ct ya tezi ya adrena na mri ya tezi ya pituitari hufanywa kuchunguza kuwepo na uvimbe au insidentaloma ugunduzi wa dharura wa vidonda visivyo vya kudhuru ya adreni au pituitari
sintigrafia ya tezi ya adreni kwa skani ya ayodokolesteroli ni muhimu mara kwa mara
mara chache sana kuamua viwango vya kotisoli katika vena mbalimbali katika mwili kwa kupima vena kutumia katheta ukielekea kwenye pituitari uchunguzi wa uwazi katika mfupa mwambo ni lazima
unene wa katikati pedi nene za kizazi udhaifu wa unyuzi wa olajeni omedoni chunusi haipakotisoli shinikizo la damu haipaglaikemia kuwepo kwa nywele nyingi kupita kiasi kwenye mwili na uso iatrojeniki ongezeko la utoaji wa steroidi za bongo visa vingi vya ugonjwa wa cushing vinasababishwa na matibabu ya steroidi iatrojeniki
kwa hiyo wagonjwa wengi hutibiwa kwa ufanisi kwa kupunguza taratibu na hatimaye kuacha madawa ambayo husababisha dalili
kama uvimbe wa adrena utatambuliwa unaweza kuondolewa kwa upasuaji
uvimbe wa kotikotrofia wa pitituari unaotoa acth unapaswa kuondolewa baada ya utambuzi
bila kutia maanani eneo la uvimbe wagonjwa wengi watahitaji ubadili wa steroidi baada ya uppasuaji angalau kwa muda kwa sababu ukandamizaji wa muda mrefu wa acth ya pituitari na tishu ya kawaida ya adrena hauponi mara moja
hakika ikiwa adrena zote mbili zitaondolewa kuleta haidrokotisoni au prinisolonibadala yake ni muhimu
kwa wale wagonjwa ambao hawafai au wasiotaka kufanyiwa upasuaji madawa kadhaa yamepatikana kuzuia usanisi wa kotisoli km ketokonazoli metiraponi lakini ni ya utendakazi mdogo
kuondolewa kwa adrena pasipo na uvimbe unaojulikana hutekelezwa mara kwa mara ili kuondosha utoaji wa kotisoli ya ziada
wakati mwingine hii huondoa majibu hasi kutoka kwa uvimbe wa pituitari uliokuwa umejificha hapo mbeleni unaoanza kukua kwa haraka na kutoa viwango vikubwa mno vya acth na hivyo kusababisha kiwango cha juu cha pigmenti hasa kwenye ngozi
hali hii ya kiafya inajulikana kama ugonjwa wa nelson
ugonjwa wa cushing wa iatrojeniki unaosababishwa na matibabu kwa kutumia steroidi za bongo ni aina ya kawaida kupita zote ya ugonjwa wa cushing
matukio ya uvimbe wa pituitari yanaweza kuwa mengi kama vile kwa mtu mmoja kati ya watano lakini sehemu ndogo tu ndio tenda kazi na huzalisha homoni nyingi zaidi
watu wazima wenye ugonjwa huo pia wanaweza kuwa na dalili ya kuongeza uzito kuzidi kiasi ukuaji wa nywele kupita kiasi kwa wanawake shinikizo la damu na matatizo ya ngozi
katika tiba thrombosi ya kina cha mshipa ambayo pia inajulikana kama thrombosi kina cha mshipa au mviliondani wa vena na kwa kawaida hufupishwa kama dvt kwa lugha ya kiingereza ni uundaji wa donge la damu mvilio wa damu katika mshipa wa ndani
thrombosi ya kina cha mshipa kwa kawaida huathiri mishipa ya mguu kama vile mshipa wa fupa la paja au vena ya poplitili au mishipa ya kina cha fupanyonga
mara kwa mara mishipa ya mkono huathiriwa ikitokea ghafla hali hii hujulikana kama ugonjwa wa paget schr tter
matatizo makubwa zaidi ya dvt ni kuwa damu iliyoganda inaweza kutoka mahali pake na kusafiri hadi kwenye mapafu hali inayojulikana kama uzibaji wa ateri ya mapafu pe
wakati inapotokea katika viungo vya upande wa chini wa mwili kuna uwezekano wa wa pe kumuua mgonjwa
tatizo la dvt likiendelea kwa muda huleta hali ya baada ya thrombosi ambayo inaweza kujitokeza kama uvimbegiligili maumivu au usumbufu na matatizo ya ngozi
kulingana na triadi ya virchow thrombosi ya vena hutokea kwa njia tatu kupunguka kwa kiwango cha mtiririko wa damu uharibifu wa ukuta wa mshipa wa damu na kuongezeka kwa mwelekeo wa kuganda kwa damu ugandajiwa kupita kiasi wa damu
hali kadhaa za kiafya zinaweza kusababisha dvt kama vile mgadamizo wa vena kiwewe cha mwili kansa maambukizi baadhi ya magonjwa ya kuvimba na hali maalum kama vile kiharusi kusita kwa moyo au ugonjwa wa nefrosi
wanawake wana hatari zaidi wakati wa ujauzito na katika kipindi cha baada ya kuzaa
uchunguzi maarufu zaidi katika utambuzi wa dvt ni upimaji damu unaoitwa d dimers na picha za tiba za dopla za vena zilizoathiriwa
wakati mwingine upimaji zaidi unahitajika ili kupata chanzo cha dvt
katika hali fulani jitihada zinaweza kufanywa ili kuvunja damu iliyoganda kwa kutumia vikolezo vya kuvunja madonge ya damu
ili kuzuia kuongezeka zaidi na uundaji wa vidonge vya damu vinavyoleta hatari ya kupata mgando damuni unaoelekezwa mapafuni matumizi ya madawa dhidi ya kuganda vikolezo vya damu yanashauriwa na kama haiwezekani chujio la mshipa wa kupeleka damu kwenye moyo linaweza kutumika
uzuiaji wa dvt unashauriwa kwa wagonjwa wengi wanaotibiwa na kulazwa kwa kutumia kinza mgando damu soksi za mgadamizo zilizotiwa alama za vipimo ambazo pia zinajulikana kama soksi za kuzuia mvilio au vifaa vya kugandamiza uundaji wa mara kwa mara wa madonge ya damu ipc
kunaweza kuwa hakuna dalili inayoweza kuhusishwa na mahali pa dvt lakini dalili rasmi za dvt ni pamoja na maumivu kuvimba na uwekundu wa mguu na kupanuka kwa mishipa iliyo katika sehemu ya juu
hadi ya wagonjwa wote waliolazwa kuna uwezekano kuwa wana aina fulani ya dvt ambayo mara nyingi huwa haitambuliki kimatibabu isipokuwa pale ambapo kuzibwa kwa ateri ya mapafu hutokea
kuna mbinu nyingi zinazoweza kutumika wakati wa kuangaliwa mwili ili kuongeza uwezekano wa kutambua dvt kama vile kupima mzingo wa kiungo kilicho upembeni kilichooathiriwa katika sehemu maalum ili kuionyesha uvimbegiligili kwa kugusa njia ya vena ambayo mara nyingi ni laini
uchunguzi wa mwili hauwezi kutegemewa kwa kuwa hauhusishi utambuzi wa ugonjwa wa thrombosi ya kina cha mshipa
katika legi ya maziwa mguu hukwajuka na huwa na baridi kidogo na kuwa wenye kipigo cha ateri kilichopunguka kutokana na mkazoghafla
jambo hili kwa kawaida hutokana na uzuiaji mkali wa vena za uchengelele na za vena za fupa la paja kutokana na dvt
katika kuvimba mishipa ya damu kuna uzuiaji mkali na karibu wa kiujumla wa utiririkaji nje wa ncha nzima ikiwa ni pamoja na vena za uchengelele na za fupa la paja
mguu kwa kawaida huwa na uchungu wenye sainosi buluu kutoka na ukosefu wa oksijeni na yenye odema iliyojaa maji maji
ni muhimu kuhusisha uwezekano wa kuzibwa kwa ateri ya mapafu ihusishwe katika historia na hii inaweza kutoa kibali cha kufanya uchunguzi zaidi tazama kuzibwa kwa ateri ya mapafu
historia inapaswa kufanywa kwa makini kwa kuzingatia sababu za hatari tazama hapo chini ikiwa ni pamoja na matumizi ya vidonge vya upangaji uzazi vyenye estrojini tukio la karibuni la kusafiri kwa ndege kwa masaa mengi matumizi ya madawa ya ndani ya mshipa na historia ya uavyaji ghafla ambao ni kipengele cha matatizo kadhaa ambayo pia yanaweza kusababisha thrombosi
katika kisa cha kusafiri kwa ndege kwa masaa mengi uchunguzi wa hivi karibuni umeonyesha kuwa hatari ya kupata dvt ni mkubwa zaidi kwa wasafiri wanaovuta sigara walio wanene kupindukia au ambao wanatumia tembe za kupanga uzazi
historia ya familia inaweza kutambua vipengele vya kurithiwa katika ukuaji wa dvt
takriban asilimia ya wagonjwa wa dvt wana angalau ugonjwa mmoja uliorithiwa wa kuvilia ikiwa ni pamoja na upungufu katika vipengele vya kuzuia ugandaji protini protini s antithrombini au ubadilikaji wa kipengele na jeni za prothrombini
triadi ya virchow ni kikundi chenye vipengele vitatu vinavyojulikana kuwa vinaathiri ugandaji wa damu kiwango cha utiririkaji uzito wa damu hiyo na sifa za ukuta wa mshipa
virchow alibainisha kuwa thrombosi ya kina zaidi ya mshipa ilitokea zaidi katika mguu wa kushoto kuliko kwenye mguu wa kulia na akapendekeza mgadamizo wa mshipa wa kawaida wa uchengelele wa kushoto na ateri kuu ya kawaida ya chango ya kulia kama sababu ya msingi tazama ugonjwa wa mei thurner
vipengele vya kawaida ya hatari ni upasuaji wa karibuni au kulazwa hospitalini
 ya wagonjwa hawa hawakupokea tiba ya heparini ya kuzuia maradhi
vipengele vingine vya hatari ni pamoja na umri wa makamo unene wa kupindukia maambukizi kutosonga matumizi ya aina unganishi ya vidonge vya upangaji uzazi vitumiavyo homoni vyenye estrojini matumizi ya tumbaku na usafiri kwa ndege dalili za ugonjwa wa daraja la gharama ya chini mchanganyiko wa kutoweza kusonga na kuishiwa kiasi kwa maji mwilini ni baadhi ya vyanzo vinavyojulikana zaidi
thrombofilia mwelekeo wa kujitokeza kwa thrombosi mara nyingi hujionyesha kupitia thrombosi zinazojirudiarudia
inatambulika kwamba kwa kawaida thrombi hujitokeza kwanza katika mishipa ya nyuma ya mguu na kukua kufuatia mwelekeo wa mtiririko wa mshipa
dvt zinatambulika kama kuwa juu au chini ya mshipa wa poplitili
hatari ya kuzibwa kwa ateri ya mapafu ni kubwa zaidi pale ambapo pana donge nyingi zaidi za damu
kutokana na ushambulizi wake uchunguzi huu hufanywa kwa nadra sana
hata hivyo ishara hizi za matibabu hazifanyi vizuri na hazihusishwi katika sheria za utabiri wa kimatibabu zinazoweka pamoja matokeo bora zaidi ili kutambua dvt
katika mwaka wa scarvelis na wells walikagua seti ya kanuni za utabiri wa kimatibabu kwa dvt punde tu baada ya seti ya kanuni za matibabu zilizokubaliwa na wengi kuhusu kuzibwa kwa ateri ya mapafu
katika hali ya uwezekano wa chini zoezi la sasa ni kuanza uchunguzi kwa kupima viwango vya d dimer
bidhaa hii yenye fibrini za uvunjaji zilizounganishwa ni dalili kuwa thrombosi inajitokeza na kwamba donge la damu linayeyushwa na plazmini
kiwango cha chini cha d dimer kinafaa kuibua utambuaji wa magonjwa mengine kama vile kivimbemaji cha baker kilichopasuka ikiwa mgonjwa ana uwezekano wa chini sana wa kliniki wa dvt
vipimo vingine vinavyofanywa kwa kawaida katika hatua hii ni plethismografia ya impedansi uchunguzivijisauti wa doppler upigaji picha wa mishipa ya miguu kupitia picha za tiba za mgandamizo pamoja na vipimo mara mbili ili kutambua mtiririko wa damu unaweza kuonyesha donge la damu na kiwango chake cha kuenea yaani ikiwa ni chini au juu ya goti
kutokana na unyeti kuwa maalum na ufuatishaji wa uchunguzivijisauti mara mbili unatumiwa badala ya venografia kama uchunguzi unaotumiwa zaidi kuutathmini ugonjwa huo
uchunguzi huu unahusisha picha ya modi ya pamoja na uchambuzi wa utiririkaji wa doppler
ni nyeti na maalum zaidi kwa ajili ya kuchunguza thrombi za kupakana katika mishipa ya poplitili na ya fupa la paja lakini ni ya chini zaidi kwa thrombi ya distali katika mishipa ya msuli wa nyuma ya mguu
miongozo ya kawaida ya uuguzi katika chuo cha madaktari wa kifua cha marekani accp hutoa mapendekezo kuhusu tiba ya kuzuia maradhi ya dvt kati ya wagonjwa waliolazwa
enoksaparini au heparini ambayo haijagawanywa inaweza kutumika
lmwh heparini yenye uzito wa chini wa molekuli inaweza kuwa bora zaidi kuliko heparini ambayo haijagawanywa ufh
ufh ikitumiwa mara kila siku inaweza kuwa na ufanisi zaidi
tangu miongozo ya accp ichapishwe nyongeza ya uchunguzi uliodhibitiwa na uliochaguliwa bila mpangilio wowote na uchambuzi wa matokeo unaojumuisha majaribio hayo yamechapishwa
uchambuzi huo wa matokeo ulihitimisha kuwa tiba ya kuzuia ugandaji ina ufanisi katika kuzuia dalili za kufungika kwa mshipa kwa sababu ya mvilio wakati wa mchakato wa kuzuia ugandaji kwa wagonjwa mahututi waliolazwa hospitalini
utafiti zaidi unahitajika ili kujua hatari za kufungika kwa mshipa kwa sababu ya mvilio kati ya wagonjwa hawa baada ya kusimamishwa kwa profilaksi
kuhusu ni wagonjwa wapi walio hatarini tafiti nyongi za uchambuzi wa matokeo zilikuwa za wagonjwa waliowekwa katika kategoria ya iii hadi iv ya kusita kwa moyo na shirika la new york heart association functional classification nyha
kuhusu wagonjwa wenye kiwango cha chini cha hatari ya dvt jaribio hili hapa juu na jaribio lingine la awali ni muhimu lakini hazidhibitishi lolote
wagonjwa wanaofanyiwa dialisisi sugu ya mafigo wanaweza kuwa na hatari zaidi ya kufungika kwa mshipa kwa sababu ya mvilio lakini majaribio yaliyodhibitiwa na kuchaguliwa bila mpango maalumu hayajazungumzia faida hatari ya profilaksisi
kwa wagonjwa waliopitia upasuaji heparini zenye uzito wa chini wa molekiuli lmwh hutolewa kwao mara kwa mara ili kuzuia thrombosi
lmwh kwa sasa inaweza tu kutolewa chini ya ngozi kwa kudungwa sindano
profilaksi kwa wanawake wajawazito wenye historia ya thrombosi inaweza kutolewa tu kwa njia ya sindano za lmwh au huenda zisihitajike ikiwa sababu za hatari ni za muda mfupi
matembezi ya mapema na ya mara kwa mara kutembea ni matibabu yanayotangulia kinza mgando damu na bado yanatambulika na kutumika leo
kutembea husisimua pampu ya misuli ya mwili na kuongeza kasi ya mishipa hivyo kuzuia stasis kuzuia stasisi
vifaa vya ipc vimethibitishwa kutoa kinga kwa wagonjwa wa kulazwa au wanokaa wenye hatari kuu au wenye maagizo dhidi ya heparini
mashine za ipc hutumia vibofu vya hewa vinavyofungwa kwenye paja na au kung ata mguu na au msuli wa nyuma ya mguu
vibofu hivo hujaza na kutoa hewa na hivyo kufinya misuli na kuongeza kasi ya damu kwa kiwango cha hadi 
mashine za ipc zimedhibitishwa kuwa madhubuti kwa wagonjwa wa upasuaji wa magoti na mapaja watu wenye hatari ya juu ya hadi bila matibabu ya kumkinga mgonjwa dhidi ya dvt na pe kuziba kwa ateri ya mapafu
vinginevyo kati ya miligramu na ya aspirini zinaweza kuchukuliwa
hatari ya kupata thrombosi ya kina cha mshipa huongezeka wkati wa ujauzito kutokana na utaratibu wa uzoefu wa kimwili wa kuongezeka kwa ugandaji wa kupindukia kwa kuzuia kutoka damu baada ya kujifungua
hata hivyo ikichanganywa na hali za msingi za kuganda kupindukia hatari ya kupata thrombosi au mgando damuni inaweza kuwa kubwa
ingawa makubaliano ya kijumla kati ya madaktari ni kuwa usalama wa mama ni muhimu kuliko ule wa kijusi kiachokua mabadiliko katika utaratibu wa ukingaji mgando wakati wa ujauzito unaweza kuwa kufanywa ili kupunguza hatari kwa kijusi kinachokua huku viwango vya matibabu dhidi ya mgando vikiendelezwa kwa mama
shida kuu na kuzuia mgando katika ujauzito ni kuwa wafarini kinza mgando inayotumiwa zaidi kwa visa sugu inajulikana kuwa na athari za kusababisha ulemavu katika kijusi ikitumiwa katika kipindi cha awali cha ujauzito
kuna ushahidi wa kimatibabu unaoonyesha kwamba kuvaa soksi au soksi ndefu za mgandamizo wakati wa kusafiri pia hupunguza matukio ya thrombosi kwa watu wanaosafiri kwa ndege kwa masaa mengi
abiria wote walikaguliwa na kupimwa damu ili kuangalia uwepo wa dvt
matokeo yalionyesha kwamba dvt isiyo na dalili ilitokea katika ya abiria ambao hawakuvaa soksi za mgando
waandishi walihitimisha kuwa kuvaa soksi nyumbufu za mgando kunapunguza matukio ya dvt kati ya abiria wanaosafiri kwa ndege kwa masaa mengi matibabu nyumbani ni chaguo kulingana na uchambuzi mmoja wa matokeo uliofanywa na ushirikiano wa cochrane
ndiyo sababu misale hiyo imetolewa na baraza la maaskofu katoliki tanzania mara nyingi na kusambaa nchini kote na hata nje yake
kulaza mgonjwa hospitalini kunafaa kufikiriwa kwa wagonjwa wenye zaidi ya sababu mbili kati ya sababu zifuatazo za hatari kwa kuwa wagonjwa hawa wanaweza kuwa na hatari zaidi ya kupata matatizo wakati wa matibabu kwa ujumla wagonjwa huanza matibabu ya heparini kwa muda mfupi yaani chini ya wiki moja huku wakianza matibabu ya kati ya miezi hadi ya warfarin au vizuizi husika vya vitamini k
katika wagonjwa wneye dvt inayorudi mara kwa mara mbili au zaidi kinza mgando kwa ujumla hutumika kwa maisha
cochrane collaboration umechambua matokeo ya hatari na faida za matumizi ya muda mrefu ya kinza mgando
mara tu thrombosisi inapotibiwa na vikolezo vya kukondesha rbc seli nyekundu za damu eneo lilioathirika lina nafasi nzuri ya kurudi kwa idadi yake ya kawaida
hata hivyo vikolezo vya kukondesha havipunguzi uwezekano wa uzibaji wa ateri ya mapafu wala ile ya koronari
kwa hivyo ingawa eneo lilioathiriwa na thrombosi ya kina cha mshipa yaani miguu linaweza kusita kuganda uzibaji wa ateri ya mapafu bado unawezekana
kiwango kisicho cha kawaida cha d dimer mwishoni mwa matibabu kinaweza kuashiria haja ya kiendelea na matibabu kati ya wagonjwa wenye thrombosi ya kina cha mshipa ya kwanza ambayo haijachochewa
licha ya ukweli kwamba hakuna anayepingana na jambo hili kwa kuzingatia uchambuzi wa matokeo uliofanywa na ushirikiano wa cochrane ambapo walipata jaribio mmoja tu lisilo na utaratibu maalum la kinza mgando dhidi ya kipozaungo katika matibabu ya vte tromboemboli ya vena ambapo hapakuwa na tofauti kubwa kati ya yote mawili
mapendekezo ya sasa kwa matibabu ya awali ya dvt sugu ni pamoja na kuongezwa kwa kipinga vitamini vka pamoja na lmwh au ufh katika siku ya kwanza ya matibabu
heparini inaweza kukomeshwa wakati ambapo uwiano wa kimataifa wa kawaida inr ni imara na kubwa zaidi ya 
katika muda na nguvu ya matibabu dhidi ya dvt sugu ya mguu mapendekezo ni pamoja na yafuatayo thrombolaisi kwa ujumla umehifadhiwa kwa madonge mengi ya damu kwa mfano thrombosi ya utumbo na paja
ingawa uchambuzi wa matokeo ya majaribio yasiyofuata utaratibu maalum yaliyodhibitiwa ya ushirikiano wa cochrane yanaonyesha matokeo bora zaidi ya thrombolaisi huenda kukawa na ongezeko la matatizo makuu ya kutokwa damu
mnamo julai chuo cha madaktari wa kifua cha marekani accp kilichapisha miongozo mipya ya matibabu yeye misingi ya ushahidi kwa kutibu ugonjwa wa ugandaji wa damu katika vena vte ambao kwa mara ya kwanza walipendekeza matumizi ya thrombolaisi isiyohusisha upasuaji kwa kutibu baadhi ya matukio sugu ya dvt
mwongozo kamili wa accp vte wa mwaka wa unaweza kupakuliwa bila malipo kutoka thrombasi zinaweza kuondolewa kwa kutumia chombo cha kimakanika cha thrombectomia
matumizi ya zaidi ya tiba moja kwa kutumia chombo cha kimakanika cha thrombektomia kwa kutoa madawa ya kuyeyusha damu katika sehemu maalumu yamepewa kipaumbele hivi karibuni kama dawa ya kutibu dvt
soksi nyumbufu za kubana zinafaa kutumiwa mara kwa mara katika muda wa mwezi wa utambuzi wa dvt inayopakana na kuendelea kwa angalau mwaka baada ya utambuzi
kuanzia kuzitumia kabla ya wiki moja kupita kunaweza kuleta matokeo bora zaidi
katika majaribio yote soksi hizo zilikuwa na nguvu zaidi kuliko soksi za kawaida za mgando na ziliunda ama milimita hadi kwa hg au hadi mm kwa hg
majaribio mengi yalitumia soksi zinazofika kwenye goti
uchambuzi wa matokeo ya majaribio yaliyodhibitiwa na kuteuliwa bila mpangilio wowote na cochrane collaboration ulionyesha kupunguka kwa matukio ya dalili za baada ya thrombosi
idadi inayohitajika kutibu ni ya juu kiasi kati ya wagonjwa hadi wanaohitaji kuwa wametibiwa ili kuzuiz tukio moja la dalili za baada ya thrombosi
chujio la mshipa wa kupeleka damu kwenye moyo hupunguza kuziba kwa ateri ya mapafu na ni chaguo kwa wagonjwa wenye ukataaji wa matibabu dhidi ya ugandaji kwa mfano vujabongo au wagonjwa nadra ambao wana kumbukumbu kadhaa za pe kuziba kwa ateri ya mapafu wakati wanapopata matibabu dhidi ya ugandaji
chujio la mshipa wa kupeleka damu kwenye moyo ambao pia unajulikana kama chujio la greenfield linaweza kuzuia kuziba kwa ateri ya mapafu katika mguu wenye damu iliyoganda
hata hivyo chujio hizi zenyewe zina uwezo wa kusababisha thrombosi chujio za ivc zinachukuliwa kama hatua ya muda ya kuzuia uzibaji kwa ateri ya mapafu unaoweza kusababisha kifo
dalili za baadaye za thrombosi hutokea katika ya wagonjwa wenye thrombosi ya kina cha mshipa dvt
hujitokeza kwa oedema ya mguu maumivu mbano wa usiku uchechemeaji wa vena rangi ya ngozi uvimbe ngozi na vidonda kwa kawaida kwenye sehemu ya kati ya upande wa chini wa mguu
dvt hutokea kwa takribani mtu mmoja kwa kila watu kwa mwaka
inakadiriwa kuwa takribani wamarekani hadi kila mwaka huugua kutokana na dvt na kuziba kwa ateri ya mapafu na angalau vifo huenda zina uhusiano wa moja kwa moja au usio wa moja kwa moja na magonjwa hayo
kwa wanawake wajawazito ina matukio ya 
 hadi kwa kila mimba na sababu ya pili kuu zaidi ya vifo vya wajawazito katika nchi zilizoendelea baada ya kutokwa na damu
nimonia esinofili ep ni ugonjwa ambapo aina fulani ya seli nyeupe za damu ziitwazo eosinofili hukusanyika kwenye mapafu
aina mbalimbali za nimonia esinofili huwepo na zinaweza kutokea katika kundi la umri wowote
kieleme ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waeleme
dalili zinazojitokeza sana sana ni pamoja na kikohozi homa tatizo la kupumua na kutokwa na jasho usiku
ep hutambuliwa kwa kutumia mchanganyiko wa dalili mbalimbali matokeo ya ukaguzi wa afya unaofanywa na mtoa huduma za afya na matokeo ya vipimo vya damu na eksirei
ubashiri huwa bora wakati sehemu kubwa ya ep imetambuliwa na matibabu kwa kutumia kotikosteroidi yameanzishwa
ugonjwa wa nimonia esinofili umegawanyika katika makundi mbalimbali kulingana na kama kisababishi kinaweza kutambuliwa au la
visababishi vinavyojulikana ni pamoja na baadhi ya dawa au vichochezi vya kimazingira maambukizi ya vimelea na saratani
ep pia inaweza kutokea wakati mfumo wa kinga umeshambulia mapafu ugonjwa uitwao tatizo la churg strauss
wakati kisababishi hakipatikani ep hupachikwa jina la idiopathiki
visababishi vingi vya nimonia esinofili vina dalili zinazofanana
kikohozi homa kuongeza kwa tatizo la kupumua na kutokwa na jasho usiku ni dalili maarufu na hujitokeza kwa karibu kila mtu anayeugua
nimonia esinofili kali kwa kawaida huendelea kwa kasi sana
homa na kikohozi zinaweza kutokea wiki moja au mbili tu kabla ya matatizo ya kupumua yameendelea na kufikia hatua ya kushindwa kupumua hivyo basi kuhitaji uingizaji hewa kwa kutumia mitambo
nimonia esinofili sugu kwa kawaida huendelea polepole
dalili hujilimbikiza katika kipindi cha miezi kadhaa na huwa ni pamoja na homa kukohoa tatizo la kushindwa kupumua kukorota na kupungua kwa uzito
watu walio na cep mara nyingi hupatikana kuwa na pumu kabla ya cep hatimaye kutambuliwa
ep inayotokana na dawa au vitu mbalimbali kwenye mazingira ni sawa na hutokea baada ya kufichuliwa kwa kitu kinachojulikana kusababisha
ep inayotokana na maambukizi ya vimelea ina dalili za mwanzo pamoja na dalili nyingi tofauti zinazohusiana na aina mbalimbali za vimelea vya msingi
ep katika mazingira ya saratani mara nyingi huendeleza katika muktadha wa utambuzi unaojulikana nwa habari ya uvimbe wa kansa kansa ya kizazi nk
kumekuwa na matukio ya nimonia esinofili kinachosababishwa na madawa kama vile daptomycin cubicin
mbili za kesi hizi zimebainishwa kuwa kesi sugu zinazotegemea steroidi
rejea clinically infectious machi pp 
ugonjwa wa nimonia esinofili unaweza kuanzia kwa njia nyingi tofauti kulingana na kisababishi chake msingi
eosinofili zinafikiriwa kuwa na jukumu msingi katika kulinda mwili dhidi ya magonjwa yanayosababishwa na vimelea
sifa ya kawaida miongoni mwa visababishi mbalimbali vya ep ni eosinofili kuzidi au ini kukosa kufanya kazi vizuri
madawa dawa za kulevya na vichochezi vya kimazingira vinaweza kuchochea kutofanya kazi vizuri kwa eosinofili
madawa kama vile nsaids yaani ibuprofen nitrofurantoin phenytoin l tryptophan daptomycin na ampicillin na madawa ya kulevya kama vile heroini na kokeini yanayovutwa yanaweza kuchochea mzio unaosababisha ep
kemikali kama vile salfiti alumini silikati na moshi wa sigara zinaweza kusababisha ep wakati zinapovutwa
mzimamoto kutoka new york alipatwa na ep baada ya kuvuta hewa ya vumbi kutoka kituo cha biashara duniani world trade center tarehe septemba 
vimelea vinaweza ama kuvamia mapafu kuishi katika mapafu kama sehemu ya maisha yao au kuenea kwa mapafu kupitia damu
eosinofili huhamia kwenye mapafu ili kupambana na vimelea hivyo na kusababisha ep
vimelea muhimu vinavyovamia mapafu ni pamoja na paragonimus minyoo bapa ya mapafu na aina za tegu za echinococcus na taenia solium
vimelea muhimu vinavyoishi kwenye mapafu kama sehemu ya kawaida ya maisha yao ni pamoja na minyoo ya helminth s ascaris lumbricoides stercoralis strongyloides na aina za tegu za ancylostoma duodenale na americanus necator
wakati ep imesababishwa na kundi hili la mwisho mara nyingi huitwa tatizo la l ffler
kundi la mwisho la vimelea husababisha ep wakati idadi kubwa ya mayai yamebebwa na damu hadi kwenye mapafu
vimelea vilivyo katika kundi hili ni pamoja na spiralis trichinella stercoralis strongyloides ascaris lumbricoides tegu na skistosomu
kufikia mwaka wa visababishi vya aina hizi mbili aep na cep vilikuwa havijulikani
kuna tuhuma kuwa angalau aep husababishwa na majibu ya mwili kwa baadhi ya vichochezi ambavyo havijatambuliwa vya kimazingira
uhusiano na dawa au saratani kwa kawaida hudhihirika baada ya ukaguzi wa historia ya mtu huyo ya matibabu
maambukizi maalum ya vimelea hutambuliwa baada ya kuchunguza mfichuo wa mtu kwa vimelea vya kawaida na kufanya vipimo vya kimaabara ili kuangalia vitu vinavyoweza kuwa vimesababisha
kama hakuna sababu msingi iliyopatikana utambuzi ya aep au cep hufanywa kulingana na vigezo vifuatavyo
kuna uwezekano mkubwa wa aep kuambatana na kushindwa kupumua baada ya ugonjwa mkali wa febrili ambao kwa kawaida ni wa chini ya wiki moja mabadiliko katika maeneo kadhaa na maji katika eneo linalozunguka mapafu kwenye eksirei ya kifua na eosinofili zilizozidi asilimia kwenye bal
hali zingine za kimaabara zisizo za kawaida ni pamoja na ongezeko la idadi ya chembechembe nyeupe za damu kiwango cha kubakisha mashapo ya erithrositi na kiwango cha imunoglobulini e
vipimo vya hali ya ufanyaji kazi wa mapafu kwa kawaida huonyesha mchakato uliozuiwa na ulio na uwezo uliopunguka wa kutawanyika kwa kaboni monoksidi
uwezekano wa kuwa aina iliyopo ni ya cep huwa sana sana wakati dalili zimekuwepo kwa zaidi ya mwezi mmoja
vipimo vya kawaida vya kimaabara vya cep ni pamoja na kuongezeka kwa eosinofili kwenye damu kiwango cha juu cha kubakisha mashapo ya erithrositi anemia inayotokana na upungufu wa chuma na kuongezeka kwa pletileti
eksirei ya kifua inaweza kuonyesha hali iliyopo isiyo ya kawaida mahali popote lakini matokeo maalum zaidi huwa ni kuongezeka kwa kivuli katika periferi ya mapafu mbali na moyo
wakati ugonjwa wa nimonia esinofili unahusiana na ugonjwa kama vile saratani au maambukizi ya vimelea matibabu ya sababu msingi hufanya kazi katika kutatua ugonjwa huu wa mapafu
hata hivyo wakati imetokana na aep au cep matibabu kwa kutumia kotikosteroidi husababisha utatuzi wa haraka na wa ghafla wa dalili kwa muda wa siku moja au mbili
kwa kawaida ama methylprednisolone ya kudungwa kwenye mishipa au prednisoni ya kumezwa hutumiwa
katika aep kwa kawaida matibabu huendelezwa kwa muda wa mwezi mmoja baada ya dalili kutoweka na eksirei kurejea kawaida kwa kawaida jumla ya wiki nne
katika cep kwa kawaida matibabu huendelezwa kwa muda wa miezi mitatu baada ya dalili kutoweka na eksirei kurejea kawaida kwa kawaida jumla ya miezi minne
steroidi zilizonuswa kama vile fluticasone zimetumika ipasavyo wakati kuacha matumizi ya prednisone za kumezwa kumesababisha kurudi tena kwa ugonjwa
kwa sababu ep huathiri mapafu watu walio na ep kuwa na tatizo la kupumua
kama sehemu kubwa ya mapafu imehusika haiwezekani kwa mtu kupumua vya kutosha kuishi bila msaada
mashine zisizohitaji kuingizwa ndani ya mwili kama vile mashine ya bilevel positive airway pressure zinaweza kutumika
vinginevyo kuwekwa wa bomba la kupumua katika mdomo kunaweza kuwa jambo la lazima na kipitisha hewa kinaweza kutumika kumsaidia mtu huyo kupumua
ugonjwa wa nimonia esinofili unaotokana na saratani au maambukizi ya vimelea hubeba ubashiri unaohusiana na ugonjwa msingi
hata hivyo aep na cep huwa na uwezo mdogo sana unaohusiana wa kufa bora tu uangalifu kwa makini unapatikana na matibabu kwa kutumia kotikosteroidi unatolewa
mara nyingi cep hurudi tena wakati matumizi ya prednisone yameachwa kwa hiyo baadhi ya watu wenye cep huhitaji tiba ya maisha
prednisoni sugu huhusishwa na madhara mengi ikiwa ni pamoja na maambukizi kuongezeka mifupa dhaifu vidonda vya tumbo na mabadiliko ya sura
nimonia esinofili ni ugonjwa unaojitokeza kwa nadra
visababishi vya vimelea hudhihirika sana katika maeneo ya kijiografia ambapo kila kimelea kimeenea
aep inaweza kutokea katika umri wowote hata katika watoto ambao hapo awali walikuwa na afya ingawa wagonjwa wengi huwa na umri kati ya miaka na 
takriban wanaume wawili kwa kila mwanamke mmoja huathiriwa
cep hutokea sana katika wanawake ikilinganishwa na wanaume na haionekani kuhusiana kwa vyovyoye na uvutaji sigara
kumekuwa na uhusiano fulani na mionzi ya saratani ya matiti umeelezewa
aina sugu ya nimonia esinofili ilieezewa kwa mara ya kwanza na carrington katika mwaka wa na pia inajulikana kama tatizo la carrington
kabla ya wakati huo nimonia esinofili ulikuwa ugonjwa ulioelezewa vizuri na kwa kawaida ulihusishwa na madawa au vichochezi vya vimelea
aina kali ya nimonia esinofili ilielezewa kwa mara ya kwanza katika mwaka wa wilmington ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
winchester ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
revere ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
chelsea ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
winthrop ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
mara group ni kikundi cha kenya chenye kupigania mazingira ambacho kinalenga kuboresha utalii nchini kenya
kampuni ilianzishwa mwaka ikiwa na lengo la kukuza kenya kwa mfano wa kimataifa hasa baada ya ghasia za baada ya uchaguzi nchini kenya
mara ya link hujihisisha na aina tatu za utalii ambazo ni kujiburudisha biashara na hiari
huduma zao ni malazi usafiri ushauri juu ya chanjo masuala ya usalama mahitaji ya usafiri mahitaji kujitolea mipango ya misaada na watu wengi zaidi utalii mwelekeo na wengi zaidi
mashirika lengo kuu ni kurejesha sekta ya utalii kulinda mazingira na ongezeko la joto duniani na kutetea amani kati ya watu wa kenya
dhamira yao ni kuunganisha watu na jamii kwa mahitaji
kutoa anst llning bora kwa wafanyakazi na kujitolea kwa lengo la mkutano wa malengo na matarajio ya jamii ya mitaa kama vile kujitolea na kuendeleza na msaada wa utalii wa mazingira na uhifadhi wa mazingira yetu ili kuokoa jamii yetu kutokana na athari mbaya ya mazingira mjafari pia mlungu mbambangoma au mwambangoma erythrina abyssinica ni mti mwenye miiba na maua mekundu ambayo huchanua kabla ya majani
mjunju au mchunju balanites aegyptiaca ni mti mwenye miiba unaotokea jangwani na maeneo mengine makavu
worcester ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
uxbridge ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
fitchburg ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
gardner ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
leominster ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
southbridge ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
auburn ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
lynn ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
lawrence ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
methuen ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
newburyport ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
peabody ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
salem ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
haverhill ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
gloucester ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
beverly ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
amesbury ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
saugus ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
swampscott ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
marblehead ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
nahant ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
andover ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
danvers ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
lynnfield ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
essex ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
weymouth ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
randolph ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
avon ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
bellingham ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
canton ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
cohasset ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
dedham ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
dover ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
foxborough au foxboro ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
springfield ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
holyoke ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
pittsfield ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
north adams ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
williamstown ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
new bedford ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
taunton ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
attleboro ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
norton ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
somerset ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
cranston ni mji wa marekani katika jimbo la rhode island
falmouth ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
barnstable ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
yarmouth ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
orleans ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
bourne ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
dennis ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
kambu ardhi ni ndege wa familia brachypteraciidae wanaotokea madagaska tu
wanafanana na viogajivu wadogo lakini hawana rangi kali isipokuwa kichwa cha kambu ardhi kichwa buluu na kile cha kambu ardhi kichwa chekundu
hutafuta chakula chini na hula wadudu na watambaachi
anjouan au nzwani kikomori ndzouani pia ndzuwani ndzwani ni moja kati ya visiwa vinne vya funguvisiwa vya komori
eneo lake ni km na jumla kuna wakazi 
ni jimbo la kujitawala ndani ya jamhuri ya komori
wakazi asilia walikuwa walowezi kutoka visiwa vya indonesia ya leo waliofika kwa jahazi katika karne za kale
mabaki ya makazi ya kale yametambuliwa na wana akiolojia na kukadiriwa kuwa wa karne ya 
baadaye wafanyabiashara waarabu waajemi na waswahili walifika kwenye komori na kuingiza visiwa pamoja na anjouan katika nyavu ya biahara ya bahari hindi
mnamo mwaka usultani wa ndzuwani ukaundwa ukaendelea kuwa dola lenye nguvu kwenye komori
mwaka sultani alawi bin husein aliona hatari ya kushambuliwa na usultani wa zanzibar akaomba usaidizi wa ufaransa
mwaka wafaransa walitangaza anjouan kuwa eneo lindwa na wakaitwaa kabisa pamoja na visiwa vyote vya komori kama sehemu ya koloni yao ya madagaska
wakati wa uhuru anjouan ikajiunga na jamhuri ya komori
tangu uhusiano kati ya anjouan na komori ulikuwa na mabadaliko mbalimbali kutokana na mipango ya wanasiasa wale
mwaka anjouan pamoja na moh li ikajitenga na komori na kutangaza uhuru wake kama dola la anjouan tat d anjouan chini ya rais fundi abdallah ibrahim
kisiwa kiliomba kuunganishwa tena na ufaransa kama mayotte lakini serikali ya ufaransa ilikataa
mwaka rais mzee fundi abdallah ibrahim akajiuzulu na serikali iliyomfuata ikapinduliwa mwaka na kamati ya kijeshi
chini ya kiongozi wa kijeshi mohamed bacar kisiwa kikajiunga tena na komori iliyokuwa na katiba na muundo mpya kama umoja wa komori tangu 
anjouan sasa ilikuwa jamhuri au jimbo la kujitawala ndani ya umoja wa komori
bacar alichaguliwa kuwa rais wa umoja kwa miaka chini ya katiba ya umoja
baada ya mwisho wa kipindi chake mwaka mwenyekiti wa bunge kama rais mtendaji alikuwa na jukumu ya kuandaa uchaguzi lakini wanajeshi walimpindua na kumrudisha bacar
bacar aliandaa uchaguzi ulioshatkiwa kuwa bandia akatangaza ushindi wake kwa za kura
bacar alijibu kwa kutangaza tena uhuru wa anjouan
serikali ya komori iliomba msaada wa umoja wa afrika na tarehe machi jeshi la komori pamoja na kikosi cha umoja wa afrika chenye askari kutoka tansania senegal sudan na libya kikisaidiwa na ufaransa likavamia kisiwa
bacar alikimbialia mayotte akaomba kimbilio ufaransa umekataa kumkubali kama mkimbizi wa kisiasa lakini vilevile haikumrudisha komori kwa hofu anaweza kuuawa
 juni uchaguzi mpya chini ya usimamizi wa serikali ya komori ulifanywa
plymouth ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
sandwich ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
martha s vineyard ni kisiwa ya atlantiki katika jimbo la massachusetts marekani
nantucket ni kisiwa ya atlantiki katika jimbo la massachusetts marekani
bridgewater ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
brockton ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
abington ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
duxbury ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
hanover ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
jina la hanover lilichaguliwa wakati wa kuanzisha mji huu mwaka kwa heshima ya mfalme george wa uingereza aliyetoka katika familia ya watemi wa hannover katika ujerumani hannover ilikuwa mji mkuu wa utemi mwenye jina lake
hanson ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
hingham ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
hull ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
kingston ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
east bridgewater ni mji wa marekani katika jimbo la massachusetts
arvada ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
lakewood ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
westminster ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
aurora ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
thornton ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
colorado springs ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
fort collins ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
pueblo ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
greeley ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
longmont ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
loveland ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
grand junction ni mji wa marekani katika jimbo la colorado
hudihudi au ndututu ni ndege wa familia upupidae wenye ushungi mrefu na domo refu na jembamba
hudihudi wa afrika huitwa jogoo mwitu au kwembe kisunzu pia
mwili una rangi ya machungwa lakini mabawa ni meusi yenye miraba myeupe na mkia pia ni mweusi na una mraba mweupe mmoja
ndege hawa wanatokea maeneo wazi wa afrika asia na ulaya
hutafuta chakula chini wakipenya ardhi kwa domo lao pengine hukamata wadudu hewani
hula wadudu hasa lakini watambaachi na vyura wadogo mbegu na beri pia
tago lao ni tundu mtini katika ukuta wa nje au mwamba au ndani ya kando ya mchanga
allendale ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
alpine ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
bergenfield ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
bogota ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
carlstadt ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
cliffside park ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
closter ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
cresskill ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
demarest ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
dumont ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
east rutherford ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
edgewater ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
elmwood park ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
emerson ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
englewood cliffs ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
fair lawn ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
fairview ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
epiphany ni albamu ya pili kutoka kwa msanii wa utunzi uimbaji wa r b t pain
kibao rasmi cha kwanza kutoka kwenye albamu ni pamoja na buy drank shawty snappin
juni imeipita kidogo tu albamu ya rihanna good girl gone bad ambayo pia ilitolewa kunako tar
kitangulizi tallahassee love akishirkiana na nappy boy entertainment s jay lyriq wame sampuli kibao cha pac cha california love
i got it na suicide inashughulika na masuala ya hiv aids na imeonekana inawiana vilivyo
thr ringz ni jina la kutaja albamu ya tatu ya mwimbaji na mtunzi wa r b t pain
 novemba ikaingia nafasi ya nne kwenye chati za albamu za billboard na nafasi ya kwanza kwenye chati za billboard top r b hip hop albums
albamu imepokea tahakiki mchanganyiko kutoka kwa wataalamu ya kutathmini muziki
albamu ilichaguliwa kwenye grammy award ikiwa kama albamu bora ya r b lakini ilipotezwa na albamu ya beyonc i am sasha fierce
thr ringz ikaingia kwenye chati ya billboard ikaunza nakala katika wiki yake ya kwanza
albamu ilitunukiwa dhahabu kwa kuuza nakala zaidi ya 
i m sprung ni wimbo wa r b ulioimbwa na kutayarishwa na mtayarishaji mwimbaji mtunzi t pain na kibao cha kwanza kutoka katika albamu yake ya kwanza ya rappa ternt sanga
wimbo huu aliutunga kwa ajili ya mke wake kipenzi bi
i m n luv wit stripper ilitambulika kama i m n luv wit dancer au kwa kifupi i m n luv ni kibao kilichoimbwa na msanii wa r b t pain akishirikiana na rapa mike jones
imetolewa mwishoni mwa mwaka wa ingawa muziki wake wa video haukutolewa mpaka wiki ya januari na kushika kwenye chati za billboard hot na kukifanya kuwa kibao cha pili cha t pain kuingia kwenye bora na cha kwanza kwa mike jones
hiki ni kibao chenye mafanikio makubwa cha t pain mpaka sasa kikafuatiwa na kibao chake kingine cha bartender lakini kwa upande wa mike jones kimebaki kuwa hikihiki ndicho maarufu mpaka sasa
mfalme onjo wa baekje r
 kk ad alikuwa mtawala wa kwanza wa taifa la baekje huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa falme tatu za korea
franklin lakes ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
glen rock ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
harrington park ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
hasbrouck heights ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
haworth ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
hillsdale ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
ho ho kus ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
leonia ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
little ferry ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
lodi ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
maywood ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
midland park ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
montvale ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
moonachie ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
new milford ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
north arlington ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
northvale ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
norwood ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
oakland ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
old tappan ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
oradell ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
palisades park ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
paramus ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
park ridge ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
ramsey ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
ridgefield ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
river edge ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
rockleigh ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
rutherford ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
saddle river ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
tenafly ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
teterboro ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
upper saddle river ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
waldwick ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
wallington ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
westwood ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
wood ridge ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
garfield ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
woodcliff lake ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
caldwell ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
orodha ya wanamuziki maarufu wa soukous na baadhi ya makundi ya muziki antoine wendo kolosoy aprili julai alifahamika zaidi kwa jina la papa wendo alikuwa mwanamuziki kutoka huko jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
huhesabiwa kama baba wa muziki wa jamhuri ya kidemokrasia ya kongo maarufu kama rumba mtindo wa muziki unaopatana kabisa na rumba beguine waltz tango na cha cha
u and dat ni kibao cha pili kutoka katika albamu ya e my ghetto report card
kibao kimemshirikisha msanii t pain na kandi burruss
remix yake ilitolewa mwanzoni mwa mwezi wa agosti na juelz santana snoop dogg na lil flip
buy drank shawty snappin ni kibao cha mtayarishaji mtunzi mwimbaji wa r b t pain
kibao ni single rasmi ya kwanza kutoka katika albamu ya t pain epiphany
union city ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
east newark ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
guttenberg ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
harrison ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
kearny ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
secaucus ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
west new york ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
north bergen ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
weehawken ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
north wantagh ni mji wa marekani katika jimbo la new york
rahway ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
fernando alonso d az amezaliwa julai ni kihispania formula one racing dereva na mbili wakati world champion ambaye kwa sasa ni racing kwa pamoja felipe massa ferrari
tarehe septemba alishinda mfumo one world driver ya michuano cheo akiwa na umri wa miaka na siku kuvunja rekodi ya emerson fittipaldi ya kuwa na mdogo formula one world f rarna champion rekodi hii alikuwa hatimaye kuvunjwa kwa lewis hamilton
baada ya ukiendeleza cheo mwaka uliofuata alonso pia akawa mdogo mara mbili champion
katika akawa wa pili f dereva baada ya michael schumacher kwa score angalau pointi kwa ajili ya misimu mitatu mfululizo
jina la utani el nano pseudonym mfano kwa fernando katika asturias nafasi yake ya kuzaliwa alonso vitendo kama balozi wa ukarimu kwa unicef na alikuwa mmoja wa wakurugenzi wa chama cha grand prix f rarna
clark ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
berkeley heights ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
cranford ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
elizabeth ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
fanwood ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
garwood ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
hillside ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
kenilworth ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
linden ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
mountainside ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
new providence ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
plainfield ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
roselle ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
roselle park ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
scotch plains ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
springfield township ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
summit ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
union township ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
westfield ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
winfield township ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
predator pia inajulikana kama avp ni filamu ya bunilizi ya kisayansi ya mwaka wa kutoka nchini marekani
igizo la filamu linatokana na nyusika mbili zilizolewa pamoja kwa ajili ya ushabiki tu wa wapenzi wa viumbe
viumbe hivyo ni pamoja na kukutanishwa baina ya alien na predator wazo ambazo linatokana na kitabu cha katuni cha mwaka wa cha aliens versus predator
anderson dan o bannon na ronald shusett wametunga hadithi na anderson na shane salerno wameinakili hadithi na kuileta kwenye mtindo wa filamu
utunzi wao uliathiriwa na hadithi za kale za waaztec mfululizo wa kitabu cha katuni na tungo za erich von d niken
filamu ipo kwenye seti ya mwaka wa filamu inafuatia kikosi cha wanaakiolojia waliokusanywa na bilionea charles bishop weyland lance henriksen kwa ajili ya safari ya uchungizi karibu kidogo na bara antarctic kuchungua dariri za joto la ajabu linalotoka huko
weyland ana matumaini ya kuchunguza kwa ajili yake mwenyewe na kundi lake likagundua kwamba kuna piramid chini ya uso wa kituo cha nyangumi
picha inayoonesha maandiko ya wamisri ya kale na masanamu yanayonesha kwamba kule ni uwanja wa mawindo ya mapredator ambao wanaua maalien ikiwa kama mapambano ya kimira
binadamu wamewekwa mtu kati wakati wa mapambano ya spishi mbili tofauti zinazojaribu kuzuia uwepo wa maalien wasifike kwenye kilele cha uso wa dunia
 agosti huko amerika ya kaskazini na imepokea tahakiki mbovu kabisa kutoka kwa watathmini wa filamu
baadhi yao walisifia viongo maalumu na usanifu wa mahali pa kucheza filamu
predator ilipata mafanikio makubwa kuingiza zaidi milioni dhidi ya bajeti yake matayarisho ilikuwa 
mafanikio ya filamu imepelekea kutengeneza mfululizo wake wa pili mnamo iliyoitwa jina la
mnamo mwaka wa satilaiti imeona joto la ajabu linachanua chini ya bouvet ya kisiwa kilichopo takriban maili elfu moja kutka kaskazini mwa bara la antarctica
tajiri mmoja anayemiliki viwanda charles bishop weyland lance henriksen amekusanya kikosi cha wanasayansi kwenda kufanya uchunguzi wa chanzo cha joto hilo na kudadi kwamba uchunguzi huo ukifanikiwa utakuwa chini ya kampuni yake ya mawasiliano ya weyland industries
kikosi kimejumuisha watu wa akiolojia wataalamu wa isimu wana keekee wachimbaji mashimo maaskari wa kulipwa na kiongozi wa masuala ya kusafiri aliyeitwa jina la alexa woods sanaa lathan
wakati ndege ya predator inafikia katika mzingo wa dunia ikapasua mpini wake mmoja na kuelekea kwenye chanzo cha mchepuo wa joto
binadamu wamefika salama kwenye eneo la juu ya chanzo cha joto wamekuta kituo cha kusindika nyangumi kimetelekezwa pia wamekuta mpini umezama chini ya barafu
wakagundua kwamba pyramid ya ajabu na wakaanza kuipeleleza wamekuta ushahidi wa ustarabu wa kuwinda uliondika historia inayoonekana kwamba mahali walipo ni pa kutolea sadaka inayotimizwa na mwana wa adamu na wamekuta mifupa yake
wakati huohuo predator watatu wametua katika eneo hilo na kuua wanadamu wote waliokuwa kule juu wakaanza safari yao ya chini ya pyramid na wamewasili bila hata kikosi kujua lolote linaendelea na wakawesha umeme na mitambo ya ndani humo bila kujua
alien anatokea kifuani na kukua kwa haraka zaidi na kufikia ukubwa ule unaotakikana
utata unaanza baina ya predators aliens na wanadamu inapelekea vifo kadhaa
bila ya wengine kujua predator amepandikiza kiinitete cha alien
kupitia tafsiri ya michoro ya picha za ukutani mwa pyramid wapelelezo wale wakagundua ya kwamba mapredator hutembelea dunia mara moja kwa miaka elfu moja
ilikuwa kina wao waliowafunza wanadamu ustaarabu na namna ya kutengeneza mapyramid na walikuwa wakiabudiwa kama miungu
iwapo watazidiwa mapredator watawasha silaha ya kujiangamiza mwenyewe ili maaliens na wao wenyewe waondoshwe kabisa
wapelelezo hao wakafikia hitimisho la kugundua kwamba ndiyo maana mapredator wa sasa wamekuja kwenye pyramid na hata ule mchanuo wa joto ilikuwa chambo cha kuwavutia wanadamu ili waje na waanze kusudio lao la kuwawinda maalien
wanadamu waliosalia wameamua ya kwamba maredator inabidi waruhusiwe kutimiza windo lao ili kuzuia maalien wasifike kwenye uso wa dunia
kadiri pambano linavyoendelea na wahusika wengi wanauawa anabakia alexa tu na predator mmoja wapigane dhidi ya maalien
wawili wakaunda umoja na kutumia chombo cha predator cha kujiangamiza mwenyewe ili kuangamiza pyramid na maalien waliosalia
alexa na yule predator walifika juu ya uso wa dunia ambapo walianza sheshe na alien malkia aliotoroka
walimshida malkia huyo kwa kuambatanisha na mnara wa tenki la maji na kumsukumia kwenye korongo lenye mimaji kwa chini ambapo malkia yule aliburuzwa hadi chini kabisa ya bahari
hata hivyo yule predator alikufa kwa majelaha yake aliyoyapata wakati wa mapambano
ndege ya anga ya predator ikafichua chombo chake cha kujificha na mapredator kadhaa wakaonekana
wakachukua mwili wa jamaa yao aliyeuawa na kumwakilisha alexa na moja kati ya silaha zao za mikuki ikiwa kama utambulisho kwake kama shujaa na hongera kwa maarifa yake
kadiri wanavyorudi kwenye sayari yao mpasua kifua anaibuka kutoka kwa predator aliyekufa
inanekana kwamba kutatokea chotara la alien predator mwenye tabia za viumbe vyote viwili
washiriki wengine waliocheza kwenye safu ya wapelelezi ni pamoja na petr j kl stone pavel bezdek bass kieran bew klaus carsten voigt mikkel jan filipensky boris na adrian bouchet sven
bwana wa mapete ni kichwa cha kitabu cha bunilizi ya kinjozi kilichoandikwa na j
kwa asili tolkien alikiandika kama mfuatano wa kitabu chake cha mhobiti kilichokuwa kimetolewa mwaka 
ila bwana wa mapete ikaendelea kuwa riwaya kubwa katika juzuu tatu
tolkien aliiandika kati ya miaka na hasa wakati wa vita kuu ya pili ya dunia
hatimaye juzuu hizo tatu zilitolewa kama vitabu vitatu kuanzia hadi 
tangu kutolewa bwana wa mapete imetafsiriwa katika lugha nyingi na imekuwa kitabu muhimu katika fasihi ya karne ya 
kichwa cha kitabu hicho chamrejea mpinzani wa hadithi aitwaye sauron yeye alikuwa ameumba pete kuu ili kutawala dunia ya kati nzima
hadithi ya kitabu yasimulia jinsi mashujaa wanavyompigania sauron vita
baadhi ya mashujaa hasa ni wahobiti wanne frodo baggins samwise gamgee sam meriadoc brandybuck merry na peregrin took pippin
belleville ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
bloomfield ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
cedar grove ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
essex fells ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
frodo baggins ni mhusika katika vitabu vya bunilizi ya kinjozi vilivyoandikwa na j
hadithi yake hasa yasimuliwa katika bwana wa mapete
amerithi pete kuu kutoka kwa mjomba wake bilbo baggins akasafiri kutoka nchi ya shire yaani nyumbani kwake hadi nchi ya mordor ili kuteketeza pete na kumshinda bwana mwovu sauron
the lord of the rings ni filamu iliyobuniwa na peter jackson katika sehemu tatu
filamu inafuata sehemu tatu za riwaya ya bunilizi ya kinjozi ya j
glen ridge ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
irvington ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
livingston ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
millburn ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
montclair ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
north caldwell ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
nutley ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
roseland ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
west caldwell ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
fairfield ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
verona ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
de beer wanamiliki migodi botswana afrika kusini angola pia walikuwa wakimiliki mgodi wa mwadui hapa tanzania kwa sasa wamiliki ni petra wanaosadikiwa kuwa ni kampuni la de beers
de beers ndilo kampuni la kwanza kwa utajiri afrika wakiwa wana zaidi ya dola milioni saba kwa mujibu wa record ya mwaka 
likiwa ni kampuni lenye kuzalisha na kuuza zaidi almas duniani kwa asilimia duniani likiwa ni kampuni lenye mafanikio zaidi kwa kushika nafasi ya kwa utajiri duniani
mwanzilishi wa kampuni de beers ni cecile rodes alikuwa ni kabulu kutoka uingereza miaka ya 
mwanzilishi wa mwadui mine dk john wiliamson ambaye alikuwa mtambuzi wa mawe geologist alibaini kuwepo kwa almas katika eneo hilo miaka ya 
na kuanza kuchimba kwa kutumia vifaa haba mnamo miaka ya 
alifanikiwa kujenga mamia ya nyumba za wafanyakazi ambazo zipo hadi sasa lakini baadhi zilibomolewa na mameneja wa de beers waliokuwa wakitawala kipindi cha miaka kadhaa iliyopita
dr williamson alifariki mwaka na kuzikwa mwadui mine baada ya kifo chake serikali ilianza kuuendesha mgodi wa mwadui
asiti kutoka kimalagasi ni ndege wadogo wa familia philepittidae
manyoya ya madume ni meusi na au buluu na spishi mbili zina tumbo njano
wana ngozi tupu kuzunguka macho yenye rangi ya buluu au majani
spishi za neodrepanis zina domo lililopindika kama lile la chozi
asiti wana mkia mfupi na ulimi uliogawanyika sehemu mbili
hula matunda hasa lakini mbochi pia na pengine wadudu
tago lao limefumika kwa manyasi vitawi na nyuzinyuzi na lina umbo wa parachichi
union beach ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
upper freehold township ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
mhobiti au kwa uwingi wahobiti ni aina mmoja ya mbari za bunilizi ya kinjozi katika vitabu vya j
maarufu hasa ni bilbo baggins shujaa katika mhobiti na mpwa wake frodo baggins shujaa katika bwana wa mapete
machi pia anajulikana kama paul w
anderson au paul anderson ni mwongozaji wa filamu ambaye kikawaida hufanya kazi hasa filamu za uzushi wa kisayansi na kuchukua michezo ya video na kuibadili kuileta kwenye filamu
twentieth th century fox film corporation ilijulikana kuanzia hadi kama twentieth century fox film corporation ni kampuni kubwa ya kimarekani inayo jishughulisha na masuala ya utengenezaji wa filamu
studio ipo mjini century city katika eneo la los angeles california marekani yaani magharibi mwa beverly hills
studio hii ni kampuni tanzu ya news corporation shirikisho la vyombo vya habari linalomilikiwa na rupert murdoch
twentieth century fox ilianzishwa mnamo pale fox film corporation na twentieth century pictures walipoungana na kuunda kampuni
 th century fox television ni moja ya sehemu ya kampuni ambayo hasa hujishughulisha na masuala ya utayarishaji wa vipindi vya tevisheni
aberdeen ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
allenhurst ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
allentown ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
asbury park ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
atlantic highlands ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
avon by the sea ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
belmar ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
bradley beach ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
brielle ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
colts neck ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
deal ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
eatontown ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
englishtown ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
fair haven ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
freehold borough ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
freehold township ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
hazlet ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
highlands ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
holmdel ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
howell ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
interlaken ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
keansburg ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
keyport ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
lake como ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
little silver ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
long branch ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
manalapan ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
manasquan ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
marlboro ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
matawan ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
middletown ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
millstone ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
monmouth beach ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
neptune city ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
neptune ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
ocean ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
oceanport ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
red bank ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
rumson ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
sea bright ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
sea girt ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
shrewsbury ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
shrewsbury township ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
spring lake ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
spring lake heights ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
tinton falls ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
wall ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
west long branch ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
roosevelt ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
farmingdale ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
carteret ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
cranbury ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
dunellen ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
east brunswick ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
edison ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
helmetta ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
highland park ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
jamesburg ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
metuchen ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
middlesex ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
milltown ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
monroe ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
new brunswick ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
north brunswick ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
old bridge ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
perth amboy ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
piscataway ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
plainsboro ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
sayreville ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
south amboy ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
south brunswick ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
south plainfield ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
south river ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
spotswood ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
woodbridge ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
lyndhurst ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
mahwah ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
river vale ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
rochelle park ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
saddle brook ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
south hackensack ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
washington ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
wyckoff ni mji wa marekani katika jimbo la new jersey
pier gerlofs donia huyu alipigania uhuru wa friesland
flevoland ni moja kati ya mikoa ya nchini uholanzi
mkoa upo katikati ya nchi katika eneo la zamani la zuiderzee
januari ukiwa kama mkoa wa kumi na mbili nchini uholanzi na lelystad ukiwa kama mji mkuu wake
mkoa huu una wakazi takriban ripoti ikiwa na pamoja na manispaa zipatazo 
baada ya mafuriko ya mwaka wa ikaamuliwa ya kwamba zuiderzee iliyoungana na bahari ya kaskazini kwa mdomo mwembamba itatengwa na bahari kuu kwa lambo
mwaka wa lambo la afsluitdijk ikakamilika ambayo ilifunga bahari kabisa
zuiderzee baadaye ikaitwa ijsselmeer ziwa mwishoni kabisa mwa mto ijssel
eneo la hori ya awali liligawiwa kwa malambo ya ndani na maeneo kati ya malambo ya ndani yasiyo na kima kikubwa yalikaushwa kwa njia ya pampu nyingi zilizovuta maji kutoka ndani ya malambo
kwa njia hii sehemu za bahari ya awali zilikuwa nchi kavu
mifereji mingi ilisaidia kuondoa maji zaidi kwenye adhi
baada ya kupanda manyasi na na mazao maalumu kwa miaka mfululizi kiasi cha chumvi katika ardhi ilipungua hadi kufa kwa kilimo cha kawaida
tangu nyumba za kwanza kwa wakulima zilijengwa juu ya nchi mpya
mji wa kwanza tangu ulikuwa lelystad iliyoendelea kuwa makao makuu ya jimbo jipya
zuid holland holand kusini ni jina la mkoa ya uholanzi
noord brabant brabant kaskazini au brabant ni jina la mkoa ya uholanzi
noord holland holand kaskazini ni jina la mkoa ya uholanzi
kwa kilatini neno hilo ni agnus dei na linatumika kutajia mchoro wa mwanakondoo mwenye msalaba au bendera ya msalaba ukiwa ishara ya kristo
agnus dei ni pia jina la litania fupi ambayo inaanzia na maneno hayo na kutumika wakati wa misa padri anapomega hostie takatifu na kuchanganya kipande na umbo la divai lililomo katika kikombe
edvard munch m k desemba januari alikuwa mchoraji na printmaker kutoka norwei
huhesabiwa kati ya wasanii muhimu zaidi wa expressionism
atlantic beach ni mji wa marekani katika jimbo la new york
baldwin ni mji wa marekani katika jimbo la new york
baldwin harbor ni mji wa marekani katika jimbo la new york
barnum island ni mji wa marekani katika jimbo la new york
bay park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
bellerose ni mji wa marekani katika jimbo la new york
bellerose terrace ni mji wa marekani katika jimbo la new york
bethpage ni mji wa marekani katika jimbo la new york
cedarhurst ni mji wa marekani katika jimbo la new york
east atlantic beach ni mji wa marekani katika jimbo la new york
east garden city ni mji wa marekani katika jimbo la new york
east meadow ni mji wa marekani katika jimbo la new york
east rockaway ni mji wa marekani katika jimbo la new york
elmont ni mji wa marekani katika jimbo la new york
floral park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
franklin square ni mji wa marekani katika jimbo la new york
freeport ni mji wa marekani katika jimbo la new york
garden city ni mji wa marekani katika jimbo la new york
garden city south ni mji wa marekani katika jimbo la new york
harbor isle ni mji wa marekani katika jimbo la new york
hempstead ni mji wa marekani katika jimbo la new york
hewlett ni mji wa marekani katika jimbo la new york
hewlett bay park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
hewlett harbor ni mji wa marekani katika jimbo la new york
hewlett neck ni mji wa marekani katika jimbo la new york
inwood ni mji wa marekani katika jimbo la new york
island park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
lakeview ni mji wa marekani katika jimbo la new york
lawrence ni mji wa marekani katika jimbo la new york
levittown ni mji wa marekani katika jimbo la new york
lido beach ni mji wa marekani katika jimbo la new york
lynbrook ni mji wa marekani katika jimbo la new york
malverne ni mji wa marekani katika jimbo la new york
malverne park oaks ni mji wa marekani katika jimbo la new york
merrick ni mji wa marekani katika jimbo la new york
mineola ni mji wa marekani katika jimbo la new york
new hyde park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
north lynbrook ni mji wa marekani katika jimbo la new york
north merrick ni mji wa marekani katika jimbo la new york
north valley stream ni mji wa marekani katika jimbo la new york
salisbury ni mji wa marekani katika jimbo la new york
seaford ni mji wa marekani katika jimbo la new york
south floral park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
south hempstead ni mji wa marekani katika jimbo la new york
south valley stream ni mji wa marekani katika jimbo la new york
stewart manor ni mji wa marekani katika jimbo la new york
the bellmores ni mji wa marekani katika jimbo la new york
uniondale ni mji wa marekani katika jimbo la new york
valley stream ni mji wa marekani katika jimbo la new york
wantagh ni mji wa marekani katika jimbo la new york
west hempstead ni mji wa marekani katika jimbo la new york
woodsburgh ni mji wa marekani katika jimbo la new york
point lookout ni mji wa marekani katika jimbo la new york
oceanside ni mji wa marekani katika jimbo la new york
roosevelt ni mji wa marekani katika jimbo la new york
bayville ni mji wa marekani katika jimbo la new york
brookville ni mji wa marekani katika jimbo la new york
centre island ni mji wa marekani katika jimbo la new york
cove neck ni mji wa marekani katika jimbo la new york
east massapequa ni mji wa marekani katika jimbo la new york
east norwich new york ni mji wa marekani katika jimbo la new york
glen head ni mji wa marekani katika jimbo la new york
glenwood landing ni mji wa marekani katika jimbo la new york
greenvale ni mji wa marekani katika jimbo la new york
hicksville ni mji wa marekani katika jimbo la new york
jericho ni mji wa marekani katika jimbo la new york
lattingtown ni mji wa marekani katika jimbo la new york
laurel hollow ni mji wa marekani katika jimbo la new york
locust valley ni mji wa marekani katika jimbo la new york
massapequa ni mji wa marekani katika jimbo la new york
massapequa park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
matinecock ni mji wa marekani katika jimbo la new york
mill neck ni mji wa marekani katika jimbo la new york
north massapequa ni mji wa marekani katika jimbo la new york
old bethpage ni mji wa marekani katika jimbo la new york
old brookville ni mji wa marekani katika jimbo la new york
old westbury ni mji wa marekani katika jimbo la new york
oyster bay cove ni mji wa marekani katika jimbo la new york
oyster bay kijiji ni mji wa marekani katika jimbo la new york
plainedge ni mji wa marekani katika jimbo la new york
plainview ni mji wa marekani katika jimbo la new york
roslyn harbor ni mji wa marekani katika jimbo la new york
sea cliff ni mji wa marekani katika jimbo la new york
south farmingdale ni mji wa marekani katika jimbo la new york
syosset ni mji wa marekani katika jimbo la new york
woodbury ni mji wa marekani katika jimbo la new york
farmingdale ni mji wa marekani katika jimbo la new york
albertson ni mji wa marekani katika jimbo la new york
baxter estates ni mji wa marekani katika jimbo la new york
carle place ni mji wa marekani katika jimbo la new york
east williston ni mji wa marekani katika jimbo la new york
floral park centre ni mji wa marekani katika jimbo la new york
flower hill ni mji wa marekani katika jimbo la new york
garden city park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
great neck ni mji wa marekani katika jimbo la new york
great neck estates ni mji wa marekani katika jimbo la new york
great neck gardens ni mji wa marekani katika jimbo la new york
great neck plaza ni mji wa marekani katika jimbo la new york
harbor hills ni mji wa marekani katika jimbo la new york
kensington ni mji wa marekani katika jimbo la new york
kings point ni mji wa marekani katika jimbo la new york
lake success ni mji wa marekani katika jimbo la new york
lakeville estates ni mji wa marekani katika jimbo la new york
manhasset ni mji wa marekani katika jimbo la new york
manhasset hills ni mji wa marekani katika jimbo la new york
manorhaven ni mji wa marekani katika jimbo la new york
munsey park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
new cassel ni mji wa marekani katika jimbo la new york
new hyde park village ni mji wa marekani katika jimbo la new york
north hills ni mji wa marekani katika jimbo la new york
plandome ni mji wa marekani katika jimbo la new york
plandome heights ni mji wa marekani katika jimbo la new york
plandome manor ni mji wa marekani katika jimbo la new york
port washington ni mji wa marekani katika jimbo la new york
port washington north ni mji wa marekani katika jimbo la new york
roslyn ni mji wa marekani katika jimbo la new york
roslyn estates ni mji wa marekani katika jimbo la new york
state ni utaratibu wa kisiasa wa jamii katika eneo fulani
fani mbalimbali huwa na maelezo tofauti kiasi juu ya maana ya dola dola hutokea kwa maumbo mbalimbali kwa mfano jamhuri au ufalme
ndani ya maumbo haya kuna njia mbalimbali za kutekeleza mamlaka na kuratibu serikali kwa mfano kwa njia ya demokrasia au udikteta
kiini cha dola ni utekelezaji wa mamlaka katika eneo fulani
hapo kuna chombo kinachoitwa serikali chenye mamlaka haya mkononi
katika madola ya kisasa kuna mgawanyo wa madaraka wa dola kwa taasisi mbalimbali vyombo vingine ni matawi mbalimbali ya serikali kulingana na katiba ya dola
roslyn heights ni mji wa marekani katika jimbo la new york
russell gardens ni mji wa marekani katika jimbo la new york
saddle rock ni mji wa marekani katika jimbo la new york
saddle rock estates ni mji wa marekani katika jimbo la new york
sands point ni mji wa marekani katika jimbo la new york
searingtown ni mji wa marekani katika jimbo la new york
thomaston ni mji wa marekani katika jimbo la new york
university gardens ni mji wa marekani katika jimbo la new york
westbury ni mji wa marekani katika jimbo la new york
williston park ni mji wa marekani katika jimbo la new york
ain t mad at cha ni jina la kutaja wimbo wa rapa pac
japokuwa wimbo ulitolewa miezi saba kamili kabla ya kifo chake kutokea lakini kutolewa kama single muda mfupi baada ya kifo chake
wimbo aliutoa hasa kutoka moyoni mwake akiwalenga wamarafiki zake aliowajua kabla hajawa maarufu
wimbo umemshirkisha mwimbaji muziki wa r b na soul danny boy ambaye ametoa kiitikio cha wimbo
wimbo umefanya vizuri nchini uingereza kwa kufikia nafasi ya kwenye uk singles chart
wimbo ulitayarishwa na dat nigga daz ambaye kwa sasa anakwenda kwa jina la daz dillinger na kuchukua sampuli ya wimbo wa a dream wa debarge
wimbo ulirekodiwa siku moja na ile ambayo pac alitoka jela na ulikuwa wa pili kurekodiwa pale alipotoka na ambitionz az ridah kuwa wa kwanza
wimbo ulitolewa siku mbili baada ya kifo cha pac
kwa maana hiyo kwa kipindi ambacho single hii inatolewa pac tayari amesha maliza kurekodi albamu yake ijayo
ilipachikwa jina na wengi kwamba ni moja kati ya nyimbo bora za kwenye albamu ya all eyez on me na moja kati ya kazi bab kubwa ya pac
wimbo huu pia umeonekana kwenye albamu ya vibao vikali vya pac
wimbo mwingine kutoka kwenye cd single uliodaiwa na mashabiki kuwa maarufu
heartz of men umeonekana kwenye albamu za pac ukilinganisha na za ain t mad at cha
hii ni pamoja na all eyez on me pac live pac s greatest hits na toleo la remixi kwenye nu mixx klazzics
remix ilifanywa na rihanna kwenye we ride kwa kuingizia elementi za wimbo wa ain t mad at cha
kundi la r b blackstreet wametumia mlio wa kinanda cha wimbo huu kwa ajili ya wimbo wao wa don t leave me kutoka kwenye albamu yake ya another level
american dream wimbo uliomshrikisha marehemu rapa big in memory of big l vol
 ime sampo kibao cha ain t mad at cha track
wimbo huu umekuwa kama ukumbusho namna gani wakati ulivyobadilika wakati alipokuwa mtoto na kuja katika umaarufu
anazungumzia jinsi anavyopoteza mawasiliano na watu na watu wangapi wamem badilikia baada ya kupata mafanikio yake
bado anasisitiza kuboresha ujamaa wake na kusema kwamba hana lolote bali upendo kwa marafiki zake wa awali na kiitikio kinachorudia mstari wa i ain t mad at cha
now the whole shit s changed and we don t even kick it br got big money scheme and you ain t even with it br hmm knew in my heart you was the same motherfucker that br go toe to toe when it s time for roll you got brother s back br and can t even lie cause ain t laughin at cha br you tryin hard to maintain but go head cause ain t mad at cha mstari wa pili anazungumzia kuhusu pac ku hukumiwa jela
amemtaja mwanamke wake wa zamani na amejaribu kumfariji mama yake
and even though we separated you said that you d wait br don t give nobody no coochie while be locked up state br i kiss my mama goodbye and wipe the tears from her lonely eyes br said i ll return but gotta fight the fate s arrived br don t shed tear cause mama ain t happy here br i m through trial no more smiles for couple years katika mstari wa tatu pac anarap kuhusu maisha yake jinsi yalivyobadilika kuanzia maisha ya ghetto hadi kuwa mtu mashuhuri
anazungumzia mahusino yake na majirani na jumuia yake ya zamani jinsi wanavyomfikiria sivyo kwa sasa
so many questions and they ask me if i m still down br i moved up out of the ghetto so ain t real now they got so much to say but i m just laughin at cha br you niggaz just don t know but ain t mad at cha kama jinsi ilivyo nyimbo nyingi za rap single ina mashairi mengi sana yasiyopendeza kwa jamii na ulikuwa haoneshwi sana kwenye tv
licha ya maneno yale kutolewa mara mistari hii huchukuliwa kwa maana nyingine
mashairi halisi yanasema and can see us after school we d bomb on the first motherfucker with the wrong shit on mashari badala yake and can see us after school we d bomb on the first player haters with the wrong set on
muziki wa video unaaza na pac na rafiki yake imechezwa na bokeem woodbine wanatoka kwenye sherehe nyakati za usiku
wakati wanasubiri kuianza safari ya kwenda nyumbani mtu mmoja aliyejifunika na kofia anafika na kutoa pistol na kupiga kuelekea upande wao
wakati pac anajaribu kuwasukumia nje akapigwa angalau na risasi moja
wakiwa ndani ya ambulance nafsi yake imetoka na kupelekea kufariki
akiwa kama malaika aliyerudi duniani na kumtazama rafiki jinsi anavyoangaika kuimaliza siku zilizofuata kuwa mbali na rafiki yake
wakati hili linaendela pac anaonekana akirap kwa rafiki yake ambaye hawezi kumwona wala kumsikia na akiwa kwenye sherehe nzuri huko mbinguni
wanaonekana kama wanamuziki wengi waliokufa wakipiga biti kwenye sherehe hiyo wanamuziki hao ni pamoja na jimi hendrix bob marley nat king cole miles davis marvin gaye na louis armstrong
danny boy pia amewakilisha mbinguni akiwa kama malaika
albamu ilitolewa mnamo mwezi wa novemba na kushika nafasi ya kwenye chati za billboard 
albamu inakusanya pamoja maujanja na manyimbo remixi kadhaa yasiyotolewa kutoka katika kipindi cha tupac cha makaveli wakati anaingia mkataba na death row records na litayarishwa na johnny j jazze pha frank nitty na e
vibao vikali vinajumlishwa na my block remix when we ride on our enemies catchin feelins na never call bitch again
inashirikisha rekodi zisizotolewa ikiwa pamoja na maremixi kadhaa ya kuanzia kipindi cha pamoja na ingizo fulani la shakur kwa ajili ya albamu kabla kupigwa risasi kinyama ikiwa pamoja na kuonekana kwake nas outlawz m a jazze pha ron isley na tyrese na wengine wengi
single bab kubwa thugz mansion imekuja katika matoleo mawili toleo la akustika la nas ambayo muziki wake wa video umetokana na toleo la hip hop akimshirikisha anthony hamilton
 januari ilitunukiwa x platinum nchini marekani
loyal to the game ni jina la kutaja albamu ya nne kutolewa baada ya kifo cha hayati tupac shakur
albamu ina maremixi kadhaa ambayo awali hayakutolewa na tupac shakur kabla ya kifo cha mnamo mwaka wa 
 desemba desemba nchini uingereza loyal to the game ilitayarishwa na eminem
kwa mujibu wa mahojiano yake na mtv eminem alivutiwa sana maisha ya tupac na kazi zake na hivyo kumwandikia barua mama ke tupac afeni shakur akimwomba amruhusu kutayarisha albamu hii
shakur amekubali amempa eminem haki za kuendelea kutayarisha albamu
albamu imetoa vibao vikali viwili thugs get lonely too na ghetto gospel
eminem ametoa maujanja tofauti kadhaa wakati wa matayarisho ya albamu hii amebadilisha hatua na uzito wa sauti ya tupac ili iweze kwenda sawa na biti alizotayarisha
pia kumekuwa na matumizi mengi ya kukata na kubandika sauti ili kutengeneza maneno mapya yafofuatana na mwenendo wa utamaduni wa rap ya kisasa
ilifika kilele cha nafasi ya kwanza kwenye chati za billboard ikiwa na mauzo zaidi ya nakala katika wiki yake ya kwanza
halafu baadaye ilitunukiwa platinum nchini marekani na dhahabu huko nchini uingereza
pac s life ni jina la kutaja albamu ya tano kutolewa baada ya kifo cha hayati tupac shakur ukumbusho wa maadhimisho ya miaka kumi ya kifo chake
 novemba huko nchini marekani kupitia amaru entertainment na interscope records
japokuwa imeuza vizuri dunia nzima lakini albamu imefeli kupata kushinda dhahabu huko nchini marekani
albamu imeuzisha sura kutoka kwa msanii kama vile ashanti na t
ambaye ameonekana kwenye kibao cha pac s life na krayzie bone ambaye ameonekana kwenye single ya kwanza ya albamu untouchable
safu kubwa ya wasanii wamechangia katika albamu ikiwa ni pamoja na ashanti t
snoop dogg ludacris bone thugs n harmony papoose keyshia cole chamillionaire lil scrappy big syke young buck outlawz ikiwa ni pamoja na mwonekano wa awali wa yaki kadafi na jamal woolard ambaye amekuja kuwa maarufu baada ya kuigiza kama the notorious b
kwenye filamu kuhusu uhai wa maisha ya big small mnamo kwenye notorious
na ashanti walishirikishwa kwenye single ya pac s life ambayo video yake ilifanyiwa katika tupac amaru shakur center for the arts
utambulisho wa kimataifa wa pac s life ulirushwa saa pm kupitia bet access granted kunako jumatano novemba
video inaonesha matukio ya bet kwa nyuma wakati wa kutengeneza filamu ya pac s life
albamu ilishika nafasi ya kwenye chati za billboard ikiwa na nakala iliouza nchini marekani katika wiki yake ya kwanza
albamu mpaka sasa imeuza nakala zaidi ya kuanzia mwezi wa juni na kwa makadirio ya sasa yamefikia kiasi cha 
albamu imeuza kiasi chake dunia nzima ingawa idadi kamili ya mauzo yake bado hayajulikani
pia kumekuwa na funnu za kwamba wamemlipa ashanti zaidi ya milioni ili aweze kuonekana kwenye single na video yake kwa ujumla ilitajwa na mama ke
hii ilikuwa albamu ya sita kutengenezwa baada ya kifo cha shakur lakini sio ya mwisho albamu nyingine imepangwa itolewe mnamo mwezi wa juni 
mnamo mwezi wa juni death row records wameuza pamoja haki zaidi ya nyimbo za tupac ambazo hazikutolewa
amaru entertainment ilianzishwa na mama ke tupac shakur afeni shakur mwanzoni mwa mwaka wa ili kudhiti haki za kazi za tupac shakur ambazo hazitolewa na zile alizotengeneza kabla ya kifo chake mnamo tar
baada ya kifo cha tupac shakur studio imerithi haki zote za pacalypse now strictly my n
z thug life vol
amaru entertainment pia imetoa albamu nane baada ya kufa kwa tupac shakur na filamu moja ya maisha ya tupac
greatest hits ni tole la diski pamoja la albamu za vibao vikali vya rapa marehemu pac ilitolewa na death row records mnamo mwaka wa 
baadhi ya nyimbo ni maremixi ambayo awali hayakutolewa na matoleo ya tepu
god bless the dead akishirikiana na stretch of live squad inaanza na tupac anasema rest in peace to my motherfucker biggy smallz
hii ni makosa yalifirikiwa kwamba ni the notorious b
au labda mtayarishaji big the impossible deon evans
ilikuja kujulikana hapo baadaye kwamba ni raifiki wa stretch aliyeitwa drik ambaye aliuawa
brenda s got baby ni jina la kutaja single ya kwanza ya rapa tupac shakur na ni wimbo wa kumi kutoka katika albamu yake ya kwanza ya pacalypse now
wimbo huu ambao umemshirikisha mwimbaji wa r b dave hollister ina mhusu msichana mmoja aliyeitwa brenda ambaye anaishi ghetto ana mtoto na hana uwezo wa kujikimu ili amsaidie mtoto wake
wimbo unaelezea hasa masuala ya upataji mimba kwa vijana wadogo na athari za kuwa mama ukiwa mdogo na familia zao
kama jinsi ilivyo katika nyimbo nyingi za shakur brenda s got baby inaelezea maisha ya watu waliokuwa maskini wa kutupwa
anatumia jina la brenda kuwakilisha akina mama wadogo wote kwa ujumla shakur ameponda sana kiasi kidogo cha msaada kutoka kwa baba wa mtoto serikali na jamii kwa ujumla
shakur ametunga wimbo huu baada ya kusoma makala ya gazeti moja inayomhusu msichana mmoja mdogo mwenye umri wa miaka kumi na mbili kwamba amepata uja uzito kutoka kwa binamu yake na kwa sababu hakutaka wazazi wake wajue kama ana mtoto ameamua kumtupa jalalani
if my homie calls ni kibao cha pili kutoka kwa msanii pac
kibao kinatoka katika albamu yake ya kwanza pacalypse now
muziki wa video ulitengenezwa kwa ajili ya wimbo huu
alipata kuuimba wimbo huu mwanzoni mwa miaka ya kwenye kipindi maarufu cha mtv yo litania ni aina ya sala ya ukristo ambayo upekee wake ni kuwa na mfululizo wa maneno ya sifa na maombi ambayo yanaitikiwa na mkusanyiko kwa namna iliyopangwa kwa kawaida ya kujirudiarudia
jina linatokana na neno la kigiriki litane a linalotokana na lit yaani dua
mtindo huo wa kusali ulistawi kuanzia antiokia ukaenea kwanza mashariki halafu mashariki hasa katika karne iv
mfano wa litania fupi katika liturujia ni mwanakondoo wa mungu inayotumika katika misa na litania ndefu ni litania ya watakatifu inayotumika katika ibada muhimu kadhaa kama vile upadrisho
berwyn ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
blue island ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
calumet city au calumet ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
chicago heights ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
country club hills ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
countryside ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
des plaines ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
elmhurst ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
harvey ni mji wa marekani katika wilaya ya cook county kwenye jimbo la illinois nchini marekani
hickory hills ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
hometown ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
markham ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
northlake ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
oak forest ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
palos heights ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
palos hills ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
prospect heights ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
rolling meadows ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
burbank ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
park ridge ni mji wa marekani katika jimbo la illinois
trapped ni wimbo wa pac ambao una husu masuala ya ukatili unaofanywa na mapolisi
ilikuwa single kutoka katika albamu yake ya kwanza pacalypse now
mstari wa kwanza inaenelezea hadithi ya pac jinsi anavyo bughudhiwa na maposili na moja kati yao alishawahi kumtandika risasi tupac
halafu nayeye akamrudishia na kujitamba kwamba amefanya hivyo kwa sababu mademu wange mdhihaki iwapo asingefanya hivyo
halafu pac anaonekana akikimbizwa na polisi na hatimaye wakamdaka
halafu akamalizia wimbo na mstari wa unaosema i d rather die then be trapped in the living hell akawa anadokeza kwamba afadhali aende akajirushe kuliko kwa yeye kwenda jela
muziki wa video inamwonesha shock akiimba kiitikio cha wimbo huku akioneshwa pac akiwa jela
wimbo umechukua sampuli ya wimbo wa holy ghost wa bar kays na the spank ya james brown trapped ilikuwepo kwenye albamu ya vibao vikali vya tupac mnamo 
ni mchezaji wa katikati ambae anatumikisha mguu wa kulia anaeichezea klabu ya mashuhuri ya vfl wolfsburg katika ligi ya ujerumani ya bundesliga na timu ya taifa ya japan
baada ya kupata cheti cha masomo ya sekondari mwaka alijiunga na klabu mashuhuri huko japan iitwayo urawa red diamonds lakini hakuwa kiungo muhimu katika timu hiyo mwaka huo
mwaka ndio alitokea kuwa kiungo muhimu wa timu hiyo
katika mwaka alipewa zawadi na ligi ya japani kama bingwa mpya na aliweza kuchaguliwa katika timu bora ya mwaka huo
na alipata zawadi mwaka huo huo ya mchezaji kipenzi katika wa shabiki wa klabu hiyo
bwana hasebe mechi yake ya kwanza ya taifa ilikuwa ni januari mwaka katika mechi ya kupimana nguvu dhidi ya timu ya taifa ya marekani katika wilaya ya san francisco katika mwezi wa aprili ilitangazwa kwamba hasebe aliongeza mkataba ambao utamuweka kwenye klabu hiyo hadi mwaka 
jimbo la bauchi ni jimbo liliopo mjini kaskazini mwa nchi ya nigeria
jimbo lilianzishwa mnamo wakati jimbo la zamani la mjini kaskazini mashariki lilipovunjika
awali ilijumlisha na eneo la sasa la jimbo la gombe ambalo limepata kuwa jimbo tafauti mnamo mwaka wa 
jimbo lina idadi ya wakazi wapatao sensa wanaoishi jimboni hapa
chuo kikuu cha abubakar tafawa balewa kipo katika mji mkuu wa bauchi
shirika la mkombozi mtakatifu sana kwa kilatini congregatio sanctissimi redemptoris ufupisho c
ss
r au cssr ni shirika la kitawa la kimisionari la kanisa katoliki lililoanzishwa na alfonso maria wa liguori tarehe novemba huko scala karibu na amalfi italia ili kushughulikia watu waliosahaulika wa mkoa wa napoli
kwa kiingereza wanashirika wanajulikana kama redemptorists
wakiwa mapadri na mabradha wanafanya kazi katika nchi zaidi ya duniani kote
jeradi majella ambaye alizaliwa tarehe aprili huko muro lucano italia akafariki tarehe oktoba huko caposele alikuwa bradha wa shirika la mkombozi
alitangazwa na papa leo xiii kuwa mwenye heri tarehe januari akatangazwa na papa pius kuwa mtakatifu tarehe desemba 
mwenye heri ni jina la heshima analopewa mkristo wa kanisa katoliki baada ya kufa na ya kufanyiwa kesi makini kuhusu ushujaa wa maadili yake yote na juu ya muujiza mmoja uliofanywa na mungu kwa maombezi yake baada ya kifo chake
kwa mfiadini inatosha kushuhudia kwa hakika kwamba aliuawa kwa ajili ya imani au adili lingine
asili ya hatua hiyo ni karne xiv ambapo papa alianza kukubali marehemu aheshimiwe kwa namna ya pekee mahali fulani au katika shirika fulani kabla kesi ya kumtangaza mtakatifu haijakamilika
antonio de bellis alikuwa mchoraji wa baroque kutoka napoli italia
bartolom esteban murillo mwishoni mwa desemba aprili alikuwa mchoraji wa baroque kutoka hispania
emotions ni albamu ya pili kutoka kwa mwimbaji wa nchini marekani mariah carey
albamu hii ilitoka nchini marekani tarehe mwezi septemba kupita katika studion za columbia record
albamu hii imejumuisha nyimbo mbalimbali zilizoandikwa na mariah mwenyewe pamoja na watunzi wengine wa nyimbo kama vile walter afanasieff clivill s cole of c c music factory na carole king
wimbo unaobeba jina la albamu hii ulikuwa wimbo wa tano kutoka kwa maria kuweza kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki ya billboard 
hii iilimfanya mariah kuwa mwanamuziki wa kwanza kuweza kupata mafanikio katika kiwango hiki
albamu hii pia iliweza kutoa single tatu bora ambazo ni can t let go na wimbo wa make it happen
katika albamu hii mariah ameweza kuandika na kuwa mtayarishaji msaidizi wa nyimbo zote kumi katika albamu hii ikiwa ni pamoja na kutunga mashairi ya nyimbo zote kumi
mariah aliteuliwa kuwa moja kati ya wasanii wanaowania tuzo za grammy awards mara mbili yaani producer of the year na grammy award for best female pop vocal performance
albamu hii ya emotions imefanikiwa kuuza nakala zaidi ya 
kutokana na mafanikio makubwa aliyoyapata kutokana na albamu hii mariah sambamba na studio alizokuwa akirekodia nyimbo zake za sony music entertainment ikiongozwa na tommy mottola na don ienner ulikuwa ni wakati muafaka kwa wao kuanza kujadili na kupangalia mipangilio ya baadae katika maisha ya kimuziki ya mariah
kuanzia hapa mariah aliruhusiwa kutengeneza nyimbo na kufanya kaza na mtayarishaji atakayemchagua mwenyewe suala ambalo hapo awali hakuwa akiruhusiwa katika takribani albamu tatu
ndipo alipoanza kufanya kazi na watengenezaji wa muziki kama vile walter afanasieff wa clivilles cole of c c music factory na carole king
albamu ya emotions ilipata mapokezi ya wastani kama vile albamu yake iliyopita
mariah aliweza kupata malalamiko ya hapa na pale klutokana na yeye kukataa kwenda kufanya matamasha ya albamu yake hiyo
malalamiko yalimshtumu mariah kuwa yeye ni mwanamuziki anayeweza kuimba na kurekodi katika studio pekee na si msanii anayeweza kuimba katika matamasha ya moja kwa moja na kuwa umaahirin wa sauti yake ulikuwa si kitu zaidi ya kutengenezwa kwa kutumia santuri mbalimbali ndani ya studio
albamu hii imefanikiwa kupata nafasi ya kuchaguliwa kugombea tuzo za grammy katika producer of the year na grammy award for best female pop vocal performance lakini hakufanikiwa kupata tuzo hata moja katika vifungo vyote
albamu hii ya emotions ilikuwa albamu ya kwanza katika albamu nne za mariah zilizotangulia kushindwa kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya billboard 
na pia ilikuwa ndiyo albamu yake iliyoshika nafasi ya chini zaidi hadi ilipotoka albamu ya glitter mwaka 
albamu hii ilipata mafanikio ya wastani nchini canada na australia lakini kama ilivyotokea kwa nchini marekani haikuweza kupata mauzo mazuri kama ilivotokea kwa albamu ya mariah carey albamu karne ya kk kabla ya kristo ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe januari kk na kuishia tarehe desemba kk
music box ni albamu ya nne na albamu ya tatu ya studio kutoka kwa mwanamuziki wa nchini marekani anayeimba miondoko ya r b mariah carey
albamu hii ilitolewa na kupitia studio za columbia records tarehe agasti katika merekani ya kusini
albamu hii inajumuisha mashairi yaliyotungwa na mariah mwenyewe lakini akishirikiana na walter afanasieff ambaye amewahi kufanya nae kazi hapo awali katika albamu ya emotions albamu mwaka 
katika albamu hii mariah ameweza kushirikiana na waimbaji wengine mashuhuri kama vile babyface na robert clivill s david cole single inayoongoza katika albamu hii inayojulikana kama vile dreamlover wimbo huu ulikuwa wimbo uliopata mafanikio zaidi wakati wa kutolewa ulifanikiwa kufika katika nafasi ya kwanza katika shati ya muziki ya marekani na halikadhalika katika chati ya single ya nchini canada
wimbo wa without you ulikuwa wimbo wa kwanza kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki ya uingereza na nchini nyinhine kadhaa katika bara la ulaya
kieloyi ni lugha ya kiniger kongo nchini nigeria inayozungumzwa na waeloyi
lakini pamoja na yote hayoalbamu ya music box inabaki kuwa moja kati ya albamu zilizowahi kufanya vizuri zaidi katika mauzo kwa kufanikiwa kuuza zaidi ya nakala milioni 
music box iliingia katika chati ya muziki ya marekani billboard na kufikia katika nafasi ya pili kutokana na kupata mafanikio makubwa katika mauzo kiasi cha kuuza nakala ilifanikiwa kufika kaatika nafasi ya kwanza baada ya wiki sita tangu itolewe
albamu hii ilipata mafanikio zaidi kwa upandwe wa mauzo kaatika wiki ya ambapo hapo ilipata kuuza nakala takribani 
ilifanikiwa kukaa katika nafasi kwanza kwa jumla ya wiki nane zisizo za mfululizo
ilikaa katika albamu kumi bora kwa kwa kipindi cha week thelathini na katika chati ya billboard kwa wiki hii ikiwa ni zaidi ya miaka miwili hali ambayo hakuwahi kutokea katika albamu zake zilizopita
mwaka albamu hii ilishika nafasi ya pili katika albamu iliyoongoza kwa mauzo nchini marekani
karne ya kk kabla ya kristo ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe januari kk na kuishia tarehe desemba kk
karne kk inahesabiwa na wengi kuwa muhimu sana katika historia ambapo waliishi wanafalsafa mbalimbali na waanzilishi wa dini kubwa merry christmas ni albamnu ya sikukuu iliyoimbwa na mwanamuziki wa nchini marekani anayejulikana kwa jina la mariah carey
ilitolewa nchini marekani terehe novemba chini ya studio za columbia records
ni albamu ya siku za sikukuu ambayo inajumuisha nyimbo mbalimabli kutoka katika albamu zake zilizopita lakini pia kuna nyimbo kadhaa ambazo ndio zimatoka kwa mara ya kwanza
albamu hii ilitolewa katikati ya mafanikio ya mariah yaani kati ya albamu ya music box album mwaka na daydream 
it was certified x platinum by the riaa for shipments of over million copies in the u
this album was re released in in dualdisc format with bonus tracks and music videos
merry christmas has sold million copies worldwide
merry christmas iliingia katikaa chati ya marekani ya billboard na kufikia katika nafasi ya hii ikienda sawa na kuuza nakala katika wiki yake ya kwanza
ilifika katika nafasi ya katika wiki yake ya tano huku ikiweza kuuza nakala zaidi lakini katika wiki yake ya sita ndio iliyokuwa wiki yake ya mafanikio zaidi kwa kuweza kuuza nakala zaidi 
ilikaa katika nyimbo ishirini bora kwa kwa takribani wiki nane na pia ilikaa katika chati ya billboard kwa kipindi cha wiki kumi na tatu i get around ni kibao cha pili kutoka kwa msanii wa muziki wa hip hop pac
kibao kinatoka katika albamu ya pili ya strictly my n
na kimeshirikisha msanii kama vile shock na money b wa digital underground kundi ambalo lilimtambulisha
kibao kimetayarishwa na shock na kina allmusic wakanoti kwamba pac anajigamba kwamba yeye anapendwa sana kimapenzi
baadhi ya sauti ya sauti za wimbo huu imechukua sampuli ya wimbo wa mwaka wa wa zapp maarufu kama computer love na ala ya wimbo imechukua sampuli ya wimbo wa step in the arena kutoka kwa kundi zima la hipo hop la gang starr
shock alikumbushia jinsi kibao hiki kilivyotungwa kwenye tabu cha how to rap metaja kwamba pac ametunga mashairi baada ya kuisikia biti kwa muda mfupi afadhali kuliko kutokwa na biti na kwamba pac pia ametunga mstari wa shock g
brian mcknight amechukua sampuli ya wimbo wa hold me kwenye anytime 
nicole wray naye amechukua sampuli ya wimbo huu kwenye kibao chake cha i like it
nigeria federal capital territory ni eneo la mji wa abuja mji mkuu wa nigeria
ilianzishwa mwaka wa kutokana na maeneo ya zamani ya nasarawa niger na jimbo la kogi
kisheria ni tofauti kidogo na majimbo mengine ya nigeria ambayo yanaongozwa na magavana waliochaguliwa kumbe eneo la mji mkuu wa muungano na utawala linaongozwa na waziri aliyechaguliwa na rais
keep ya head up ni jina la kutaja kibao kikali cha mwaka wa ambacho kilitolewa na msanii wa muziki wa hip hop tupac shakur
kina gusia hasa masuala yanayohusiana na ukosefu wa nidhamu kwa jinsia ya kike hasa kwa wale wakina mama maskini weusi
kibao kina ujumbe maridhawa na mara kwa mara hutumiwa kama mfano wa upande mwepesi au laini wa shakur
wengi huhesabia moja kati ya nyimbo za rap za huzuni ambazo hazijawahi kutengenezwa na mara kwa mara hutujwa na wasanii wengine kwenye kazi zao ina jenga utu wa shakur kama rapa mwenye kujitambua na mwenye athira kubwa ya muziki wa rap amepigiwa kura kwenye bora ya nyimbo za rap za about
com pamoja na dear mama imepigiwa kura nafasi ya 
ilitolewa kwa mara ya kwanza mnamo kutoka katika albamu ya shakur ya strictly my n
baadaye imeonekana baada ya kifo chake mnamo kwenye kompilesheni ya albamu yake ya vibao vikali
baadaye ikafuatiwa na wimbo wa baby don t cry keep ya head up ii ukiwa kama sehemu ya pili ya kibao hiki hapo mnamo na kibao hicho kilitolewa kwenye albamu ya pac ya still rise
biti la wimbo huu limechukua sampuli ya wimbo wa zapp roger wa be alright na kiitikio chake kimechukua sampuli ya wimbo wa the five stairsteps o o h child lakini hapo awali ulichukua sampuli ya big daddy kane ya prince of darkness
kibao kimechukua nafasi ya kwenye chati za rap nchini marekani kwenye chati za hip hop r b na kwenye chati za billboard hot 
papa z song ni jina la kutaja wimbo wa tupac shakur kutoka katika albamu yake ya pili strictly my n
wimbo ulishika nafasi ya kwenye chati za rap nchini marekani kwenye chati za hip hop r b na kwenye chati za billboard hot 
wimbo umemshirikisha mopreme shakur almaarufu kama wycked kaka ke mkubwa wa kufikia tupac shakur na ni mtoto wa mutulu shakur
holler if ya hear me ni wimbo wa pac kutoka katika albamu yake ya pili strictly my n
wimbo ulikuwa ndiyo wa kwanza kutolewa kama single kutoka katika albamu hii hapo mnamo mwaka wa 
kibao kimechukua sampuli ya wimbo wa kundi la public enemy rebel without pause ni wimbo wa ulinzi wa taifa
upingaji maendeleo kwa watu weusi maskini kutokuwa na haki kwa polisi na maono ya tupac juu ya dhdi ya mateso ya kisiasa kutoka kwa dan quayle amejaza kundi la watu kwenye mfumo wake
wimbo ni tawasifu kiasili inataja matatizo kadha wa kadha aliyoyapata mwenyewe tupac na mhariri wa gazeti la vibe amenukuliwa kwenye gazeti la time akieleza ya kwamba kibao hiki akiharibu vijana
wimbo ulitumiwa na michael eric dyson kama jina la kitabu chake kuhusu maisha ya tupac shakur
plymouth ni mji wa marekani katika jimbo la minnesota
burnsville ni mji wa marekani katika jimbo la minnesota
eagan ni mji wa marekani katika jimbo la minnesota
bloomington ni mji wa marekani katika jimbo la minnesota
coon rapids ni mji wa marekani katika jimbo la minnesota
brooklyn park ni mji wa marekani katika jimbo la minnesota
cradle to the grave hutajwa kama cradle the grave ni kwenye thug life kundi la kwanza la albamu ya pac thug life volume 
hiki ni kibao pekee kutoka katika albamu na kufikia nafasi ya chati kwa kushika kwenye chati za billboard hot rap singles na kwenye chati za billboard hot r b hip hop singles tracks
dear mama ni wimbo wa rap ulioimbwa na msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini marekani pac
wimbo ulitayarishwa na tony pizarro kwa ajili ya albamu ya tatu ya pac me against the world iliyotolewa mnamo 
dear mama ulitungwa na pac kwa ajili ya mama ke mwenyewe afeni shakur
 februari ukiwa kama single ya kwanza kutoka katika albamu
single hii ilikuwa moja kati ya single zilizopata mafanikio makubwa sana kupita zote zilizotoka kwenye albamu ya me against the world
wimb huu huhesabiwa na watahakiki mashabiki na wenye kusisitiza usafaha ikiwa kama moja kati vibao vikali vya hip hop vya muda wote na kimsingi ni miongoni mwa nyimbo bab kubwa za pac kwa kupewa nafasi ya nne kwenye orodha nyimbo bora za rap za about
com
wimbo ulichukua nafasi ya kwanza kwenye chati za billboard hot rap singles kwa takriban majuma matano kwenye r b hip hop singles ulikaa kwa juma moja na kushika nafasi ya kwenye chati za hot 
pia ilikaa nafasi ya juu kwenye chati za mauzo ya hot dance music maxi singles kwa takriban majuma manne
single hii ilitunukiwa platinum na riaa mnamo tar
huhesabiwa na wengi kuwa ni kibao cha huzuni zaidi cha pac pia wimbo wenye kuheshiwa sana na umepata kusifiwa na wasanii wengi tu eminem ametaja kama ni wimbo wake kipenzi tena hata na wasanii wengi ambao hawajihusishi na masuala ya hip hop nao wameusifu
mnamo wimbo umeonekana kwenye albamu vya vibao vikali vya tupac
toleo la pili la wimbo huu ulitayarishwa na nitty akishirikiana na anthony hamilton kwenye toleo la albamu ya tupac ya pac s life
wimbo umeonekana kwenye mfululizo wa fox new york undercover
muziki wa video wa dear mama uliongozwa na calvin caday wakati pac kafungwa hivyo basi ameonekana kuwa na mazoea ya wakati wa kama huo kwenye video kwa tupac
afeni shakur pia alishirikishwa ameonekana kupitia kurasa zilizorushwa za albamu ya picha iliokuwa ikizunguka na kumwonesha picha ya tupac wakati yungali bwana mdogo
video pia imeonesha makala fupi inayohusiana na black panthers inadokezea historia yake ya awali kwamba alikuwa mwanachama wa jumuia ya kisiasa
kuna sababu nyingi ambazo zamfanya mtu atapike miongoni mwa vitu hivyo kupewa sumu au kukumbwa na baadhi ya magonjwa au tumbo lake kuwa bovu na kutoweza kusaga chakula kilichopo tumboni
vfl wolfsburg ni klabu inayoshiriki katika ligi ya ujerumani bundesliga ilichukuwa ubingwa mwaka na ndio mara ya kwanza kuchukuwa ubingwa wa ligi hiyo tangu kuundwa kwake
spishi nyingi zina rangi ya kijivu na nyeupe tu na pengine nyeusi spishi nyingine zina rangi kali pia kama nyekundu na njano
hawa ni ndege wa misitu isipokuwa gude ardhi wa australia ambaye atokea maeneo wazi yenye miti michache
chakula chao kuu ni viwavi kwa sababu ya hiyo huitwa mlaviwavi kwa lugha nyingi lakini wadudu wengine pia na pengine wanyama wadogo matunda na mbegu
hujenga tago lao kwa umbo la kikombe mtini na jike huyataga mayai yenye rangi ya nyeupe majani au buluu
cloud ni mji wa marekani katika jimbo la minnesota
rochester ni mji wa marekani katika jimbo la minnesota
herufi nne yhwh ni konsonanti za jina la mungu linalopatikana mara hivi katika biblia ya kiebrania kuanzia mwa 
jina hilo halipatikani kabisa katika vitabu vya wimbo ulio bora kitabu cha mhubiri na kitabu cha esta
wayahudi walizidi kuliheshimu jina hilo hata wakaacha kulitamka wakati wa kulikuta katika maandiko matakatifu badala yake walikuwa wanasoma adonai yaani bwana
labda kwa sababu hiyo watafsiri wa kwanza wa biblia kwenda lugha ya kigiriki lxx walilitafsiri kyurios yaani bwana
kwa kuzoea hivyo katika kutoa madondoo ya agano la kale wakristo wa kwanza walitumia tafsiri hiyohiyo
ndiyo sababu katika agano jipya jina hilo halipatikani isipokuwa kifupi kama yah hasa katika shangilio la kiebrania aleluya yaani msifuni bwana
herufi hizo nne zikisomwa kutoka kulia kwenda kushoto ni kwa kuwa jina liliachwa kutajwa na maandishi asili hayakuwa na vokali matamshi yake sahihi hayajulikani kwa hakika
hata hivyo leo wataalamu wengi wanakubaliana kulitamka yahweh si yehova kama miaka ya nyuma
so many tears ni jina la kutaja single kutoka na wimbo wa nne kutoka kwenye albamu ya tatu ya msanii wa muziki wa hip hop tupac shakur me against the world
wimbo unajulikana sana ukiwa kama moja kati ya vibao vya huzuni na huruma sana vya shakur kwa jinsi alivyokuwa akirap kwa uchungu na mateso
muziki wa video kwa ajili ya single ulitolewa lakini tupac hakuwemo ndani yake kwa sababu kipindi hiki alikuwa akitumikia kifungo kwa makosa matatu ya unyanyasaji wa kijinsia
upatano wa wimbo umechukua sampuli ya wimbo wa stevie wonder that girl
wimbo ulichukua nafasi ya nchini marekani kupitia chati za rap nchini marekani kupitia chati za hip hop r b na kwenye chati za billboard hot 
so many tears iliingizwa kwenye albamu za vibao vikali vya pac mnamo 
so many tears ilitumiwa kwenye makala ya tv ya bastards of the party makala inahusu ushindani baina ya bloods na crips
temptations ni jina la kutaja wimbo wa rapa tupac shakur
ulitolewa ukiwa kama single kutoka katika albamu yake ya me against the world
wimbo uliweza kufanya vizuri chini marekani kwa kushika nafasi ya kwenye chati za billboard hot 
tupac hakuweza kuonekana kwenye video ya wimbo huu kwa sababu alikuwa amefungwa jela
wimbo ulishika nafasi ya nchini marekani kwenye chati za rap kwenye chati za hip hop r b na kwenye billboard hot 
temptations uliingizwa jwenye albamu ya vibao vikali vya pac mnamo 
takriban spishi zote huchupa mbali kwa kutumia miguu yao ya nyuma ambayo ina nguvu sana
handeni ni mji katika mkoa wa tanga katika kaskazini mashariki ya tanzania na moja kati ya wilaya za mkoa huu
handeni iko kwenye njiapanda ya barabara korogwe magole na handeni kibaya kondoa kwa kimo cha mita juu ya uwiano wa bahari
ilikuwa tayari mji mdogo wakati wa ukoloni wa kijerumani ilikuwa na ofisi mdogo wa mkoa wa pangani kituo cha posta na kituo cha polisi
hadi mwaka ilikuwa sehemu ya wilaya ya handeni na mwaka huu ikapewa halmashauri ya mji ya pekee
bezirk pangani ilikuwa mkoa wa kihistoria katika koloni ya afrika ya mashariki ya kijerumani ikahesabiwa kule kama mkoa wa tatu kati ya mikoa za koloni hii iliyojumlisha tanzania bara rwanda na burundi za kisasa
ofisi kuu ya mkoa ilikuwako mjini pangani na ofisi ndogo handeni
mkoa ulikuwa na umbo la kanda lililoenea kutoka pwani ya bahari hindi kuelekea takriban kilomita upande wa magharibi hadi milima ya uluguru mwenye upana kati ya kilomita na 
maeneo yake yalilingana takriban na wilaya za pangani handeni na kilindi
mkoa wa kikoloni wa pangani ulikuwa na eneo la km 
upande wa kusini ilipakana na mkoa wa bagamoyo upanda wa kaskazini na mkoa wa tanga na upande wa magharibi na mkoa wa kondoa irangi
mwaka waliishi humo waafrika waliokuwa pamoja na wafanyakazi waliohamia hapa kwa kazi ya mashamba makubwa kutoka sehemu nyingine wazungu na wakazi wenye rangi maanake watu wasiokuwa waafrika wala wazungu 
katika kilimo watu wengi walilima kwa ajili ya mahitaji yao lakini wazungu kadhaa walikuwa walianzisha mashamba makubwa baada ya waarabu waliowahi kuwa na mashamba yaliyolimwa na watumwa karibu na miji ya pwani
mwaka makampuni na walowezi walilima hasa mkonge na mpira na maeneo ya mashmba haya ya kizungu yalikuwa takriban km 
mashamba hao kulikuwa na ajira kwa wafanyakazi kutoka nje ya mkoa
mkoani ni mji kwenye kisiwa cha pemba tanzania na makao makuu ya wilaya ya mkoani
mji upo upande wa magharibi wa pemba ukitazama upanda wa tanzania bara
hii ni orodha ya volkeno nchini tanzania zilizokuwa hai katika kipindiu cha miaka milioni 
 iliyopita
kwa matumizi mengine ya jina hili tazama ngozi maana mlima ngozi ni volkeno bwete katika safu ya milima ya uporoto iliyopo kati ya miji ya mbeya na tukuyu nchini tanzania
tangu kuporomoka kwa kichwa cha volkeno ngozi ina umbo la kasoko yenye ziwa ndani yake
ziwa hili huhesabiwa kuwa ziwa la kasoko kubwa la pili barani afrika
sehemu ya juu zaidi ya mlima ni mita juu ya ub
mitelemko ya mlima upande wa kusini inafunikwa kwa misitu ya mvua penye nyani za mbega
sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka siku ya kifo chake
jina lake la awali lilikuwa youssef kassab mtoto mmojawapo kati ya saba wa joji kassab na mariam raad binti wa padri ya kimaroni
alizaliwa mwaka katika kijiji cha hardine kaskazini mwa lebanoni akiwa mtoto youssef alisoma katika shule iliyoendeshwa na wamonaki wa utawa wa kimaroni wa lebanoni karibu na monasteri ya mt
alipomaliza masomo yake mwaka alijiunga na monasteri ya mt
antoni huko qozhaya akianza unovisi mnamo novemba kwa jina la nimatullah
nimatullah alichaguliwa na abati kujifunza kujaladia vitabu
hata hivyo alitumia muda mwingi katika sala akikesha pengine usiku karibu na ekaristi
aliweka nadhiri zake tarehe novemba akatumwa kwenye monasteri ya watakatifu sipriani na justina huko kfifan wilaya ya batroun ili aendelee na masomo kwa ajili ya upadrisho aliopewa sikukuu ya noeli 
akiwa padri abati alimpangia kufundisha katika seminari ya shirika na kulea waseminari mmojawapo akiwa charbel makhlouf ambaye pia sasa anaheshimiwa kama mtakatifu
nimatullah alitumia maisha yake yote kusali na kuhudumia shirika
sehemu kubwa ya miaka alikuwa katika halmashauri kuu na kufikia cheo cha makamu wa abati mkuu kwa kuteuliwa na ukulu mtakatifu huko akiendelea na majukumu yake seminarini
kwake mwenyewe alikuwa mkali lakini kwa wengine alikuwa kielelezo cha subira na uvumilivu kiasi kwamba alishutumiwa kuwa mpole mno
yeye alikubali hata hilo kama sehemu ya toba ya kimonaki
nimatullah alianza kuugua wakati wa baridi wa mwaka akafa baada ya wiki mbili za homa kali tarehe desemba
mwaka kaburi lake lilifunguliwa ili kumzika upya kumbe wamonaki walishangaa kukuta mwili wake haujaoza
basi kutokana na sifa ya utakatifu aliyokuwanayo akiwa hai mwili wake ulionyeshwa hadharani mpaka mwaka ulipohamishiwa kikanisa fulani
nimattulah kassab anasadikiwa kutabiri mambo na kutenda miujiza mingi enzi ya uhai wake kutokana na maadili yake ya hali ya juu
kesi ya kumtangaza mtakatifu ilianza rasmi tarehe septemba 
hatimaye papa yohane paulo ii alimtangaza mwenye heri tarehe mei na mtakatifu tarehe mei 
benedikto wa aniane hivi februari aliyezaliwa witiza na kuitwa pengine benedikto wa pili alikuwa mmonaki na mrekebishaji wa utawa wa mt
benedikto ambaye aliathiri sana hali ya kanisa katika dola la karolo mkuu
anaheshimiwa na kanisa katoliki na waorthodoksi kama mtakatifu
sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka siku ya kifo chake
kadiri ya ardo smaragdus aliyewahi kuandika maisha ya benedikto yeye alikuwa mtoto wa aigulf mtawala wa kigoti wa maguelonne mwaka 
alilelewa katika ikulu ya kifaranki ya pipino mdogo akaingia utumishi wake halafu akamtumikia karolo mkuu akishiriki kampeni yake nchini italia mwaka ambapo alinusurika kufa maji katika mto ticino karibu pavia wakati wa kujaribu kuokoa askari mwenzake
baadaye aliacha ikulu awe mtawa katika monasteri ya saint seine
mwaka hivi alianzisha jumuia iliyofuata umonaki wa mashariki huko aniane languedoc lakini haikustawi
basi mwaka alianzisha hukohuko monasteri nyingine ikifuata kanuni ya mt
benedikto ambayo ilistawi na kumwezesha kuanzisha au kurekebisha monasteri kadhaa na hatimaye kuwa kama abati wa monasteri zote wa dola la karolo mkuu
alikuwa mwenyekiti wa halmashauri ya maabati ambayo mwaka huko aachen ilitunga codex regularum yaani mkusanyo wa taratibu za kufuatwa katika jumuia zao zote
baadaye kidogo aliandika concordia regularum yaani ulinganifu wa kanuni tofauti
vitabu hivyo viwili viliathiri moja kwa moja umonaki wa magharibi
benedikto alifariki huko kornelim nster abbey monasteri ambayo mfalme luis mtawa alikuwa amemjengea aweze kusimamia urekebisho wake wote
maandishi mengine yaliyomo pl ff hayaaminika kuwa ya kwake kweli
black panties ni albamu mbili za r
kelly zilizotolewa mnamo tar
kadiri ya mapokeo hasa ya kitabu mafundisho ya addai alikuwa myahudi mzaliwa wa edessa wakati ule sehemu ya syria siku hizi nchini uturuki
alipokwenda kuhiji yerusalemu alimsikiliza yohane mbatizaji na kubatizwa naye katika mto yordani akabaki palestina
baadaye akawa mfuasi wa yesu akachaguliwa naye kati ya wanafunzi kwenda kuhubiri wawiliwawili
baada ya ufufuko wa yesu na pentekoste ya mwaka uleule addai alianza kuhubiri injili huko mesopotamia syria na persia
sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe agosti pamoja na mwanafunzi wake mari
hata leo inatumika anafora yenye majina yao isiyo na simulizi la karamu ya mwisho tofauti na nyingine zote
anelidi ni faila ya wanyama wafananao na minyoo wenye mapingili kwa umbo wa pete
spishi nyingine huchimba katika ardhi au matope nyingine huogelea majini
kila pingili linabeba nywele fupi ngumu zinazowasaidia wanyama hawa ili kwenda mbele au nyuma juu ya tabaka ya chini au ndani ya matobo yao
mapingili ya polychaeta yana nywele nyingi ambazo zipo juu ya aina ya miguu inayoitwa parapodia maana kama miguu
clitellata hawana parapodia na wana nywele chache au hawana nywele
lakini hawa wana ogani maalum kwa sehemu ya mbele ya mwili inayoitwa clitellum taz
spishi nyingi za anelidi zinaweza kuongezeka bila kuzaa
sehemu za mwili zinajitenga na kuota mpaka mnyama mzima
licha ya hayo kuzaa ni jinsi ya kawaida ya kuongezeka
spishi nyingi ni mahuntha na hutengeneza mayai na manii lakini baina ya polychaeta kuna spishi zenye madume na majike
spishi za clitellata zinaweka mayai yao ndani ya mfuko wa ute unaochozwa na clitellum
makoma walikuwa bendi ya muziki kutoka nchi ya jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
makoma kuimba katika lingala kiingereza na kifaransa na wakati mwingine kiholanzi na ujerumani
spishi nyingi sana zina umbo wa yai bonge au bomba
kuna kipenyo kikubwa kiasi juu yao osculum au kidomo na vinyweleo vidogo vingi ostia kila sehemu ya mwili
mwili wa sifongo ni ukuta wa seli tu ambao unazunguka uwazi wa katikati
ukuta huu umeumbwa kwa tabaka la kolajini collagen au mesohili mesohyl lililofunikwa na seli nje na ndani
hata vinyweleo vimezungukwa na seli zinazoitwa porositi porocytes
seli zenye kijeledi flagellum ambazo huitwa koanositi choanocytes zisukuma maji kuelekea osculum na maji mengine yaingia kupitia ostia
chembe za kulika zilizomo majini ziliwa kwa phagocytosis
anafora ni jina la matini ya sehemu muhimu zaidi ya liturujia ya kimungu au misa ambapo vipaji vya mkate na divai pamoja na maji kidogo vinageuzwa na roho mtakatifu kuwa mwili na damu ya yesu kristo kadiri ya imani ya wakristo wengi hasa wakatoliki na waorthodoksi
jina hilo linatumiwa hasa katika ukristo wa mashariki wakati madhehebu mengine yanasema zaidi sala ya ekaristi
anafora ni neno la kigiriki anafora maana yake kuchukua nyuma au kuchukua juu na hivyo pia toleo hasa kwa maana ya sadaka inayotolewa kwa mungu
muundo wa anafora ni tofautitofauti hasa kufuatana na mapokeo ambayo yalifikia hatua muhimu katika karne ya na kufuatwa hata leo ingawa uprotestanti uliachana nayo kwa muda mrefu
kiwakilishi pia viwakilishi ni neno maneno yanayosimama badala ya nomino
maneno hayo viwakilishi hutumika pale tu ambapo nomino haipo au haikutajwa huenda kwa kuwa imekwisha tajwa hapo awali au inafahamika katika mazingira husika
neno ni umbo lenye maana ambalo lina nafasi pande mbili
neno ni silabi au mkusanyo wa silabi wenye kubeba au kuleta maana fulani
viwakilishi vya idadi kiasi ni aina ya neno au maneno yanayojulisha idadi ya watu au vitu ambavyo havikutajwa majina
idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi hali kamili
viwakilishi vya kuuliza ni aina ya neno au maneno yanayosimama badala ya nomino iliyoulizwa
comment picha all info is kept in wikidata removed using comment panzi wakubwa ambao wanajikusanya kwenye makundi makubwa huitwa nzige
wanyama upupu kutoka kiholanzi ni wanyama sahili wa bahari au maji baridi ambao wana seli zinazochoma ngozi na zinazoweza kufanyia samaki na wanyama wadogo wengine wasiweze kusogea
wala wa anthozoa wamekazika chini lakini takriban wote wa medusozoa huogelea majini
mwili wa wanyama upupu umeumbwa kwa tabaka la kolajini collagen na proteoglycans lililofunikwa na seli nje na ndani
tabaka la nje la seli liitwa exodermi exoderm na tabaka la ndani liitwa gasterodermi gastroderm
kati ya mwili ni uwazi wa mmeng enyo ulio na kipenyo kimoja kilikopo juu katika anthozao na chini katika medusozoa
anthozoa wana minyiri mifupi kiasi kuzunguka kipenyo hiki lakini minyiri ya konyeza ni mirefu
wamasoni vilevile masunia kwa kiingereza freemasons yaani waashi huru ni chama cha siri kinachodai kufuata maadili na kustawisha udugu kati ya watu huru
msingi wake ni agano kati ya wanachama kwa ajili ya kushirikiana ili kufikia malengo ya pamoja
asili ya chama hicho haijulikani kwa hakika hasa kabla ya mwaka 
vilevile siri inayotawala maisha ya chama hata kati ya ngazi mbalimbali za waliojiunga inafanya iwe vigumu kuelewa malengo halisi na mbinu zinazotumika kuyafikia duniani kote
chama kinafanana na dini yenye madhehebu na ibada hata kumbi zake zinaitwa mahekalu
mungu anaitwa kwa kawaida msanii majengo mkuu wa ulimwengu
wakatoliki na baadhi ya wakristo wengine hawaruhusiwi kujiunga na chama hicho
asili ya wamasoni ilikuwa katika jumuiya ya waashi yaani mafundi waliojenga makanisa makubwa ya ulaya wakati wa zama za kati
wakati ule mafundi wa fani mbalimbali walipaswa kuwa wanachama wa jumuiya ya ufundi wao
jumuiya hizo zilitunza elimu yao kama siri na wanachama walipaswa kuahidi kutunza siri za ufundi wao pamoja na siri za jumuiya
wakati wa kupokelewa mwanachama mpya alitoa kiapo kilichofuatwa na viapo vingine baada ya kupanda ngazi katika ufundi wake
jumuiya hizo mara nyingi zilikuwa na salamu na maneno ya siri zilizosaidia kujtambulisha kama ndugu wa jumuiya wakati wa kufika katika mji mwingine
katika jamii ya ulaya ya zama za kati jumuiya zote za mafundi zilikuwa pia na tabia ya kidini kila mwanachama alipaswa kuwa mkristo kwa kawaida kila jumuiya ilijiweka chini ya ulinzi wa mtakatifu fulani na kuanza mikutano yao kwa sala na ibada
katika uingereza jumuiya za waashi ziliendelea hata wakati ujenzi wa makanisa makubwa ulikuwa umepungua na elimu ya ufundi ilisambazwa zaidi tangu kuwepo wa uchapaji vitabu
waashi walianza kupokea wanachama wasiokuwa wajenzi lakini waliendelea kujiita waashi huru
uhusiano kati ya jumuiya za waashi na ukristo ulibadilika kutokana na matengenezo ya kiprotestanti kwa sababu viongozi wa kiprotestanti walijaribu kupiga marufuku jumuiya za mafundi zilizoendelea na ibada zenye tabia nyingi za ukatoliki kati yao
hata hivyo jumuiya za waashi ziliweza kuendelea kutokana na umuhimu wa ufundi wao
wakati wa zama za mwangaza fikra za falsafa mpya zilienea na jumuiya za waashi ziliwapa wanachama wao nafasi ya kujadili fikra hizo kwa uhuru zaidi kuliko jamii kwa jumla kwa sababu ya tabia ya kisiri ya mikutano yao
hapo mawazo ya dini ya kimantiki yalitokea na kwa jumla waashi huru kati yao waliunda ibada zilizokazia maadili mema bila kutaja tena mafundisho ya kikristo hasa
wanachama walipaswa kukiri imani katika roho mkuu bila kutumia tena lugha ya kikristo au kukubali mafundisho ya kanisa
walilenga kuunganisha wakristo wa madhehebu mbalimbali pamoja na wayahudi na watu waliokataa imani ya dini yoyote
kutoka uingereza wamasoni walienea hadi ulaya bara na pia marekani baadaye pia katika makoloni mbalimbali
mgeni anapokewa kama mwanagenzi apprentice anaendelea kuwa fundi fellow na mwenyekiti au msimamzi wa jumuiya ya kieneo huitwa gunge master
jumuiya zao za kimahali zinaitwa nyumba lodge
filipo mwinjilisti ni myahudi wa karne ya anayejulikana hasa kutokana na matendo ya mitume
anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali ya ukristo kama mtakatifu
sikukuu yake huadhimishwa na kanisa katoliki na anglikana tarehe oktoba kumbe katika makanisa ya kiorthodoksi ni tarehe juni
alikuwa mmojawapo kati ya wanaume saba wa lugha ya kigiriki katika kanisa mama la yerusalemu waliochaguliwa kushughulikia mafukara kwa niaba ya mitume wa yesu mdo 
baadaye alijitokeza kama mhubiri na mtendamiujiza huko samaria alipoongoa na kubatiza wengi kati ya wakazi bila kujali uadui wa jadi kati yao na wayahudi mdo 
baadaye aliongozwa na mungu kuongozana na towashi muhimu wa ethiopia akambatiza karibu na gaza mdo 
baadaye tena alikuwa akiishi kaisarea maritima pamoja na mabinti wake wanne ambao walikuwa mabikira na manabii mtume paulo alipopitia huko mwaka akielekea yerusalemu mdo 
mapema alianza kuchanganywa na mtume filipo pia kwa sababu ya utume mkubwa alioufanya
mapokeo ya baadaye yanasimulia kwamba alikuwa askofu wa trale katika uturuki wa leo
viwakilishi vya kuonesha pia kiwakilishi cha kuonesha kiwakilishi kioneshi ni neno maneno yanayosimama badala ya nomino ili kujulisha kudokeza ukaribu au umbali wa nomino hiyo ambayo hutoka kwa mzungumzaji
 februari anafahamika kwa jina lake la kisanii ja rule ni rapa kutoka nchini marekani mwimbaji na vilevile mwigizaji kutoka mjini queens new york
alizaliwa mjini hollis queens alianza kutamba kunako mwaka wa akiwa na albamu ya venni vetti vecci na kibao chake kikali cha holla holla
wakati wa miaka ya ja rule aliingia mkataba na the inc
records ambayo awali ilikuwa ikitambulika kama murder inc
na ilikuwa ikiongozwa na irv gotti
kutokana na vibao vyake na washirika wake ja rule amepokea chaguzi nne za grammy na albamu zake sita zimeiingia katika kumi bora mbili katika hizo ni na pain is love imegonga vyema katika chati za us billboard 
pia anafahamika sana katika jamii kwa kuwa na mgogoro na baadhi ya marapa wengine kama vile hasa cent na eminem
viwakilishi vya kumiliki ni aina ya neno au maneno yanayosimama badala ya nomino inayomilikiwa
maneno haya hujulisha kuwa nomino ambayo haikutajwa ni mali ya nani
mizizi ya viwakilishi vya kumiliki imejikita katika nafsi
mazingaombwe ni hali ya kumfanya mtu aone ktu tofauti na kile kinachofanyika au kwa jina lingine kiini macho kwa mfano unaweza kuona mfanya mazingaombwe anamchunja mtu mbele ya umati wa watu lakini baada ya muda kidogo unamuona mtu yule yule anatembea akiwa hana hata jeraha hii imekuwa ikihusiswha na imani za kishirikina
baadhi ya washiriki wa michezo hiyo wamekuwa wakitamba kuwa hawatumii ndumba za aina yoyote ile ila ni ujuzi na kipaji walichonocho
kivumishi ni neno maneno yanayotoa taarifa ya ziada katika nomino
kivumishi hufanya kazi ya kufafanua kuelezea zaidi kuhusu nomino ili kupambanua kuitofautisha nomino husika miongoni mwa nomino nyingine
kiwakilishi hutoa taarifa ya ziada kuhusu nomino kiwakilishi endapo nomino haipo au kivumishi chenzake endanpo kuna kivumishi zaidi ya kimoja katika tungo husika
inafanana kabisa na orodha ya viwakilishi tofauti yake ni hali ya nafsi tu
vivumishi vya sifa ni neno maneno ambayo hutaja maana ya sifa ya nomino au kiwakilishi cha nomino jinsi kilivyo
vivumishi vya idadi pia vivumishi vya kiasi ni neno maneno yanatoa taarifa ya idadi ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino
idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi kamili au halisi
comb jelly ni wanyama wadogo hadi wakubwa kiasi wa bahari ambao huainishwa katika faila ctenophora kutoka kiyunani kichanio na kubeba
hawakaziki kamwe lakini huogelea majini kama konyeza wengine
na kama wanyama upupu wote mwili wa konyeza vichanio umeumbwa kwa tabaka la kolajini collagen na proteoglycans lililofunikwa na seli nje na ndani lakini unene wa matabaka haya ya seli ni seli mbili kinyume na matabaka ya wanyama upupu ambayo yana seli moja tu
tabaka la nje la seli liitwa epidermi epiderm na tabaka la ndani liitwa gasterodermi gastroderm
kati ya mwili ni uwazi ulio na kipenyo kikubwa kiasi juu mdomo na vipenyo vidogo viwili chini mikundu
kipande cha juu cha uwazi huu ni kama koromeo na mdomo wake unaweza kufungwa
takriban spishi zote zina safu nane za vichanio vilivyoumbwa kwa vijisinga vingi ambavyo vinapiga chini ili kusukuma mnyama mbele asili ya jina lao
spishi nyingi zina minyiri miwili inayotumika kwa kukamata mawindo kwa msaada wa seli za kunata colloblasts
jini ni jina la kiswahili lililotokana na jina la kiarabu jin
majini ni viumbe wanaosadikika kuishi katika mazingira ya kila aina pia baadhi ya watu wanaamini majini ni viumbe wenye uwezo mkubwa wa kufanya vitu tofautitofauti pia wenye uwezo wa kujibadilisha kuwa katika hali waipendayo
kwa asilimia kubwa wenye imani ya uwepo wa mijini wanasema kuwa ni viumbe wasioweza kuonekana hivyo imekuwa vigumu kupata uthibitisho wa moja kwa moja kuhusiana na viumbe hao
imani hiyo ilitangulia mwanzo wa uislamu ikaingia dini hiyo na kwa njia hiyo kuenea katika nchi mbalimbali
kadiri yake majini waliumbwa na mungu kwa kutumia moto na wakiwa wa jinsia mbili
lakini kuna madhehebu ya kikristo uamini uwepo wa majini na majini ni sawa na mashetani sema wenye kufuata mila za kiarabu
lakini wakristo uamini kuwa hakuna jini mzuri bali wote ni wabaya na wao na mashetani ni sawa hivyo ni adui wa mkristo yeyote yule kama alivyo shetani
wakristo wamekuwa wakifanya maombi kwa watu ambao wanateswa na majini hawa ili kuwafungua kutoka katika nguvu zao za uovu majini katika ukristo ni sawa na mapepo ambao bwana yesu mwanzilishi wa ukristo aliwatoa miilini mwa watu na kuwapa mamlaka na uwezo wanafunzi wake wafuasi wake ambao ni wakristo leo kuwatoa pia
baruku kwa kiebrania barukh mbarikiwa ni jina la watu watatu katika biblia nabii baruku mwana wa neria kwa kiebrania alikuwa mwandishi wa karne ya kk maarufu kama karani mwanafunzi na rafiki mpendwa wa nabii yeremia
anaheshimiwa kama mtakatifu na madhehebu mbalimbali ya ukristo
sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe oktoba
kadiri ya yosefu flavius alikuwa sharifu wa uyahudi mwana wa neria na ndugu wa seraia mwana wa neria waziri wa mfalme zedekia wa ufalme wa yuda
baruku aliandika maneno ya yeremia alivyoagizwa naye akabaki mwaminifu kwake hata katika dhuluma
yeremia alipokuwa mafichoni alimtuma kusoma katika hekalu la yerusalemu utabiri wa adhabu dhidi ya mfalme yehoyakimu huenda kama shukrani kwa kutekeleza agizo hilo gumu yeremia alimtabiria mema
wote wawili walishuhudia maangamizi ya yerusalemu kk wakabaki pamoja baada yakempaka walipopelekwa nchini misri
uhusiano huo ulifanya baruku aheshimiwe sana na vizazi vilivyofuata hata vitabu viliandikwa kwa jina lake viwakilishi vya sifa ni neno maneno ambayo hutaja sifa yanayosimama badala ya nomino inayosifiwa
viwakilishi vya a unganifu ni neno maneno ya sifa yanayosimama badala ya nomino inayosifiwa kwa kutumia mzizi wa a unganifu
viwakilishi vya amba ni neno maneno yanayosimama badala ya nomino kwa kutumia mzizi wa amba
viwakilishi vya urejeshi ni maneno yanayorejelea nomino ambayo haikutajwa
maneno hayo huwa na kirejeshi kinanachorejelea nomino yenyewe haitajwi
viwakilishi vya pekee ni viwakilishi ambavyo hubainisha nomino ambayo hutajwa kwa kutumia viambishi vya ote o ote enye enyewe na ingine
viwakilishi hivi huitwa vya pekee kwa sababu kila kimoja hutoa taarifa tofauti ya peke yake na chenzake
maana hasa ni hali ya kutokubaki na kitu ukiwa mazungumzoni
maana hasa ni hali ya kutokuchagua au pasipo uchaguzi
ufupisho wa jina la shirika ni o
praem ordo praemonstratensis
citeaux ni abasia kwa kifaransa abbaye de c teaux ya kanisa katoliki huko saint nicolas l s c teaux kusini kwa dijon ufaransa
ni maarufu kama chanzo cha urekebisho wa umonaki wa kibenedikto ulioenea haraka kila mahali katika karne ya hasa kutokana na mvuto wa mwanashirika bernardo wa clairvaux
siku hizi inakaliwa na watrapisti ufupisho wa jina la shirika lao ni ocso ordo cistercensium strictae observantiae wasiopungua 
vivumishi vya kuuliza ni maneno yanayouliza taarifa ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino husika
vivumishi vya kuonesha ni maneno yanayotoa taarifa ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino kwa kudokeza umbali au ukaribu wa nomino hiyo iliyotajwa kutoka kwa mzungumzaji
umbali huo unaweza kuwa karibu mbali kidogo au mbali sana
vivumishi vya a unganifu ni maneno yanayotoa taarifa ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino kwa kuunganisha taarifa hiyo ya nomino kwa kutumia mzizi wa a unganifu
pombia safari park ni mbuga wa safari zoo na eneo la burudani karibu na mji wa pombia piemonte kaskazini mwa italia
iliundwa mwaka ikapanushwa kuwa na eneo la mita za mraba 
 hektari 
kuna takriban wanyama pamoja na simba tiger punda milia twiga na wanayama wengine wa pori
safari park ni aina ya zoo penye wanyama wa pori lakini yenye eneo kubwa ambako watu wanaweza kutembea kwa magari kati ya wanyama walio ndani ya vifungo vyao
hii ni tofauti na zoo za kawaida ambako watalii wanatembea kwenye njia kati ya vifungo vya wanyama
sawa na zoo wanyama wanaoweza kuwindana au kupigana hawako pamoja ndani kifungo kimoja
lakini maeneo ni makubwa zaidi kuliko zoo ya kawaida
mbuga za aina hii zilianzishwa huko marekani mnamo mwaka katika jimbo la florida ambako simba waliwekwa ndani ya fensi katika eneo la hektari na watalii waliweza kupita kwa gari
 ikafuata mbuga mwingine huko longleat uingereza ambako eneo la hektari ekari lilitengwa kwa kusudi hili
katika miaka ya mbuga mbalimbali zilijengwa ulaya na marekani na pia asia zenye maeneo ya zaidi ya hektari yaani kilometa ya mraba 
mahali pachache kama vile san diego marekani 
 km na cox bazar bangla desh 
 km kuna mbuga kubwa zaidi
hizi zote ni ndogo kabisa kuliko mbuga za wanyama katika afrika penye maeneo ya kilomita za mraba makumi hadi maelfu na hapa wanyama hawatengwi
jim morrison james douglas morrison desemba julai alikuwa mwimbaji kutoka marekani
nomino za pekee ni maneno yanayotaja majina mahususi ya watu mahali au vitu ambavyo vina sifa ya pekee
maneno haya yanapoandikwa lazima yaanze na herufi kubwa mwanzoni
galatia ni jina la mkoa wa zamani katikati ya nchi inayoitwa leo uturuki
galatia ilipata jina hilo baada ya kuvamiwa na kukaliwa na kabila la wagali kutoka ufaransa kupitia bulgaria ya leo katika karne ya kk
mji mkuu wake ulikuwa ancyra leo ankara mji mkuu wa uturuki
nomino za kawaida ni maneno yanayotaja majina ya watu mahali au vitu ambavyo vina sifa ya kawaida tu
watu na vitu hivyo huenda vinafanana kwa kuwa umbo sawa sifa sawa na matumizi sawa yanayofanana
majina haya yanapoandikwa huanza kwa herufi ndogo ila tu pale yatakapoanza mwanzoni mwa sentensi ndipo yataanzwa kwa herufi kubwa
frigia ni jina la ufalme wa zamani halafu mkoa wa dola la uajemi katika eneo la nchi ya uturuki wa leo
wakazi walioitwa wafrigia walitokea ulaya na kuzungumza lugha iliyofanana kidogo na kigiriki
nomino za dhahania ni maneno yanayotaja majina ya watu na vitu ambavyo ni vya kufikirika tu
watu na vitu hivyo huwezi kuvigusa wala kuviona kwa macho isipokuwa unaweza kuvifahamu kupitia milango ya fahamu tu
usama osam mukwaya nyanzi alizaliwa tarehe december ni ani muigizaji wa filamu na jukwaani kutoka uganda
nomino za jumla pia nomino za makundi ni maneno yanayotaja majina ya watu na vitu ambavyo vinapatikana katika makundi
watu au vitu hivyo hutajwa kwa jina moja tu la jumla ambalo linawakilisha kundi lote
ijapokuwa watu au vitu hivyo vinaweza kutenganishwa katika kitu kimoja na kikatajwa kwa jina lake la pekee
nomino za wingi ni maneno yanayotaja majina ya vitu vinavyopatikana katika wingi tu basi
vitu hivyo haviwezi kutenganishwa katika kimojakimoja na kikatajwa kwa jina lake la pekee
vivumishi vya kuulizia ni maneno yanayoulizia taarifa inayohusu nomino au kiwakilishi cha nomino
jamhuri ya kisovyeti ya kijamii ya kiukraine ilikuwa kati ya jamhuri wanachama za umoja wa kisovyeti hadi 
jamhuri hii ilikuwa moja ya nchi wanachama walioanzisha umoja wa mataifa
hali halisi haikuwa na madaraka ya pekee kwa sababu ilikuwa chini ya usimamizi wa serikali kuu ya moskwa
baada ya kuporomoka kwa umoja wa kisovyeti nchi ilipata uhuru wake
mji mkuu wa kwanza ulikuwa kharkiv lakini serikali ilihamia kwenda mji wa kiev mwaka 
wanyama ngozi miiba kutoka kiholanzi ni wanyama wa bahari ambao wana ngozi yenye miiba na ulinganifu wa pembetano ingawa wahenga wao walikuwa na uwenzipacha
hata lava wao wana uwenzipacha lakini hukuza pande tano wakiwa wazima
mifano ya wanyama ngozi miiba ni viti vya pweza changa maji shashile chani na kojojo
mwili wa wanyama ngozi miiba una pande tano na umefunikika kwa ngozi yenye fuwele za kalsiti kaboneti ya kalisi ziitwazo ossicles vifupa
kwa hivyo wanyama hawa wana aina ya kiunzi cha nje
vifupa vya kiunzi hiki vimeunganika kabisa kama kwa shashile na jamaa au vimeunga kwa viungo kama kwa viti vya pweza changa maji na kojojo
katika matukio mengi vifupa hivi vina michomozo kwa umbo wa miiba sugu au chembe asili ya jina la faila hii
kwa wanyama ngozi miiba wengi hivi vinaweza kutumika kwa kusogea
kwa wengine kama mileli bahari hutumika kwa kukamata mawindo tu
miguu hii ya neli w tube foot tube feet inaweza kujishikiza chini au kwenye mawindo kwa njia ya mfyonzo
maana ya msamiati ni maneno magumu yanayotumika katika ufahamu au kifungu cha habari fulani
kwa kawaida msamiati huwa unafafanuliwa kabla ya kusoma kifungu cha habari hicho
vilevile msamiati tunaweza sema ni maneno magumu ambayo mtu hayaelewi katika habari fulani
mfano neno tabasamu ukimuuliza mtu maana ya neno hilo utapata majibu tofauti
ukimtaka mtu atunge sentensi kulingana na neno tajwa unaweza kupata sentensi za aina hii mwalimu wetu anapenda kutabasamu
hapa tunaona kuwa neno hili limeelezewa na kila mtu kwa jinsi alivyolizoea katika matumizi hivyo kwa hapa maana halisi ya neno tutaipata kutokana na lilivyotumika katika sentensi husika
kwa ufupi huo ndio uelewa wangu kuhusiana na maana ya msamiati
naomba msaada zaidi juu ya maana ya msamiati
kitenzi kikuu alama yake ya kiisimu ni t ni kitenzi ambacho hutoa wazo kwa tendo ambalo linatendwa na nomino au kiwakilishi cha nomino
mara nyingi kitenzi kikuu hukaa peke yake katika sentensi na hutoa taarifa kamili bila ya kuhitaji msaada wa kitenzi kingine
kaisari klaudio jina kamili kwa kilatini tiberius claudius caesar augustus germanicus alikuwa mtawala wa dola la roma tangu tarehe januari hadi oktoba 
alimfuata kaisari kaligula akafuatwa na kaisari nero
kaisari nero jina kamili kwa kilatini nero claudius caesar augustus germanicus alizaliwa tarehe desemba akajiua tarehe juni baada ya kutawala dola la roma kuanzia tarehe oktoba 
alimfuata kaisari klaudio akafuatwa na kaisari galba
agripa ii aliyezaliwa jina lake kamili lilikuwa marcus julius agrippa ndiye mfalme wa na wa mwisho kutoka ukoo wa herode mkuu
tiberius jina kamili kwa kilatini tiberius caesar divi augusti filius augustus alizaliwa tarehe novemba kk akafariki tarehe machi baada ya kutawala dola la roma kuanzia mwaka 
mdengu lens culinaris ni jina la mmea katika familia fabaceae unaozaa dengu pia adesi mbegu zake ambazo zimo mbili mbili ndani ya makaka
jina la jenasi linatoka kwa umbo wa mbegu unaofanana na lenzi mbinuko
kaisari kaligula jina kamili kwa kilatini julius caesar augustus germanicus caligula likiwa jina la kupachikwa alikuwa mtawala wa dola la roma toka mwaka hadi 
mzao wa nasaba ya julio klaudio alizaliwa anzio tarehe agosti na kuuawa tarehe januari 
iliriko ni jina la zamani la eneo la ulaya kusini mashariki lililokaliwa na makabila ya wailiria
dola la roma liliteka eneo hilo mwaka kk na kulifanya mkoa wake hadi mwaka 
siku hizi eneo hilo limegawanyika kati ya nchi mbalimbali hasa albania montenegro bosnia herzegovina serbia croatia na slovenia
yezebeli kwa kiebrania iz vel iz vel z el z el alikuwa malkia wa israeli kama mke wa mfalme ahabu katika karne ya kk
binti wa mfalme ethbaal wa tiro finisia alimhimiza mumewe kuachana na imani ya taifa lake katika mungu pekee yhwh akaangamiza manabii wake fal 
aliyeokoa imani hiyo ni nabii elia ambaye katika mlima karmeli alishinda manabii wa miungu baal na ashera waliotunzwa na yezebeli fal 
kazi yake ilikamilishwa na mwanafunzi wake nabii elisha aliyempaka mafuta yehu awe mfalme na arudishe israeli kwa mungu wake
katika mapinduzi yake yezebeli aliuawa kikatili fal kama alivyotabiri elia
kwa uovu wake yezebeli anatajwa na kitabu cha ufunuo pia 
kitenzi kikuu kisaidizi alama yake ya kiisimu ni ts ni kitenzi ambacho hukaa sambamba na kitenzi kikuu ili kukisaidia kitenzi kikuu kukamilisha taarifa
kitenzi kikuu kisaidizi kikiwa peke yake hakiwezi kutoa taarifa kamili
hivyo basi kinahitaji msaada lazima kiambatane na kitenzi kingine kikuu ndipo taarifa yake ikamilike
angalizo kitenzi kikuu alama yake ni kubwa na kitenzi kisaidizi alama yake ni ts
dhima za kitenzi kikuu kisaidizi imegawanyika katika makundi makuu mawili nayo ni kujulisha uyakinishi na ukanushi wa tendo matendo kitenzi kishirikishi alama yake ya kiisimu ni t ni kitenzi ambacho hujulisha hali ya kuwepo au kutokuwepo kwa uhusiano ushirikiano baina ya vipashio vya lugha
uhusiano huo unaweza kuwa katika tabia hali au mazingira fulani
angalizo kitenzi kishiriki alama yake ni ndogo
aina za vitenzi vishirikishi vimegawanyika katika makundi makuu mawili navyo ni vitenzi hivi pia hugawanyika katika makundi madogomadogo
kuna mizizi sita ya vitenzi vishirikishi vikamilifu
endapo utakuwa na kitenzi cha mzizi wa kuwa kimesimama kimekaa peke yake katika sentensi na kimetoa taarifa kamili basi hicho ni kitenzi kishirikishi
hiki ni kitenzi kishirikishi kinachojulisha uyakinishi wa tendo
kitenzi hiki hujulisha kuwepo kwa uhusiano baina ya vipashio vya lugha
hiki ni kitenzi kishirikishi kinachojulisha ukanushi wa tendo
kitenzi hiki hujulisha kuwepo kwa uhusiano baina ya vipashio vya lugha
hivi ni vitenzi vinavyotoa taarifa ya umiliki kwa nomino au kiwakilishi
v vitenzi vishirikishi vya viambishi vya mahali po mo ko
hivi ni vitenzi vinavyotoa taarifa ya mazingira ya tendo husika
mazingira hayo ni pamoja na kuwa nje ndani juu ya au katika eneo fulani
vi kitenzi kishirikishi chaa viambishi vya ngeli vikisimama peke yake
hivi ni vitenzi vinavyobainisha maana ya ngeli ikisimama peke yake
mchoroko vigna mungo na v
radiata ni jina la spishi mbili za mimea katika familia fabaceae unaozaa choroko mbegu zake ndogo kuliko aina zote za maharagwe zikuazo ndani ya makaka
mnjugu arachis hypogaea ni mmea wa mazao katika familia fabaceae unaozaa njugu pia karanga mbegu zake ambazo zipo mbili mbili pengine moja ndani ya makaka
tofauti na makaka ya kawaida mkole wa yale ya mnjugu uingia ardhini na kaka liendelea chini
mnjugu mawe vigna subterranea ni mmea wa mazao katika familia fabaceae unaozaa njugu mawe mbegu zake ambazo zipo moja moja au mbili mbili ndani ya makaka
tofauti na makaka ya kawaida mkole wa yale ya mnjugu mawe uingia ardhini na kaka liendelea chini
kichaka ni mmea wa kudumu mwenye shina la ubao lakini tofauti na mti kina mashina zaidi ya moja
tofauti nyingine ni urefu wake ilhali vichaka kwa kawaida huwa na urefu wa sentimita kadhaa hadi mita hivi
mimea mingi huweza kutokea ama kama kichaka au kama mti kutegemeana na mazingira yake
kuna aina za miti mikubwa ambayo ikikatwa hukua tena kwa umbo la vichaka
vichaka mbalimbali ni muhimu kiuchumi na kulimwa na binadamu kam vile mchai mbuni na vichaka vingi vya matunda ya kuliwa
wadudu ute ni viumbehai vinavyofanana na nyungunyungu wafupi na wanene
jina lao linarejea uwezo wao wa kurushia ute katika vitundu viwili vya matezi nyuma ya mdomo ili kujitetea au kukamata mawindo
mwili wa wadudu ute umerefuka na una mapingili mengi
kila pingili linabeba jozi la miguu isipokuwa mapingili matatu ya kichwa
tofauti na arithropodi miguu hii haina viungo lakini ni kama vifuko vilivyojaa na hemolimfi damu
inaweza kusogea kwa msaada wa musuli chini ya ngozi
kichwa kinabeba vipapasio viwili kwenye pingili la kwanza lakini hivi havina homolojia na vile vya arithropodi
pingili la pili lina kipenyo kinachofanya kazi ya mdomo lakini tena hiki hakina homolojia na mdomo wa arithropodi
kuna mataya mandibili mawili yenye ncha kali katika mdomo
vitundu vya matezi ya ute vipo kwenye pingili la tatu
ngozi ya wadudu ute ina tabaka la nje la kitini na tabaka la ndani la seli
nje ya ngozi inabeba nywele fupi zinazokupa hisi ya mahameli asili ya jina la kiingereza velvet worm
zoolojia linatumia mbinu mbalimbali za kisayansi likichungulia maumbile na miili ya wanyama michakato ndani ya miili historia ya mageuko ya spishi za wanyama jenetiki yao usambazaji wao katika maeneo ya dunia uhusiano wao na mazingira ekolojia na jinsi gani wanyama wanahusiana kati yao
zoolojia imeunda mfumo wa kupanga wanyaa wote kwa vikundi uainishaji wa kisayansi na kuendelea utaratibu huu
wanazoolojia kwa kawaida hufuata masomo ya biolojia na kwenye ngazi za juu zinaweka mkazo upande wa elimu ya wanyama
wanafanya kazi kwenye vyuo vikuu katika maabara ya makampuni ya madawa katika bustani za zoo au katika makumbusho
vidudu dubu kutoka kiholanzi ni viumbehai vinavyofanana na dubu wadogo sana wenye jozi nne za miguu wengi zaidi wana mm 
 wakiwa wazima lakini kuna spishi kadhaa za hadi mm 
 na nyingine za mm 
 tu
wanyama hawa wanaweza kuendelea kuishi katika hali za kuzidi kiasi kutoka halijoto ya karibu na sifuri halisi hadi juu ya kiwango cha kuchemka ukavu kabisa kanieneo kubwa sana ombwe kabisa na mnururisho kali unaoionisha
wakikaa katika hali ya ukavu kabisa hupoteza takriban maji yote mpaka kubaki na tu na hata baada miaka kumi katika hali hii wanaweza kuamka na kuendelea kuishi
mwokozi katika teolojia ya ukristo ni sifa mojawapo ya yesu kutokana na imani ya kwamba ndiye aliyetekeleza wokovu wa binadamu wote
ingawa injili hazitumii jina hilo mtume paulo alilieneza kupitia nyaraka zake kuhusiana na kifo chake msalabani
hivyo agano jipya linamtaja yesu kristo kama mwokozi mara likisisitiza kuwa ameokoa wote
waraka wa kwanza wa yohane unamtaja kama kipatanisho cha dhambi zetu tena si cha dhambi zetu tu bali cha dhambi za ulimwengu yohane 
imani sahihi kwa kiingereza orthodoxy kutoka kigiriki orthos doxa ni msimamo unaokubali mafundisho sanifu ya dini fulani tofauti na yale ya wachache
umuhimu wa jambo hilo unasisitizwa hasa katika dini inayokiri umoja wa mungu lakini si katika dini nyingine kama zile za jadi au za miungu miungu
katika ukristo inamaanisha kwa kawaida kukubali imani kama ilivyofundishwa na mitaguso ya kiekumene katika karne za kwanza za dini hiyo dhidi ya uzushi wa aina mbalimbali
baada ya farakano la mwaka kati ya kanisa la kilatini na makanisa ya mashariki ambayo yalikuwa bado na ushirika na papa wa roma ingawa pande zote mbili ziliendelea kujiona ya kiorthodoksi na ya kikatoliki polepole neno la kwanza limekuwa likitumiwa zaidi na ukristo wa mashariki na lile la pili na ukristo wa magharibi
makanisa wa kiselti au ukristo wa kiselti yalikuweko katika visiwa vya britania kuanzia karne ya hadi mwanzo wa karne za kati
jina linatokana na lugha ya waselti wakazi asili wa visiwa hivyo
tofauti kati ya ukristo wa huko na ule wa ulaya bara zinapimwa na wataalamu kwa namna mbalimbali
siku hizi wengi wanaona hazikuwa kubwa sana
kati yake kuna siku iliyopangwa kuadhimisha pasaka nama ya kunyoa wamonaki utaratibu wa kitubio na juhudi za kuhama nchi ya kuzaliwa kwa ajili ya kristo
juhudi hizo za mwisho zilifanya hasa wamonaki kutoka visiwani waeneze desturi za kiselti barani ulaya muhimu zaidi kati yake ni ile ya kuungama mara kwa mara kwa padri ili kutunza daima moyo safi
kanuni ya mwalimu kwa kilatini regula magistri ni kanuni ya kitawa iliyoandikwa na mmonaki asiyejulikana mwanzoni mwa karne ya katika italia ya kati
ilitumiwa sana na benedikto wa nursia katika kutunga kanuni yake iliyoenea haraka kote katika kanisa la kilatini
kanuni ya kitawa ni maandishi ya kiroho yanayokusudiwa kuongoza hata kisheria maisha ya wamonaki au watawa wengine
kanuni ileile inaweza kuongoza shirika moja tu au mengi kama vile kanuni ya ndugu wa kiume na wa kike wa utawa hasa wa tatu wa mt
fransisko inayofuatwa na mashirika karibu duniani kote yakiwa na jumla ya watawa hivi
mwandishi wa kanuni kwa kawaida ni mtakatifu aliyeitunga ili kushirikisha karama yake kama mwanzilishi
kati ya kanuni za zamani zilizo maarufu zaidi ziko zile za pakomi basili mkuu benedikto wa nursia kolumbano na fransisko wa asizi
mwanamke wa kwanza kuandika kanuni ya kitawa alikuwa klara wa asizi 
tuta la mchanga ni kilima cha mchanga huko sossusvlei nchini namibia kilichojengwa na upepo kwa kupuliza na kusukuma punje za mchanga
asili ya mchanga huu ni mwendo wa mto oranje uliosagasaga mwamba njiani mwake kwenye mwendo wa miaka mamilioni kuupeleka mchanga hadi bahari atlantiki ambako mawimbi yameurudisha kwenye pwani upande wa kaskazini
kutoka mwambao wa bahari upepo unasukuma punje za mchanga kuelekea barani zinapojenga matuta ya mchanga
hili tuta la mchanga limepokea jina kutokana na mahali pake kwenye kilomita namba ya barabara inayopita karibu
kwa sababu ya umbo wake wa ajabu tuta la mchanga unapokea maelfu za watalii kila mwaka
vihisishi ni maneno yanayodokeza vionjo au miguso ya moyo au ya akili
maneno hayo kwa kawaida hupewa alama ya mshangao au hutengwa kwa mkato yatokeapo katika maandishi
alitangazwa mwenye heri na papa paulo vi tarehe oktoba halafu mtakatifu na papa yohane paulo ii tarehe desemba 
eujeni alizaliwa tarehe agosti akabatizwa kesho yake
baba yake charles antoine de mazenod alikuwa mmoja kati ya wenyeviti wa mahakama ya biashara na mama yake alikuwa marie rose joannis
eujeni alianza masomo yake kwenye chuo bourbon lakini hayo yalikatishwa na mapinduzi ya kifaransa ambayo yalifilisi familia yake na kuilazimisha kukimbilia venice italia
baadaye akawa mwanafunzi wa bweni katika chuo cha masharifu huko torino
huko alipokea sakramenti ya ekaristi na kipaimara
majeshi ya kimapinduzi kutoka ufaransa yalipovamia italia familia ilikimbilia tena venice ambapo baba yake alitafuta kazi mbalimbali bila kufanikiwa
mama yake alirudi ufaransa pamoja na binti yake alipoomba talaka kwa lengo la kurudishiwa mali yake iliyokuwa imetaifishwa
eujeni alibahatika kukaribishwa na familia zinelli huko venice
padri wa familia hiyo bartolo zinelli alishughulikia malezi ya mtoto huyo akitumia maktaba kubwa ya nyumbani ambapo eujeni alishinda saa kadhaa kwa siku
padri bartolo alimuathiri pia sana kiutu na kiroho
kwa msukumo wa jeshi tena eujeni na baba yake walilazimika kukimbilia kusini kwanza naples kwa karibu mwaka mzima halafu palermo sicilia
huko eujeni aliweza kufuata mtindo wa maisha uliolingana na usharifu wake
hatimaye alirudi ufaransa na kupewa upadrisho huko amiens mwaka 
mwaka alianzisha shirika la missionary oblates of mary immaculate
kati ya miaka na alikuwa askofu wa marseille
missionary oblates of mary immaculate kifupi o
ni shirika la kipapa la wamisionari lililoanzishwa na eujeni mazenod tarehe januari 
mtakatifu huyo kutoka ufaransa alipata kibali cha papa leo xii tarehe februari 
shirika linaundwa na mapadri na mabruda ambao kwa kawaida wanaishi kijumuia
mwaka walikuwa hivi kati yao katika hatua za malezi wakifanya umisionari katika sehemu nyingi za dunia wakiwemo makardinali na maaskofu wengi
lengo la awali la shirika lilikuwa kuleta uamsho katika kanisa katoliki la ufaransa baada ya mapinduzi ya kifaransa
papa pius xi alipendezwa na juhudi za wanashirika hata akawaita wataalamu wa misheni ngumu zaidi za kanisa kama watawa wengine wanashirika wanaweka nadhiri kuhusu mashauri ya kiinjili ya useja mtakatifu ufukara na utiifu
vikram samvat pia bikram samvat devanagari ni kalenda rasmi nchini nepal
huhesabiwa kati ya kalenda za kihindu na kufuata muundo wa mwaka jua mwezi lunisolar
jina latokana na mfalme wa kihindi vikramaditya samvat aliyetawala katika uhindi kaskazini mnamo karne ya kwanza kk
kielezi alama yake ya kiisimu ni e ni neno au maneno yanayotoa taarifa ihusuyo kitenzi
hivyo basi kielezi ni neno au maneno yanayotoa taarifa ili kukujulisha kuwa kitenzi hicho kimetendeka namna gani au jinsi gani mara ngapi au kwa kiasi gani wapi lini na kwa sababu gani
wakati mwingine vielezi hutoa taarifa inayohusu nomino viwakilishi vivumishi na hata vielezi vyenzake
vielezi vya namna alama yake ya kiisimu ni e ni maneno yanayotoa taarifa au ufafanuzi ambao unaenelezea namna au jinsi kitenzi tendo kinavyofanyika
maneno haya hujulisha kuwa kitenzi hicho kinatumika namna gani au jinsi gani
vielezi hivi vya namna au jinsi pia vimegawanyika katika makundi madogomadogo sita hivi ni vielezi vya namna au jinsi ambavyo huwa kwa dhati yake hutoa taarifa ihusuyo kitenzi
hivi ni vielezi vya namna au jinsi ambavyo uhusiano na tabia ya kitu
nomino za dhahania zinapotumika kufafanua kitenzi huwa kielezi
hivi ni vielezi vya namna au jinsi ambavyo hufuatisha huiga mlio unatokea baada ya tendo kutendeka
uislamu nchini angola ni dini yenye waumini wachache sana
vyanzo vingi vinakadiria kuna idadi ya watu ingawaje wengine wanatoa kiwango kikubwa zaidi ya hapo
waislamu walio wengi nchini humo ni wahamiaji kutoka nchi za afrika ya magharibi na mashariki ya kati ingawa baadhi ya wenyeji wamebadili dini na kuwa waislamu
kuna taasisi kadhaa ambazo zinaendesha misikiti mashule na vituo vinavyohusisha jumuia za kiislamu
waislamu wa angola wanawakilishwa na baraza kuu la waislamu angola la mjini luanda
hadi mwishoni mwa mwaka serikali ya angola haitambui uwepo halali wa jumuia na taasisi za kiislamu nchini humo na hivyo kupelekea misikiti kukabiliana na vikwazo mbalimbali tena mingi ilifungwa na serikali hiyo
shaka samvat ni kalenda rasmi ya kitaifa nchini uhindi inayotumiwa huko pamoja na kalenda ya gregori
kalenda ilianzishwa mwaka baada ya uhuru wa uhindi kwa lengo la kuunda kalenda ya kitaifa inayosaidia kuunganisha nchi hii kubwa
kalenda ilitungwa na kamati iliyochungulia zaidi ya kalenda tofauti zilizowahi kutumiwa katika sehemu na tamaduni mbalimbali za uhindini
ni kalenda ya jua na muundo wake unafanana na kalenda ya kiajemi jinsi inavyotumiwa nchini iran
kwa hiyo mwaka katika hesabu ya gregori unalingana na mwaka wa shaka samvat
mwezi wa kwanza chaitra una siku ila katika mwaka mrefu siku 
mwaka huanza machi wa kalenda ya gregori ambayo ni siku ya usawa wa mchana na usiku
kipindi cha kali yaani kipindi cha dhambi ni kimoja cha vipindi vinne vya muda wa ulimwengu kufuatana na imani ya uhindu
kufuatana na imani hii ulimwengu baada ya uumbaji una muda wake maalumu unaogawiwa kwa yuga au vipindi vinne
ulimwengu unaanza baada ya kila uumbaji katika yuga au kipindi cha kwanza ambako nguvu ya kimungu ya karma inapatikana kwa nguvu kwa hiyo dunia inajaa maadili mema
kila yuga nguvu ya karma inapungua hadi katika kipindi au yuga ya nne nguvu ya karma na maadili iko robo moja tu
kufuatana na maandiko ya kihindu kali yuga hii ilianza januari bk
wahindu walio wengi huamini yuga hii ina muda wa miaka 
imani hii inapatikana pia kati ya wafuasi wa kalasinga kalenda ya kiajemi ni kalenda rasmi katika nchi za iran na afghanistan
ni kalenda ya jua yenye siku na siku katika mwaka mrefu
mwaka unaanza kwenye farwardin ambayo ni sawa na machi isipokuwa katika mwaka mrefu wa kalenda ya gregori ni machi
hesabu ya miaka unafuata hijra ya mtume muhamad kwa hiyo hesabu inaanza katika mwaka ya gregori
mwaka wa kimataifa unalingana na miaka wa kalenda ya kiajemi
ilhali hesabu zote mbili zina msingi wa kiislamu kwa kurejea hijra zinatofautishwa pia kwa kutumia majina hijri shamsi hijri ya jua na hijri qamari hijri ya mwezi
uislamu nchini botswana ni dini ya tatu kwa ukubwa nchini botswana ikifuata ukristo na dini za jadi
waislamu wana asilimia chini ya ya idadi ya wakazi wote wa nchi hiyo
uislamu uliingia nchini humo kupitia wahamiaji kutoka kusini mwa asia ambao walilowea katika eneo hilo wakati wa ukoloni wa kiingereza
uhusiano baina ya dini tofauti unabaki kuwa wa amani na utulivu licha ya kuibuka kwa migogoro ya kidini katika maeneo mengine ya bara la afrika
joan fuster ortells sueca novemba sueca juni alikuwa mwandishi kutoka nchi ya mkoa ya valencia ambaye aliandika katika kikatalani
julai ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za pop dansi kutoka nchini indonesia
anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama agnez mo
agnez alianza kazi yake kama muimbaji na albamu yake yenye jina si meong mwaka baada ya yeye diudang diacara american muziki tuzo awards american music mwaka agnez ijayo ya kimataifa moja kutolewa haki coke bottle ambayo ni bado maria muziki wa pop wapenzi katika ulimwengu
kalenda ya kiarmenia ni aina ya kalenda iliyoanzishwa nchini armenia na kutumiwa na watu waarmenia au wenye asili ya armenia
hesabu yake ya miaka ilianza katika kalenda ya gregori
ilikuwa ni kalenda ya jua lenye miezi ya siku na mwezi mmoja mfupi wa siku au 
kabla ya kuwa wakristo waarmenia walitumia hesabu ya miaka iliyoanza mwaka kk
vinsenti pallotti roma italia aprili roma januari alikuwa padri wa kanisa katoliki na mwanzilishi wa shirika la utume katoliki
alitangazwa na papa pius xii kuwa mwenye heri tarehe januari halafu mtakatifu na papa yohane xxiii tarehe januari 
holmsund ni mji katika manispaa ya ume mkoani v sterbotten nchini uswidi
holmsund iko kandokando ya mto wa ume upande wa kusini wa mji wa ume tena inatumika kama bandari ya ume 
katika sensa ya wakazi wa holmsund wamehesabiwa kuwa watu 
korongo domo wazi anastomus lamelligerus
ni ndege kwamba aliishi katika afrika na madagascar
chuo kikuu cha feira de santana universidade estadual de feira de santana uefs ni chuo kikuu nchini brazil kilichoanzishwa mnamo mwaka katika feira de santana brazil
chuo kikuu cha bahia universidade federal da bahia ufba ni chuo kikuu nchini brazil kilichoanzishwa mnamo mwaka katika salvador brazil
chuo kikuu cha minas gerais universidade federal de minas gerais ufmg ni chuo kikuu nchini brazil kilichoanzishwa mnamo mwaka katika belo horizonte brazil
universidade do estado de minas gerais uemg ni chuo kikuu nchini brazil kilichoanzishwa mnamo mwaka katika belo horizonte brazil
centro federal de educa o tecnol gica de minas gerais centro federal de educa o tecnol gica de minas gerais cefet mg ni chuo kikuu nchini brazil kilichoanzishwa mnamo mwaka katika belo horizonte brazil
centro federal de educa o tecnol gica celso suckow da fonseca chuo kikuu cha celso suckow da fonseca centro federal de educa o tecnol gica celso suckow da fonseca cefet rj ni chuo kikuu nchini brazil kilichoanzishwa mnamo mwaka katika rio de janeiro brazil
chuo kikuu cha rec ncavo da bahia universidade federal do rec ncavo da bahia ufrb ni chuo kikuu nchini brazil kilichoanzishwa mnamo mwaka katika cruz das almas brazil
instituto federal da bahia ifba ni chuo kikuu nchini brazil kilichoanzishwa mnamo mwaka katika salvador brazil
vitenzi vishirikishi vipungufu alama yake ya kiisimu ni t ni vitenzi chenye mzizi wa ndi
vitenzi vishirikishi vipungufu huchukua viambishi vya nafsi na viambishi vya ngeli vya urejeshi
kuna mizizi miwili ya vitenzi vishirikishi vipungufu
vielezi vya idadi au kiasi alama yake ya kiisimu ni e ni maneno yanayofafanua kielezi kuwa kitenzi hicho kitemetendeka mara ngapi au kwa kiasi gani
idadi hiyo inaweza kuwa idadi ya jumla au idadi kamili halisi
vielezi vya mahali alama yake ya kiisimu ni e ni maneno yanayofafanua kielezi kwa kujulisha mahali ambapo kitenzi hicho kinatendeka kimetendeka
vielezi vya mahali hujengwa kwa kuambikwa kuambikwa kuambatanishwa ni mwishoni mwa nomino inayokubali upatanisho wa kisarufi baada ya kuongezewa hiyo ni mwishoni mwake
ukristo ndio dini kubwa duniani mwanzoni mwa karne ya ukikadiriwa kuwa na waumini bilioni 
 kati ya watu bilioni duniani ambao ni sawa na 
kati ya madhehebu yake kanisa katoliki linaongoza kwa kuwa na waumini bilioni 
 likifuatwa na uprotestanti uliogawanyika sana waorthodoksi waorthodoksi wa mashariki na wengineo
nchi inayoongoza kwa idadi ya wakristo ni marekani likifuatwa na brazil na mexico
ukristo katika madhehebu yake mojawapo ni dini rasmi ya nchi argentina kanisa katoliki bolivia kanisa katoliki na ukristo kwa jumla costa rica kanisa katoliki denmark walutheri el salvador kanisa katoliki england anglikana greece waorthodoksi armenia kanisa la kitume la armenia georgia waorthodoksi ethiopia waorthodoksi wa mashariki iceland walutheri liechtenstein kanisa katoliki malta kanisa katoliki monaco kanisa katoliki norway walutheri vatican city kanisa katoliki
takwimu zifuatazo zimekokotolewa hasa marekani state department s international religious freedom report the cia world factbook joshua project open doors pew forum and adherents
com
kushoto orodha ya nchi zinazoongoza kwa idadi ya wakristo
kulia orodha ya nchi zinazoongoza kwa asilimia ya wakristo kati ya wakazi wote
kwa jumla kati nchi wakristo ndio wengi kati ya wakazi wote
vertebrata ni jina la kitaalamu la kutaja wanyama wote wenye uti wa mgongo
mifano ni mammalia ndege aves reptilia wanyama watambaaji kama nyoka au mamba na samaki
vertebrata wana kiunzi cha ndani neva kuu zinapitishwa ndani ya uti wa mgongo zinapohifadhiwa ndani ya ganda la mfupa
kuna kitovu cha neva upande wa juu ya uti wa mgongo na kwa wanyama walioendelea zaidi kitovu hiki kimeendelea kuwa ubongo unahifadhiwa ndani ya fuvu
vertebrata wako kote duniani kwenye mabara yote na aina mbalimbali za mazingira kuanzia nchi kavu baharini hadi tako la bahari na hewani ndege
ni wananyama wakubwa maana wanyama wasio na uti wa mgongo kwa jumla ni wadogo zaidi hadi wadogo sana
watumiaji wanaombwa kuchungulia lugha viungo na muundo wake tena
nils david hellenius alizaliwa mwaka ni swedish mcheshi muigizaji na televisheni mtangazaji
moderata samlingspartiet au kwa kifupi moderaterna ni chama cha siasa nchini uswidi
chama cha moderaterna kilianzishwa mwaka wa chini ya jina allm nna valmansf rbundet
moderaterna husogeza siasa ya uchumi wa soko na ubepari
dunia uwanja wa fujo ni riwaya iliyoandikwa na mwandishi euphrase kezilahabi mwaka wa ni riwaya ambayo inasawili maisha ya wanadamu husani waishio afrika mashariki hasahasa katika nchi ya tanzania
dunia uwanja wa fujo inaelezea jinsi maisha yaliyopo duniani ni sawa sawa na fujo kwani kila mtu anayekuja duniani huleta fujo zake na baadae kutoweka
mwandishi e
kezilahabi anaelezea katika jamii kila mtu anakuja duniani kufanya fujo zake na kusababisha matatizo mbalimbali katika jamii yake kama vile mauaji ukabila umalaya uchawi ubakaji ulevi wa kupindukia nk
hivyo basi mwandishi anaamini kwamba katika dunia kila mtu anakuja na fujo zake na kutoweka mfano mhusika tumaini katika riwaya hii ameleta fujo zake kama vile umalaya mauaji na mengine mengi na baadae kutoweka
mbinu za kifani katika riwaya ya dunia uwanja wa fujo
katika riwaya hii ya dunia ni uwanja wa fujo ni mojawapo ya riwaya iliyotokana na fani za kijadi ambayo ni sira sira ni fani ya kijadi ambayo hujumuisha wasifu na tawasifu yaani habari za maisha ya watu kwa mfano mwandishi e
kezilahabi katika riwaya yake hii imejaribu kumuonyesha mhusika tumaini maisha aliyokukuwa akiishi alibatizwa alikuwa mtoto wa mwalimu kapinga
vile vile tumaini alikuwa mlevi malaya mfano uk
 mwenyewe kaingiaaaa tajiri wetuuu hivyo basi riwaya hii inasadifu kuwa ni moja wapo kuwa ni riwaya ya fani za kijadi ambayo hujumuisha wasifu wa mhusika tumaini toka mwanzo wa maisha yake hadi wiho wa maisha yake
muundo ni namna visa na matukio hufuatana kwa mtiririko
hivyo tunaweza kusema pia muundo ni mfuatano wa masimulizi katika kazi ya fasihi
katika riwaya hii ya dunia ni uwanja wa fujo mwandishi ametumia muundo wa rejea pamoja na changamano
katika muundo wa rejea mwandishi anaanza kwa kuonyesha maisha ya dennis pale aliipowapokea wageni akina tumaini na pia kulejelea kwa kuonyesha maisha dennis pale tangu utoto wake uk
pia mwandishi ametumia muundo wa muundo changamano au rukia ambapo visa vinakuwa vinarukiana hii inajidhihilisha sehemu ya kwanza ambapo mwandishi anatuonyesha nyumbani kwa kasala ambaye anaishi kijijini bugolola kisa hakijaisha tunaona mwandishi pia anatuonyesha kisa cha tumaini katika uk
 ambapo mwandishi anaonyesha kuzaliwa na kubatizwa kwa tumaini
mwandishi wa riwaya hii pia ameigawa kazi yake katika sehemu kuu tatu na katika kila sehemu amezipa namba ili kusadifu yaliyomo katika kazi yake ya riwaya
sehemu ya kwanza katika sehemu ya kwanza mwandiskhi e
kezilahabi amewachora wahusika kwa kuonyesha adha na matatizo mbalimbali yanayoikabili jamii ya bugolola kwa mfano ushirikina umalaya na elevi mambo hayo yote ameyaonyesha katika namba 
sehemu ya pili pia katika sehemu ya pili tunamuona tumaini akiwashawishi akina john na anastasia kwenda nao mjini dae es salaam lakini inakomea shinyanga baada ya dada ya kukutana na dennis kitu kitu kilichompelekea tumaini na wenziwe kuanza maisha mapya mjini shinyanga
lakini katika maisha hayo tumaini na john wanakuwa ni wenye kupenda pombe na ansa kitu kilichopelekea kufilisika kwa tumaini
mbunda msokile anasema kuwa msuko ni mtiririko au mfuatano wa matukio yanayosimuliwa kuanzia mwanzo mpaka mwisho
hali hii huandamana na uchaguzi au mpangilio na ufundi wa kusimulia matukio yaliyoungwa vyema katika kazi ya sanaa ya kubuni itumiayo lugha
lakini si tofauti na ule ufafanuzi huu si tofauti na ule unaofafanua muundo kwani nao ni mtiririko wa matukio jinsi jinsi yanavyopangwa kiufundi kutoka mwanzo wa simulizi hadi mwisho
pesa za urithi alizoachiwa tuamini pamoja na malezi mabaya kutoka kwa wazazi wake ndio zinakuwa usababishi wa utonvu wa nidhamu wa tumaini katika kijiji chao cha bugolola mambo hayo ya uonvu wa nidhamu ni kama vile mlevi malaya kutofanya kazi pia alitumia ovyo mali alizoachiwa
mfano katika uk
 tunamuona mama yake tumaini akimkabithi tumaini funguo ya kufungua sanduku la marehemu baba yake ammbalo lilikuwa limebeba urithi wake
tumaini baada ya kupewa pesa za urithi hapa ndio tunaona mshitikizo kwani kwani pesa za urihi zilimsababisha kuamua kuacha shule na kuanza kuzitumia pea hizo ovyo kama vile ukahaba umalaya ulevi na mengineyo
pia katika riwaya hii msuko unaendea kuonekana pale ambapo tumaini john na anastazia walipofika mwanza na kufanya maamuzi ya kuelekea daes saalam baada ya kuona eneo la mwanza haitawafaa kwa kuanza maisha mapya kwani palikuwa karibu mno na kijini kwao sababu nyingine ilikuwa akina tumaini hawahuondoka kijijini kwao kwa wema
safari yao ya kuelekea dar es saalam inafikia kikomo pale ambapo walipofika shinyanga na kukutana na dennis ambaye aliwasihi wasitishe safali yao ili aambatane nao wakapajue kwake na kumpasha habari juu ya mambo yaliyokuwa yakiendelea kijijini kwao mugele uk
lakini pindi alipoanza kazi hiyo alijikuta akichukiawa na watu mbalimbali kutokana na kazi yake ya kuchunguza watu sili zao na kuzilipotisha serikarini
kzi hiyo ilisababisha hata baadhi ya watu kumkimbia tumaini mahali alipotia mguu wake
mfano pindi alipofika baa wateteja walikunjwa haraka haraka na kukimbia hali hiyo ilisababisha wenye biashara zao kumchukia tumaini na ikafikia hatua ya kumtafutia tumaini wajambazi wa kumuadabisha tumaini
baada ya tumaini kutafutiwa majambazi na kuwa ameadabishwa hali hiyo inatumika kama usababishi wa tumaini kuichukia kazi yake na kuamua kutafuta kazi nyingine ya kujiajili yeye mwenyewe kazi yenyewe ilikuwa ni kazi ya ukulima japo alianza kama mkulima mdogo lakini baadae akajikuta akipata maendeleo makubwa katika kazi yake mfano alinunua shamba kubwa na alitumia trekta katika shuguli zake za kilimo
lakini ngombe wa maskini hazai serikali ikapitisha mfumo wa ujamaa ambapo ilidai hakuna umiliki binafsi na mali zote ni za ni za umma hali hiyo ilisababisha kumuingiza tumaini matatani kwa hakukubaliana na hali hiyo na kupelekea kufanya tukio la mauaji ambapo alimuua mkuu wa wilaya ambaye ndiye alikuwa ni kiongozi wa ujamaa uk
 kitendo hicho kilitumika kama usababishi kwa tumaini kuwekwa chini ulinzi wa polisi na hatimaye kuhukumiwa kunyongwa uk
mtindo ni jinsi msanii anavyotumia ufundi umahiri na hisia zake katika kutenda au kueleza jambo fulani
katika riyawa hii kuna mitindo mbalimbali ambayo mwandishi ameitumia ni kama vile vipengele vya mtindo vilivyotumika katika riwaya hii monolojia masimulizi kwa kiasi kikubwa mwandishi ametumia lugha ya masimulizi katika kuelezea visa matukio sifa na tabia za wahusika katika kuikamilisha kazi yake
mtindo wa barua mwandishi pia ametumia mtindo wa barua kwa mfano katika uk
 mwandishi ametumia mtindo wa barua tunaona vera akimwandikia denis barua pia uk
 mwandishi ametumia mtindo huu wa barua tunamuona tumaini akimuandikia joku barua vilevile katika uk
 tunamuona denis akipokea barua kutoka kwa vera uk
 bibi kimalio alimuandikia barua denis
hotuba mwandishi katika kazi yake hii ya riwaya ya dunia ni uwanja wa fujo ametumia mtindo wa hotuba
 mtindo wa hotuba umetumika na hotuba ilikuwa ya kusisitiza azimio la arusha ambalo lililenga hatua ya siasa ya ujamaa nakujitegemea ambayo ilitaka watu wote wamiliki mali na uchumi kwa pamoja bila kujali mwenye nacho na asiye ncho
nyimbo ni mtindo mmoja wapo aliotumia mwandishi aliotumia mwandishi wa riwa hii
kwa mfano uk
 mwandishi ametumia wimbo ulioimbwa na mpiga zeze
mwandishi pia ametumia wimbo kwa mtindo wa shairi katika kazi yake hii kwa mfano katika uk
 tunona tumaini akiandika shairi ambalo lilisomwa na mwalimu darasani kama ifuatavyo
mwandishi e
kezilahabi ametumia wimbo wa maungunzo mwandishi katika mtindo wa mazungumzo ametumia nafsi zote tatu yaani nafsi ya nafsi ya kwanza nafsi ya pili nafsi ya tatu katika kazi yake yake hii ya dunia uwanja wa fujo tuaona nafsi ya kwanza umoja nitaoa msichana na pia nafsi ya pili katika riwaya hii imetumika kwa mfano uk
 wewe kasala pia nafsi ya tatu katika riwaya hii tunaona katika uk
yeye alisema kwa machozi mwandishi wa riwaya hii dunia ni uwanja wa fujo ametumia lugha sanifu iliyosheheni taswira mkoto misemo methali tamathali za semi nahau lugha za kigeni na mbinu zingine za kisanaa kama ifuatavyo lugha sanifu ni moja wapo ya ambayo mwandishi ametumia toka mwanzo hadi mwisho
pia mwandishi ametumia lugha isiyo sanifu kwa kiasi kidogo
batoto bamenisosondogorasondogola na chichwa bengine bamenikorokorakorokora na kucha
luha ya kigeni imetumiwa na mwandishi e
kezilahabi katika riwaya yake hii
lugha ya kigeni aliyotumia ni kiingeleza kwa mfano you are too optimistic about life and you are too pessimistic uk
mchanganyo ndimi ni matumizi ya lugha ambayo mwandishi ametumia katika riwaya hii
mchanganyo ndimu ni ile hali mtu kuongea kwa kutumia lugha zaidi ya mbili
lugha za matusi ni mbinu nyingine ilizotumiwa na mwandishi katika riwaya hii ni lugha za matusi kwa mfano
tamathali za semi ni maneno yanayotumiwa yanayotumiwa na wasanii ili kutia nguvu katika kazi hiyo
hivyo tamathali za semi zinazotumika katika riwaya hii ni pamoja na ni maneno ambayo hutumia kulinganisha kitu na kitu na kitu kingine kwa kutumia maneno kama vile mithili sawa kama mfano lakini mimi ninaumwa ninaumwa kama panya
uk
aliyekunyata nyumbani kwake kwa uoga kama panya aliyesikia mlio wa paka
ni tamathali za semi ambazo ulinganisha vitu vizuri kwa kutumia viunganishi au linganishi
mfano ni takriri ni tamathali za semi ambayo neon hujirudiarudia kwa lengo la kusisitiza jambo fulani
takriri ni matumizi ya lugha ambayo msanii ametumia katika riwaya hii tashihisi ni tamathali za semi ambazo vitu ambavyo si viumbe hai hupewa hadhi ya kutenda kama binadamu
mwezi uliona nyota ziliona hata jua liliona
uk
 tumaini alisikia sauti kama ya ndege akiimba kwa huzuni
uk
 kila jiwe walilokalia liliwaambia samahani umekalia bega langu
ni tamathali ya semi ambayo uigaji wa sauti za asili
mfano katika riwaya hii tanakari sauti alizotumia msanii ni kama ifuatavyo kazi kutembeza kengele zako kwenye mabaa
uk
mwezi uliona nyota ziliona hata jua liliona
uk
 tumaini alisikia sauti kama ya ndege akiimba kwa huzuni
uk
 samaki amejileta mwenyewe ndani ya chungu
uk
 kila jiwe walilokalia liliwambia samahani umenikalia bega langu
uk
 wema wa mtu hujulikana siku ya mazishi yake
uk
 name misemo ni mafungu ya maneno yanayotumiwa na jamii ya watu wa lugha hiyo kwa namna maalumu ili kutoa mafunzo maadili na kuihadharisha jamii
misemo ni maneno ambayo jamii huyatumia kutokana na uzoefu katika maisha
mapenzi yao sasa yalikuwa yamekwisha pata kovu
nilitaka uniondoe kwenye mdomo wa samba
uk
 nahau haya ni mafungu ya maneno yenye maana maalumu ambayo haitokani na maneno ya kawaida yaliyopo kwenye maneno hayo
nahau za lugha yoyote hutumiwa zaidi na jamii yenye asili ya lugha hiyo
mjalizo katika tamathali hii sentensi huwa ni mfuatano tu wa maneno yasiyo na viungo vyovyote
wenye pinde na wenye mapanga walianza kulifyeka lile chaka
ukioa msichana mzuri hata ndege watakuwa wanatua juu ya vichwa vyenu
lakini sasa ninaamini kuwa dunia ni uwanja wa fujo
ukioa mwenye tabia mbaya mchwa watajenga vichuguu ndani ya nyumba yenu
wahusika ni watu au viumbe waliokusudiwa wawakilishe tabia za watu katika kazi za fasihi
katika riwaya ya dunia uwanja fujo wahusika wake ni mhusika mkuu whusika wadogo na wahusika wajenzi kama alivyoainisha catherine ndugo na wangali mwai 
ika riwaya hii mwandishi ametumia wahusika wa aina tatu kwa kutumia kigezo cha catherine na wangeri mwai kama wahusika wakuu wadogo na wajenzi kama ifuatavyo mhusika mkuu huyu ni yule anejitokeza kila mara katika kazi za fasihi tangu mwanzo hadi mwisho
maudui ya kazi ya fasihi huwa yanamzungukia na hata kutolewa na mhusika mkuu zaidi ya wahusika wengine
huyu ndio mhusika mkuu katika riwaya hii kwani maudhui na dhamira zimejengwa juu yake
pia tunaona wahusika wajenzi akina john anastazia dc na mgeni kutoka dar es saalam dhamira wanazozitenda zinamgusia mhusika mkuu ambaye ni tumaini
jina tumaini ni jina ambalo amepewa na mzazi wake mzee kapinga ambaye alikuwa mwalimu
jina tumaini linasadifu matumaini ya wazazi wake pia alikuwa ni mototo pekee wa kiume katika familia ya mwalimu kapinga pia walikuwa na matumaini pindi atakapomaliza shule ndio atakuwa msaada wao katika familia na pindi watakapokuwa wazeeka
mambo hayo yanapatikana katika uk
inasema naam tumaini alikuwa motto wa watu hawa
tumaini kama jina lenyewe lionyeshavyo alikukuwa peke yake katika tumbo la mama yake hawa ni wahusika ambao hawajitokezi mara kwa mara katika kazi ya fasihi ndio ambao husimamia dhamira ndogo ndogo katika riwaya hii ya dunia uwanja wa fujo wahusika wadogo wadogo waliojitokeza ni kama ifuatavyo alikuwa na malezi mabaya kwa wajukuu zake uk
 ni wahusika ambao maudhui yao na dhamira wanazozitenda zinamsaidia mhusika mkuu katika dhamira azitendazo
mara nyingi wahusika wajenzi wanakazi ya kunjenga au kumsaidia mhusika mkuu katika dhamira zake
katika riwaya hii wahusika wajenzi ni kama ifuatavyo john ni mhusika mjenzi kwani dhamira alizobeba na nafasi alizotumiwa na mwandishi ni kwa lengo la kumjenga mhusika mkuu tumaini
pia tunaona john na tumaini walikuwa na mahusiano na ushirikiano tangu wakiwa kijijini bugolola mpaka waliposafiri kuelekea mjini shinyanga
anastazia pia huyu ni mhusika mjenzi kwani alikubali kuambatana na tumaini kijijini kwenda mwanza halafu mjini arusha
pia uhusiano wao ulidumu na kupelekea kuoana na tumaini
ni mmoja wapo wa wahusika wajenzi kwani ndio anaemjenga mhusika tumaini kwa kiasi kikubwa akiwa mjini shinyanga
katika kazi ya fasihi ni jumla ya mawazo yote yanayozungumzwa pamoja na mtazamo mbalimbali yaliyomsukuma msanii hadi akatunga na kusanii kazi fulani ya vipengele vya maudhui ni pamoja na dhamira migogoro falsafa ujumbe amejitahidi kwa kiasi kikubwa kuonyesha maudhi mbalimbali katika kazi yake kupitia vipengel e mbalimbali kama vile dhamira migogoro ujumbe falsafa mtazamo itikadi hii yote ni kwa lengo kuu la la kuelimisha jamii kuhusu mambo hili ni wazo kuu au mawazo mbalimbali yanayojitokeza katika kazi ya fasihi
senkoro anataadharisha maana hii isichanganywe na maudhui kwani dhamira ni sehemu tu ya maudhui na aghalabu dhamira kuu ndio hujenga kiini cha kazi ya dhamira zimegawanyika katika makundi mawili kuna dhamira kuu na kuu ni wazo kuu linalojitokeza katika kazi ya fasihi dhamira kuu katika riwaya hii ni matatizo na mikinzano ya kijamii kiuchumi na kisiasa sasa tuangalie ni kwa jinsi gani mwandishi ameijadili dhamira hii na mikinzano ya kijamii kiuchumi na kisiasa katika riwaya hii dunia uwanja wa fujo kwa kiasi kikubwa riwaya hii imejikita katika dhamira hii ambapo ameonyesha matatizo na mikinzano kiuchumi na kijamii ambayo jamii ya kitanzania wahusika kama vile tumaini john anastazia kapinga dennis ili kuiunda kuwa ni mhusika ambaye anapinga sera za kijamaa ya siasa ya ujamaa iliyoanzishwa na serikari nchi nzima hali hiyo inaleta ukinzani kwa tabaka lenye mali kwani hawakuwa tayari kuachia mali zao kwa umma
kupelekea kumuua mkuu wa wilaya ambaye alikuwa ndio kiongozi mkuu katika mkoa shinyanga katika shughuli za kusimamia sera hiyo ya ujamaa
dhamira ndogo ndogo
haya ni mawazo yanayojitokeza ili dhamira ndogondogo zinazojitokeza katika riwaya hii ni e
kezilahabi amejadili suala la mapenzi na ndoa katika pande mbili tofauti ameonesha mapenzi ya dhati aliyokuwa nayo tumaini kwa mke wake mwandishi anathibisha hili pale anapoamua kutoroka na anstazia na kuelekea mjini shinyanga ambako walianza maisha mapya pia tunaona jinsi gani wawili hawa ya dhati aliyokuwa nayo kwa mke wake pia yanajidhihirisha pindi mke wake huyo alipokubali kuishi na tumaini japo alikuwa ni mhuni na mlevi pia ha baada ya tumaini kupigwa na kualibiwa sura anastazia alindelea kuafiki kuishi na na mumewe e kezilahabi hakuwa nyuma kujadili suala la ulevi na athari zake kwa binadamu na jamii kwa ujumla katika riwaya yake hii amemtumia muhusika tumaini pamoja na john kuelezea dhamira hii
tukianza na tumaini mwandishi anamwonesha tumaini akianza tabia ya ulevi wa pombe kali baada ya kufiwa na wazazi wake kijijini bugololola hata alipoamia mkoani shinyanga aliendelea na tabia hiyo ya ulevi wa pombe mwandishi hakuishia hapo tu bali ameonesha na athari za tabia hiyo ya ulevi kama vile kupelekea kufilisika kwa tumaini kama mwandishi anavyothibitisha uk ni dhamira nyingine inayojitokeza katika riwaya hii mwandishi amemtumia muhusika tumaini kuilezea dhamira hii tunamwona tumaini akipata malezi mabaya kutoka kwa wazazi wake kitu kilichopelekea kuyahalibu maisha ya tumaini na kumfanya aache shule awe mlevi pamija na mengine mengi
yule kijana alimpiga tumaini kidogo tumaini alikimbia kwenda tumaini alivyo lelewa vibaya na kudekezwa na wazazi wake uk hali ya kuamini nguvu za giza ni jambo ambalo lina sababisha jamii nyingi kugawanyika na kukosa amani
la ushirikina katika jamii inayotuzunguka ni janga ambalo kila siku linahatarisha maisha ya watu hususani wazee wenye macho mekundu wako hatiani kupoteza maisha yao katika baadhi ya maeneo mfano mkoa wa shinyanga na ni dhamira pia inayojitokeza katika riwaya hii katika kuijadili dhamira hii mtu mnafiki kwani alijifanya anampenda mmewe kumbe alikuwa na uhusia mwamume mwingine ambaye ni john rafiki yake na dennis
anadhihilisha hali hiyo akionyesha katika kitabu chake kwamba katika uhalisia tabia hii ya unafiki imeshamiri katika jamii zetu unaweza ukawa na rafiki au ndugu ambaye akawa mnafiki kwako
riwaya hii mwanamke amechorwa katika pande mbili amechorwa katika upande hasi lakini pia mwanamke amechorwa katika upande chanya upande hasi mwanamke amechorwa kama kiumbe duni na dhaifu wakati katika upande chanya amechorwa kama mwanamke katika jamii kama alivyochorwa katika riwaya hii tukianza na upande riwaya hii mwanamke amechorwa kama kiumbe duni dhaifu katika nafasi mwanamke amemchora mwanamke kama chombo cha starehe anayeweza kutumiwa kuwastarehesha wanaume ili mradi kufurahisha nafsi zao hili linathibitishwa na mwandishi katika riwaya hii akimtumia muhusika christina kama chombo cha starehe ambaye alionekana kujirahisishwa kwa wanaume ili mladi apate fedha
wakifanywa kama chombo cha starehe kuwastarehesha wanaume jamii inatakiwa kubadilika na kuondokana na dhana hii kwani mwanamke pia anastahiri heshima amemchora mwanamke kama mtu asiye na maamuzi katika jamii yake kwa mfano anamtumia muhusika ambaye alikuwa nini mama yake tumaini kushindwa kufanya maamuzi juu mali alizoziacha kama urithi wa tumaini japo hakupenda kumuachia mtoto wao fedha nyingi alijua zitamuangamiza mwanae lakini alishindwa kubatilisha kutokana na maamuzi yaliyoachwa na mumewe
mfano anaonyesha kama hivyo licha ya hekima na kumrithisha mototo pesa ni ni kunvisha taji la uovu
baba yako alikataa kabisa na kwa kuwa nilishindwa mawazo ya baba yako katika jamii yetu inawachukulia wanawake kama watu wasio na maamuzi katika familia na pindi inapotokea kufiwa na waume zao huwa wanapata shida na manyanyaso kutoka kwa ndugu wa mwanaume kama vile kufukuzwa kwenye nyumba jamii inatakiwa kumpa nafasi mwanamke na itambue kuwa ana haki sawa kama ni nafasi nyingine ambayo mwandishi amemchora mwanamke kwa mfano tunaona mke wa dennis kama mtu mnafiki kwani alijifanya anampenda mmewe kumbe alikuwa na uhusia mwamume mwingine ambaye ni john rafiki yake na dennis
anadhihilisha hali hiyo akionyesha katika kitabu chake kwamba ni mivutano na misuguano mbalimbali katika kazi za fasihi
kuwa kati ya wahusika familia zao matabaka yao au hata katika nyadhifa migogoro yaweza kuwa ya kiuchumi kijamii mogogoro ya nafsi na migogoro ya kisiasa ambayo hujitokeza katika mitazamo tofauti kulingana na mtiririko wa mgogo nafsi pindi alipofiwa na wazazi wake na baadae kug unduli kuwa walikuwa wamechuliwa ka vizuu na bibi ake na leonila pia mgogoro nafsi wa pili ni pale ambapo leonila ankataliwa kuolewa na tumaini anajikuta akiingia katika lindi la pia leonila anjikuta akiingia katika mgogo wa nafsi pindi pindi wazazi wake walipomwandalia mazingila ya kuolewa na tembo uk
 dennis na benadeta tumaini na serikali kasala na mama yake
mfano
mwandishi anapoandika kazi yake huwa na ujumbe ambao hutaka uifikie jamii ujumbe katika kazi fasihi ni mafunzo mbalimbali ambayo hubeba ujumbe wa msingi na dhamira ndogondogo hubeba ujumbe ambao husaidia tunaupata kupitia muhusika mama resi pindi kwani alijifanya anampenda mmewe ujumbe huu unajitokeza pia katika riwaya hii mwandishi anamtumia muhusika tumaini pale alipoendekeza starehe zilimsababisha aingie kwenye mtego wa mwandishi anatupa ujumbe mwingine kuwa ili mtu aweze kufanikiwa hana budi kushikiria na kuizingatia elimu kwani elimu ni ufunguo wa maisha ujumbe huu katika riwaya hii unajitokeza kwa muhusika dennis ambaye alipata kazi nzuri sababu alikuwa amekwenda shule na kupata elimu ya kutosha
achana nae katika riwaya hii anaipa ujumbe jamii yake kuwa penda pale unapopendwa na si kumng ang ania tu mtu kwa kuwa moyo wako unataka tu kuwa naye ujumbe huu tunaupata kupitia kwa muhusika denni alipogundua kuwa mke wake alikuwa na mapenzi ya uongo aliamua kuachana nae
kazi ya fasihi mawazo mafunzo na falsafa ya msanii hubainisha msimamo wake huweza kuwatofautisha wasanii wawili au zaidi wanaoandika kuhusu mazingira hivyo basi mwandishi anamsimamo kwamba mambo yote yanayotendeka katika ulingu huu ni sasawa na fujo tupu kwani hata kama utajitahidi vipi matatizo yataendelea kukukabili mpaka umauti utakapokufikia
kitabu ni dunia uwanja wa fujo linasadifu yale yaliyomo ndani ya kitabu kwani tangu mwanzo wa riwaya hii kuna matukio au fujo mbalimbali ambazo zimejitokeza fujo hizo ni kama vile umalaya ulevi uchawi pamoja na mengineyo mengi
na mbunda msokile yeye anasema kuwa falsafa ni wazo ambalo mtu anaamimini lina ukweli fulani unaotawala maisha yake pamoja na maisha ya jamii
katika riwaya hii anaamini kuwa katika riwaya yake ya dunia ni uwanja wa fujo kwamba maisha hayana raha wala maana isipokuwa dunia ni uwanja wa fuzo
mwandishi wa riwaya hii amefaru kwa kiasi kikubwa kuibua kikingamizi kikubwa cha katika maendeleo ya jamii
zima la lugha kwani ametumia lugha lahisi na inayoeleweka kwa msomaji yeyote york university yu ni chuo kikuu nchini kanada kilichoanzishwa mnamo mwaka katika toronto ontario
san jos ni kijiji ndani ya mji wa nijar katika lugha ya kihispaniola katika jimbo la almer a kusini mwa andalusia
hata hivyo idadi ya watu kukua katika miezi ya majira wakati hadi watu 
pwani ya san jos iko juu ya bay kina juu ya costa de almeria katika maeneo ya jirani ya marina
kuhusu maili kusini ya san jose iko katika cove pwani playa de los genoveses maarufu kwa muda mrefu pwani na headlands miamba katika kila mwisho
zaidi km upande wa magharibi ni playa de m nsul
pwani ni kufunikwa na rangi inapokutana mchanga na kiasi kikubwa cha giza mwamba volkeno
njia ya pwani ya welisi ni njia ya miguu ndefu inayozunguka pwani yote ya welisi
njia inaelekea queensferry kaskazini mwa welisi hadi chepstow kiwelisi cas gwent kusini mwa welisi
njia ilifunguliwa rasmi tarehe mei ila sehemu fulani kama njia ya pwani pa ziwa ya anglesey na njia ya pwani pa pembrokeshire zilitanguliwa kufunguliwa
njia inapitia hafadhi za taifa maeneo mazuri ya urembo ma na hifadhi za asili za kitaifa 
 mei harare zimbabwe ni mwanamitindo kutoka zimbabwe
kuwakilisha nchi yake katika mashindano ya miss world 
wandeth kudakwashe gonzo au von dechii amezaliwa tar
harare zimbabwe ni mwanamitindo kutoka zimbabwe
 januari harare zimbabwe ni mwanamitindo kutoka zimbabwe
 machi zimbabwe ni mwanamitindo kutoka zimbabwe
 februari arusha tanzania ni mwanamitindo kutoka tanzania
kuwakilisha nchi yake katika mashindano ya miss earth 
viunganishi ni neno au kikundi cha maneno chenye kuunganisha vipashio vya lugha ili kuunda kipashio kikubwa zaidi
kiunganishi kinaweza kuunganisha neno na neno kirai na kirai kishazi na kishazi sentensi na sentensi au vinginevyo
viunganishi havina maneno ya kupambikwa katika neno au katika kupatanishwa kisarufi ndani ya tungo
yaani mfano cheza chezewa chezeka na kadhalika
na lakini ingawa bila au ila sembuse kwa sababu kwa kuwa pamoja na ijapokuwa tena iwapo labda toka n
tandu ni aina za arithropodi wembamba na warefu katika ngeli chilopoda ya nusufaila myriapoda wenye miguu mingi
wanafanana kijuujuu na majongoo lakini hawa huenda polepole na hula dutu ya viumbehai viani na kuvu
tandu huenda mbio na hula wanyama wengine invertebrati na vertebrati
majongoo ni aina za arithropodi wembamba na warefu katika ngeli diplopoda ya nusufaila myriapoda wenye miguu mingi
wanafanana kijuujuu na tandu lakini hawa huenda mbio na hula wanyama wengine invertebrati na vertebrati
majongoo huenda polepole na hula dutu ya viumbehai viani na kuvu
hata kama majongoo huitwa millipedes miguu elfu kwa kiingereza na tandu huitwa centipedes miguu mia kwa ukweli wana kwa kadiri nambari sawa ya miguu tandu wana miguu hadi na majongoo hadi 
juni shinyanga tanzania ni mwanamitindo kutoka tanzania
majongoo miguu michache ni aina za arithropodi wadogo katika ngeli pauropoda ya nusufaila myriopoda
wana mnasaba na majongoo ya kawaida lakini wana urefu mfupi mm 
 na miguu michache kuliko hawa jozi katika wanyama wazima
huonekana katika udongo na inawezekana kama hula kuvu na dutu ya viumbehai
vielezi vya wakati alama yake ya kiisimu ni e ni maneno yanayofafanua kielezi kwa kujulisha wakati ambao kitenzi hicho kinatendeka kimetendeka
 teferi kela ethiopia ni mwanamitindo kutoka ethiopia
machi addis ababa ethiopia ni mwigizaji filamu na mwanamitindo kutoka nchini ethiopia
 juni addis ababa ethiopia ni mwigizaji filamu na mwanamitindo kutoka nchini ethiopia
 dakar senegal ni mwanamitindo kutoka senegal
tandu shamba ni aina za arithropodi wadogo katika ngeli symphyla ya nusufaila myriapoda
hawana macho na hutumia vipapasio ili kusikia njia
hula dutu ya viumbehai lakini spishi kadhaa zinaweza kuharibu mimea ya shambani
septemba dakar senegal ni mwanamitindo kutoka senegal
 dakar senegal ni mwanamitindo kutoka senegal
 novemba senegal ni mwanamitindo kutoka senegal
 machi mombasa kenya ni mwanamitindo kutoka kenya
 mei london uingereza ni mwanamitindo kutoka ufalme wa muungano
 dar es salaam tanzania ni mwanamitindo kutoka tanzania
yael abecassis hebrew amezaliwa tar
 julai ashkelon israel ni mwigizaji filamu na mwanamitindo kutoka nchini israel
 agosti anafahamika kwa jina la kikazi kama halle berry ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini marekani
 januari anafahamika kwa jina la kikazi kama tiffany mason ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini marekani
frederick kijerumani friedrich juni maarufu kama frederick barbarossa kutokana na ndevu zake nyekundu alikuwa kaizari ya dola takatifu la kiroma kuanzia hadi kifo chake wakati wa vita vya msalaba
kabla ya hapo alikuwa mfalme wa ujerumani kuanzia na mfalme wa italia mwaka 
halafu alitiwa pia taji la mfalme wa burgundy huko arles tarehe juni 
camaret sur mer na kiswahili camaret juu ya bahari ni mji wa ufaransa mwenye wakazi katika mkoa la bretagne
r mi mathis amezaliwa novemba ni msimamizi wa maktaba kutoka nchi ya ufaransa
peter petrelli imechezwa na milo ventimiglia ni jina la kutaja uhusika katika mfululizo wa ubunifu wa kisayansi kupitia televisheni ya nbc maarufu heroes
ni mwuguzi wa jumba la watu mahututi ambaye amegeukia udaktari usaidizi akiwa katikati mwa miaka akiwa na nguvu za kufyonza na kugezea nguvu za watu wengine wenye vipawa
mwepesi kuona jambo na vilevile ana huruma mno awali uhusika ulionekana kuwa na uhusiano mgumu sana na ndugu yake ambaye ni nathan
tangu hapo peter petrelli amekuwa akikabiliana na matokeo dhidi ya maamuuzi yanayotokana na vipawa vyake vinamtaka afanye
mwanzoni mwa mfululizo wa heroes peter alifyonza kipawa cha mtu mwenye uwezo wa kuwa bomu linasubiri kulipuka
katika hekaheka za wahusika wote wa mfululizo walikuwa katika mbio za kuukoa mji new york city kwa hofu ya peter atalipuka kama bomu la nyuklia
dakika kadhaa kabla ya tukio ghafula anatokea ndugu yake peter ambaye ni nathan na kupaa nae angani na kuokoa watu wa jiji la new york city
kwa asili jina utitiri hutumika kwa aina za wadudu wadogo wa kuku ambao wana mnasaba na kupe na papasi
lakini kwa sababu hakuna jina la jumla la kiswahili kwa kundi la acari utitiri hutumika zaidi na zaidi kwa spishi nyingine za acari
kwa asili pia neno hili lilikuwa nomino isiyoweza kuhesabiwa kama sukari kwa mfano lakini watu wengine wameanza kulichukulia kama neno katika umoja na matitiri kama wingi
spishi kubwa kabisa zina mm lakini takriban spishi zote ni ndogo au ndogo sana spishi ndogo kabisa ina mm 
utitiri ni tele katika udongo ambapo husaidia kumeng enya dutu ya viumbehai
lakini spishi zinazojulikana zaidi ni vidusia vya nje vya wanyama na mimea
mifano ya vidusia ni kupe papasi funduku na utitiri mwekundu
lugha za kiaustronesia ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa katika visiwa vya pasifiki vya asia ya kusini mashariki na kisiwa cha madagaska
katika familia hiyo kuna lugha zaidi ya zenye wasemaji milioni 
lugha ya kiaustronesia yenye wasemaji wengi mno ni kimalay ambayo huzungumzwa na watu milioni 
yoana antida thouret kwa kifaransa jeanne antide sancey le long ufaransa novemba napoli italia agosti alikuwa mtawa wa kanisa katoliki aliyeanzisha shirika la masista wa upendo wa kimungu
sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake
yoana antida alizaliwa sancey le long tarehe novemba 
alipofikia umri wa miaka alijiunga na masista wa huruma wa mt
vinsenti wa paulo huko paris lakini wakati wa mapinduzi ya kifaransa aliishi uhamishoni uswisi na ujerumani baada ya kulazimika kuacha shirika mwaka 
mwaka alirudi ufaransa alipoanzisha shule kwa wasichana fukara
mwaka alianzisha shirika lingine huko besan on kwa msaada wa letizia ramolino mama wa napoleon bonaparte
shirika jipya lilienea haraka hata nje ya ufaransa katika nchi za savoy uswisi na italia
mwaka shirika lake lilikubaliwa na papa pius vii na kupewa fadhili ya kutokuwa chini ya askofu wa jimbo
hiyo ilisababisha upinzani askofu wa besan on gabriel cortois de pressigny mwenye mwelekeo wa ugalikani
hivyo yoana alihamia italia alikofariki katika monasteri regina coeli napoli tarehe agosti 
magdalena wa canossa verona italia machi verona aprili alikuwa mwanamke mtawa wa kanisa katoliki aliyeanzisha mashirika ya mabinti wa upendo wakanosa na wana wa upendo wakanosa papa yohane paulo ii alimtangaza mtakatifu mwaka 
alizaliwa na sharifu ottavio wa canossa na mke wake teresa szluha akiwa mtoto wa tatu kati ya sita
mwaka baba alifariki ghafla na miaka miwili baadaye mama aliolewa tena na edoardo zenetti wa mantova
huyo mama kutoka ufaransa aliharibu kwa ukali wake lakini alipoacha kazi magdalena alipatwa ghafla na ugonjwa mbaya
alipopona magdalena alimshirikisha padri pietro rossi uamuzi wake wa kujitoa kwa mungu akaanza kupitia sheria za mashirika mbalimbali
ndipo alipojiunga na monasteri ya wakarmeli peku ya verona tarehe mei lakini baada ya miezi kumi alitambua ana wito tofauti si ule wa kuishi daima ndani ya ugo
chini padri luigi libera alichunguza wito wake maalumu tangu mwaka hadi na hatimaye alikutana na askofu andrea avogadro wa verona ili kupendekeza bila mafanikio mpango wake wa matendo ya huruma
wakati huo ilimbidi magdalena kusimamia familia yake pamoja na mali yake lakini alitekeleza ndoto yake ya kukusanya wasichana wasio na nyumba na kutembelea hospitali
kati ya na aliishi kidogo katika nyumba ya familia na kidogo katika nyumba alizozikodi kwa ajili ya wasichana hao
tarehe mei aliweza kushinda upinzani wa wanafamilia akahamia kati ya wasichana wake na kuanzisha shirika la kike ili kushughulikia mahitaji ya jamii kupitia shule katekesi ziara hospitalini na malezi ya walimu wa vijijini
kati ya mwaka na magdalena alisafiri sana na kuandika barua nyingi ili kuthibitisha kazi yake na kupata kibali pamoja na kuanzisha jumuia nyingine sehemu mbalimbali za italia
mwaka shirika lilikubaliwa halafu papa leo xii alithibitisha katiba yake kwa hati si nobis desemba 
mpango wa kuanzisha tawi la kiume aliokuwanao tangu mwaka ulitekelezeka mwaka tu huko venezia
magdalena alifariki huko verona tarehe aprili 
zinatunzwa kumbukumbu zake alizoziandika kwa agizo la mwakilishi wa papa na kwa kutumia nafsi ya tatu zinafikia hadi mwaka lakini kwa kuruka miaka hadi 
ziko bado zilizokusanywa na emilia dossi kati ya mwaka na zen ni jina la aina ya ubuddha inayopatikana hasa nchini japan na katika karne ya imesambazwa katika nchi nyingi duniani
ilianzishwa wakati wa karne ya bk katika mkondo wa ubuddha wa mahayana nchini china ikaendelea ukua hasa japan
mkazo wa zen si mafundisho wala imani bali mazoezi hasa katika hali ya mazingatio kimya kwa lengo la kufikia hali ya mwangaza wa ndani
shairi ya kale inaonyesha mwelekeo wa zen na hasahasa mstari wa nne jambo muhimu ni uhusiano kati ya mwalimu na mwanafunzi
mwalimu ni mtu aliyeona mwangaza akikubali wajibu wa kuwafungulia wengine njia hii pia
zazen inamaanisha kuketi katika hali ya mazingatio kimya
mwenyekutafuta mazingatio kimya anaketi chini mguu mmoja juu ya mwingine
uti wa mgongo haunyoki na mikono inakaa moja juu ya mwingine bila kuisukuma ncha za vidole gumba hugusana kidogo
macho yako wazi kiasi kwa kuangalia chini lakini bila kutazama kitu
roho inatazama hali ya wakati bila kutafakai kitu
kwa njia hii anatarajia kuwa kimya kabisa na kufikia hali ya amani ya ndani
barua pepe ni ujumbe unaotumwa kwa njia ya intaneti au mtandao mwingine wa kielektroniki
barua pepe ni huduma ya intaneti tena kati ya huduma za intaneti hii ndiyo inayotumiwa zaidi na watu kote duniani
inapeleka habari mahali popote penye intaneti katika muda mfupi sana mara nyingi katika sekunde chache hadi upande mwingine wa dunia
ujumbe unaweza kupelekwa ndani ya barua pepe yenyewe au kama nyongeza ya barua pepe
nyongeza za aina hii ni kama faili za programu mbalimbali picha au muziki zinazopatikana kwa umbo la digitali
gharama za kutuma barua pepe ni ndogo karibu bure
swala ni lile la upatikanaji wa tarakilishi kompyuta iliyounganishwa na intaneti tu
kwa hiyo tangu kutokea kwa barua pepe idadi ya barua za kawaida zinazotumwa na watu wanaoandika kwenye karatasi imepungua
mawasiliano ya barua pepe hutegemea utaratibu uliokubaliwa na kupatikana kote
hasara ya barua pepe ni wingi wa habari zisizotakiwa ambazo kujulikana kama spam yaani takataka
watu vikundi na makampuni mengi hutumia kompyuta kwa kusambaza matangazo ya kila aina kwa kila anwani wanayojua
programu nyingi zinafanya kazi usiku na mchana kukusanya anwani za akaunti za watumiaji wa barua pepe
mara nyingi matangazo haya yanalenga kuvuta watumiaji kwenda kurasa za intaneti ambako wanapaswa kulipa kiasi fulani kwa kuingia kwa mfano kurasa za ngono
kati ya barua pepe za spam mara nyingi kuna zile zenye programu zinazofuata mbinu za virusi za kompyuta zisizotambulika na kukusanya pia habari mbalimbali za watumiaji
kuna makadirio ya kwamba zaidi ya za barua pepe zote zinazopita katika intaneti ni za aina za spam
kwa watumiaji wa intaneti ni muhimu kuwa na programu zinazotambua hizi spam na kuzihamisha katika orodha ya pekee nje ya barua pepe zinazotakiwa
brahmagupta kisanskrit bk alikuwa mtaalamu mhindi wa hisabati na astronomia anayekumbukwa kwa maandiko yake kuhusu fni hizi mbili
alikuwa msimamzi wa kituo cha astronomia mjini ujjain madhya pradesh
brahmagupta alikuwa mwanahisabati wa kwanza anayejulikana kutunga sheria za kupiga hesabu kwa kutumia sifuri
katika fani ya astronomia aliping mafundisho ya siku zake kuwa dunia ni tambarare akasisitiza ni tufe
pia alipinga mafundisho kuwa mwezi ni mbali kuliko jua akaonyesha kuwa sharti mwezi uko karibu zaidi
astronomical observatory ni taasisi ya kuangalilia anga na magimba yake kama vile jua mwezi nyota sayari kometi au galaksi
zamani kulikuwa pia na majengo maalumu penye nafasi ya kutazama hasa mahali ambako jua au nyota fulani iliweza kutazamiwa kuonekana siku maalumu na hii ilikuwa muhimu kwa kukadiria kalenda
currency kwa maana ya kisasa ni utaratibu uliopo katika nchi fulani au jumuiya ya nchi zenye pesa ya pamoja unaotawala utoaji na matumizi ya sarafu na benknoti katika eneo hili
kiasili neno sarafu lamaanisha vipande vya metali vinavyokubaliwa kama pesa kwa matumizi ya malipo ya bidhaa na huduma
thamani yao ililinganishwa kutokana na kiasi cha fedha halisi ndani ya kila sarafu
katika dunia ya kisasa kulingana na maendeleo ya uchumi kila nchi imeweka utaratibu rasmi wa kukubali aina moja ya pesa katika eneo lake
kama pesa ya nchi au sarafu kwa maana hiyo ni dhaifu sana kuna pia matumizi ya sarafu mbalimbali kandokando hadi leo
nchi kadhaa zimeendelea kuunda sarafu ya pamoja na mfano bora ni euro kwa ajili ya nchi nyingi za ulaya iliyochukua nafasi ya sarafu za kitaifa tangu mwaka
sarafu nyingi za dunia zafanyiwa biashara kwenye masoko ya sarafu ambako fedha za kigeni zanunuliwa na kuuzwa
sarafu inayotumiwa zaidi kimataifa kwa ajili ya biashara kati ya nchi mbalimbali ni dolar ya marekani us dollar na mengine ni hasa euro ya ulaya na pauni ya uingereza
kama sarafu inakubalika kwenye masoko ya sarafu huitwa fedha au sarafu ya kusafifika ing
nchi kadhaa zina sheria zinazolenga kuzuia kusafifika kwa pesa yao
kwa mfano won wa korea kaskazini peso ya kuba au rubel ya transnistria haibadilishwa kwa fedha ya kigeni isipokuwa kwa watu na makampuni chache ndani ya nchi na kutopokelewa nje ya nchi hizi
lakini kwa kawaida kuna soko la siri kwa ajili sarafu hizi hata kama ni marufuku ndani ya nchi na hapo thamani ni chini sana na kiwango rasmi inayotangaziwa rasmi
usimamizi wa sarafu uko mkononi mwa waziri wa fedha au benki kuu ya nchi mbalimbali
katika nchi zinazofuata mfumo wa soko huria mara nyingi benki kuu ina kiwango kikubwa cha uhuru mbele ya serikali
zamani za jumuiya ya afrika ya mashariki ya kwanza sarafu ya shilingi ya afrika ya mashariki ilisimamiwa na bodi ya sarafu ya afrika ya mashariki iliyovunjika mwaka 
zamani yaani hadi mwanzo au katikati ya karne ya sarafu nyingi ziliunganishwa na dhahabu
maana yake kila dolar pauni mark rupia au shilingi iliwakilisha kiasi fulani cha dhahabu au pia fedha halisi
benki kuu zilikuwa na akiba kubwa ya metali hizi zilizotakiwa kuwa sawa na jumla ya benknoti zilizotolewa na benki kuu
siku hizi jumla ya pesa iliyotolewa inatakiwa kiulingana na nguvu ya uchumi wa nchi au eneo
kama benki kuu inaendelea kuchapisha benknoti zaidi kunatokea mfumko wa bei yaani thamani ya pesa inashuka
nchi kadhaa zimefunga kima cha mabadilishano ya pesa yao kwa sarafu muhimu kama dolar au euro
faida yake ni ya kwamba shirika na watu katika nchi hizi ambazo mara nyingi ni ndogo zina uhakika kuhusu thamani ya pesa yao
kwa mafanyikio wa mfumo huu ni lazima ya kwamba benki kuu ina pesa ya kigeni ya kutosha ili iweze ila wakati kubadilisha pesa ya nchi kwa kima cha soko huru na kwa kima rasmi kwa sarafu inakofungwa
mfano ni nchi nyingi za afrika ya magharibi zilizotumia zamani pesa ya ufaransa kama sarafu yao na sasa zimefunga pesa ya kitaifa kwa euro
kiacheron ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na waacheron
kiafitti ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na waafitti
kiaka au kisillok ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wasillok
lugha isichanganywe na lugha ya kiaka ambayo huzungumzwa nchini jamhuri ya kongo
kiama au kinyimang ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na waama
kiandaandi au kidongola ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wadongola
kibaygo kilikuwa lugha ya kinilo sahara nchini sudan iliyozungumzwa na wabaygo
mwaka wa idadi ya wabaygo imehesabiwa kuwa watu lakini hakuna wasemaji hai wa lugha hiyo
kibedawiyet au kibeja ni lugha ya kiafrika kiasia nchini sudan misri na eritrea inayozungumzwa na wabedawi
pia kuna wasemaji nchini misri na wasemaji nchini eritrea 
kiberti ilikuwa lugha ya kinilo sahara nchini sudan iliyozungumzwa na waberti
kibirked au kibirgid ilikuwa lugha ya kinilo sahara nchini sudan iliyozungumzwa na wabirked
kiburun ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na waburun
kidagik au kidengebu ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na wadagik
kidair ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wadair
kidilling ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wadilling
kidomari ni lugha ya kihindi kiulaya nchini iran na nchi nyingi nyingine za mashariki ya kati inayozungumzwa na waromani
kielhugeirat ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na waelhugeirat
kifur ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wafur
wangen im allg u ni mji wa baden w rttemberg nchini ujerumani
kigaam ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wagaam
kighulfan ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na waghulfan
kigule ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan iliyozungumzwa na wagule
mwaka wa idadi ya wagule imehesabiwa kuwa watu tu lakini walikuwa wameshasahau lugha yao yaani hawakuendelea kuongea kigule
kiheiban ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na waheiban
kikadaru ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wakadaru
kikanga ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wakanga
kikarko ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wakarko
kikatla ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na wakatla
kikeiga ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wakeiga
kikelo ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wakelo
idadi ya wasemaji wa kikelo imehesabiwa kuwa watu tu yaani lugha imekaribia kutoweka
kiko au kifungor ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na wako
kikoalib ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na wakoalib
kikrongo ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wakrongo
kilafofa ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na walafofa
kilaro ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na walaro
kilogol ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na walogol
kilogorik ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na walogorik
kwa hiyo inawezekana kuwa kilogorik imekaribia kutoweka
kilumun ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na walumun
kimidob ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wamidob
kimoro ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na wamoro
kimolo ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wamolo
isichanganywe na lugha ya kimolo inayozungumzwa nchini kenya
paola ni mji wa wilaya ya cosenza katika mkoa wa calabria kusini mwa italia
ni maarufu hasa kama mahali pa kuzaliwa pa mtakatifu fransisko wa paola
kinding au kieliri ilikuwa lugha ya kiniger kongo nchini sudan iliyozungumzwa na wanding
hakuna wasemaji wa kinding tena kwa vile wanding wote wameacha lugha yao na kuongea kiarabu siku hizi
kingile ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na wamesakin
kinobiin ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan na misri inayozungumzwa na wanobiin
lugha pia huitwa kifedicca nchini misri na kimahas nchini sudan
kiotoro ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na waotoro
kishatt ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na washatt
kishwai ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na washwai
kitagoi ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na watagoi
kitalodi au kijomang ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na watalodi
kitama ni lugha ya kinilo sahara nchini chad na sudan inayozungumzwa na watama
kitegali ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na wategali
kitemein ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na watemein
kitese ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na watese
kitigre ni lugha ya kiafrika kiasia nchini eritrea na sudan inayozungumzwa na watigre
pia kuna wasemaji wachache nchini sudan mpakani ambapo lugha huitwa kixasa
kitima ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na watima
kitira ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na watira
kitocho ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na watocho
kitorona ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na watorona
kitulishi ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na watulishi
kitumtum ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na watumtum
idadi ya wasemaji wa kitumtum imehesabiwa kuwa watu 
kiwali ni lugha ya kinilo sahara nchini sudan inayozungumzwa na wawali
isichanganywe na lugha ya kiwali inayozungumzwa nchini ghana
kiwarnang ni lugha ya kiniger kongo nchini sudan inayozungumzwa na wawerni
neno latokana na ghasia za fujo katika urusi wa karne ya ambako wayahudi walishambuliwa maduka na nyumba zao kuharibiwa na idadi ya watu kuuawa hovyo
kwa hiyo neno pogromu lataja hasa mashambulio dhidi ya wayahudi katika ulaya
lakini inatumiwa pia kwa mashambulio dhidi ya vikundi vingine
kisuba ni lugha ya kibantu nchini kenya inayozungumzwa na wasuba
isichanganywe na lugha ya kisuba inayozungumzwa nchini tanzania
novemba anafahamika kwa jina la kikazi kama hydie waters ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini marekani
wahacha ni jamii ya watu wanaotumia lugha ya kihacha lugha inayozungunzwa nchini tanzania mkoa wa mara hasa katika wilaya ya rorya
walinzi wa amani wa umoja wa mataifa ni vikosi vya wanajeshi wanaotolewa na nchi wanachama chini ya usimamizi wa um kwa kulinda amani au hali ya kusimamisha mapigano
tangu mwaka vikosi hiyi vimetumwa kwenda mahali pa ugomvi katika sehemu mbalimbali za dunia
kikosi cha kwanza kiliundwa mwaka kusimamia mapatano ya kusimamia mapigano katika palestina baada ya vita ya kwanza kati ya israeli na nchi ya kiarabu
baada ya vita ya suez mwaka walinzi wa mani walitumwa mara ya kwanza wakibeba silaha
tangu kuingia katika vita ya wenyewe kwa wenyewe nchini kongo walinzi wa amani huvaa kofia buluu na kuandika herufi un um kwenye magari yao
msingi wa kutuma walinzi wa amani ni kibali cha serikali ya nchi husika pande zote katika ugomvi
vikosi vya walinzi wa amani hawana mamlaka ya kuchukua upande au kushiriki katika mapigano
hata hivyo baraza la usalama la um linaweza kutoa amri kwa walinzi wa amani kuendelea kuwalazimisha washiriki katika mapigano
kwa namna hii kikosi maalumu cha um kilianza kushambulia wanamigambo katika mashariki ya kongo waliokataa kufuata mapatano ya kusimamisha mapigano na kupora wananchi
mwaka kulikuwa na walinzi wa amani mahali duniani wakiwa na jumla ya wanajeshi na wafanyakazi 
nchi zinazotoa wanajeshi ni hasa pakistan uhindi na bangladesh kila nchi takriban 
hadi machi jumla ya walinzi waliuawa kati ya hao walikuwa wanajeshi polisi wafanyakazi wa um kutoka nchi husika na wafanyakazi raia wa kimataifa
zaidi ya nusu ya makisio ya huduma ya walinzi wa amani hutolewa na marekani japani na ujerumani
walinzi wa amani walifaulu mara kadhaa kutekeleza kusudi lao lakini kuna pia mifano ambako wameshindwa
kati ya mifano mibaya iliyoleta upinzani ni vita ya wenyewe kwa wenyewe nchini rwanda
hapa baraza la usalama la um ambayo ni bodi ya pekee kuamulia kuhusu walinzi hao ilisita kupiga kura hadi mauaji nchini rwanda yalikuwa na mbio tayari
tarumbeta ni ala ya muziki ya kupuliza ikitengenezwa kwa metali hasa shaba nyeupe
upande wa mdomo ni nyembamba na upande wa mwisho ni pana yenye
urefu wa bomba lake linaweza kukaribia mita na nusu lakini bomba hili limepindwa mara mbili kwa kuwa na ala isiyo ndefu mno
katikati huwa na vilango vinavyobadilisha njia ya hewa na kusababisha sauti kuwa juu na chini
sauti yenyewe haufanywi na tarumpeta tofauti na filimbi lakini kwa kupuliza hewa baina ya midomo iliyokazwa ndani ya mdomo wa tarumpeta
ala kama tarumpeta zimepatikana tangu miaka mielfu lakini zilifanana na ala metalia za kupuliza nyingine hadi mnamo tarumpeta yenye milango ilitengenezwa
kati wapiga tarumpeta wa muzikiw klasiki ni adolph herseth sergei nakariakov na maurice andre
viunganishi halisi alama yake ya kiisimu ni u ni aina ya viunganishi ambavyo vinaunganisha vipashio vyenye hadhi sawa kisarufi
viunganishi vihusishi alama yake ya kiisimu ni u ni aina ya viunganishi ambavyo vinaunganisha vipashio vyenye hadhi tofauti kisarufi
wakati mwingine unaweza kuwa na muunganiko wa vipashio viwili au zaidi vyenye hadhi tofauti katika sarufi
viunganishi vinavyotumika kuunganisha vipashio hivyo huitwa vipashio vihusishi
huitwa hivyo hivyo kwa sababu kazi yake ni kujulisha uhusiano uliopo baina ya vipashio hivyo
kiaasax ni lugha ya kiafrika kiasia nchini tanzania inayozungumzwa na waassa
visiwa vya south georgia na south sandwich ni eneo la ng ambo la uingereza katika kusini ya bahari atlantiki
eneo lao ni funguvisiwa mbili vya south georgia na sandwich halafu visiwa vingine vidogo sana vilivyosambazwa katika maeneo mapana ya atlantiki kusini
tangu karne ya wawuvi wa nyangumi kutoka ulaya walijenga hapa vituo ambako walipeleka nyangumi kwa kuwakatakata na kupika mafuta yao
vituo hivi vilikuwa na makumi hadi mamia wakazi wakati wa kuvinda nyangumi lakini wakati wa baridi ni watu wachache tu waliobaki
vituo hivi vilifungwa katika miaka ya kutokana na kupotea kwa nyangumi
mwaka mvuvi kutoka norwei alianzisha kijiji cha grytviken kama kituo cha kupikia mafuta ya nyangumi na kijiji hiki ni makazi ya pekee ya kudumiu kwenye visiwa hivi hadi leo
idadi ya wakazi ni na wengi wao ni wanasayansi wanaochungulia ndege wanaokaa kwenye visiwa pamoja na afisa moja mwakilishi wa serikali ya uingereza
hadi eneo lilisimamiwa kutoka visiwa vya falkland lakini imepewa hadhi ya eneo la pekee
ilhali hakuna wakazi wa kudumu pia hakuna baraza lililochaguliwa na mamlaka yote iko mkononi mwa maafisa wa serikali ya ufalme wa maungano
kiaramanik ilikuwa lugha ya kinilo sahara nchini tanzania iliyozungumzwa na waaramanik
hakuna wasemaji wa kiaramanik yaani lugha imetoweka kabisa
kihadza ni lugha ya kikhoisan nchini tanzania inayozungumzwa na wahadza
hata hivyo watoto bado wanaendelea kujifunza lugha ya wazazi wao kwa hiyo haionekani kama lugha itatoweka hivi karibuni
kikisankasa ni lugha ya kinilo sahara nchini tanzania inayozungumzwa na wakisankasa
kikonongo ni lugha ya kibantu nchini tanzania inayozungumzwa na wakonongo
wengine wanaiangalia kama lahaja ya kinyamwezi tu
kimachinga ni lugha ya kibantu nchini tanzania inayozungumzwa na wamachinga
kimagoma ni lugha ya kibantu nchini tanzania inayozungumzwa na wamagoma
kimambwe lungu ni lugha ya kibantu nchini tanzania na zambia inayozungumzwa na wamambwe walungu na wafipa
kisoli ni lugha ya kibantu nchini zambia inayozungumzwa na wasoli
kimwera nyasa ni lugha ya kibantu nchini tanzania inayozungumzwa na wamwera lakini ni lugha tofauti na kimwera yenyewe
kingasa au kiongamo ni lugha ya kinilo sahara nchini tanzania inayozungumzwa na wangasa
ingawa kulikuwa na wangasa zaidi ya mwaka wa wengi walikuwa wameshasahau lugha yao na kutumia kimaa au lugha nyinginezo
kirombo ni lugha ya kibantu nchini tanzania inayozungumzwa na wachagga yaani ni lugha moja katika mnyororo wa lugha za kichagga
idadi ya wasemaji wa kirombo imehesabiwa kuwa watu 
kimochi ni lugha ya kibantu nchini tanzania inayozungumzwa na wachagga yaani ni lugha moja katika mnyororo wa lugha za kichagga
mapambano kati ya israeli na palestina ni ugomvi baina ya nchi ya israeli na wakazi wa palestina unaoathiri pia uhusiano na nchi jirani
ulisababisha tayari vita sita kati ya nchi ya israeli tangu kuundwa kwake mwaka na jirani zake za kiarabu
mapambano yanaendelea hayajapata suluhisho hadi sasa
mapambano yalianza wakati wa kuongezeka kwa uhamiaji wa wayahudi katika maeneo ya palestina yaliyokaliwa na waarabu
kuundwa kwa dola la israeli kulisababisha vita ya kwanza baina ya israeli mypa na nchi zote za jirani
file un partition plan palestine
png thumb palestine mapambano hayo si ya kijeshi tu bali yanaanza upande wa siasa na pia upande wa dini
wayahudi wa ulaya waliokuwa wahamiaji wa kwanza kuja palestina waliona uhamiaji wao kama kurudi kwenye nchi ya ma babu wao kwenye mahali ambako taifa lao litazaliwa upya
sehemu ya wayahudi waliona mwendo wao si kurudi tu kwenye ardhi ya mababu kama taifa lakini pia utimiaji wa sala ya kiyahudi yenye ombi la kuonana katika yerusalemu mwaka ujao
mpaka leo wengine wanaona jambo hilo kutokana na ahadi za mungu kwa taifa lao kadiri ya tanakh yaani biblia ya kiebrania
kumbe wakazi waarabu wa palestina waliona uhamiaji wa wageni kutoka ulaya kama harakati ya ki koloni iliyolenga kutwaa ardhi yao
tena waislamu kadhaa wanaona ya kwamba tangu itwaliwe na jeshi la uislamu katika karne ya ardhi ya palestina israeli imekuwa nchi ya kiislamu inayopaswa kutawaliwa na serikali ya waislamu daima
wakristo hawakuwa wengi tena wamezidi kupungua kwa kuhama kutokana na ugumu wa hali yao wanaojisikia kubaguliwa kama kundi dogo hata kati ya wapalestina
picha herzl retouched
jpg thumbnail px theodor herzl mwanzilishaji wa uzayuni
file second aliyah pioneers in migdal in kuffiyeh
jpg thumb px wahamiaji wayahudi kwenye kibbutz ya migdal wakati wa kazi shambani mwaka katika karne ya idadi kubwa ya wayahudi waliishi katika maeneo kadhaa ya milki ya urusi yaliyotwaliwa na milki hiyo mnamo 
uadui dhidi ya wayahudi ulitokea dhidi ya utawala wa kirusi kuanzia mwaka kulitokea ghasia mbalimbali ambako wayahudi walishambuliwa katika miji ya urusi
wimbi la pili la ghasia hizo zilizoitwa pogromu likatokea mwaka ambapo wayahudi zaidi ya waliuawa mjini odessa
wakati ule wayahudi wa urusi walianza kuhamia nje wengi wao walikwenda marekani lakini wachache walielekea palestina
mapogromu yalikuwa pia chanzo cha harakati mpya ya uzayuni zionism kati ya wayahudi wa ulaya
uzayuni ulilenga kuwapa wayahudi eneo maalum ili wapate kujenga upya taifa katika dola lao wenyewe ambako wangekuwa wenyeji si kundi la pekee katikati ya watu waliowadharau
mwaka theodor herzl aliandika kitabu dola la wayahudi alimodai kuundwa dola la pekee kwa ajili ya wayahudi
mkutano huo uliazimia kuwa uzayuni unalenga kuunda makazi salama yaliyokubaliwa rasmi kwa ajili ya taifa la kiyahudi katika nchi ya palestina
wazayuni walikusanya pesa kote ulaya wakanunua ardhi katika palestina na kuanzisha vijiji kwa ajili ya wayahudi waliohima huko
picha milki ya osmani 
png px thumbnail palestina katika milki ya osmani mwaka vita ya kwanza ya dunia ilikwamisha mipango yote kwa sababu palestina ilikuwa sehemu ya milki ya osmani iliyoshiriki katika vita pamoja na ujerumani na austria dhidi ya urusi ufaransa na uingereza
mwaka wakati ambapo jeshi la uingereza lilifaulu kusogea mbele kutoka misri na kuingia palestina waziri wa mambo ya nje arthur james balfour alitoa tamko la balfour yaani tamko rasmi kuwa uingereza inataka kusaidia mipango ya kuanzisha makazi ya kiyahudi katika palestina
wakati uleule waingereza waliwaahidi waarabu kuundwa kwa dola la kiarabu kwenye maeneo yaliyokaliwa nao katika milki ya osmani
lakini wakati huohuo walipatana na ufaransa kuhusu ugawaji wa maeneo ya kiarabu ya milki ya osmani
kuhusu uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi wataalamu hawajakubaliana kama kuainisha kieloyi katika kundi la kiidomoidi au la plateau
misa ni adhimisho la ekaristi hasa likifuata mapokeo ya kiroma
haki za wakazi waarabu zilitakiwa kulindwa na maendeleo ya pamoja kati ya wakazi waarabu na wayahudi kujengwa
lakini uingereza na ufaransa waliendelea kugawa mashariki ya kati hivyo waarabu wengi hawakusikia ya kwamba mapatano ya faisal yalikuwa na umuhimu tena
baada ya vita uingereza ilichukua utawala wa palestina kama eneo la kudhaminiwa kwa niaba ya shirikisho la mataifa
idadi ya wayahudi waliofika kutoka nchi za ulaya iliongezeka lakini bado wayahudi wengi walihamia marekani si palestina
hata hivyo shirika za uzayuni ziliendelea kununua ardhi kuanzisha vijiji vya ujamaa vilivyoitwa kibbutz hata tel aviv ilikua kama mji wa kiyahudi kandokando ya yafo ya kiarabu
mnamo asilimia ya wakazi wa palestina walikuwa wayahudi
serikali ya kiingereza ilisitasita kuamua juu ya msimamo wake haikuzuia kufika kwa wayahudi lakini haikuwasaidia kujiimarisha nchini
ma shambulio dhidi ya wayahudi yalianza mwaka 
mwaka wayahudi waliuawa mjini hebron
kati ya na kulitokea ghasia kubwa ya waarabu dhidi ya polisi na jeshi la kiingereza na dhidi ya makazi ya wayahudi
uingereza ulifaulu kukandamiza ghasia hii kwa jeshi lake
kati ya wayahudi vikundi vyenye silaha vilianzishwa vilivyolenga kutetea vijiji vya kiyahudi na kulipiza kisasi kwa mashambulio
vikundi hivyo viliendelea baadaye kuwa chanzo cha jeshi la israeli
siasa ya chuki dhidi ya wayahudi iliyoendeshwa na chama cha nazi chini ya dikteta adolf hitler katika ujerumani na nchi nyingine za ulaya iliongeza namba ya wayahudi waliopaswa kuondoka kwao ulaya
miaka baada ya takriban wakimbizi wayahudi walifika palestina hii ilikuwa sababu moja ya ghasia ya waarabu miaka 
hadi mwaka wayahudi walikuwa asilimia ya wakazi wote wa palestina
baada ya vita kuu ya pili kulikuwa na laki za wayahudi waliowekwa huru kutoka makambi ya kz na wengi wao walielekea palestina
picha un partition plan for palestine 
svg px thumbnail mpango wa umoja wa mataifa wa mwaka ya kugawa palestina mwaka mkutano mkuu wa umoja wa mataifa ulipigia kura mpango wa ugawaji wa palestina
mataifa yalipiga kura ya ndiyo hapana hayakusimama upande wowote
hivyo eneo la palestina lilitakiwa kugawiwa kwa dola la kiyahudi dola la kiarabu na mji wa yerusalemu
mamlaka ya uingereza yalitakiwa kwisha tarehe mei 
waarabu walipinga ugawaji kwa kudokeza ya kwamba mpango wa ugawaji haukuwa adili kwa sababu zifuatazo
watu au theluthi mbili walikuwa waarabu wakati watu tu au theluthi moja walikuwa wayahudi
kumbe dola la kiyahudi lilitakiwa kupokea asilimia cha ardhi pamoja na maeneo yaliyofaa zaidi kwa kilimo ingawa mali ya kiyahudi wakati ule ilikuwa asilimia tu ya ardhi yote ya palestina
katika eneo la dola la kiyahudi takriban ya wakazi wangekuwa waarabu
sehemu kubwa ya ardhi katika sehemu ya dola la kiarabu ilikuwa mlimani na haikufaa vema kwa ajili ya kilimo
wawakilishi wa kiyahudi walisema idadi ya wayahudi itaongezeka haraka kutokana na uhamiaji wa wayahudi wengine wakati ule walikuwa bado laki za wayahudi katika makambi katika nchi za ulaya ni hao ambao hawakuuawa na wajerumani katika holocaust
mara baada ya azimio la um mapigano yalianza katika palestina na kuwa vita ya wenyewe kwa wenyewe nchini
vikundi vya wanamgambo wa kiarabu vilishambulia makazi ya kiyahudi kote nchini
tarehe mei mkutano wa wawakilishi wayahudi ulitangaza dola la israeli kama nchi mpya
tarehe mei majeshi ya misri yordani lebanoni syria na irak yaliingia palestina yakatwaa maeneo ya kiarabu na kushambulia makazi ya kiyahudi
katika vita ya miezi jeshi la israeli lilifaulu kusimamisha wapinzani na kuwarudisha nyuma
jeshi la kiarabu pekee lenye uwezo lilikuwa kikosi arabu cha yordani
wakati wa kusimamisha mapigano israeli ilikuwa imeongezeka maeneo yake ikatawala asilimia za eneo la kukabidhiwa la awali yaani maeneo yote yaliyowahi kukusudiwa na umoja wa mataifa kwa ajili ya dola la kiyahudi pamoja na nusu ya maeneo yaliyokusudiwa kwa ajili ya dola la kiarabu
ukanda wa gaza ulitawaliwa na misri na ukingo wa magharibi wa yordani mto pamoja na mji wa kale wa yerusalemu ukawa chini ya milki ya yordani
zaidi ya wakazi waarabu 
 walilazimika kuondoka au walimkimbia kutoka miji na vijiji vyao wakikaa nje ya maeneo yaliyotawaliwa sasa na israeli
waarabu hivi walibaki ndani ya maeneo haya sasa kama raia waarabu wa israeli
baada ya vita israeli ilikataa kurudi kwa waliokuwa nje
ndiyo asili ya wakimbizi wapalestina wanaoishi syria lebanoni yordani na misri pamoja na hao wanaoendelea kukaa katika ma kambi katika maeneo ya gaza na ukingo wa magharibi
jumuiya ya nchi za kiarabu ilianzisha taasisi iliyoitwa serikali kwa palestina yote ing
 hukumat umum filastin wakati wa vita iliyotambuliwa na nchi za kiarabu isipokuwa milki ya yordani
ilikuwa na mamlaka fulani katika ukanda wa gaza pekee ikafanya kazi chini ya usimamizi wa misri na mwisho wa ilipelekwa kairo ikafutwa na serikali ya misri mwaka 
taasisi mpya ikaundwa mwaka kwa azimio la jumuiya ya nchi za kiarabu ikaitwa plo palestine liberation organization ar
 muna amat at ta r r al filas niyyah ambayo ni maungano ya vikundi mbalimbali ya kipalestina
serikali ya misri ilikuwa na athira kubwa katika plo
plo iliendesha vikundi vya wanamgambo ya fedayin wapalestina walioshambulia mipaka ya israel mara kwa mara
yordani na israeli kwa wapalestina walioweza kubaki kwao zilikuwa nchi pekee zilizowapa wapalestina uraia lakini katika nchi nyingine walibaki kama wakimbizi bila uraia
makambi yao yaliangaliwa na shirika la umoja wa mataifa linaloitwa unrwa
bada ya vita ya nchi jirani zilikataa kutambua dola la israeli
hali ya vita ikaendelea ingawa bila mapigano kati ya majeshi makubwa
wanamgambo wa wafedayin wapalestina waliendelea kuvuka mpaka kutoka makambi ya wakimbizi na kushambulia vijiji vya kiyahudi
wanamgambo hao walipata mara nyingi silaha na mafunzo kutoka kwa majeshi ya misri na syria
vita ya ilisababisha ghasia na mashambulio dhidi ya wayahudi walioishi katika nchi za kiarabu
nchi kadhaa za kiarabu ziliweka sheria za ubaguzi dhidi ya wayahudi
hivyo katika miaka baada ya kuundwa kwa israeli karibu wayahudi wote waliondoka au walifukuzwa katika nchi za kiarabu na kufika kama wakimbizi katika israel marekani au ulaya
jumla ya wakimbizi hao wayahudi karibu ililingana na idadi ya waarabu waliofukuzwa kutoka palestina
hivyo idadi ya wananchi wayahudi wa israeli iliongezeka sana
uhusiano mbaya kati ya israeli na majirani waarabu ulisababisha vita zaidi
mwaka jeshi la misri lilikusanya vikosi vingi vya jeshi lake katika rasi ya sinai ikafukuza walinzi wa amani wa um na kufunga mlango wa tiran hivyo kuzuia usafiri wa meli baina ya israeli na bahari hindi
israeli ikajibu kwa kushambulia misri tarehe juni katika sinai ikaharibu jeshi la misri katika vita ya siku muda wa siku 
wakati huohuo milki za yordani na syria ziliamua kushikamana na misri zikashambulia eneo la israeli
tokeo lake lilikuwa ya kwamba jeshi la israeli likatwaa ukingo wa magharibi wa yordani na pia milima ya golan hadi maadui walisalimisha amri tarehe juni
pia eneo lote la sinai likatwaliwa na israel na mfereji wa suez ulifungwa
vita ya yom kippur iliyofuata ilikuwa mashambulio ya misri na syria dhidi ya israeli katika mwezi wa oktoba 
mashambulio yalianza kwenye sikukuu ya kiyahudi ya yom kippur
jeshi la misri lilifaulu kuingia kwenye rasi ya sinai na syria kwenye milima ya golan
lakini syria ilirudishwa nyuma haraka na waisraeli walifikia kilomita tu kutoka dameski
jeshi la misri lilifeli zaidi hadi israeli iliweza kuvuka mfereji wa suez na kufunga kikosi kikubwa cha wamisri nyuma ya mstari wa mapigano na kuingia katika mji wa suez na hata kukaribia kairo
mnamo oktoba pande zote zilikubali kusimamisha mapigano kwa ombi la um
baada ya majadiliano marefu kila upande ulirudisha wanajeshi wake kilomita kadhaa kwa kusudi la kuwa na umbali kati ya majeshi
misri na israeli zikaendelea kuwa na majadiliano na kupatana kufanya amani mwaka 
israeli iliondoka katika sinai na nchi zote mbili zikafungua ubalozi katika nchi ya pili
vita ya siku ya ilileta uamsho kati ya wapalestina katika makambi ya wakimbizi
kundi la fatah lililoundwa mwaka nchini kuwait liliongeza sifa zake kutokana na kupigana na jeshi la israeli mwaka katika kambi la karame yordani
fatah lilijiunga na plo na mwenyekiti wake yasser arafat akawa mwenyekiti wa plo
alileta mwelekeo mpya kuwa wapalestina wanapaswa kujikomboa badala ya kutegema nchi za waarabu wengine
vikundi vya plo viliendelea na mashambulio pamoja na kutumia mbinu za kigaidi dhidi ya wananchi raia wa israeli
tangu vikundi vya plo viliteka nyara ndege au watu raia kwa shabaha ya kuwabadilisha na wafungwa wapalestina katika israeli
hadi mwaka plo ilikua kuwa na mamlaka kubwa nchini yordani hadi jeshi la nchi hiyo iliwafukuza vikosi vya plo kutoka milki ya yordani
hapo arafat na sehemu ya askari wake walihamia lebanoni
baada ya mashambulio ya israeli plo ilifukuzwa kutoka lebanoni na kuhamia tunisia mwaka 
katika miaka iliyofuata wapalestina katika ukanda wa gaza na ukingo wa magharibi wa yordani walisikia maisha kuwa vigumu zaidi
wengi wao walikuwa vijana waliozaliwa chini ya utawala wa israeli
hawakuwa na matumaini katika jitihada za plo iliyokuwa mbali nao
basi baada ya ajali ya barabarani ambako wapalestina wanne waliuawa na gari la kijeshi la israeli mnamo disemba ililipuka ghasia ya ghafla iliyoitwa intifada
wapalestina waliandamana barabarani watoto na vijana walitupa mawe dhidi ya askari wa israeli
kundi jipya la hamas lilichokoza mwendo huu na kuongoza upinzani
katika miezi iliyofuata wapalestina na waisraeli waliuawa
kutangazwa kwa dola la palestina na majadiliano kati ya plo na israeli
mwaka moja baada ya intifada ya kwanza plo katika mji wa tunis ilitoa tamko la kutangaza dola la palestina
katika tamko hili plo ilitambua kwa mara ya kwanza kuwepo kwa israeli
tamko hili lilikuwa msingi kwa nchi kama marekani kutambua pia plo kama mwakilishi wa wapalestina na baadaye kwa majadiliano ya kwanza kati ya plo na israeli
wakati wa vita ya ghuba ya arafat aliamua kuwa upande wa saddam hussein aliyeshambulia kuwait
hii ilisababisha kufukuzwa kwa wapalestina wengi kutoka kuwait baada ya vita na kushindwa kwa iraq
nchi za kiarabu kama misri na saudia zilizowahi kusaidia plo lakini zilichukua msimamo dhidi ya saddam hussein zilikata misaada yao kwa plo
kudhoofishwa kwa plo kwa njia hii ilisaidia pia kuanzisha majadiliano ya moja kwa moja
katika mkutano wa amani wa madrid hispania wapalestina walishiriki kwa mara ya kwanza katika majadiliano na israeli
mapatano ya oslo na kuanzishwa kwa mamlaka ya kitaifa ya palestina
tangu januari wawakilishi wa plo na israeli walikutana kwa siri mjini oslo norwei
lakini katika hatua za kwanza mamlaka ya kitaifa ya palestina yaliundwa kama mbegu ya serikali kamili
jeshi la israeli ilijiondoa katika gaza na sehemu za ukingo wa magharibi wa yordani zilizowekwa chini ya mamlaka mpya
mwaka uongozi wa plo ulihamia palestina na kuanzisha ofisi kuu ya mamlaka ya palestina huko ramallah
katika uchaguzi wa mwaka chama cha benyamin netanyahu kilishinda kura ya bunge la israeli
netanyahu hakukubali majadiliano alidai kuwa yaliimarisha tu wapinzani wakali wa israeli upande wa wapalestina na kusabisha mashambulio na ugaidi zaidi
mwaka jeshi la israeli lilitoka kabisa katika ukanda wa gaza na kubomoa vijiji vya walowezi wayahudi kule
mafarakano kati ya wapalestina yaliendelea kuongezeka kati ya fatah na hamas
mwaka chama cha hamas kilichukua mamlaka juu ya gaza kikaendelea kushambulia israeli kwa ma kombora
israeli ilijibu kwa kufunga mipaka ya gaza na kungilia ndani ya ukanda wa gaza kijeshi mara kadhaa
kutokana na mashambulio dhidi ya wananchi wa israeli yaliyoendelea waisraeli walianza kujenga fensi na ukuta wa kutenganisha ufuko wa magharibi na israeli yenyewe
ukuta huu wenye urefu hadi mita nane umesaidia kupunguza sana mashambulio dhidi ya raia lakini umejengwa zaidi kwenye ardhi ya kipalestina na kuongeza matatizo kwa wananchi
israeli inaendelea kujenga makazi na vijiji kwa walowezi wa kiyahudi ndani ya eneo la kipalestina
jeshi lake linashika vituo vingi katika ufuko wa magharibi na kutawala mwendo wa watu huko na kuzuia usafiri mara kwa mara kwa kulinda usalama wake
farakano kati ya hamas upande wa gaza na mamlaka ya kipalestina mkononi mwa plo fatah upande wa ramallah haijapata suluhisho
 saut inamaanisha kile tunachosikia kwa masikio yetu
kifizikia sauti ni uenezaji wa mabadiliko ya densiti na shinikizo katika midia kama kiowevu gesi au gimba manga kwa njia ya wimbisauti
kwa mfano kama mtu anapiga makofi mikono yake inasukuma hewa na kuikandamiza kati ya makofi
wakati wa kukutana kwa makofi molekuli zinasukumwa kando
mwendo huu wa ghafla unabadilisha densiti ya hewa karibu na mikono
hewa ni midia nyumbufu yaani ikipigwa na nguvu fulani inabadilika hali yake lakini inataka kurudi katika hali yake ya awali
tabia hii ya unyumbufu inaendeleza mabadiliko ya densiti na shinikizo ndani ya hewa kama mitetemo au wimbisauti
wakati mitetemo ya hewa iliyosababishwa na pigo la makofi inafikia katika sikio inaleta hapa mtetemeko kwa kiwambo cha sikio ambacho ni ngozi inayotikisishwa na mitetemo ya sauti
neva ya sikio inabadilisha mwendo huu kwa mpwito wa umeme unaopelekwa kwenye sehemu husika ya ubongo
nguvu ya mshtuko wa asili unaosababisha sauti inapungua katika mwendo wa uenezaji
yaani nishati ya mshtuko wa kwanza inaendelea pande zote na kugusa molekuli nyingi zaidi kadri jinsi inavyoenea mbali na chanzo
kwa hiyo nishati inayopatikana kwa kila molekuli inapungua
hapa tunasema ya kwamba sauti ya karibu ni kali lakini sauti ya mbali ni dhaifu
ilhali sauti ni mwendo wa wimbisauti katika midia fulani hakuna sauti pasipo na midia
katika anga la nje tukifika kimo cha kilomita juu ya uso wa ardhi hakuna sauti tena kwa sababu hakuna hewa au midia nyingine ya kupitisha mitetemo
ila tu ndani cha chombo cha angani kuna midia tena kama hewa au ukuta metalia ya chombo chenyewe
sauti inaenea pia katika maji au ndani ya metali kama bomba au pau za feleji za reli
uenezaji wa sauti katika midia mbalimbali ni tofauti kati ya midia na midia
sauti inaenea haraka katika metali na maji kuliko hewa
aina za sauti hutofautishwa kutokana na kiwango cha marudio yake hezi pia hertz kifupi hz ni kipimo cha si kwa marudio ikitaja rudio kwa sekunde 
inatumiwa hasa kwa kutaja tabia ya mawimbi kama wimbisauti au mawimbi sumakuumeme za redio na pia marudio katika mitambo kwa mfano kompyuta
kipimo hiki kilipokea jina lake mwaka kwa heshima ya mwanafizikia mjerumani heinrich hertz aliyekuwa mtaalamu wa kwanza wa kuonyesha kuwepo kwa mawimbi sumakuumeme
kipimo cha hz hutumiwa mara nyingi kwenye ngazi zifuatazo sauti ni wavu inayosambaa kwa mbembeo wa shinikizo
masikio ya kibinadamu husikia marudio ya sauti katika upeo wa sikio kama sauti za juu au sauti za chini
kila noti ya muziki inalingana na marudio fulani yanayopimika kwa hertz
sikio la mtoto mchanga husikia sauti kuanzia hezi hadi hezi 
sauti juumno ni sauti juu ya hz hadi upeo wa mhz na kipimo hiki hutumiwa kupima mitetemo ya molekuli
mnururisho sumakuumeme hupatikana kama mawimbi ya redio eksirei nuru na joto
tofauti kati ya aina hizi huelezwa kwa idadi ya marudio yake kwa sekunde au kipimo chake kwa hz
mawimbi ya sumakuumeme hupita kila mahali bila kutegemea midia ambayo ni tofauti na wimbisauti
uwezo wa kompyuta na hasa cpu yake hupimwa pia kwa kutaja marudio ya cpu kompyuta ya binafsi aina ya pc ya kwanza iliyouzwa nakampuni ya ibm ilifikia marudio ya 
 mhz
tangu mwaka chipu za ghz na zaidi zimepatikana
maendeleo yalifikia zaidi ya ghz tangu mwaka 
 pinyin s nz b ngf sunzi kuhusu ufundi wa vita ni kitabu cha mwandishi mchina sunzi kuhusu mkakati wa vita
hutazamiwa kama kitabu cha kwanza kinachojulikana katika fani hii kikisomwa hadi leo hii na wanafunzi na viongozi wa siasa uchumi na kijeshi
kitabu kinaeleza umuhimu wa kutumia vifaa vyote vinavyopatikana kwa kufikia shabaha na umuhimu wa kuvitumia kulingana na hali halisi na kuwa tayari ya kubadilisha mbinu mara kwa mara
kina milango inayojadili pande mbalimbali za kuandaa vita na kuiendesha
sunzi anaonya ni heri kuepukana na vita kwa sababu inaharibu dola na taifa
sunzi anajadili hatari ya vita ndefu anayotaja kama tishio hasa kwa kutunza jeshi lake na uwezo wake
kutokana na hatari hii ni shabaha muhimu kuepukna na mapigano marefu
anataka kiongozi awe na utulivu wa kusubiri lakini kutumia nguvu yote kama ni lazima kuingia katika mapigano
mpiganaji mwenye hekima atatafuta nafasi inayozuia kushindwa kwake na hasiti kutumia muda sahihi wa kumshinda adui haraka iwezekanavyo
sunzi aliandika ufundi mkuu vitani ni kuvunja upinzani wa adui bila mapigano angkor wat ni hekalu kubwa katika mkoa wa angkor kamboja
hekalu hilo lilijengwa katika karne ya kwa amri ya mfalme suryavarman ii kama kitovu cha mji mkuu wake
limetangazwa na unesco kuwa sehemu ya urithi wa dunia
ibada katika hekalu zilibadilihswa baadaye kuwa za kibuddha na leo hii imekuwa ishara ya taifa la kamboja na sehemu ya nembo lake
hekalu la angkor wat ni sehemu ya jumla ya majengo mengine mengi ya kidini ya angkor iliyokuwa eneo la miji mikuu ya wafalme wa khmer kama vile angkor wat angkor tom na mengine katika karne ya hadi karne ya 
hakuna mabaki ya majengo nje ya mahekalu kwa sababu wakhmer walitumia mawe kwa majengo ya kidini pekee
hekalu liko takriban km upande wa kaskazini magharibi wa mji mkuu phnom penh
eneo lote la hekalu la angkor wat lina urefu wa km 
 na upana wa km 
lote limezungukwa na mfereji wa maji mwenye upana wa mita 
kwa hiyo hekalu liko kwenye kisiwa kilichotengenezwa na binadamu
mawe makubwa ya ujenzi yalisafirishwa kwenye maji kwa njia ya boya
mawe yamenyoshwa kwa umakini na kuunganishwa bila sementi na bila kuonyesha mapengo
katikati ya kisiwa kuna hekalu kuu lenye minara inayoitwa prasat
kuta za hekalu zimejaa sanamu zilizochongwa katika jiwe
zinaonyesha hasa wachezaji wa kike wakati wa kucheza katika ibada mbele ya miungu
sanamu hizo zimechongwa kila moja kwa namna ya pekee hakuna mbili zilizo sawa
kwenye ghorofa la juu kuna kanda za picha za kuchongwa katika jiwe zinazoonyesha masimulizi ya mashairi matakatifu ya wahindu yanayoitwa ramayana na mahabharata
chanzo cha ujenzi wa miji na hekalu kilikuwa azimio la wafalme wa khmer katika karne ya la kutengeneza malambo na mifereji ya umwagiliaji katika eneo la angkor
miundombinu hiyo iliweka msingi kwa kilimo cha mpunga chenye ma zao kadhaa kila mwaka na kuleta idadi kubwa ya watu pamoja na utajiri kwa nchi
kwa njia hiyo milki ya khmer ilikuwa dola lenye uwezo mkubwa katika asia kusini magharibi lililoweza kujenga miji mikubwa yenye mahekalu ya ajabu
mwaka mfalme suryavarman ii alianza kuwa mtawala wa khmer hadi 
alishinda vita kadhaa na kupanua eneo la milki
alitengeneza upya mahekalu yaliyokuwepo na kuanzisha makazi mapya ya kifalme pamoja na hekalu kubwa la angkor wat
alikabidhi hekalu kwa ibada ya mungu wa kihindu vishnu
wataalamu wanaona dalili ya kwamba hekalu hili lilikusudiwa kuwa baadaye pia hekalu la kaburi la mfalme huyu
katika miaka ya baadaye eneo la angkor ilivamiwa na maadui wa khmer kurudishwa tena chini ya milki yao na tangu mwaka mfalme jayavarman vii alianzisha mji mkuu mpya wa angkor tom
mfalme huyo alikuwa mfuasi wa buddha si tena mfuasi wa miungu ya uhindu
kwa hiyo hekalu kuu la angkor tom likawa hekalu la kibuddha
miaka iliyofuata ibada za kihindu katika angkor wat zilififia na kuwa mahali pa wabuddha
katika karne ya wathai walivamia na kutwaa kamboja na eneo la angkor halikuwa tena mji mkuu
lakini angkor wat iliendelea kutumiwa na wamonaki wabuddha
wakati ule hapakuwa tena na pesa ya kukarabati mahekalu hivyo ma jengo mengi yalifunikwa na misitu minene
angkor wat ilihifadhiwa kutokana na mfereji mpana wa maji uliozuia uenezaji wa misitu
tangu karne ya wasafiri wa kwanza kutoka ng ambo walifika kamboja na kutembelea angkor wat
wazungu wa karne ya waliandika juu ya hekalu wakishangaa jinsi gani majengo mazuri namna hii yalijengwa katika nchi iliyokuwa maskini na katika hali duni wakati wao
reli za garimoshi ni nondo au pau za feleji zenye umbo maalumu
zinalazwa mbili mbili juu ya boriti imara na kuunda njia ya reli ambako treni zinatembea
zamani kulikuwa pia na reli hizi za ubao baadaye chuma udongo au chuma mfuo
reli za kisasa hutengezewa kwa feleji pekee zinazotengenezwa kiwandani kuwa na umbopande maalumu
kichwa ni pana na ubora wake unasababisha mwendo barabara ya treni juu reli
katikati ni nyembamba kwa kusudi la kupunza uzito na gharama
mguu unaweza kuwa pana au nyembamba zaidi na hii inategemea aina ya kiti kinachobeba reli yenyewe juu ya boriti za chini
kila kampuni ya reli inatumia maumbo yaliyosanifishwa kwa eneo lake
kwa usafiri wa kisasa reli ni lazima kutengenezwa kwa kutumia feleji bora maana inapaswa kubeba mzigo mkubwa mara nyingi kila siku
feleji ianyofaa kwa ujenzi haufai tena kwa reli za garimoshi maana ilichoka mapema na kuvunjika ni hatari kwa maisha ya abiria na gharama kubwa kwa kampuni ya reli na umma
kwa jumla inawezekana kusema kiasi reli hizi ni nzito pamoja na boriti na msingi chini ya boriti ni pia treni nzito na haraka zaidi zinazoweza kuzitumia
tungo ni neno au nomino inayotokana na kitenzi tunga
kutunga ni kuweka kushikamanisha vitu pamoja kwa kutumia kitu kama kamba au uzi kwa kupitishia ndani yake
kwa mfano unaweza kutunga vitu kama samaki shanga simbi na kadhalika
unaposhikamanisha vitu pamoja tunapata kitu kinachoitwa utungo mmoja au tungo nyingi
tungo ni mpangilio wa maneno unaotoa taarifa fulani
lakini lazima kuwe na mpangilio kamili katika muundo mzima wa kisarufi
uainishaji wa tungo umejikita katika vigezo mbalimbali kutegemeana na matakwa ya mwainishaji
baadhi ya vigezo vinaweza kutumika kwa kuainisha aina za tungo nazo ni kikw adza au kiqwadza ilikuwa lugha ya kiafrika kiasia nchini tanzania iliyozungumzwa na wakw adza
mkw adza wa mwisho aliyejua kuongea lugha hiyo alifariki kati ya mwaka na yaani lugha imetoweka kabisa
njia ya reli ni barabara maalumu iliyojengwa kwa ajili ya matumizi ya treni
kwa kawaida njia hii hutengenezwa kwa kufunga pau mbili za feleji sambamba kwenye boriti za ubao simiti au chuma zinazokaa juu ya msingi wa mawe ya kokoto
umbali kati ya reli mbili umesanifishwa katika kila nchi au angalau eneo la kampuni ya reli
umbali huu unapaswa kulingana kikamilifu na upana wa magurudumu ya treni maana tofauti na magari barabarani treni hazilengwi na dereva bali na reli za njia zenyewe
pale ambako ardhi si imara kanda la ardhi linapelekwa kwenye msingi
juu yake kanda nyingine ya mchanga au kokoto ndogo inaweza kungezwa kutegemeana na mazingira
juu ya hiyo panaweka kanda la mawe ya kokoto ambayo ni tako kwa boriti zinazobeba reli za garimoshi
boriti hizi zinashika reli katika umbali unaotakiwa
boriti zilikuwa zamani kwa kawaida za ubao mgumu siku hizi pia mara nyingi za simiti wakati mwingine pia za chuma
reli hushikwa kwa mabano yanayofungwa kwa parafujo ndefu katika boriti
uwezo wa njia ya reli kubeba treni nzito na pia treni za haraka unategemea uwezo wa msingi pamoja na uzito wa reli za garimoshi zenyewe
kabla ya ujenzi wa njia kuna kazi ya kukagua eneo na kuchagua njia bora inayowezekana
wakaguzi wanaangalia aina za udongo mitelemko hatari za mafuriko njiani na mengi mengine
zamani vyuma vya reli za garimoshi vilifungwa kwa kuacha mapengo madogo kati yao
hii ilikuwa muhimu kwa sababu chuma na feleji inapanuka kidogo wakati wa joto na kujikaza yaani kuwa fupi kidogo wakati wa baridi kali
siku hizi vyuma hiyi vinashikwa pamoja kwa njia ya kufuma yaani tambuzo kuyeyusha uso wa vyuma kwa joto kubwa na kuviunganisha hivyo
mtutuko unaoweza kutokea ndani ya vyuma hubanwa kwa njia ya ujenzi imara zaidi
kama ni lazima wajenzi wanaongeza sehemu za pekee za upanuzi
pale ambako njia za reli zinaungana au kuachana kuna swichi zinazowezesha treni kubadilisha njia
swichi hizi kwenye njia zinazotumiwa na treni chache zinaweza kubadilishwa kwa mkono na kwa kazi hii ni lazima kuwa na kituo au ofisi kwa wafanyakazi
kwenye reli zilizoendelea swichi hizi hutawaliwa kwa mbali ama kupitia nyaya ndefu au siku hizi pia kwa njia ya elektroniki ilhali kila swichi ina injini ndogo ya umeme
penye usafiri mwingi njia za reli hujengwa kwa jozi yaani njia mbili kandokando ili treni mbili zinaweza kupitana bila matatizo pale ambako kua njia tu ni lazima kupanga sehemu ambako treni inaweza kusubiri hadi treni nyingine imepita
kwa kawaida nchi jirani huwa na upana wa pamoja ili kurahisisha mwendo wa treni na mabehewa
upana sanifu wa kimataifa leo hii ni mita 
 futi inchi 
katika afrika ya mashariki reli za kwanza zilijengwa wakati wa ukoloni na wajerumani pia waingereza walijenga reli yenye upana wa mita pekee kama vile reli ya tanganyika
wakati ule hii ilitazamiwa kuwa inatosha kwa mahitaji ya usafiri tena ilipunguza gharama
lakini siku hizi hairuhusu kutumia njia hizi kwa treni nzito wala treni za haraka
kwa hiyo kenya inapanga kubadilisha upana wa reli kwenda upana sanifu wa kimataifa
wakati wa ujenzi wa reli ya tazara nchini tanzania upana wa mita 
 ulichaguliwa kwa sababu reli hii inaungana na reli ya zambia huko new kapiri mposhi na reli zote za kusini ya afrika hutumia upana huu
ndani ya tanznia kuna matatizo ya kwamba mabehewa ya tazara na tanzania railway corporation hayalingani yaani hayawezi kuingia kwenye njia za kampuni nyingine
njia zote mbili za tazara na trc zinakutana daressalaam na pale kidatu kuna kituuo cha kubadilishana kontena kati ya makampuni mawili
urusi na nchi zilizokuwa sehemu ya umoja wa kisovyeti huwa na upana wa mita 
 ambayo ni pana zaidi kuliko nchi nyingi za jirani
kwa sababu ya uwingi wa usafiri wa reli ndani ya urusi na nchi za ulaya na china kuna vituo mbalimbali ambako sehemu ya chini za mabehewa zinabadilishwa kwa ajili ya upana husika wakati wa kuvuka mipaka
kimediak ni lugha ya kinilo sahara nchini tanzania inayozungumzwa na wamediak
kimosiro ilikuwa lugha ya kinilo sahara nchini tanzania iliyozungumzwa na wamosiro
siku hizi wamosiro wote wamebadilisha lugha yao na kuongea kinandi badala ya lugha yao maana yake lugha ya kimosiro imetoweka kabisa
shirika la reli tanzania au tanzania railways corporation trc ni kampuni ya umma inayotawala mtandao wa reli mkubwa nchini tanzania
inaendesha hasa njia za reli zifuatazo katika tanzania hali ya shirika ni duni mno na tangu miaka mingi njia ya kaskazini haina huduma ya abiria
trc ni tofauti na kampuni ya tazara inayoendesha reli kati ya daressalaam na zambia
trc inatumia njia za reli zilzoanzishwa wakati wa ukoloni katika afrika ya mashariki ya kijerumani na kupanuliwa wakati wa utawala wa kiingereza
kabla na baada ya uhuru shirika la east african railways and harbours corporation ilitawala reli za tanzania kenya na uganda
mwaka shirika hili lilivunjwa pamoja na jumuiya ya afrika mashariki
kwa ajili ya reli na mabandari katika tanzania trc ilianzishwa
hali ya reli iliendelea kushuka polepole kutokana na utawala mbaya
majaribio kadhaa za kufufusha kampuni yameshindikana
trc imerithi njia zenye upana wa mita kwa urefu wa kilomita 
ratiba ya safari kati ya daressalaam hadi kigoma ni masaa kwa kilomita inayolingana na mkasi wa km h
zamani kulikuwa na terni za abiria kila wiki lakini mwaka hali halisi ilikuwa treni pekee
mabehewa ya kwenda mwanza yanasafiri pamoja na treni ya kigoma na kuwa treni ya pekee huko tabora
upana wa njia ya trc ni tofauti na tazara kwa hiyo mabehewa hayawezi kuingia kutoka njia ya kampuni moja kwa nyingine
daressalaam na kidatu kuna vituo vya huhamishia mizigo kati ya makampuni haya
tangu mwaka kuna mapatano kati ya tanzania na uganda kuanzisha njia ya reli mpya kati ya tanga na kampala kupitia arusha na feri kwenye ziwa viktoria
kufuatana na mapatano haya kilomita kati ya tanga na arusha zitaboreshwa na njia mpya ya kilomita kutengenezwa kutoka arusha kwenda musoma
kwenye bandari ya musoma mizigo itahamishwa kwenye feri kwenda uganda
sehemu ya mipango hii ni ujenzi wa bandari mpya huko tanga mwambani na bandari mpya huko kampala bukasa
njia hii mpya itakuwa fupi kuliko njia zilizopo kwa sasa kati ya pwani la bahari hindi na uganda
shirika la reli na bandari za afrika ya mashariki ing
east african railways and harbours corporation ear h ilikuwa kampuni ya umma iliyosimamia reli na bandari za kenya uganda na tanganyika na baadaye tanzania katika miaka kabla na baada ya uhuru wa nchi hizi
hadi kulikuwa na mashirika ya pekee kwa kenya na uganda upande mmoja na tanganyika upande mwingine
tanganyika ilikuwa na mfumo tofauti ya reli iliyoanzishwa wakati wa afrika ya mashariki ya kijerumani kabla ya vita kuu ya kwanza ya dunia
reli hii iliendelezwa na waingereza kwa jina la tanganyika railways and port services
shirika jipya lilisimamia na kutekeleza kazi za reli bandari za baharini na pia za ndani halafu huduma ya meli na feri kwenye maziwa makubwa yaani viktoria nyanza ziwa tanganyika na ziwa nyasa
shirika jipya liliendelea kupanushwa mtandao wa reli pa pia kuboreshha huduma ya maji kwa kuleta meli mpxya kwenye ziwa viktoria
mwaka viongozi wa nchi za afrika ya mashariki walishindwa kupatana juu ya siasa wakavunja jumuiya ya afrika ya mashariki ya kwanza
njia za reloi mabandari na meli ziligawiwa kwa nchi tatu
shirika jipya za kenya railways corporation tanzania railways corporation and uganda railways corporation zilianzishwa
kinyuyizo ni chombo cha umwagiliaji mimea ama kwenye shamba la kilimo au katika bustani
matumizi mengine ni kwa ajili ya kupoza joto au kwa kupambana na vumbi nyingi
majengo ya ofisi au viwanda mara nyingi huwa pia na mfumo wa vinyuyizo kwenye dari kwa kupambana na moto ikiwaka
kinyuyizo kinasambaza maji yanayofika mle kwa shinikizo kupitia mpira au bomba yakisukumwa kwa pampu
njia nyingine kwa ajili ya maeneo madogo ni kutumia nguvu ya graviti kwa kutumia maji ya tangi iliyoko juu ya vinyuyizo
mara nyingi kichwa cha kinyuyizo huinuliwa juu kwa kusudi la kufikia eneo kubwa zaidi
hasa katika bustani ya mapambo kuna muundo ambako mabomba ya kudumu yako chini ya ardhi na vinyukizo vinamwagilia sehemu za karibu tu
mfumo wa kisasa wa umwagiliaji wa matone unaweza kutumia vinyuyizo ingawa mara nyingi hutumia tu mabomba au mipira yenye matundu ambako maji yanahitajika
umwagiliaji wa matone ni mfumo wa kisasa kwa umwagiliaji wa mimea na hasa mazao
maji hupelekwa polepole kwa mabomba au mipira yenye matundu madogo moja kwa moja hadi mguu wa kila mmea karibu na mizizi yake
mfumo huu unapunguza sana matumizi ya maji na pia shida nyingine mbalimbali
vyanzo vya mfumo huu vinajulikana kutoka china ya kale ambako wakulima walizika sufuria za kauri katika ardhi karibu na miti na kuizijaza maji maji yalipita kwenye kuta za vyombo na kuingia udongo karibu na mizizi polepole
wajerumani walitumia mabomba ya udongo wa ufinyanzi uliochumwa ndani ya ardhi kwa umwagiliaji kuanzia karne ya 
baada vita kuu ya pili ya dunia mtu wa australia alianza kutumia mabomba ya plastiki yenye matundu
ilionekana ya kwamba mbinu huu ni rahisi lakini una hasara kama mpira ni ndefu
matundu karibu na chanzo cha maji hutoa maji zaidi kuliko matundu ya mbali
pia kama shinikizo katika mpira ni juu kidogo maji hayatokei kwa umbo la matone mbali kwa nguvu mno kama mwendo mfululizo
mfumo huu uliboreshwa nchini israeli na simcha bass aliyeongeza nozeli za kutonesha maji ing
katika maeneo ya joto kubwa mfumo wote hupelekwa chini ya uso wa ardhi kwa kupunguza tena upotevu kutokana na usimbishaji wa maji hewani
hasara zinazoweza kutokea wakati wa kutumia umwagiliaji wa matone bweha dhahabu pia bweha dhahabu mbweha dhahabu ni mnyama wa jamii ya mbwa na mwenyeji wa afrika ya kaskazini na mashariki na mashariki ya kati akaenea pia hadi ulaya ya kusini
anapatikana pote tanzania ambayo ni kusini kabisa ya uenezaji wake hadi sasa
hata akiitwa bweha yuko karibu zaidi na mbwa mwitu habeshi na coyote mbwa nyika wa amerika ya kaskazini
anakula wanyama wadogo mizoga wadudu na matunda
anaishi kwa vikundi vidogo hasa dume na jike pamoja na watoto
visensya alizaliwa katika kijiji hicho cha lovere mkoani lombardia katika familia tajiri
alikutana na bartolomea alipokuwa na umri wa miaka years wakaungana kupambana na ujinga na ufukara wa watu wa eneo lao
baada ya bartolomea kufariki visensya aliendeleza shirika lao kwa miaka mingi akafariki mwaka hukohuko lovere
wote wawili walitangazwa wenye heri na papa pius xi tarehe mei halafu watakatifu na papa pius xii tarehe mei 
sikukuu ya visensya inaadhimishwa kila mwaka tarehe juni
bartolomea capitanio januari julai alikuwa mwanamke wa italia kaskazini ambaye pamoja na visensya gerosa alianzisha shirika la masista wa upendo wa lovere ambao kwa kawaida wanaitwa masista wa mtoto maria
bartolomea alizaliwa katika kijiji hicho cha lovere mkoani lombardia
alipokutana na visensya waliungana kupambana na ujinga na ufukara wa watu wa eneo lao
mwaka walisaini hati ya kuanzisha shirika lakini baada ya miezi tu alifariki
hata hivyo visensya aliendeleza shirika lao kwa miaka mingi akafariki mwaka hukohuko lovere
wote wawili walitangazwa wenye heri na papa pius xi tarehe mei halafu watakatifu na papa pius xii tarehe mei 
sikukuu ya bartolomea inaadhimishwa kila mwaka tarehe julai
folio hurekodi vipimo vya ardhi na mipaka yake jina la mmiliki aliyesajiliwa na masuala yoyote hiyo
ukuta wa picha ni ukuta ambao umejaa picha takatifu na unatenganisha patakatifu na sehemu kubwa ya kanisa hasa katika madhehebu ya waorthodoksi
kwa kigiriki unaitwa eikonostasion eidonostasis yaani panapowekewa picha kutokana na eikon picha na histemi naweka
picha takatifu kwa kigiriki eik n picha ing
icon kwa kawaida ni mchoro unaoheshimiwa kidini hasa katika ukristo wa mashariki lakini pia katika madhehebu mbalimbali ya ukristo wa magharibi kama vile kanisa la kilatini
mara nyingi picha hizo zinamhusu yesu bikira maria watakatifu wengine malaika na msalaba
sanaa ya kikristo inataja kwanza kati ya karne ya na karne ya katika maandishi ya tertuliani hivi na klemens wa aleksandria hivi 
matumizi ya picha hizo yalipingwa na baadhi ya wakristo hasa wa mashariki baada ya uislamu kutokea na kuenea katika maeneo yao
hatimaye mtaguso wa pili wa nisea ulithibitisha uhalali wa picha hizo na wa heshima ambazo zinapewa kama ulivyotetewa hasa na mtakatifu mwarabu yohane wa damasko
buibui au bui buibui wakubwa ni arithropodi wa oda araneae katika ngeli arachnida
kama arakinida wote wana miguu minane na pia wanaweza kusokota nyuzi za aina ya hariri hariri ya buibui
kinyume na arithropodi wengine kiwiliwili chao kina sehemu mbili tu kefalotoraksi cephalothorax kichwa na kidari na fumbatio zilizoungwa kwa pediseli pedicel nyembamba kwa umbo wa mrija
kefalotoraksi inabeba miguu na kando ya mdomo kuna jozi ya viungo vikubwa vinavyoitwa kelisera chelicerae na jozi nyingine ya viungo vidogo vinavyoitwa pedipalpi
kelisera zina viungo viwili na kile cha mbele kina aina ya chonge kali inayotumika kwa kuingiza sumu katika windo
isipotumika chonge hii imekunjwa kwenye upande wa ndani wa kelisera
pedipalpi ni kama sehemu za mdomo na hutumika kwa kushika na kuminya windo
madume hutumia pedipalpi kwa kuweka shahawa katika ufunguzi wa uzazi wa jike
buibui wanaojulikana sana hutengeneza utando ili kukamata arithropodi wengine wadudu hasa lakini hata wanyama wadogo bui
bui mkubwa sana huitwa tarantula na anaweza kukamata mijusi nyoka wadogo vipanya na ndege
abhairege pia abairegi bairege ni moja ya koo za wakurya katika maeneo upande wa mashariki wa ziwa nyanza viktoria la afrika ya mashariki
watu hao wapo mashariki mwa wakurya wengine katika mkoa wa mara nchini tanzania na huko kenya magharibi mwa mkoa wa nyanza tractor mvutaji ni gari maalumu linalotumiwa hasa katika kilimo
kwa kawaida huwa na kiti kimoja cha dereva pekee na kusudi lake si usafiri wa watu lakini kuvuta au kuendesha mitambo mbalimbali au trela yenye mzigo
nje ya kilimo hutumiwa katika uchumi wa msituni kwenye kazi za ujenzi na pia kwenye uwanja wa ndege
trekta za kwanza zilitokea wakati wa karne ya baada ya kupatikana kwa injini ya mvuke
siku hizi trekta nyingi huendeshwa kwa injini ya diseli
trekta inahitaji magurudumu makubwa kwa ajili ya kazi kwenye shamba pasipo na barabara ili ipite kwenye ardhi laini na matope shambani
trekta ndogo huwa na magurudumu makubwa ya nyuma yanayosukumwa na injini yake
magurudumu makubwa yanatumia nguvu ya injini vizuri zaidi kuliko magurudumu madogo lakini hayaruhusu kasi ya haraka hivyo matrekta yana mwendo wa polepole kuliko magari mengine
trekta za kisasa mara nyingi huwa na giaboksi inayopeleka nguvu kwenye magurudumu yote manne
trakta huwa pia na nafasi za kuongeza mashine vifaa na zana za kilimo mbalimbali
kwa kusudi hii trekta pia huwa na pampu ya haidroliki
nguvu ya haidroliki hutumiwa mara nyingi kwa kuegesha mkono wa mbele wa kuinulia mizigo juu kwa mfano juu ya trela
mifano ya zanaa zinazopokea nguvu kutoka trekta ni mashine ya kukafulia au mashine ya kukatia majani
picha backhoe and loader
jpg px thumbnail trekta yenye vifaa vya kuchimbia trekta zavuta miti iliyokatwa msituni hadi mahali pa kuipakiza kwenye lori
msituni trekta inaweza kuendesha pia mashine ya msumeno
katika ujenzi trekta kutumiwa kwa kubeba au kuvuta vifaa vizito pasipo na barabara au njia imara
kwenye uwanja wa ndege trekta mara nyingi huvuta eropleni
kuna pia trela ndogo zinazovutwa na motokaa madogo halafu ndogo zaidi kwa ajili ya pikipiki na baisikeli
aina za trela ni nyingi zaunganishwa kwa nondo ya kuvuta na motokaa au lori
trela kubwa zaidi aina za semitrela zinalala juu ya lori la pekee lisilobeba mizigo mingine
trela zenye uzito wa zaidi ya kg zinahitaji breki
trela kubwa inayojaa inaweza kuwa uzito mkubwa na hivyo nchi nyingi zinaweka mipaa kwa idadi ya trela za lori au uzito kwa jumla lwa kusidi la kuhifadhi barabara zao
eneo katika elimu ya jiometria ni idadi inayoeleza ukubwa wa umbo bapa lenye upana na urefu
kwa hiyo eneo linataja ukubwa wa gimba lenye wanda mbili
hii inamaanisha maumbo ya jiografia bapa kama vile mraba mstatili na duara lakini pia uso wa gimba lenye wanda tatu kama vile mchamrembe au tufe
ukubwa wa eneo linapimwa kwa kuulinganisha na miraba maalumu
katika mfumo wa vipimo sanifu vya kimataifa kizio sanifu ni mita ya mraba inayofupishwa kwa m 
umbo kama mviringo mwenye eneo la m una eneo sawa na miraba mitatu ya aina hii
makadirio ya eneo yana faida nyingi katika maisha ya kila siku
nikitaka kupiga rangi kuta za chumba naweza kupima maeneo yote ya kuta zake
nikijua hii naweza kuuliza dukani je wana rangi gani kwa ajili ya ukuta na kopo la rangi linatosha kwa mita za mraba ngapi katika mfano wa juu naweza kutoa eneo la mlango na madirisha labda zinatosha kopo kubwa na ndogo
vivyo hivyo naweza kukadiria kiasi cha mbolea kwa eneo la shamba na kadhalika
chande ni arithropodi wa oda opiliones katika ngeli arachnida wafananao na buibui
kama hawa chande wana miguu minane lakini miguu yao ni mirefu sana katika spishi nyingi
jozi ya pili ni mirefu kuliko mingine na hutumika kama vipapasio
sehemu zote za kiwiliwili chao zimeungana kwa hivyo hakuna finyo kati ya kefalotoraksi na fumbatio kama kwa buibui lakini kama hawa wana kelisera chelicera na pedipalpi
hawawezi kusokota nyuzi za hariri kwa hivyo hawatengenezi utando
spishi nyingi hula vitu vingi omnivores wadudu wadogo dutu ya mimea kuvu mizoga midogo na mavi
chande wawindaji wengi huvizia mawingo lakini wengine huwinda wakikimbia
novemba ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini marekani
jay ghartey alizaliwa kweku gyasi ghartey ni mwimbaji wa mwanamuziki wa ghana na new york marekani
yeye imeanzisha gh brothers katika new york na ndugu yake joe ghartey
inasababishwa na eneo la shindikizo duni la hewa ambako upepo imeanza kuzunguka ndani yake
mzunguko huu hufuata mwendo wa saa katika maeneo kusini ya ikweta na huenda kinyume cha mwendo wa saa katika maeneo kaskazini ya ikweta
tufani ikitokea kwenye nchi kavu huitwa chamchela
kwenye bahari za tropiki mzunguko unaongezeka nguvu kutoka nishati ya joto ya maji baharini kuwa dhoruba kali
kimataifa kuna majina mengine yaliyo tofauti kila bahari kama vile tufani zimetazamiwa pia katika falaki kwenye sayari za mfumo wa jua letu kama mshtarii na meriki
hasa doa nyekundu kubwa lililoonekana kwenye mshtarii tangu miaka limetambuliwa kuwa tufani
km ni kifupi cha kilomita kwa saa ni kipimo cha kasi
km pekee yake ni kifupi cha kilomita na ni kifupi cha saa kilat
kitu chenye kasi ya km kinatembea kilomita moja katika muda wa saa moja
mwanadamu kwa mwendo wa wastani anatembea kwa km yaani katika muda wa saa moja anatembea kilomita moja
kwa kutumia baisikeli kwa kasi ya wastani mtu hutembea kwa km hadi km h
magari yanaruhusiwa kutembea kwa km mjini na hadi km nje ya miji
kipimo cha si kwa kasi ni yaani mita kwa sekunde lakini hakitumiki sana kwa sababu katika maisha ya kila siku watu hawataki kujua mwendo wao kwa kila sekunde
hewa ikipashwa joto na jua hupanuka huwa nyepesi na kupanda juu
hivyo inaacha nafasi ambako hewa baridi zaidi inaingia kuchukua nafasi yake
kwa lugha ya metorolojia kuna mwendo kutoka eneo la shindikizo juu la hewa kwa eneo lenye shindikizo duni la hewa
ikizunguka ndani yake ni tufani na tufani ikianza baharini ni nguvu ya upepo ilitumiwa na binadamu tangu karne nyingi kwa njia ya teknolojia mbalimbali kama vile tangu karne ya nguvu ya upepo imetumiwa pia kutengeneza umeme
katika karne ya umeme wa upepo umeanza kuwa chanzo muhimu wa nishati
peke yake ni kifupi cha mita na ni kifupi cha sekunde
kitu chenye kasi ya kinatembea mita moja katika muda wa sekunde moja
kipimo hiki ni sehemu ya vipimo sanifu vya kimataifa si kwa kasi
katika maisha ya kila siku hakitumiki sana kwa sababu watu hawataki kujua mwendo wao kwa kila sekunde
badala yake kipimo cha kilomita kwa saa kimekuwa kawaida zaidi
mwendo wa mtu anayetembea kwa miguu kwa kasi ya wastani huwa ni mnamo km h
hapa jua linafikia mahali pa juu kabisa angani hivyo ukanda huu unapokea mwanga na joto zaidi
katika maeneo kusini na kaskazini yake jua halifiki kamwe juu kabisa
pia hakuna tofauti kubwa katika muda wa mchana na usiku jinsi ilivyo nje ya tropiki kuelekea nchani
hii ni pia sababu ya kwamba nchi za tropiki hazijui majira kama maeneo yenye joto ya wastani au maeneo karibu na ncha za dunia
hillary rodham clinton jina la kuzaliwa ni hillary diane rodham oktoba ni seneta kutoka katika jimbo la new york marekani
wakati mumewe alivyokuwa rais hilary alipewa jina la mwanamke wa kwanza au mke wa rais wa marekani
anagombea kupitia chama cha demokrasia kwa kiing
hilary vilevile ni mwanasheria na pia alikuwa mwanamke wa kwanza wa arkansas kabla ya kuwa mwanamke wa kwanza wa marekani
ameanza kufanya kazi kama seneta mnamo tarehe januari ya mwaka wa 
hillary clinton alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa seneta wa new york
hillary diane rodham alizaliwa mjini chicago illinois
jina la babake ni hugh rodham sr
na jina la mamake ni dorothy emma howell rodham
pia ana ndugu wa kiume wawili mmoja ni hugh na tony
alipata elimu yake katika shule ya maine east high school na maine south high school
alimaliza elimu yake ya awali kunako mwaka wa na baada ya hapo akaenda kujiandikisha katika chuo cha wellesley karibu na mji wa boston
mnamo mwaka wa rodham alielkea katika chuo cha sheria kilichokuwa kinamilikiwa na yale
baada ya hapo akapata digrii yake ya uwalimu wa sheria katika chuo kikuu cha yale mnamo mwaka wa 
kisha akawa anafanya kazi ya kujitolea katika kutuo cha kufundishia watoto cha yale kilichokuwa kinajulikana kwa jina la yale child study center
wakati anafanya kazi kama mwanachama wa kitengo cha sheria cha chuo kikuu cha arkansas akaolewa na bill clinton
pia bill clinton nae alikuwa akifanya kazi hiyo hiyo alikyokuwa anafanya mkewe katika chuo kukuu hicho
wote walifahamiana wakati wanasoma katika chuo cha sheria cha yale
kwa pamoja wamebarikiwa kupata mtoto mmoja pekee aitwaye chelsea clinton amezaliwa mnamo tar
wakati alivyokuwa mwanamke wa kwanza alijaribu kubadilsha mfumo wa huduma ya afya
kuna baadhi ya watu wakawa wanapinga swala hilo kwa kuwa mikutano mingi ya mpango huo ilikuwa ikifanyika kwa siri na sio katika hadhara
mwishowe watu wengi wakawa hawataki badiliko lolte lile katika sekta hiyo ya huduma ya afya hivyo swala lika feli
jambo lingine ambalo limetokea wakati yuko kama mwanamke wa kwanza ni pale jamii ilipogundua kwamba bill clinton alikuwa na mahusiano ya kimapenzi na mwanamke mwingine nje bi
kulikuwa na mzozo mkubwa katika ndoa hiyo na clinton alipelekwa mahakamani lakini kesi ilisitishwa kwakuwa mashtaka yenyewe hayakuwa na ukweli ndani yake
alipo amua kuwa anataka kuwa seneta akachaguwa kuwa kuwa seneta wa new york japokuwa haishi huko
alielkea huko na akashinda katika uchaguzi wa awali na wa pili pia uliofanyika mwaka 
wakati ule wa vita vya iraki vinataka kuanza alipigia kula vita hivyo hivyo
sasa hivi amegeuka na anataka vikosi vya kijeshi vya kimarekani viache kupigana huko nchini iraki
hillary clinton ametoa fedha nyingi kuliko mtu yeyote yule katika uchaguzi huo mkuu wa rais wa mwaka wa 
milima ya mwezi ni jina la kihistoria kwa ajili ya safu ya milima ya afrika ya kati ambayo ni asili ya mto nile
milima hii ya mwezi ilitajwa katika maandiko ya eratosthenes na claudius ptolemayo
kufuatana na jiografia ya ptolemayo milima hii inapatikana upande wa magharibi wa rhapta inayoaminiwa ilikuwepo kwenye pwani la tanzania labda huko pangani
kutoka hapa kuelekea magharibi iko milima ya mwezi
maziwa ya mto nile yanapokea maji yao kutoka theluji iliyopo juu ya milima hii
katika historia milima ya ethiopia kilimanjaro na milima ya ruwenzori imeshatazamiwa kuwa milima ya mwezi ya kale
wataalamu wengi kidogo huelekea kukubali milima ya ruwenzori
milima hii iko karibu na maziwa makubwa ambako mto nile unatoka vilele vya juu vina theluji
mlima wa kilimanjaro una theluji lakini iko mbali na maziwa ya chanzo cha nile
milima ya ethiopia peye asili ya nile ya buluu haina theluji ya kudumu
zaidi ya hapo hakuna uhakika kwa sababu milima ya juu iko karibu na maziwa yote kwenye chanzo cha mto nile
akira kurosawa machi septemba alikuwa mwongozaji wa filamu wa kijapani
filamu nyingi za kurosawa zilikuwa maarufu sana katika ujapani
peter jackson amezaliwa oktoba mjini pukerua bay ni mwongozaji filamu wa kinyusiland
anafahamika zaidi kwa kuongoza mfululizo wa filamu ya the lord of the rings
mnamo mwaka wa jackson alishinda tuzo ya academy kwa kuongoza filamu ya the lord of the rings the return of the king
vilevile anafahamika kwa kuitengeneza upya filamu ya king kong ya mwaka 
jackson alizaliwa katika mji wa pukerua bay new zealand na ni mtoto pekee wa mzee bill na joan jackson ambao wote walikuwa wahamiaji kutoka nchi ya uingereza
 julai ni mwigizaji filamu wa kiamarekani
baafa ya hapo akawa miongoni mwa waigizaji filamu wenye kuheshimika hasa baada ya kucheza filamu iliyochezwa mwaka wa crash
ni miongoni mwa wanamama tajiri wa ambao waigizaji mashuhuri wanaomiliki zaidi au chini ya milioni za kimarekani
 desemba ni mwigizaji wa tamthilia za tv na filamu kutoka nchini marekani
ameonekana katika filamu nyingi tu za hollywood filamu hizo ni true lies the new guy bring it on na wrong turn
vilevile ni anafahamika zaidi kwa kushiriki katika mfululizo wa vipindi vya televisheni buffy the vampire slayer na angel as faith
pia alikuwa mwusika mkuu katika katika mfululizo wa kipindi cha tevisheni maarufu kama tru calling
baba wa dushku alikuwa mwalbania mwamerika na mamake alikuwa mdenmark asilia
alikulia katika dhehebu la mormon ambalo mamake ndilo alilokuwa anaamini lakini yeye hakujiweka karibu sana na dhehebu hilo
ana ndugu watatu wa kiume aaron benjamin amezaliwa februari na nathan amezaliwa juni mjini boston massachusetts wa mwisho wake nae vilevile mwigizaji na mwanamitindo
dushku kwa sasa anaishi mjini los angeles california
mei ni mtayarishaji wa filamu kutoka nchini tanzania
filamu ambazo ametayarisha ni pete almasi operesheni surrender true faith na omorion
great rift valley ni maumbile ya kijiolojia inayoanza katika mashariki ya kati na kuendelea hadi msumbiji
ufa hii imetokea tangu miaka milioni kutokana na mwendo wa mabamba ya gandunia ya afrika na uarabuni
bonde la ufa la afrika ya mashariki lina urefu wa kilomita kuanzia chanzo chake katika syria hadi mwisho wake upande wa kusini katika msumbiji
upana wake ni kati ya kilomita na zaidi ya kina chake ni kati ya mita mia kadhaa hadi maelfu
upande wa kaskazini ufa inaanza kwenye mpaka wa syria na lebanoni ikionekana katika uwanja wa beka a kati ya milima ya lebanoni na milima ya lebanoni ndogo
inaendelea katika mabonde ya mto yordani na wadi araba hadi kuingia katika ghuba ya akaba na bahari ya shamu
ufa inaonekana tena upande wa afrika kwenye pembetatu ya afar mpakani wa eritrea jibuti na ethiopia
mkono moja unaelekea mashariki kaskazini katika ghuba ya aden
mkono mkuu umepasua nyanda za juu za ethiopia na nyanda za juu za somalia ukielekea kusini
mto awash unafuata sehemu ya kaskazini ya bonde hili
katika sehemu ya kusini kuna maziwa kama ziwa abaya
mpakani wa ethiopia na kenya bonde la ufa lajigawa kuwa na mikono miwili
mkono wa mashariki unaonekana katika ziwa turkana na kuelekea kusini
karibu na nairobi unatokea kama bonde kubwa lenye kina kikubwa
maziwa mengine ni maziwa kama baringo bogoria elementaita nakuru na naivasha
mpakani na tanzania kuna maziwa ya magadi kama lake natron
ndani ya tanzania baada ya kupita mlima kilimanjaro bonde lapanuka hadi kutotambulika tena kwa macho
kwenye uwanja wa usangu linaonekana tena kama bonde lenye safu za milima kando
mjini mbeya mkono huu unakutana tena na mkono wa mashariki na kuendelea pamoja katika ziwa nyasa
mkono wa magharibi huonekana vizuri kuanzia ziwa albert na kuendelea katika maziwa ya edward kivu tanganyika na rukwa
kando la ufa kuna milima ya juu yenye asili ya kivolkeno kama vile safu za virunga mitumba na ruwenzori
bahr al aqaba pia ghuba ya eilat ni mkono wa kaskazini mashariki ya bahari ya shamu
kijiolojia ghuba ni sehem ya bonde la ufa la afrika ya mashariki
nchi zinazopakana na ghuba hii ni hasa misri na uarabuni wa saudia
yordani na israel zina pwani fupi kwenye ncha ya kaskazini kabisa ya ghuba
mabandari muhimu ni akaba upande wa yordani na eilat upande wa israel pamoja na taba wa misri
ghuba hupendwa na watalii wanaopumzika na kuangalia samaki chini ya maji
 al niq ni bonde nchini lebanon ya mashariki lililopo kati ya safu za milima ya lebanoni na milima ya lebanoni ndogo
linaanza kazkazini mpakani wa syria na kuvuka urefu wote wa lebanon likielekea kusini
urefu wa uwanja ni takriban kilomita na upana wake km
mito muhimu ni orontes nahr al asi upande kaskazini na mto litani upande wa kusini
kijiolojia ni sehemu ya kaskazini ya bonde la ufa la afrika ya mashariki likiendelea upande wa kusini katika bonde la mto yordani
ni eneo lenye rutba kuna kilimo cha mboga wa majani aina nyingi
chicago ni mji mkubwa wa jimbo la illinois na pia mji mkubwa wa tatu nchini marekani
idadi ya wakazi ni na pamoja na rundiko la mji ni watu milioni tisa
kwa kuwa meli za atlantiki zinafika chicago kupitia njia ya maji ya saint lawrence na pia ni chanzo cha reli muhimu huitwa mara nyingi geti ya magharibi ya marekani
kabla ya kujengwa kwa reli mfereji muhimu uliunganisha mji na mto mississippi
chanzo cha chicago kilikuwa kituo cha biashara kwenye mdomo wa mto chicago
walikuwa mwaka mwaka na hadi waliongezeka kuwa 
kwa miaka mingi jengo la sears tower lilikuwa nyumba kubwa ya dunia kati ya hadi ikiwa na kimo cha mita 
ukanda wa gaza ni eneo dogo kwenye mwabao wa mediteranea ya mashariki lililopo sehemu ya mamlaka ya palestina
lina urefu wa kilomita na upana kati ya km na km
gaza imepakana na bahari halafu nchi za israel na misri
israel inatenganisha gaza na maeneo upande wa magharibi ya yordan yaliyo pia sehemu ya mamlaka ya palestina
ni kati ya maeneo yenye msongamano mkubwa wa watu likiwa na wakazi milioni 
 yaani zaidi ya watu kwa km 
tangu vita ya siku sita ya kanda lilikuwa chini ya israel
tangu ilikabidhiwa kwa mamlaka ya palestina lakini israel iliendelea kuwa na vijiji vya waisraeli na vituo vya kijeshi ndani yake
mapigano ya intifada yaliongezeka kuwa makali na kusababisha vifo vingi
tangu israel iliondoa wakazi na wanajeshi wake wote
baada ya uchaguzi wa chama cha hamas chini ya ismael haniya kilipata kura nyingi na kushika serikali ya palestina
farakano kati ya hamas na fatah wa rais mahmud abas liliongezeka hadi hamas kuchukua mamlaka yote katika gaza kwa nguvu ya silaha mwezi wa juni 
tangu mwezi ule gaza iko chini ya serikali ya hamas lakini maeneo mengine yako chini ya mamlaka ya rais abas
israel imefunga mipaka na kuzuia wakazi wa gaza wasitoke nje kwa sababu wanamigambo wapalestina wanaendelea kurusha roketi ndogo kutoka gaza kwenda israel
kutokana na kufungwa kwa mipaka yote uchumi ni duni hakuna ajira
hata huduma za kimsingi kama vile maji na umeme zinavurugika kabisa
illinois ni jimbo la kujitawala la maungano ya madola ya amerika au marekani
iko katika magharibi ya kati ya nchi ikipakana na majimbo ya wisconsin iowa missouri kentucky na indiana
upande wa kaskazini mashariki imepakana na ziwa michigan
eneo la jimbo ni km likiwa na wakazi hivyo kuna msongamano wa watu 
 km 
idadi kubwa hukaa katika rundiko la jiji la chicago penye wakazi milioni 
mji mkuu ni springfield lakini mji mkubwa ni chicago
kwa miji mingine angalia orodha ya miji ya illinois
athira zake zilienea kote duniani kama fikra za haki za binadamu uhuru na maendeleo
dhana ya kuwa mamlaka ya dola ni haki ya raia si ya wafalme wala watawala wengine ilienea polepole pande zote za dunia
mwaka mfalme louis xvii alilazimishwa kuitisha bunge la taifa kwa mara ya kwanza baada ya miaka 
sababu yake ilikuwa kiasi kikubwa cha madeni ya serikali yaliyosababishwa na matumizi makubwa ya mfalme pamoja na gharama za vita vya uhuru vya marekani vilivyosaidiwa na ufaransa dhidi ya uingereza
tangu louis xiv wafalme walitawala ufaransa bila bunge lakini kisheria mfalme hakuwa na madaraka ya kuongeza kodi bila idhini ya bunge na louis xvii hakuwa tena na nguvu ya kutosha kupuuza utaratibu huo
bunge la ufaransa lilikuwa na wawakilishi wa matabaka matatu koo za makabaila wawakilishi wa kanisa katoliki na wawakilishi wa tabaka la tatu yaani raia waliolipa kiasi fulani cha kodi
wawakilishi wengi wa tabaka la tatu walidai kupewa nafasi kubwa zaidi kuliko tabaka nyingine
baada ya matatizo ya kutoelewana wawakilishi wa tabaka la tatu walijitangaza kuwa bunge la taifa hata bila ya wawakilishi wa waungwana waliotetea haki zao za kale
kutokana na vurugu za kisiasa na mfumuko wa bei za chakula wananchi wa paris waliasi wakashambulia gereza la bastille na kuibomoa
mfalme aliyedhoofika hakutaka kukandamiza uasi huo na bunge la taifa liliendelea kubadilisha sheria kwa kufuta haki za pekee za waungwana
mashambani wakulima walianza kuasi na kukataa ulipaji kodi katika mikoa mbalimbali
mfalme alipoona ya kwamba madaraka yake yanapungua zaidi na zaidi alijaribu kuondoka lakini alikamatwa na kurudishwa kama mfungwa mwaka 
mwelekeo mkali kati ya wabunge ulipata ushindi na ufaransa ulitangazwa kuwa jamhuri
mfalme alishtakiwa kuwa msaliti wa taifa akapewa hukumu ya kifo na kukatwa kichwa pamoja na mke wake tarehe januari 
wafalme wa nchi jirani waliamua kushambulia ufaransa na kulipiza kisasi kwa kifo cha mfalme
katika joto la vita vikundi vikali vilipata kipaumbele wakaanzisha kipindi cha udikteta chini ya kamati ya bunge lililoongozwa na robespierre
watu wengi walishtakiwa kuwa ni wasaliti wakauawa hadi upinzani ndani ya bunge ulipofaulu kuwakataa viongozi wakali na kuwaua
kipindi kilichofuata kilikuwa na serikali zilizochaguliwa na bunge
zililenga kurudisha utaratibu nchini na kutetea taifa katika vita vilivyoendelea hasa dhidi ya uingereza na austria
katika vita hivyo jenerali napoleon bonaparte alikuwa kiongozi aliyeweza kushinda austria akawa shujaa wa taifa
tangu napoleon alitawala kwa cheo cha konsuli wa kwanza
baada ya mabadiliko mengine ya katiba alichukua cheo cha kaisari wa ufaransa mwaka 
kabla ya mapinduzi ufaransa ulitawaliwa na wafalme
mfalme louis xiv aliwahi kuunganisha mamlaka yote ya dola mikononi mwake akifaulu kukandamiza upinzani wote wa waungwana na malodi
utawala huo wenye madaraka yote uliendelea chini ya waaandamizi wake
kila azimio lilitegemea mapenzi ya mfalme bila njia yoyote ya upinzani
ufaransa haukuwa na bunge la kudumu palikuwa na mabunge ya kimkoa ambako wawakilishi wa waungwana na makasisi wakuu wa kanisa katoliki iliyokuwa kanisa pekee kisheria walikutana wakati mwingine pamoja na wawakilishi kadhaa wa tabaka la tatu lililojumlisha watu wengine wote wenye mali
bunge la kitaifa lililokuwa na madaraka ya kuamua juu ya sheria za kodi hasa liliwahi kualikwa mara kadhaa na wafalme lakini tangu louis xiv halikukutana tena
wafalme waliwahi kutumia pesa vibaya na nchi ilikuwa na madeni makubwa
madeni hayo yalisababishwa na vita matumizi makubwa kwa maafisa wa serikali na gharama za familia ya kifalme kwa mfano ujenzi wa majumba ya kifalme na sherehe za mfalme
katika jamii ya ufaransa vikundi viwili vilikuwa na haki nyingi yaani familia za waungwana na makasisi wa kanisa katoliki
wao hawakulipa kodi ingawa walikuwa na mashamba makubwa yaliyolimwa na wakulima waliopaswa kuwalipia mchango wa mavuno
kodi zote za nchi zililipwa na wakulima au wafanyabiashara mjini
mwaka ulikuwa na mavuno mabaya na wakulima wengi hawakujua jinsi ya kulipa kodi zao
ghala za waungwana na za makanisa zilijaa kutokana na mavuno ya miaka ya nyuma lakini kwa jumla bei ya nafaka ilipanda pamoja na bei ya mkate uliokuwa chakula kikuu cha wafaransa
viongozi wa serikali chini ya mfalme waliona haja ya mabadiliko lakini matabaka tawala ya waungwana na viongozi wa kanisa hawakuwa tayari kukubali mabadiliko yoyote
februari serikali ilialika mkutano wa wawakilishi wa waungwana na makasisi wakuu ikatafuta kibali chao kwa sheria mpya eti hata waungwana walipe kodi
mkutano ulikataa ukidai hauna madaraka ya kubadilisha sheria za kale lakini ilikuwa wazi hii ilikuwa lugha tu ya kuepukana na kodi
hivyo serikali ilimshauri mfalme kualika bunge la kitaifa la matabaka yote matatu kwa mara ya kwanza tangu mwaka 
zamani bunge hilo lilikuwa na idadi sawa ya wawakilishi kwa kila tabaka yaani kwa waungwana makasisi na tabaka la tatu
tena kila tabaka lilikuwa na kura moja tu kwa hiyo kila azimio lilikuwa na kura zote tatu au kura mbili dhidi moja
mfalme alihangaika akakubali tabaka la tatu liwe na wawakilishi isipokuwa alikaa kimya juu ya swala la kura
bunge lilikaa wiki kadhaa bila ya makubaliano juu ya namna ya kupiga kura
baada ya mwezi mmoja sehemu ya mapadri walijiunga na wawakilishi wa tabaka la tatu kutetea azimio lililopelekwa na kasisi abbe siyes tabaka la tatu likajitangaza kuwa linawakilisha asilimia za wananchi likajiita bunge la taifa
wawakilishi wa waungwana na makasisi wengine walialikwa kujiunga nao kwenye msingi wa kura moja kwa kila mbunge
makasisi wengi na waungwana wachache walifuata wito huo lakini kundi kubwa la waungwana walikataa wakadai mfalme aingilie kati
mfalme louis xvi alitangaza mkutano mpya chini ya utaratibu wa kale akafunga ukumbi wa mkutano hadi siku hiyo
wawakilishi wa bunge la taifa waliamua kukutana mahali penginepo wakaahidiana kutoachana hadi katiba ya taifa itakapokuwa tayari
mfalme aliamuru waondoke lakini mwenyekiti wao alikataa
mfalme aliandaa vikosi vya jeshi lakini sehemu za waungwana walimwomba asitumie silaha
mwishowe mfalme alikata tamaa akaamuru matabaka yote yakae pamoja katika bunge la taifa
tandawala ni ndege wakubwa wa familia ya otididae
tandawala kaskazi mkubwa ni ndege mkubwa kabisa duniani ambaye anaweza kuruka angani
ndege hawa wana shingo refu miguu mirefu na vidole vikubwa
wakati wa majira ya kuzaa madume wana manyoya ya kuvutia na hufanya mikogo ya kubembeleza jike
hula mbegu wadudu na mijusi na hutaga mayai chini
chamchanga ni ndege wa jenasi mbalimbali katika familia ya scolopacidae
chamchanga tumbo jeupe huitwa kiulimazi kwa kawaida
ndege hawa ni weusi au kahawia na weupe na wana domo refu na miguu mirefu na myembamba
huonekana kandi ya bahari viziwa au mito ambapo hukamata wadudu gegereka hata samaki wadogo
alitumikia taifa la urusi kuanzia mwaka hadi 
mikhail gorbachev alimtangulia boris wakati huo urusi iliitwa umoja wa kisovyeti
boris yeltsin alikufa kwa ugonjwa wa moyo mnamo tarehe aprili mwaka 
new south wales ni moja kati ya majimbo ya australia
pia ni moja kati ya majimbo makongwe katika australia
kati ya majimbo yote ya australia new south wales ndiyo inayoongoza kwa kuwa na idadi kubwa ya watu
mji wa sidney ulianzishwa mnamo mwaka kama kituo cha wafungwa kutoka uingereza waliopelekwa hapa badala ya magereza ya nyumbani
wakazi wa new south wales wanaitwa wawelsh au welshman kiing
jina la jimbo limetokana na mpelelezi mwingereza james cook aliyekuwa mzungu wa kwanza wa kupitia pwani hili na na kulitolea jina la new south wales kwa heshima ya welisi ambayo ni nchi jirani ya uingereza ndano ya ufalme wa muungano kwenye kisiwa cha britania
 novemba anafahamika zaidi kama jodie foster ni mwigizaji wa filamu wa kimarekani
foster ameshiriki katika filamu nyingi tu kama vile bugsy malone taxi driver the silence of the lambs na panic room
foster pia ni mwongozaji na mtayarishaji wa filamu
vilevile amewahi kushinda tuzo nyingi ikiwemo na ya oscars
hern ndo pia hernan cort s desemba alikuwa conquistador mhispania aliyevamia milki ya azteki na kufanya mexiko kuwa koloni ya hispania
cort s alizaliwa mjini medell n katika mkoa wa extremadura nchini hispania kama mwana wa mart n cort s na catalina pizarro altamirano
alianza masomo ya sheria kwenye chuo kikuu cha salamanca lakini hakumaliza
 alisafiri kwenda koloni mpya kwenye visiwa vya karibi alipopewa kazi na gavana wa kisiwa cha hispaniola
 aliongozana na diego vel zquez de cu llar gavana mpya wa kuba akawa katibu wake akatajirika akisimamia migodi ya dhahabu na mashamba makubwa
mwaka gavana velasquez aliandaa msafara wa upelelezi wa mexiko bara
hadi wakati ule wahispania walitawala visiwa kadhaa vya karibi lakini waliwahi kusikia kuhusu kuwepo kwa dhahabu nyingi barani
velasquez aliandaa jeshi la wahispania na jahazi kadhaa akampa cortez amri ya jeshi hilo
dakika la mwisho velasquez alikuwa na mashaka juu ya cortez akamtuma barua asiende lakini cortez aliamua kuupuza barua hii na kuendelea na mipango ya safari
 februari cortez aliondoka havanna kwa jahazi 
alikanyaga bara karibu na mdomo wa mto tabasco na kushinda wenyeji
wenyeji hawa walimpa watumwa na mmoja wao alikuwa binti kwa jina la malinche aliyejua lugha mbalimbali na baadaye alikuwa mfasiri wa wahispania pia mpenzi wake cortez
cortes aliunda mji wa veracruz na kupeleleza pwani la mexiko bara
kwa tendo hili alitimiza maagizo yake lakini hakutaka kurudi chini ya mamlaka wa gavana wa kuba
jahzi zote nyingine zilichomwa moto ili kuzuia watu wake wasiweze kurudi kuba
mwezi wa agosti alianza safari ya kwenda tenochtitlan mji mkuu wa milki ya azteki uliokuwepo kwenda nyanda za juu za mexiko
njiani alifanya mikataba na makabila na milki ndogo zilizokuwa chini ya azteki lakini zilikuwa tayari kuasi kwa msaada wa wageni
hasa mji wa tlaxcala uliendelea kuwa msaidizi mwaminifu kwa wahispania
mara kadhaa cortes alipaswa kupigana na makabila na milki hizi lakini wahispania walishinda kwa sababu silaha zao zilikuwa bora
wahispania walikuwa na panga za feleji na mavazi ya chuma ya kukinga mwili
walikuwa pia na aina ya bunduki hata kama bunduki hizi zilifyatua risasi moja moja tu ziliua kwa umbali tena kwa njia isiyoeleweka na wenyeji
maindio walikuwa na silaha za ubao na mawe hawakuanza bado kutumia metali kwa silaha
waliposhambulia tenochtitlan mara ya mwisho mhispania aligonjeka na ndui ugonjwa usiojulikana amerika hadi wakati ule
wahispania walikuwa na kinga asilia wachache tu waliambukizwa kazti yao lakini maindio walikufa maelfu
mwezi wa oktoba walifika cholula uliokuwa mji wa pili katika milki ya azteki
hapa cortez alichinja wenyeji maelfu alipohofia wangemshambulia
mwishowe mfalme montezuma aliwakaribisha wahispania waingie tenochtitlan
mji huu ulijengwa kwenye viswia ndani ya ziwa la aliwapa makazi mjini na zawadi nyingi za dhahabu akiwatazama kwa nia ya kuwajua vizuri zaidi
cortez aliona ya kwamba hali ya jeshi lake ndogo katika mji huu mkubwa ilikuwa ya hatari akamua kumkamata mfalme montezuma kama mateka
kwa jina montezuma aliendelea kutawala kama mfalme mkuu lakini hali halisi alikuwa mfungwa wa cortez
wakubwa waazteki walikaa kimya kwa sababu walisita kumhatarisha mfalme ila tu jemadari wa pwani alishambulia wahispania karibu na mji mpya wa veracruz
kwa amri wa cortez mfalme alimwita huyu jemadari aje tenochtitlan alipokamatwa na kuuawa na wahispania
katika hali hii gavana wa kuba alituma jeshi la askari wahispania kwa shabaha ya kumkamata cortez
huyu aliposikia habari hizi aliacha wanajeshi mjini tenochtitlan kwa maagizo ya kumwangalia mfalme na yeye mwenyewe alielekea pwani na askari 
katika shambulio la usiku alifaulu kumkamata mkuu wa jeshi hili akawa mfungwa wake
wanajeshi wake wengi walijiunga na upande wa cortez aliyewaahidi windo kubwa hasa dhahabu
wakati huohuo makamu wake huko tenochtitlan alikuwa alishambulia sherehe ya waazteki katika hekalu moja na kuua watu wengi
wenyeji wa mji hawakunyamaza tena na kuanza vita dhidi ya wahispania waliojifunga katika jumba la kifalme
cortez pamoja na jeshi lake lililoongezeka alirudi kwa mbio lakini waazteki hawakuwa tayari tena kumsikia montezuma
cortes aliamua kukimbilia tlaxcala na katika usiku alifaulu kuondoka tenochtitlan lakini mamia wa askari zale waliuawa
njiani aliweza kushinda jeshi kubwa la waazteki na kufika tlaxcala alipopata nafasi ya kupumzika
wahispania wa kuba walisikia habari za dhahabu na mamia walifika kwa nia ya kujiunga na cortez
wahispania walishambulia tena na tena kwa kutumia bunduki na mizinga
mwishowe mlipuko wa ugonjwa wa ndui uliua watu wengi na kuwadhoofisha zaidi watetezi wa mji
 agosti cuauht moc mfalme wa mwisho wa milki ya azteki alikamatwa alipojaribu kukimbia mji mkuu na hii ilikuwa mwisho wa milki yake
imekadiriwa ya kwamba zaidi ya waazteki walikufa wakati wa mfungizo na uvamizi wa tenochtitlan
cortes alitambuliwa na kaisari carlos akapewa cheo cha gavana wa hispania mpya akatawala mexiko akiendelea kupanusha himaya yake
lakini alikuwa na maadui wengi hasa gavana wa kuba velasquez na marafiki zake katika serikali ya hispania
cortes alishtakiwa mara kwa mara serikalini na mitume mbalimbali litumwa kumchungulia
 cortes aliongoza msafara wa kijeshi katika kusini ya mexiko na wakati ule makamu wake mjini mexiko alionyesha unyama dhidi ya wenyji
 alisafiri kwenda hispania kwa nia ya kujitetea mbele ya carlos v
aliweza kukanusha mashtaki akapewa cheo cha kiungwana akarudi kama kamanda mkuu wa kijeshi lakini bila madaraka ya kiserikali
alipofika alikuta koloni katika hali ya uasi na fujo akarudisha utaratibu
akaendelea kufanya misafara ya upelelezi na alifika kwenye rasi ya kalifornia
mwaka alisafiri tena hispania akitafuta fidia za pesa alizowahi kutumia kwa misafara yake alizotekeleza kwa niaba ya serikali lakini alishindwa mahakamani
aliongozana na kaisari carlos katika vita dhidi ya waosmani huko algiers
alibaki hispania akiendelea kufuatalia madai yake dhidi ya serikali lakini majaribio yote yalishindikana
 alipoamua kurudi mexiko aligonjeka na kuaga dunia huko hispania desemba 
vita ya korea ya karne ya ilitokea kati ya hadi 
ilianzishwa na korea ya kaskazini iliyovamia korea ya kusini
korea ya kaskazini ilisaidiwa na jamhuri ya watu wa china na umoja wa kisovyeti
lakini marekani ilishiriki katika vita hii kwa jina la umoja wa mataifa pamoja na wanajeshi wa nchi 
lililobaki mnamo agosti septemba lilikuwa eneo la pusan pekee
 julai baraza la usalama la um iliamua kuingilia kijeshi dhidi ya uvamizi kutoka korea kaskazini
azimio hii lilipita kwa sababu umoja wa kisovyeti hukuhudhuria kikao hivyo ulishindwa kupiga veto yake
jeshi lililoingia kwa niaba ya umoja wa mataifa liliunganisha vikosi kutoka nchi jumla askari na wengi wao kutoka marekani
katika awamu ya pili jeshi la umoja wa mataifa lilifika pusan kuanzia agosti 
ndege za marekani zilishambulia barabara madaraja na jeshi la kaskazini kote kwenye rasi
jeshi la marekani na korea kusini lilelekea kaskazini kwa mbo na kuteka seoul tena tar
likaendelea kuwarudisha wakorea wa kaskazini pia kuteka mji mkuu wa kaskazini pyonyang tar
 oktoba hadi kukaribia mpaka wa korea na china kuanzia mwisho wa mwezi wa kumi 
hapa wachina walitoa maonyo wamarekani wasisongee mbele zaidi lakini jemadari mkuu macarthur hakujali maonyo haya
katika awamu ya tatu kuanzia novemba jeshi la china likaingia kati na kuwasukuma wamarekani kusini tena na kuteka seoul mara ya pili tar
ndege za kijeshi za umoja wa kisovyeti zilisaidia zikilinda anga nyuma ya mstari wa mapigano lakini bila kuwashambulia wamarekani juu ya eneo lao
wakati wa januari wachina waliweza kusogea mbele ndani ya korea ya kusini lakini walikwama kwa sababu walishindwa kupata mahitaji yao kutokana na nguvu ya marekani angani
marekani iliamua kutosogea mbele zaidi ikitafuta majadiliano ya kusimamisha vita
majadiliano haya yalianza julai yakaendelea hadi 
muda wote vita iliendelea kwa njia ya mashambulizi kila upande lakini kwa shabaha ya kushika maeneo yaliyowahi kuwa upande mmoja au mwingine kabla ya vita lakini kushikwa na adui kwa sasa
 julai mapatano ya kusimamisha vita yalifikiwa
eneo lenye upana wa kilomita nne pande zote mbili za mstari wa latitudo ya lilitangazwa kuwa ukanda usio na jeshi
hadi leo ni mpaka kati ya nchi zote mbili za korea na kulindwa na wanajeshi wengi sana
shemasi ni kiongozi wa kanisa anayeunganisha wenye daraja za juu na walei
ushemasi ni daraja ya tatu na ya mwisho katika kanisa katoliki na madhehebu mengine kadhaa
unatolewa na askofu kwa kumwekea mtu mikono na kumuombea ili atoe huduma ya neno la mungu ya liturujia na ya upendo
unaweza kutolewa kwa namna ya kudumu au kama hatua ya kuelekea daraja ya upadri
upadri ni daraja takatifu ya kati ya uongozi wa kanisa katoliki na madhehebu mengine kadhaa
upadri unatolewa kwa namna ya kudumu usiweze kurudiwa wala kufutwa
kasisi ni jina lenye asili ya kiarabu linalotumika kwa mtu mwenye daraja takatifu ya pili katika madhehebu kadhaa ya ukristo ambapo wengi wanapendelea neno padri au mchungaji
pamoja na matumizi tofauti ya majina mara nyingi mtazamo wa imani kuhusu vyeo hivyo ni tofauti zaidi
wafransisko ni jina la jumla la wafuasi wote wa fransisko wa asizi wanaokadiriwa kuwa milioni moja hivi duniani kote
mwanzilishi mwenyewe katika karne xiii alivuta umati wa waamini wa ukristo katika njia ya toba
wanaume wengi walimfuata utawani kama ndugu wadogo wanawake wengi pia walikusanyika monasterini kama mabibi fukara waklara wengine tena wa jinsia zote mbili walishika injili katika maisha ya ndoa upwekeni au kwa kuunda jumuia zisizo na nadhiri
matawi hayo yakaja kuitwa utawa wa kwanza wa pili na wa tatu wa mt
mapema zilitokea tofauti za mitazamo kuhusu karama halisi ya mt
siku hizi kuna mashirika ya kitawa mia nne hivi yanayofuata mojawapo ya kanuni zilizokubaliwa na mapapa kwa matawi hayo
katika ngazi ya kimataifa wafransisko wa kanisa katoliki wana baraza la familia ya kifransisko ambalo lina uwakilishi katika umoja wa mataifa kama asasi isiyo ya kiserikali iliyo kuu kuliko zote
fransisko hata katika madhehebu mengine na hasa waanglikana ambao wana mashirika ya kitawa ya kifransisko
auckland ni mji mkubwa kabisa katika nchi ya new zealand
mji wa auckland una idadi ya wakazi wapatao milioni 
 makisio
kwa kipindi kifupi katika historia ya new zealand mji wa auckland ulikuwa mji mkuu kabla hauja amishiwa katika mji mkuu mwingine wa sasa wa wellington
sululu ni ndege wa jenasi mbalimbali katika familia ya scolopacidae
hata jenasi numenius huitwa sululu lakini jina membe linastahabiwa
ndege hawa wana rangi zilizofifia na hawaonekani rahisi wotoni
wapenda mahali majimaji na hula wadudu na nyungunyungu
wakati wa majira ya kuzaa dume hufanya mkogo wa kubembeleza jike akishuka ghafla angani na kusabibisha manyoya maalum ya mkia kutoa uvumi kubwa
hujenga tago kwa manyasi linalofichwa sana na jike huyataga mayai 
anne curtis jina halisi anne marie ojales curtis smith alizaliwa tar
 februari australia ni mwanamitindo wa kifilipino kiaustralia na msanii maarufu nchini philippines
amejipatia umaarufu zaidi baada ya kucheza kama celine magsaysay katika tamthilia ya maging sino ka man na kama imang au fatima mhusika mkuu katika kampanerang kuba
tamthilia zote hizi zilirushwa hewani na mtandao wa abs cbn iliyopo nchini philippines
anne alikuja kuwa mshindi wa kwanza kwenye tuzo za myx baada ya kufanya vizuri kwenye video ya muziki aliyoshirikishwa ya i need you ya mark bautista
mnamo anne alikuja kuwa mtv vj kwenye mtv ya ufilipino iliyoanzishwa tar
kwa sasa anaigiza kwenye filamu mpya akiwa na aga muhlach chini ya star cinema na tamthilia mpya na zanjoe marudo kama mwenza
curtis alizaliwa na kulelewa australia na mama wa kifilipino na baba wa kiaustralia
aliishi australia hadi baba yake ambaye ni mwanasheria james curtis alipohamia philippines wakati anne alikuwa ana umri wa miaka 
kuhamia philippines ni hatua ambayo curtis anaishukuru sana
kama ingekuwa ni australia ningekuwa shule ya bweni alikuwa ananikemea pale nilipojihusisha na mambo ya biashara akidai kuwa yalikuwa yananivutia kutoka shuleni
kama kijana nimeamua kuishi hapa ufilipino philippines lakini pindi nitakapotulia na kutafakari nitarudi australia
hivi sasa yeye ana blog mafanikio katika lookbook
nu alijizolea mashabiki hasa katika maigizo yake yanayohusisha zaidi mapenzi pale alipounganishwa na richard gutierrez
mnamo mwaka mafanikio ya kuigiza vema kwenye hiram yalipelekea kupewa nafasi ya uhusika mkuu kama imang fatima kwenye tamthilia ya kampanerang kuba mnamo mwaka curtis alirudi tena kwenye anga ya tamthilia kama celine magsaysay katika maging sino ka man safari hii aliunganishwa na sam milby kutoka pinoy big brother
video ya kwenye simu za kiganjani na aliyekuwa mpenzi wake richard gutierrez curtis na uhusiano wake na aliyekuwa mpenzi wake na msanii richard gutierrez ulikuja kuwa kiini cha uvumi hasa baada ya video kutoka kwenye simu yake ya mkononi ikionyesha wawili hao wakiwa kwenye mkao wa kimahaba kuanza kusambaa kupitia barua pepe na ujumbe wa simu za mkononi mms
mimi sio mtu mwenye tabia ya kuruka kitu chochote
juu ya hayo nahitaji fedha kwa ajili ya mahitaji yangu ya kila siku papano ako mabubuhay sijali kama inajenga mfano mbaya kwa vijana wadogo
kwa watu wengine ijapokuwa hawaoni kuwa tayari nina miaka baada ya miezi sita ya uchumba curtis aliingia kwanye kwenye uhusiano wa miaka miwili na aliyekuwa mpenzi wake oyo boy sotto mtoto wa mwanamitindo maarufu vic sotto na dina bonnevie
curtis ananuelezea uhusiano wake na sotto kama mara yake ya kwanza kuwa kwenye mapenzi sahihi akimuongelea sotto yeye ndiye ambaye nilimpenda kwa dhati
ilipofika juni uhusiano wao ulivunjika rasmi
katika mahojiano baadaye sotto alilaumu utoto na wazimu kama chachu ya wao kushindwa kulilea penzi lao
cutis pia alikuwa na uhusiano wa wazi na muigizaji mwenzie richard gutierez mnamo mwaka 
wawili hao walishiriki pamoja kwenye vipindi vya maonyesho ya nuts entertainment na love to love
curtis baadaye alikuja kuhusishwa na mahusiano ya kimapenzi na paolo araneta uhusiano uliodumu kwa miaka miwili
mnamo januari walakini vyanzo vya habari upande wa burudani vilithibitisha kuwa curtis na araneta walikuwa wameachana hakuna sababu rasmi iliyotolewa
pia kuna baadhi ya vyanzo vinamhusisha na sam milby
muigizaji mwenza kwenye masula ya mapenzi wa anne curtis kwenye tamthilia ya maging sino ka man
ila kuna muendelezo wake kitabu cha pili unakuja hivi karibuni kwenye mwaka huu
curtis alinukuliwa akisema kuwa wao ni marafiki tu lakini hakuna anayejua baadaye nini kitatokea
mwaka curtis alishiriki kwenye azimio la kutolea kusaidia kwa kuwatembelea watoto huko pampanga ambao wamefanyiwa upasuaji wa kaakaa la kinywa lenye mpasuko
ujuzi alioupata ulimsukuma na akasikika akisema sasa nataka kusaidia zaidi
alfred william deakin agosti oktoba alikuwa waziri mkuu wa pili wa australia
kunako miaka ya aliisaidia australia kuifanya kuwa nchi
edmund barton ndiyo alikuwa waziri mkuu baada ya hapo bw
serikali yake ilizanzisha fedha za kiaustralia na jeshi la maji navy
mnara wa eiffel kwa kifaransa tour eiffel ni jengo mashuhuri la mji wa paris nchini ufaransa
mnara huu ulipokea jina lake kutoka kwa mjenzi wake aliyekuwa mhandisi alexandre gustave eiffel
kimo chake ni mita na juu yake kuna antena ya redio jumla ya kimo inafikia mita 
mnara huu ulijengwa kando ya mto seine miaka hadi kama geti la maonyesho ya dunia ya mwaka 
mwanzoni watu wa paris hawakupenda mnara huo wengine walidai ubomolewe mara moja baada ya maonyesho
lakini idadi kubwa ya watalii iliufanya kuwa ishara ya mji wa paris na watu walianza kuuzoea
kati ya miaka ilikuwa jengo kubwa la dunia nzima
mwaka mnara uliwezesha mawasiliano ya kwanza kwa simu hewa kati ya ulaya na marekani kuvukia atlantiki kwa sababu ya kimo chake kikubwa
wanajeshi walikuwa na kituo cha mawasiliano ya simu mnarani
kila mwaka hutembelewa na wageni milioni sita wanaoipanda kwa kutumia ngazi 
anno domini kilatini mwaka wa bwana kifupi ad au a
ni namna ya kutaja miaka katika kalenda ama kalenda ya gregori au kalenda ya juliasi
jina kamili ni anno domini nostri jesu christi mwaka wa bwana wetu yesu kristo likirejea idadi ya miaka tangu kuzaliwa kwake yesu kristo
katika lugha ya kiingereza ni njia ya kawaida ya kutaja miaka kama ad ambayo ni sawa na matumizi ya bk au bc yaani before christ tazama kk ni pia kawaida katika maandiko ya kihistoria yanayotumia lugha ya kilatini
kitabu kutoka kiarabu kitabun ni mkusanyo wa kurasa zilizofungwa pamoja kwa njia ya kudumu
siku hizi kitabu kimekuwa hasa mkusanyo wa kurasa za karatasi zilizochapishwa
unesco imetoa elezo kuwa kitabu ni tangazo kwa umma lililochapishwa lenye kurasa zisizopungua 
lakini kuna pia vitabu vyenye kurasa tupu vitakavyoandikwa kwa mkono
hadi karne ya bk vitabu vyote viliandikwa kwa mkono kwa kutumia kalamu kwa sababu hii vilikuwa vichache na bei ilikuwa juu
johannes gutenberg alibuni mashine ya kuchapisha vitabu iliyofanikiwa na kurahisisha vitabu sana
siku hizi vitabu hutolewa pia kwa njia ya mtandao au cd kama vitabu pepe
kitabu kilichochapishwa mara nyingi zaidi duniani ni biblia ya kikristo imetolewa katika nakala bilioni hivi
hadi mwaka lilikuwa na eneo la maji la km lakini limepungua hadi kubaki na km pekee mwaka 
tangu kupungua kwa maji kulisababisha ugawaji wa ziwa katika sehemu mbili upande wa kazkazini na upande wa kusini ambazo haziungana tena
mito mikubwa inayoingia na kubeba maji yake ni amu darya na syr darya na mito hii ilitumiwa katika mipango ya umoja wa kisovyeti kwa umwagiliaji wa mashamba makubwa ya pamba na mazao mengine
miradi hii iliyoanzishwa katika mazingira yabisi iliendelea kwa miaka hivi hadi kushindikana maji yamepotea kwa wingi mashambani na katika mifereji kutokana na usimbishaji na kusababisha kupunguza kwa mazao
kiasi cha chumvi ardhini kiliongezeka sana jinsi ilivyo mara nyingi katika miradi ya umwagiliaji ya nchi za joto na kumaliza rutba ya udongo
ziwa halikupokea tena kiasi chake cha maji likapungua
sehemu kubwa za eneo la ziwa la awali zimekuwa jangwa
maji yaliyobaki yameharibika kutokana na maji sumu ya viwanda na mbolea nyingi iliyosukumwa kutoka mashamba mitoni halafu ziwani
kuna mradi wa kuokoa angalau sehemu ndogo ya kaskazini
uwiano wa maji yamepanda tena katika sehemu hii ndogo
mwendo wake kuanzia chanzo hadi mdomo uko nchini urusi
inanaza kaskazini magharibi ya moskva na kupita kwenye tambarare za urusi ya magharibi
inaishia kwenye bahari ya kaspi kwa kimo cha chini ya ub karibu na mji wa astrakhan
 al bahr l mayyit bahari ya mauti ni ziwa lililoko kati ya nchi za israel palestina na yordani
ziwa liko ndani ya bonde la mto yordani ambalo ni sehemu ya bonde la ufa la afrika ya mashariki
mwambao wa ziwa ni mahali pa chini kabisa kwenye nchi kavu ya dunia uko mita chini ya uwiano wa bahari
kwa sababu hiyo kuna joto kali linalosababisha maji mengi kugeuka mvuke na kuacha chumvi nyingi na kiasi cha chumvi ni mara tisa kulinganisha na chumvi katika maji ya bahari ya kati
kiasi hicho kikubwa cha chumvi kimezuia kuwepo kwa samaki ndani yake uhai wa pekee ni aina za bakteria na algae
kiasi kikubwa cha chumvi kimesababisha densiti ya maji yake kuwa juu hivyo binadamu huelea katika maji haya tu bila ya kuhitaji jitihada yoyote
watalii hupenda kufika hapa wakiogelea na kujipakia matope ya ziwa yanayosemekana kuwa nia tabia za kuponya magonjwa ya ngozi
israel na yordani zimeanzisha viwanda vinavyosafisha aina mbalimbali za chumvi kwa matumizi ya kibiashara
kwa jumla kiasi cha maji ziwani kimerudi nyuma kwa sababu mto yordani ambayo ni mto wa pekee unaoingia humo umehamishwa kwa shughuli za umwagiliaji
augusto alikuwa kaisari wa kwanza wa dola la roma kuanzia mwaka kk hadi bk
jina lake la kiraia lilikuwa gaius octavius akizaliwa italia tarehe septemba kk
octavius alikuwa mpwa wa julius caesar aliyempenda kijana huyo na kumteua kama mrithi katika agano lake
alikuwa kijana wa miaka aliyejiandaa kuwa afisa wa jeshi kwa mara ya kwanza katika maisha yake aliposikia habari za kuuawa kwa julius caesar
alikimbia roma mara moja alipopata habari ya kuwa caesar alimsiliki na kumtaja kama mrithi katika agano
rafiki yake marehemu marcus antonius hakukubali agano akatwaa mali yote lakini watu wengi na wanajeshi wa caesar walisimama upande wa octavius
huyo aliajiri askari na kujenga jeshi na mwaka kk alitwaa mji wa roma kwa nguvu ya kijeshi wakati marcus antonius alikuwa mbali huko gallia
senati ya roma ilikubali hatua hii na kumchagua kuwa seneta
aliendelea kuongoza jeshi la senati na kumshinda marcus antonius kwenye mapigano huko italia ya kaskazini
baada ya ushindi huu alikubaliwa kama konsuli wa roma akaendelea kupatana na marcus antonius na kujenga ushirikiano naye
pamoja walitawala roma baada ya kupewa madaraka ya kidikteta na senati kwa muda wa miaka na baadaye miaka tena
mwaka kk walifaulu kuwashinda wauaji wa caesar waliokaa ugiriki na baadaye waligawana eneo la dola kati yao octavianus alikuwa mkuu wa sehemu ya magharibi na marcus antonius mkuu wa sehemu za mashariki alipomwoa kleopatra malkia wa misri
maelewano kati yao yalizorota na mwaka kk walitengana
octavianus alimshinda marcus katika mapigano ya baharini ya aktium tarehe septemba kk na huyo alijiua pamoja na kleopatra
baada ya kuvamia na kuteka misri octavianus alirudi roma mjini mwaka kk akawa mtawala pekee
huko roma alishangaza watu wote akirudisha mamlaka yake ya kidikteta kwa senati
alikataa kupokea madaraka ya dikteta kwa muda wa maisha yake
kwa njia hiyo alirudisha katiba ya jamhuri iliyotawaliwa na senati na maafisa yake
lakini hali halisi alishika mamlaka yote kama mtawala mkuu aliyeheshimu taasisi za jamhuri
ni hekima hii iliyosifiwa na wengi ya kuwa hakuendelea kujipatia cheo cha mfalme au cha dikteta akaridhika kuitwa raia wa kwanza
utwala wake ulileta kipindi kirefu cha amani ya ndani
wananchi walioteseka kwa miaka ya vita vya wenyewe kwa wenyewe waliweza kujenga maisha upya na uchumi ulistawi
milki kubwa ya misri ilikuwa sehemu ya dola la roma
hata sehemu nyingi za germania ziliingizwa katika dola
vita vya pekee vilivyoenda vibaya vilikuwa jaribio la kupanua mipaka ya roma katika germania hadi mto elbe
wagermania waliangamiza legioni tatu na mpaka wa kiroma ulirudishwa hadi mto rhine
kleopatra kk kk alikuwa malkia wa mwisho wa misri
alipata elimu nzuri hadi kusema lugha nyingi kama vile kikopti kiarabu kiaramo kihabeshi kifarsi na kigiriki kama lugha ya mama
alipokuwa na miaka babake ptolemaio xii aliaga dunia akarithi ufalme pamoja na kakaye aliyekuwa mdogo wa miaka 
mwaka kk washauri wa kaka walimfukuza kleopatra katika ufalme
alikaa jangwani kati ya makabila yaliyokuwa waaminifu naye hadi kuingia kwa waroma nchini
mwaka vita ya wenyewe kwa wenyewe ya kiroma ilifika misri
pompeius adui wa caesar alikimbilia misri alipokamatwa na kuuawa na washauri wa mfalme
julius caesar mwenyewe alimfuata akajaribu kumaliza fitina ndani ya familia ya kimisri
alimpenda kleopatra akamsaidia kushika ufalme tena
akazaa mtoto naye aliyeitwa caesarion kk kk
katika vita kati ya marcus antonius na octavianus agusto wa baadaye hakushikamana na pande lolote hadi kukutana na marcus antonius
akawa mpenzi wake na marcus alimfuata kuja misri walipozaa watoto wawili
marcus alimwacha nyuma alipoondoka misri akarudi roma mwaka akapatana na octavianus na kufunga ndoa na dada yake octavia
mwaka alipokuwa mtawala wa nusu ya mashariki ya dola la roma alirudi kwa kleopatra akamwoa mwaka hata kama kisheria mroma hakuruhusiwa kuwa na wake wengi
katika agano lake marcus aliwapa watoto wa kleopatra majimbo katika mashariki
katika mapigano ya aktium meli za octavianus zilishinda marcus antonius alijiua
baada ya kufika kwa octavianus misri malkia alijaribu kupatana naye ilyioshindikana
alielewa ya kwamba angepelekwa roma na kuonyeshwa kama mfungwa mbele ya watu wa mji
octavianus alimtafuta pia caesarion kwa sababu aliogopa mtoto wa caesar angekuwa hatari kwake akamwua
charles andr joseph marie de gaulle novemba novemba alikuwa mwanajeshi mwanasiasa na rais wa ufaransa
alijiunga na jeshi kabla ya vita kuu ya kwanza ya dunia
alikamatwa na wajerumani wakati wa mapigano ya verdun na kuwa mfungwa wa vita
baada ya aliandika vitabu kadhaa juu ya nadharia ya vita na hasa juu ya mahitaji ya kutumia mitambo ya kisasa jeshini akisisitiza haja ya kutegemea vifaru na ndege za kivita
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia alikuwa mkuu wa kikosi cha vifaru kwa cheo cha kanali
akiongoza sehemu ya pekee ya jeshi la ufaransa iliyofaulu kurudisha mashambulio ya wajerumani alipandishwa cheo cha jenerali
wakati serikali ya ufaransa iliandaa kusimamisha vita alikataa akahamia uingereza tar
de gaulle alikuwa mkuu wa jeshi huru la kifaransa
baada ya uvamizi wa marekani katika afrika ya kaskazini de gaulle alihamia algiers na kuunda kamati ya ukombozi wa ufaransa iliyojiita serikali ya muda ya ufaransa
de gaulle aliingia akaamuru kikosi cha jeshi huru ya kifaransa kuingia paris ili mji ukombolewe na wafaransa wenyewe
baada ya vita alikuwa kiongozi wa serikali ya kwanza akashiriki katika majadiliano ya nchi washindi juu ya ujerumani pamoja na marekani uingereza na umoja wa kisovyeti
 januari akajiuzulu kwa sababu hakupendezwa na fitina ya vyama vya kisiasa serikalini pamoja na mabadiliko ya katiba ya jamhuri ya nne ya ufaransa
 alirudi katika siasa wakati wa vita ya kikoloni huko algeria iliyoangusha serikali
rais wa taifa alimpa nafasi ya waziri mkuu na bunge lilikubali kumpa madaraka ya dharura
de gaulle aliandaa katiba mpya iliyoongeza madaraka ya rais ikakubaliwa katika kura ya wananchi hivyo kuunda jamhuri ya tano ya ufaransa
katika novemba de gaulle alishinda uchaguzi akachaguliwa na bunge kuwa rais
alirudishwa mara ya pili akipigiwa kura na wanachi wote
akiwa rais alifuata siasa ya kujitegemea kwa ufaransa
alijenga jeshi la kinyuklia na kuiondoa ufaransa katika ushirikiano wa kijeshi wa nato hata akiendelea kushiriki kisiasa
aliondoa wafaransa katika algeria na kuwasilisha uhuru wa nchi hiyo 
alijiondoa pia katika koloni nyingine hasa afrika
katika siasa ya nje alitafuta msimamo wa pekee na marekani
alilenga kujenga umoja wa ulaya kwa kukaribiana na ujerumani lakini alizuia uingereza isiingie
baada ya kushindwa katika kura ya wananchi juu ya katiba alijiuzulu aprili 
novemba akazikwa kwake nyumbani colombey les deux glises
indira gandhi novemba oktoba alikuwa mwanasiasa wa uhindi na mwanamke wa kwanza aliyekuwa waziri mkuu wa nchi hiyo
indira alizaliwa kama binti wa jawaharlal nehru aliyekuwa waziri mkuu wa kwanza wa uhindi kati ya hadi 
jina la gandhi alipokea kwa njia ya ndoa na firuz gandhi ambaye hakuwa na uhusiano na mahatma gandhi
 alikuwa mwenyekiti wa chama tawala cha congress
baada ya kifo chake aliingia katika serikali kama waziri akachaguliwa kuwa waziri mkuu akatawala hadi 
 alirudi baada ya uchaguzi akashika uongozi tena
kipindi cha mwisho kiliona uasi wa kundi la kalasinga huko punjab
indira iliamuru jeshi kuvamia hekalu ya kalasinga huko amritsar ambako waasi wenye silaha walijificha
baada ya tendo hili indira aliuawa na walinzi wake waliokuwa kalasinga
baada ya kifo chake madaraka yalishikiliwa na mtoto wake wa kiume aitwae rajiv gandhi na alikuwa kama waziri mkuu kati ya hadi 
peter wa urusi au peter mkuu alikuwa tsar au kaisari wa urusi
jina lake la kirusi lilikuwa pyotr alekseyevitch romanov 
alizaliwa tarehe juni na kufariki tarehe februari 
alikuwa mtawala aliyefikisha urusi yenye historia ya kiasia katika siasa na utamaduni wa ulaya
peter mkuu alianza utawala wake mwaka akiwa na umri wa miaka 
mwanzoni alilenga kuimarisha jeshi la urusi na hasa wanamaji
akiona ya kwamba mafundi wote wa kujenga meli walitoka ulaya hasa uholanzi alifanya safari akakaa uholanzi na kuwa mfanyakazi wa kujenga jahazi kwa miezi minne
aliamuru waungawana wote kwake kwenye jumba la kifalme kukata ndevu zao na kuvaa nguo za kiulaya
hasa alianza kujenga mji mkuu mpya kwenye mwambao wa baltiki yaani katika pemba la magharibi kabisa ya milki yake
mji huu uliitwa sankt peterburg ukachukua nafasi ya moskva kunanzia hadi 
katika vita mbalimbali alivunja nguvu ya uswidi na kutwaa majimbo mapya ya estonia na latvia
alibadilisha pia mfumo wa utawala wa kanisa la kiorthodox la urusi
aliondoa cheo cha patriarka askofu mkuu na badala yake aliunda ofisi ya sinodi kuu iliyokuwa mkono wa serikali yake
laura bush jina la kuzaliwa laura lane welch amezaliwa tar
novemba mjini midland texas ni mke wa rais wa marekani bw
laura ni mtoto pekee wa mzee harold bruce welch na jenna louise hawkins aliz
laura na george walikutana na kuoana mnamo mwaka wa 
laura ni mama wa barbara bush na jenna bush ambao walizaliwa mapacha mnamo mwaka 
louis xiv septemba septemba alikuwa mfalme wa ufaransa tangu mei hadi kifo chake
alikuwa mfalme kwa umri wa miaka minne akakabidhiwa madaraka alipotimiza miaka 
louis alilenga kuunganisha mamlaka yote mkononi mwake
alitumia mapato yote ya taifa kama mapato yake mwenyewe akiamua peke yake
alivunja upinzani wa waungwana na kuimarisha utawala wa serikali kuu katika milki yake
alijenga uchumi wa nchi na kuendesha siasa ya nje iliyofanya ufaransa kuwa taifa kiongozi katika ulaya
katika siasa ya ndani alimaliza sheria ya nantes ulioruhusu uhuru wa kidini akapiga uprotestanti marufuku na kudai watu wote wasali katika kanisa katoliki
waprotestanti wafaransa waliondoka katika nchi wakikimbia ujerumani hasa prussia na uingereza
alitumia pesa nyingi kwa ujenzi ya majumba ya kifalme hasa jumba kubwa la versailles
utamaduni wa ufaransa ulikuwa kielelezo kwa nchi za ulaya
katika vita zake alipanusha milki yake kwa kutwaa maeneo yaliyokuwa chini ya hispania ujerumani na uholanzi
aliacha urithi wa muundo wa utawala ambako mfalme alikuwa sawa na dola na serikali
vita vya kimataifa na vita ya wenyewe kwa wenyewe ni vita inayopiganiwa ndani ya nchi kati ya vikundi vya taifa moja
kuna aina nyingi jinsi vita ya wenyewe kwa wenyewe inaweza kutokea vita za aina huwa na ukali vifo na uharibifu mwingi
mara nyingi kanuni za vita haziangaliwi na watu wa kawaida huteseka
mifano ya vita za wenyewe kwa wenyewe zinazoendelea ni mamie geneva doud eisenhower novemba novemba alikuwa mke wa rais jenerali wa zamani wa marekani bw
alianza kuwa mwanamke wa kwanza wa marekani kuanzia mwaka hadi 
mamie na eisenhower walioana mnamo mwezi julai ya mwaka wa 
kuna kipindi familia ya mzee doud iliishi kidogo mjini pueblo colorado
kisha familia ikahamia na kuweka makazi yake rasmi katika mji wa denver colorado
wakiwa huko mamie na ndugu zake wengine wa kike watatu walikulia huko wakiwa katika mazingira ya mjumba mkubwa kabisa usio na kifani
ilipofika mnamo mwaka wa mamie alkakutana na bw
eisenhower alikuwa na cheo cha luteni masaidizi katika jeshi
mwaka uliofuatia katika siku ya wapendanao duniani wawili hao wakavishana pete ya uchumba
sir edmund barton januari januari alikuwa waziri mkuu wa kwanza wa australia
yeye ndiye alichukua sehemu kubwa ya kuijenga na kuuiboresha australia ya leo
baada ya kuwa waziri mkuu akaja kuwa jaji mkuu wa nchi katika mahakama kuu
mwaka wa barton alipewa cheo cha sir cha uingereza baada ya kukataa cheo hicho miaka ya na 
salvador dal mei januari aliitwa kwa jina la kiraia salvador felipe jacinto dal dom nech alikuwa mchoraji mashuhuri wa hispania katika karne ya 
alifahamika zaidi kwa taswira zake katika mtindo wa usurealisti lakini alikuwa pia mwandishi mchongaji na mwigaji wa maigizo
picha zake zilionyesha mara nyingi ndoto malevi homa na maono
mara kwa mara alimwingiza mke wake gala ndani ya taswira
kati ya wasanii muhimu wa hispania wa karne ya alikuwa mmoja wa wachache waliompenda dikteta jenerali francisco franco
francisco de goya lucentes machi aprili alikuwa mchoraji nchini hispania
aliweza kuchora kwa mitindo mbalimbali akisifiwa kwa kuwa kati ya wachoraji wakubwa wa mtindo wa kale lakini pia kuwako kati ya wachoraji wa kwanza wa wakati wa kisasa
diego vel zquez juni agosti alikuwa mchoraji mashuhuri wa hispania wakati wa karne ya 
alikuwa mchoraji aliyependwa na mfalme filipo iv wa hispania akachora watu wengi wa familia ya mfalme na waungwana waliokaa kwenye jumba la kifalme
alisafiri pia hadi italia alikopokea athira mbalimbali kwa kazi yake
ujain au jina dharma ni dini yenye asili ya uhindi na wafuasi wake huitwa wajain
kuna waumini milioni duniani na zaidi ya nusu wako uhindi
wajain hukumbuka walimu wa dini yao wanaoitwa thirtankara
thirtankar wa alikuwa mahavira wakati wa karne ya kk anayetajwa mara nyingi kama mwanzilishi wa dini hiyo ingawa wenyewe husema hakuna aliyeanzisha hasa
kama ubuddha hii ni dini isiyo na mafundisho kuhusu mungu au miungu
vilevile kama ubuddha ilianzishwa katika mazingira ya uhindu wa kale ikikataa matabaka ya kidini jinsi ilivyo katika uhindu
kwa ukombozi huu ni muhimu mtu ajifunze kujitawala kwa sababu kila tendo linafuatwa na mazao yake yanayoitwa karma
nafsi katika imani ya kijain huzaliwa tena na tena katika mwili mpya kumbe shabaha ni kutozaliwa tena bali kupata ukombozi na starehe ya milele
nafsi au roho haziko ndani ya watu pekee lakini pia ndani ya wanyama
kila tendo linalosababisha mateso kwa kiumbe mwingine linarudisha nafsi katika mzunguko wa kuzaliwa tena
matendo yanayoharibu karma ya mtu ni hasa mauaji ya viumbe wenye nafsi
kwa hiyo ujain hufundisha kuepukana na uhasama na kutomtenda yeyote kwa mabavu
kwa sababu hiyo wajain hukataa kula nyama kwa kuwa nyama inapatikana kwa njia ya kuua na kutesa wanyama ambao nao ni makazi ya nafsi sawa na wanadamu
shinto au ushinto ni dini ya kizalendo nchini japani
hadi vita kuu ya pili ya dunia ilikuwa dini rasmi ya serikali na ya kaisari wa japan
imani ya shinto ni katika miungu au mapepo wengi wanaoitwa kami
wengine wao ni kama miungu wengine ni roho za miti mito au milima tena wengine ni roho za wazimu
kati ya kami muhimu zaidi ni amaterasu jua dunia mbingu
vasco da gama au desemba alikuwa mbaharia na mpelelezi wa ureno
alikuwa mzungu wa kwanza aliyefika uhindi kwa njia ya kuzunguka rasi ya tumaini jema katika kusini ya afrika
alikamilisha mradi uliofuatwa nchini ureno tangu siku za mfalme henrique baharia baada ya mwaka 
henrique alianza kutuma jahazi zilizopeleleza pwani ya afrika na kuelekea kusini zaidi na zaidi
alitanguliwa na mpelelezi mreno bartolemeo diaz aliyewahi kuvuka rasi ya tumaini njema hadi mto wa samaki mwaka akitambua ya kwamba njia ya kuendelea mpaka uhindi ilikuwa wazi mbele yake
diaz alirudi wakati ule kwa sababu mabaharia wake walikuwa wagonjwa hawakuwa tayari kuendelea tena
da gama aliondoka kwa amri ya mfalme wa ureno tar
wakati wa krismasi walikuwa wakizunguka rasi tayari na kupita kwenye pwani ya mashariki ya afrika kusini wakaliita pwani hii natal kutokana na sikuu ya krismasi
mwezi wa januari walifika kisiwa cha msumbiji kireno ilha de mo ambique walipokutana mara ya kwanza na waislamu waliosema lugha ya kiarabu
wakaelekea kenya wakafika kwanza mombasa wasipopokelewa vema wakaendelea hadi malindi
hapa walijenga uhusiano mwema na sultani wa mji wakaona wahindi wa kwanza
walifaulu kumkodisha nahodha aliyewaongoza kuvukia bahari hindi hadi kufika calicut uhindini tar
wareno walipeleleza pwani na kununua bidhaa mbalimbali
 agosti da gama aliondoka tena lakini aliacha wareno wachache nyuma kwa amri ya kuanzisha kituo cha biashara
safari ya kurudi ilikuwa ngumu ikachukua muda mrefu kutokana na mwelekeo wa upepo
nusu ya watu wake walikufa baharini kabla hawajafika malindi
jahazi mbili zilifaulu kurudi hadi ureno zilipofika julai na agosti 
mfalme wa ureno alituma wapelelezi na maafisa wengine uhindi walioanzisha koloni na vituo vya kireno
safari iliyofuata ilifanywa na safari ya tatu mwaka 
baada ya kufika uhindi mara ya tatu aliambukizwa na malaria na akaaga dunia huko cochin tar
henrik johan ibsen machi mei alikuwa mwandishi wa norwei
aliandika hasa maigizo amesifiwa kimataifa kama baba wa igizo la kisasa
ibsen aheshimiwa kuwa mkubwa kati ya waandishi wote wa norwei
alizaliwa katika familia ya wanamuziki alianza kutunga muziki kwa ajili ya piano
baadaye aliendelea kutunga simfonia halafu muziki ndogondogo
nje ya kutunga muziki alipiga piano na watu walipenda kumsikiliza
hippokrates kigiriki mnamo kk kisiwani kos mnamo kk mjini larisa ugiriki alikuwa mganga mashuhuri wa ugiriki ya kale
hadi leo waganga hufuata kiapo kinachosemekana kilitungwa na hippokrates
anafahamika kwa mtindo wake wa kuangalia magonjwa uliokuwa mpya wakati ule
hakuamini tena ya kwamba ugonjwa wasababishwa na mapepo uchawi au kwa kumroga mtu
alifanya utafiti kila mgonjwa akifundisha magonjwa husababishwa na matatizo ndani ya mwili
hakuelewa bado ya kwamba kuna vijidudu vinavyosababisha magonjwa
hata hivyo alikuwa na maarifa mengi inayokumbukwa na madaktari hadi leo
kati ya mawazo yake ya kudumu ni masharti kwa kazi ya daktari yaliyomo katika kiapo cha hippokrates membe ni ndege wa jenasi numenius katika familia ya scolopacidae
wana miguu mirefu na mdomo mrefu unaopingwa chini isipokuwa bartramia
wana rangi kahawia na madoa na michirizi nyeupe mwaka mzima
sir elton hercules john jina la kuzaliwa reginald kenneth dwight tar
 machi ni mwimabji wa muziki wa pop rock mtunzi na mpigaji kinanda kutoka nchni uingereza
john ameanza kuwa nyota aliye maarufu sio kwa uwezo wake tu wa kimuziki tu bali hata akiwa ukumbini huwa na yeye anaruka majoka kucheza
john pia alitunga nyimbo nyingi kwa ajili ya filamu filamu hizo ni kama vile ya the lion king na the road to el dorado na pia huwa anafanya kazi za kujitolea
katika kumbukumbu ya princess diana elton alitoa tena kile kibao chake cha candle in the wind mnamo mwaka lakini nyimbo halisi ilitungwa kwa ajili ya marilyn monroe
nyimbo hiyo ilitamba sana na ikawa miongoni mwa nyimbo maarufu na zenye mauzo ya juu kwa muda wote kuuzwa kwa muda miaka 
john vilevile ni mlawiti na alijitangaza kama anafanya mambo hayo kunako mwaka 
ilivyofika mwaka john akamwoa mtayarishaji muziki wa kijerumani bi
renate blauel katika sikukuu ya wapendanao mjini sydney lakini walitarikiana baada ya miaka minne mbele
baadaye john alitangaza tena ule mchezo wake wa ulawiti ila amekuja kivingine safari hii yeye ndiye ana lawitiwa msenge badala ya yeye kulawiti wenziye
mwaka wa elton john alipewa cheo cha sir cha uingereza
salah ad din al ayubi machi pia saladin alikuwa mtawala wa misri na syria wakati wa karne ya 
anakumbukwa hasa kwa ushindi wake juu ya wamisalaba na ufalme wao wa yerusalemu
aliunda nasaba ya waayubi walioendelea kutawala misri pamoja na yemeni shamu iraq na hijaz
alizaliwa katika familia ya wakurdi babake alikuwa mwanajeshi katika utumishi wa sultani wa dameski
alipokuwa na umri wa miaka alitumwa misri kwa vita dhidi ya khalifa wa wafatima
misri alipanda ngazi akawa waziri au mkuu wa serikali ya misri
baada ya kifo cha khalifa wa mwisho salah ad din alitwaa mamlaka akajipa cheo cha sultani na kutawala misri
mwaka alivamia shamu na kuunga syria na milki yake
julai alishinda jeshi la wamisalaba na kutwaa mji wa yerusalemu akimaliza utawala wa wakristo uliowahi kudumu miaka 
mataifa wa ulaya yalikusanya jeshi jipya dhidi yake na kwenda kwa vita ya tatu ya misalaba
 mfalme richard wa uingereza alimshinda salah ad din na pande zote mbili walipatana kupumzisha silaha
ufalme wa wamisalaba uliendelea kushika kanda la pwani la palestina
machi salah ad din aliaga dunia mjini dameski akiwa na umri wa miaka 
kaburi lake limetunzwa hadi leo liko kando la msikiti wa umawiya
msikiti wa umawiya kiarabu jami a bani umaya ni msikiti mkuu mjini dameski katika syria
ni moja kati ya misikiti ya kale kabisa ilijengwa kati ya hadi bk
kabla ya ujenzi wa msikiti mahali palikuwa na kanisa la mt
yohane mbatizaji lililobomolewa kwa amri ya al walid aliyekuwa khalifa wa sita katika nasaba ya waumawiya
ndani ya msikiti kuna kaburi la kichwa cha yohane mbatizaji kilichotunzwa hata baada ya kubomolewa kwa kanisa
kanisa hli liliwahi kujengwa juu ya hekalu kubwa ya jupiter na hadi leo sehemu ya kuta za nje ni zilezile za hekalu ile ya kale
uwanja ndani ya msikiti imepambwa kwa picha za mosaiki zinazoonyesha miti majani na majengo kufuatana na mtindo wa kibizanti na wasanii walikuwa wataalamu wakristo walioajiriwa kwa kazi hii
lakini hakuna picha za watu au wanyama kulingana na kanuni za kiislamu ingawa hata picha jinsi zilivyo hapa hazikuwekwa katika misikiti za baadaye
kando la msikiti kuna kaburi la sultani salah ad din
nasaba ikitumiwa kwenye masomo ya historia au siasa inataja ufuatano wa watawala hasa wafalme katika familia moja
neno laweza kutaja pia kipindi cha historia ambako familia fulani ilitawala
kati ya nasaba za kifalme za leo ni hasa nasaba ya matenno wa japani iliyodumu muda mrefu
tangu tenno wa kwanza ni watawala wanaohesabiwa katika familia hiyohiyo hadi kaisari au tenno akihito wa leo
nasaba nyingine inyojulikana duniani ni windsor na malkia elizabeth ii wa uingereza ni wa nne katika nasaba hii nchini uingereza
katika afrika familia ya wafalme wa uswazi iko kati ya nasaba za kale zinazoendelea kutawala
nasaba ya suleimani iliyotawala ethiopia tangu bk ilipinduliwa katika mapinduzi ya 
historia ya misri ya kale hupangwa kufuatana na nasaba za mafarao wake hadi malkia kleopatra
jupiter pia iuppiter iovis ni mkuu wa miungu katika dini ya roma ya kale
kiasili jupiter aliabudiwa kama mungu wa hali ya hewa aliyetawala radi na ngurumo
baadaye alipewa nafasi ya baba wa miungu na pia wa wanadamu
nembo yake ni radi anayoishika mkononi kwa sababu aliaminiwa ni mwenye uwezo wa kuzirusha
jupiter alikuwa na hekalu kubwa kabisa kwenye kilima cha kapitoli mjini roma penye mahekalu muhimu
katika utamaduni wa kiroma sayari mshtarii ilitazamiwa kama alama ya mungu huyu angani na sayari aliitwa kwa jina la jupiter
lugha nyingi za kiulaya zinaendelea kutumia jina kwa sayari hii
kufuatana na injili ya luka sura yohane na yesu walikuwa ndugu na mama zao walikuwa wazito kwa wakati mmoja
habari zake zinapatikana katika biblia ya kikristo na pia kwa vitabu vya yosefu mwanahistoria
anaheshimiwa na wakristo na waislamu kama mtakatifu
pengine sikukuu yake muhimu zaidi ni ile ya kuzaliwa inayoadhimishwa na kanisa la magharibi tarehe juni miezi sita kabla ya krismasi lakini ipo pia sikukuu ya kifodini chake
kadiri ya injili ya luka alizaliwa kimuujiza na kuhani mzee zakaria na mke wake tasa elizabeti
bado mtoto alikwenda kuishi jangwani labda kutokana na kifo cha wazazi
wataalamu mbalimbali wanadhani kwamba huko alikuwa akiishi kati ya waeseni wafuasi wa madhehebu ya kiyahudi yenye msimamo mkali hata kuliko ule wa mafarisayo
alipofikia utu uzima alianza kuhubiri mwaka wa kumi na tano wa utawala wa kaisari tiberio luka yaani mnamo bk
yohane alikuwa mhubiri aliyewaonya kwa ukali wasikilizaji wake na kudai wajiandae kwa hukumu ya mungu
akawakaribisha wapate ubatizo wa maji kama alama ya utakaso na mwanzo wa maisha mapya
injili ya mathayo katika sura ya inasimulia yohane alivaa vazi lililoshonwa kwa manyoya ya ngamia na ukanda wa ngozi kiunoni mwake
basi watu kutoka yerusalemu kutoka mkoa wote wa yudea na sehemu zote za kandokando ya mto yordani walimwendea wakaziungama dhambi zao naye akawabatiza katika mto yordani
alimbatiza pia yesu ambaye naye baadaye akaanza kuhubiri
hivyo katika injili yohane anatazamwa kama mtangulizi wa yesu aliyetangaza ujio wake kama mwanakondoo wa mungu aondoaye dhambi ya ulimwengu na atakayebatiza kwa roho mtakatifu
yohane katika mahubiri yake alipinga matendo ya mfalme herode antipa akakamatwa naye
yohane alikuwa pia na kundi la wafuasi walioendelea kama ushirika baada ya kifo chake
dini ya wamandei inadai kuwa imetokana na ushirika huo katika kurani hao wanaitwa sabiyuna au wabatizaji
yohane anatajwa kwa heshima katika kurani pia kwa jina la nabii yahya yahya ibn zakariya
kichwa cha yohane kiliaminiwa kimeweza kutunzwa kikaheshimiwa kama salia takatifu
kuna vichwa mbalimbali vilivyotajwa kuwa kichwa cha yohane
kaburi moja la kichwa kipo mjini dameski kilipokuwa ndani ya kanisa kuu na baada ya waislamu kubomoa kanisa kaburi lilitunzwa na liko sasa ndani ya msikiti wa umawiya
kichwa kingine kinachoitwa ni cha yohane chaonyeshwa katika kanisa la san silvestro in capite mjini roma kingine huko amiens ufaransa
kuna pia mikono ya yohane inayoonyeshwa mahali mbalimbali
ni mwimbaji mtunzi wa nyimbo mtayarishaji mwanamuziki na mwanaharakati wa haki za binaadam wa kimarekani
wonder amekuwa miongoni mwa wasanii waliowakubwa na wenye mafanikio kujulikana katika studio ya kurekodia ya motown
amerekodi zaidi ya albamu na kutoa vibao vingi vilivyo maarufu kabisa
alitunga na kuzirekodi mwenye baadhi ya nyimbo zake na za watu wengine vilevile
wonder vilevile ni mpigaji wa ngoma gitaa sinthesaiza congas na pia almaarufu kwa kupiga kinanda na harmonica
mozaiki au mosaiki ni mtindo wa pekee wa uchoraji picha unaotumia vipande vidogo vya kioo cha rangi au vijiwe au vigae vya rangi mbalimbali vinavyounganishwa kuwa picha
kunawezekana pia kutumia vipande vya vitu vyovyote vyenye rangi vinavyoweza kuunganishwa kuwa picha
mtindo huu ulionekana mara ya kwanza huko phrygia katika uturuki ya leo iliyokuwa sehemu ya ustaarabu wa ugiriki ya kale
mawe ya rangi nyeupe na nyeusi yalipangwa ukutani au kwenye sakafu kuwa tarakibu
baadaye wagiriki na zaidi waroma waliendelea kuongeza rangi na kutunga picha kamili si tarakibu tu kwenye kuta za nyumba
maghofu ya kiroma yanaonyesha mifano mingi iliyodumu hadi leo
sanaa ya mozaiki iliendelezwa katika ustaarabu wa bizanti
wabizanti walipamba makanisa majumba ya kifalme na pia nyumba za matajiri kwa mozaiki nzuri kabisa
baadaye walikuwa mafundi waislamu waliopamba makanisa na nyumba katika italia ya kusini
kwa kawaida mozaiki inaendelea kuwa picha inayounganishwa kwa njia ya kudumu na ukuta au safau ya jengo fulani
inawezekana pia kuifunga katika fremu na kubadilisha mahali pake lakini picha za mozaiki huwa nzito
kichina ni lugha ya wachina nchini china na kote duniani wanapoishi
ni tawi kubwa la kundi la lugha za kichina kitibet
hali halisi ni zaidi ya lugha moja bali ni kundi ya lugha na lahaja mbalimbali
wakisema kikwao hawaelewani kati yao lakini tangu miaka wote walitumia mwandiko mmoja mwenye alama hizihizi
mwandiko wa kichina hutumia alama moja kwa neno lote kwa hiyo kila mtu anaelewa mwandiko hata akisoma na kutamka tofauti
idadi ya wasemaji wa lugha za kichina ni takriban au zaidi ya watu bilioni moja
hadi mwanzo wa karne ya tofauti kati ya lugha na lahaja illikuwa kubwa sana
tangu mapinduzi ya china ya aina ya lugha rasmi imejengwa inayoitwa mandarin
siku hizi inajadiliwa au angalau kueleweka kati ya idadi kubwa ya wachina wote
bado wasemaji wa lugha zote za kichina huelewana kupitia mwandiko kama ni wasomi
tabia ya pekee ya lugha za kichina ni tofauti kubwa kati ya toni za sauti
silabi ma inaweza kuwa na maana tofauti kabisa kufuatana na matamshi tofauti ya toni
kichina huandikwa kwa alama zinazomaanisha neno moja si sillabi au herufi tu
lakini maneno mengi ya kichina yana silabi moja tu
kamusi kubwa ya lugha ina alama zaidi ya wachina wasomi wenye elimu nzuri hujua takriban alama hadi 
serikali inasema mtu ajua kuandika na kusoma kama ameshika angalau alama 
tangu mapinduzi ya kichina ya serikali imesambaza alama zilizorahisishwa
kuna pia mipango ya kulatinishi lugha yaani kuendeleza namna ya kuandika lugha kwa herufi za kilatini
kichina ilikuwa pia msingi wa mwandiko wa korea na japani
kichina ni lugha rasmi katika jamhuri ya watu wa china jamhuri ya china taiwan na singapur
hujadiliwa pia na raia wachina katika indonesia na malaysia
mwandiko wa kichina ni jumla ya alama zinazotumiwa kuandika lugha za kichina
mwandiko huu hutumia alama moja kwa neno lote kwa hiyo kila mtu anaelewa mwandiko hata akisoma na kutamka tofauti katika lahaja mbalimbali
kichina huandikwa kwa alama zinazomaanisha neno moja si sillabi au herufi tu
lakini maneno mengi ya kichina yana silabi moja tu
kamusi kubwa ya lugha ina alama zaidi ya wachina wasomi wenye elimu nzuri hujua takriban alama hadi 
serikali inasema mtu ajua kuandika na kusoma kama ameshika angalau alama 
tangu mapinduzi ya kichina ya serikali imesambaza alama zilizorahisishwa
kuna pia mipango ya kulatinishi lugha yaani kuendeleza namna ya kuandika lugha kwa herufi za kilatini
mwandiko wa kichina ulikuwa pia msingi wa mwandiko wa korea na japani
neil armstrong amezaliwa agosti agosti ni rubani mwanaanga wa kimarekani aliyekwenda mwezini mwaka 
alizaliwa katika familia ya wakulima kwenye jimbo la ohio tarehe agosti 
baada ya kumaliza shule alijiunga na jeshi ambako alipata mafunzo ya uhandisi na kuwa rubani
mnamo mwaka alikuwa mmojawapo katika kundi la marubani waliotayarishwa kupelekwa angani
baada ya kuundwa kwa nasa aliingia katika kundi la wanaanga
safari yake ya kwanza ilikuwa machi kama mwanaanga kiongozi wa gemini 
kilele cha safari hii ilikuwa kukutana kwa gemini na satelaiti nyingine na kuunganisha vyombo vyote viwili kwa muda wa masaa kadhaa
baadaye aliteuliwa kuwa makamu wa kikundi cha wanaanga waliokwenda mwezini kwa kutumia chombo kilichoitwa apollo 
ajali ya apollo iliyosababisha kifo cha mwenzake hapo kabla ndiyo iliyompelekea kujiunga kwake na kundi la apollo 
 julai neil armstrong pamoja edwin aldrin waliutataga uso wa mwezi wakiwa wanadamu wa kwanza mwezini
baada ya kurudi salama armstrong aliacha kazi katika nasa na badala yake akawa profesa wa uwanaanga kwenye chuo kikuu cha cincinnati katika mwaka hadi alipostaafu na kujishugulisha na biashara zake
mto missouri ni mto mkubwa wa marekani na tawimto muhimu zaidi la mississippi
ni mto mrefu kushinda ule wa missisippi na ni mto mrefu katika amerika ya kaskazini
chanzo cha mto kipo kwenye milima ya rocky mountains katika jimbo la montana
missouri inaendelea kupita majimbo ya north dakota south dakota iowa nebraska missouri na kansas
inaishia katika missisippi karibu na mji wa saint louis missouri
 oktoba anafahamika zaidi kama eminem na slim shady ni mshindi wa tuzo ya academy na tuzo nyinginyingi za grammy msanii bora wa muziki wa rap wa kimarekani
amewahi kuuza albamu zake zaidi ya milioni sabini kwa hesabu ya dunia nzima
pia ni miongoni mwa wanamuziki waliokuwa na mauzo ya juu kabisa katika kipindi cha miaka ya 
kuimba kwake kisela sela na kuihusia jamii ya watu wa chini kumemfanya pia awe na mauzo ya juu na kuwa kama msanii bora wa muda wote
eminem aligunduliwa na rappa vilevile mtayarishaji wa muziki wa kimarekani bw
dr
dre ambaye baadaye alimwingiza eminem katika studio yake ya kurekodia muziki aftermath entertainment
eminem ana albamu ambazo ziko chini yake na zilitolewa dunia nzima
vilevile alitoa albamu mbili alizoshrikiana na kikundi chake cha muziki cha d bruce frederick joseph springsteen amezaliwa tar
 septemba ni mtunzi wa nyimbo mwimbaji na mpigaji gitaa wa kimarekani
 machi ni mtunzi mwimbaji wa muziki wa kiamerika
anafahamika zaidi nyimbo zake zilizomaarufu fast car talkin bout revolution baby can hold you na give me one reason
pia ni mshindi wa tuzo nyinginyingi za muziki grammy kama msanii bora
oliver tuku mtukudzi amezaliwa mnamo septemba mjini highfield harare ni mwanamuziki wa kizimbabwe
oliver ni miongoni mwa wanamuziki walio maarufu kwa muda mrefu sana katika nchi hiyo ya zimbabwe
na alianza shughuli za muziki kunako miaka ya pale alipojiunga na bendi ya wagon wheels ambayo pia alikuwemo na mwanamuziki wa zamani bw
nyimbo ya kwanza ilikuwa dzandimomotera iliyoheshimika sana na hapo ndipo tuku alipotoa albamu yake ya kwanza nayo pia ilileta mafanikio makubwa kabisa
mtukudzi nae pia ni mmoja wa wanakundi la mahube kundi la muziki la nchi za afrika ya kusini
oliver pia ni baba wa watoto watano na wajukuu wawili wawili hao pia ni wanamuziki
ana dada zake wanne na kaka mmoja ambaye tayari amekwisha fariki
anafurahia kuogelea katika bwawa lake la kuogelea swimming pool ambalo lina umbo la gitaa
oliver ametoa zaidi ya albamu na amepata kushinda tuzo nyingi mno na hata zingine hawezi kuzikumbuka
aprili mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka jamhuri ya kidemokrasia ya kongo
pablo ruiz picasso oktoba aprili alikuwa mchoraji mashuhuri na pia mchongaji wa hispania
picasso anahesabiwa kati ya wasanii wakuu wa karne ya 
alibadilisha uzoefu jinsi ya kuona dunia katika utamaduni wa kimagaharibi wa ulaya na marekani
mtindo wake wa uchoraji ulianza kutumia maumbo ya jiometria
picasso hakuwa mchoraji wa kwanza wala mchoraji wa pekee aliyetumia mibinu mipya lakini alijulikana kushinda wote na ile sanaa ya kisasa ilitambulishwa mara nyingi kwa lugha ya picha kama picasso
picasso alianza kuchora kwa umri mdogo wa miaka saba akisaidiwa na babake aliyekuwa mwalimu wa sanaa
akiwa na miaka aliandikishwa kwenye chuo cha sanaa na alipokelewa kwenye chuo kikuu cha sanaa huko barcelona
alitembelea sana makumbusho penye taswira na sanamu za wasanii waliotangulia
alipenda kusafiri penye maonyesho makubwa kama madrid au paris
taswira zake za awali badi zililingana zaidi na picha jinsi zilivyokuwa kawaida
mwanzoni alipenda rangi ya buluu na mfano wake ni picha ya suzanne bloch hapo chini
mjini paris alikuta maonyesho ya sanaa ya kiafrika iliyomwathiri sana
hii inaonekana katika mabinti wa avignon 
baadaye aliendelea kuvunja maumbile ya kawaida na kuyajenga upya kwa kutumia maumbo ya kijiometria
mtindo huu uliitwa cubisme kwa kifaransa yaani umchemraba kutokana na mchemraba kama umbo la kijiometria linalotumiwa kujenga upya maumbile ya yale yanayoonyeshwa kwenye picha
kati ya taswira zake zilikuwa maarufu sana kimataifa ilikuwa guernica iliyonesha kikuli na maafya ya vita
ilichorwa wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya hispania baada ya shambulio la wanahewa wajerumani dhidi ya mji mdogo wa guernica
kwa jumla imekadiriwa ya kwamba picasso aliumba kazi za sanaa zaidi ya kama vile taswira picha za mchapo na sanamu
picasso alioa mara mbili lakini alikuwa na wapenzi wengi
baada ya kuhamia paris alibaki huko akakataa kurudi hispania kwa sababu alimchukia dikteta francisco franco
 alijiunga na chama cha kikomunisti abakabi mkomunisti hata kama pia siasa ya umoja wa kisovyeti haikupenda mtindo wake
tangu aliishi katika ufaransa ya kusini alipoaga dunia 
sarah wayne callies sarah anne callies amezaliwa tar
juni huko la grange illinois ni mwigizaji filamu na tamthiliya wa kimarekani anayejulikana vizuri baada ya kuigiza kama dr
sara tancredi katika misimu miwili ya kwanza ya tamthilia ya kimarekani prison break
callies na familia yake walihamia honolulu hawaii
wazazi wake wakiwa ni maprofesakatika chuo cha hawaii kilichopo manoa callies hakufuata nyayo zao kabisa
badala yake alichagua kujiingiza moja kwa moja kwenye uigizaji
alipohitimu elimu ya sekondari alijiunga na chuo cha dartmouth kilichopo hanover new hampshire
pamoja na kuwa na masomo aliendelea kujihusisha kwenye maigizo
callies s alionekana mara ya kwanza kwenye luninga kama kate o malley uhusika wa mara kwa mara kwenye queens supreme
aliigiza nafasi ya nyota kwa mara ya kwanza kama jane porter kwenye tamthiliya ya tarzan iliyorushwa na warner bros
special victim unit dragnet na numb rs callies alikamata nafasi ya nyota kwenye prison break ya fox kama dr
sara tancredi
pia aliigiza kama nyota kwenye filamu za universal picture za whisper na the celestine prophecy
mnamo juni callies alifunga ndoa na josh winterhalt aliyekutana nae katika chuo cha dartmouth
ilipofika januari msemaje wake alitangaza kuwa wawili hao walikuwa wanatarajia kupata mtoto wao wa kwanza
julai callies na mume wake walimkaribisha mtoto wao wa kike keala winterhalt kay ah lah
juni ni mwigizaji wa filamu wa kimarekani kiingereza aliyetunukiwa tuzo ya golden globe akiwa kama mwigizaji bora wa filamu na tamthiliya
amejizolea umaarufu mkubwa baada ya kucheza kama michael scofield kutoka katika tamthilia ya prison break iliyokuwa inarushwa hewani na televisheni ya fox network
miller alizaliwa chipping norton oxfordshire uingereza ambapo baba yake alikuwa akiishi huku akisoma katika chuo cha oxford
familia yake baadae ilihamia park slope brooklyn new york kipindi ana mwaka mmoja
alipata elimu yake pale midwood high school iliyopo brooklyn new york usa
alihitimu masomo yake katika chuo cha princeton akiwa na shahada ya fasihi ya kiingereza
katika mahojiano miller alibainisha kuwa asili yake ni mchanganyiko
akimaanisha kuwa baba yake ni mmarekani mwafrika muingereza muitalia mjerumani na nusu mcherokee na mama yake ni mrusi mfaransa mdachi na msyria
miller kwa mara ya kwanza aliigiza nafasi ya nyota kama david katika tamthilia fupi dinotopia ya abc
miller alianza kuonekana kwenye runinga kwenye tamthilia ya buffy the vampire slayer go fish 
mwaka miller alicheza kama michael scofield kwenye tamthilia ya prison break ya fox network
amigiza kama kaka anayemjali nduguye kwa kuandaa na kufanikisha mpango mzima wa kumtorosha jela kaka yake lincoln burrows ili kumuepusha na adhabu ya kifo aliyohukumiwa kimakosa
umahiri aliouonyesha kwenye tamthilia hiyo ulipelekea kujipatia tuzo ya golden globe kwa kuchaguliwa kuwa muigizaji bora wa kiume kwenye tamthilia
miller ameonekana kwenye video mbili za muziki za mwanadada mariah carey na alipata mchango mkubwa kutoka kwa carey kutokana na video ya nyimbo we belong together
miller anadai kuwa umahiri wa video hiyo umechangia kwa kiasi kikubwa kuwashawishi waandaaji kumpa nafasi ya nyota kwenye tamthilia iliyojizolea umaarufu ya prison break
siku mbili nilizokuwa naigiza kwenye video zake zimenisaidia sana kisanaa zimenitangaza zaidi kuliko jambo lolote nililowahi kulifanaya kabla ya prison break
rho ni herufi ya kumi na saba katika alfabeti ya kigiriki
inaandikwa kama herufi kubwa cha mwanzo au herufi ndogo ya kawaida
rho ni asili ya herufi ya katika alfabeti ya kilatini
sauti ya r katika alfabeti ya kikirili huandikwa kama rho
katika ugiriki ya kale ilihesabiwa pia kama tarakimu kwa namba 
jinsi ilivyo kawaida na herufi mbalimbali za kigiriki inatumiwa kama kifupi kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hesabu na fisikia
imejulikana hasa kama alama ya densiti na pia kwa ukinzani wa umeme
konstantino mkuu jina kamili flavius valerius constantinus februari mei alikuwa kaisari wa dola la roma tangu mwaka akitawala peke yake tangu 
anakumbukwa kama mtawala aliyefaulu kumaliza kipindi cha vita vya wenyewe kwa wenyewe na kukubali ukristo kama dini huru katika dola
alihamisha mji mkuu kutoka roma kwenda bizanti iliyoitwa baadaye konstantinopoli
baba yake constantius alikuwa mmojawapo wa makaisari wanne walioshirikiana pamoja katika utawala wa dola
baada ya kifo cha baba jeshi lake likamtangaza konstantino kuwa kaisari pia lakini bila mawasiliano na wengine
hata hivyo alikubaliwa kama kaisari mdogo akihusika na majimbo ya gallia na britania
mwaka fitina kati ya makaisari ilikuwa vita na konstantino alilenga kupanua himaya yake
mpinzani wake alikuwa hasa maxentius aliyekaa italia
konstantino aliweza kumshinda kwenye mapigano kwenye daraja la milvio mjini roma
inasemekana kabla ya mapigano hayo alipatwa na ndoto alipoona msalaba wa yesu kristo katika jua akasikia sauti utashinda chini ya alama hii
baadaye vikosi vya konstatino vilikuwa na bendera iliyoonyesha herufi za chi rho ambazo zilimaanisha jina la kristo
ushindi huu ulimfanya konstantino awe mkuu wa nusu ya magharibi ya dola la roma
hadi mwaka wakristo waliteswa vikali kwa amri ya kaisari diokletiano
mwaka alikutana na licinius kaisari wa mashariki ya dola
pamoja makaisari hao wawili walipatana kutoa tamko la milano lililotangaza mwisho wa dhuluma dhidi ya wakristo baada ya kukutana hapa milano sisi kaisari konstantino na kaisari licinius tumeamua kuwapa wakristo pamoja na watu wote uhuru wa kuchagua dini yao ili mungu wa mbinguni atupe fadhili zake
konstantino hakufanya ukristo kuwa dini rasmi na yeye mwenyewe hakupokea ubatizo hadi muda mfupi kabla ya kifo chake
kubadili mipaka ya sehemu ya ardhi ramani mpya lazima itayarishwe na isajiliwe
tangu mwaka konstatino alianza kugongana na kaisari mwenzake wa mashariki liceinius baada ya huyu kuonekana anasaidia mipango ya uasi dhidi ya konstantino
mwaka alimshinda na kumkamata akawa mtawala wa pekee
hapa aliamua mara moja kuhamisha mji mkuu kutoka roma kwenda bizanti
alitumia pesa nyingi kwa ujenzi wake na kuitangaza rasmi mwaka 
aliratibu upya utawala wa dola akaweka misingi iliyoweza kudumu kwa miaka mingi baada yake
hata hivyo alipaswa kutetea mipaka ya dola dhidi ya wagermanik na dhidi ya waajemi
konstantino alionekana mapema kama msaidizi wa wakristo
sasa yalikwisha na wakristo walipewa nafasi ya kusikilizwa na kaisari mwenyewe
mwaka kaisari alitangaza jumapili kama siku ya jua kuwa sikukuu na ofisi za serikali zilipumzika
mwaka alialika maaskofu wa kanisa lote kwa mtaguso wa kwanza wa nisea
mtaguso mkuu huu ulikuwa mkutano wa kwanza wa maaskofu wa kikristo kutoka pande mbalimbali za dola la roma na hata nje yake
mkutano uliamua kuhusu masuala mablimbali ukakubali kanuni ya imani ya nisea inayoendelea kutumika kanisani hadi leo
konstantino alivutwa kuitisha mtaguso huo ili kuingilia farakano kati ya wakristo kuhusu arius na mafundisho yake
kwa kukosa ujuzi wa mambo hayo kaisari alishawishwa mara kumkataa arius asiendelee kufundisha mara kumkataa mpinzani wake mkuu askofu atanasi na kuwaamuru waondoke katika mji wa aleksandria
kanisa la waorthodoksi lilimtangaza konstantino kuwa mtakatifu
elementi ya kikemia ni dutu yenye tabia maalumu isiyotenganishwa kuwa dutu tofauti kwa mbinu za kemia
elementi tupu ina aina moja ya atomi tu ndani yake
kwa mfano maji ni dutu na ndani yake kuna atomi za haidrojeni na za oksijeni
kwa kuongeza nishati inawezekana kutenganisha haidrojeni na oksijeni kuwa dutu mbili tofauti
kila moja peke yake haina kitu kingine ndani yake kumbe ni elementi
inawezekana kupasua hata atomi lakini hii si kazi ya kemia bali ni fizikia
kwa jumla kuna elementi zinazojulikana katika kemia zimo katika jedwali la elementi linaloitwa pia mfumo radidia
nyingine zinatengenezwa katika maabara na hazidumu sana
hizi elementi sintetiki zinakaa muda fupi za sekunde lakini nyingine zinakaa miaka
kila elementi ina alama yake ya kikemia jinsi inavyoonekana katika jedwali la elementi
penye joto kali kama katika jua kuna pia hali ya utegili plasma
mara nyingi elementi zinapatikana katika hali ya kampaundi yaani zikiunganishwa na elementi nyingine
orodha hii inaorodhesha elementi za kikemia katika mfumo radidia kufuatana na herufi za alfabeti
orodha hii inaorodhesha elementi za kikemia katika mfumo radidia kufuatana na herufi za alfabeti
asilimia ni njia ya kutaja uhusiano kati ya viasi viwili
kiasi kimoja huteuliwa kuwa ni namba ya ya kiasi kingine
sasa inawezekana kugawa kiasi kingine kwa ile na kuona inashika asilimia ngapi za kiasi husianifu
sheria inasema ya kwamba ni sharti kwa kupita
je maksi ngapi zinahitajika ila kupita mtihani huu jibu jumla ni hivyo zachukuliwa kama asilimia mia moja
maana yake kuanzia maksi zisizopungua mwanafunzi amepita
kuna viwango kadhaa za sehemu zinazokumbukwa kirahisi kwa asilimia sehemu kama sudusi haifai vizuri kwa sababu asilimia yake ni 
yasemekana kwamba bergman ndiye mwanzilishi na mjuzi zaidi wa kutengeneza filamu za kisasa
iowa ni jimbo la kujitawala la maungano ya madola ya amerika au marekani
imepakana na minnesota nebraska south dakota missouri na illinois
mto missisippi ni mpaka wake upande wa mashariki kutazama wisconsin na illinois mto missouri ni mpapa wake upande magharibi kutazama nebraska
mji mkuu wa jimbo na pia mji mkubwa ni des moines
idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu wanaokalia eneo la km ambalo ni hasa tambarare lenye rutba
kilimo ni uti wa mgongo wa uchumi na kuna mashamba makubwa iowa
mahindi yanayolimwa hasa pamoja na soya yanalisha nguruwe na ng ombe
sehemu ya mazao hutumiwa kwa kutengeneza petroli ya ethanol
alama yake ya kimataifa ni lakini japani penyewe huandikwa 
yen imekuwa pesa inayotumiwa sana duniani baada ya dolar na euro
pesa hii ilianzishwa mwaka na serikali ya meiji ikifuata mifano ya pesa za ulaya
thamani ya pesa ilishuka wakati wa vita kuu ya pili ya dunia na baada ya vita kiwango chake kwa dollar ya marekani kiliweka kwa kwa us 
tangu kuimarika kwa uchumi wa japani yen imekuwa pesa muhimu duniani
vita ya miaka ilipigwa kati ya miaka hadi 
ilikuwa vita ya kiulaya lakini mapigano yake yalitokea hasa katika ujerumani kwenye eneo la dola takatifu la kiroma
madola ya ujerumani yalipigana kati yao na nchi za nje zilishiriki zikiwemo hispania ufaransa uswidi uholanzi na denmark
vita ilileta uharibifu kupita kiasi kwa ajili ya ujerumani kushinda vita zote zilizofuata katika historia
ujerumani ilikuwa sehemu kubwa ya dola takatifu la kiroma pamoja na majimbo ambayo leo ni ucheki uholanzi uswisi ufaransa ya magharibi italia ya kaskazini na austria
dola takatifu ilikuwa kama maungano ya madola madogo zaidi chini ya kaisari
mkuu alikuwa kaisari aliyetoka katika nasaba ya habsburg akiwa mtawala wa austria hasa na madaraka yake juu ya dola takatifu kwa jumla yalikuwa madogo
maeneo mengine yalijitegemea kwa kiasi kikubwa chini ya watawala wao wa kikabaila
madola mengi yalisisitiza ya kwamba wananchi wote wafuate dhehebu moja tu ama ukatoliki ama ulutheri hapakuwa na uhuru wa dini kwa kila raia
uhusiano kati ya madhehebu ya kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu
karibu katika kila nchi wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi
ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya martin luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata ulutheri au kuhama nchi
vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti mapadri wakarudi na wachungaji wa kiinjili wakafukuzwa
raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia
lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja
mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni
uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa luther na wareformati
walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani
vita ilianza kama fitina kati ya kaisari aliyekuwa mkatoliki mwaustria na maungano ya madola ya kiprotestanti ndani ya dola takatifu
chanzo kilikuwa uasi wa makabaila wa kiprotestanti katika jimbo la bohemia dhidi ya siasa ya kaisari ferdinand ii aliyechaguliwa pia kuwa mfalme wa bohemia
ferdinand alikataa kukubali uhuru wa dini ulioahidiwa na mtangulizi wake kwa ajili ya bohemia
fitina hii ilikuwa vita baada ya gavana wa kaisari kutupwa nje ya dirisha la chumba cha mkutano mjini praha tarehe mei 
wakubwa wa bohemia waliendela kutamka ya kwamba ferdinand si mfalme wao tena wakamchagua kabaila wa palentino kama mfalme mpya
kaisari alichukua silaha na kwenye mapigano ya kwanza tarehe novemba karibu na mji wa praha waasi wa bohemia walishindwa
makabaila wengi wa kiprotestanti kutoka madola mengine ya ujerumani waliamua kuwasaidia wenzao wa bohemia
vita hii ilielekea kwisha kwa ushindi wa kaisari mnamo 
nchi za skandinavia zilifuata uprotestanti na watawala wao waliamua kuwasaidia wenzao wajerumani
wadenmark kwanza halafu waswidi walifika kwa wanajeshi wengi
mfalme gustav adolf wa uswidi alishinda jeshi la kaisari mara kadhaa hadi alipouawa kwenye mapigano ya l tzen tarehe novemba 
baada ya kuona ya kwamba kaisari aliendelea kusogea mbele mfalme wa ufaransa alijiunga na uswidi akashiriki katika vita tangu mwaka 
hivyo vita iliyoanza kama mapigano ya kidini katika dola moja la ujerumani iliendelea kuwa vita ya kiulaya ambako nchi ya wakatoliki kama ufaransa ilishikamana na uswidi ya kiprotestanti dhidi ya kaisari mkatoliki
vita ilileta uharibifu mkubwa mno katika ujerumani
kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji njaa na magonjwa
katika maeneo ya ujerumani ya kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea
wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka
mwaka wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya westfalia kanuni za amani
mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule ulaya yenye maeneo ya wakatoliki walutheri au wareformati watupu
jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache
hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika ulaya
wakati ule nafasi mpya ilitokea mfalme wa uingereza alikuwa na makoloni marekani lakini alikosa watu
akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini
hivyo watu kutoka nchi nyingi za ulaya walianza kuhamia marekani hasa wale waliokosa uhuru huo
mpaka leo nchi mbalimbali za ulaya zinafuata hasa madhehebu moja na marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi ulaya k
mf
mara tu ardhi inaposajiliwa kwenye mfumo huu haiwezi kutolewa kwenye mfumo huu kamwe
 septemba ni mwigizaji wa filamu mwanamitindo mwimbaji na mwanaharakati wa haki za wanyama wa kifaransa
bardot pia ni miongoni mwa waigizaji waimbaji waliokuwa na wapenzi zaidi kwa miaka ya na 
kunako miaka ya hivi baada ya kustaafu shughuli zake za utoaji wa burudani bardot akaamua kuwa mwanaharakati wa haki za wanyama ambayo shughuli hiyo mpaka leo bado anaiendeleza
kunako miaka ya alizungumza mengi kuhusiana na mtazamo wake wa kisiasa juu ya maswala ya uhamiaji aligusia kidogo swala la uislamu kuingia nchini ufaransa na maswala ya kujamiiana waume kwa waume yaani mashoga wasenge
aliponda sana juu ya vitu hivyo na hata kuchukizwa na watu waliopo katika jamii hizo
marlon brando aprili julai alikuwa mwigizaji filamu maarufu wa kimarekani
anafahamika zaidi kwa kuwa mhusika mkuu katika baadhi ya filamu zilizotamba sana huko miaka ya nyuma streetcar named desire the wild one the godfather superman apocalypse now na the island of dr
moreau 
stralsund ni mji wa ujerumani ya kaskazini katika jimbo la mecklenburg pomerini
kihistoria stralsund ilikuwa kati ya miji muhimu ya biashara katika shirikisho la hanse
kitovu cha kihistoria cha mji kimetunzwa vizuri ikapokelewa katika orodha la unesco la urithi wa dunia
baada ya vita ya miaka ilikuwa sehemu ya ufalme wa uswidi kwa miaka 
kipindi cha kufunga kinamalizika kwenye sikukuu hiyo
idd el fitr inaanza mara mwezi wa hilali umeonekana baada ya ramadan
waislamu huvaa nguo safi mara nyingi nguo mpya na kutoa zawadi kwa maskini
sarah bernhardt oktoba machi alikuwa mwigizaji tamthilia wa kifaransa na mara nyingi hufikiriwa kama miongoni mwa waigizaji maarufu zaidi katika historia ya uigizaji tamthilia duniani
mwanzoni mwa karne ya aliigiza pia katika filamu za kwanza
bernhardt ameanza kujibebea umaarufu katika ulaya kunako miaka ya na baada ya muda mchache akawa anafanya shughuli hizo ulaya na amerika pia
aliendeleza heshima yake kama mwigizaji aliyepania katika shughuli hizo na akapewa jina la utani kama mtukufu sarah
charlie chaplin aprili desemba alikuwa mwigizaji na mtayarishaji filamu maarufu wa kiingereza
alikuwa maarufu sana katika kucheza filamu au vichekesho vya kimya kimya ambapo zilikukuwa hamna kuongea wala sauti
aliigiza aliongoza alizipanga script na kuziongoza filamu zote zilizokuwa zinamhusu
charlie chaplin alikuwa akifanya kazi hizo takriban kwa miaka alianza akiwa na umri wa miaka mitano na mpaka ilipofika miaka 
sehemu husika alizokuwa akicheza charlie chaplin maranyingi iliitwa the tramp
tramp alikuwa mtu mwenye heshima zake ambaye amevaa koti suruali likubwa viatu na kofia nyeusi huku akichekesha watu
marlene dietrich desemba mei alikuwa mwigizaji filamu mwimbaji na mburudishaji wa kijerumani
anafikiriwa kuwa kama msanii wa kwanza wa kijerumani kupata mafanikio makubwa kabisa katika hollywood
alicheza filamu nyingi na mwishowe akaja kuwa mburudishaji wa kimataifa kati ya na 
dietrich pia amekuwa kama mmoja wa waigizaji filamu muhimu sana wa karne ya 
taasisi ya filamu ya marekani imempa cheo cha kuwa kama mwigizaji bora filamu wa kike kwa muda wote miaka mia moja
marx brothers kilikuwa kikundi mashuhuri cha watu watano waliondugu wachekeshaji wa katika maukumbi filamu na katika televisheni
ndugu hao alikuwemo chico harpo groucho gummo na zeppo
marx brothers walianza kama kundi la muziki wakati wa maonyesho ya vaudeville maonyesho ya vichekesho na sanaa katika maukumbi
walikuwa wakifanyiana utani kucheza sehemu za kuchekesha na kujifanya kama wanataka kupigana wakati wa maonyesho yao
wakiwa wnafanya maonysho yao huwa wanapata kupigiwa makofi na kufanya vizuri kuliko kazi yao rasmi ya muziki na baadaye likajakuwa kundi la vichekesho na muziki
tazara tanzania zambia railway ni shirika ya reli ya pamoja ya nchi za zambia na tanzania
inaunganisha bandari ya dar es salaam nchini tanzania na kituo cha new kapiri mposhi iliyopo kwenye njia ya reli kati ya lusaka na kitwe kwenye ukanda wa shaba wa zambia
njia ya reli ina upana sawa na reli za zambia na afrika kusini lakini ni tofauti na njia za reli ya tanzania hivyo treni na magari hayawezi kutumiwa pande zote nchini tanzania
reli ilianza kazi yake mwaka kwa mashine lakini sasa ziko pekee hasa za makampuni za krupp na general electric
idadi ya mabehewa inazidi kuna mabehewa za abiria
kwa jumla utunzaji wa njia mebehewa na mashine ilikuwa tatizo katika historia ya tazara
muda wa safari kwa treni ya haraka ni masaa takriban upande wa tanzania na takriban upande wa zambia
tazara ilijengwa kuanyia mwaka hadi na jamhuri ya watu wa china kama zawadi kwa mataifa ya zambia na tanzania
ujenzi ulitekelezwa na wafanyakazi wachina zaidi ya 
shabaha ya mradi ilikuwa hasa kisiasa ililenga kuanzisha usafiri kwa ajili ya shaba ya zambia usiotegemea mabandari ya afrika kusini na msumbiji
msumbiji wakati ule ilikuwa koloni ya ureno na afrika kusini ilitawaliwa kwa mfumo wa apartheid siasa ya ubaguzi wa rangi
zambia chini ya serikali ya kenneth kaunda iliunga mkono upinzani dhidi ya apartheid na ukoloni ikaona aibu ya kutegemea nchi hizi kiuchumi
china ilitaka kuimarisha msimamo kati ya mataifa huru ya afrika ikajitolea kujenga reli kwa kuipa zambia njia nyingine ya kufikia bahari
ndege hawa wana vidole virefu ili kutembea juu ya majani ya myungiyungi na majani mengine yanayoelea
wana kigao kidogo juu ya domo isipokuwa sile maua mdogo
manyoya ya jinsia ni sawa lakini jike anaweza kuwa mkubwa kidogo kuliko dume na kuanzisha ubembelezi yule wa spishi nyingine hususa jacana spinosa hukanyagwa na madume kadhaa
kristanna sommer loken au kristanna sommer l ken amezaliwa tar
oktoba ni mwigizaji wa filamu na tamthilia mwanamitindo wa zamani wa kimarekani
huenda akawa anafahamika kama t x adui mkuu kutoka katika filamu ya terminator rise of the machines aliyocheza na nyota arnold schwarzenegger na vilevile rayne kutoka katika filamu ya bloodrayne aliyocheza nyota michael madsen
loken alizaliwa mjini ghent new york ni binti wa rande ambaye ni mwanamitindo na merlin chris loken mtunzi wa hadithi na mlimaji wa matunda ya tufaa
asili ya ukoo wa loken walikuwa wazawa wa norway na baadaye kuhamia marekani
alikulia katika maisha ya pamoja na wazazi wake wote na wazazi wake walikuwa wakulima wa matunda
 juni mjini wermelskirchen remscheid ni mwongozaji mtayarishaji na mwandishi wa script za filamu wa kijerumani
filamu zake zilizonyingi huwa zinatoka na mwenendo wa video gemu yaani anatoa kutokana na mwenendo wa video gemu vile ilivyo na kuitengenezea filamu
huenda akawa anafahamika kwa kuiongoza filamu ya bloodrayne na house of the dead na german fried movie
klara wa asizi ni mwanamke wa kwanza kujiunga na tapo la toba la fransisko wa asizi tena ni mwanamke wa kwanza kutunga kanuni ya kitawa
anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu na msimamizi wa televisheni
nafasi ya wanawake katika kanisa la zama za kati ulaya
kuanzia karne ya wanawake wa ulaya walishika nafasi za maana kuliko kawaida katika jamii na kanisa wakijitokeza pia kwa wingi kufuata tapo lolote la kiroho la kikatoliki au la kizushi
kumbe fransisko hakupata mwanamke yeyote wa kumfuata kwa walau miaka sita tangu aongoke na hata baada ya kumpata klara hakuwapata tena wengi
sababu ni kwamba hakuwa mchungaji wa roho bali mtu mwenye kutafuta njia yake wala hakuwa na mpango wa kuanzisha lolote bali alitaka kushiriki tu hali ya watu wa mwisho
basi kwa wanawake nafasi ya mwisho haikuwa tu ile ya wakoma bali pia ya makahaba na ya wachawi
hivyo kwao chaguo la nafasi ya mwisho lilikuwa gumu zaidi si tu upande wa mateso bali pia upande wa dharau mbali ya kwamba lingesababisha masingizio juu ya uhusiano wao na ndugu wa kiume
klara alizaliwa mwaka au hivyo alikuwa na miaka fransisko alipovua utu wa kale mbele ya mji mzima katika uwanda wa kanisa kuu ule ambako iko nyumba ya klara
kwa hakika huyo akaendelea kusikia habari mbalimbali juu ya fransisko alivyopata wafuasi mmojawao rufino binamu wa klara alivyokubaliwa na papa n
hatujui kama ni kwa sababu hizo kwamba alikataa ndoa mbalimbali mpaka akafikia umri wa miaka wala hatujui kama walikutana mara nyingi kwa mashauri ya kiroho
kwa ushahidi wa klara tunajua kwamba hata kwake himizo kuu la fransisko lilikuwa kuambatana moja kwa moja na ufukara wa mwana wa mungu
mapema sana kabla ya mwanzo wa mwaka fransisko aliwaahidia akina klara kuwashughulikia sawa na ndugu wa kiume akafanya hivyo mpaka kufa ingawa kipindi fulani alijizuia asiwatembelee kusudi ndugu wengine wasipate kisingizio cha kufanya hivyo
klara aliitikia kwa namna bora ya upendo na uaminifu akamsaidia kuelewa vizuri zaidi wito wake wa kitume
kufika kwake kwenyewe kulimfanya fransisko afikirie sana na kushauriana naye juu ya maisha atakayoyashika
mara wakatambua njia ya wanawake iwe tofauti na ile ya wanaume kwa hiyo klara akawa mmonaki na baadaye abesi ingawa kwa kushika kikamilifu ufukara mkuu na kuhusiana kidugu na wenzake
uhamisho wa umiliki wa ardhi unatimilishwa kwa mabadiliko kwenye rejista
tofauti na ndugu wadogo ambao fransisko aliwaelekeza wafuate mtindo wa injili takatifu yaani yesu alivyowaagiza mitume waende math
 aliwaelekeza waklara kwenye ukamilifu wa injili takatifu unaoonyeshwa hasa na heri nane na hotuba nzima ya mlimani math
 bila ya kuwabana kwa mtindo huo wenye vipengele vingi vya pekee
tofauti inaonekana wazi katika ushahidi wa askofu yakobo wa vitry ulioandikwa mwaka ukieleza maisha ya wafransisko yalivyokuwa bado mwanzoni wote walikuwa wanakula jasho lao ila ndugu wa kiume kwa kufanya kazi hasa mjini au vijijini kumbe akina dada kwa kubaki katika makao yao
fransisko aliwahurumia daima wanawake hao waliokubali dharau na magumu ya kila aina
yeye ambaye hakusita hata kidogo kufuata tu mtindo wa injili katika kuwaongoza alizingatia sana udhaifu wa jinsia yao na kama kwa kulazimishwa tu na klara alimruhusu kushika magumu mengi kila mara huruma ya fransisko na msimamo imara wa klara vilikutana katika kumpendeza mungu
ni baada tu ya kung amua msimamo huo kwamba fransisko alimuahidia atawatunza sawa na ndugu wa kiume
mwongozo wake wa uso kwa uso ukawa muhimu kuliko kuwaandikia kanuni fulani badala yake mwenyewe alichukua jukumu la kudumisha ufukara mkuu na udugu katika monasteri ya kike
baada ya kifo cha fransisko akina klara waliweza kushuhudia madonda ya yesu katika mikono miguu na ubavu wa mtakatifu huyo
halafu wakaendelea kupigania ufukara mkuu dhidi ya mashauri ya watu mbalimbali
ni kwamba baada ya mtaguso iv wa laterano kukataza kanuni mpya iliwabidi wapokee mojawapo ya zamani ili wakubaliwe na kanisa katoliki kama watawa
basi wakaichagua ile ya benedikto wa nursia wakiifuata katika mambo kadhaa kadiri yalivyopatana na mtindo wao mpya bila ya nia ya kuwa wabenedikto
hapo ilimpasa klara kuitwa abesi jina alilolikubali tu kwa kumtii mwanzilishi ingawa akaendelea kujiita mtumishi wa kristo na wa akina dada fukara
kardinali ugolino akiona monasteri za namna hiyo zinavyoongezeka huko na huko alizitungia katiba iliyopitishwa na papa honori iii ambayo ikawa msingi wa kanuni zote zilizoandikwa baadaye kwa utawa ii
lengo lake lilikuwa kukinga monasteri hizo dhidi ya upinzani na kuzipa mtindo wa kimonaki zaidi bila ya kuondoa usahili wake maalumu ziwe muundo mpya wa aina moja chini ya kanisa la roma moja kwa moja
katika juhudi zake za kurekebisha umonaki alielekeza hata monasteri kadhaa za zamani zifuate mtindo wa mt
desturi kali alizoziagiza humo hazikumtisha klara ambaye alijishinda tayari na kujitesa kwa ushujaa mkubwa katika kula kuvaa kulala n
wala hakuogopa ukali wa ugo ulioagiwa na katiba hiyo ili kutunza mazingira ya sala
wasiwasi wake ulihusu ufukara mkuu akiona hautajwi na katiba hiyo
mwanzoni ugolino alitaka msimamo huo udumu katika monasteri kadhaa ila alipochaguliwa kuwa papa akaanza kuzipatia mali nyinginyingi labda kisha kung amua matatizo yaliyojitokeza
lakini klara hakukubali kabisa akamuomba amtibitishie fadhili ya ufukara akakubaliwa lakini si kwa monasteri zote
suala lingine lililojitokeza mapema halafu likaendelea kusababisha migogoro ni nani awajibike kuwasaidia waklara upande wa roho na upande wa riziki
klara alipoona wito wake wa kiinjili upo hatarini upande wa sheria kwa kuwa kanuni na katiba hazikuwa za kifransisko akaanza kuomba aweze kuahidi kushika kanuni ya ndugu wadogo badala ya ile ya benedikto
mwaka akaja kumuunga mkono anyesi wa praha binti mfalme ambaye alikataa kuolewa na mfalme mkuu federiko ii wa ujerumani akaanzisha monasteri yake iliyokubaliwa fadhili ya ufukara
alitunga kanuni mpya kwa kuchanganya mtindo wa maisha alioandika fransisko na katiba ya ugolino akamuomba gregori ix halafu papa inosenti iv waithibitishe lakini akakataliwa
kumbe inosenti iv akathibitisha katiba ya ugolino na kusisitiza ifuatwe kanuni ya benedikto kwa sababu ina sifa nyingi
wakati huohuo alijaribu kusuluhisha mgogoro wa uhusiano kati ya ndugu wadogo na waklara
klara alikuwa akiendelea kudai kwa nguvu msaada wa kiroho wa ndugu hao kulingana na ahadi ya mwanzilishi
kumbe mtumishi mkuu kreshensi wa iesi aliomba shirika liondolewe mzigo liliobebeshwa na gregori ix yaani himizo la kuanzisha konventi ndogo karibu na kila monasteri ya waklara
basi inosenti iv aliamua waklara wawe chini ya uongozi na mamlaka ya ndugu wadogo akapendekeza masista waunganishwe na utawa i
lakini shirika likazidi kuona litalemewa na wingi wa monasteri
mwaka inosenti iv akatunga katiba mpya badala ya ile ya ugolino iliyokwishaenea katika monasteri zote za kifransisko ikitumika pengine pamoja na desturi maalumu za mahali
katiba hiyo ilifanya kanuni ya ndugu wadogo kuwa msingi wa sheria za waklara bila ya kuwadai waishike katika yote ila katika utiifu utovu wa mali na useja mtakatifu
katiba hiyo ilimuondolea kardinali mlinzi mamlaka juu ya waklara ambao wakawekwa moja kwa moja chini ya viongozi wa utawa i
kwa katiba hiyo waklara wakaja kutambulikana wafransisko kisheria lakini ndani mlikuwa na pigo kubwa kwa klara yaani iliandikwa wazi kuwa monasteri zao zinaruhusiwa kuwa na mali za kujitegemea
ndiyo sababu monasteri chache tu zikaipokea katiba hiyo
vilevile ndugu wadogo wakazidi kulalamika hadi kardinali mlinzi akajitwalia polepole mamlaka yao na hatimaye aliwaandikia wasithubutu kujiingiza katika uongozi wa waklara
hivyo kwa muda mfupi katiba hiyo ikashindikana pande zote
fransisko pamoja na kuhimiza sana umoja wa dada zake
lakini pia upande wa sheria aliona haja ya kutunga upya mtindo wa maisha kwa kulinganisha kanuni ya ndugu wadogo na masharti ya maisha ya ndani tu
humo aliingiza pia maandishi mawili mafupi ya fransisko kwao kuhusu ufukara mkuu na kuhusu ahadi ya kwamba yeye na ndugu wadogo watawahudumia waklara sawa na wenzao wa kiume
upande wake klara aliahidi kuwatii waandamizi wa mwanzilishi
kiini cha huo mtindo wa maisha kinasisitiza kwa nguvu nia ya kuishi bila ya mali yoyote isipokuwa monasteri na bustani
jambo lingine linalokazwa ni udugu humo neno dada linapatikana mara udugu huo unatimizwa siku kwa siku chini ya abesi na mama kwa umoja wa mioyo pasipo ubaguzi wowote tofauti pekee ni kati ya wanaojua na wasiojua kusoma kuhusu sala ya kanisa
hata dada wa nje yaani wanaohudumia nje ya monasteri bila ya kubanwa na ugo washiriki maisha ya jumuia sawa na wenzao
hao ni kundi maalumu la mtindo wa kiklara linalohitajika kadiri wenzao wanavyojifungia ndani ni akina marta kwa akina maria kadiri fransisko alivyowapangia ndugu wadogo wanaoishi upwekeni
udugu huo unajitokeza hata katika mikutano ambayo inatakiwa kufanyika kila wiki kwa mchango wa wote kupanga shughuli za maana na kuteua watakaoshika nyadhifa mbalimbali
abesi mwenyewe ingawa anachaguliwa kwa maisha yake yote kadiri ya mapokeo ya kimonaki anaweza kubadilishwa na dada zake wakiona hawezi kutimiza vizuri kazi zake
uhusiano na utawa unasisitizwa tena kwa kudai msimamizi wa monasteri awe daima ndugu mdogo pamoja na kuomba utawa huo uipatie monasteri mapadri na mabradha kwa huduma za kiroho na za kimwili
huo mtindo wa maisha ukakubaliwa na kardinali mlinzi halafu na inosenti iv 
klara akapewa hati yake kitandani akaibusu siku mbili baadaye akafa akiishika mikononi wakihudhuria leo anjelo na yunipero wenzi watatu wa fransisko pia alijaliwa faraja za bikira maria na wanawake watakatifu kadhaa
mazishi yalihudhuriwa na papa makardinali maaskofu na wengineo
inosenti iv alitaka ziimbwe sala za watakatifu mabikira badala ya zile za wafu ila akakubali shauri la kardinali mlinzi la kufuata taratibu zilizopangwa kabla mtu hajatangazwa mtakatifu
miaka miwili baadaye kardinali huyo akiwa amechaguliwa kuwa papa aleksanda iv akamtangaza rasmi kuwa mtakatifu 
mwaka masalia yake yakahamishiwa mjini asizi katika kanisa lililojengwa kwa heshima yake
pamoja na kanuni na wasia klara ametuachia walau barua nne kwa anyesi wa praha
maandishi hayo ndiyo chemchemi ya kwanza ambamo tuchote utajiri wa roho yake na wa utu wake
hasa ya mwisho inatuonyesha alivyogeuka ndani ya yesu kwa kuzidi kumkazia macho kama kioo chake na kujifunza toka kwake hasa ufukara unyenyekevu na upendo wa ajabu vilivyong aa katika hatua mbalimbali za maisha yake kuanzia bethlehemu hadi kalivari
klara alimfikia mungu kwa kumfuata yesu kama bibiarusi mwaminifu katika hatua hizo za maisha yake halisi kama alivyoelekezwa na fransisko kadiri ya karama yake mpya katika kumtazama yesu na kuelewa injili
sintaksi au sarufi miundo muundo ni tawi la isimu au taaluma ya sarufi inayoshughulikia namna ambavyo vikundi vya maneno na sentensi mbalimbali zinajengwa katika lugha
hasa hushughulikia kanuni zinazotawala mfumo wa vipashio vya lugha
sarufi muundo hushughulikia kanuni zinazotawala mpangilio wa maneno katika lugha husika ili kujenga kuunda tungo yenye maana
kipashio ni kipande cha neno au kikundi cha maneno yanayotoa taarifa fulani katika lugha ya kiswahili
katika namna ya kutaja au kutumia vipashio ngazi ya mofimu ni ndogo kuliko neno
hivyo basi mpangilio wake halisi huanza kwa ukubwa na kuja udogo
taaluma nyingine za sarufi ni pamoja na fonolojia mofolojia au semantiki
ohio ni jimbo la kujitawala la maungano ya madola ya amerika au marekani
imepakana na majimbo ya pennsylvania michigan indiana kentucky na west virginia
upande wa kazkazini ni mpaka wa kimataifa na ng ambo yake iko jimbo la ontario katika kanada
mipaka asilia ni ziwa erie upande wa kazkazini na mto ohio upande wa mashariki na kusini
miji mingine mikubwa ni cleveland cincinnati na dayton
ohio ina eneo la km linalokaliwa na wakazi 
ziwa erie ni moja ya maziwa makubwa ya amerika ya kaskazini
pamoja na maziwa mengine ya ziwa superior ziwa huron na ziwa ontario liko mpakani kati ya marekani na kanada na mpaka huu umepita ziwani
ziwa limepakana na kanada jimbo la ontario upande wa kaskazini halafu na marekani majimbo ya ohio pennsylvania new york na michigan upande wa kusini na magharibi
jina limetokana na kabila la waerie walioishi hapa kabla ya kuingia kwa wazungu
ziwa erie hupokea maji yake kutoka ziwa huron kupitia mto detroit
kuna pia mito mingine inayoishia moja kwa moja ziwani
maji hutoka kwa nia ya mto niagara kwenda ziwa ontario
maporomoko ya niagara yako kati ya maziwa erie na ontario
ziwa lina urefu wa kilomita na upana mkubwa wa km
kina cha wastani ni lakini kina kikubwa chafikia m
mji ulitokea kutokana na maungano ya miji ya yafa na tel aviv mwaka baada ya vita ya kiarabu kisraeli ya 
wakati ule tel aviv ilikuwa mji mkubwa na yafa ilibaki na watu wachache tu baada ya kukimbia kwa wakazi waarabu wengi vitani
tel aviv ilianzishwa kando la mji wa kale wa yafa mwaka na wayahudi waliohamia palestina kutoka ulaya
mwanzoni ilikuwa kitengo tu cha yafa kilichojitawala lakini kiliendelea kukua haraka kuchinda mji wa kale kikawa manisipaa mwaka 
wakati wa utawala wa uingereza tel aviv ilikuwa kitovu cha maisha ya kiyahudi katika palestina
hadi leo tel aviv yafa ni kitovu cha kiutamaduni na kiuchumi wa nchi ya israel
milano pia milan ni mji mkubwa wa italia ya kaskazini mwenye wakazi milioni 
ni mji mkuu wa eneo la lombardia na kitovu cha uchumi na utamaduni
mji ulianzishwa mnamo kk na wakelti ukawa mji wa kiroma mnamo kk ukajulikana kama mediolanum
mwaka kaisari diokletiano alichagua milano kama mji mkuu wa nusu ya magharibi ya dola la roma
tamko la milano lilitolewa na makaisari licinius na konstantino mkuu likatangaza mwisho wa mateso dhidi ya wakristo
baada ya mwisho wa dola la roma katika magharibi mji uliharibiwa mara mbili na wahunni na waostrogothi wakati wa uhamisho wa wagermanik
ukatekwa tena na walongobardi wahamiaji na kuwa mji mkuu wao
 uliingizwa katika himaya ya karolo mkuu ukaendelea kama sehemu ya falme za wafranki wajerumani na habsburg kwa karne nyingi
katika italia mpya milano ulikuwa kitovu cha uchumi
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia benito mussolini alianzisha harakati ya kifashisti mjini milano
benki kubwa za nchi zina makao makuu hapa pia soko la hisa la italia
kuna viwanda vingi pamoja na kampuni ya magari ya alfa romeo na kampuni ya matairi pirelli
pia mji huu ni makao makuu ya vyombo vya habari mbalimbali kama mediaset na magazeti kama il corriere della sera
una uwanja wa giuseppe meazza san siro wenye uwezo wa kubebe watazamaji zaidi ya ambao ndio mkubwa kuliko vyote nchini italia
pia kuna timu mbili za mpira wa miguu internazionale na ac milan ambazo ni moja ya vilabu vinavyoheshimika duniani
milano huitwa mji mkuu wa mitindo ya mavazi ya italia
mji unajulikana sana kwa opera yake inayoitwa scala
brisbane ni mji mkubwa wa tatu wa australia na mji mkuu wa jimbo la queensland katika kaskazini ya nchi
iko kando la mto brisbane na mdomo wake unapita mjini
brisbane ulianzishwa kama makazi ya wafungwa waliopelekwa australia kutika uingereza
watu huru walikubaliwa wajenge nyumba hapa tangu 
jina la mji limetokana na gavana yake ya kwanza sir thomas brisbane
wakati wa vita kuu ya pili ya dunia brisbane ilikuwa makao makuu ya jenerali douglas macarthur aliyeongoza mashambulio dhidi ya japani
mji ni kitovu cha biashara na uchumi kwa jimbo la queensland
kuna makampuni mengi ya biashara na benki pamoja na makampuni ya teknolojia ya mawasiliano na tovuti
bandari inashughulika mazao kama nafaka na sukari pamoja na makaa
vyuo vikuu vya brisbane ni maarufu kwa utafiti wa teknolojia ya kisasa
mji ulikuwa mwenyeji wa michezo ya jumuiya ya madola ya na maonyesho ya dunia ya expo 
ni maarufu kama lugha ya vitabu vitakatifu vya uhindu na ubuddha
siku hizi ni lugha ya elimu na ya kidini inayojifunzwa na wataalamu na makuhani
katika shule za sekondari nchini uhindi inafundishwa pia na wanafunzi wengi wanapata kiwango fulani cha lugha hii
tangu karne kadhaa huandikwa kwa mwandiko wa devanagari
sanskrit imepangwa pamoja na kihindi na kiurdu kati ya lugha za kihindi kiarya ambazo ni kitengo cha lugha za kihindi kiajemi ndani ya familia ya lugha za kihindi kiulaya pieter brueghel kati ya na mjini breda septemba brussels alikuwa mchoraji mholanzi wa karne ya 
anahesabiwa kati ya wachoraji muhimu zaidi wa zama za mwangaza ya ulaya
brueghel alijifunza sanaa ya uchoraji mjini antwerpen hadi kufikia kiwango cha fundi mwalimu
mnamo alisafiri italia alikoangalia sanaa ya karne nyingi
picha za brueghel zinaonyesha vinaganaga vingi alipenda kuficha ujumbe wake katika vipengele vidogo
alipenda kuonyesha maisha ya wakulima vijijini kwa umakini kabisa
picha zake zote zinasimulia hadithi katika mazingira ya mandhari ya kiholanzi
alichora pia habari za biblia na ndoto akifanana na hieronymus bosch
kati ya picha zake mashuhuri sana ni misemo na nahau za lugha ya kiholanzi alimoonyesha misemo zaidi ya halafu pia mnara wa babeli
charles douard jeanneret gris oktoba agosti aliyejulikana kwa jina la le corbusier alikuwa msanifu majengo mashuhuri wa karne ya 
alisifiwa kwa vitabu vyake juu ya usanifu majengo na mpangilio wa miji
alilenga hasa kuboresha makazi ya watu katika miji mikubwa iliyojaa watu wengi maskini
le corbusier alizaliwa uswisi akachukua uraia wa ufaransa katika miaka ya 
kama msanifu majengo alitaka kutumia nafasi ya teknolojia mpya ya saruji na chuma
hapa alianzisha mafundisho yanayofuatwa na wajenzi hadi leo
katika hoja tano kwa ujenzi wa kisasa alijumlisha madai yake nguzo le corbusier alitofautisha kati ya sehemu za jengo zinazoihitaji kubeba mzigo na kuta zisizobeba mzigo
alitenga nguzo za saruji na chuma zinazobeba jengo kama mifupa
kwa njia hiyo aliweza kupandisha jengo juu na kutumia nafasi chini yake kuta zinaondoka katika uwiano wa ubichi wa udongo
aliwaza pia uwezekano wa kutenganisha paa na jengo lenyewe kwa kuiweka juu kama mwamvuli
kwa njia hiyo alitaka kutumia eneo la paa kama ghorofa ya nyongeza au kwa ajili ya bustani ya juu katika mji mkubwa
aliona tatizo la kupotea kwa ardhi katika miji mikubwa kwa hiyo alilenga kwa kuhifadhi eneo la bustani chini ya nyumba kwa kuipandisha juu ya nguzo au kuongeza sehemu ya bustani juu ya nyumba
uhuru wa mpangilio muundo wa nguzo ulimpa uhuru wa kupanga vyumba kufuatana na mapenzi yake au mapenzi ya watumiaji tofauti na nyumba za awali ambako kuta zinazobeba mzigo zinapaswa kusimama juu ya ukuta wa ghorofa la chini
dirisha ndefu nguzo za saruji zilimruhusu kupanga madirisha marefu kushinda ujenzi wa awali na kufungua ukuta wa nje kushinda mtindo wa zamani
kwa njia hiyo aliweza kung arisha vyumba vizuri zaidi
kwa mtindo huu le corbusier alitunga madirisha ambayo vioo vyake vilisukumwa kando badala ya kufunguliwa kwa bawaba
uhuru wa kupanda uso wa nyumba muundo wa nguzo za saruji uliimpa nafasi ya kuchaze na uso wa nyumba kwa sababu ukuta wa nje haukuhitaji kufuata masharti yoyote
kwa kujenga ukuta wa usoni mbele ya nguzo aliweza kuipa nyumba uso bila kuuata mpangilio wa ndani ghorofa n
donato di niccol di betto bardi hadi desemba huitwa kwa kawaida donatello donato mdogo alikuwa msanii wa zama ya mwamko nchini italia
alikuwa mwenyeji wa mji wa firenze akawa mchongaji mashuhuri wa wakati wake
donatello alizaliwa firenze kama mtoto wa fundi wa kuchanua sufi niccol di betto bardi
mwaka alianza kazi kama msaidizi wa mchongaji na fundi shahabu lorenzo ghiberti
inasemekana alisafiri roma na kutazama sanamu za waroma wa kale
tangu alionekana kama fundi na mchongaji wa kujitegemea aliyepewa kazi ya kupamba makanisa na majumba ya matajiri
donatello alitumia ubao marumaru na metali kwa kazi zake
kati ya sanamu zake mashuhuri sana ni daudi kama mchungaji kijana na maria magdalena
albrecht d rer mei aprili alikuwa mchoraji na mkata nakhshi mjerumani
alifahamika pia kama mtaalamu wa hisabati hasa jiometria
ahesabiwa kama msanii muhimu zaidi wa zama ya mwamko katika ulaya ya kaskazini
sehemu kubwa ya kazi za d rer ni chapisho za picha nakhshi katika ubao au shaba
alichora pia picha kwa rangi za mafuta na rangi za maji
wakati ule n rnberg ilikuwa mji tajiri wa biashara ya kimataifa
baba yake alikuwa mhungaria aliyemfundisha ufundi wa kuchonga dhahabu
alipokuwa kijana alifanya matembezi ya miaka mitano katika ujerumani uholanzi na uswisi alipoboresha sanaa yake
baadaye aliongeza safari ya kwenda italia alipofanya kazi venezia na kuona mengi
mwaka alifunga ndoa na agnes frey akafungua karakana yake
kazi mashuhuri ya kwanza ilikuwa mfululizo wa picha nakhshi katika ubao kuhusu ufunuo wa yohane
aliendelea kuchora picha nyingi za dini juu ya habari na watu wa biblia
lakini alitafutwa pia na matajiri na wakubwa waliotaka picha zao
kuanzia mwaka aliajiriwa mara nyingi na kaisari maximilian i
vincent willem van gogh machi julai alikuwa mchoraji kutoka uholanzi
huhesabiwa kati ya waanzilishaji wa uchoraji wa kisasa
aliacha picha na vichoro zaidi ya elfu moja na zote alichora katika miaka ya mwisho wa maisha yake
van gogh alizaliwa mjini zundert uholanzi kama mtoto wa mchungaji wa kanisa la reformed
baada ya shule alianza kazi katika duka la sanaa la mjomba wake
 aliacha ajira hii akaendelea kujaribu kazi mbalimbali
alifundisha katika shule alikuwa msaidizi wa mchungaji wa kanisa aliuza vitabu
wazazi walimshauri kusoma theolojia lakini aliacha masomo haya tena
badala yake alitaka kuwa mhubiri akaajiriwa kama mmisionari kati ya wafanyakazi maskini katika migodo ya makaa ya ubelgiji
wakati huu alikuwa ameshaanza kuchora watu na mazingira alimoishi
tangu van gogh alikuwa msanii akafuata kozi ya uchoraji na kufundishwa na mjomba wake aliyekuwa mchoraji
 alihamia paris alipokaa kwa mdogo wake theo van gogh aliyekuwa mfanyabiashara wa sanaa
 alihamia ufaransa kusini alipokaa hadi mauti yake
pamoja na kuchora picha nyingi alipatwa na matatizo ya kiafya hasa ya kiakili na ya kiroho
alitibiwa lakini julai alijipigia risasi akafa siku mbili baadaye
wakati wa maisha yake hakufaulu wala hakutambuliwa isipokuwa na watu wachache
aliishi katika hali ya umaskini akipata misaada ya fedha kutoka kwa theo mdogo wake
katika karne ya picha za van gogh zilikuwa maarufu zikauzwa kwa pesa mamilioni ya dollar
magdalena carmen frida kahlo calder n julai julai alikuwa mchoraji nchini mexiko
amejulikana kwa picha zake zinazotumia rangi zenye nguvu na maumbo ya sanaa ya kienyeji ya mexiko
frieda alizaliwa kama binti wa mjerumani aliyehamia mexiko na mama mwenye asili ya kiindio
alipokuwa na miaka alipatiwa na ajali nzito kwenye basi akaendelea kuishi kwa maumivu ya kila siku na hakuweza kuzaa watoto
aliolewa na mchoraji diego rivera alifanya kazi pamoja naye hata kama huyu hakuwa mwaminifu kwake mara kwa mara
picha nyingi zinaonyesha maumivu yake yeye mwenyewe na hali ngumu ya wakina mama
nyumba alimoishi kati ya imekuwa makumbusho yake
huhesabiwa kati ya wasanii muhimu zaidi wa zama ya mwamko
kati ya kazi zake maarufu ni sanamu ya kijana daudi na picha za ukutani wa kikanisa cha sistina huko vatikano mjini roma alichopamba kwa hadithi na watu wa biblia
kati ya kazi zake maarufu kama msanifu majengo ni hasa kuba ya basilika la mt
ieoh ming pei aprili ni msanifu majengo kutoka china anayeishi marekani
anapenda kutumia maumbo ya kijiometria akipendelea saruji feleji kioo na mwamba
alipokea masomo katika utamaduni wa kichina lakini pia kwenye shule ya kimarekani
 akaenda marekani kwa masomo ya usanifu majengo
alisoma vitabu vya le corbusier na kuwa masaidizi wa walter gropius
 alimwoa mama mchina ai ling loon akazaa naye wavulana watatu na binti mmoja
baada ya kumaliza chuo kikuu aliamua kukaa marekani kwa sababuy vita ya wenyewe kwa wenyewe ya china ya miaka ya iliyoishia kwa ushindi wa mao tse tung
aliajiriwa na kampuni kubwa kama msanifu mkuu na aliunda kampni yake ya binafsi
alipata kazi nyingi akawa maarufu kwa uwezo wake wa kupanusha majengo ya kale akiunganisha mtindo wa kale na teknolojia ya kisasa
kati ya majengo yake mashuhuri ni maktaba ya kennedy mjini boston na piramidi ya louvre mjini paris
alijenga pia nyumba ya maghorofa kwa benki huko china
raffaello sanzio anajulikana kama raffael au raphael aprili aprili alikuwa mchoraji na mjenzi kutoka italia
pamoja na leonardo da vinci na michelangelo huhesabiwa kati ya wasanii muhimu wa zama ya mwamko ya italia
alizaliwa mjini urbino kwa hiyo huitwa pia raffaello da urbino au raffaello sanzio da urbino
raphael alizaliwa kama mtoto wa mchoraji giovanni santi aliyefanya kazi katika utumishi wa mkabaila federiko iii wa montefeltro
katika umri wa miaka alikuwa mwanafunzi katika karakana ya mchoraji pietro perugino aliyeshiriki katika kazi za kupamba kikanisa cha sistina kwenye vatikano
raphael alijifunza haraka na tangu alipokuwa na umri wa miaka alipewa kazi za kwanza za kujitegemea
alianza kuchora picha katika makanisa ya miji mbalimbali ya italia
alipenda kutembelea firenze akitazama michoro ya walimu wa kale
raphael aliaga dunia mapema katika umri wa miaka 
 januari mjini rimini amefariki mjini roma oktoba alikuwa mwongozaji na mtayarishaji wa filamu wa kitaliano
filamu za fellini zilikuwa zikihusu mambo ya ukumbusho ndoto na fantasia au uzushi vichekesho
alfred joseph hitchcock agosti aprili alikuwa mwongozaji na mtayarishaji filamu mkubwa wa kiingereza
yaaminika kwamba alfred hitchcock ndiyo mgunduzi na mwanzilishi wa mtindo mingi ya filamu za kusisimua na za aina ya kutisha
baada ya kuongoza baadhi ya filamu za huko uingereza alfred alielekea mjini hollywood na akaja kuwa raia wa marekani kunanko mwaka wa 
alfred vilevile ni mtangazaji na mwongozaji wa kipindi cha tv kiitwacho alfred hitchcock presents
rembrandt harmenszoon van rijn julai oktoba alikuwa mchoraji mashuhuri nchini uholanzi wakati wa karne ya 
alizaliwa mjini leyden kama mtoto wa wa msagi harmen gerritszoon van rijn na mke wake cornelia neeltgen willemsdochter van zuytbrouck
baada ya kumaliza shule alianza masomo kwenye chuo kikuu cha leyden lakini aliacha masomo badala yake aliingia katika mafunzo kwa mchoraji jacob van swanenburgh mjini leyden
tangu alihamia amsterdam alipopata wateja wengi waliomwajiri kuchora picha zao
hapa alimwoa saskia van uylenberg akazaa naye watoto wanne lakini ni mmoja tu aliyeishi na kufikia umri mkubwa
katika sanaa yake alipata umaarufu kutokana na umakini wa picha zake
alijua kucheza na hiza na mwanga na picha ya walinzi wa usiku ni mfano bora
stanley kubrick julai machi alikuwa mwongozaji wa filamu wa kimarekani
kubrick anafikiriwa kuwa mmoja kati ya waongozaji filamu wakubwa wa karne ya 
filamu zake ziliheshimika sana kwakuwa na maelezo ya msingi na kueleweka kuwa na wapenzi wengi
filamu zilizonyingi zilikuwa gumzo mara tu inapoanza kuonyeshwa
stanley kubrick alifariki dunia kutokana na ugonjwa wa moyo mnamo tarehe machi ya mwaka wa 
dante alighieri mei juni septemba alikuwa mshairi bora wa lugha ya kiitalia mwenyeji wa mji wa firenze italia
anasifiwa kama baba wa lugha ya kiitalia akiwa mwanashairi maarufu wa kwanza aliyeandika kwa lugha ya watu badala ya kilatini cha wataalamu na wasomi
hutazamwa pia kama mshairi muhimu zaidi wa kipindi cha zama za kati za ulaya
kazi yake kuu ni shairi refu la divina commedia ambamo anatoa habari za safari yake ya kidhahania huko ahera akipitia jehanamu toharani hadi paradiso
ndiyo sehemu tatu za shairi lake zinazomwezesha kukiri imani yake ya kikristo na kuchukua msimamo kuhusu watu na matukio hasa ya wakati wake
ludwig van beethoven desemba machi alikuwa mtungaji wa muziki na mpiga piano kutoka nchi ya ujerumani
alizaliwa mjini bonn akiwa mtoto wa mwanamuziki aliyemfundisha kupiga kinanda tangu utotoni
mwaka akiwa kijana alisafiri hadi vienna uliokuwa mji mkuu wa dola takatifu la kiroma kwa matumaini ya kukutana na wolfgang amadeus mozart akarudi huko mwaka alipopata mafunzo kutoka kwa joseph haydn
tangu mwaka alikuwa maarufu mjini vienna kama mpigakinanda akaendelea kutunga muziki wake
alipata msaada wa wateja kati ya makabaila wa makao makuu ya kaisari
tangu mwaka alianza kupoteza uwezo wake wa kusikia akazidi kuwa kiziwi lakini aliamua kuendelea na muziki wake
kuna hadithi ya kwamba aliongoza simfonia ya tisa na mwishowe watu walimgeuza aangalie wasikilizaji kwa sababu hakusikia jinsi walivyopiga makofi
alijitahidi kuendelea kutunga na kuongoza muziki na kupiga piano
alifunga fimbo kwenye kinanda akaishika kwa meno na kusikia walau tetemeko la piano kupitia fimbo na meno yake
baisikeli huwa na magurudumu mawili yanayoshikwa na fremu kiti kimoja kanyagio breki na usukani
tabia nyingine za kawaida ni taa za mbele na nyuma
kwa kawaida nguvu hupelekwa kwa nyororo kutoka kanyagio kwenda gurudumu la nyuma
baisikeli bora huwa pia na gia zinazorahisisha kazi ya kukanyaga kanyagio
katika nchi nyingi basikeli ni chombo muhimu cha usafiri
zamani baisikeli ilikuwa usafiri wa maskini lakini pia katika nchi kadhaa zilizoendelea watu hutumia baisikeli ama kwa usafiri wa mjini au kwa burudani
sayansi imegundua ya kwamba baisikeli ni usafiri wa haraka mjini katika umbali wa kilomita chache
katika nchi nyingi kuna njia za pekee kwa ajili ya baisikeli kando ya barabara ya magari
baisikeli ni usafiri unaotumia nishati kidogo na hivyo kuwa nafuu kwa hifadhi ya mazingira
mashindano ya baisikeli ni tawi muhimu la michezo ya kimataifa
hali ya hewa pia halihewa ni namna ya kutaja yale yanayotokea katika sehemu ya chini ya angahewa juu ya uso wa dunia katika eneo fulani na wakati fulani
hali hizi hutofautishwa kulingana na upepo halijoto umawingu unyevuanga kanieneo mnururisho wa jua uvukizaji na kadhalika
sayansi ya metorolojia huifanyia halihewa utafiti kwa kupima hali mbalimbali hadi kutabiri mabadiliko yanayokuja karibuni
athari muhimu zaidi katika mabadiliko ya halihewa ni mzunguko wa angahewa unaotawaliwa na nishati ya mnururisho wa jua na uwiano wa kani katika eneo fulani
tabia muhimu za halihewa hutokea kama upepo dhoruba kimbunga radi mvua theluji na baridi au joto zikiathiri maisha ya kibinadamu
hali ya hewa inaenda sambamba na tabianchi yaani kama ni ya joto au baridi bichi au yabisi
mabadiliko ya hali ya hewa hurahisihsa maisha au kuongeza ugumu hasa kama mabadiliko yanavurugisha kukua kwa mimea kwa njia ya ukame au mafuriko
watu hujenga makao na kuvaa nguo kulingana na halihewa na kwa njia hiyo tabianchi imekuwa nguvu ya kufinyanga utamaduni wa watu
hali ya hewa hutazamiwa tofauti katika tamaduni na nchi mbalimbali
katika afrika penye hatari ya ukame kwa kawaida mvua hutazamiwa kama baraka lakini ulaya penye mvua nyingi watu hufurahia jua na watoto wanaambiwa usipomaliza chakula kwenye sahani yako mvua itanyesha msemo wa kijerumani
mwamba katika jiolojia ni namna ya kutaja mawe au zaidi mchanganyiko wa madini ulio imara katika hali asilia
takriban madini hufanya sehemu kubwa ya miamba ya dunia ni hasa silikati na kabonati
miamba hubadilishwa umbo katika muda wa miaka mamilioni
madini yao huingia katika hali mbalimbali ya mwamba
meteori ni mwamba wa pekee mwenye asili isiyo ya dunia yetu
meteori nyingi zimejitokeza katika anga ya nje kutokana na mabaki ya mada ya nyota au pia kutokana na kuvunjika kwa sayari nyingine
kihistoria vifaa vya kwanza vya kudumu vilikuwa vifaa vya mawe yaliyokatwa kuwa visu shoka au nyundo
wakati wa zama za mawe watu walikuwa hodari kutengeneza vifaa vya aina nyingi kutokana na mwamba
vilevile katika ujenzi mataifa mbalimbali yalitumia mwamba au mawe kwa majengo yao
mawe ya thamani kama almasi hutafutwa na watu yakipendeza
banguko ni kiasi kikubwa cha mawe ardhi theluji au barafu kinachoanza kusogea kwenye mtelemko wa mlimani na kuteleza au kuanguka kwa kuelekea bondeni
mwendo wa masi kubwa inaweza kusukuma miamba miti na chochote kilichopo njiani kwenye mtelemko wa mlima na kuongeza banguko
banguko ni hatari kwa watu waliopo mlimani na pia kwa vijiji bondeni ambavyo vinafikiwa na banguko kubwa
katika alpi za ulaya takriban watu hufariki kila mwaka kutokana na banguko
hupikwa katika sufuria na dawa asilia kutoka tumbo la ng ombe humwagwa humo pamoja na chumvi
maziwa yanaganda mara moja na kumwagwa katika kitambaa ili majimaji yatoke na sehemu imara pekee ibaki
jibini bichi inaweza kukandamizwa na kuwa imara zaidi
baadaye ilhali ni bado laini huwekwa katika bakuli na kupokea umbo lake wakati inaendelea kukauka
aina mbalimbali za jibini huiva kwa muda tofautitofauti
katika nchi za joto ni vigumu zaidi kutengeneza jibini bila mashine na friji lakini katika nchi nyingi jibini ni sehemu ya utamaduni
jibini ni chakula bora chenye protini na mafuta sawa na maziwa
kiuchumi ni muhimu kama njia ya kutunza maziwa kwa miezi mingi
nchi kama uswisi uholanzi na ufaransa ni maarufu kwa aina nyingi za jibini na kila moja ina ladha na rangi tofauti
 mei mjini modesto california ni mwongozaji mtayarishaji na mwandikaji wa script wa filamu wa kimarekani
huenda akawa anafahamika zaidi kwa kutayarisha mfululizo wa filamu za star wars na mfululizo wa filamu za indiana jones
lucas pia aliongoza filamu za thx na american graffiti 
steven spielberg walifanikisha kutengenezwa kwa mfululizo wa filamu za indiana jones
 mei mjini melbourne australia ni mwimbaji na mwigizaji wa filamu wa kiaustralia
alianza kujibebea umaarufu kunako miaka ya hivi kwa sababu ya kucheza katika moja ya sehemu ya tamthilia ya neighbours kabla ya kuwa dansa mwimbaji wa pop
andy warhol jina la kuzaliwa ni andrew warhola agosti februari alikuwa kati ya wasanii mashuhuri wa marekani katika sehemu ya pili ya karne ya 
akumbukwa kama mwanzilishaji wa mtindo wa pop art alioitekeleza katika picha na filamu
alizaliwa pittsburgh kwenye jimbo la pennsylvania
wazazi walikuwa wahamiaji kutoka slovakia baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia na baba alifanya kazi katika migodi ya makaa
baada ya shule andy alisoma uchoraji kwenye carnegie institute of technology mjini pittsburgh sasa carnegie mellon university
 alihamia new york city akawa mchoraji kwa ajili ya magazeti na biashara ya matangazo
tangu alianza kuonyesha michoro yake katika maonyesho
alipata jina nzuri akaajiriwa na kampuni ya muziki rca records na kutunga kawa kwa sahani za santuri
tangu alianza kutumia teknolojia ya kuchapisha kwa kutumia sten seli ya kitambaa
alitumia picha zilizopatikana katika mazimgira ya kila siku
aliona wasanii wenzake mara nyingi walichora picha zisizoeleweka na watu wa kawaida
kinyume chake aliamua kutumia picha zilizopo katika mazingira ya watu akilenga kwa popular art au pop art
hapa aliona sawa kutmia picha za kila siku zilizokuwa mara nyingi matangazo ya kibiashara
kati ya picha mashuhuri ni ile ya kopo la supu ya nyanya ya campbell tomato soup
katika chapa zake aliendelea kutumia picha za mazingira ya kila siku kutoka matangazo au magazeti akirudia sehemu ya picha tena na tena na kubadilisha rangi
mwanzoni watu hawakuelewa picha zake wakidai eti hii si sanaa lakini baada ya muda watu waliongezeka waliomwelewa na kumpenda
frank lloyd wright juni aprili alikuwa msanifu majengo nchini marekani aliyekuwa maarufu mwanzoni wa karne ya 
alilenga kubuni majengo kulingana na mazingira asilia ya mahali organic architecture
alisoma usanifu majengio kwenye chuo kikuu cha wisconsin lakini aliondoka bila cheti
alipata kazi kwa wasanifu mbalimbali na kuanza kampuni yake 
katika falsafa yake alilenga kujenga nyumba inayofaa mazingira yake
hii inaonekana katika nyumba ya maporomoko falling water alipojenga nyumba juu ya poromoko ya mto bila kulizuia
kwa jumla alibuni zaidi ya na kutekeleza majengo zaidi ya 
plato kigiriki platon alikuwa kati ya wanafalsafa muhimu zaidi wa ugiriki ya kale
alikuwa mwanafunzi wa sokrates na mwalimu wa aristoteles
wanafalsafa wa kisasa wamesema ya kwamba falsafa yote inamtegemea plato
mara nyingi sokrates ni msemaji mkuu katika majadaliano ya plato
huonyeshwa akiwauliza watu juu yale wanachoamini akiendelea kuuliza maswali kama mawaza yao yanalingana na mantiki
haieleweki ni kiasi gani ya kwamba plato alitumia kweli mafundisho ya sokrates mwenyewe au kama alimtumia zaidi kwa njia ya kifasihi akieleza fikra zake plato kupitia mdomo wa sokrates wa majadiliano
kati ya maandiko muhimu ya plato ni politeia yaani kuhusu dola
katika falsafa ya plato kuna tofauti muhimu kati ya dhana na kitu
chanzo chake kipo katika china tibet ikiendelea kupitia uhindi na pakistan
maji ya indus hutumiwa kwa mwagiliaji ni uti wa mgongo kwa sehemu kubwa ya kilimo cha pakistan
train ni chombo cha usafiri kwenye reli za garimoshi
treni inamaanisha jumla ya mabehewa inayovutwa au kusukumwa na injinitreni kwenye njia ya reli
kwa lugha nyingine treni huitwa pia gari la moshi
mabehewa haya yanaweza kubeba watu au mizigo hivyo kuna tofauti kati ya treni ya abiria na treni ya mizigo
mahali ambako treni inasimama na kupokea abiria au mizigo huitwa kituo cha reli
mahindi ni mbegu za mmea wenye asili ya amerika ambao unaitwa mhindi na chakula muhimu cha watu katika pande nyingi za dunia
ni nafaka yenye wanga na katika afrika ya mashariki huliwa hasa kama ugali
mahindi mabichi yasiyokauka huliwa pia kwa kubanika suke lote juu ya moto
mahindi yaliyosagwa hutumiwa pia kwa kutengeneza pombe ya kienyeji
watu wa amerika walilima mahindi ya aina mbalimbali
mfano mwingine ni wanawake wa pawee kwenye nyanda za juu walifahafamika kwa kulima aina kuu mbili za mahindi mwishoni mwa karne ya 
baada ya watu wa ulaya kufika marekani wafanyabiashara na wachunguzi walibeba mahindi mpaka ulaya na kuyatambulisha kwenye nchi nyingine kupitia biashara
mahindi ndiyo zao linalolimwa kwa wingi kuliko yote huko amerika tani za metriki milioni kila mwaka kwa marekani pekee
mahindi mahuluti yanapendwa na wakulima wengi kwa sababu ya mazao yake mengi baada ya kubadilisha kizazi chake
wakati baadhi ya mimea ya mahindi ikikua hata kufikia urefu wa mita yale yanayokuzwa kibiashara mengi huwa na urefu wa mita 
mahindi aina ya sweet corn ni fupi kuliko aina nyingine za mahindi
mashina ya mahindi hufanana kwa nje na miti ya mianzi na pingili zake zinaweza kufikia hata sm kwa urefu
mahindihukua haraka kwa utaratibu maalumu majanii ya chini yakiwa kama bendera pana yenye urefu wa sm naupana wa sm mashina husimama wima maranyingi mita na ki uw ana majani mengi yaliyomwagika kila upande
chini ya majani haya nakaribu ya shina hukua mashuke
hukua na kuongezeka urefuk wa milimita kwa siku
mashuke haya ni sehemu ya kike yam mea wa mahindi ikiwa imefungwa vizuri na majani ya kutosha na hivyo kufunikwa kwenye shina mpaka pale itakapojitokeza ndevu za njano mweishoni mwa mashuke hayo
mashuke hayo kimsingi ni stigima ndefu ambazo huonekana kama mrundikanao wa nywele awali wenye rangi ya kijanai lakini baadae huw ana rangi ya njano
jamii nyingine za mahindi zimezalishwa kuzalisha mashuke mengi zaidi
mmea wa mahindi ukionesha mashuke kikojyo na ndevu za mahindi
ncha ya shina huishia kwa shada iitwayo mbelewele sehemu ya ua ya kiume ya mmea wa mahindi
kisha mbelewele kukomaana hali ikiwa kavu na yenye joto la kutosha basi poleni kutoka sheme hiyo ya kiume ya ua huachiwa tayari kw auchavushaji
poleni za mahindi husafirishwa kwa upepo na huweza kusafirimita kadhaa
ndevu zile huweza kupokea poleni kila shuke huzalisha muhindi
na huweza kuliwa yakiwa mabiichi lakini kadiri muda unavyozidi kwenda nayo huzidi kuw makavu
na mpaka mwisho wa msimu wa mavuno huwa ni vigumu kabisa kutafuna na huhitaji kwanza kulainishwa kwa kuchemshwa
namana bora za kilimo hupenda kuzalisha muhindi mmoja kwa kila mmea ilikupata wenye ukubwa mzuri na wenye kufaa
mbegu za mahindi huwa na sehemu ya nje iliyoungana na gamba la nje la mbegu kama ilivyo kawaida kwa mimea mingi ya jamii ya nyasi
muhindi huwa na mbegu nyingi ambazo huwa hazuungani hata maramoja na nkila moja ikiwa na ukubwa wa kama njegere hivi zikiwa zimejipanga kwenye mistari kuzunguka gunzi ambamo zimejishikiza
gunzi moja huweza kuwa na punje za mahindi takribanui na huwa na urefu wa sentimita 
pia huwa na rangi mbalimbali nyeusi kijivu nyekundu hudhurungi nyeupe na njano
zinaposagwa kuwa unga unga wa mahindi hupatikana kwa kiasi kikubwa huku ukiwa na makapi kidogo kuliko ngano
lakini unga wa mahindi huwa unakosa protini muhimu ya ngano na hivyo kufanya uokaji kushindwa kuwa na uwezo mkubwa wa kuumuka na kufanana
uvunaji wa mahindi wakati wa uvunaji wa rekodi huko jones county iowa mnamo mahindi yanalimwa duniani kote na uzito wa mahindi huzalishwa kila mwaka zaidi ya mwaka uliopita
wakati marekani ikizalisha karibu nusu ya mahindi yote duniani 
 nchi nyingine zinazoafanya vizuri ni china brazili meksiko argentina india an ufaransa
uzalishaji wa dunia ni karibu tani milioni mwaka juu kidogo tu ya mchele tani milioni na ngano tani milioni 
mwaka zaidi ya hekta milioni za mahinid zilipandwa duniani nzima kwa zaidi ya kg 
 kwa hekta
mazao yanaweza kuwa zaidi ya hapa kwa baadhi ya maeneo mengine duniani utabiri wa mwaka unaonesha iowa ingezalisha kg kwa hekta
mahindi hutumika kama chakula kikuu kwa maeneo mengi duniani
mlo wa mahindi pia hutumika badala ya unga wa ngano kutengeneza baadhi ya aina ya mikate na vyakula vingine vya kuoka
bisi ni mahindi ya pekee ambayo hupasuka na kufanyiza chakula kitamu ambacho huliwa kama chakula cha kutafuna
pia mahindi yakiwa bado lauini kidogo yaweza kuchomwa na kuliwa tena kwa kutafuna na huweza kuongezwa ladha kwa kutia chumvi pilipili au viungo vingine
chicha na chicha morada ni baadhi ya vinywaji maarufu vinavyotengenezwa kwa aina fulani ya mahindi
hicho cha kwanza huchachushwa na huwa na kilevi huku cha pili ni kinywaji baridi na hunywewa sana huko peru
mahindi pia yana wezsakutunmiwa yakiwa hayajaiva wakati yamekomaa lakini bado ni laini
katika hali hii huweza kuchemshwa ili kuwa na ladha nzuri na kula punje zake kutoka kwenye gunzi
wakati mwingine mbegu hizo kisha kuchemshwa hupukuchuliwa na kuchanganywa na mboga majani nyingine kama vile saladi wakati wa kuandaa chakula
pia huweza kupikwa na vykula vingine kutoa mchanganyiko wa makande pur e tamales pamonhas curau keki n
mahindi aina ya sweet corn huwa na ladha nzuri sababu ya kiasikikubwa cha sukari na wanga mpaka kuweza kuliwa yakiwa katika hali ya ubuchi
huko marekani na kanada mahindi hutumiwa sana kwaajili ya chakula cha mifugo au mbegu
mlo wa mahindi pia ni viungo vya chakula maalumu cha mazao ya wanyama kama vile hot dog
mahindi pia hutumika huko ulaya kama chambo cha kuvulia samaki
wanga unaopatikana kwenye mahindi unaweza kutumika kutengeneza plastiki madawa na bidhaa nyingine za kikemikali
stigima kutoka kwenye sehemu ya kike ya ua la mmea wa mahindi huuzwa kama dawa
mahindi pia hutumika kutengenezea fueli kutoka kwenye mabaki yake ya mimea
magunzi yake pia hutumika kama chanzo cha nishati
mahindi hupatikana kwa urahisi na kufanya upatikanaji wa nishati hiyo nyumbani kuwa rahisi zaidi
muhindi pia mhindi ni mmea wa familia ya manyasi katika ngeli ya monokotiledoni
mhindi ni kati ya nafaka ya kwanza kulimwa kama chakula cha binadamu
asili yake ni amerika ya kati ulipogundiliwa na maindio
wahispania walipeleka nafaka hii ulaya taarifa za kwanza za mashamba ya muhindi katika hispania zilipatikana mwaka yaani miaka michache tu baada ya safari ya kolumbus
hivyo nafaka kutoka india ile iliingia katika kiswahili kwa jina lililolingana na imani ya wareno kuhusu asili yake
jina hili ni sawa na jina la kifaransa froment des indes ngano ya uhindi au indian corn jinsi inavyoitwa katika kiingereza cha marekani kwa kawaida leo kifupi corn
lakini katika nchi nyingi jina la kiindio la maiz limeenea kutoka neno la kiindio mahiz katika lugha ya taino kwenye kisiwa cha haiti
ilhali historia ya kufika kwa muhindi katika afrika ya mashariki haijulikani kikamilifu kuna pia uwezekano ya kwamba wenyeji walijua ni nafaka kutoka mbali na wenyewe walichagua jina uhindi kama ishara ya asili ya mbali
muhindi ni nafaka inayolimwa kwa wingi zaidi duniani
mavuno ya dunia ya mwaka yalileta matokeo yafuatayo mahindi tani milioni 
 mchele tani milioni 
 na ngano tani milioni 
dunia muhindi inaleta kwa wastani mahindi tani 
 kwa hektari moja
hii inashinda mpunga unaoleta mchele wastani tani ha na ngano yenye tani ha
nchi za viwanda hulima muhindi hasa kama chakula cha wanyama hapa mhindi wote huvunwa ukitumiwa kama sileji
name kwa wali kama cheo cha msimamizi wa eneo tazama liwali wali ni nafaka iliyopikwa kama chakula na hasa mbegu ya mpunga inayoitwa mchele baada ya kazi ya kuikoboa yaani kutoa maganda yake
neno wali hutumiwa pia kwa nafaka za mtama au ngano zikipikwa lakini kwa kawaida watu huelewa wali wa mchele
kama chakula cha watu inashindana kidunia na ngano hasa watu wa asia ya mashariki na asia ya kusini hutegemea wali kama chakula cha kila siku
katika afrika wali ni chakula cha pekee kwa watu wengi isipokuwa pale ambako mpunga unalimwa
nje ya hapo wali ni chakula cha sikukuu au cha nafasi ya pekee au ya matajiri
katika afrika ya mashariki chakula kinachopendwa ni kuku kwa wali au samaki kwa wali
chakula cha pekee kabisa ni pilau ambayo ni wali unaochanganywa na viungo maalumu na nyama
wapishi hupima kikombe kimoja cha mpunga na vikombe viwili vya maji na kupika hadi maji yamekwisha hapo basi wali umeiva
wengine hupendelea kuonja mara kwa mara mpaka wameridhika
kuna pia sufuria za umeme hasa kwa upishi wa wali
katika nchi kama hispania mpunga kwanza hukaangwa katika mafuta na maji huongezwa baadaye
watu wengine wanapendelea kutumia supu badala ya maji kwa kuongeza utamu wa wali
kuna wali unaotokea laini sana na aina nyingine unatokea imara zaidi
mpunga wa kiasia ni mmea wa familia ya manyasi katika ngeli ya monokotiledoni
mbegu au punje za mpunga zikisafishwa huitwa mchele na mchele ukipikwa ni chakula cha wali
wali ni chakula muhimu cha watu katika sehemu nyingi za dunia hasa asia lakini pia afrika na penginepo
wataalamu huamini ilipatikana mwanzoni ama china ya kusini au uhindini
wengine huona ya kwamba manyasi ya aina oryza sativa yaliendelezwa na wakulima china na uhindi kila mahali bila kutegemeana
wakulima waliona manyasi yenye mbegu nzito kushinda manyasi mengine waliteua yale yaliyokuwa kubwa hasa na kuyapanda kwenye matuta ya bustani
kwa njia hiyo manyasi yenye nafaka nzito yalipatikana
wataalamu wa akiolojia walitambua alama za mpunga na matumizi yake katika mabaki yenye asili ya mwaka kk katika china na mwaka katika uhindi
mnamo karne ya kk mpunga ulipelekwa japani kutoka china na kuwa chakula kikuu
glaberrima na o
barthii zilikuzwa katika afrika ya magharibi
baadaye waarabu walileta aina ya kiasia iliyopandwa zaidi kutokana na mavuno makubwa
hata sasa mpunga wa kiafrika o
glaberrima hupandwa kidogo kidogo
tangu miaka ya haibridi za o
sativa na o
glaberrima zinakuzwa zinazoitwa nerica new rice for africa
waroma wa kale walijua mpunga wakala wali iliyolimwa misri
baadaye waarabu walipeleka mpunga wa aina ya o
sativa katika sehemu mbalimbali za afrika
wahispania na wareno walipeleka mpunga hadi amerika walipoulima katika koloni zao
hadi leo maeneo makuu ya kilimo cha mpunga yako asia hasa china bara hindi na asia ya kusini mashariki
maeneo mengine ya maana ni kusini ya marekani na italia ya kaskazini
penginepo mavuno hayana maana ya kimataifa hata kama kilimo cha mpunga kwenye nchi kama tanzania au kenya ina umuhimu fulani wa kimahali
kwenye mtindo bichi mpunga hupandwa katika maji na mimea hukua kwenye maji vilevile
maji huzuia majani ya kando yasiyotakiwa na wadudu wengi
wakulima wengine wanatumia mabwawa yale pia kwa kukuza samaki kwenye shamba wakati wa mafuriko
wakati wa kuiva maji huondolewa ili mpunga upate kukauka kabla ya mavuno
mpunga ni mbegu ya mmea wa jamii ya monokotiledoni ya mmea wa oryza sativa
ni nafaka inayolimwa kwa wingi zaidi duniani baada ya mahindi
kwasababu mahindi hulimwa kwa makusudi mbalimbali mbalina matumizi ya binadamu nafaka iliyomuhimu kwa binadamu kwa maana hiyo hubakia kuwa mpunga huku ikichangia zaidi ya kalori ya moja ya tano ya kalori inayotumika duniani kote
kama chakula cha asili huko afrika mpunga husaidia kuinua na kuboresha mlo kuongeza ulinzi wa chakula kukuza maendeleo ya eneo husika na kusaidia maendeleo endelevu ya ardhi ya eneo husika
mpunga marra zote hukuzwa kama zao la mwaka mmoja japo mara kdhaa katika maeneo ya tropiki huweza kudumu kwa miaka mingi hata kwa miaka ishirini
mpunga hukua kufikia urefu wa mita 
 ka kimo na hutegemea hasa aina ya udongo na rutuba yake
mmea huwa na majani marefu kufikia hata sentimita kwa urefu na upana wa sentimita 
maua madogo yanayochvushwa kwa upepohuzalishwa na hujishikiza kwenye fimbo ndefu zenye urefu wa sentimita 
mbegu yenyewe huwa na urefu takribani milimita na upana milimita 
kilimo cha mpunga kinafanikiwa sana kwenye maeneo yenye ufanyaji kazi rahisi na kiwango kikubwa cha mvua sababu ulimaji wake ni kazi kubwa na huhitaji mvua ya kutosha
mpunga kwa kawaida unaweza kulimwa popote hata kwenye kilima kikali au hata milimani haswa
japokuwa mimea yake ya asili imetokea huko kusini mwa asiana sehemu fulani za afrika biashara na safari za kale zimeufanya utawanyike mahali pengi duniani
kitamaduni njia itumikayo kuzalisha mpunga ni kujaza maji shambani huku au baada ya kuweka vimea vya mpunga kuanzisha shamba jipya
njia hii rahisi huhitaji mpango na huduma ya umwagiliaji lakini pia hupunguza idadi ya magugu na magonjwa yasiyostahimili hali ya ubichi na kuzama majini kwa muda mrefu
katika kaskazini mwa iran katika gilan province aina nyingi mchele indica ikiwa ni pamoja na gerdeh hashemi hasani na gharib wamekuwa bred na wakulima
mbegu za mpunga hukobolewa kuondoa maganda yake ya nje na kupata mchele
mchele uliokobolewa sana hata kuondoa sehemu ya kahawia ya mchele na kupata mchele mweupe husababisha ugonjwa wa beriberi
mchele mweupe huweza kuchanganywa na virutubisho vingine ili kuuongezea kiwango cha virutubisho na kuufanya uwe bora zaidi kwa afya ya mlaji
kilimo cha umwagiliaji cha mpunga katika vilima vya indonesia
huko india mchele hupikwa kwa kuchanganywa na maziwa na kuongezewa vionjo vingine na chakula huitwa payash au ksheer
mchele mbichi pia huweza kusagwa kuwa unga na kutumika katika matumizi mbalimbali ikiwa pamoja na kutengeza vinywaji mbalimbali kama vile amazake horchata na sake
mpunga ni chanzo kizuri cha protini na ni chakula kikuu katika maeneo mengi duniani japo si protini kwa asilimia mia haina kiasi chote cha aside za amino muhimu kwa afya na hulazimika kuchanganywa na vyanzo vingine vya protini kama vile maharagwe samaki na nyama
mchele hupikwa kwa kawaida kwa kuchemsha au kuvukiza mvuke na kufyonza maji
inaweza kupikwa kulingana nakisi cha maji inachoweza kuchukua au kiasi kikubwa cha maji inachokifyonza kabla ya kupikwa
siku hizi kuna majiko maalumu ya kupikia mchele yanayofanya kazi kuwa rahisi zaidi
mchele pia waweza kutumika kupikia uji kwa koungeza maji mengi kuliko kawaida ili kwamba wali unaopikwa unakuwa na maji mengi zaidi na kutanuka zana na kuwa laini mno
uji huu hutumika mara nyingi kama kifungua kinywa na ni chakula cha asili kwa wagonjwa
uzalishaji wa mpunga duniani kiliongezeka sana kutoka tani milioni mnamo mpaka tani milioni mwaka 
wazalishaji wanaoongoza ni china ya mazao ya dunia india indonesia na bangladeshi 
chakula ni kile kinacholiwa na watu kwa kudumisha maisha yao
vilevile hukuza mwili yaani katika mfumo wa mmeng enyo wa chakula tumboni zinapasuliwa kwa sehemu asilia zao na kuingizwa katika muundo wa seli za mwili
chakula kinatoka kwenye mimea na pia kwenye wanayama
sehemu ya mahitaji yanatoka pia moja kwa moja kwenye mazingira bila kupita mimea au wanyama hasa madini kwa mfano chumvi
lakini chakula si pekee kazi ya kibiolojia na kifiziolojia kina upande wa kiutamaduni na kijamii vilevile
kila nchi ina chakula chake na watu wamezoea vyakula pamoja na namna ya kutayarisha vyakula vyao
chakula kinatakiwa kuwa na sehemu zote zinazohitajika na mwili
uhaba wa sehemu mmoja utasababisha utapiamlo na magonjwa mbalimbali
kuna matatizo hasa kama watoto hukosa chakula chenye ulinganifu
mara nyingi wakinamama wanaowapa watoto chakula wanajali tu ya kwamba mtoto ashibe
vilevilekuna tatizo la mara kwa mara ni uhaba wa minerali fulani katika mazingira ya pekee
chakula kinahusiana na afya pia kuhusu uwingi au uhaba wake
inaeleweka ya kwamba uhaba wa chakula yaani njaa kwa muda mrefu unadhoofisha mwili na afya
lakini kinyume chake kuzidi kwa chakula kinaleta hatari pia
katika maisha ya mjini na familia waliotoka katika umaskini kali hali ya kunona tangu utotoni imekuwa tatizo kubwa
kunona kunafupisha maisha na kuandaa mwili kwa magonjwa mengi yasiyotokea kwa uzito wa wastani mwilini
maziwa ni kiowevu cheupe kinachotolewa na majike wa mamalia kama lishe kwa ajili ya watoto wao
wanyama wadogo hulishwa kwa maziwa katika miezi ya kwanza ya maisha yao hadi kuzoea chakula cha kawaida
nje ya lishe ya wanyama changa maziwa hutumiwa na wanadamu kama kinywaji na chakula
watu hufuga wanyama wanaotoa maziwa hasa ng ombe kwa kusudi la kukamua maziwa yao
wanyama wengine wanaofugwa na kukamuliwa kwa maziwa yao ni mbuzi kondoo na ngamia
maziwa hunyewa au kuungwa katika upishi wa chakula
tatizo la matumizi ya maziwa ni ya kwamba yanabadilika haraka
inakamuliwa pamoja na vidubini ndani yake na pia vidubini vilivyomo hewani hupenda kuingia ndani yake kwa sababu maziwa yana lishe nyinge
vidubini hivi vinasababisha kuchachuka kwa maziwa mara nyingi ladha inaweza kubadilika kwa njia isiyotakiwa
kwa hiyo maziwa yanayotolewa kwenye viwanda vya maziwa hupata upasteurishaji na hutunzwa kwenye baridi chini ya kiwango cha sentigredi 
katika mazingira asilia maziwa yaliyochachuka hunyewa au kama yameganda huliwa
katika nchi nyingi maziwa hugandishwa na kukaushwa kuwa jibini
maziwa katika umbo la jibini hutunzwa muda mrefu ni chakula bora
njia nyingine ya kutunza maziwa ni kuondoa maji ndani yake kabisa na kutunza unga la maziwa
mafuta ya maziwa hutolewa mara nyingi kuwa krimu au siagi
kizio ni kiasi cha upimaji ambacho kimekubaliwa kutumika kama kipimo sanifu
jumla la vitu hugawiwa kwa vizio vilevile kwa kusudi ya kulinganisha jumla hii na kiasi kingine cha kiti kilekile
kwa mfano urefu unaweza kupimwa kwa njia mbalimbali
kulinganisha uzito wa bidhaa kunahitaji vizio vilivykubaliwa
zamani watu walikuwa na vizio vya upimaji tofauti kila mahali
tangu karne ya kuna utaratibu wa vipimo sanifu vya kimataifa si na vizio vyao ni vilevile kote duniani
nchi zilizoathiriwa na uingereza pamoja na marekani huendelea kutumia vizio vya vipimo va uingereza kama futi inchi na maili kwa urefu galoni kwa mjao au pauni ratili kwa uzani
vizio hivi vinaendelea kutumiwa na watu hata kama rasmi nchi nyingi zimeshakubali vipimo vya si
kwa jumla vipimo vya uingereza pamoja na nchi nyingi za ulaya viliendeleza utaratibu wa vizio vya vipimo vya kiroma kwa kuchanganya na desturi za kikabila
vipimo hivi vya kale vilitegemea mara nyingi ukubwa wa mguu mkono urefu wa hatua kwa sababu hivi vilikuwa vipimo vilivyofanana kati ya watu
isipokuwa baada ya kusanifisha vipimo asilia hivi ilionekana ya kwamba vilikuwa tofauti kati ya eneo na eneo au nchi na nchi
kwa mfano katika ujerumani palikuwa na vizio vya futi makumi kati ya urefu wa sentimita hadi sentimita 
tofauti hizi pamoja na mahitaji ya biashara yalisababisha kuundwa kwa utaratibu mpya wa vipimo sanifu kwanza vya kitaifa na baadaye vya kimataifa
pamoja na vipimo vya kale kuna aina moja ya pekee ya vizio visivyolingana na utaratibu wa si na hivi ni vipimo vya astronomia
kwa kusudi la kuepukana na namba kubwa mno zinazotokea kama vipimo kama kilomita vinatumiwa kwa umbali katika anga la ulumwengu wataalamu wa astronomia walipatana kutumia vipimo kama mwaka wa nuru kizio astronomia na parsek visivyolingana na muundo wa si
upimaji ni kazi ya kutambua tabia za kitu kwa umakinifu
mara nyingi tabia hizi zinatazamiwa kwa njia ya makadirio lakini kila kadirio hutegemeana na mtu mwenyewe anayekadiria
pale ambako watu mbalimbali wanataka kulinganisha vitu viwili wakati wanatofautiana katika makadirio yao upimaji unaweza kuamua juu ya ukubwa uzito na tabia nyingine
mwnazo wa vipimo ilikuwa biashara yaani tendo la kubadilishana vitu na bidhaa
kazi hii ilihitaji vizio vya kulinganisha vitu mbalimbali
haiwezekani kupima kila tabia ya kitu fulani kwa mfano urembo au uzuri
lakini tabia za kifizikia kama urefu uzani ujao kasi n
kila utamaduni ulianzisha utaratibu wake wa vizio vya upimaji ukawa na vipimo vyake
mara nyingi vizio vya kulingana na mwili wa kibinadamu vilitumiwa kama vile kidole mkono mguu au hatua
isipokuwa kutokana na tofauti katika maumbile ya watu ilionekana ya kwamba vipimo asilia hivi vilikuwa tofauti kati ya eneo na eneo au nchi na nchi
kwa mfano katika ujerumani ya karne ya palikuwa na vizio vya futi makumi kati ya urefu wa sentimita hadi sentimita 
baada ya mapinduzi ya ufaransa ya utaratibu mpya ulianzishwa uliolenga kutumia vizio vya kisayansi vilivyolingana na muundo wa dunia yote
mwanzo wake ulikuwa mita iliyoamuliwa ni sehemu moja kati ya sehemu milioni za meridiani ya paris mstari kutoka ikweta hadi ncha ya kaskazini unaopita mji wa paris
vipimo vingine vilikuwa sehemu ya desimita ya sentimita ya milimita na kadhalika ya mita hii au kizidisho yake mara na kilomita
kizio hiki kilikuwa chanzo cha utaratibu wa vipimo sanifu vya kimataifa ulioendelezwa hata kwa tabia nyingine za kifizikia kama uzani ujao kasi na kadhalika
matumizi na maendeleo ya utaratibu huo huangaliwa na ofisi ya kimataifa ya vipimo mjini paris
jouli ni kizio cha upimaji wa nishati kazi na joto
fomula yake ni nyutoni moja zidisha kwa mita moja s maelezo yake ni kazi inayofanywa kama kani ya nyutoni moja inatumiwa kwa umbali wa mita moja
maelezo yake ni nyutoni moja ni sawa na kani ikitumiwa kwa masi ya kilogramu ikisogezwa kwa mchapuko wa mita kwa sekunde
kwa lugha nyingine nyutoni ni kani inayohitajika kuharakisha gimba linalolala kufika kasi ya formula katika kipindi cha sekunde moja
jina linetokana na mwanafizikia isaac newton aliyegundua misingi ya fizikia umekanika
inalingana na kani ya uvutano wa dunia kwenye gimba dogo lenye masi ya gramu kwenye uwiano wa bahari
yaani mtu akishika tofah kando la bahari anatumia kani ya nyutoni moja
inaelezwa kuwa ni nguvu inayotokea kama juli moja ya nishati inatumiwa kwa muda wa sekunde moja
imepewa jina lake kwa heshima ya mwanafizikia na mhandisi james watt 
uwezo wa majenereta huonyeshwa kwa kutaja kiasi cha wati yanayoweza kuzalisha
kwa majenereta makubwa kama vile vituo vya umeme vya diseli umememaji au nyuklia kiasi hutajwa kwa megawati
daw na hw hali halisi havitumiwi kama balbu ina hatusemi daw wala hw kwa balbu ya w
kilowati kw ni kizio kwa vifaa vingi vya kila siku kwa mfano kwa matumizi ya jiko la umeme au pia nguvu ya injini
injini la gari la kawaida huwa na kw hadi kw
megawati mw ni kizio cha kupima injini kubwa sana kama injini za meli na manowari kubwa lakini menginevyo hutumiwa kwa kutaja nguvu ya majenereta ya kituo cha umeme
vizio vikubwa zaidi vinaweza kutokea katika matumizi ya vifaa vichache kama laser kubwa ya majaribio au kutaja jumla ya uzalishaji ya nguvu wa lambo la majiumeme kwa mfano lambo la magenge matatu huwa na nafasi ya uzalishaji wa gw
petawati inaweza kutumiwa kutaja nishati ya jua nishati yote inayofika kwa njia ya nuru yake duniani ni takriban pw
johari na ii ni filamu ya mapenzi na maisha iliyoltolewa mwaka wa nchini tanzania
johari blandina changula na mainda mwanaidi suka ni marafiki waliokuwa pamoja na kusoma pamoja wakiwa shuleni
mainda nae anampenda kanumba ambaye anashindwa kumpa nafasi moyoni kwakuwa kanumba moyo wake wote ulikuwa umetawaliwa na fikra juu ya kuwa mmoja wa mpenzi wa johari
siku ya siku johari anagundua maovu ya ray na kuamua kujinasua kwenye penzi hilo na ray anamwambia kwa kebehi umeisha johari kwani anajua alishamuambukiza maradhi ya ukimwi bila kujua anamkubali kanumba ambaye hajui kama johari ameathirika nae kuja kustuka anajikuta ameshaambukizwa akistuka arudi kwa mainda mainda nae keshastuka kuwa kanumba ameambukizwa kwakuwa anajua miyenendo ya shoga yake
johari nae yupo njia panda hajui aolewe na ray au kanumba
james watt januari agosti alikuwa mhandisi kutoka uskoti
amekuwa maarufu kwa kuboresha injini ya mvuke kufikia kiwango kilichowezesha matumizi ya mashine hii kwa viwanda
kwa njia hiyo alikuwa katiy watu waliweka msingi kwa mapinduzi ya viwanda wa karne ya na karne ya 
alizaliwa uskoti katika familia ya kipresbiteri kama mtoto wa mjenzi wa meli
shuleni alipenda hisabati na kusoma mengi lakini lugha na historia aliacha kando
angependa kuwa daktari lakini wazazi walishindwa kumgharamia masomo ya chhuoni
alipofikia umri wa miaka aliingia katika mafunzo ya fundi makanika huko london
aliamwacha fundi mwalimu alipoona hajifunzi kitu kipya tena bila kusubiri kutimiza miaka saba ya kawaida na kwa sababu hiyo hakutambuliwa kama fundi kamili
watt alibahatika alipopata kazi ya fundi kwa vifaa vya upimaji kwenye chuo kikuu cha glasgow
alipendwa na walimu na wanafunzi waliokutana katika karakana ndogo ya watt kwa majadiliano
profesa wa fizikia joseph black na mwanauchumi adam smith wakawa marafiki zake
kati ya watoto wao ni mwanawe james pekee aliyeishi kufikia umri mkubwa
mwaka rafiki mwingine profesa john robison alimwonyesha injini ya mvuke
watt alianza kusoma yote juu ya teknolojia hii yaliyopatikana kwake
chuo kikuu kilikuwa na injini moja iliyoharibika na watt alipewa kazi ya kuitengeneza
alifaulu lakini aliona ya kwamba injini ilikuwa na tatizo la muundo wake kwa sababu kiasi kikubwa cha nishati kilipotea badala ya kufanya kazi
marafiki kwenye chuo kikuu walimsaidia kwa kumpa pesa alipotengeneza injini kubwa
utengenezaji wa mashine hizi ulikuwa na matatizo makubwa
wafanyakazi wa wakati ule hawakuzoea kutekjeleza shughuli kwa umakinifu uliohitajika kwa mashine hii
mtajiri aliyomsaidia kwa pesa alishindwa kuendelea na mwenye kiwanda mwingine aliingia akiamini ubora wa muundo wa watt
ilichukua miaka kadhaa na msaada wa watu mbalimbali hadi injini ya mvuke iliyoboreshwa ilikuwa tayari kwa uzalishaji na matumizi
tangu kiwanda cha watt na mwenzake kilianza kuleta faida ya kifedha na hali yake ya kiuchumi kilikuwa nzuri
watt aliendelea kutengezea aina mpya za gia kwa mashine yake iliyowezesha matumizi yake kwa shughuli nyingi
alibuni pia kizio cha kupima nguvu akaiita nguvu ya farasi horsepower kinachoendelea kutumiwa duniani kama kipimo kwa nguvu ya injini hata kama kipimo kipya cha si kinachoitwa watt wati kimechukua nafasi yake kitaalamu
johannes gensfleisch zur laden zum gutenberg anayejulikana kifupi kama johannes gutenberg mnamo februari alikuwa fundi dhahabu na mvumbuzi kutoka ujerumani anayekumbukwa hasa kama mbuni wa uchapaji vitabu kwa herufi za kusogezeka
alitengeneza mashine ya kwanza ya kuchapa vitabu alibuni aloi ya kufaa kwa herufi alizotumia katika mashine hii pamoja na wino
alitengeneza pia kifaa kilichomwezesha kusubu herufi za metali haraka
kabla ya gutenberg vitabu vingi viliandikwa kwa mkono
kunakili kitabu kimoja kama biblia kwa mkono kulichukua angalau mwaka mmoja
teknolojia ya kuchapisha vitabu ilipatikana tayari lakini haikuridhisha
kwa kawaida ukurasa wote ulichorwa halafu kukatwa katika ubao
ubao ulipakwa wino na karatasi zilisukumwa kwenye ubao huu
shida zilikuwa kwanza kazi kubwa ya kutengeneza bao halafu bao hizi hazikudumu sana
mbinu ya gutenberg ilikuwa hasa kutumia herufi metalia za kusogezeka
metali inadumu kuliko ubao ikamwezesha gutenberg kuandaa ukurasa na kuuchapisha mara maelfu
aliweka maandishi kwa kuandaa herufi metalia nyingi alizounganisha kuwa maneno mistari hadi ukurasa wote
ukurasa ulibanwa pamoja ukawa tayari kwa uchapishaji
kama makosa yalionekana au mabadiliko yalihitajika aliweza kufungua ukurasa kuongeza au kutoa herufi na kubana ukurasa upya
alitengeneza herufi kwa kumwaga aloi ya plumbi metali ya risasi stani na antimoni katika kalibu ilipopoa
baada ya kupanga herufi na kuzibana aliweza kuchapisha ukurasa mara nyingi jinsi ilivyohitajika
aliweza pia kufungua mbano wa ukurasa na kutumia herufi kwa kazi nyingine au kutunza ukurasa kwa marudio yaliyotarajiwa
pamoja na hayo alibuni mgandamizo uliokuwa mashine bora ya kuchapa vitabu
kazi ya kwanza ya gutenberg ilikuwa biblia hivi
uvumbuzi huo wote ulianzisha mapinduzi ya teknolojia na utamaduni
baada ya kuongezeka kwa vitabu watu wengi zaidi walianza kusoma
gutenberg amehesabiwa kati ya watu wa historia ya dunia wenye athira kubwa
gazeti la newsweek alimteua kama mtu wa milenia 
ni pia jina kwa ajili ya aina za manyasi ambazo mbegu zake zinaliwa kama chakula cha kibinadamu
manyasi za nafaka ni kati ya mimea muhimu zaidi inayotumiwa kama chakula cha watu duniani
aina tatu za nafaka ambazo ni za mavuno ya nafaka zote duniani mahindi ngano na mchele
nafaka zina wanga kabohaidreti ndani yake ambayo ni lishe muhimu ya watu
punje za nafaka zinaliwa baada ya kuzivunja kiasi na kuzilainisha ndani ya maji
kwa kawaida nafaka huliwa baada ya kupondwa au kusagwa kuwa unga
ugali uji maandazi chapati mkate keki na spaghetti ni mifano ya vyakula vinavyotengenezwa kwa kutumia unga wa nafaka
kwa aina ya fasihi simulizi tazama makala ya ngano hadithi ngano ni mmea wa familia ya manyasi katika ngeli ya monokotiledoni
mbegu au punje za ngano ni nafaka ambayo ni chakula muhimu katika sehemu nyingi za dunia hasa kwenye kanda zisizo na joto au baridi kali
ngano ni kati ya nafaka muhimu zaidi zinazoliwa na watu pamoja na mhindi na mpunga
unga wa ngano hutumiwa kwa mkate chapati na pasta
vita ni mapambano baina nchi mataifa au angalu vikundi vikubwa vya watu yanayoendeshwa kwa nguvu ya silaha
husababisha mateso vifo na kuharibika kwa mali ya watu pamoja na mazingira asilia
asili ya vita ilikuwa mapambano kwa silaha kati ya makabila au vijiji mbalimbali
baada ya kutokea kwa madola ilikuwa zaidi serikali au watawala wa madola walioamua juu ya vita
historia imejua vipindi ambako wanaume wote wa nchi fulani walitakiwa kushika silaha na kushiriki katika mapigano
wanajeshi rasmi huwa chini ya kanuni za vita lakini sehemu kubwa na vita inashirikisha watu wasofuata kanuni hizi kama wanamigambo hasa katika vita za wenyewe kwa wenyewe
wanadamu wametumia akili nyingi kuboresha vifaa vya vita yaani silaha na mbinu za vita
maendeleo ya silaha yamesababisha kupungua kwa idadi ya askari wanaopigana moja kwa moja lakini uharibifu wa silaha umeongezeka
silaha za kale zilitegemea nguvu ya mkono wa mtu zikifikia umbali mdogo
silaha zimebadilika kulenga mahali ambapo ni mbali na mbali zaidi
silaha kali za kisasa zina uwezo wa kuharibu nchi yote jumla ya silaha za nyuklia inatosha kuua maisha yote duniani
kutokana uharibifu mkubwa unaosababishwa na vita palikuwa tena na tena na makubaliano juu ya kanuni za vita
kanuni hizi hulenga kupakana hasara inayosababishwa na mapigano
lakini historia inajaa pia mifano ambako kanuni hizi zilivunjwa au kupuuzwa
katika karne ya mataifa mengi yalipatana mikataba ya kimataifa juu ya kanuni za vita
chanzo ilikuwa mapatano ya geneva baada ya kuundwa kwa kamati ya kimataifa ya msalaba mwekundu mwaka 
baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia nchi nyingi ziliunda shirikisho la mataifa kwa shabaha ya kuzuia vita lakini hii ilishindikana baada ya nchi kubwa kama urusi ujerumani na italia kupuuza maazimio yake
kuundwa kwa umoja wa mataifa kulikuwa jaribio jipya la kuwa na taasisi ya kimataifa yenye uwezo wa kuzuia vita
vasili vasilyevich vereshchagin kirusi oktoba aprili alikuwa mchoraji kutoka urusi aliyefahamika sana kutokana picha zake za vita na mapigano
alikuwa mtoto wa mkulima aliyepata elimu kwenye shule ya kijeshi akandelea kuwa afisa wa jeshi la urusi
aliondoka jeshini akawa mwanafunzi wa uchoraji huko sankt peterburg akamaliza masomo yake kwenye chuo cha sanaa mjini paris
kama afisa wa jeshi alipata nafasi ya kuongozana na jeshi la kirusi kwenye kempeni zake katika asia ya kati
aliona vita kali na mauaji mengi akaamua kuonyesha uharibifu wa vita kwa umakini kwa matumaini ya kwamba watu wangekataa vita baada ya kuona ubaya wake
kwa hiyo alichora mara nyingi maiti askari wajeruhiwa uharibifu wa vijiji na mahospitali
sehemu ya picha zake zilifichwa baadaye na serikali ya kirusi
alifariki wakati wa vita ya japani dhidi ya urusi ya aliposafiri kwa manowari ya kirusi iliyozamishwa na wajapani
picha yake ya mwisho aliyochora kwenye manowari iliokolewa kutoka katika maji
hutengenezwa kwa metali hasa feleji ikifanana na kisu ila tu ni kubwa
hasa kengee yake ni ndefu na mpini wake ni mkubwa kwa sababu mkono wote unahitaji kushika silaha hii
mara nyingi kuna chuma cha kupandana kinachokusidiwa kukinga mkono unaoshika upanda
kuna aina nyingi za upanga zinazotofautiana hasa katika urefu na pia uzito
panga za kwanza zilitengenezwa na wahunzi wa misri na china wakitumia bronzi
tangu kupatikana kwa bunduki umuhimu wa upanga umepungua
katika vita ya silaha za kisasa panga zimepotea kabisa
lakini katika vita za wenyewe kwa wenyewe kama rwanda au ghasia ya kenya ya panga zilikuwa silaha muhimu tena
risasi ni gimba dogo la metali linalorushwa kutoka kasiba ya bunduki
mara nyingi risasi hutengenezwa kwa plumbi yaani metali inayoitwa pia risasi
zamani risasi zilitengenezwa kwa kwa kutumia plumbi pekee
hivyo askari mwenye gobori alitengeneza risasi kwa ajili ya bunduki yake kabla ya kila mapigano
kwa kazi hii askari alikuwa na kifaa alimomwaga risasi iliyoyeyuka ikatoka kwa umbo la tufe
alibeba baruti yake katika chupa kumwaga kiasi cha baruti katika silaha kuongeza risasi juu yake na kukandamiza yote kwa fimbo ndefu ndani ya kasiba ya silaha halafu kuipashia moto kupitia shimo ndogo kando la kasiba
baadaye risasi zilifungwa katika karatasi pamoja na kiasi cha baruti kwa kila matumizi ya silaha
hii ilikuwa ramia ya kwanza na askari alipaswa kufungua ramia kwa meno yake kumwaga baruti katika bunduki na kuongeza risasi juu yake
katika karne ya muundo wa bunduki imebadilika na kasiba imepata mifuo ndano yake kwa mwendo wa sukurubu iliipa risasi mwendo wa kuzunguka na kuongeza ukamilifu wa kupiga shabaha
sasa ramia zilizotengenezwa kiwandani zilikuwa za metali hasa shaba na risasi ilibanwa kwenye kichwa cha ramia
baruti iliwaka kwa pigo la sindano ya silaha na risasi ilirushwa nje
siku hizi risasi zote zinatengenezwa kiwandani na kuuzwa kama sehemu ya ramia
risasi yenyewe mara nyingi bado ni ya plumbi elementi ya risasi lakini kwa kawaida risasi ina koti ya metali gumu zaidi kama shaba au feleji
aina ya ganda inasababisha tabia tofauti tofauti za risasi
ganda kamili ya kufunika risasi yote inaongeza nguvu kama mtu anapigwa nayo risasi itapita kwenye mwili
risasi kwa uwindaji zina ganda la sehemu tu inayopasuka wakati wa kupiga shabaha
inaacha nichati yake katika shabaha maana yake ina nguvu zaidi ya kuua
kufuatana na kanuni za kimatifa aina hii hairuhusiwi kwa matumizi ya kijeshi
kuna pia risasi zinazojaa metali nzito zaidi kuliko plumbi kama vile urani
kiwanja cha ndege cha rhein main ni kiwanja cha ndege cha kimataifa cha frankfurt am main nchini ujerumani
ni kati ya nyanja za ndege kubwa ikiwa abiria zaidi ya milioni wanaopita
jina kamili kwa kiholanzi ni flughafen frankfurt am main au kwa kiingereza frankfurt international airport
kiwanja cha ndege kipo kilomita kusini ya frankfurt na safari kwa treni kutoka mjini ni dakika 
bunduki ni silaha inayorusha risasi dhidi ya shabaha yake
ndani ya bunduki inatokea mlipuko wa baruti na gesi joto za mlipuko zinasukuma risasi kuelekea mwendo wa kasiba yake
bunduki ya kisasa huwa na akiba ya ramia katika chemba yake isipokuwa silaha kadhaa za kuwinda
silaha za kijeshi huwa na chemba zonazoshika risasi zaidi ya 
kwa kawaida neno lataja silaha za moto zenye kasiba ndefu zinazoshikwa mkononi
baruti ni mchangayiko wa dutu za kikemia inayotumiwa kurusha risasi kutoka bunduki
ina mmenyuko wa haraka kati ya kemikali zake ikipashwa moto inatoa gesi nyingi
tabia hii inatumiwa kurusha risasi kutoka silaha za moto
gesi ya mlipuko zinapanua zikifuata nafasi ya pekee inayopatikana kwenye kasiba ya bunduki kueleka mdomo wake
kuna taarifa kutoka karne ya kuhusu matumizi ya baruti kwa mabomu vitani
kutoka china teknolojia ya baruti ilienea magharibi kupitia waarabu na kufika ulaya katika karne ya 
aina asilia ya baruti ilikuwa baruti nyeusi inayotengenezwa kwa kuchanganya nitriti ya potasiamu makaa na sulfuri
inachoma kwa moshi mwingi na nguvu yake ni hafifu kulingana na baruti za kisasa
baruti za kisasa ziligunduliwa ulaya wakati wa karne ya 
wanajeshi walizipendelea kwa sababu zililipuka bila moshi
nguvu ya mlipuko iliongezeka iliyomaanisha ya kwamba kiasi kidogo cha baruti kilitosha risasi zilifika mbali zaidi na wanajeshi waliweza kubeba ramia nyingi kuliko awali
silaha ni kifaa cha upiganaji dhidi ya wanadamu au wanyama
inafaa kumtisha kumwumiza au kumwua adui au kumletea hasara nyingine inayokusudiwa
katika historia watu wameweka nguvu nyingi katika maendeleo ya silaha
kila sayansi na kila teknolojia huangaliwa na watu kwa faida yake katika utengenezaji wa silaha
upanga pinde na mshale pamoja na mikuki zilikuwa silaha kwa milenia nyingi lakini ziliboreshwa tena na tena
tangu nyakati za kati silaha za moto zilianza kuenea duniani na kuboreka
bunduki mzinga na bombomu zilibadilisha uso wa vita
karne ya iliongeza vifaru na ndege za vita pamoja na viumbe vya sayansi ya kisasa kama silaha za nyuklia
kyoto ni mji wa japani uliokuwa mji mkuu wa nchi kati ya na 
iko takriban kilomita kusini magharibi ya tokyo kwenye kisiwa cha honshu
sasa kyoto ni mji mkubwa wa tatu nchini iliwa na wakazi milioni moja na nusu
kuna taasisi za utamaduni na elimu pamoja vyuo vikuu
kuna majengo mengi ya kihistoria kama mahekalu majumba ya matenno na nyumba za kidesturi
majengo kadhaa yameigizwa na unesco katika orodha ya urithi wa dunia
melbourne ni mji mkubwa katika australia ya kusini na mji mkuu wa jimbo la victoria
mji uliundwa mwaka kando hori ya port phillip bay ya pasifiki
ilikuwa haraka baada ya kupatikana dhahanu tangu 
imekuwa kitovu cha kiuchumi kiutamaduni na kimichezo
katika karne ya ilikuwa mji mkubwa wa australia na pia mji mkuu wa taifa hadi uhamisho wa bunge kwenda canberra mwaka 
siku hizi kuna wakazi kutoka nchi nyingi waliohamia australia na kukaa mjini
robo ya wakazi wake walizaliwa nje kuna watu kutoka nchi na lugha zinajadiliwa mjini hata kama theluthi mbili za wakazi hutumia kiingereza kwao nyumbani
anafahamika zaidi kwa kucheza katika baadhi ya filamu zilizomaarufu pearl harbor underworld na van helsing 
silaha za moto ni vifaa vinavyorusha risasi dhidi ya shabaha kupitia kasiba yake kwa nguvu ya gesi inayopanuka kutokana na kuchomeka ghafla kwa baruti ndani ya silaha yenyewe
kutokana na mlipuko wa baruti ndani ya silaha moto huonekana mdomoni mwa silaha kila safari risasi imefytuliwa
kuna pia silaha zinazorusha risasi kupitia kasiba ambazo si silaha za moto kwa mfano bunduki ya hewa
wataalamu hufanyia utafiti silaha mpya zinazorusha risasi kwa kutumia nguvu ya sumakuumeme
bastola ni silaha ya moto ndogo yenye kasiba fupi inayoshikwa kwa mkono mmoja tu
teknolijia yake ni karibu sawa na bunduki isipokuwa ni ndogo
kwa muda bastola zenye kasiba mbili au zaidi zilitengenezwa kwa kusudi la kuongeza kasi ya kufyatulia risasi
baada ya kupatikana kwa ramia za metali katika karne ya bastola ilipewa chemba ya risasi inayozunguka
modeli mashuhuri ya mwanzoni ilikuwa aina ya colt
kwa kiingereza aina hii huitwa revolver kutokana na mzunguko wa chemba
aina ya pili kati ya bastola ina chemba ya risasi kama kidawati kidogo inayosukumwa ndani ya nafasi yake kwenye bastola
faida yake kulingana na bunduki yenyewe ni nyepesi na ndogo hivyo haisumbui wakati wa kubeba
hasara yake katika ulinganisho na bunduki ni hasa mfiko mdogo nguvu ya risasi zake na umakinifu wa kulenga
jeshini bastola hutumiwa kama silaha ya pili pamoja na bunduki
majambazi mara nyingi hupendelea bastola kwa sababu zinafichwa rahisi hazionekani
kasiba ni sehemu ya silaha ya moto kama bunduki bastola au mzinga
upande mmoja ni wazi huitwa mdomo ambako risasi inatoka
bunduki na mizinga ya kale zilijazwa risasi pamoja na baruti kupitia mdomo wa kasiba
hapa kwanza baruti halafu risasi husukumwa hadi mwisho wa kasiba inayofungwa isipokuwa kuna shimo dogo
kwenye shimo hili moto huingizwa inayowasha baruti ndani ya kasiba kulipuka au kuchomeka kwa ghafla kwa baruti inatokeza gesi inayosukuma risasi kufuatana na nafasi ya kasiba na kuipa nguvu na mwelekeo kwa mbio wake
kwa kawaida kasiba ndefu huongeza umakinifu wa kulenga unaopungua kama kasiba ni fupi kama kwenye bastola
tangu karne ya kasiba imepewa mifuo ndani yake kwa mwendo wa sukurubu iliipa risasi mwendo wa kuzunguka na kuongeza ukamilifu wa kupiga shabaha
kwa kuongeza kasi ya kufyatulia kasubi zilitengezwa zikiwa na mfuniko wa nyuma unaoruhusu kuingiza risasi kutoka nyuma
risasi na baruti ziliunganishwa katika ramia inayowashwa kwa pigo kali kwenye ganda la ramia
siku hizi silaha ndogo kama bunduki bastola na bombomu zina chemba penye akiba ya ramia
bastola huwa na ramia hadi bunduki huwa na nafasi ya ramia hadi makumi na bombomu hushika fremu ya ramia mamia
ramia ni kifaa kinachounganisha risasi na baruti kwa matumizi katika silaha ya moto
zamani silaha za moto zilijazwa kupitia mdomo wa silaha kwa kuingiza baruti na risasi pekee
kwa habari za undani zaidi tazama makala ya risasi ganda hili mara nyingi ni ya metali ama shaba nyeupe au feleji
ramia ya bunduki ya marisau huwa pia na ramia ya karatasi ngumu kwa sababu hapa risasi ni ya vipande vingi kidogo isiyobanwa na ganda bali viko ndani ya ramia
baruti ni kiasi kinachohitajika kwa kurusha risasi kulingana na uwezo wa silaha
baruti ina uwezo wa kulipuka yaani ya kuchomeka haraka na ghafla iikitoa gesi zinasopanua na kusukuma risasi
lakini baruti haitakiwi kuwa nyororo mno ramia sharti ni kuvumulia pigo na mishtuko bila kulipuka
aina kali sana za baruti zinafaa kwa mlipuko katika uwindo wa mawe bali si kwa ramia
kazi ya kuwasha baruti hutekelezwa na kiwashio ambacho ni kiasi kidogo cha kemikali kinachowaka moto ikipigwa vikali
hufungwa katika silinda ndogo ndani ya mguu wa ramia
mguu huu unapigwa na msumali wa bunduki na kuwaka moto inayowasha baruti
ramia kwa ajili ya mazoezi kwa mfano kuzoea makelele au kwa matumizi katika filamu hukosa risasi lakini zinatoa kelele na moto kama ramia ya kawaida
ramia kubwa za mzinga mara nyingi huitwa kombora lakini neno hili latumiwa pia kwa roketi
kkk esd ni kifupi cha kamusi ya kiingereza kiswahili english swahili dictionary iliyoandaliwa na wataalamu wa tuki kwenye chuo kikuu cha dar es salaam na kutolewa mara ya kwanza 
toleo la pili lililoongezeka na kuwa na masahihisho likatolewa mwaka 
kamusi hii inataja maana za kiswahili kwa maneno zaidi ya ya kiingereza
kilipukaji ni kemikali au dawa lenye sifa ya kumenyuka haraka na ghafla kwa umbo la mlipuko
mmenyuko huu unatoa joto na gesi inayopanuka na kusababisha mshtuko
kilipukaji kinachojulikana zaidi ni baruti inayotumiwa katika silaha
vingine hutumiwa kwa milipuko ama ya kijeshi au ya kiraia ujenzi wa barabara migodi windo la mawe
kemikali za vilipukaji zina kiasi cha oksijeni ndani yake katika muungo wa kikemia
muungo huu ndani ya kilipukaji si imara sana kikemia na kuna uwezekano wa kusababisha mbunguo wa haraka unaotenganisha oksijeni pamoja na kuweka huri nishati ya joto
joto wakati wa mlipuko inaweza kufikia sentigredi maelfu
oksijeni inaingia katika kampaundi mpya ya gesi zinazopanua mara moja na kuleta mshuto kwa mazingira
kuna pia vilipukaji vya nguvu ndogo zaidi ambavyo ni mchanganyiko wa kemikali zinazochoma haraka pamoja na kemikali yenye oksijeni
mlipuko husababishwa ama kwa mshtuko pigo au kwa joto
kuna pia vilipukaji vinayopasuka vikisikitishwa tu
lakini hali halisi haiwezekani kutumia kemikali ambazo zinawaka mara moja baada ya mshtuko mdogo kwa sababu hizi ni hatari mno kwa mtumiaji
kwa hiyo vilipukaji vinavyotumiwa ama kijeshi au kiraia haviathiriwi nyepesi
kiwashio kinawaka ama kwa pigo au kwa joto kwa mfano kwa njia ya umeme na mlipuko wake unaanzisha mmenyuko wa kilipukaji kikuu
kifaru pia faru ni mashine ya vita iliyopewa jina lake kutokana na mnyama wa pori
kimsingi kifaru ni kama gari kubwa lililokingwa kwa mabamba ya feleji likibeba silaha mara nyingi mzinga
vifaru vyepesi hutembea kwa matairi lakini vifaru vizito huwa na minyororo
mashine ndogo na nyepesi yenye kasi kubwa hupewa jukumu la kupeleleza uwanja wa vita na hasa kubeba askari wakielekea penye hatari
mashine kubwa na nzito yenye bunduki kubwa mara nyingi hutumiwa dhidi ya vifaru vya adui
vikiwa na mbio vinaweza kupita hata moto ya mizinga
vifaru vingine hupewa kazi kama lori yaani kubeba mizigo ya pekee kwa kazi inayotekelezwa katikati ya mapigano
mfano wake ni kifaru kinachobeba daraja la kuwekea juu ya mito midogo
vingine hubeba roketi dhidi ya ndege au kuhudumia kama mashine ya rada
machine hizi zilitembea polepole zikawa bado na matatizo mengi lakini zilifaulu kwa sababu pale mwanzoni hapakuwa na silaha maalumu dhidi yao
hadi vita kuu ya pili ya dunia teknolojia iliendelea mbele hasa ujerumani ilishambulia kwa kutumia vifaru vingi na kushinda majirani yake
warusi walijenga pia vifaru vingi na vita katika urusi iliona vifaru maelfu katika mapigano
hapa udhaifu wa vifaru umeshajulikana na pande zote zilishindana kubuni bunduki maalumu dhidi ya kifaru pamoja na kuboresha kinga chake
katika vita hivi ilionekana ya kwamba vifaru havifai kila mahali
katika vita baada ya vifaru vilikuwa muhimu katika vita kati ya israeli na majirani waarabu
tangu kupatikana kwa silaha nyingi za hewani kama vile eropleni za kijeshi na helikopta faida ya kifaru imepungua kama adui ana uwezo mkubwa hewani
tatizo moja la maendeleo ya vifaru ilikuwa uwiano kati ya kinga na mwendo
kinga cha chuma au feleji ni nzito kinachelewesha mwendo wa mashine
mashine inayotembea polepole hushambuliwa nyepesi na mizinga eropleni au vifaru vidogo vyenye mbio kubwa zaidi
dawa lake ni kuipa injini kubwa zaidi inayoongeza uzani tena
matumizi ya mashine nzito mno hupungua kwa sababu haupiti tena kwenye ardhi laini baada ya mvua
vilevile hautembei tena mbali bila kufuatwa na malori yanayobeba mafuta yake kwa sababu mashine nzito hutumia mafuta mengi
vilevile mafundi walibuni silaha zilizoweza kukata hata feleji nene na dawa lake ni kuongeza mbio
mashindano kati ya malengo ya kasi na kinga kwa vifaru yalikuwa kimsingi sawa na matatizo katika kujenga manowari na yanaendelea
uzazi mpya wa teknolojia unagundua aina mpya ya kinga lakini hii inafuatwa na aina mpya ya silaha za shambulio inayotoboa kinga
richard wagner mei mjini leipzig februari mjini venice italia alikuwa mtunzi wa sanaa mbalimbali za muziki na mizhezo opera kutoka nchini ujerumani
alikuwa mmoja kati ya watunzi muhimu wa miziki ya mapenzi kwa kipindi cha karne ya 
mbali na miziki aliyotunga akiwa kama mwanafunzi vilevile ameandika tunzi kumi tofauti za sanaa mbalimbali opera ambazo leo hii zinatumika katika majumba ya sanaa duniani
 juni ni mpiga muziki na mwimbaji mashuhuri barani afrika na ulimwenguni kutoka nchi ya burundi
alizaliwa burundi mdogo katika familia yenye kujengwa na watu wa nane
khadja nin alisomea kuimba katika umri wake mdogo kama vile ndugu zake wakike na wakiume karibia wote walikua waimbaji
khadja nin alikua na sauti ya kipekee nzuri katika umri wa myaka mi wakati huo alitokea kua muimbaji wa nyimbo za kwaya kanisa la katedrali na sauti yake ilikua sauti ya nyororo ambayo ilikua ikiwavutia hadi wafata ibada kanisani
mwaka khadja nin aliiacha burundi kuelekea zaire kwa sasa ni jamhuri ya kidemokrasia ya kongo na alifaanikisha kuolewa mwaka 
katika mwaka alihamia ubelgiji pamoja na mtoto wake wa myaka miwili
katika mwaka alikutana na muimbaji nicolas fiszman ambaye alimsaidia khadja nin kuweza kufunga mapatano na shirika lakutoa miziki la bmg linalopatikana g tersloh ujerumani
khadja nin alifaanikisha kwakutumia kwa upana namna yakuimba baina ya mwendo wa pigo la muziki wakiafrika na muundo wa kisasa wa muziki wa pop chomoka ili kuweza kujitengenezea soko la kibiasha kwa muziki na jambo hilo alifaanikisha
miongoni ya nyimbo zake zilizopendwa na watu ni sina mali sina deni ambao ulifasiriwa katika funikio la chapisho ya albamu ya muimbaji mashuhuri stevie wonder muziki wake wa bure
bombomu au bunduki ya mtombo bunduki ya rashasha ni silaha ya moto kubwa kiasi inayofyatulia risasi nyingi za mfululizo muda wote kiwashio cha silaha inashikwa hadi akiba ya ramia imekwisha
akiba ya ramia iko ama katika chemba yake au ramia zimepangwa katika ukanda unaopita kwenye bombomu
bombomu ndogu hubebewa na askari mmoja lakini modeli nzito kiasi huhitaji watu wawili hadi watatu
bombomu ndogo zaidi huitwa bunduki ya nusu mtombo hutumiwa kama silaha ya kawaida ya askari lakini hutumia ramia za bastola
ni nyepesi hailengi mbali sana na kusudi lake ni mapigano dhidi adui aliye karibu
bombomu kubwa zaidi hubebwa tena wa watu hufungwa juu ya gari au magurudumu huitwa mzinga wa bombom
hutumiwa pia kwenye manowari na boti za kijeshi halafu kwenye ndege za kijeshi
mtangulizi wa bombomu ya kwanza ilikuwa mitrailleuse iliyobuniwa ubelgiji mnamo 
ilikuwa na kasiba nyingi na kuzuungukwa kwa mkono
gatling ya marekani ilikuwa bombomu ya kwanza ilikuwa na kasiba sita na kuzungukuwa pia kwa kombo ya mkono
wakati wa kuzunguka kasiba ya juu ilifyatulia risasi na mtambo ulijaza kasiba nyingine
muundo huu uliachwa baadaye kwa sababu haikulenga vizuri
lakini umerudi tena kwa bombomu zinazotumiwa katika ndege za kivita kwa sababu kasiba nyingi zinaruhusu kufyatulia risasi nyingi bila silaha kushika joto mno kwa sababu kila kasiba inapata nafasi ya kupoa tena
bombomu nyingi zilifuata muundo wa maxim iliyopatikana tangu iliyotumia nishati ya marejeo nyuma baada ya kila pigo kuondoa ganda la ramia na kuweka ramia mpya katika silaha
ramia zilipangwa kwa ukanda uliopita katika silaha
silaha ya maxim ilikuwa ilikuwa bombomuy kwanza iliyofaulu kijeshi ikawa chombo muhimu katika upanuzi wa kikoloni wa mataifa ya ulaya huko afrika na asia pasipokuwa na teknolojia hiyo
wakati wa vita ya matebele nchini zimbabwe kikosi cha waingereza kilishinda askari wamatabele kwa kutumia bombomu za maxim 
mshairi mwingereza hilaire belloc alitunga shairi kuhusu vita za kikoloni akisema vita kuu ya kwanza ya dunia iliona jeshi kubwa zilizopigana zikitumia bombomu kila upande
kuwepo kwa silaha hizi kulilazimisha mabadiliko katika mibino ya vita
hadi wakati ule mashambulio yalitekelezwa kwa askari wengi walioshambulia maadui kwa mbio moja kwa moja
mbinu huu ulisababisha vifo vingi kwa sababu bombomu zilipungua mno idadi ya washambuliaji kabala hawakufika mahali walipoelekea
hata kubuniwa kwa vifaru ilikuwa tokeo moja ya hatari ya bombomu kwa sababu waingereza walitafuta njia ya kushambulia mifereji ya wajerumani kwa kumaliza bomubomu kwanza bila kupoteza askari wengi mno
vita hii iliona bombomu nyepesi zaidi zilizohitaji askari wawili mmoja wa kulenga na kupiga mwenzake wa kushughulika ramia
iliona pia modeli za kwanza za bunduki ya nusu mtombo
vilevile modeli nzito zilipatikana kwa wingi katika ndege za kijeshi kwa kushambulia ndege za adui na pia watu ardhini
tatizo la silaha hizi ni joto linalojitokeza wakati wa kufyatulia risasi nyingi katika muda mdogo
palikuwa na modeli zilizotumia mtambo wa maji ya kupuza kasiba lakini hii iliongeza uzito tena
teknolojia imeendelea na kuunda bombomu nyepesi zinazobebwa na askari mmoja tu zikiwa na uwezo wa kufyatulia risasi nyingi kushinda zamani bila kukwama
katika matumizi ya kijeshi bunduki za askari wa kawaida zimepokea sifa za bombomu yaani uwezo wa kufyatulia mfululizo
modeli kubwa zinazohesabiwa kati ya mizinga iko kwa matumizi juu ya vifaru kwenye manowari na ndege
teknolojia ya vita ya wakati ujao utaona mabadiliko zaidi
mitambo kama miwani ya kuona usiku inaonyesha bombomu haraka kutokana na joto la kasiba
hadi sasa ni nchi chache zinazotumia mitambo hii lakini kadiri inavyosambaa silaha inayong aa kwenye mitambo hii itakuwa hasara
antonio vivaldi machi mjini venice julai mjini vienna alikuwa mtunzi wa nyimbo kutoka nchi ya italia
kibengali b l bh bangla bhasha ni lugha ya asia ya kusini inayojadiliwa katika bangladesh na india
ni lugha ya taifa ya bangladesh na upande wa uhindi ni lugha ya jimbo la bengali magharibi
kati ya lugha za uhindi zenye wasemaji wengi ni lugha ya pili
inahesabiwa kuwa lugha ya dunia yenye wasemaji wengi ya tano au sita
lugha za karibu ni pamoja na hindi urdu kipunjabi kisindhi kigujarati na kimarathi
mwandishi rabindranath tagore aliyeandika kwa kibengali alipokea tuzo ya nobel ya fasihi
liturujia ya ugiriki iliyoenea kutoka konstantinopoli sasa istanbul nchini uturuki ni liturujia ambayo lugha yake asili ni kigiriki lakini siku hizi inaadhimishwa katika lugha nyingine nyingi na tofauti ndogondogo duniani kote
wanaoitumia hasa ni waorthodoksi wote na baadhi ya makanisa katoliki ya mashariki hivyo ni ya pili kwa uenezi baada ya liturujia ya roma
vitabu vyake vinaongoza liturujia ya kimungu ekaristi vipindi vya sala rasmi mafumbo matakatifu sakramenti na sala baraka na mazinguo mbalimbali vilivyostawi katika kanisa la konstantinopoli
liturujia hiyo inahusika pia na namna maalumu za usanifu majengo picha takatifu muziki wa liturujia mavazi na mapokeo zilizostawi vilevile karne hata karne kila ilikotumika
ushiriki wa walei unajitokeza katika kusujudu mara nyingi na kuitikia sala na nyimbo
katika liturujia hiyo biblia inatumika sana katika masomo na katika matini mengine vilevile
taratibu za saumu ni kali kuliko zile za ukristo wa magharibi na zinafuatwa katika vipindi vinne kwa mwaka kwaresima kuu kwaresima ya noeli mfungo wa mitume na mfungo wa kulala kwa bikira maria
pamoja na hayo jumatano na ijumaa nyingi ni za kufunga chakula
liturujia hiyo ilianza kwa kufuata liturujia ya siria kwa kuwa kabla ya mwaka mashariki ya kati ilikuwa chini ya kanisa la antiokia
mwaka huo mtaguso wa kwanza wa konstantinopoli ulifanya mji huo kuwa na patriarki wake wa pili baada ya askofu wa roma tu
hapo liturujia hiyo ilizidi kupata sura ya pekee kwa kuathiriwa hata za desturi za ikulu ya kaisari iliyokuwepo konstantinopoli
 ni jina la albamu ya pili ya msanii na mtayarishaji wa muziki wa hip hop kutoka nchini marekani dr
dre
 novemba kupitia studio za interscope records
hili ni toleo la pili baada ya albamu ya kwanza ya dr
dre the chronic 
kimsingi ilitayarishwa na dr
dre na mel man na lord finesse na kushirikisha michango kadha wa kadha kutoka kwa marapa wengine kama vile hittman snoop dogg kurupt xzibit nate dogg na eminem
 inadhihirisha upanuzi katika kuandaa midundo ya g funk ambayo ina maudhui ya gangsta rap au rap ya kihuni au kisela kukiwa na utata kama vile vurugu uimbaji ovyo ovyo matumzi ya madawa ya kulevya masela wa mtaa na uhalifu
ina vibao vyake vikali vitatu vilivyopelekea albamu kupata kupewa ngazi ya platinamu na riaa kwa kufanya mauzo yake ya nakala milioni sita nchini marekani pekee
licha ya hali yake ya kupondwa dhidi ya maudhui na mashairi yake ya kihuni kisela sana imepokea tahakiki mwanana kutoka kwa wataalamu wa kutathmini muziki
albamu ilisifiwa na watunzi wa nyimbo wa kudumisha mtindo wa west coast hip hop baada ya kimya cha miaka mingi wakati anaonesha hilo dr
dre anaweza kubaki kuwa maarufu hata kwa wasikilizaji wa kizazi kipya
candies inajulikana kama bendi maarufu kijapani tangu 
mwaka licha ya umaarufu nguvu candies ghafla alitangaza kustaafu kwake
tamasha ya mwisho ilikuwa habari kubwa katika japan
tamasha la mwisho iliwasilishwa kwenye televisheni
midoriani ni miti mikubwa ya jenasi durio katika familia malvaceae
anggun cipta sasmi amezaliwa aprili ni mwimbaji indonesia ambaye sasa ana uraia wa ufaransa
alikuwa binti wa darto singo msanii kiindonesia na dien herdina mwanamke ambaye bado jamaa sultani palace
alianza kazi yake kwa kuja juu ya hatua ya ancol katika umri wa miaka saba na albamu ya watoto miaka miwili baadaye
chini ya uongozi wa wanamuziki ian antono anggun kumbukumbu studio albamu yake ya kwanza nchini indonesia yenye jina la dunia aku punya katika 
hata hivyo jina la anggun mpya zimeongezeka baada ya kutolewa kwa moja yenye jina la takut mwaka 
mwaka anggun aliamua kuondoka indonesia na kutimiza ndoto yake ya kuwa msanii wa kimataifa
kwa msaada wa erick benzi mzalishaji mkubwa wa ufaransa mwaka anggun mafanikio iliyotolewa kimataifa albamu yake ya kwanza yenye jina la theluji juu ya sahara katika nchi duniani kote ikiwa ni pamoja na marekani ni muziki wa kimataifa makkah
tangu wakati huo anggun ametunga tano albamu ya kimataifa yaliandikwa katika lugha mbalimbali hasa kiingereza na kifaransa
aidha ana kumbukumbu kwa kushirikiana na wasanii wengi wa kigeni ikiwa ni pamoja na julio iglesias peter gabriel na pras michel wa kundi la fugees
anggun pia wamekuwa wakiimba moja kwa moja na bryan adams celine dion charles aznavour david foster na wengine wanamuziki duniani darasa
indonesian mwimbaji anggun ni ya kwanza kwa mafanikio kupenya ya kimataifa ya muziki na albamu yake ya kuwa na mafanikio ya dhahabu na tuzo platinum katika nchi kadhaa za ulaya
kwa kuchanganya albamu wote katika indonesia na nje ya nchi anggun ina kuuzwa kumbukumbu takriban milioni 
anggun ameshinda tuzo kadhaa kwa ajili ya mafanikio yake ikiwa ni pamoja na zawadi ya kifahari ya chevalier des sanaa lettres et kutoka serikali ya ufaransa
anggun pia ina mara mbili wamekuwa aitwaye balozi wa kimataifa umoja wa mataifa un yaani kwa ajili ya mpango mikopo midogo ya mwaka na chakula na kilimo fao mwaka 
mkarafuu syzygium aromaticum ni mti wa familia myrtaceae
macho ya maua yake yaliyokauka huitwa makarafuu yanayotumika kwa kiungo katika chakula kingi
vikonyo vya maua huitwa makonyo na hutumika kwa badala rahisi ya makarafuu
mlonge mlongo mronge mrongo mkimbo au mzunze moringa oleifera ni mti wa jenasi pekee moringa ya familia moringaceae
asili ya mti huu ni uhindi lakini sikuhizi upandwa mahali pengi pa kanda za tropiki na nusutropiki
hutumika kwa kulisha mifugo chakula cha watu kuboresha mashamba kusafisha maji ya kunywa na mitishamba
majani yake ni chakula bora mboga chungu lakini maganda mabichi maua mbegu mafuta ya mbegu na mizizi hulika pia
mawali au mau moringa stenopetala kutoka kisomali na ni mti wa jenasi pekee moringa ya familia moringaceae
hupandwa katika mashamba kwa tungazi huko konso uhabeshi na hutumika kwa chakula cha watu kupatia mimea mingine ya mazao kivuli na mitishamba
mzamaji koo jekundu gavia stellata ni ndege wa maji anayehamahama kutoka nusudunia ya kaskazi
miyombo ni aina za miti inayoitwa na wanabiolojia kwa jina brachystegia
jina la kiswahili linatoka wingi wa jina la kibemba muombo miombo lakini kwa sababu fulani wingi huu umekuwa umoja kwa kiswahili myombo miyombo
miti hii inaunda misitu isiyo minene hasa katika mazingira makavu kiasi ya afrika ya mashariki na kusini hasa katika nchi zimbabwe zambia msumbiji angola tanzania na malawi
misitu ya miyombo inafunika maeneo ya kilomita za mraba milioni 
misitu ya miyombo humwaga majani wakati wa majira ya ukame kwa kusudi la kuhifadhi maji ndani yao
kabla ya kuja kwa majira ya mvua huotesha majani mapya
wakati wa mabadiliko haya majani yanaonyesha rangi za dhahabu na nyekundu zinazopendeza
miyombo inayopatikana mara nyingi ni hasa brachystegia boehmii na b
longifolia
misitu ya miyombo ni muhimu kwa maisha ya watu wanaoishi karibu nayo wakivuna hapa matunda asali kuni na lishe kwa mifugo
kukatwa kwa miti hii imezidi kutokana na kuongezeka kwa watu na matumizi ya kuni
utengenezaji wa makaa karibu na barabara kubwa yanayopelekwa mjini ni sababu muhimu
katika maeneo ambako tumbako hulimwa wakulima wanakata miti mingi mno wakitumia kuni kukausha majani ya tumbako
hata hivyo misitu ya miyombo ni nyumbani kwa spishi nyingi za wanyama pamoja na ndege wanaoishi hapa pekee
wanyamapori wengi wanapata kinga na lishe kati ya miti hii kama vile tembo mbwa mwitu na wengine
ni wakala wa serikali katika kusimamia na kukuza shughuli za sanaa
gongo la mboto ni jina la kata katika wilaya ya ilala mkoa wa dar es salaam
comment kolja alihamisha ukurasa wa maastricht university hadi chuo kikuu cha maastricht comment chuo kikuu cha maastricht ni chuo kikuu nchini uholanzi kilichoanzishwa mnamo mwaka katika maastricht
mto katuma upo mkoa wa katavi tanzania ndio tegemeo la hifadhi ya taifa ya katavi
liturujia ya antiokia inayoitwa pia liturujia ya siria ni jina la taratibu za ibada ya wakristo ambayo ina asili yake katika mji wa antiokia wa siria siku hizi umo katika mipaka ya uturuki ambao katika karne ya ulikuwa kituo kikuu cha umisionari wa kanisa halafu ukawa na shule ya teolojia muhimu kama ile shindani ya aleksandria misri
wanaotumia liturujia hiyo ni hasa kanisa la kiorthodoksi la siria na madhehebu yenye uhusiano naye kihistoria hasa matawi ya kanisa la kiorthodoksi la kisiria la malankara kutoka india na yale yaliyotokana nalo yakiwa pamoja na kanisa katoliki la kisiria na kanisa katoliki la kimalankara
kwa kiasi kikubwa liturujia hiyo ni pia ya kanisa la wamaroni
liturujia hiyo ilitokana hasa na ile ya kigiriki iliyotumiwa kwanza na patriarki wa mji huo lakini baada ya farakano la mwaka lililofuata mtaguso wa kalsedonia ilitafsiriwa katika lugha ya kiaramu iliyokuwa ya kawaida zaidi katika maeneo yote ya kandokando
matini ya kiaramu ya zamani zaidi yaliobaki hadi leo ni ta karne ya yanatunza kumbukumbu muhimu kuhusu liturujia ilivyokuwa wakati huo nazo zinatusaidia kufuatilia mabadiliko yaliyofanyika baadaye
kuanzia anafora ya awali iliyotafsiriwa kutoka ile ya kigiriki ya mt
yakobo zilitungwa nyingine nyingi si chini ya 
wakatoliki ndio waliofanya utafiti bora zaidi juu ya liturujia hiyo wakitoa vitabu rasmi ili kupunguza fujo iliyojitokeza pengine kati ya waorthodoksi wa mashariki
pengine masomo ya biblia yanafanyika kwa kiarabu lugha ya kawaida ya waamini wengi huko mashariki ya kati
liturujia ya mesopotamia ni liturujia maalumu yenye asili katika mesopotamia ya kale ambayo kimapokeo inatajwa kama imetokana na mtume thoma na inatumiwa hasa na wakristo waashuru na wakaldayo wa iraq na nchi za kandokando pamoja na wamalabari wa india kusini wengi wao wakiwa wakatoliki na waliobaki waorthodoksi wa mashariki ambao wametokana na wale waliotengwa na mtaguso wa efeso 
hata matoleo ya vitabu vya liturujia hiyo ni kiasi kikubwa yamefanywa na wakatoliki
kuna anafora tatu ya mitume addai na mari ya mar nestori na ya mar theodoro mfafanuzi
yanafanyika masomo matano manne au walau matatu kutoka a torati b manabii yaani vitabu vingine vya agano la kale c matendo ya mitume d nyaraka za mtume paulo e the injili
mwaka wa liturujia umegawanyika katika vipindi vya wiki sabasaba hivi vinavyoitwa shawu i majilio yanayoitwa subara kupashwa habari epifania kwaresima pasaka mitume joto elia na msalaba musa na kutabaruku qudash idta
kanisa katoliki la waalbania wa italia ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
linafuata mapokeo ya ukristo wa ugiriki na kutumia liturujia ya ugiriki
tangu mwanzo wa kanisa katika rasi ya italia kulikuwa na wakristo waliotumia lugha ya kigiriki hata mjini roma lakini hasa katika maeneo ya kusini
baada ya kutokea ukristo wa mashariki na ukristo wa magharibi maeneo hayo yalishindaniwa
wakristo wa mashariki nchini italia waliongezeka hasa baada ya albania kuvamiwa na waturuki waislamu
hapo waalbania wengi walivuka bahari na kukimbilia usalama hasa katika ufalme wa sicilia
ingawa wengi walimezwa na mazingira mapya wengine walidumisha lugha yao ya kialbania pamoja na madhehebu ya kigiriki
hatimaye walipewa na papa uongozi kamili februari na hatimaye walianzishiwa majimbo mawili mbali na monasteri huru ya grottaferrata
mwaka waamini wa kanisa hilo walikadiriwa kuwa hivi katika parokia chini ya maaskofu mapadri baadhi wakiwa na ndoa na mashemasi 
pia kulikuwa na watawa wasio na daraja takatifu 
kanisa katoliki la kigiriki la albania ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kanisa katoliki la kigiriki la belarus ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kanisa katoliki la kigiriki la bulgaria ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kanisa katoliki la kigiriki la korasya ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kanisa katoliki la kigiriki la ukraina kwa kiukraina ukrains ka hreko katolyts ka tserkva ndiyo madhehebu kubwa zaidi kati ya yale yote ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
mwaka ilikadiriwa lina waamini katika parokia za ukraina na za nchi nyingine zaidi ya walipohamia waukraina katika mabara wakiongozwa na maaskofu mapadri wanajimbo mapadri watawa na mashemasi 
pia lina watawa wengine wanaume na wanawake mbali ya waseminari 
kanisa katoliki la kibizanti la ugiriki ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kanisa katoliki la kigiriki la masedonia ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kanisa katoliki la kigiriki la romania kwa kiromania biserica rom n unit cu roma greco catolic ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
linafuata mapokeo ya ukristo wa ugiriki na kutumia liturujia ya ugiriki likiongozwa na askofu mkuu kabisa kwa sasa kardinali lucian mure an
mbali ya jimbo kuu la f g ra na alba iulia nchini romania kuna majimbo manne oradea mare cluj gherla lugoj na maramure 
george huko canton marekani linalowashughulikia waamini walioko amerika kaskazini ikiwa ni pamoja na canada
kadiri ya annuario pontificio ya mwaka mwishoni mwa mwaka kanisa hilo lilikuwa na waamini katika parokia wakiongozwa na maaskofu mapadri wanajimbo hivi
lakini sensa iliyoendeshwa na serikali ya romania mwaka waamini waliokuweko nchini walikuwa 
baada ya austria kuteka transilvania mwaka askofu mkuu atanasie anghel alikubali kuungana na kanisa la roma mwaka na uamuzi huo ulipitishwa na sinodi ya maaskofu tarehe septemba 
baada ya ukomunisti kuteka romania ulilazimisha waamini wote wa kanisa hilo kujiunga tena na waorthodoksi lakini wengine walikataa na kuendelea kufuata imani yao kwa chinichini bila ya kujali dhuluma iliyoendelea hadi tarehe desemba 
kanisa katoliki la kigiriki la kiruteni ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kanisa katoliki la kigiriki la russia ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kanisa katoliki la kigiriki la slovakia ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
chini yake kuna majimbo ya ko ice na bratislava katika nchi hiyohiyo
kanisa katoliki la kigiriki la hungaria ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kuanzia mwaka lina jimbo kuu lenye makao yake debrecen hungaria
chini yake kuna majimbo mawili katika nchi hiyohiyo
kanisa katoliki la wakopti ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
kanisa katoliki la waethiopia ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
linafuata mapokeo ya aleksandria na kutumia liturujia ya misri
kanisa katoliki la kisiria kwa kiaramu o suryai o qa ol qai o ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
linafuata mapokeo ya antiokia na kutumia liturujia ya antiokia
patriarki wake ni mor ignatius joseph iii younan tangu mwaka 
kanisa hilo liliungana rasmi na kanisa la roma mwaka 
kanisa katoliki la kisiria la malankara kwa kimalayalam ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
linafuata mapokeo ya antiokia na kutumia liturujia ya antiokia lakini linapatikana hasa india kusini na katika nchi walipohamia watu wa eneo hilo kama vile uarabuni uingereza marekani
kwa jumla lina waamini hivi kutokana na tu wa kwanza waliojiunga rasmi na kanisa katoliki tarehe septemba chini ya askofu mkuu mar ivanios geevarghese wengine wakiwa askofu jacob mar theophilos padri john kuzhinapurath oic shemasi alexander oic na chacko kilileth
kanisa katoliki la kisiria la malabar ni mojawapo kati ya madhehebu ya ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na papa na kanisa katoliki lote
linafuata mapokeo ya mesopotamia na kutumia liturujia ya mesopotamia lakini linapatikana hasa india na katika nchi mbalimbali ambapo waamini wake wamehamia kama vile marekani ambako lina majimbo mawili na kanada ambako kuna jimbo moja
kwa jumla lina watu zaidi ya milioni wakiongozwa na askofu mkuu kabisa wa ernakulam angamaly na maaskofu wengine mapadri katika parokia 
kanisa hilo ndiyo madhehebu kubwa kuliko yale yote yanayosisitiza kuwa yametokana na kazi ya mtume thoma
kati ya waamini wake sista mfransisko alfonsa muttathupadathu alitangazwa mtakatifu na papa benedikto xvi tarehe oktoba 
kwa sasa kanisa hilo lina masista hivi na mabruda 
safura ni aina za minyoo midogo ambayo inasababisha anemia
unyakuo ni neno la teolojia ya baadhi ya madhehebu ya ukristo yanayoamini kwamba yesu atarudi toka mbinguni mara mbili mojawapo ikiwa kwa ajili ya kuwatwaa wale wote waliomuamini kama bwana na mwokozi wao
tafsiri hiyo ya madondoo kadhaa ilijitokeza tangu karne ya lakini ilikataliwa mapema na kanisa katoliki likifuatwa hata leo na waorthodoksi na waprotestanti walio wengi
yafuatayo ni maelezo ya mojawapo kati ya misimamo ya namna hiyo
neno unyakuo halionekani katika biblia ingawa kitenzi kunyakua kinapatikana
kwa kilatini neno ni rapere likiwa na maana ya kupokonya au kuchukua mbali
unyakuo hutumiwa kuwahusu waumini waaminifu kwa kristo watakaponyakuliwa kumlaki bwana yesu mawinguni kama ilivyoelezwa katika kifungu kifuatacho alichokiandika mtume paulo thes lakini ndugu hatutaki msijue habari zao waliolala mauti msije mkahuzunika kama na wengine wasio na matumaini
 maana ikiwa twaamini ya kwamba yesu alikufa akafufuka vivyo hivyo na hao waliolala katika yesu mungu atawaleta pamoja naye
 kwa kuwa twawaambieni haya kwa neno la bwana kwamba sisi tulio hai tutakaosalia hata wakati wa kuja kwake bwana unyakuo hakika hatutawatangulia wao waliokwisha kulala mauti
 kwa sababu bwana mwenyewe atashuka kutoka mbinguni pamoja na mwaliko na sauti ya malaika mkuu na parapanda ya mungu nao waliokufa katika kristo watafufuliwa kwanza
 kisha sisi tulio hai tuliosalia tutanyakuliwa pamoja nao katika mawingu ili tumlaki bwana hewani na hivyo tutakuwa pamoja na bwana milele
inavyoonekana shaka zilikuwa zimetokea kati ya wakristo wa thesalonike kuhusu majaliwa ya wakristo wale ambao walikufa kabla ya kristo kurudi
walijiuliza je wao watakosa matukio matukufu ya kuja kwa yesu mara ya pili pamoja na ufufuo walakini habari ya siku ile na saa ile hakuna aijuaye hata malaika walio mbinguni wala mwana ila baba peke yake
tofauti kati ya unyakuo na kurudi kwa yesu mara ya pili
kunyakuliwa na ujio wa pili wa kristo mara nyingi vinachanganya wakristo wengi
vivile wakati mwingine ni vigumu kujua mstari upi wa maandiko matakatifu unamaanisha unyakuo au upi kuja kwa kristo mara ya pili
hata hivyo katika kusoma unabii wa biblia nyakati za mwisho ni muhimu kutofautisha
unyakuo ni wakati yesu kristo atakaporudi kuondoka na kanisa waumini wote waliomwamini na kumpokea kuwa bwana na mwokozi wa maisha yao kutoka duniani yote
unyakuo ni ilivyoelezwa katika thes na kor 
waumini waliokufa na miili yao iliyofufuliwa pamoja na waumini ambao watakuwa wanaishi bado watakutana na bwana mawinguni yote hii itatokea katika dakika moja kufumba na kufumbua
kuja mara ya pili ni wakati yesu atakaporudi kwa kushindana na mpingakristo kuharibu mabaya na kuanzisha utawala wake wa kifalme kwa miaka elfu
kuja mara ya pili ni kama ilivyoelezwa katika uf 
mambo muhimu ya kuelewa ili kutofautisha unyakuo na kuja mara ya pili ni kama ifuatavyo katika unyakuo waumini watamlaki bwana mawinguni wathesalonike 
wakati wa ujio wa pili waumini wataandamana na bwana kurudi duniani kwa utawala wa miaka elfu ufunuo 
 kuja mara ya pili kutafanyika baada ya dhiki kuu na ya kutisha ufunuo 
unyakuo utakuwa kabla ya dhiki kuu kutokea wathesalonike ufunuo 
 unyakuo ni waumini kuondolewa duniani kama kitendo cha ukombozi wathesalonike 
kuja kwa kristo mara ya pili ni kuondolewa kwa wasioamini kama kitendo cha hukumu mathayo 
 unyakuo itakuwa siri na ghafla papo kwa papo wakorintho 
kuja mara ya pili kutakuwa wazi kwa wote ufunuo mathayo 
unyakuo utatokea wakati wowote hata sasa unaposoma makala hii tito wathesalonike wakorintho 
umuhimu wa kutofautisha unyakuo na kuja kwa kristo mara ya pili
 kama unyakuo na kuja mara ya pili kwa kristo ni tukio moja waumini wote watakwenda kwenye dhiki kuu wathesalonike ufunuo 
 kama unyakuo na kuja kwa kristo mara ya pili ni tukio moja kurudi kwa kristo si ghafla ni lazima kwanza mambo mengi yatokee kabla ya yeye kurudi mathayo 
 katika kipindi cha dhiki kuu ufunuo mahali linapotajwa kanisa wakati wa dhiki kuu unaitwa pia wakati wa shida kwa yakobo yer mungu atarudi tena kuwataadharisha mambo ya msingi waisraeli rom 
unyakuo na kuja mara ya pili kwa kristo ni sawa lakini tofauti ni matukio
yote ni kuja kwa kristo duniani na yote ni matukio ya wakati wa mwisho
kwa muhtasari unyakuo ni kurudi kwa kristo katika mawingu ili kuondoa waumini wote kutoka duniani kabla ya wakati wa ghadhabu ya mungu
destiny ni jina la kutaja wimbo ulioimbwa na kutungwa na msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini tanzania m rap
wimbo huu amemshirikisha msanii wa ragga riddim bongo flava deddy
maudhui ya kibwagizo cha wimbo huu ni ya ragga umeufanya kuwa wimbo pekee nchini tanzania kuwa na kiitikio kizuri cha ragga kuliko zote zilizowahi kutolewa
wimbo umetayarishwa na pancho latino akiwa na hermy wimbo ulitolewa wiki tatu tu baada ya msanii huyu kuingia mkataba na b hits music group kunako mwezi wa januari 
deddy amefanya ragga ya tanzania kuwa katika ramani
mashairi yanataja au yanasisitiza usikate tamaa katika maisha
hujui nini mungu kakupangia kama una nia na jambo fulani basi amini utafanikiwa
mashairi yanataja au yanasisitiza usikate tamaa katika maisha
hujui nini mungu kakupangia kama una nia na jambo fulani basi amini utafanikiwa
kutokana na uchungu alionao moyoni mwake katika kuhakikisha maisha yanaenda vyema m rap alisema hivi destiny ni wimbo ambao unaelezea kila kitu ambacho kimetokea katika maisha yangu ya muziki kwani nilipata vikwazo sana
awali nilikuwa chini ya a
m records kwa maneke kwa takribani miaka mitatu si haba niliyoyapata ninashkuru sana nikakosa sapoti kutoka kwa baba akisema kwamba muziki ni uhuni
mama yangu mzazi amenisapoti ingawa sio kifedha kutokana na hali halisi ya uchumi wetu sala zake ninaamini ndio zimenifanya nisainiwe na studio kubwa hits chini ya pancho latino na hermy russell ira crowe ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini ingles
 january ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
dini asilia za kiafrika ni kati ya dini za jadi ambazo zinadumu hata leo ingawa wafuasi wake wanapungua mwaka hadi mwaka kulingana na dini zilizotokea mashariki ya kati hasa ukristo na uislamu
dini za kiafrika zinafuata imani maalumu sawa kabisa na hizo za nchi za ughaibuni ambazo zimeleta mfumo mpya wa kuabudu
badala ya kuabudia mapangoni au misituni kama waafrika walio wengi zimehimiza kujenga makanisa na misikiti kwa ajili ya kumwabudu mungu
madhehebu mengi ya kikristo yamekuwa yakimuabudu mungu kupitia wafu wanaoheshimiwa kama watakatifu wakati waafrika tangu zamani waliwaenzi wazee wao waliokufa na kuwaita mizimu
waafrika hao tangu zamani waliwaheshimu wafu kwenye makaburi yao lakini baadhi ya wakristo waliwaheshimu wafu kanisani kwa sala zao pamoja na kusujudu pengine picha za hao wafu
katika amri kumi za biblia waafrika kwa jumla walikuwa nazo hata kabla ya kuja kwa wazungu walijua kwamba imewapasa kuwaheshimu wazazi wao kutoua kutoiba wala kufanya kinyume na maagizo ya wazee wao
kwa mtazamo wa kikristo mungu mwenyewe ndiye aliyewaandaa hivyo waafrika kupokea wokovu kwa njia ya yesu kristo aliyekuja si kutangua bali kukamilisha yale yote yaliyo mema katika binadamu wote
paramore ilianzishwa huko franklin tennessee mwaka wa na hayley williams waimbaji mkuu sambamba na josh farro mwanagitaa mkuu anayenga mkono waimbaji jeremy davis bass gitaa na zac farro mapipa
kabla ya kuanzishwa kwa paramore wanabendi wengine hawakupendelea williams awe mwimbaji lakini kwasababu walikuwa marafiki alianza kutunga nyimbo nao na kisha kuwa mwanabendi
bendi kimetoa albamu tatu kwenye studio all we know is falling riot na brand new eyes na vile vile live album mbili na mmoja ep albums
mwezi juni bendi ilimkaribisha taylor york rhythm guitar kama mwanachama rasmi ingawa yeye alikuwa tayari alikuwa akicheza na bendi kutoka mwaka wa 
chuo kikuu cha ufundi cha m nchen kijerumani technische universit t m nchen tu m nchen tum ni chuo kikuu cha ufundi nchini ujerumani kilichoanzishwa mnamo mwaka katika m nchen
salutaris melchior libena ni askofu wa kwanza wa jimbo katoliki la ifakara katika mkoa wa morogoro nchini tanzania
alizaliwa huko itete tarehe novemba na baada ya masomo ya ngazi mbalimbali alipewa upadrisho katika jimbo katoliki la mahenge tarehe juni 
tarehe januari aliteuliwa na papa benedikto xvi kuwa askofu msaidizi wa jimbo kuu la dar es salaam kwa jina la jimbo la zamani la sutunurca akapewa daraja takatifu ya uaskofu na kardinali polikarp pengo tarehe machi 
tarehe januari aliteuliwa na papa huyohuyo kuchunga jimbo jipya la ifakara ambamo yeye ni mwenyeji akiwa askofu wa kwanza kutoka kabila la wandamba
chamwino ni jina la wilaya mpya katika mkoa wa dodoma ambayo ilianzishwa rasmi mnamo mwaka 
idadi ya wakazi wa wilaya hii ilikuwa watu wakati wa sensa ya mwaka 
maguguchawi ni mimea ya jenasi striga katika familia orobanchaceae iliyo vimelea
spishi kadhaa zina majina mengine kama kakindu kichaani kichawi dume na kidivu cha mbuzi
mimea hii humelea manyasi hasa lakini spishi nyingine humelea jamiikunde
mizizi yao ipenya mizizi ya mmea mlisha ili kuifyonzea maji na madini
kwa hivyo inaweza kuleta hasara kubwa mashambani kwa muhindi mtama mwele mkunde n
conrad george rutangantevyi ni msanii chipukizi wa hip hop na bongofleva nchini tanzania alizaliwa tarehe katika kijiji cha kanazi wilaya ya ngara mkoani kagera kasikazini magharibi mwa tanzania bara
alisomea shule ya msingi kanazi kuanzia mwaka hadi akiwa darasa la tano kwa mara ya kwanza alishiriki mashindano yaliyo andaliwa na radio kwizera iliyopo mjini ngara kwa ushirikiano wa shirika la kuhudumia watoto duniani unicef lilofanyika wilayani ngara mwaka ambapo alishiriki kama mwanahip hop hata hivyo katika mashindano haya conidee alishika nafasi ya nne katika mashindano hayo kuanzia hapo ndipo mwanzo wa safari ya muziki ukaanza
b ambao ndiyo wimbo ambao unamtambulisha kwa sasa kama chipukizi james joseph gandolfini jr
 septemba juni alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
vitabu vya unabii wa awali ni vitabu vya thanak biblia ya kiebrania ambavyo katika biblia ya kikristo vimegawiwa na kuhesabiwa 
ni kwamba waisraeli waligawanya vitabu vyao vya unabii katika sehemu mbili zilizoitwa vitabu vya unabii wa awali kitabu cha yoshua waamuzi samweli na vitabu vya wafalme na vitabu vya unabii wa baadaye kitabu cha isaya kitabu cha yeremia kitabu cha ezekieli na vitabu vya manabii wadogo
katika vitabu vya unabii wa baadaye mungu alidhihirisha makusudi yake zaidi kwa njia ya maneno ya wasemaji wake
vitabu vya unabii wa baadaye ni vitabu vya thanak biblia ya kiebrania ambavyo katika biblia ya kikristo vimegawiwa na kuhesabiwa 
ni kwamba waisraeli waligawanya vitabu vyao vya unabii katika sehemu mbili zilizoitwa vitabu vya unabii wa awali kitabu cha yoshua waamuzi samweli na vitabu vya wafalme na vitabu vya unabii wa baadaye kitabu cha isaya kitabu cha yeremia kitabu cha ezekieli na vitabu vya manabii wadogo
katika vitabu vya unabii wa awali mungu alidhihirisha makusudi yake kwa njia ya historia ya waisraeli na kwa kweli mataifa yote yalikuwa chini ya utawala wake mkuu
ushirika kamili ni msamiati wa teolojia ya ukristo kuhusu kanisa
unamaanisha umoja kamili kati ya madhehebu mbalimbali kwa msingi wa imani ileile inayoyawezesha kushirikiana kikqamilifu katika ibada na hasa ekaristi na sakramenti nyingine
unatumika hasa na kanisa katoliki waorthodoksi na waorthodoksi wa mashariki ukitofautishwa na ushirika usio kamili au wa kiasi tofautitofauti uliopo kati ya wakristo wa aina zote kadiri wanavyozidi kusadiki mambo yaleyale ya msingi zaidi kama vile utatu mtakatifu umungu wa yesu kristo na ufufuko wake ingawa wanapishana katika mengine hasa kanisa na sakramenti
esarkia ya kitume ni jina la jimbo lisilokamilika la makanisa katoliki ya mashariki ambalo linaongozwa na askofu kwa niaba ya papa wa roma
tofauti na hayo esarkia nyingine zinaongozwa na askofu kwa niaba ya patriarki au askofu mkuu kabisa
likiendelea kukua hatimaye esarkia linafanywa kuwa jimbo kamili ambalo katika ukristo wa mashariki linaitwa eparkia
msamiati huohuo unatumika pia kwa ajili ya misheni chache ambazo ziko katika hatua ya kwanza lakini haziko chini ya dayosisi lolote bali zinaongozwa na padri kufuatana na sheria za pekee
mwanafalsafa ni mtaalamu wa fani ya falsafa iliyoanzishwa katika ugiriki ya kale na ikaenea duniani kote hadi leo
kuchakulo ni wanyama wadogo kama kindi katika kabila xerini la familia sciuridae
tofauti na kindi ambao huishi mitini kuchakulo huishi ardhini
wanatokea maeneo makavu ya afrika isipokuwa kuchakulo kucha ndefu anayetokea asia ya kati
hula mbegu makokwa matunda matumba manyasi machipukizi na wadudu
huchimba vishimo ambamo walala na kukingwa dhidi ya joto na wanyama mbua
kidiri ni wanyama wadogo kama kindi wa jenasi paraxerus katika kabila protoxerini la familia sciuridae
tofauti na kindi ambao hukaa mitini takriban saa zote kidiri hupitisha muda mrefu ardhini lakini hulala katika tundu mtini
hula mbegu makokwa matunda matumba machipukizi na wadudu
international air transport association iata ni umoja wa kimataifa wa makampuni ya usafiri kwa ndege
makao makuu yake yako montreal quebec nchini kanada ambako kuna pia makao makuu ya mamlaka ya usafiri wa anga wa kiraia international civil aviation organization
iata ilianzishwa mwaka kama ushirikiano wa makampuni makubwa ya ndege
haya ni hasa makampuni ya kitaifa au maampuni makubwa ya kibiashara yanayotoa huduma za kimataifa
shirika nyingi ndogo zinazohudumia nchi moja tu pia shirika za kukodi mara nyingi si wanachama
kati ya kazi za iata kuna jitihada za kusanifisha tiketi za usafiri wa ndege kwa shabaha ya kuwezesha abiria kusafiri kwa shirika mabalimbali kwa kutumia tiketi tu
iata inasaidia pia mapatano kati ya shirika wanachama kukubaliana kati yao tiketiza makampuni nyingine
kazi muhimu nyingine ni kutoa kodo fupi kwa kila shirika na kila uwnja wa ndege
iata inalenga pia kusanifisha taratibu za usalama kati ya makampuni ya usafiri kwa ndege
alumniportal deutschland mlango wa alumni ujerumani ni ukurasa kwenye mtandao
madhumuni yake ni kuwaunganisha alumni wa ujerumani
alumni ujerumani ni watu wote duniani ambao walisomea waliofanya kazi utafiti waliosoma lugha ama kwa kusafiri kwenda ujerumani ama katika chuo chochote cha ujerumani kwenye nchi za kigeni
ukurasa huu watumika bila malipo na sio wa kibiashara
huu ni mradi wa mashirika matano ya ujerumani ya ushirikiano wa kimataifa
fedha za mradi huu zinatoka katika wizara ya ushirikiano wa kiuchumi na maendeleo bundesministerium f r wirtschaftliche zusammenarbeit und entwicklung bmz
ukurasa huu unawezesha uhusiano kati ya alumni wa kijerumani na ujerumani
alumni ujerumani wanaweza kuwasiliana wenyewe kwa wenyewe kuwasiliana na mashirika ya ujerumani pamoja na yale ya kimataifa makampuni vyuo vikuu kujenga na kufafanua mitandao ya alumni
ukurasa huu ni wazi kwa alumni wote bila kujali kama unajilipia gharama za maisha mwenyewe ama unalipiwa na shirika fulani la ujerumani
mtandao huu mkubwa wa mawasiliano unawezesha mashirika ambayo yanahusika katika kujenga ushirikiano bora zaidi kwa kazi zao za alumni
ukurasa huu unaunganisha biashara na waajiri watalamu ama wabia wa kibiashara
kazi ya alumni yaani kufanya kazi na wanafunzi wa zamani wa chuo fulani cha masomo ya ngazi za juu kwa kawaida yafanyika kwenye mashirika ambayo yanawafadhili alumni
kama asilimia ya wanafunzi wa kigeni ambao wanasomea ujerumani yaani watu kwa mwaka walijilipia karo ya masomo yao na ni vigumu sana kupata kujua anwani zao
hivyo ndivyo ukurasa huu wa mtandao ujerumani ulivyoanzishwa
huu ni ukurasa wa kipekee ambao unaunganisha kazi ya alumni wa ujerumani ustadi wao pamoja na kuwaunganisha alumni wenyewe kwa manufaa ya mashirika ambayo yanawafadhili alumni na kwa manufaa ya mashirika yote duniani ambayo yanahitaji wafanyikazi
mpaka julai watu wapatao kutoka nchi walikuwa wamejiandikisha kama watumiaji wa ukurasa huu
kitu chenye umuhimu zaidi kwa ukurasa huu ni online community
ili uweze kutumia ukurasa huu unahitaji kujiandikisha
alumni wanaweza kuwasiliana wao kwa wao ama kuwasiliana na makampuni
ukurasa huu una maktaba ya habari ambayo inawapasha alumni habari kuhusu nafasi mbalimbali za mada na inaleta hamu kwa jamii
hizi ni nafasi kama vile soko la kazi za kimataifa na soko la mikataba ya kazi kalenda ya matukio nafasi za kusoma kijerumani nafasi za kusomea utaalamu wa nyanja mbalimbali huduma za uhariri na mengineo kutokana na uwanja wa uchumi utafiti sayansi na utamaduni
mashirika ama makampuni yanaweza kutuma kazi ambazo wanazo kwa soko la kazi
wanaweza pia kutafuta wafanyakazi katika benki ya data kutoa habari kuhusu matukio ama kutafuta wataalamu wanaowahitaji
ukurasa huu wa alumni ujerumani umeandikwa kwa lugha ya kijerumani na kiingereza
alumni ujerumani ni mradi wa mashirika mablimbali na masomo mbalimbali
ni mradi wa mashirika matano ya ushirikiano wa kimataifa
zaidi ya wabia kumi muhimu sana wanauunga mkono ushirikiano huu kwa mfano wizara ya mambo ya kigeni wizaza ya masomo na utafiti mifuko tofauti ya kisiasa ya kama vile friedrich ebert foundation konrad adenauer foundation na heinrich boell foundation
alumni ni neno la kutaja watu waliokuwa wanafunzi wa chuo kikuu fulani
asili ya neno ni lugha ya kilatini ni uwingi wa alumnus inayomaanisha anayelelewa anayelishwa
jokofu ni chombo kinachotumika mara nyingi kwa matumizi ya kuhifadhi vinywaji vyakula na vito vingine kama hivo ili viweze kudumu kwa muda mrefu zaidi ya siku zile zingedumu bila kuhifadhiwa humo pia huweza itwa friji kindi miraba ni wanyama wadogo wa jenasi funisciurus katika kabila protoxerini la familia sciuridae
kama kindi wote spishi hizi hupitisha muda mitini hasa lakini huteremka ardhini mara kwa mara
wanatokea misitu ya afrika ya kati mpaka senegali ya kusi magharibini na mpaka namibia ya kaskazi kusini
hula mbegu makokwa matunda matumba machipukizi na wadudu
kindi jua ni wanyama wadogo wa jenasi heliosciurus katika kabila protoxerini la familia sciuridae
mkia yao una miviringo myeusi na kahawia au kijivu
kama kindi wote spishi hizi hupitisha takriban saa zote mitini na huteremka nadra ardhini
hupatikana mara nyingi wakipumzika juani sababu ya jina lao
wanatokea misitu ya afrika ya magharibi ya kati na ya mashariki kutoka senegali mpaka eritrea na zimbabwe
hula mbegu makokwa matunda matumba machipukizi wadudu mayai na mijusi ndege na wanyama wadogo
 c pane au tusitupane ni kundi la sanaa ya muziki lililoanzishwa na conrad george rutangantevyi a
a conidee mwaka akiwa shule ya upili bishopmpango katika wilaya ya kibondo mkoani kigoma
kundi hilo lilijumuisha wasanii wawili ambao ni ni mwongozaji wa filamu au makala za tv za kijapani
baada ya kufuzu kutoka chuo kikuu cha waseda akawa mpiga picha na mwongozaji wa vipindi vya television
mwaka wa alihudhuria katika yaliyomo ya uumbaji sayansi chuo kikuu cha tokyo kama mwanafunzi na kufanya kazi
na aliongoza filamu yake ya kwanza inaitwa blue symphony
blue symphony ilitolewa mwaka tokyo international film festival kama premiere dunia
mathias e
mnyampala alizaliwa novemba katika kitongoji cha muntundya ihumwa katika wilaya ya chamwino mkoani dodoma
alikuwa mwanasheria mzalendo wa taifa la tanzania na lugha yake kiswahili mwandishi na mshairi maarufu
kufuatana na maoni ya profesa madumulla mathias e
mnyampala sasa hivi nchini tanzania ni jabali lililosahaulika
utafiti wa vyuo vikuu vya tanzania na ng ambo hasa ufaransa haukukaa kimya kuhusu kazi yake upande wa ushairi wa kiswahili na historia ya wagogo wa tanganyika
milele ni neno linalomaanisha uwepo usio na mwanzo wala mwisho unavyosadikiwa na dini mbalimbali kuhusu mungu
wazo hilo gumu kufikiriwa linapingana na lile la muda ambalo linaeleweka kirahisi kwa sababu binadamu amezoea mfululizo wa nyakati kama vile jana leo na kesho
kama vile muda unavyoendana na mabadiliko milele ni hali isiyokubali badiliko lolote kutokana na ukamilifu wake
ni maarufu ufafanuzi wake uliotolewa na severino boesyo kwa kilatini interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio consolatio philosophiae v vi
tafsiri yake ni uzima usio na mwisho unaomilikiwa wote pamoja na kikamilifu
richard schiff ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini amerika
wamata ni shirika lisilo la kiserikali katika tanzania ambalo linajihusisha katika masuala yanayokabili watu walio na vvu na wanaoathiriwa na ukimwi katika nchi hiyo
linaendesha kliniki ya ukimwi ya umri kubwa zaidi kuliko zote katika tanzania
jina lake linamaanisha walio katika mapambano na aids tanzania
wamata ilianzilishwa mwezi wa saba na kundi dogo la wataalamu wa afya na familia kwa ajili ya kuwasaidia watu waishio na utambuzi wa vvu ukimwi
theresa kaijage aliongoza shirika hilo akiwa mkuu wa kazi ya jamii na tiba ya familia katika chuo kikuu cha afya na sayansi shirikishi muhimbili na pia alikuwa mhadhiri katika taasisi ya mafunzo ya ustawi wa jamii
alitafuta fedha na msaada wa wajitoleaji hatimaye akafanikiwa kupata ofisi ndogo katika catholic brothers of christian institution
mahali hapo alianza kutoa ushauri na msaada kwa waathirika wa vvu ukimwi
wamata ilisajiliwa rasmi kama shirika lisilo la kiserikali tarehe ya mwezi wa tatu 
mwaka tawi lingine liliasisiwa katika rubya bukoba magharibi ya ziwa nyanza kuhudumia watu wa mkoa wa kagera
lingine lilianzilishwa katika mwanza mwaka huo huo
wamata inshirikiana na national aids control program nacp
because you loved me ni wimbo ulioimbwa na mwimbaji kutoka nchini kanada c line dion
wimbo unatoka katika albamu yake ya ishirini na moja falling into you
wimbo ulitungwa na diane warren na kutayarishwa na david foster ulitolewa kama single mnamo tar
 februari tena ukiwa kama wimbo wa pili kutolewa kama single katika albamu hiyo
pran februari julai alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini uhindi
wanaishi katika maeneo ya luanda mji mkuu wa angola malanje na bengo
wako pia maeneo ya cuanza kaskazini na cuanza kusini
lugha yao ni kimbundu ambayo ni lugha ya kibantu
zamani wambundu walikuwa wakaazi wa ufalme wa ndongo uliokuwako kusini mwa ufalme wa kongo
wafalme wa ndongo waliitwa ngolas jina ambalo litapangiwa kwa taifa la kisasa la angola ngola kiluanji kia ndambi aliyetawala tangu mwaka hadi njinga ngola kilombo kia kaseda aliyetawala tangu hadi wambundu walishirikiana na wazungu hasa wareno katika biashara ya watumwa waliosafirishwa toka afrika mpaka marekani
lemuri kutoka kiingereza lemur ni aina za kima awali wa familia ya juu lemuroidea katika nusuoda strepsirrhini kima wa kweli ni wana wa haplorrhini
kama kima wana mkia mrefu kucha fupi na pana na kidole kwa kila mkono na mguu kilicho na uwezo wa kupinga vidole vingine
lakini tofauti na kima wana pua nyevu na bongo dogo kwa ulinganisho wa ukubwa wa mwili
branislav ivanovi amezaliwa februari ni mchezaji wa mpira kutoka nchini serbia
tangu mwaka wa anachezea kilabu cha chelsea cha uingereza
liturujia ya roma isiyo ya kawaida ni taratibu za ibada zinavyotumika katika kanisa katoliki kufuatana na mapokeo ya roma jinsi yalivyokuwa mwaka 
hatimaye mwaka papa benedikto xvi kwa hati summorum pontificum alipanua ruhusa ya kutumia taratibu hizo duniani kote kama namna isiyo ya kawaida ya liturujia ya roma
sifa nne za kanisa ambazo zinalitambulisha kanisa la kweli kati ya makundi mengi ya ukristo ni kuwa moja takatifu katoliki la mitume
sifa hizo zilitajwa na mtaguso wa kwanza wa konstantinopoli uliporefusha kanuni ya imani iliyotungwa na mtaguso wa kwanza wa nisea 
ndiyo sababu zinakubaliwa na madhehebu mengi ingawa zinatafsiriwa kwa namna tofautitofauti
kijivu ni jina la kutaja aina za rangi zinazocheza kati ya nyeusi na nyeupe kwa kuzichanganya kwa kadri tofautitofauti
simiti ina rangi ya kijivu pia tembo inaweza kuonyesha rangi hii
kuna aina nyingi za kijivu na jedwali hapo chini inaonyesha aina mbalimbali zinazopatikana kwa matumizi ya intaneti kwa kutaja majina ya kiingereza
inahesabiwa kati ya rangi kuu zinazoonekana kwa macho ya binadamu oamoja na nyekundu na manjano
buluu ni rangi ya anga ikiwa bila mawingu wakati wa mchana jua likiwaka
wakati huu ni pia rangi ya bahari na maziwa makubwa yanayoakisisha rangi ya anga
dunia ina pia rangi ya buluu ikitazamiwa na wanaanga kutoka anga la nje
inahesabiwa kati ya rangi kuu zinazoonekana kwa macho ya binadamu pamoja na buluu na manjano
ni pia rangi ya matunda mbalimbali na rangi ya damu
shuleni walimu hutumia mara nyingi rangi ya nyekundu wakisahihisha kazi ya wanafunzi
nyuki asali ni aina za nyuki wa kabila apini katika familia apidae ambao hutengeneza asali na kuiweka katika sega za nta
nyuki asali hufugwa sana kila mahali duniani lakini wengine wanaishi porini na asali yao hukusanywa kwa kuvunja mizinga yao
katika afrika kwa jumla sehemu ya asali bado inatokana na nyuki asali wa porini lakini ufugaji nyuki unaendelea kupanuka
nyuki asali ni wadudu wa kijamii maana yake wanaishi katika makundi si peke yao kama aina nyingine za nyuki
wanajenga sega ya nta ndani ya mzinga wa nyuki na humu hutunza asali yao
kuna aina tatu za nyuki ndani ya kundi hili nao ni four months later ni sehemu ya kwanza ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
sehemu hii ilitungwa na tim kring na kuongozwa na greg beeman
septemba na katika mwonekano ang avu hd bure kabisa
sehemu kubwa ya kipengele hiki kinachukua nafasi katika matukio kibao yaliyotokea katika hitimisho la msimu wa kwanza wa mfululizo huu
katika hali ya wendo wa mfululizo huu kipengele cha mwisho cha msimu wa kilichukua nafasi mnamo mwezi wa novemba ambapo tarehe kamili ya kurushwa kwa kipengele hiki kilitangazwa kunako mwezi wa machi 
pia sehemu za hiro zinachukua nafasi akiwa katika mwaka wa 
mohinder suresh amekuwa akitembea katika kila pande za dunia akitoa hotuba juu ya watu wenye vinasaba visivyo vya kawaida ambao yeye anaamini wanahusika kwa kiasi kikubwa na pigo kubwa la kirusi cha shanti
amefuatwa na mtu asiyemfahamu aitwaye bob ambaye anajaribu kumpatia kazi katika kampuni ya siri
bob anaonekana kuwa na uwezo wa kubadili vitu kuwa dhahabu ambapo hutumika kutoa fedha kwa ajili ya kusaadia kina company
baadaye mohinder anaonekana kumpigia simu noah bennet inafichua ukweli wa kwamba hotuba za mohinder ilikuwa janja nyani ili kuwavuta kina company ambapo bennet alikuwa akifanya kazi hapo zamani hivyo basi mohinder kwa mwongozo wa noah ataweza kuingisha kampuni akiwa ndani
lizards ni sehemu ya pili ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
sehemu hii ilitungwa na michael green na kuongozwa na allan arkush
majambazi ya ki ireland ambao wamemkuta peter petrelli akiwa katiwa pingu ndani ya kontena la mizigo lililokuwa likimshikiria kama mateka
wakamhoji maswali kwa mateso makali kuhusu mzigo wao uliopotea zigo la ipod
caitlin dada wa ricky kiongozi wa majambazi akaanza kumtibia peter ambaye hakuwa na uwezo hata wa kukumbuka jina lake
caitlin anaelezea ya kwamba kitendo cha ricky kushindwa kufikisha mzigo uliopotea wa ipods utamletea matatizo makubwa sana ricky
caitlin na peter kisha wakashangazwa kukuta majeraha yote aliyokuwa nayo peter yametoweka
 novemba alikuwa waziri kiongozi wa zanzibar kuanzia tar
novemba alichaguliwa tena kuwa kama waziri kiongozi na rais amani abeid karume
huyu ni mwanachama wa chama tawala chama cha mapinduzi ccm
serafino wa montegranaro oktoba alikuwa bradha wa shirika la ndugu wadogo wakapuchini kutoka italia ya kati
bradha asiye na vipawa vingi kiutu bali mwenye karama za ajabu anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu tangu alipotangazwa na papa klementi xiii tarehe julai 
sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe oktoba
umile wa bisignano agosti novemba alikuwa bradha mnyenyekevu ajabu wa shirika la ndugu wadogo wareformati
alitangazwa kwanza mwenye heri na papa leo xiii tarehe januari halafu mtakatifu na papa yohane paulo ii tarehe mei 
karolo wa sezze sezze leo katika wilaya ya latina italia oktoba roma januari alikuwa bradha wa shirika la ndugu wadogo wareformati aliyeandika vizuri sana kuhusu maisha ya kiroho
alitangazwa kwanza mwenye heri na papa leo xiii mwaka halafu mtakatifu na papa yohane xxiii tarehe aprili 
lemuri sufu kutoka kiingereza woolly lemur ni spishi za lemuri wa jenasi avahi katika familia indriidae
wana rangi ya kahawiakijivu hadi kahawianyekundu na mkia una rangi ya kahawiamachungwa
mwili wa wanyama hawa una urefu wa sm na uzito wao ni kwa hivyo wao ni spishi ndogo kuliko nyingine za familia hii
sifaka kutoka kimalagasi ni spishi za lemuri wa jenasi propithecus katika familia indriidae
rangi yao ni nyeupe kahawia au nyeusi au muunganisho wa rangi hizi
mwili wa wanyama hawa una urefu wa sm na uzito wao ni kg 
waklara wakapuchini ni wanawake wamonaki wanaomfuata yesu kadiri ya karama ya fransisko wa asizi na klara wa asizi katika maisha ya sala tu
ni kwamba urekebisho wa ndugu wadogo wakapuchini ulisababisha mapema tawi hilo jipya la waklara linalodumu hadi leo
mwanzilishi ni maria lorenza llonc mjane mhispania aliyeishi napoli italia na kuhudumia wagonjwa pamoja na jumuia ya wanawake wafransisko wasekulari aliyoianzisha
wakapuchini walipohamia hospitali yake akawakabidhi uongozi wa jumuia hiyo
gaetano wa thiene aliyewaelekeza kwenye maisha ya sala tu na kuwatafutia idhini ya kuishi kimonaki kwa kufuata kanuni ya mt
baadaye akawakabidhi tena wakapuchini kwa kuwa karama yao iliathiri sana monasteri hiyo na roho yake na ndivyo alivyotaka mwanzilishi
papa paulo iii akathibitisha hayo na nia yao ya kushika kikamilifu kanuni 
kwa ajili hiyo mwanzilishi aliikamilisha katiba ya mt
sifa ya monasteri ikaenea haraka na kusababisha kabla ya mwaka zianzishwe nyingine italia mt
karolo boromeo aliunda tatu katika dayosisijimbo lake
ila wakapuchini wanaume wakakataa katakata kuzisimamia isipokuwa mbili
hata hivyo dada zao wakaendelea kuomba msaada huo kwa kuwapitia maaskofu na wafalme mpaka mapapa wakalazimisha hao wanaume kuhudumia walau kiroho monasteri fulanifulani
hata nje ya italia wakaenea haraka hispania ufaransa ureno mexico ambayo ikawa nchi walipoongezeka zaidi hadi leo peruu gwatemala chile n
mwishoni mwa mwaka walikuwa katika monasteri duniani
watubu ni waamini hususan wa dini ya ukristo walioshika rasmi maisha ya toba
tangu mwanzo kanisa liliona kufanya dhambi na toba si jambo la binafsi tu bali linaathiri wengine pia
ndiyo sababu liliwadai waamini malipizi ili kuwapa msamaha wa mungu na waliopaswa kuyafanya waliandikishwa katika orodha rasmi ya watubu ordo poenitentium
kitubio cha siri kiliposhika nafasi ya utaratibu huo wengi walijiamulia kufanya malipizi ya hadhara hata kwa dhambi za wengine wakajulikana kama watubu
maana yake asili ni kujitoa kabisa kwa mungu na kuishi kadiri ya injili lakini wakristo wa karne za kati waliona inadai sana huzuni na fidia kwa dhambi za binafsi na za ulimwengu
biashara na uaskari kujitenga na jamii ili kufungamana zaidi na mungu kwa maisha ya sala na tafakuri kuhiji kufunga kujinyima kutoa sadaka na kujitesa kwa wokovu wake na wa wote
tapo la toba liliwahusu walei ambao baadhi yao wakawa baadaye watawa na hata makleri tunavyoona kati ya wahumiliati waliostawi mwishoni mwa karne xii
wakati huo walei walihesabiwa kama ngazi ya chini ya tatu baada ya makleri na watawa
watubu walikuwa walei lakini wa pekee kutokana na azimio lao propositum lililowadai zaidi katika mengi
kwanza walikuwa wanashika usafi kamili lakini kuanzia karne ya xii baadhi yao wenye ndoa waliahidi tu kujinyima ndoa ya pili wakifiwa na hata tendo la ndoa siku za kufunga chakula na za kupokea sakramenti
mambo ya namna hiyo yanasomwa katika maisha ya fransisko wa asizi kwa jinsi alivyoathiriwa na roho hiyo
ndiyo sababu alipozungumzia maisha yake mapya alitumia neno toba na jina asili la kundi lake lilikuwa watubu wa asizi
baadaye ukubwa wa karama yake ulimfanya ajitokeze kama kiongozi wa tapo hilo kwa kuwa namna yake ya kuelewa injili iliathiri watubu wengi walioanza kumfuata
thoma wa celano aliandika kwamba kwa uvuvio wa mungu watu wengi maarufu kwa wadogo makleri kwa walei walimkaribia mtakatifu fransisko wakijitolea kuishi chini ya uongozi wake na ualimu wake
hao wote aliwashirikisha maji tele ya neema za mbinguni ambayo yalibubujika toka rohoni mwake na kustawisha maua ya maadili katika shamba la mioyo yao
wanaume kwa wanawake walifuata mifano yake kanuni yake na mafundisho yake hivyo tunapaswa kumtangaza kwa haki mtendaji asiye na kifani wa hali mpya ya kanisa na wa ushindi wa majeshi matatu ya wateule
aliwapa wote mwongozo wa maisha na kadiri ya hali ya kila mmoja alielekeza kwa unyofu njia ya wokovu
hayo yalianza kutokea muda mfupi baada ya kukubaliwa na papa inosenti iii alipohubiri huko na huko 
kesi ya pekee ni ile ya kijiji cha greccio aliposhangaa kuona kilivyojaa watubu wengi kuliko wale wa miji mikubwa
mara nyingi ndugu walipoimba masifu ya jioni kama walivyofanya sehemu nyingine nyingi watu wa kijiji hicho wakubwa kwa wadogo walitoka nje ya nyumba zao na kusimama barabarani na kuwaitikia ndugu kwa sauti kubwa asifiwe bwana mungu wetu simulizi la perugia
mageuzi ya jamii yalipozidi kuvuta watu mijini ili wafanye kazi tofauti na kilimo walei wengi waliona mashirika ya ombaomba yanalingana zaidi na mahitaji yao ya kiroho wakayafuata kama watubu
bila ya kuacha kazi zao mpya wala ndoa wakaanza kuvaa nguo ya kitawa ya shirika husika walau joho nyeusi kwa wadominiko ya kijivu kwa wafransisko
fransisko akiwajibika kwa watu hao aliwaandikia aina ya kanuni katika barua kwa waamini alimojumlisha mahubiri yake kwa waliotamani kushika toba nyumbani kwao
katika toleo la pili la barua hiyo akaongeza mawaidha na miongozo akitanguliza dibaji iliyo nzito kiteolojia na kiroho
chini ya papa inosenti iii na zaidi chini ya papa honori iii hasa kwa juhudi za kardinali ugolino kanisa lilikusudia kulipa tapo la toba umoja na muundo fulani pamoja na kulikinga dhidi ya uzushi
hivyo lilitunga kanuni maalumu kwa kuchota mengi katika azimio la wahumiliati lililokubaliwa mwaka 
kati ya masharti ya kumpokea ndugu mpya lipo la kutokuwa na madeni uadui na uzushi pia mwanamke awe na ruhusa ya mume
baada ya mwaka wa jaribio anayefaa aweke ahadi kwa maisha yote asiweze kuacha jamaa tena isipokuwa kwa kuingia shirikani
hatimaye kuna maelezo ya kuwa kuvunja kanuni si dhambi ingawa kunastahili adhabu
ugolino kisha kuchaguliwa awe papa gregori ix aliwaandikia maaskofu wa italia juu ya aina mbili za watubu wale wa kawaida walioishi nyumbani kwao na wale walioishi upwekeni kwa mfano wa watawa halisi ndio msingi wa tofauti iliyoratibiwa baadaye
mwenyewe aliandika pia kwamba fransisko alianzisha aina tatu za utawa ule wa ndugu wadogo ule wa akina dada wa ugo na ule wa watubu
papa nikolasi iv mfransisko alitoa kanuni mpya kwa watubu wote wa kiume na wa kike wa wakati huo na wa wakati ujao akiwaweka chini ya ndugu wadogo kama wakaguzi na washauri wao kwa kumuona fransisko kama mwanzilishi wa utawa wa toba tamko ambalo si sahihi kihistoria
kanuni hiyo haikubadili sana sheria za memoriale ila ilizipanga vizuri zaidi kulingana na zile za kitawa
ina sura zenye jumla ya namba ambamo zinahusu mapokezi na ustawi namna ya kuishi maisha ya kidugu na uongozi
kanuni hiyo iliweza kuchangia ustawi wa watubu lakini ilipingwa mapema na mashirika mengine yenye watu wa namna hiyo k
mf
mwaka wadominiko walikuwa wameamua kushughulikia watubu waliofuata karama yao hivyo wakaendelea mpaka walipokubaliwa kanuni maalumu mwaka baada ya mfumo wao kumzaa katerina wa siena
shida nyingine iliyojitokeza ni kwamba kanuni ya nikola iv haikuzungumzia walioishi kijumuia hiyo ilizidi kuwaletea matatizo mpaka walipopewa kanuni tofauti 
greccio ni kijiji cha wilaya ya rieti mkoa wa lazio italia ya kati maarufu hasa kwa uhusiano wake na fransisko wa asizi aliyeanzisha huko desturi ya pango la bethlehemu ili kudumisha kumbukumbu ya jinsiyesu alivyozaliwa
hifadhi ya mazingira ni juhudi zinazofanywa na binadamu ili kuhakikisha ulimwengu anamoishi usiharibiwe na utendaji wake bali uweze kuwafaa watu wa vizazi vijavyo
tunatakiwa tutunze mazingira kwani tukiyachafua tutapata magonjwa ya mlipuko kama vile kipindupindu na mengine mengi
viazi vikuu au mitubwi ni mimea ya chakula iliyoainishwa katika familia dioscoreaceae
chakula ni sehemu nene za mizizi yake kiazi yenye wanga
kiazi kikuu ni kubwa sana kuliko kiazi cha kizungu na hata kiazi kitamu
mimea yake inapanda juu ya mimea au miti ingine na hupandwa mahali pengi pa afrika asia amerika ya kusini visiwa vya karibi na visiwa vya pasifiki
esophagus ni ogani ya mwili yenye umbo la mpira
ni njia ya chakula kuingia katika mfumo wa mmeng enyo wa chakula baada ya mdomo
kingwana ni lahaja ya kiswahili inayozungumzwa mashariki mwa jamhuri ya kidemokrasia ya kongo kindred ni sehemu ya tatu ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
kipengele hik kilitungwa na j
philbin na kuongozwa na paul edwards
sylar anaamka akiwa ufukweni mwa kisiwa kavurugika pembeni akiwa na mwanamama anayeitwa michelle
anamwelezea ya kwamba yeye ni candice wilmer kwa kujifanya na hivyo basi anatengeneza kiini macho cha pepo wakati akijiugiza kwa kufuatia majeraha aliyoyapata
sylar akaanza kutia shaka tendo lililopelekea binti yule kukata kiini macho kile na kumuonesha picha ya halisi ya wao kuwa katika kijumba kimoja katikati mwa msitu mzito
wakati anaendelea kupona sylar anagundua ya kwamba hawezi kutumia vipawa vyake alivyovipata hapo awali
michelle anamweleza ya kwamba vipawa vyake vitarudi kwa msaada wake lakini kwanza apone
ametafakari namna ya kuzipata nguvu zake upya sylar anasema ya kwamba ataanza na yeye na kumbamiza na kikombe cha kahawa kwenye kichwa chake
kuna panzi wakubwa wengine wenye miiba mikubwa kwenye miguu ya nyuma lakini wasiojikusanya katika makundi
baada ya kujaribu kuchukua nguvu za michelle hata hivyo hakuweza kuzitumia kisha anagundua kama yupo peke yake na hana wa kumpa msaada na yupo mahali ambapo hapaeleweki the kindness of strangers ni sehemu ya nne ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
ilianza kurushwa hewani kwa mara ya kwanza mnamo tar
kipengele hiki kinamtambulisha monica dawson kwa mara ya kwanza
uhusika ambao ulichezwa na dana davis ambaye alijiunga kama mshiriki mkuu
nathan petrelli anatembelea watoto zake shuleni kwao
anawaambia ya kwamba bibi yao angela petrelli amelazwa hospitali
alipomtembelea mama ke akiwa na matt parkman amekiri ya kwamba yeye ndiye aliyehusika na kumsukuma kaito nakamura nje ya ghorofa
matt hata hivyo anasoma mawazo yake na kumshauri nathan ya kwamba alichokiri ni cha uwongo
anamwonesha nathan picha ya angela na kaito iliyochorwa kwa mstari mwekundu na nathan anampa matt picha yenye orodha kamili ya watu waliohusika na kina company
kabila kubwa zaidi ni wafang na mengine ni wapunu wamyene washira na wamahongwe
waxhosa ni moja miongoni mwa makabila ya afrika kusini
watu maarufu wengi kutoka afrika kusini walikuwa wa kabila hilo wakiwemo nelson mandela na thabo mbeki kikamba ni lugha ya kibantu inayozungumzwa na kabila la wakamba wanaoishi nchini kenya
wasemaji wa lugha hiyo ni kama milioni na wako hasa katika eneo la ukambani mkoa wa mashariki wa kenya
kikamba kinafanana sana na lugha nyingine za kibantu kama kikikuyu kimeru na kiembu fight or flight ni sehemu ya tano ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
ilianza kurushwa hewani kwa mara ya kwanza mnamo tar
elle kwa mara yake ya kwanza katika mfululizo huu
uhusika ulichezwa na kristen bell alitengenezwa akiwa kama mshiriki wa kawaida katika mfululizo huu
david anders takezo kensei pia amecheza kama mshiriki wa kawaida kuanzia katika kipengele hiki
wakati peter petrelli anayaweka sawa maisha yake mapya na bi
caitlin binti mdogo aliyejulikana kwa jina la elle mara anaonekana kuwa na uwezo wa kuvuta nguvu za umeme katika mikono yake akimtafuta peter katika magati ya cork
kwa roho mbaya ya will akamwelekeza mdada huyo katika baa moja maarufu wandering rocks pub
kwa bahati nzuri ricky anapata habari za kwamba kuna mtu anamtafuta peter na kumwambia peter aende kujificha katika nyumba ya caitlin ana kataa suala la kumshughulikia elle kivyake vyake
wakiwa kwa caitlin peter anaamua kufungua kile kisanduku na kukuta vitu vingine ikiwa ni pamoja na pasipoti yake tiketi ya ndege kutoka mjini new york hadi montreal na picha yake yeye na nathan ambaye hamtambui
the line ni sehemu ya sita ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
peter anaamua kufuatilia ule mchoro na tiketi hadi mjini montreal na caitlin ana ng ang ania waende wote na peter kwa minajili ya kutaka kulipiza kisasi cha kifo cha kaka yake ricky
claire anajaribu kujiunga na kikosi cha ukuu wa ushabiki ambapo alibwagwa kwa makusudi na debbie licha ya kuwa mgombea bora
west anamshawishi claire kumdhalilisha debbie hivyo basi ataweza kutumia ukuu wa ushabiki kama kificho cha mahusiano yao
debbie anapiga vinywaji na washabiki wenzake huku claire akija na kumuomba waongee kidogo faragha
baada ya debbie kukataa kwa mara ya pili kumruhusu claire kujiunga na kikosi west anatokea akiwa anatembea na ski huku akificha uso wake na kumchukua claire kambwaga chini na kujifanya kamuua
lemuri panya kutoka kiingereza mouse lemur ni spishi za lemuri wa jenasi microcebus katika familia cheirogaleidae
urefu wa jumla wa kichwa mwili na mkia ya lemuri panya ni chini ya sm kwa hivyo wao ni wadogo kuliko primates wote
hukiakia usiku na hula arthropodi vertebrati wadogo vinyaa vya wadudu ambo la miti matunda maua na mbochi na majani na matumba pia kufuatana na majira
out of time ni sehemu ya saba ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
wakati kipengele hiki kinaanza takezo kensei anamfunga hiro katika ubao huku sura ikitazama katika moshi ya afyuni unamzuia hiro asiweze kutumia vipawa vyake
whitebeard amempa ofa kensei kwa chochotea anachotaka ili amkamate hiro na aongoze jeshi lake vilevile
amechagua kutawala nusu ya japan na kumchukua yaeko akiwa kama binti wake mfalme
muda mfupi baadaye wakati walinzi wao wamevurugwa yaeko akajiachia huru na kutoa ile afyuni kwa hiro
wakati walinzi wamerudi hiro anatumia nguvu yake mpya aliyoipata na kuongeza kulipua ile afyuni kwa haraka zaidi anayeyuka kutoka eneo lile akiwa na yaeko na baba wa yaeko akimweka katika sehemu ya usalama
baadaye usiku amejipenyeza katika jeshi la white beard kwa lengo la kutaka kulipua silaha zake zote huku akijikuta kensei anamsubiria kwa hamu
ijapokuwa hiro bado alikuwa na imani nae kensei anamvamia hiro anamtolea upanga ili apigane
katika mapigano taa ikaanguka chini na moto ukaanza kupamba hadi katika eneo lenye milipuko
wanagundua wapo katika hatari ya kufa hiro anampa mkono wake kensei ili watoroke kitendo ambacho kensei alikataa
amebaki kuwa hana jinsi hiro anajiondokea zake kabla mambo hayajawa mabaya katika hema lile kisha anaokota kofia ya kensei ikiwa imeharibiwa vibaya na mlipuko wa moto
alivyokutana na yaeko anaonya kwamba katika jaribio la mwisho la kensei ilimbidi akate moyo wake kwa ajili ya kuokoa maisha ya kipenzi cha na japani yote
hiro anatambua ya kwamba ina mlazimu kurudi katika muda wake na kwa mabusu ya mwisho mwisho kenda zake
four months ago ni sehemu ya saba ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
kipengele hiki kilitungwa na mwanzilishi matayarishaji mtendaji wa mfululizo huu tim kring na kuongozwa na mtayarishaji mtendaji greg beeman
lianza kurushwa hewani kwa mara ya kwanza mnamo tar
kipengele hiki kinaelezea kile kilichotokea miezi minne baina ya msimu miwili ya mwanzo
peter anakumbana na adam monroe katika jengo moja hivi huko mjini montreal
adam anamsaidia peter kurudisha kumbukumbu zake kwa nguvu yake ya kujiponya kwa kumfikiria ndugu yake nathan
peter anapata kumbukumbu za kuja na kutoka za miezi mienzi iliyopita wakati nathan anapaa na peter anayemwekamweka juu ya anga ya jiji la new york
nathan aliendelea kuwa mwoga kadiri hali ya mlipuko ilivyozidi kuwa mbaya zaidi na peter akajitoa mikononi mwa kaka ke akitambua ya kwamba atamuua iwapo atalipuka
peter analipika lakini anapaa tena kuja kumuokota nathan kabla hajafika ardhini na kufa
peter anamchukua nathan aliyejeruhiwa vibaya mno hadi katika hospitali ya karibu lakini baadaye anatwaliwa na elle na bob
wanamchukua peter hadi katika maangalizi ya kina kampani na kumpa ahadi za kumtunza na kutibu nguvu zake hivyo ataacha kuwa tishio kwa hao wanaomzunguka
cautionary tales ni sehemu ya saba ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
lianza kurushwa hewani kwa mara ya kwanza mnamo tar
familia ya kina bennet kuendeleza mbio kama kawaida yao lakini claire anakataa
noah anajitia kumlazimisha lakini sandra anaingilia kati na kughairisha safari hadi usiku wake
claire anaweka ujumbe wa kumtaka radhi west sorry ambaye anatokea juu wakati anapaa na kukutana na claire
anamshutumu kwa kufanya kazi na baba ke ili kumchungua yeye na kukataa katakata kumwamini claire kwa vile anaamini ya kwamba hayo anayoyafanya si kweli ni maigizo tu
anamtambulisha mwenzi wa mohinder ambaye ni binti wa bob elle
lemuri kibete kutoka kiingereza dwarf lemur ni spishi za lemuri wa jenasi cheirogaleus katika familia cheirogaleidae
lemuri hawa ni wakubwa kuliko lemuri panya lakini wadogo kuliko lemuri wote wengine
huenda katika matabaka ya chini ya uoto wa misitu ya madagaska ya mashariki
hula matunda na maua hasa na husaidia uchavushaji wa mimea fulani
wakati wa majira ya baridi hulala kwa kiwewe katika matundu ya miti kwa muda wa miezi minne hadi mitano
hudunduliza mafuta katika sehemu ya mkia wanayoyatumia wakati wa vipindi vya upungufu wa chakula
truth consequences ni sehemu ya kumi ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes
katika kurushwa kwake kwa mara ya kwanza ilipokea watazamaji milioni 
peter petrelli na adam monroe wanamsaka victoria pratt joanna cassidy huko mjini searsmont maine ili kujua wapi walificha shanti virus
pale alipoona peter yupo pamoja na adam anapiga risasi kwa wote wawili huku akijiandaa kumuangamiza adam moja kwa moja hadi peter alivyomzimisha
alipopata fahamu peter anasoma mawazo ya vicky na kugundua kirusi cha shanti kimetunzwa huko mjini odessa texas
pratt anajaribu kumtandika risasi peter lakini adam anapandisha mzuka na kumuua pratt
claire bennet na familia yake wanatembelewa na bob ambaye anawapa kile anachodai ni majivu ya noah bennet
bob anampa kazi binti yake elle ya kumwangalia claire
claire anamzingua elle na kutishia kupuliza firimbi ya kutoa ukweli mbele ya hadhara juu ya kina company
bob na mohinder suresh wanarumbana juu ya matumizi ya damu ya claire ili kumfufua noah
damu ya claire imeisadia damu ya mohinder kutengeneza tiba ya kirusi tena
mohinder kisha anamsisitizia bob ya kwamba wasaidiane kuangamiza vyanzo vyote vya utengenezaji wa virusi hivyo
powerless ni sehemu ya na ya mwisho ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na tv ya nbc heroes na sehemu ya therathini na nne ya jumla ya sehemu zote
ilitungwa na mtarishaji mwenza jeph loeb na imeongozwa na mtayarishaji mkuu allan arkush
kipengele hiki kilianza kurushwa hewani kwa mara ya kwanza mnamo tar
desemba ikiwa kama hitimisho la mtiririko wa hadithi volume generations
pia ilikuwa sehemu ya mwisho ya heroes ambayo ilikuwa tayari ishakuwa hewani kabla ya writers guild of america strike and acted as the season finale pending the resolution of the dispute
mwisho wa kipengele hiki tunapata muhtasari wa matukio yajayo katika toleo la tatu villains ambalo linahusisha kipande cha sylar akionenakana kupata nguvu zake upya
awali virusi vilitakiwa viachiwe na tim kring kasema ya kwamba inatakiwa icheze sehemu kubwa katika toleo la 
kring alisema ya kwamba mwisho wa ilibidi uandikwe upya kwa vile walikuwa hawajui lini kipindi hiki kitarudi tena hewani na walitaka kuhakikisha kwamba wanakaza kila mahali palipolegea
powerless ilitazamwa na wamarekani milioni kumi na moja na ilipokea tahakiki njema kutoka kwa wataalamu wa utahikiki
peter petrelli milo ventimiglia na adam monroe david anders wanavunja katika kiwanda cha primatech huko mjini odessa ili waweze kuangamiza kirusi cha shanti ugonjwa wa kutishia maisha ambao unazuia wanadamu wasiweze kutumia vipawa vyao hatimaye na kupelekea vifo vyao
nathan petrelli adrian pasdar na matt parkman greg grunberg wanatambua mahali virusi ipo kutoka kwa angela petrelli cristine rose
peter anatumia nguvu zake kulazimisha kufungua kuba vault kwa nguvu na kujikuta akipambana na hiro nakamura masi oka na matt
nathan anatokea na kumshawishi peter ya kwamba adam ndiye anayejaribu kuviachia huru hivyo virusi na si mpango wa kuviangamiza
adam tayarisha keshavitia mkononi virusi kaviachia vianguke kabla hata hiro hajaondoka nae
peter anaingia katika kuba kwa muda mwafaka na kudaka kirusi kwa kwa kutumia uwezo wa mawazo yake na kisha kuangamiza virusi hivyo kwa kutumia nyuklia ya mikono yake
hiro kamtia adam mahali ambapo hatoweza kujeruhi mtu yeyote tena ndani ya jeneza katika eneo la makaburi ya japani
baada ya monica dawson dana davis kukamatwa na wahuni wa mtaani micah sanders noah gray cabey anaelekea kwa mama ke niki ali larter kuomba msaada
licha ya ukweli wa kwamba niki hana tena nguvu zake kwa kutokana na virusi anakubalia kusaidia
wanafuata alama za gps zinatokana na simu ya mkononi ya monica na kumkuta katika jumba moja lililotelekezwa
kafungwa mikono na jengo hilo linaungua pembeni mwake
anatumia kile kilichobakia katika nguvu zake niki anafanikiwa kumsaidia monica kutoroka lakini nguvu zake zinaisha na hatimaye anashindwa kujisaidia huku jengo likilipuka
angela petrelli jina kabla ya ndoa ni shaw imechezwa na cristine rose ni jina la kutaja uhusika wa tamthilia ya heroes kupitia televisheni ya nbc
uhusika huu unatokana na uhusika wa angela lansbury mrs
iselin katika filamu ya
katika hali zote mbili uhusika mkuu huu mwenye ajenda ya siri na matamanio makubwa ya kumfanya awe rais kwa gharama yoyote ile
ana kipawa cha kuona mustakabali na yale yote yaliyopita kwa kutumia ndoto tu na pia ana uwezo wa kuingia na kurubuni ndoto za watu wengine
hili halikujulikana hadi kipindi hiki kilipofika katika msimu wa tatu
angela alicheza kama adui mkubwa katika mfululizo huu
siku ya watenzi wote ni kitabu kilichoandikwa na shaaban bin robert
kimeandikwa mwaka wa muda mfupi kabla ya uhuru wa nchi ya tanzania tu na kinahusu mambo ya kimapinduzi
tuzo ya sao paulo ya fasihi kireno pr mio s o paulo de literatura ni tuzo ya fasihi ya kibrazili ambayo hutolewa kwa ajili ya riwaya zilizotungwa kwa lugha ya kireno na kuchapishwa nchini brazil
tuzo hii ilianzishwa mnamo mwaka wa na waziri wa utamaduni wa jimbo la s o paulo
ijapokuwa si la kale sana kama jinsi zilivyo tuzo zingine za fasihi huko nchini brazili kama pr mio machado de assis
tuzo hii ya s o paulo imechupukia haraka zaidi na kupata sifa kubwa mno
kwa mfano mwaka wa kulikuwa na mawasilisho kwa ajili ya ugawaji wa tuzo
the second coming ni jina la kutaja sehemu ya kwanza ya msimu wa tatu wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na televisheni ya nbc heroes na sehemu ya therathini na tano kwa hesabu ya sehemu zote
kipengele hiki kilitungwa na mwanzilishi na mtayarishaji mkuu wa mfululizo huu tim kring na kuongozwa na matayarishaji mtendaji allan arkush
 septemba ukiwa kama ndiyo mwanzo wa mtiririko wa hadithi ya villains
kipengele hiki kinaanza na miaka minne ya baadaye
peter mwenye kovu katika sura yake anakimbizwa na kisha kuingia katika jumba la ndege
claire anajaribu kumpiga risasi lakini peter anasimamisha wakati na kutorokea katika siku ya sasa akichukua silaha ya claire na yeye
katika mkutano wa nathan na vyombo vya habari peter mustakabali anampiga risasi nathan kama jinsi ilivyoonekana kwenye powerless
peter mustakabali baadaye anamkimbiza nathan hospitalini ambapo nathan anakufa
muda mfupi baadaye nathan anaamka inapelekea amini ya kwamba mungu amempa fursa nyingine katika maisha
nathan baadayea anatembelewa na mr
linderman inampelekea kuamini ya kwamba linderman ilikuwa sababu ya yeye kupona
gavana wa new york anamwangalia nathan kwenye televisheni na kutoa habari kwa mwanamke aliye lala nae tracy mwanamke ambaye anafanana kabisa na niki
anamwambia mwanamama huyo ya kwamba amepata kile ambacho alikuwa anakitafuta
lemuri mwanzi kutoka kiingereza bamboo lemur ni spishi za lemuri wa jenasi hapalemur na prolemur katika familia lemuridae
urefu wa mwili ni sm na mkia una urefu sawa au mrefu zaidi
lemuri mwanzi mkubwa ni sm na ana uzito wa kg 
hula machipukizi majani na gale za miwani hasa na pengine nyoga maua na matunda
lemuri ukosi kutoka kiingereza ruffed lemur ni spishi za lemuri wa jenasi varecia katika familia lemuridae
jina lao linatoka kwa ukosi wa manyoya kuzunguka shingo yao
spishi hizi ni lemuri wakubwa kuliko wote wengine wa familia hii urefu wa mwili sm na uzito kg 
hula matunda na mbochi na husaidia kutawanya mbegu za miti
wanawake wa wall wanawake wa ukuta wa ni wayahudi wa jinsia chama msingi katika israeli ya kuhakikisha haki za wanawake kubeba juu ya mistari ya torati ya kusoma taurati na kuleta mavazi ya kidini katika ukuta maombolezo pia kuitwa kotel
chama kupanga kikundi cha maombi kike ambapo baadhi ya wanawake wanazuoni kukutana siku moja kila mwezi wakati wa rosh hodesh siku ya kwanza ya mwezi kulingana na kalenda ya kiyahudi wall pia inajulikana kotel
anaomba kundi na ni jadi yaliyotolewa na wanawake ambao wanataka kusoma torati na amevaa kata wayahudi sala joho t filim phylactery na quip wayahudi sala cap
tangu forodha kuwa maendeleo tangu mwaka na rabbinate orthodox katika uhusiano na wanawake wengi wanakikundi kuteswa mashambulizi na ultra orthodox na kuwa na hata wamekamatwa na polisi katika ukuta
ukuta wa magharibi ni moja ya maeneo takatifu wayahudi
ilikuwa ni sehemu ya ukuta wa kubakiza hekalu la mlimani ambayo ilikuwa hekalu ya pili ya yerusalemu kabla ya uharibifu wake na warumi katika mwaka ya karne ya kwanza
sasa ni chini ya udhibiti wa rabbinate mkuu wa israeli na usalama ni malipo ya polisi ya wall kotel
chama cha wanawake wall wanawake wa wall ilianzishwa mwaka desemba baada ya mkutano wa kwanza wa kimataifa wa wayahudi feminist yaliyofanyika katika yerusalemu
kundi la washiriki walikuwa wamekusanyika ukuta kotel kuomba katika sehemu ya ukuta akiba kwa ajili ya wanawake
kuchukua vazi la sala kata phylactery t filim na quip kuimba na kusoma kwa sauti torati kundi ilikuwa maneno na wanapigwa na watu ultra orthodox
ukuta wa magharibi kabla ya kuweka chini katika jua
tangu wakati huo kundi la wanawake njiani kuja yerusalemu iliendelea kuomba ukuta kotel na ni mara nyingi kushambuliwa na ultra orthodox haredim
baada ya tukio vurugu katika nguvu ambayo haredim wanaume walikuwa kutupa viti juu ya sehemu ya wanawake wanawake wa chama cha ukuta walipinga serikali ya israel lakini serikali ilikataa mahitaji ya kundi na kupitishwa orodha ya makatazo macho kama kupiga marufuku wanawake kuomba katika vikundi kucheza roll katika torati na kubeba joho ya maombi kata
wanawake wa ukuta wa kuamini kwamba roll ya torati haiwezi kuwa mchafu kama kumgusa mwanamke kisha baada ya mashambulizi ya nguvu na watu
haredim ya mpango wa ushirikiano tena ili kupata haki ya kuandaa sala kwa wall kotel na kujibu msimamo wa serikali ya israeli tofauti za kidini walikuwa wakiongozwa na uamuzi wa mahakama kuu ya israel na idadi ya
tarehe mei mahakama kuu ya israeli aliamua kwamba ilikuwa kabisa kisheria kwa ajili ya wanawake wa wall unaweza kuandaa makundi ya maombi na kusoma kwa torati katika sehemu ya ukuta akiba kwa ajili ya wanawake
siku nne baadaye vyama ultra orthodox mmoja wa chama xas walianzisha miswada kadhaa ya kubatilisha uamuzi wa mahakama kuu ya israeli na muswada wito kwa kosa la jinai kwa wanawake ukweli kwamba ukuta wa magharibi kuomba katika kosa mashirika yasiyo ya jadi penable kwa adhabu ya hadi miaka saba kwa haraka
 ingawa muswada alishindwa kuwa kupitishwa na bunge knesset mahakama ya kuu upya uamuzi wake wa kwanza
aprili ya mwaka mahakama kuu alibadilisha uamuzi wake na kura tano hadi nne kushikilia uamuzi wa serikali ya israel ya kupiga marufuku wanawake wa wall kusoma torati au kuendelea vazi la sala kata na phylactery tefilim ukuta wa kilio kuzingatia ni tishio kwa utaratibu na usalama wakati huo huo mahakama kuu aliuliza pendekezo la serikali mahali tofauti pia inajulikana kama arch robinson kama tovuti mbadala ambapo wanawake wa ukuta wa unaweza echo
wanachama kadhaa wa kundi la kutetea wanawake wamekamatwa na wanawake wa vitendo ukuta kwamba walikuwa uliofanywa baada ya uamuzi wa mahakama kuu
frenkel nofrat alikamatwa kwa ajili ya kufanya blanketi ya maombi kata na umeleta silaha torati novemba 
 haikuwa mkali lakini ilikuwa marufuku kutoka yoyote ziara ya wall kotel kwa wiki mbili
mtu kuwajibika kwa chama anat hoffman alikuwa maswali na polisi katika januari ungekuwa kuchukua sampuli ya alama za vidole vyao na kutishiwa na kutuhumiwa kuwa na nia na uhalifu kwa ushiriki wao katika matukio ya chama cha wanawake wa wall ambao ulifanyika katika desemba 
 tarehe julai hoffman alikamatwa kwa ajili ya kubeba silaha kutoka kitabu torati
alipigwa faini ils na kukataza inakaribia ukuta kotel kwa mwezi
chama cha wanawake wa ukuta wa wanataka kuomba ukuta kotel katika mashirika yasiyo ya jadi inatoa msimamo wake katika suala la haki ya usawa wa wanawake na haki ya uhuru wa dini
lengo lake ni iliyotolewa katika tovuti yake kwenye mtandao
 sisi ni nia ya kuelimisha umma kuhusu wanawake wa kiyahudi na ramifications ya kijamii kisiasa na kiwango cha juu binafsi na ukandamizaji wa haki za wanawake kuomba kama kundi sisi ni katika patakatifu kuhusu sheria na jamii zilizowekwa kimya hadharani na kwa makusudi kwa wanawake ambao wanataka kuomba
ni ukiukaji wa haki zetu wenyewe kwa wenyewe haki zetu za binadamu na uhuru wetu wa dini
elimu ni ufunguo wa sheria ya kubadilisha na maisha yetu kila mara sisi kukusanya kuomba na kuruhusu na kuhamasisha wanawake kujiunga na wayahudi kwa uhuru kulingana na mapenzi yake mwenyewe kuweka yetu mbele ya harakati kwa ajili ya wingi wa dini katika israeli na matumaini ya kuhamasisha na kuwawezesha wanawake duniani kote kupata sauti zao wenyewe
moja ya sababu ya upinzani wa haredim dhidi ya wanawake kundi la wall ni imani kwamba wanawake ukuta wa magharibi ni motisha kwa sababu za kisiasa si ya kidini badala ya haja kweli ya kuomba mwalimu
moshe feinstein msomi talmud na mtaalam wa sheria za kiyahudi aliamua kwamba sala vikundi vya wanawake wanaruhusiwa tu wakati motisha ni kuchukuliwa wanazuoni waaminifu na si kusukumwa na haki za wanawake
marabi dov frimer na arye wapinzani haredim aliamua kwamba sala ya wanawake katika kundi si sambamba na sheria ya kiyahudi
kwa mujibu wa rabbi avi shafer chama cha wanawake wa ukuta pia hakutii maelekezo ya mwalimu wall na rabbinate mkuu wa israeli
mbali na upinzani wake wa chama cha wanawake wa ukuta wa kilio jamii ni ultraorthodox dhidi ya wanawake kuimba mbele ya watu kusoma kwa torati na wanawake na ukweli kwamba wanawake wanaweza kuchukua semina na tefilim kwa sababu haya ni mavazi ya nguo jadi kutumika na wanaume katika orthodox judaism
 wote wa vitendo hivi wamekuwa marufuku na mamlaka ya dini ya haredim ultra orthodox
kiingereza wanawake wa wall sarah szymkowicz wayahudi virtual maktaba
kiingereza kwenye ukuta wa kuomboleza phyllis chesler masuala magazine automne 
kiingereza viti kutupwa saa wanawake wa ukuta kiingereza video kurekodi ya kuwa kutupwa viti katika wanawake wa ukuta
kiingereza wanawake wa wall sarah szymkowicz wayahudi virtual maktaba
kiingereza israel mahakama kuu ya anakanusha wanawake haki ombeni kwenye ukuta wa magharibi findlaw avril kiingereza ya maombi ya wanawake ukuta katika mahakama ya tawala baada ya chaguzi uzito wayahudi telegraph agency avril 
kiingereza wanawake wa wail ukuta zaidi ya sala ya tovuti mpya le yerusalemu post oktoba kiingereza polisi katika kukamatwa wanawake wa kiongozi ukuta kwa ajili ya kuomba na torati kitabu kiingereza wanawake ya kiongozi ukuta kuhojiwa na polisi kiingereza apolice kukamatwa wanawake wa kiongozi ukuta kwa ajili ya kuomba na torati kitabu kiingereza mission statement site ya wanawake wa ukuta kiingereza trojan horse kwenye ukuta wa magharibi 
 kiingereza maombi ya wanawake huduma nadharia na mazoezi mila 
purim p r m yaani bahati kutoka neno pur kuhusiana na kiakadi p ru ni sherehe ya kila mwaka ya wayahudi
inaadhimishwa katika tarehe ya mwezi wa kiyahudi wa adar au tarehe sehemu fulanifulani
sikukuu hiyo inafanya ukumbusho wa wokovu wa taifa la israeli lililokabili maangamizi ya kimbari ya halaiki katika dola la uajemi
panzi hao hufanana na ndege wadogo wakiruka juu na huitwa parare
kadiri ya kitabu cha esta njama hiyo ilishindikana hasa kwa juhudi wa huyo esta aliyebahatika kuwa malkia wa dola hilo wakati huo
fransisko blanco alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo pekupeku kutoka hispania na mmisionari aliyefia dini japani 
sikukuu yake na ya wafiadini wenzake huadhimishwa kila mwaka tarehe februari
martino wa kupaa au alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo pekupeku kutoka hispania na mmisionari aliyefia dini japani
mikaeli alikuwa bradha wa shirika la ndugu wadogo pekupeku kutoka hispania na mmisionari aliyefia dini japani 
gonzalo garcia alikuwa bradha wa shirika la ndugu wadogo pekupeku kutoka india na mmisionari aliyefia dini japani
ni wa kwanza kutangazwa kati ya wazaliwa wa india
filipo wa yesu alikuwa bradha wa shirika la ndugu wadogo pekupeku kutoka meksiko na mmisionari aliyefia dini japani
yohane yosefu wa msalaba ischia agosti machi alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo pekupeku kutoka italia aliyependa sana ufukara
kwanza alitangazwa mwenye heri mwaka halafu mtakatifu mwaka na papa gregori xvi
john wall agosti alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo warekoleti aliyefia dini ya ukristo huko uingereza alipouawa baada ya kukamatwa wakati wa kuadhimisha misa kwa siri
kwanza alitangazwa mwenye heri na papa pius xi mwaka halafu mtakatifu na papa paulo vi tarehe oktoba 
salvatore wa horta ni jina la kitawa la salvador pladevall bien santa coloma de farners girona hispania desemba cagliari italia alikuwa bradha wa shirika la ndugu wadogo wareformati anayejulikana kwa kufanya miujiza mingi ajabu inasemekana milioni moja
nikola pieck agosti julai alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
jeromu wa weert alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
teodoriko van der eem hivi alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
nikasi wa heeze alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
wilehadi wa denmark alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo kutoka denmark aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
godefrid wa melveren au godfried of mervel alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu mfiadini
antoni wa weert alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
antoni wa hoornaert alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
fransisko wa roye alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
kwanza alitangazwa na papa klement kuwa mwenye heri tarehe novemba halafu mtakatifu na papa pius ix tarehe juni 
petro wa assche alikuwa bradha wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
kwanza alitangazwa na papa klement kuwa mwenye heri tarehe novemba halafu mtakatifu na papa pius ix tarehe juni 
korneli wa wijk bij durstede alikuwa bradha wa shirika la ndugu wadogo aliyefia imani ya kikatoliki huko uholanzi pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa gorkum
lemuri spoti kutoka kiingereza sportive lemur ni spishi za lemuri wa jenasi lepilemur jenasi pekee ya familia lepilemuridae
lemuri hawa ni wakubwa kiasi na wana manyoya kahawiakijivu kuelekea mekundu mgongoni na meupenjano chini
urefu wa mwili wao ni sm na mkia una urefu sawa
wana safu ya seli kama kioo tapetum lucidum mbele ya retina inayoakisi mwanga kwa hivyo macho yao yana mng ao eyeshine
david villa s nchez amezaliwa mahali pa tuilla langreo tarehe desemba ni mchezaji wa mpira mhispania ambaye kwa sasa anacheza kama mshambuliaji katika club atletico de madrid
msimu wa alifanya mechi yake ya kwanza katika timu ya kwanza ya real klabu sporting gijon ambapo alicheza misimu miwili kamili katika mgawanyiko wa pili wa ligi ya hispania
yeye alielezea juu ya timu ya kufunga mabao katika mechi na real zaragoza saini yake kwa ajili ya msimu wa na yeye alicheza michezo na kufunga mabao katika misimu miwili ambayo aliwahi kimataifa ya kwanza kama lugha ya kihispaniola
msimu wa alikuja dhidi ya valencia timu cf kulipwa kwa kifungu yao ya huduma ya mkataba wake milioni 
katika msimu wake wa kwanza katika timu ya valencia aliishi hadi matarajio kama alifunga mabao ni wa pili katika nyara pichichi kwa lengo moja kutoka samuel eto o
msimu kubwa alifanya hivyo kwa bidii na kuwa moja ya waalikwa na luis aragon s kushiriki katika kombe la dunia pamoja na hispania
tarehe mei fc barcelona alithibitisha kutiwa saini yake
mei alishinda ligi ya mabingwa katika wembley kwa kumpiga manchester united kwa bao lake katika fainali 
katika mechi yake ya kwanza katika klabu bingwa duniani soka dhidi ya al sadd wa qatar sc desemba ilileta mpasuko muundi katika mguu wake wa kushoto
kabla ya kuanza kwa msimu wa fc barcelona mchezaji mhispania kuhamishiwa atletico madrid kwa gharama ya upeo wa kuenea zaidi ya milioni 
 msimu huu mbili zaidi kama mchezaji ni mali ya msimu athletic na kama moja hadi mkataba wake hadi mwaka 
david villa alifanya mechi yake ya kwanza kwa ajili ya hispania juu ya februari dhidi ya san marino katika almeria katika mechi kumalizika 
amekuwa starter mwaka kombe la dunia na euro ambapo alimaliza mfungaji bora kwa mabao manne
yeye alifunga jumla ya mabao kwa timu ya taifa katika mechi kuwa mfungaji bora katika historia yake mbele ya fernando hierro na raul gonzalez
katika mechi ya kwanza ya kombe la dunia dhidi ya ukraine katika hispania villa alifunga mara mbili
katika mzunguko wa pili alifunga tena dhidi ya ufaransa ambayo kuondolewa ushindani timu katika hispania majira hii alishinda michuano ya ulaya na hispania na akawa mfungaji bora kwa mabao manne katika mashindano hayo
david villa daudi cobe o kumtupia adhabu dhidi ya sevilla na valencia katika mestalla 
tarehe mei aliingia orodha ya shortlisted kwa vicente del bosque ya kucheza kombe la shirikisho mwaka na baadaye tarehe juni aliingia orodha ya mwisho ya kuchaguliwa kwa ajili ya shindano hili
isitoshe hip hop inakua na kuendelea kuwa na mafanikio makubwa sana katika muongo huu ikiwa na mwendnelezo wa zama za dhahabu za muziki wa hip hop
mwanzoni mwa miaka ya vibao vikali vya mariah carey kama vile vision of love love takes time kibao cha whitney houston all the man that need na i will always love you zilitamba sana katika chati za miondoko hii ya adult contemporary
katika miaka ya kazi ya mariah carey ilitokana na quiet storm ikiwa na vibao vikali kama vile vision of love na love takes time 
albamu yake ya music box na daydream ni miongoni mwa albamu zilizouza vyema kwa muda wote na zilikuwa na athira kubwa za r b
quiet storm ya whitney houston ni vibao vyake vikali kama vile all the man that need na i will always love you 
panzi jike wana maumbile yanayowawezesha kuchimba ardhi na kutaga mayai yao ndani ya vibumba
kibao cha houston will always love you kilitumia majuma kikiwa nafasi ya kwanza katika chati za billboard hot kwa kipindi hicho na kuuza nakala zaidi ya milioni dunia nzima
ni kibao pekee kilichouza vyema kwa msanii wa kike kwa muda wote
tena mwanzoni mwa miaka ya boyz ii men walivumisha tena muziki wa classic wenye mvuto wa soul
michael jackson alishiriki new jack swing katika albamu yake ya mwaka dangerous kwa kupiga mauzo zaidi ya milioni na kuwa miongoni mwa albamu zilizouza vyema kwa muongo huu
umaarufu wa ballad na r b umepelekea kuanzishwa kwa mtindo uitwao urban adult contemporary
miongoni mwa wasanii maarufu wa r b nchini marekani ni pamoja na mariah carey faith evans d angelo lauryn hill whitney houston sade en vogue toni braxton boyz ii men mary j
blige dru hill vanessa l
williams groove theory bell biv devoe jodeci diana king tony tone tara kemp brownstone shanice usher swv aaliyah keith sweat r
kelly tlc xscape brandy monica na tevin campbell
kwa kutofautisha na kazi za boyz ii men babyface na wasanii wa namna hii wanaofanana wasanii wengine wa r b kutoka katika kipindi hiki walianza hata kuongeza zaidi midundo ya hip hop katika kazi zao
katikati mwa miaka ya s janet jackson mariah carey faith evans tlc xscape whitney houston na boyz ii men waliileta contemporary r b katika ramani
 ambayo imekuja baada ya mkataba wake wa malioni ya dola kihistoria aliofanya na virgin records imeuza zaidi ya nakala milioni kumi dunia nzima
tuzo hiyo baadaye ilienda pia kwa tlc kwa ajili ya albamu yao ya crazysexycool ya mwaka wa 
wimbo ulioimbwa pamoja kati ya mariah carey na boyz ii men one sweet day ulitangazwa kama wimbo bora wa muongo ulishika namba moja katika chati za mwishoni mwa muongo
carey akawa msanii wa kike wa billboard mwenye mafanikio zaidi kwa muongo na mmoja kati ya wasanii wa r b mwenye mafanikio makubwa sana kwa miaka ya 
wasanii wa r b kama vile janet jackson michael jackson whitey houston na mariah carey ni miongoni mwa wasanii waliouza vyema kwa muda wote na hasa katika miaka ya waliileta contemporary r b katika jukwaa la ulimwengu
albamu ya dr
dre ya mwaka wa the chronic ilitoa mwongozo mkuu wa gangsta rap
kufuatia mafanikio makubwa waliyopata death row records west coast hip hop ilitingisha sana hip hop mwanzoni mwa miaka ya pamoja na the notorious b
hip hop ikawa moja kati ya mtindo uliofanya mauzo bab kubwa ilivyofika katikati mwa miaka ya 
mwaka wa lauryn hill ametoa albamu yake ya kwanza the miseducation of lauryn hill ambayo iliingia moja kwa moja hadi nafasi ya kwanza kwenye chati za billboard 
mwaka wa the miseducation ilipata kuchaguliwa mara katikaa tuzo za grammy imeshinda tano ambapo kwa kipindi hicho haijawahi kusikika kwa msanii wa hip hop na hatimaye imeenda kuuza nakala miliono kwa hesabu ya dunia nzima
ile miaka ya mwanzoni mwa ilitawaliwa na marapa wa kike kama vile queen latifah na kundi la muziki wa hip hop linaloendeshwa na wasanii watatu salt n pepa
mwishoni mwa miaka ya tumeona kuibuka kwa marapa wengi wa kike walioingia huko east coast hip hop kukiwa na kutolewa kwa albamu ya kwanza ya lil kim na hard core na foxy brown na albamu yake ya ill na na hasa kwa kuzidi kwao kujionesha maungo yao na mistari yenye miropoko ya haja
mwishoni mwa miaka ya kibao kimegeukia upande wa dirty south na crunk kukiwa na wasanii kama vile outkast ludacris jay z missy elliott na lil wayne
katikati mwa miaka ya kulijulikana sana kwa vifo vya marapa wa west coast pac na east coast the notorious b
ambao wanadaiwa kuuawa na kupelekea uhasimu wa hip hop ya east coast west coast
kulala kwa mama wa mungu ni sikukuu ya kanisa ambayo ni maarufu katika ukristo wa mashariki yaani waorthodoksi waorthodoksi wa mashariki na makanisa katoliki ya mashariki vilevile
inaadhimishwa kila mwaka tarehe agosti baada ya wiki mbili za mfungo
inalingana na sherehe ya maria kupalizwa mbinguni inayofanywa na kanisa la magharibi siku hiyohiyo
neno kulala linachukuliwa kwa maana ya kufa kabla ya kufufuliwa na kuchukuliwa mbinguni kwa mwili wake
sikukuu ya msalaba ni adhimisho la liturujia ya madhehebu mbalimbali ya ukristo wa mashariki na vilevile ya ukristo wa magharibi ingawa tarehe zinatofautiana
lengo ni kutukuza chombo cha wokovu kilichotumiwa na mungu kadiri ya imani ya dini hiyo yaani yesu kristo aliyeuawa juu ya msalaba huko yerusalemu mwaka hivi
neema decoras amezaliwa tarehe julai ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za injili za kikristo mwenye kipawa na hodari kutoka nchini tanzania ambaye amejitoa kuwa chombo imara cha uinjilisti na kutumikia kusudi la mungu katika wakati wake
alizaliwa katika jiji la mbeya tanzania na ni watatu kuzaliwa katika familia ya watoto saba
neema decoras aliendelea na huduma ya uimbaji katika kipindi chote alichokuwa akisoma kuanzia shule ya msingi hadi sekondari
akiwa anachukua elimu ya sekondari alikuwa mwanachama na mwalimu wa kwaya ya christ s ambassadors students fellowship tanzania casfeta katika shule yake na muimbaji wa nyimbo za kusifu na kuabudu katika kikundi cha kusifu na kuabudu na kwaya ya tumaini ya kanisa la pentekoste tanzania klpt
ni katika kipindi hicho ndipo alipoanza kuwa na haja ya kukitumia kipawa cha uimbaji na utunzi wa nyimbo na kufanya huduma ya uimbaji kama muimbaji wa kujitegemea
haja ya kuwa muimbaji wa kujitegemea ilianza kutimia mwishoni mwa mwaka wa neema decoras alipofanikiwa kurekodi wimbo wake uitwao mungu ni mwema katika studio iitwayo twins records iliyopo riverside ubungo jijini dar es salaam chini ya mtayarishaji wa muziki aitwaye gabriel maulana
mnamo january mwaka wa mume wake alimpeleka kwa mtayarishaji wa muziki aitwaye ambangile mbwanji anayejulikana sana kama amba ambaye ni mmiliki wa studio iitwayo amba records iliyoko ukonga jijini dar es salaam tanzania
katika studio hiyo alifanikiwa kurekodi na kutoa albamu yake ya kwanza mwezi julai mwaka wa 
albamu hiyo iitwayo milele nitalisifu jina lako ina nyimbo nane ambazo zote ameziimba kwa lugha ya kiswahili
nyimbo zilizomo katika albamu hiyo ni milele nitalisifu jina lako mikononi mwa mungu unapojaribiwa nione leo mungu ni mwema rejea kwa yesu ninaimba sifa na hakika nimejua
akiongozwa na neno kutoka katika zaburi ee mungu wangu mfalme nitakutukuza nitalihimidi jina lako milele na milele
kila siku nitakuhimidi nitalisifu jina lako milele na milele neema decoras anasema kamwe hawezi kuacha kulisifu jina la bwana kwa kuwa bwana ndiye mkuu mwenye kusifiwa sana
kwa sasa neema decoras anaishi jijini dar es salaam ambapo amefanya maonyesho yake mengi sana japo yuko tayari kutumika katika ibada matamasha na mikutano ya injili semina sherehe na matukio mbalimbali ambayo yanahubiri neno la mungu popote pale ndani na nje ya tanzania
thoma wa cori cori juni januari alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo na mhubiri maarufu
anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu tangu tarehe novemba alipotangazwa na papa yohane paulo ii
teofilo wa corte corte corsica leo nchini ufaransa oktoba fucecchio leo nchini italia mei mwanafunzi wa thomas wa cori alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo na mhubiri maarufu
jina lake la awali lilikuwa biagio arrighi
urekebisho shirikani kwa kuanzisha mahali pa upwekeni
anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu tangu tarehe juni alipotangazwa na papa pius xi
egidi maria wa mt
yosefu taranto novemba napoli februari alikuwa mtawa ombaomba wa shirika la ndugu wadogo pekupeku kutoka italia kusini
jina lake la awali lilikuwa francesco antonio domenico pasquale pontillo
anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu tangu alipotangazwa na papa yohane paulo ii mwaka 
kabla ya hapo alitangazwa mwenye heri na papa leo xiii mwaka 
yohane wa triora alizaliwa francesco maria lantrua huko molini di triora italia machi alikuwa mtawa wa shirika la ndugu wadogo waoservanti na padri aliyefia dini huko changsha hunan china tarehe februari 
anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu mfiadini tangu tarehe oktoba alipotangazwa na papa yohane paulo ii
kabla ya hapo alitangazwa mwenye heri na papa leo xiii tarehe mei 
iko katikati ya miji ya skierniewice na rawa mazowiecka katika wilaya ya d 
vipanya wanono ni wanyama wadogo wa jenasi steatomys katika nusufamilia denromurinae wa familia nesomyidae ambao wanafanana na vipanya lakini vipanya wa kweli ni wanafamilia wa muridae
spishi zote zinatokea mahali pengi pa afrika kusini kwa sahara katika maneneo ya manyasi hasa
rangi yao ni kijivu hadi kahawia lakini tumbo ni jeupe
vipanya hawa ni wafupi na wanono mkia una urefu sawa kuliko mwili
kinyume na vipanya miti vipanya wanono huishi ardhini hasa
beauveria ni jenasi ya kuvu entomopathojeni kuvu zisababishazo magonjwa kwa wadudu katika familia cordycipitaceae
kuvu hizi hazina jinsia na ni anamorfi za spishi za cordyceps teleomorfi zao
spishi za beauveria zinazaa spora nyeupe au njano ambazo ni ndogo sana na hazichanganyiki na maji
spishi za beauveria huonekana sana zikimea juu ya mizoga ya wadudu
zinatokea pia katika udongo kila mahali pa dunia isipokuwa antakitiki na hata ndani ya mimea endofiti
spishi kadhaa kama beauveria bassiana na b
brongniartii hutumika kama dawa za kibiolojia dhidi wadudu waharibifu
tangu kuwadia kwa mihtasari ya jenetiki imewezekana kutambua spishi zaidi kuliko zamani
bassiana na b
brongnartii imeonekana kuwa michanganyiko ya spishi
spishi mbili zimewekwa katika jenasi nyingine b
simplex inaitwa acrodontium simplex sasa na b
nivea inaitwa tolypocladium inflatum sasa
omoseye bolaji amezaliwa ni mwandishi kutoka nchi ya nigeria
mabuku mkia mrefu ni wanyama wa jenasi beamys katika nusufamilia cricetomyinae ya familia nesomyidae ambao wanafanana na panya lakini panya ni wanafamilia wa muridae
urefu wa mwili ni sm na mkia una sm uzito ni 
wana pochi kwa ndani ya mashavu yao ambazo wazitumia kwa kuweka chakula
rangi yao ni kijivu hadi kahawia juu na nyupe chini
hula matunda makokwa mizizi na wadudu na hupenda machikichi sana
gregori maria grassi castellazzo bormida italia desemba taiyuan shanxi china julai alikuwa mtawa wa shirika la ndugu wadogo na askofu mmisionari wa kanisa katoliki aliyefia dini yake nchini china
anaheshimiwa na kanisa hilo kama mtakatifu mfiadini tangu tarehe oktoba alipotangazwa na papa yohane paulo ii pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa china
kabla ya hapo alitangazwa na papa pius xii kuwa mwenye heri tarehe novemba 
fransisko fogolla montereggio di mulazzo italia oktoba taiyuan shanxi china julai alikuwa mtawa wa shirika la ndugu wadogo na askofu mmisionari wa kanisa katoliki aliyefia dini yake nchini china
kabla ya hapo alitangazwa na papa pius xii kuwa mwenye heri tarehe novemba 
antonino fantosati trevi umbria italia oktoba taiyuan shanxi china julai alikuwa mtawa wa shirika la ndugu wadogo na askofu mmisionari wa kanisa katoliki aliyefia dini yake nchini china
anaheshimiwa na kanisa hilo kama mtakatifu mfiadini tangu tarehe oktoba alipotangazwa na papa yohane paulo ii pamoja na wenzake maarufu kama wafiadini wa china
watazamaji wa kudumu katima umoja wa mataifa ni nchi ambazo si wanachama lakini mkutano mkuu wa um umezikubali zishiriki katika shughuli zake mbalimbali lakini bila ya haki ya kupiga kura
mwaka nchi za namna hiyo zilikuwa mbili tu ukulu mtakatifu na palestina
mbali na hizo kuna taasisi nyingi zenye hadhi ya watazamaji
umoja wa mungu ni hoja iliyotetewa na falsafa na imani ya dini mbalimbali ya kwamba kuna mungu mmoja tu ambaye ni mkuu kabisa kuliko vitu vyote na ni nafsi mbali na wanafalsafa kama vile wale wa shule ya athene sokrates plato na aristotle imani hiyo ilishikwa toka zamani na dini kama vile atenism baha i cao dai cheondoism cheondogyo deism eckankar kalasinga rastafari tenrikyo uislamu ukristo uyahudi na uzoroastro
kutokana hasa na wingi wa waumini wa ukristo na uislamu siku hizi zaidi ya nusu ya binadamu wote wanakiri umoja huo
mwimbaji wa muziki wa bongo flava dotto bernad bwakeya a
a lameck ditto aliye ibuliwa na rapa mkongwe afande sele mwaka katika tamasha la kuibua vijana wadogo wenye vipaji lilioandaliwa na kituo cha redio ukweli kilichokuwa na makazi yake mkoani morogoro nchini watupori kundi lilokuwa na maskani yake mkoani morogoro walifanikiwa kutamba na nyimbo kama usinichukie nafsi ya mtu na sana tu ambazo zilitamba na kukamata chati za juu
watupori haikudumu sana baada ya mikwaruzano ya hapa na pale ambayo inasemekana ilichangiwa na ditto kutakiwa bongo record ya funk ambae alikuwa tayari kumpatia mkataba wa kurekodi albam ya peke yake nje ya watupori lameck ditto akifuatana na mc koba waliachana na afande sele na kuungana wakarekodi albam yao ya kwanza katika studio za bongo records walifanikiwa kutoa wimbo mmoja tu wa ulibisha hodi ambao nao ulifanya vyema kabla ya wote kujiunga katika kundi la la familia lililokuwa likiongozwa na chid benz ambalo pia liliundwa na kassim mganga tunda man ten chiku ketto na mc koba hapo ndipo rasmi akaanza kutumia jina la lameck ditto
akiwa la familia alishirikishwa katika nyimbo kama ngoma itambae dar es salaam stand up na muda umefika ft chiku keto baadae mwaka ditto akajiunga na taasisi ya kukuza na kulea vijana wenye vipaji ya tanzania house of talent tht ili kujiongezea ujuzi katika fani hii ambapo alifanikiwa kutoa nyimbo kama wapo tushukuru kwa yote na niamini winner kilimanjaro music award chocheeni kuni ft mrisho mpoto radio france internationale rfi redio ya dunia ya ufaransa imeasisiwa kwa jina hili na serikali ya ufaransa katika kama sehemu ya radio france
ilikuwa imefanya kazi tangu kwa majina mbalimbali
katika ubunge wa ufaransa ulibadilisha sheria ili kuruhusu rfi ifanye kazi bila udhibiti wa radio france
rfi inafanya kazi chini ya himaya ya waziri wa ufaransa wa mambo ya nchi za nje na inapata pesa kutoka kwa bajeti yake
inatangaza kwa kifaransa hasa lakini kwe kiingereza kiswahili kihausa kihispania kireno kiromania kirusi kiajemi kichina kivietnam na kikhmer pia
inamiliki pia redio w monte carlo doualiya inayotayarisha vipindi kwa kiarabu katika paris na kuvitangazia hadhira katika afrika ya kaskazini na mashariki ya kati kutoka transmita katika kupro
damu ni tishu ilio katika mwili wa binadamu ambao hufanya mzunguko kwa lengo la kumwezesha kuishi kwa viumbe hai
damu imegawanyika katika makundi sehemu kuu tatu ambazo ni rosa wa viterbo viterbo leo mkoani lazio italia hivi machi alikuwa msichana maarufu kwa imani yake katika ukristo aliyejiunga mapema sana na utawa wa tatu wa mt
baada ya kuishi kama mkaapweke kuanzia umri wa miaka alianza kuhubiri toba hata alipofukuzwa mjini 
mwaka huohuo baada ya papa kuteka tena viterbo alirudishwa kutokana na karama zake za uponyaji na unabii
anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu bikira tangu mwaka alipotangazwa na papa callixtus iii
wizara ya ujenzi kiingereza ministry of works ni wizara ya serikali nchini tanzania
wizara ya uchukuzi kiingereza ministry of transport ni wizara ya serikali nchini tanzania
otto sander juni septemba alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini ujerumani
hii ni diskografia ya tupac shakur rapa kutoka nchini marekani
tupac shakur ameuza nakala za rekodi milioni kwa hesabu ya dunia nzima kanuni ya biblia ndiyo orodha rasmi ya vitabu vitakatifu vya biblia kadiri ya dini au madhehebu fulani
neno kanuni limeenea kutokana na lile la kigiriki ambalo asili yake ni ya kiashuru na lina maana ya kipimo
kwa mfano wasamaria wanakubali vitabu vitano vya torati tu tofauti na wayahudi ambao katika biblia ya kiebrania thanak wanakubali pia vitabu vya manabii wa awali na manabii wa baadaye pamoja na vitatu vingine hasa zaburi
upande wa ukristo wakatoliki wanavyo katika agano la kale na agano jipya wakati waprotestanti wanavyo tu
tofauti hiyo katika matoleo ya biblia ya kikristo inaitwa suala la deuterokanoni
agabo kwa kigiriki agabos alikuwa mmojawapo kati ya wakristo wa kwanza kati ya palestina na siria
anatajwa mara mbili na kitabu cha matendo ya mitume kama nabii
agabo anaheshimiwa kama mtakatifu na madhehebu mbalimbali ya ukristo
sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe februari au machi
kadiri ya mdo alikuwa mmoja wa manabii waliofika antiokia kutoka yerusalemu na alitabiri njaa kali iliyotokea wakati wa kaisari klaudio
kadiri ya mdo miaka mingi baadaye hivi agabo alikutana na mtume paulo huko kaisarea maritima akamtabiria atakavyokamatwa hivi karibuni
kadiri ya mapokeo alikuwa mmojawapo kati ya wanafunzi wa yesu na alifia dini huko antiokia
uwanja wa ndege ni mahali pa kutua na kuruka kwa eropleni
kiini cha uwanja ni barabara ya ndege zinapoweza kutua na kuruka
kama uwanja wa ndege pana huduma za uhamiaji na forodha unaweza kuitwa uwanja wa ndege wa kimataifa na mara nyingi ni kubwa kuliko uwanja unaohudumia usafiri ndani ya nchi pekee
nyanja za ndege nyingi ni ndogo zikiwa na barabara ya kutua na kuruka pekee yenye urefu hadi km
kama zinahudumiwa na ndege ndogo pekee mara nyingi huwa na barabara ya nyasi tu
nyanja kubwa zinazohudumiwa na makampuni mbalimbali ya ndege huwa na barabara za lami au saruji zaidi ya moja zenye urefu wa km
kadri eropleni ni kubwa na nzito inahitaji barabara ndefu zaidi
barabara ya ndege ndefu duniani iko china yenye kilomita 
kwenye nyanja za wastani barabara ileile hutumiwa kwa kutua na kuruka lakini kwenye nyanja zenye ndege nyingi sana barabara hizi zimetengwa
pamoja na barabara za kutua na kuruka uwanja mkubwa unahitaji pia barabara za kando taxiway zinazowezesha ndege kutembea kutoka sehemu moja ya uwanja hadi nyingine bila kuzuia matumizi ya barabara ya kutua na kuruka kwa ndege nyingine
maana kuna umbali wa kilomita au zaidi kutoka kituo cha abiria terminal hadi chanzo cha barabara ya kuruka na kutua
katika nyanja kubwa kuna ndege zinazofika au kuondoka kila baada ya dakika chache kwa hiyo kila wakati kuna ndege zinazotembea kutoka mwisho wa barabara ya kutua baada ya kufika hadi kituo cha abiria au kinyume kutoka kituo cha abiria kuelekea chanzo cha barabara ya kuruka
kituo cha abiria terminal ni jengo ambako abiria hufika ama kwa njia ya usafiri wa umma au kwa magari halafu kuingia kwenye ndege
ni pia jengo ambako wanafika baada ya kumaliza safari kwa ndege
kwa hiyo kituo hiki kinapaswa kuwa na nafasi za kuegesha magari pamoja na stendi za basi au hata kituo cha reli ndani au kando yake
ndani ya kituo cha abiria kuna sehemu za mapokezi ambako wasafiri huonyesha tiketi kuandikishwa kwenye orodha ya abiria na kukabidhi mizigo kwa kampuni ya ndege
halafu wanapita mlango wa polisi au watumishi wa usalama wanaochungulia vitambulisho au pasipoti na kuhakikisha watu wasilete vitu vya hatari
hapo nyanja nyingi huwa na sehemu ya maduka mikahawa au hoteli ambako abiria wanaweza kununua vitu mbalimbali au kukaa hadi saa ya kuondoka kwa ndege
ndani ya uwanja kuna milango au geti za kuondoka na kila eropleni ina geti yake wanapokutana abiria wa safari ileile
hapa watumishi wanarudia kuangalia tiketi na kuongoza abiria ndani ya ndege
kwenye nyanja ndogo ndege zinafika kwenye uwanja mbele ya kituo cha abiria na abiria wenyewe hutembea kwa mguu kati ya kituo na eropleni
kwenye nyanja kubwa zaidi wanasafirishwa kwa mabasi kati ya jengo na ndege
nyanja kubwa za kisasa zina pia nafasi nyingi kwa ajili ya ndege kufika kwenye madaraja ya kusogezwa yanayowezesha abiria kutembea moja kwa moja kutoka ndege hadi jengo la kituo au kinyume
nindai ni kijiji kilichopo mwambao mwa ziwa nyasa
kijiji hiki kimepakana na vijiji cha tawi yola na nambingi
kijiji kiko katika kata ya ngumbo wilaya ya nyasa
mzee magerumani ni mmoja wa waasisi wa kijiji hiki toka katika koo za kina sekamaganga na kina nchimbi
hospitali waitumiayo ni litembo katika wilaya ya mbinga
kijiji hiki husifika sana kwa uvuvi wa dagaa na samaki
baada ya operesheni vijiji kijiji kilibadilishwa jina na kuitwa liundi ambako kuna shule ya msingi liundi iliyopo kandokando mwa milima ya livingstone na mto miche ambao humwaga maji ziwani nyasa
epafra kwa kigiriki epafras alikuwa mwanafunzi na msaidizi wa mtume paulo katika efeso na mkoa wa asia
inaonekana alikuwa mwenyeji wa kolosai na alitumwa huko kuanzisha ukristo kol 
baada ya muda yalijitokeza huko matatizo ya kiimani yaliyomfanya paulo aandike barua maarufu kama waraka kwa wakolosai
paulo anamtaja pia kama mfungwa mwenzake waraka kwa filemoni 
filemoni pamoja na mke wake afia alikuwa kati ya wakristo wa kwanza wa mkoa wa frigia karne ya 
ni maarufu hasa kwa kupokea barua ya mtume paulo kuhusu mtumwa wake onesimo ambaye alikuwa amemtoroka na labda kumuibia
hapo alirudishwa kwa filemoni akileta hiyo barua ambayo baadaye iliingia katika agano jipya la biblia ya kikristo kama waraka kwa filemoni
inaonekana humo kwamba filemoni alikuwa tajiri wa mji wa kolosai ambaye wakristo wa huko walikuwa wanakusanyika nyumbani mwake kwa ajili ya ibada
inasemekana aliuawa kwa ajili ya imani pamoja na mke wake na wengineo
kwa vyovyote anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali kama mtakatifu
sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe novemba
mimi paulo mfungwa kwa ajili ya kristo yesu na ndugu timotheo ninakuandikia wewe filemoni mpendwa mfanyakazi mwenzetu na kanisa linalokutana nyumbani kwako na wewe dada afia na askari mwenzetu arkupo
tunawatakieni neema na amani kutoka kwa mungu baba yetu na kwa bwana yesu kristo
kila wakati ninaposali nakukumbuka wewe filemoni na kumshukuru mungu maana nasikia habari za imani yako kwa bwana wetu yesu na upendo wako kwa watu wote wa mungu
naomba ili imani hiyo unayoshiriki pamoja nasi ikuwezeshe kuwa na ujuzi mkamilifu zaidi wa baraka zote tunazopata katika kuungana kwetu na kristo
ndugu upendo wako yameniletea furaha kubwa na kunipa moyo sana kwa sababu hiyo ningeweza kwa uhodari kabisa nikiwa ndugu yako katika kristo kukuamuru ufanye unachopaswa kufanya
lakini kwa sababu ya upendo ni afadhali zaidi nikuombe
nafanya hivi ingawa mimi ni paulo balozi wa kristo yesu na sasa pia mfungwa kwa ajili yake
 basi ninalo ombi moja kwako kuhusu mwanangu onesimo ambaye ni mwanangu katika kristo kwani nimekuwa baba yake nikiwa kifungoni
 ni onesimo yuleyule ambaye wakati mmoja alikuwa hakufai kitu lakini sasa ananifaa mimi na wewe pia
 sasa namrudisha kwako naye ni kama moyo wangu mimi mwenyewe
 ningependa akae nami hapa anisaidie badala yako wakati niwapo kifungoni kwa sababu ya habari njema
sipendi kukulazimisha unisaidie kwani wema wako unapaswa kutokana na hiari yako wewe mwenyewe na si kwa kulazimika
 labda onesimo aliondoka kwako kwa kitambo tu kusudi uweze tena kuwa naye daima
 na sasa yeye si mtumwa tu ila ni bora zaidi ya mtumwa yeye ni ndugu yetu mpenzi
na wa maana sana kwangu mimi na kwako atakuwa wa maana zaidi kama mtumwa na kama ndugu katika bwana
 basi ikiwa wanitambua mimi kuwa mwenzako mpokee tena kama vile ungenipokea mimi mwenyewe
 kama alikuwa amekukosea kitu au alikuwa na deni lako basi unidai mimi
 naandika jambo hili kwa mkono wangu mwenyewe yako
 haya basi ndugu yangu nifanyie jambo hilo kwa ajili ya jina la bwana burudisha moyo wangu kama ndugu katika kristo
 naandika nikitumaini kwamba utanikubalia ombi langu tena najua kwamba utafanya hata zaidi ya haya ninayokuomba
 pamoja na hayo nitayarishie chumba kwani natumaini kwamba kwa sala zenu mungu atanijalia niwatembeleeni
 epafra mfungwa mwenzangu kwa ajili ya kristo yesu anakusalimu
 nao akina marko aristarko dema na luka wafanyakazi wenzangu wanakusalimu
 nawatakieni ninyi nyote neema ya bwana wetu yesu kristo
kolosai kwa kigiriki kolosai ulikuwa mji wa mkoa wa frigia juu ya mto lukus kilometa kusini kwa laodikea karibu na barabara kutoka efeso hadi mto eufrate
umaarufu wake unatokana na barua ambayo mtume paulo aliwaandikia wakristo wa huko waliokuwa wamehubiriwa injili na mwanafunzi wake epafra mwenyeji wa huko
barua hiyo imeingizwa katika agano jipya la biblia ya kikristo kwa jina la waraka kwa wakolosai
wahausa ni watu wa afrika wanaoishi afrika magharibi
wachonyi ni mojawapo ya makabila tisa ya pwani ya kenya
hupatikana katika maeneo ya mtwapa hadi kupakana na wagiriama upande wa kaloleni na pia kupakana tena na wagiriama upande wa kilifi
wachonyi ni watu ambao huishi kwa pamoja kama familia na pia hukubali kuoa bibi zaidi ya mmoja kwa wanaume
pia hufanya kitendo cha kuingiliana ufa kumaanisha kwamba watu huweza kuoa bibi ya ndugu yake iwapo amekufa hivyo basi kumrithi bibi ya nduguye
wachonyi hujulikana kama wafanyabiashara wa pwani kwani hupatikana takriban kila pahali pwani wakifanya biashara
pia hujihusisha na kilimo cha kujikimu wao wenyewe na pia kwa kuuza
elia facchini reno centese ferrara italia julai taiyuan china julai alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia dini china alipokuwa mmisionari
anaheshimiwa na kanisa katoliki kama mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 
teodoriko balat saint martin du taur ufaransa oktoba taiyuan julai alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia dini china alipokuwa mmisionari
giuseppe maria gambaro galliate italia agosti julai alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo aliyefia dini china alipokuwa mmisionari
cesidio giacomantonio fossa italia agosti hengzhou julai alikuwa padri wa shirika la ndugu wadogo wareformati aliyefia dini china alipokuwa mmisionari
sikukuu yao huadhimishwa kila mwaka tarehe julai
andrea bauer guebwiller alsace ufaransa novemba taiyuan china julai alikuwa bradha wa shirika la ndugu wadogo aliyefia dini china alipokuwa mmisionari
micheri ni miti ya jenasi prunus na nusujenasi cerasus
kuna spishi nyingi za micheri lakini mbili tu hupandwa sana katika ulaya na asia na pia katika amerika australia na afrika ya kaskazini magharibi mcheri mtamu prunus avium na mcheri mchachu p
cerasus
mlozi ni mti mdogo wa jenasi prunus nusujenasi amygdalus katika familia rosaceae
matunda yake hayana jina lakini lozi ni jina la kokwa ya tunda
mitende ni miti mikubwa ya jenasi phoenix katika familia arecaceae
asili ya miti hii ni ukanda kutoka visiwa vya kanari kupitia afrika ya kaskazini na asia ya kusini mpaka malaysia na uchina kusini
mti unaojulikana sana ni mtende wa kawaida na mti huu hupandwa sana katika oasisi za majangwa ya afrika na asia na pembezoni kwa majangwa haya
spishi nyingine humea katika vinamasi na misitu ya mikoko
 pac live ni albamu ya ukumbini iliyotolewa na rapa tupac shakur
agosti na studio ya koch records na hii ndiyo albamu ya ukumbini ya shakur
tupac live at the house of blues lilikuwa tumbuizo la mwisho kurekodiwa la hayati pac
julai na kisha kutolewa mnamo miaka baada ya kifo chake kunako mwaka wa 
albamu imebeba vibao vikali kama vile hit em up of amerikaz most wanted na so many tears
tangu kutolewa kwake albamu imeuza nakala zaidi ya milioni na kutunukiwa hadhi ya platinum
ndani ya albamu kuna marapa kama vile snoop dogg tha dogg pound nate dogg na outlawz
kandamseto au kanda iliyofanywa mseto ni ainasafu ya jina lililotolewa kwa ajili ya nyimbo mchanganyiko zilizorekodiwa katika muundo wa sauti
kandamseto ambayo kikawaida hutumika kama jaribio la kimuziki kwa muandaaji wake inaweza kupangwa kutoka katika orodha ya nyimbo anazozipenda hadi mseto wa dhana ya nyimbo zinazofungamana na fasihi au hali ya kutaka kitu kile ambacho mlewanga anataka kusikiliza
kandamseto nayo huhesabiwa kama sehemu ya utamaduni wa hip hop
historia ya ghana ilianzia mbali sana hata kabla ya ukoloni tunaweza kuizunguzia ghana katika nyanja mbalimbali ikiwemo uchumi utawala au jamii
kuna ushahidi kutoka kwa maarifa ya mambo ya kale ambao unaonyesha kwamba watu wameishi katika eneo linalojulikana siku hizi kama ghana kutoka karibu miaka ya kk kabla ya kristo
licha ya hayo hakuna ushahidi wa kuonyesha kuwa wakazi hao wana uhusiano na wale wa eneo hili kwa sasa
kwa mujibu wa mapokeo simulizi mengi kati ya makabila ya ghana leo kama vile watu wa chimbuko la makabila kadhaa kama waakan waga na waewe walifika ghana mnamo karne ya 
mengi ya maeneo ya ghana yanajumuisha eneo lililokuwa la himaya ya ashanti mojawapo ya falme zilizokuwa na ushawishi mkubwa katika eneo la afrika kusini mwa sahara kabla ya enzi za ukoloni
wahamiaji waakan walihama kuelekea kusini na kuanzisha mataifa kadhaa likiwemo lile la kwanza la himaya kuu ya akan ya wabono ambayo kwa sasa inajulikana kama eneo la brong ahafo nchini ghana
sehemu kubwa ya eneo la sasa la kusini na kati mwa ghana ilikuwa imeungana chini ya himaya ya ashanti ya waashanti tawi la waakan wa karne ya 
utawala wa waashanti ilihudumu mwanzoni kama mtandao mlegevu kabla ya kuwa ufalme ulioungana huku ukiwa na urasimu ulioendelea na wenye uchanganuzi mkubwa uliokuwa na makao yake kumasi
inasemekana kuwa katika kilele chake waasantehene wangeweza kutuma askari vitani na kuwa na ushawishi wa kijeshi wa kiwango fulani juu ya majirani wake wote
waga walianzisha muungano wenye ufanisi mnamo na wagonja wadagomba na wamamprusi pia walipigania uwezo wa kisiasa katika miaka ya 
mawasiliano ya awali na ulaya kutoka kwa wareno walioingia ghana mnamo yalizingatia upatikanaji wa dhahabu
wareno walitua kwanza katika jiji la pwani lililokuwa makazi ya ufalme wa wafante na kuliita eneo hili elmina jina ambalo linamaanisha mgodi kwa kireno
mwaka wa mfalme john ii wa ureno aliagiza diogo de azambuja kujenga kasri ya elmina ambayo ilikamilishwa mwaka uliofuata
lengo lao lilikuwa kufanya ubadilishanaji wa dhahabu pembe za ndovu na watumwa ili kuimarisha mamlaka yao yaliyokuwa yanakua kwa kasi katika eneo hilo
kufikia mwaka wa waholanzi walikuwa wameungana nao na kujenga ngome katika maeneo ya komenda na kormantsi
mwaka wa waliiteka kasri ya elmina kutoka kwa wareno na vilevile axim mwaka wa ngome ya mtakatifu antoni
wafanyabiashara wengine kutoka ulaya walijiunga nao kufikia miaka ya kati ya karne ya hasa waingereza wadenmarki na waswidi
zaidi ya ngome na kasri thelathini zilijengwa na wafanyabiashara wareno waholanzi waingereza na wadenmarki
eneo la gold coast lilijulikana kwa karne nyingi kama kaburi la mtu mweupe kwa sababu wengi kati ya wazungu walioenda huko kutoka ulaya walikufa kutokana na malaria na magonjwa mengine ya eneo la hari
baada ya waholanzi kuondoka mwaka wa uingereza iliiweka gold coast chini ya himaya yake
kufuatia ushindi wa uingereza mwaka wa hadi unyakuzi wa uhuru mnamo machi eneo la ghana ya sasa ghairi ya sehemu ya volta region british togoland lilikuwa likijulikana kama gold coast
vita vingi vilitokea baina ya utawala wa kikoloni na baadhi ya mataifa ya eneo hilo vikiwemo vita vya vya ashanti fante na mapambano ya kudumu ya waashanti dhidi ya waingereza ambayo yalikoma baada ya vita vya tatu baina ya waashanti na waingereza the third ashanti british war hata chini ya utawala wa kikoloni machifu na watu wao walipinga mara kwa mara sera za waingereza hata hivyo ushawishi wa kupinga ukoloni ulikolea baada ya vita vya pili vya dunia
mwaka wa chama kipya cha united gold coast convention ugcc kilitoa wito wa utawala wa kujitegemea katika wakati mfupi iwezekanavyo
baada ya kuongezeka kwa maandamano mnamo wanachama wa chama cha united gold coast convention walikamatwa akiwemo waziri mkuu na rais wa baadaye kwame nkrumah
baadaye nkrumah aliunda chama chake mwenyewe the convention people s party cpp ambacho kiliongozwa na usemi serikali ya kujitegemea sasa self government now
alianzisha kampeni ya vitendo chanya na kupata ufuasi wa watu wa sehemu za mashambani na wa daraja la wafanyakazi
kwa mara nyingine nkrumah alishikwa na kuzuiliwa kwa kuwa msimamizi wa chama ambacho kilisababisha ususiaji migomo na vitendo vingine vya uasi wa raia
hata hivyo baada ya kushinda wingi wa viti katika bunge ya kuunda sheria mnamo kwame nkrumah aliachiliwa na kuchaguliwa kuwa kiongozi wa masuala ya serikali
baada ya mazungumzo na uingereza hatimaye tarehe machi saa sita usiku kwame nkrumah alitangaza ghana kuwa huru milele
utawala wa ghana ulikuwa wa kidemokrasia ambao ulipatikana kutoka kwa wakoloni bila kupigana vita bali kwa njia za mazungumzo na msaada wa umoja wa mataifa
bendera iliyokuwa na rangi nyekundu dhahabu kijani kibichi na nyota nyeusi ilikuwa bendera mpya mnamo 
bendera hiyo iliundwa na theodosia salome okoh na rangi nyekundu inawakilisha damu iliyomwagwa ili kupata uhuru rangi ya dhahabu inawakilisha ukwasi wa madini wa ghana ile ya kijani kibichi inaashiria utajiri wa kilimo na ile nyeusi ni ishara ya uhuru wa waafrika
huku ikiundwa kutoka kwa muungano wa maeneo ya gold coast na british togoland kufuatia matokeo ya kura ya maoni ya watu yaliyodhaminiwa na umoja wa mataifa mnamo ghana ilikuwa nchi ya kwanza ya afrika kusini mwa sahara kunyakua uhuru mnamo 
kwame nkrumah waziri mkuu wa kwanza na baadaye rais wa nchi ya sasa ya ghana hakuwa tu kiongozi wa kiafrika wa kupigana dhidi ya ukoloni ila alikuwa pia mtu aliyekuwa na ndoto ya muungano wa afrika ambayo haingejipata katika ukoloni mamboleo
alikuwa kiongozi wa serikali ya kwanza afrika kukuza muungano wa waafrika pan africanism wazo ambalo alilipata wakati wa masomo yake katika chuo kikuu cha lincoln lililoko pennsylvania marekani wakati ambapo marcus garvey alikuwa anapata umaarufu kwa harakati zake za back to africa movement
aliunganisha ndoto za macus garvey na zile za mwanachuo mashuhuri mmarekani mweusi w
kanuni za ghana za uhuru na haki usawa na elimu ya bure kwa wote bila kujali kabila dini au mila zinatokana na utekelezaji wa wazo la pan africanism
ingawa lengo lake la muungano wa afrika halikuwahi kuafikiwa osagyefo dr
kwame nkrumah kama ajulikanavyo sasa alishiriki kwa kiwango kikubwa katika kuzinduliwa kwa shirika la umoja wa afrika ambalo lilifuatwa mnamo na umoja wa afrika african union
ingawa nkrumah aliheshimika sana ng ambo hakuwa akipendwa katika masuala ya ndani ya nchi
vibumba vya mayai huweza kuwa na mayai kumi na tano hadi zaidi ya mia moja
hakufeli tu kuanzisha uchumi wa viwanda ila hata sera zake hukusu uchumi ziliishia kuifanya nchi ya ghana kuwa maskini kuliko ilivyokuwa wakati wa kupata uhuru
mafanikio yake yalikuwa kutambuliwa na raia wa ghana wakati wa maadhimisho ya kuzaliwa centenary wake na siku aliliweka kama likizo umma nchini ghana
hatimaye nkrumah aliondolewa madarakani na jeshi alipokuwa ng ambo mnamo februari na mabadiliko hayo yalikaribishwa na wengi wa wakazi wa ghana
inaaminika na wengi wa wachanganuzi wa masuala ya kisiasa kwamba shirika la marekani la central intelligence agency cia lilihusika na mapinduzi hayo lakini wazo hilo halijawahi kuthibitishwa
mfululizo wa baadaye wa mapinduzi kati ya na uliishia kwa kuingia madarakani kwa liuteni wa jeshi la wanahewa flight lieutenant jerry rawlings mwaka wa 
mabadiliko hayo yalisababisha kusimamishwa kwa katiba ya nchi mnamo na kupigwa marufuku kwa vyama vya kisiasa
uchumi ulishuka sana punde baadaye na waghana wengi walihamia nchi zingine
ingawa wengi wa waghana waliohama walienda nigeria serikali ya nigeria iliwarudisha ghana karibu waghana milioni moja mwaka wa 
katiba mpya iliyorudisha mfumo wa siasa za vyama vingi ilitangazwa mwaka wa na rawlings alichaguliwa kuwa rais na tena mwaka wa 
katiba ya mwaka wa ilimzuia kuwania kiti hicho kwa muhula wa tatu kwa hivyo chama chake national democratic congress kilimchagua makamu wake wa rais john atta mills kuwania urais dhidi ya vyama vya upinzani
huku akishinda uchaguzi wa mwaka john kufuor wa chama pinzani cha new patriotic aliapishwa kama rais mnamo januari na kumshinda tena mills mwaka wa hivyo kuhudumia kama rais kwa mihula miwili
mwaka wa john atta mills alichukua mamlaka huku kukiwa na tofauti ndogo sana ya kura ambazo ni 
 kati ya chama chake national democratic congress na kile cha new patriotic party tukio hili likiwa la pili la ubadilishanaji wa mamlaka kutoka kwa kiongozi mmoja aliyechaguliwa kihalali kwa mwingine na hivyo kuimarisha hadhi ya ghana kama demokrasia iliyo imara
ni jina la kutaja albamu ya mwaka wa yenye mtindo wa ushairi wa tupac shakur
albamu hii imeshehena muundo halisi wa sanaa ya ushairi wa rekodi za muziki wa tupac wengine ni wanaojulikana ni pamoja na ludacris na bone thugs harmony
mashairi ya tupac yamenukuliwa kuimbwa au imetumika kama kivutio kwa ajili ya kila wimbo wa katika albamu hii
hii ni albamu ya pili ya tupac yenye mashairi ambayo yamewahi kutolewa ya kwanza the rose that grew from concrete ina mashairi ya tupac ambayo yanasikika na kuimbwa na waimbaji wengine wa muziki
 pac the prophet returns ni jina la kutaja albamu yenye mkusanyiko wa nyimbo za tupac shakur
albamu ilitolewa mnamo mwaka wa kupitia studio za death row records na koch records
mnavunavu au mzabibu bata physalis peruviana ni mmea au kichaka katika familia solanaceae ambao unapanda mara nyingi juu ya mimea mingine au egemeo lolote
kaliksi ambayo imeunda na sepali izungashia tunda kama kibofu
tunda bivu lina rangi ya manjano na ladha maalum tamu
asili ya mnavunavu ni peru kolombia na ekuador lakini sasa hupandwa afrika ya kusini na mashariki australia nyuzilandi na visiwa kadhaa vya pasifiki
nothing but trouble ni jina la kibwagizo rasmi kwa ajili ya filamu ya mwaka wa yenye jina sawa
juice ni jina la kutaja kibwagizo cha igizo la filamu ya uhalifu iliyotoka mwaka wa juice
 desemba kupitia studio za mca records na hasa humu kuna ngoma za hip hop tu
juice ilituzwa hadhi ya dhahabu na riaa mnamo machi 
poetic justice ni kibwagizo kwa ajili ya filamu ya mwaka wa poetic justice
 juni kupitia studio za epic records epic soundtrax na ina mchanganyiko wa vibao vya hip hop na contemporary r b
albamu ilipata mafanikio kwa kushika nafasi ya kwenye chati za billboard na ilitunukiwa dhahabu na riaa mnamo agosti 
above the rim the soundtrack ni kibwagizo rasmi kwa ajili ya filamu iliyotoka yenye jina sawa na kibwagizo
kibwagizo hiki kilitolewa na death row na interscope records mnamo machi hasa ilitayarishwa na suge knight
dr
dre alikuwa kama matayarishaji msimamizi wa mradi
ali baba na wezi arobaini ni kisa kimoja katika mkusanyiko wa hadithi katika kitabu cha alfu lela lela usiku elfu na moja
katika kisa hiki ali baba ni mkazi maskiniwa mji mmoja nchini uajemi anayedumisha maisha yake kwa kukusanya kuni msituni na kuibeba sokoni juu ya punda zake
siku moja anaona kundi la majambazi msituni anajificha na kuwatazama hao majambazi wanaokaribia na kusimama mbele ya miamba mikubwa
hapo anamsikia kiongozi wao kutamka maneno sesam ujifungue halafu uwazi kama mlango unafunguka katika mwamba majambazi wanaingia na mlango unafungwa
baada ya muda mlango unafunguka tena majambizi wanatoka nje na kiongozi anatamka maneno sesam ujifunge baada ya kuondoka kwa kundi la majambazi ali baba anaenda kwa sehemu alipoona uwazi na kusema maneno aliyosikia
mayai ya panzi aina nyingi huingia kwa diaposi kupitia majira ya baridi au kiangazi
mlango unafunguka na ali baba anayeingia ndani anaona pango kubwa katika mwamba linalojaa mifuko ya dhahabu almasi na pesa pamoja na bidhaa nyingi yenye thamani
ali baba anabeba kiasi cha dhahabu kwake nyumbani na kuionyesha kwa mke wake
kwa bahati mbaya kaka yake ali baba anatambua ya kwamba mdogo wake amekuwa tajiri
huyu kaka anaamua kuchukua dhahabu pia anaenda pangoni lakini wakati wa kuondoka amesahau neno lile
anafungwa ndani ya pango hadi majambazi wanarudi wanaomwua na kuacha maiti pangoni
ali baba anamtafuta kaka anapata maiti na kuichukua nyumbani kwa mazishi
majambazi wakirudi wanatambua kuna mtu mwingine anayejua siri yao wanaenda mjini kumtafuta
anamshukuru morgiana kwa kumpa uhuru na kumwoza kwa mwanawe
 sandb d ni jina la baharia na mshujaa wa hadithi kadhaa katika mkusanyiko wa fasihi ya kiarabu unaopatikana katika kitabu cha alfu lela lela usiku elfu na moja
katika hadithi hizi sindbad ni mtu wa mji wa basra iraki ya leo wakati wa ukhalifa wa waabbasi na hasa khalifa harun al rashid
hadithi ya sindbad zinasimulia habari za safari zake saba kwenye bahari upande wa mashariki wa afrika na kusini za asia
katika safari hizi anakutana na maajabu mengi madubwana na kupita kwenye hatari nyingi
 julai ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
anafahamika zaidi kwa kuigiza na kucheza kama hayati michael jackson kwenye filamu na vipindi vya tv
joto hasira ni jina la kutaja wimbo ulioimbwa na kutungwa na msanii wa muziki wa bongo flava kutoka nchini tanzania lday jay dee
ndani yake anaonekana kupiga vijembe wale watu wanaopenda kujivutia upande wao tu na kusahau wengine
haiwezekani leo tunapata raha pamoja lakini ikija shida uanze mbio
mnavu au mnafu solanum nigrum ni mmea katika familia solanaceae
kwa kawaida huu ni mmea wa pori lakini unapandwa mahali pengi katika afrika ya mashariki
mingi ya mimea ya pori ina sumu matunda mabichi hasa
kula kwa beri bichi na mara nyingi majani pia kunaweza kusababisha kifo cha watoto na mifugo
lakini aina za mnavu zinazopandwa zinaweza kuliwa baada ya kuzipika
matunda mabivu yanaweza kuliwa kwa kawaida bila kupikwa aina zenye matunda mekundu au yenye rangi ya machungwa hasa rangi ya kawaida ni nyeusi
kuna spishi nyingine solanum americanum ambayo imewasilishwa katika afrika na ambayo inafanana sana na s
nigrum
watu wengi hawawezi kulinganua spishi hizi na mbili zote huitwa mnavu
 oktoba ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
septemba ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
 oktoba ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
februari ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
jonathan nicholas john tartaglia amezaliwa tar
 februari ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
 julai ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
 februari ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
 juni ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
desemba ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
 novemba ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini marekani
mbu ni wadudu wadogo wa nusuoda nematocera katika oda diptera yaani wenye mabawa mawili
kwa asili jina hili limetumika kwa wadudu wa familia culicidae lakini kwa sababu spishi nyingi za nematocera hazina majina ya kiswahili mbu linapendekezwa kama jina kwa nematocera wote
nusuoda nyingine ya diptera brachycera inashirikisha nzi na jamaa wao
diptera wote wana mabawa mawili tu yaliyopo kwa mesotoraksi
vipapasio vya nematocera ni virefu kiasi na vina mapingili mengi kuliko brachycera
madume ya spishi nyingi zinabeba nywele nyingi juu ya vipapasio
sehemu za kinywa za mbu zimetoholewa kwa kufyunza
spishi za mbu zinazojulikana sana ni zile ambazo hufyunza damu
ni majike ambao wanafyunza damu kwa sababu lazima wakuze mayai
madume na spishi nyingine za mbu hufyunza mbochi au utomvu
mbu waladamu hurithisha magonjwa mara nyingi k
malaria spishi za anofelesi anopheles homanyongo homa ya vipindi chikungunya spishi za aedes na matende spishi za kuleksi culex
lava wa spishi nyingi zaidi huishi katika maji ambapo hula viani bakteria na vijidudu wengine
akikomaa bundo aelea juu ya maji au apanda juu ya mmea wa maji na mdumili atoka
gridlock d ni kibwagizo rasmi kwa ajili ya filamu iliyoongozwa na vondie curtis hall gridlock d
kibwagizo kilitolewa mnamo januari kupitia studio ya interscope records
albamu ilitunukiwa hadhi ya dhahabu na riaa miezi miwili mbele kwa kuuza nakala copies
gang related ni cd maradufu ya sauti iliyotolewa kama kibwagizo cha kwa ajili ya filamu ya gang related
oktoba chini ya studio ya death row records na priority records
albamu ina vibao kutoka kwa mwigizaji msanii msaidizi kutoka katika filamu hii tupac shakur
albamu ilishika nafasi ya kwenye chati za billboard top na kwenye chati za billboard top r b hip hop albums chart
kibwagizo hiki na vingine viwili above the rim na gridlock d vilitolewa na death row ikiwa kama kifurushi chenye seti ya cd zilizoitwa the death row archives the soundtracks
albamu pia inamwonesha rap ya mara ya kwanza ya rapa kutoka kansas city missouri tech n ne
makaveli daz dillinger don t go sleep tha ep ni albamu ya kutaja nyimbo mchanganyiko iliyotolewa na makaveli na daz dillinger
kuna matoleo mengine mawili ya bootleg ambayo pia ni ep lakini toleo halisi lina nyimbo nane tu
albamu zilirekodiwa katika studio za death row records kati ya mwaka wa kwa ajili ya mradi wa tupac na boot camp clik one nation
baadaye wakati daz ameondoka death row amekwiba baadhi ya nakala kuu ya kiasi cha nyimbo za tupac ambazo hazijatolewa baadhi zinaweza kusikika katika albamu hii ya ep
wimbo pekee ambao umeachwa bila kuguswa na daz ni they don t give fucc about us lakini hizo nyingine alifanya remixi zake na kujiingiza kwenye nyimbo ambamo awali hakuwepo
foligno ni mji wa wilaya ya perugia mkoa wa umbria nchini italia
una wakazi katika eneo la kilometa mraba 
diglosia ni aina za lugha ambazo zina aina mbili za lugha hizo moja kwa mfano lugha ya kiarabu
kuna aina mbili za lugha hiyo moja lugha ya juu inayoitwa al fasaha na lugha ya chini inayoitwa al hamiya
clube de regatas do flamengo ni klabu ya kandanda yenye makao yake katika mji mkuu wa rio de janeiro nchini brazil
mwingi wa habari ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini tanzania p
the mc
albamu ilitolewa kupitia studio za tattoo records na bongo records
albamu ilianza kufanyiwa harakati za uuzaji mnamo tar
katika albamu hii amepata kushirikisha wasanii wengine wa hip hop na bongo flava kutoka tanzania ikiwa ni pamoja na cianah mansu l nikki mbishi songa one the incredible kiraka na maulo na wengine wengi
katika albamu hii kuna nyimbo zimefanywa kuchukuliwa sampuli kutoka katika nyimbo za manguli wa muziki kutoka nchini tanzania ikiwa ni pamoja na sauti kutoka kwa hayati marijani rajabu na remmy ongala
hakika ni mapinduzi makubwa katika hali ya kufanya sampuli ya nyimbo zingine
julius nyaisangah januari oktoba alikuwa mtangazaji maarufu wa redio na televisheni kutoka nchini tanzania
alifahamika zaidi kwa jina lake la kifupi kama anko j
awali alifanyakazi rtd radio one na mwisho kabisa alikuwa mkurugenzi wa abood media co
limited
nyaisangah alifariki dunia kwa tatizo la shinikizo la damu na sukari mnamo tar
kiaari ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na waaari
kiafar ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia eritrea na jibuti inayozungumzwa na waafar
pia kuna wasemaji nchini jibuti mwaka wa 
kialaba pia kialaba k abeena ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na waalaba na wak abeena
ingawa hakizingatiwi sana kama chanzo cha kihistoria kimekuwa na sifa kuliko vitabu vingine juu ya mtakatifu huyo kwa uzuri mkubwa upande wa lugha na usanii katika kusimulia
ni kama manukato yanayotuvutia kwenye roho na utakatifu wa fransisko aliyekwishakufa toka siku nyingi hivi kwamba anakumbukwa kwa mbali lakini kwa namna ya kupendeza zaidi
miaka iliyopita imechuja ujumbe wake ambao hivyo unang aa kwa namna ya pekee katika kitabu hicho kilichosisitiza jinsi fransisko alivyofanana na yesu wazo lililokazwa na wafransisko wote wa karne xiv
kitabu kilimuongoza roberto rossellini mwaka kutoa filamu francesco giullare di dio fransisko msanii wa mungu akishirikiana na federico fellini
kilitumika pia kutunga libretto ya opera ya olivier messiaen iliyoitwa saint fran ois d assise
ngano za wenzi watatu kwa kilatini legenda trium sociorum ni kitabu muhimu zaidi kati ya vile visivyo rasmi vilivyoandikwa katika karne xiii kuhusu fransisko wa asizi
kwa muda mrefu kilidhaniwa kuandikwa na wenzi watatu wa mtakatifu huyo anjelo leo na rufino hivyo wakati mwingine kilipewa kipaumbele
kadiri ya mtazamo huo miaka ishirini baada ya kifo cha fransisko hamu ya kujua habari zake ilikuwa imeongezeka ndani na nje ya shirika
ndiyo sababu wakati wa mkutano mkuu wa mwaka mtumishi mkuu mpya aliagiza ndugu wote walete kwa maandishi kumbukumbu yoyote waliyonayo juu yake
kutokana na agizo hilo kitabu hicho kilitungwa katika miaka kikaitwa ngano za wenzi watatu
kinategemea sana kitabu cha yohane wa perugia lakini kinatia mkazo zaidi juu ya fransisko mwenyewe na kuonyesha njia ya kuongoka na kufanana na kristo ambayo aliifuata na ambayo inawafaa wote
kumbe wataalamu wengine leo wanakiona kimeathiriwa na vitabu vya thoma wa celano na hata vya bonaventura wa bagnoregio juu ya fransisko hivyo wanasema kiliandikwa baadaye
makabila ya israeli kwa kiebrania bnai yisra el yaani wana wa israeli waliunda taifa la lugha ya kisemiti katika mashariki ya kati wakiishi katika sehemu kubwa ya nchi ya kanaani kati ya karne ya kk na karne ya kk halafu wakawa wanaitwa wayahudi na wasamaria
biblia inaeleza kuwa makabila hayo yalitokana na wana wa kiume wa babu yakobo bin isaka na mjukuu wa abrahamu
majina ya watoto hao na ya makabila yaliyotokana nao ni reubeni babu simeoni babu lawi babu yuda babu dan babu naftali babu gad babu asheri babu isakari babu zebuluni babu yosefu babu wazao waligawanyika katika makabila mawili kutokana na watoto wake manase babu na efraim babu benyamini babu
kadiri ya mwa rebeka alimzalia isaka watoto pacha wenye sura na silika tofauti esau na yakobo
wa kwanza analaumiwa hasa kwa kupuuzia baraka ya mungu iliyokuwa haki ya kifunguamimba kwa sahani ya dengu alikubali kukosa neema zile zote alizojitwalia yakobo kwa imani yake eb 
kabla hajaingia nchi yake mungu alishindana naye usiku kucha akalazimika kumbariki na kumtajia jina jipya israeli
kama kawaida ya mitara kulikuwa na upendeleo na wivu
kijicho na chuki vilifikia hatua ya kuwafanya watamani kumuua
mwisho uamuzi ukawa kumuacha hai lakini kumuuza kama mtumwa kwa wafanyabiashara walioelekea misri mwa 
hivyo baada ya majaribu mbalimbali akatukuzwa kuwa liwali wa farao kwa nchi yote hasa kwa usimamizi wa akiba ya chakula mwa kwa ajili ya miaka saba ya njaa aliyotabiri
mwa inasimulia yakobo na wazawa wake wote jumla wanaume walivyohamia misri miaka ya kk
lakini hawakusahau nchi waliyoahidiwa na mungu ndiyo sababu yakobo na yosefu walidai waapiwe kuwa watakuja kuzikwa kwao mwa 
wataalamu wanafikiri baraka hiyo inaeleza hali ya makabila hayo wakati ilipoandikwa
karne ya kk kabla ya kristo ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe januari kk na kuishia tarehe desemba kk
taa ya aladin ni kisa kimoja kati ya hadithi ya mkusanyiko wa fasihi wa alfu lela lela
aladdin ni kijana anayeambiwa na mchawi fulani kumchukulia taa ya mafuta kutoka pango moja
mchawi anajaribu kumdangaya aladdin kwa hiyo aladdin hampi taa anapeleka kwake nymbani
wakati mamake anataka kusafisha taa na kuisugua jinn mmoja mkuba anatoka katika taa
huyu jinn anapaswa kumtii yeyote anayesugua taa na kuwita kwa njia hii
kwa msaada wa jinn aladdin anakuwa mtajiri na kumwoa binti wa sultani
baadaye mchawi anarudi akitaka kujipatia taa lakini kwa msada wa jinn aladin anamshinda na kuishi kwa furaha pamoja na mkewe
kichocho pia schistosomiasis au bilharzia ni ugonjwa ambako minyoo midogo ya aina schistosoma inaingia mwilini na kusababisha uwasho katika viungo mbalimbali unaosababisha homa udhaifu kuwasha kwa ngozi na baada ya muda zaidi damu kwenye kinyesi na maumivu tumoni
minyoo ya aina schistosoma inaendelea kwa hatua zifuatazo kwa hiyo maisha ya schistosoma na nafasi ya maambukizi huhitaji kwa hiyo njia ya kuambukizwa ni kuingia katika maji penye konokono zilizoambukizwa
siku hizi karibu kila ziwa au bwawa katika afrika huwa na hatari ya kichocho hatari inapungua katika mito yenye mwendo wa maji au katika sehemu ya maziwa makubwa ambako kuna pwani pana ya mchanga bila mimea iliyo chakula cha konokono
taratibu wa kukinga dhidi ya maradhi haya ni pamoja na upatakanaji wa maji safi na upungufu wa idadi ya konokono
taratibu huu unakusudia kupunguza idadi ya watu wanaoambukizwa na kwa hivyo kupunguza kuenezwa kwake maradhi yenyewe
praziquantel ni dawa inayopendekezwa na shirika la afya duniani kwa ajili ya wale wanaojulikana kuambukizwa ugonjwa na kidusia chake vilitambuliwa mara ya kwanza mnanmo mwaka nchini misri na mtibabu mjerumani theodor bilharz alipochungulia maiti katika hospitali moja mjini kairo
kwa hiyo ugonjwa umejulikana pia kwa jina la bilharzia
studio ya kurekodia ni mahali palipoandaliwa kwa kurekodi sauti hasa muziki
studio za aina hii hutawaliwa na watu binafsi au mara nyingi na makampuni ya kurekodia yanayouza rekodi kama dvd au cd za muziki
studio ndogo zinatumiwa pia na wanamuziki wanaotaka kuwa na kumbukumbu ya binafsi au kuuza rekodi zao wenyewe
hapa watumiaji wanalipa kodi fulani kwa masaa ya matumizi
studio ya kurekodia inahitaji jengo au vyumba vyenye ujarabati sauti yaani aina za hami zinazozuia sauti na makelele ya nje kufika ndani
fundi sauti anatumia mitambo yake kupokea sauti na kuibadilisha kwa ajili ya rekodi za kuuzwa kwa kusahihisha marudio sauti mahadhi na kadhalika pia anaweza kufupisha rekodi au kuunganisha rekodi mbalimbali
kianfillo ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na waanfillo
kiarbore ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na waarbore
kiargobba ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na waargobba
kiawngi ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na waawngi
mara nyingi ni chemchemi yaani mahali ambako maji yaliyokusanyika chini ya ardhi yanatoka nje na kuonekana kwenye uso wa ardhi
chanzo cha mto ni pia mahali ambako mto unatoka katika ziwa kwa mfano mto wa naili unapotoka katika ziwa viktoria
kibaiso ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wabaiso
kibambassi ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wabambassi
siegfried fischbacher uwe ludwig horn amezaliwa tar
 ni wasanii wa mazingaombwe kutoka nchini ujerumani waliokuwa mashuhuri kutokana na maonyesho yao huko marekani mjini las vegas yaliyotembelewa na watazamaji zaidi ya milioni 
walikuwa mashuhuri hasa kutokana na michezo yao pamoja na chui milia weupe uwanjani
kibasketo ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wabasketo
kibench ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wabench
kiborna pia kiboro ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na waborna
kiburji ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia na kenya inayozungumzwa na waburji
yai ni njia ya wanyama jinsi wanavyozaa kama vile ndege reptilia samaki na wadudu wengi
mayai ya mamalia na wanyama wengine kadhaa hukua ndani ya mwili katika uterasi kwa kawaida
ni seli kutoka na kiumbe jike ikiungana na seli ya dume ni chanzo cha kiumbe kipya au mtoto
kwa wanayama kama mamalia wengi seli hii inaweza kubaki ndani ya mwili na kuendelea humo
mayai huwa na ganda ya kulinda maisha mapya ndani yake
kutokana na kiwango cha proteini mafuta na vitamini ya lishe ndani yake mayai hutafutwa kama chakula na wanyama na pia na binadamu
reubeni ni jina la mtoto wa kiume wa kwanza wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
simeoni ni jina la mtoto wa kiume wa pili wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
lawi ni jina la mtoto wa kiume wa tatu wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
kutoka kwa kaka yake haruni walitokea makuhani halali wa israeli waliosaidiwa na walawi wengine katika kuendesha ibada
yuda ni jina la mtoto wa kiume wa nne wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
dan ni jina la mtoto wa kiume wa tano wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
naftali ni jina la mtoto wa kiume wa sita wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
gad ni jina la mtoto wa kiume wa saba wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
asheri ni jina la mtoto wa kiume wa nane wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
isakari ni jina la mtoto wa kiume wa tisa wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
zebuluni ni jina la mtoto wa kiume wa kumi wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
yosefu ni jina la mtoto wa kiume wa kumi na mmoja wa yakobo israeli na babu la kabila mojawapo la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe au kwa kawaida zaidi liligawanyika pande mbili kabila la manase na kabila la efraimu kufuatana na majina ya watoto wake wawili wa kiume
kama kawaida ya mitara kulikuwa na upendeleo na wivu kati ya watoto wa yakobo
hasa yosefu alichukiwa na kaka zake wote ingawa alikuwa mnyofu hata kuwasimulia ndoto zake za ajabu mwa 
walipopata nafasi walifanya njama ingawa si wote
lakini katika maovu ya binadamu mungu akazidi kushughulikia taifa lake teule
hivyo yosefu akawa mfano wa yesu ambaye alichukiwa bure tu akauawa msalabani kwa wokovu wa wadogo zake wakosefu
kadiri ya mpango wa mungu njaa hiyo ikawalazimisha kaka zake waje kumuinamia naye hakulipa kisasi halafu kama vile alivyotafsiri ndoto mbalimbali aliwafafanulia maana ya matukio ya maisha yao katika mpango wa mungu kwamba ndiye aliyemtuma misri kusudi awaokoe mwa 
mwa inasimulia yakobo na wazawa wake wote jumla wanaume walivyohamia misri
yosefu yusufu anahesabiwa na waislamu kama nabii qur an sura vi
 na kati ya manabii wote habari za maisha yake tu zinachukua sura nzima yusufu sura sura xii
benyamini ni jina la mtoto wa kiume wa kumi na mbili wa yakobo israeli na babu la kabila la israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe
kabila la manase ni nusu ya kabila la yosefu nusu ya pili inaitwa kabila la efraimu
jumla ya makabila ya israeli ni yanayotokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la efraimu ni nusu ya kabila la yosefu nusu ya pili inaitwa kabila la manase
jumla ya makabila ya israeli ni yanayotokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la reubeni ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la simeoni ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la lawi ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la yuda ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
mtu maarufu zaidi wa kabila hilo ni yesu aliyekuwa mwana wa bikira maria lakini alijulikana kama mtoto wa yosefu wa ukoo wa mfalme daudi na kwa hiyo wa kabila la yuda
kabila la dan ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la asheri ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la gadi ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la isakari ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la zebuluni ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la naftali ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
kabila la yosefu ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
liligawanyika pande mbili kabila la manase na kabila la efraimu
kabila la benyamini ni mojawapo kati ya makabila ya israeli ambayo kwa jumla ni kutokana na watoto wa kiume wa yakobo israeli
ina nukta mbili zinazokaa moja juu ya nyingine
inatumiwa katika sentensi kudokeza ya kwamba yale yanayofuata ni maneno kamili ya msemaji au nukuu
menginevyo kuashiria yale yanayofuata kama ni mfano orodha n
kalenda ya kichina ni kalenda ya kidesturi inayoitwa pia kalenda ya han
inatumiwa nchini china na pia na watu wanaofuata utamaduni wa kichina penginepo duniani pamoja na kalenda ya gregori
mambo ya serikali na mipango ya kiuchumi hufuata kalenda ya gregori
lakini sikukuu za kidesturi zinafuata kalenda ya kichina kwa mfano mwaka mpya wa kichina
kalenda hii hutumiwa pia kwa kupanga tarehe za arusi mazishi au kuhamia nyumba kwa sababu wachina wengi huamini kuna tofauti kati ya siku za bahati nzuri na bahati mbaya
kalenda wa kichina inafuata mwendo wa mwezi pamoja na mwendo wa jua kwa hiyo inaunganisha tabia za kalenda ya mwezi na kalenda ya jua
kwa kawaida mwaka mmoja huwa na miezi lakini kuna pia miaka yenye miezi hii inatokea mara saba katika kila kipindi cha miaka 
kama ni mwaka una miezi muda wake ni siku 
kichara ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wachara
fonimu huweza kubadili maana ya neno katika lugha husika
hapa fonimu p ikibadilishwa na kuwekwa fonimu nyingine maana ya neno la awali hubadilika
mf
tunga fonimu t imebadili maana ya neno la awali punga kidaasanach ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia na kenya inayozungumzwa na wadaasanach
kidime ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wadime
kidizi ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wadizi
kidorze ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wadorze
kigamo gofa dawro ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wagamo wagofa na wadawro
kiganza ni lugha ya kiafrika kiasia nchini sudan na ethiopia inayozungumzwa na waganza
kigawwada ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wagawwada
kigayil ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wagayil
kigedeo ni lugha ya kiafrika kiasia nchini ethiopia inayozungumzwa na wagedeo
murder was the case ni jina la kutaja filamu na albamu ya kibwagizo kifupi cha mwaka wa ambacho kimechezwa na snoop doggy dogg
jina la filamu linatokana na wimbo wa snoop ambao upo katika albamu yake ya kwanza doggystyle ambao ulitoka mapema kabla ya filamu hii
albamu ilishika nafasi ya kwanza kwenye chati za billboard mnamo novemba ikiwa na mauzo yapatayo katika wiki yake ya kwanza na vilevile ilipata kutamba katika chati za albamu top r b hip hop
wiki iliyofuata ilikaa nafasi ya juu ikiwa imeuza nakala na kupewa hadhi ya dhahabu
albamu ilitunukiwa hadhi ya platinum x ikiwa na mauzo ya nakala 
wimbo wa what would you do iliingizwa katika kibwagizo cha natural born killers na kilipata kichaguliwa kwenye grammy award for best rap performance by duo or group katika sherehe za ugawaji wa tuzo hizo mnamo 
albamu ilitolewa tena ikiwa na dvd ya ziada yenye video mnamo julai 
tupac shakur alilipwa na mmiliki wa death row records suge knight kurekodi wimbo kwa ajili ya albamu hii
wimbo ulirekodiwa lakini haujatumika katika toleo halisi la kibwagizo
still down ni sawa na toleo ambalo lilitolewa mnamo katika albamu ya pac ya r still down
hata hivyo wimbo una biti tofauti beti ya kwanza ambayo awali haikuwepo kiitikio cha kike na beti ya pili na tatu ambazo zimerekodiwa upya ambazo pia zinafanana kabisa na beti ya kwenye toleo la albamu ya still down
 au uislamu wa kisufii ni tawi la uislamu linalotafuta maarifa ya moyoni kuhusu ya mungu na imani
wafuasi wa mwelekeo huu wanaweza kuitwa sufii dervish au fakir
wasufii wanaamini ya kwamba inawezekana kumkaribia mungu katika maisha ya sasa kabla ya kifo wakielekea kuungana na nuru au roho ya allah iwezekanavyo
wanakazia kutawala fikra na tamaa za kimwili na kuondoa kila kitu ndani ya nafsi kisicholingana na mungu
kwa njia hii walimu wao wanafundisha kuna uwezekano kuachana na nafsi kabisa na kusikia umoja na mungu
wasufii wengi hukazia upendo wa mungu na upendo kwa mungu
kwa kukaribia shabaha hii wasufii wengine wanafundisha maisha ya kuachana na dunia na tamaa na mambo yake yote
wasufii wengi wameungana katika jumuiya mbalimbali zinazoitwa tarika kar
 njia na jumuiya hizi hufuata maagizo wa kiongozi mara nyingi mwenye cheo cha sheikh aliyeiunda
sehemu ya wasufii wanatumia aina ya kucheza ambako kila mshiriki anazunguka kiduara
mazoezi ya wasufi hazikubaliki na sehemu za waislamu wengine
hasa mielekeo makali kama wahabiya au salafiya imepinga wasufii na kuwashambulia pale walipo na nguvu au mamlaka
siku hizi nyumba na mikutano ya wasufi zimeshambuliwa hasa nchini pakistan kiongozi wao riaz ahmed gohar shahi na vitabu vyake vimepigwa marufuku na wafuasi wanaojulikana wanakamatwa
nchini saudia wataalamu wa kidini wa serikali walitangaza usufii kuwa shirk lakini miaka ya nyumba kuna taarifa ya nafasi kubwa zaidi kwa wafuasi wa usufii kuwa na mikutano
nchini uajemi iran serikali inajaribu pia kuwafuata wasufii kwa kufunga nyumba zao
kinyume chake mkutano wa kimataifa wa wataalamu waislamu nchini jordan ilitangaza mwaka kuwa usufi ni tawi halali la uislamu
 suf ni jina kwa nyuzi laini kama pamba zinazotoka kwenye matunda ya msufi miti ya aina za bombax na ceiba
sufi hutumiwa kwa kujaza magodoro n
k hafai kwa kutengeneza nyuzi ndefu na kitambaa
mara nyingi neno hili latumiwa pia kwa kutaja sufu yaani manyoya ya kondoo
 suf ni nywele manyoya laini za wanyama mbalimbali kama vile kondoo mbuzi ngamia lama au sungura zinazofaa kusokotwa kuwa uzi ndefu kwa matumizi ya nguo au matandiko na blanketi
sufu ilianza kutumiwa kwa nguo tangu miaka kk na watu wamechagua wanyama wanaofaa na kuwafuga kwa tabia hii
leo hii kiasi kikubwa kabisa cha sufu kinapatikana kutokana na kondoo
nchi ya australia ina kondoo nyingi duniani inazaa asilimia za mahitaji ya sufu duniani
usafiri wa anga la nje ni kila aina za safari au usafiri inayofikia nje za angahewa ya dunia kwenye anga la nje
ilhali hakuna mpaka kamili baina ya angahewa na anga la nje kuna mapatano kutazama kimo cha kilomita kama chanzo cha anga la nje
chombo cha kwanza kilichofikia juu ya km kilikuwa roketi ya kijerumani aina ya v katika majaribio ya mwaka 
chanzo cha usafiri wa anga la nje kilikuwa kuruka kwa chombo cha angani cha kisovyieti sputnik mnamo october iliyokuwa satelaiti ya kwanza iliyozunguka dunia angani
kiumbehai cha kwanza kilichofikishwa angani la nje alikuwa mbwa laika kwa njia ya satelaiti ya sputnik 
mtu wa kwanza angani la nje alikuwa mrusi yuri gagarin aliyezunkuka dunia mara moja tarehe aprili kwa vostok 
marekani ilifaulu kupeleka watu wa kwanza hadi uso wa mwezi tarehe julai hao walikuwa neil armstrong na buzz aldrin
tangu umoja wa kisovyeti ilianza kujenga kituo cha angani mir kilichofuatwa na kituo cha anga cha kimataifa iss tangu 
katika vituo hivi wanaanga na wanasayansi kutoka nchi mbalimbali waliweza kukaa angani kwa miezina kufanya utafiti wa mazingira ya anga la nje
usafiri wa anga la nje umeendelea kwa kuupeleka vyomba vya angani hadi sayari nyingine
shabaha ya safari hizi ni upelelezi na utafiti wa kisayansi
voyager ni chombo cha kwanza kilichotoka katika mfumo wa jua letu mnamo mwaka 
caselle landi ni mji mdogo wa italia uliopo kata katika mkoa la lombardia
ni karibu na mto po km kusini ya lodi na km kaskazini ya piacenza
nightshift ni wimbo maarufu wa mwaka wa ambao uliimbwa na kundi zima la kina commodores na vilevile jina la kibao ndiyo jina la albamu nightshift
wimbo ulitungwa kwa ajili ya manguli wa muziki jackie wilson na marvin gaye wanamuziki maarufu wawili wa r b ambao walifariki mwaka wa 
wimbo huu ndiyo wa kwanza kutamba kutoka kwa commodores tangu safari ya kuondoka kwake lionel richie kutoka katika kundi hili
pia ndiyo kibao kikubwa tangu kuondoka kwa richie imeshika nafasi ya tatu kwenye chati za billboard hot na uk singles chart na kuibuka nafasi ya kwanza kwenye chati za hot black singles
ijapokuwa bendi ilikuwa kinyume na studio yao katika kufanya maamuzi ya kutoa wimbo huu kama single ilishinda katika grammy award mnamo kwa ajili ya best vocal r b performance by duo group
kina commodores waliurekodi upya wimbo huu mwaka wa lakini safari hii uliimbwa kwa ajili ya hayati michael jackson
toleo la reggae la wimbo huu lilirekodiwa na winston groovy huku mashairi yake yakibadilishwa na kuwa kama sehemu ya kumuenzi nguli wa muziki wa raggae hayati bob marley
mshindi wa tuzo za grammy na american idol fantasia alichukua sampuli ya wimbo huu na kuimbwa kwa ajili ya single yake mpya ya lose to win
po ni mto mrefu zaidi katika italia mwenye urefu wa kilomita 
kuanzia chanzo chake katika milima ya alpi kuelekea mashariki hadi mdomo wake kwenye bahari ya adria karibu na mji wa venisi
unavuka mikoa minne piemonte lombardia emilia romagna veneto
hapo unapita kwenye miji muhimu kama vile torino torino na karibu na milano
riali ya zanzibar ilikuwa fedha halali iliyotolewa na usultani wa zanzibar kuanzia mwaka ah
ilipatikana kwa sarafu za riali nusu na robo riali
amri ya kuanzisha pesa hii ilitolewa na sultani barghash ibn said ibn sultan
pamoja na riali matumizi ya rupia ya uhindi na dolar ya maria theresia yalikuwa kawaida
mwaka usultani wakati ule ulikuwa tayari nchi lindwa chini ya uingereza uliacha rial na kutumia fedha ya rupia sawa na majirani kwenye bara yaani afrika ya mashariki ya kijerumani na afrika ya mashariki ya kiingereza mwaka ah sarafu za paisa pysa na riali na zilipelekwa nchini
riali ndogo zilikuwa za fedha na sarafu za riali na za dhahabu
lambo la magenge matatu ni lambo kubwa nchini china katika eneo la magenge matatu ya mto changjiang yangtse
ni kati ya malambo makubwa kabisa duniani ikizalisha kiasi kikubwa cha nguvu ya umememaji kati ya malambo yote megawati
hali ya hewa ikiwa nzuri mayai yaendelea kupevuka halafu tunutu wanatoka
lambo lilikamilishwa mwaka kwa shabaha ya kuzuia mafuriko kuzalisha umeme kuendeleza uchukuzi ufugaji samaki utalii kuhifadhi mazingira ya asili kuboresha mazingira kuhamisha wakazi katika maeneo ya ustawishaji kupeleka maji kutoka sehemu ya kusini kwenda sehemu ya kaskazini na kumwagilia maji mashamba
sehemu ya juu ya ukingo wa maji ya bwawa ina urefu wa mita maji baada ya kulimbikizwa katika hali ya kawaida ni yanakuwa na kina cha mita 
bwawa la maji la mradi huo linaweza kulimbikiza jumla ya mita za ujazo bilioni 
bwawa huwa na urefu wa kilomita hadi mji wa chongqing
mtu wa kwanza wa kuleta hoja la kujenga lambo hapa alikuwa sun yat sen raisi wa kwanza wa china
serikali za china na wakati wa vita pia japan walifanya mipango ya ujenzi
katika miaka ya mradi ulianzishwa upya na kukubaliwa mwaka kwa kura katika bunge la china
waziri mkuu li peng alikuwa mtetezi mkuu wa mradi
watu wengi walikuwa na wasiwasi na hii ilikuwa mara ya kwanza ya kwamba mpango wa serikali ya china ilikubaliwa na za wabunge pekee kura za ndiyo za hapana na za upande wowote
baadaye maoni ya upimzani yalipihwa marufuku na wapinzani kadhaa walifungwa gerezani
ujenzi ulianza mwaka na bwawa likajaa mwaka 
sababu za wasiwasi na upinzani ulioendelea hadi mwisho ni kama vile umememaji ni umeme unaozalishwa kwa kutumia mwendo wa maji
kwa kawaida mwendo asilia wa maji huzuiliwa kwa kujenga lambo
maji hufuata mvutano wa graviti yanataka kutelemka chini zaidi kila mahali yalipo kama kuna njia
kama nafasi ndogo unafunguliwa maji yanatelemka mle kwa nguvu nyingi
mwendo huu wa maji hupitishwa kwenye rafadha au parapela inayozungushwa
mwendo wa rafadha inaendelea kuzungusha jenereta ya kutoa umeme
gharama yake si kubwa kiwango cha uzalishaji umeme unaweza kubadilishwa haraka bila matatizo kulingana na mabadiliko ya mahitaji kwa mfano baina ya mchana na usiku
kama mahitaji ya umeme ni madogo maji hupitishwa kando la rafadha
uzalishaji huu hauchafushi mazingira maana hakuna kuchoma kwa fueli
kwa hiyo umememaji ni nishati mbadala inayotumiwa zaidi duniani
njia ya pekee ya kuzalisha umememaji ni kutumia bwawa ya juu inayojazwa kwa pampu
mbinu huu unatumia umeme uliopatikana wakati watumiaji wana matumizi madogo
umeme uliopo sasa kwa ziada huendesha pampu kubwa na kusukuma maji kutoka sehemu ya chini kwenda bwawa ulioandaliwa juu zaidi kwa mfano juu ya mlima
wakati wa mahitaji makubwa maji haya yanatelemshwa kupitia rafadha na kuzalisha umeme
ooooooohhh on the tlc tip ni jina la kutaja albamu ya pili ya rapa wa tlc
hii ipo sawa tu na ile ya kwanza albamu ina nyimbo kibao za tlc zinazosisitiza mitazamo ya kijamii na siasa kwa ujumla
ilivyotoka tu ikaingia kwenye chati za billboard albamu hii imeona zaidi mafanikio kuliko hata ile iliotangulia na kuna tofauti kibao katika utayarishaji ambazo zinaelezeka
vibao kikali kutoka kwenye albamu hii ni ain t proud beg na baby baby baby na zimefika kiwango cha platinum
ingawa albamu yenyewe kabisa ilitolewa chini ya laface haki zote kwa sasa zinamilikiwa na amaru entertainment studio inayomilikiwa na afeni shakur mama yake rapa huyu
ain t proud beg ni wimbo wa tlc kutoka katika albamu yake ya pili baby baby baby ni wimbo wa tlc kutoka katika albamu yake ya pili what about your friends ni jina la kutaja albamu ya pili ya rapa wa tlc
inasimama kama never ignorant getting goals accomplished
hat da back ni jina la kutaja albamu ya pili ya rapa wa tlc
hii ipo sawa tu na ile ya kwanza albamu ina nyimbo kibao za tlc zinazosisitiza mitazamo ya kijamii na siasa kwa ujumla
albamu ilitakiwa iitwe troublesome hiyo inataja umri wa shakur kwa kipindi hicho
mwana wa daudi ni jina la heshima la wanaume waliotokana na vizazi vya mfalme daudi na hivyo kuhusishwa na ahadi alilopewa na nabii nathani kwamba ukoo wake utatawala milele sam 
kwa namna ya pekee jina hilo lilitumika kwa yesu aliyetambuliwa na wengi kuwa ndiye masiya aliyetazamiwa ama wakati wa maisha yake au baada ya kifo chake
injili ya mathayo na injili ya luka zinasisitiza haki ya yesu kuitwa hivyo kwa kuorodhesha vizazi kati ya daudi na yosefu mume wa bikira maria mama yake
virus sumu ni chembe kidogo sana iliyoundwa na mada genetiki kama dna na rna kinachoweza kuzaa kwa msaada wa seli za viumbehai
wakati mwingine huhesabiwa kati ya vidubini lakini wataalamu wengi wanakataa ni viumbehai maana haiwezi kuzaa yenyewe pia haina metaboli
si seli yenyewe lakini ina sehemu za kiini cha seli
virusi vinaingia katika seli ya kiumbehai kama mmea au mnyama au binadamu vikitumia seli hii hii kuzaa yaani kujizidisha mara elfu kadhaa
tendo hili linasababisha vurugu ndani ya seli za kimelea inayoonekana kama hali ya ugonjwa
hadi sasa kuna aina za virusi zaidi ya zilizotambuliwa
zimeonekana tu tangu kupatikana kwa hadubini elektronia
muundo wa virusi una sehemu mbili pekee uzi wa dna au rna halafu koti ya proteini ya kulinda uzi hiyo
ambukizo la virusi katika wanyama na watu husababisha mjibizo wa kingamwili unaoelekea kuua virusi
lakini mjibizo huu unaoonekana mara nyingi kwa homa unaweza kudhoofisha mwili na kuleta hali ngumu hadi kifo
ni vigumu kupata madawa ya virusi kwa sababu virusi huishi ndani ya seli za mwili hivyo kuna hatari ya kwamba dawa linasababisha hasara kwa seli zenyewe
kati ya magonjwa yanayosababishwa na virusi ni influenza homa ya mafua na pia ukimwi
tofauti na kawaida biblia inamtaja kama masiha hata mfalme koreshi mkuu wa uajemi kwa sababu mungu alimtumia kutoa wayahudi katika uhamisho wa babeli na kuwaruhusu warudi yerusalemu na kujenga upya hekalu hata hivyo kwa namna ya pekee jina hilo linatumika kwa mwana wa daudi mtawala wa israeli katika wakati wa mwisho ambao utakuwa wa amani duniani jina hilo lilitafsiriwa na septuaginta kwa kigiriki khrist s nalo lilitumiwa mapema na wakristo wa lugha hiyo kwa yesu wa nazareth kwa sababu ya kusadiki ndiye mkombozi aliyetimiza kikamilifu kila utabiri wa manabii wa agano la kale
ndiyo sababu jina lake la awali limekuwa linaongezewa kwa kawaida hilo la kristo hivi kwamba imezoeleka kumuita yesu kristo
kutokana na umuhimu wa imani hiyo kwa wafuasi wa yesu wenyewe walianza kuitwa wakristo huko antiokia mji wa kwanza kuwa na waumini wenye asili ya kimataifa na waliozungumza kigiriki kuliko wale wenye asili ya kiyahudi
kumbe katika mazingira ya kisemiti wanaendelea kuitwa kama awali manasara yaani wanazareti
hadithi za uislamu pia zinafundisha kwamba nabii isa mwana wa bikira mariamu alikuwa ametabiriwa kama masih wa waisraeli na kwamba atarudi duniani siku ya kiyama pamoja na mahdi ili kumsinda masih ad dajjal yaani mpingakristo
kwa matumizi mengine ya jina moshi tazama makala ya maana moshi moshi kwa lugha ya kawaida ni wingu linalotokea pale ambako moto inawaka
ni mchanganyiko wa vipande vidogo vya mata mango matone ya kiowevu hasa maji na gesi mbalimbali pamoja na hewa
mara nyingi moshi ni tokeo lisilotakiwa la moto lakini wakati mwingine inasababishwa kwa kusudi kwa matumizi ya kijeshi wingo la kuficha jeshi mawasiliano alama za moshi kidini moshi ya uvumba kuua wadudu ufukizaji dhidi ya wadudu panya n
upishi kuhifadhi samaki au nyama kwa kuikausha katika moshi inapopokea pia ladha inayotafutwa
wakati wa kuwaka moto ndani ya nyumba watu wanaweza kufa kutokana na gesi sumu katika moshi hali halisi watu wengi wanakufa kutokana na moshi sumu kuliko na kuangamwa na moto yenyewe
kuvuta moshi ndani ya mapafu kwa njia ya kupumua husababisha matatizo ya kiafya kuanzia mwako wa njia za pumzi hadi kansa na hii ni hatari ya kuvuta tumbako kama sigara
sehemu za moshi na tabia yake hutegemea na fueli inayochomwa na mazingira ya moto
kama moto inaweza kutumia oksijeni nyingi inawaka kwa halijoto ya juu na hapo kiasi cha moshi kinapungua
hapa vipande vidogo vya mata mango ni hasa majivu pamoja na mvuke wa maji
moshi yenye mvuke wa maji huwa na rangi nyeupe kijivu kama moto inapata oksijeni kidogo kiwango cha moshi huongezeka pamoja na gesi za sumu ndani yake kama vile monoksidi ya kaboni na mengine
pale ambako mafuta na plastiki vinachomwa rangi ya moshi huelekea kuwa nyeusi hasa kutokana masizi
mafuta huchomwa sana ndani ya injini za mwako ndani kama injini za magari au majenereta na katika vituo vya umeme
hapo ni muhimu kupunguza kiasi cha mosha kwa kutumia filta na mitambo ya kusafisha moshi skin diamond ni jina la kisanii la kimarekani pornographic mwigizaji raylene kristinsan alizaliwa februari katika los angeles california
ayatollah ruhollah musawi khomeini kifarsi septemba mjini khomein juni tehran alikuwa kiongozi wa mapinduzi ya uajemi ya na baadaye kiongozi wa kiroho wa jamhuri ya kiislamu ya uajemi hadi kifo chake
alizaliwa mnamo mjini khomein katika uajemi wa kati katika familia ya masayyid
baada ya shule ya msingi aliendelea kusoma mafunzo ya kidini huko qom kuanzia mwaka akawa mujtahid pamoja na cheo cha kidini cha hodjatolislam
 aliandika kitabu cha ka f al asr r ufunuo wa siri alikoeleza mafundisho yake juu ya serikali ya kiislamu na kudai kufutwa kwa ufalme wa uajemi
aliendelea kufundisha sharia ya kiislamu kwenye chuo cha qom
khomeini aligongana na serikali ya shah mfalme mara ya kwanza 
katika mahubiri kwenye nafasi ya sikukuu ya ashura aliwaita wasikilizaji wake waanzishe mapinduzi na jihad dhidi ya utawala wa wakosaji akimaanisha familia ya kifalme bila kuwataja waziwazi
alikamatwa na kufungwa jela kwa muda fupi baadaye kufungwa kwake nyumbani
 alifukuzwa nchini akahamia irak alikokaa najaf na kufundisha kwenye chuo cha kishia
sifa zake huko uajemi zilikua na mahubiri yake yalisambazwa kwa njia ya kaseti
jeshi na polisi walivunja maandamano ya wanafunzi mjini qom waliopinga makala dhidi ya khomeini katika gazeti ya serikali
tunutu panzi wachanga waambua ngozi zao mara tano mpaka mara saba kufuatana na aina yao
vifo vya wanafunzi vikaanzisha ufuatano wa maandaano mapya kwa sababu katika kawaida ya shia kuna ibada za kukumbuka marehemu baada ya siku 
hivyo mazishi ya watu waliouawa yalifuatwa na maandamano siku baadaye yaliyosambaa kote nchini
kwenye maandamano haya vifo vipya vikatokea tena vilivyosababisha maandamano mapya yaliyoendelea kukua na kuvuta watu wengi walioonyesha upinzani wao kwa jumla dhidi ya serikali ya shah
haya yote yalisaidia kueneza jina la khomeini kati ya wajemi
katika oktoba khomeini alifukuzwa katika irak kwa sababu wakati ule saddam hussein alitafuta uhusiano mwema na jirani yake uajemi
kwa miezi minne khomeini alipata kimbilio katika ufaransa alikotembelewa mara kwa mara na wanahabari wa magazeti na tv ya magharibi walioeneza habari zake kote duniani
 januari shah mgonjwa aliondoka uajemi iliyokuwa katika hali ya uasi na khomeini alirudi nchini februari
khomeini alikaa mbali na taasisi kama serikali au bunge lakini aliongoza kupitia watu wengine na mara kwa mara kwa kuwahotubia wananchi
aliishi katika nyumba ya binti yake mjini qom na hakuondoka humo kila mtu alipaswa kumtembelea huko
wakati wa kutwaliwa kwa ubalozi wa marekani katika teheran na wanafunzi waislamu pia baadaye wakati wa vita kati ya irak na uajemi khomeini alifanya maazimio mengi yaliyofuatwa na serikali hata kama yeye mwenyewe hakuwa na madaraka rasmi
tarehe februari khomeini alitoa fatwa yenye hukumu ya mauti dhidi ya mwingereza salman rushdie mwandishi wa riwaya ayat ya kishetani kwa sababu aliona kitabu hiki kukashifu imani ya kiislamu
khomeini aliaga dunia juni baada ya upasuaji katika hospitali ya teheran
maskini wa uajemi walimpenda na kumheshimu karibu sawa na maimamu wa imani ya kishia
tabaka za juu na katikati walikimbia nchini kwa jumla ni mamilioni ya watu waliondoka uajemi kwa sababu ya mapinduzi ya khomeini
wataalamu na wenye elimu waliondoka pia kwa sababu uhuru wa vyuo ulibanwa sana
haki za wakinamama zilibanwa walipaswa kuvaa nguo za hijabi wakazuiliwa katika nafasi mbalimbali walipoweza kufanya kazi wakati wa shah
sayyid ni cheo cha heshima cha kiarabu kinachomaanisha hasa ukoo wa kiume wa mtume mohammad
kimsingi sayyid yamaanisha bwana ni namna ya kumtaja mtu kwa heshima
katika lahaja ya moroko yafupishwa kuwa sidi kutoka sayyidi bwana wangu
hata nje ya waarabu neno latumiwa kati ya waislamu kama cheo cha heshima kwa ukoo wa mtume muhammad
mara nyingi lataja wote wanaohusiana na husain na hasan wajukuu wa mtume kupitia binti yake fatima na ali ibn abi talib
mara nyingi ni ukoo wa husain tu wanaoitwa sayyid ilhali ukoo wa husain wamepewa cheo cha sharif
mabinti wa sayyid wa kiume huitwa sayyida isipokuwa watoto wa sayyida na baba asiye sayyid hawapokeo cheo hiki
kati ya dawoodi bohra cheo syyedina hutumiwa kwa kiongozi wao mkuu kwa maana ya kimsingi ya kiarabu bwana wetu hata kama yeye hatoki katika ujoo wa fatima
katika historia watu wengi walijipatia cheo hiki kwa sababu ya heshima na pia faida za kiuchumi kwa sababu masayyid walisamehewa kodi mbalimbali katika milki ya osmani
hivyo waosmani waliunda ofisi ya kusimamia masayyid na kukinga cheo hiki dhidi ya muhtasayyid yaani masayyid wa uwongo
wasunni huhesabu mabinti wanne lakini washia humtazama kama binti wa pekee wa mtume
hakuna uhakika juu ya tarehe ya kuzaliwa kwake kulitokea kati ya na waandishi wasunni wengine husema alizaliwa katika mwaka wa kutengenezwa kwa kaaba yaani miaka mitano kabla ya ufunuo wa kwanza wengine hudai kulitokea mwaka wa ufunuo na waandishi washia mara nyingi husema alizaliwa miaka mitano baada ya ufunuo
alipofika umri wa kubalehe aliolewa na ali ibn abi talib
alikuwa mtoto wa pekee wa mtume aliyezaa watoto walioishi kuwa watu wazima
fatimah aliongozana na muhammad alipofanya hijra kwenda madina mwaka 
baada ya kifo cha mtume alisimama upande wa ali dhidi ya abu bakr aliyekuwa khalifa wa kwanza
aligombana naye pia kuhusu urithi wake kutoka mtume
abu bakrs alipokataa kumpatia urithi alichodai alikataa kusema naye tena
fatimah aheshimiwa sana kati ya waislamu hasa na washia
 mnamo bk makka januari kufah irak alikuwa mkwe wa mtume muhammad khalifa wa nne wa uislamu na imamu wa shia wa kwanza
aheshimiwa na washia kama mfuasi wa kweli wa pekee wa mtume
ali alikuwa binamu wa mohammed na kati ya wafuasi wa kwanza wa mtume
alimwoa fatimah binti wa mtume akazaa naye watoto watano hasan ibn ali imamu wa pili wa shia baada ya kifo cha muhammad mwaka swali la kiongozi mpya wa umma wa waislamu likaleta fitina kati ya wafuasi wa ali na wengine iliyosababisha hadi leo mgawanyo kati ya wasunni na washia
mkutano wa viongozi waislamu ulimchagua abu bakr kuwa khalifa wa kwanza badala ya ali aliyedai ya kwamba aliteuliwa na mtume mwenyewe kuwa kiongozi baada yake
hata baada ya kifo cha abu bakr wakateuliwa mara mbili makhalifa wengine yaani umar ibn al khattab kama khalifa wa pili halafu uthman ibn affan kama khalifa wa tatu
ni baada ya kuuawa kwa uthman tu ya kwamba ali alichaguliwa khalifa wa nne
alihamia kufa nchini irak penye kituo kikubwa cha jeshi la uislamu
tangu mwanzo aliona upinzani wa vikundi mbalimbali si waislamu wote waliomkubali januari ali aliuawa na mkharijiya huko kufa
watoto wake hasan na husain walishindwa kumfuata kwa sababu muawiya alichukua utawala akiwa khalifa wa tano
swali hili la uongozi ulisababisha fitina na mgawanyo kati ya waislamu
kufa pia kofa kwa kiarabu al k fah ni mji wa irak wenye wakazi 
uko takriban km kusini kwa baghdad na km kaskazini kwa najaf kando ya mto frati
kama mahali pa mauti ya imam ali kufa pamoja na samarra karbala na najaf ni kati ya miji minne mitakatifu ya washia nchini irak
mji ulijulikana kwa jina la surestan katika milki ya uajemi wa kale
baada ya uvamizi wa kiislamu mwaka palikuwa na kambi kubwa la kijeshi lililoendelea kuwa mji mkuu wa kwanza wa uislamu
wanajeshi waislamu walipelekwa hapo kama walowezi
khalifa ali ibn abu talib alipeleka makao makuu yake hapo mwaka akafa mjini mwaka
mwaka waabbasi baada ya kupindua wamuawiya walifanya kufa mji mkuu wa khilafa hadi walipohamia baghdad
umuhimu wa kufa ulipungua kisiasa lakini uliendelea kiutamaduni hadi karne ya 
mji ulikuwa kitovu cha teolojia ya kiislamu na masomo ya kurani
mtindo wa kwanza wa mwandiko wa kiarabu huitwa mwandiko wa kufa hadi leo
 ab bakr al idd q makka kwa jina la abd allah agosti madina alikuwa khalifa wa kwanza wa uislamu baada ya kifo cha mtume muhammad
abu bakr alikuwa kati ya wandani wa muhammad walioshikamana naye tangu mwanzo na kungozana naye wakati wa hijra
baada ya kifo cha mtume alichaguliwa kiongozi mpya kwa msaada wa umar ibn al khattab na wakuraish
abu bakr akatumia cheo cha mfuasi wa mtume wa allah khalifatu rasuli llah au khalifa
kati ya kazi zake za kwanza ilikuwa vita za riddah dhidi ya makabila ya waarabu walioona ya kwamba baada ya kifo cha muhammad hawakuwa na wajibu kwa kiongozi mpya
wengine walikataa malipo ya zakat wengine walirudi kwa dini zao za awali
baada ya kushinda vita hizi abu bakr alituma jeshi lake dhidi ya bizanti na uajemi
hapo kaskazini waarabu walikutana na milki mbili kubwa zilizochoka baada ya vita ya miaka kati yao
zaidi ya hapo wajemi walikuwa katika kipindi cha vita ya wenyewe kwa wenyewe
jemadari khalid bin walid alishambulia hira katika mesopotamia na upande wa bizanti jeshi la waarabu likaingia katika palestina
kwa upande wa dini abu bakr alimpa umar bin khattab kazi ya kukusanya mapokeo ya korani
kabla ya kuaga dunia alimtaja umar kama mfuasi wake
alikufa mwaka mjini madina akazikwa kando la muhammad katika masjid al nabawi
 novemba alikuwa khalifa wa pili wa uislamu
akaongozana na mtume wakati wa hijra mwaka akawa mshauri wake katika mambo ya siasa na vita
mwaka binti yake hafsah aliolewa na muhammmad
abu bakr aliyekuwa khalifa wa kwanza alimteua umar amfuate akathebitishwa 
wakati wa uongozi wa umar eneo la waarabu likakua sana
milki ya uajemi iliporomoka kabisa baada ya ushindi wa waislamu mwaka 
majimbo ya palestina syria misri na afrika ya kaskazini yalitwaliwa na bizanti lakini milki hii ilifaulu kujitetea katika eneo lililopungukiwa
yerusalemu ikatwaliwa mwaka kwa jumla waislamu waliheshimu makanisa ya wakristo ila tu walianzisha msikiti ya al aqsa kwenye mlima wa hekalu
kwenye bara arabu aliamuru kufukuzwa kwa waarabu wakristo na wayahudi wa najran na khaybar wasiopokea uislamu
mwaka alianzisha kalenda ya kiislamu kwa kuagiza hesabu mpya ya miaka kuanzia hijra
 mjini makka julai madina alikuwa khalifa wa tatu wa uislamu aliyemfuata umar ibn al khattab
alizaliwa makka katika familia tajiri ya koo la banu umayya katika kabila la wakuraish
biashara ya vitambaa ilimletea utajiri kabla hajajiunga na uislamu
uenezaji wa uislamu uliendelea chini yake kwa kuvamia libya ya leo na maeneo ya uajemi wa mashariki
alipanga utawala upya akiteua magavana kwa maeneo mapya badala ya viongozi wa jeshi tu waliowahi kutwaa sehemu zile
alipendelea ndugu zake wa banu umayya hali iliyosababisha upinzani dhidi yake kwa sababu ya ugawaji wa mapato ya vita mbalimbali
alishtakiwa pia kujitajirisha kutokana na mapato ya umma na kuwazawadisha ndugu zake
alimfanya binamu yake muawiya aliyekuwa baadaye khalifa wa tano kuwa gavana wa shamu mjini dameski
uthman akumbukwa hasa kwa kazi ya kukamilisha kurani kama maandiko
wakati wa uthman tofauti zilionekana kuhusu mapokeo ya sura mbalimbali kati ya maeneo mbalimbali
madina dameski au kufa zilianza kuonyesha mapokeo tofauti
uthman aliunda kamati iliyoongozwa na zaid ibn thabit iliyopewa kazi ya kukusanya maandiko yote yenye sura au maneno ya kurani na kuyachungulia
kamati iliamua ni yapi yaliyofaa na kutengeneza hivyo nakala kamili ya kurani mara ya kwanza
baadaye uthman alituma nakala zake kote katika miji ya waislamu akaamuru nakala za awali ziangamizwe
ieleweke ya kwamba maelezo haya hayakubaliwi na wataalamu wote wengine walio nje ya nchi za uislamu wanafundisha ya kuwa kurani ilikamilika baada ya makhalifa wa kwanza
upendeleo wa ndugu zake ulisababisha chuki dhidi ya uthman
wapinzani walianza kukutana mbele ya nyumba yake waliodai ajiuzulu
ugomvi uliongezeka mwishowe wapinzani walivunja nyumba ya khalifa wakamwua tar
baada ya kifo chake ali ibn abi talib akachaguliwa khalifa wa nne
lakini uchaguzi huu haukutambuliwa na binamu yake uthman muawiya hasa kwa sababu ndugu za ali walishtakiwa kuwa walishirikii katika mauaji ya uthman
lucius septimius severus aprili februari alikuwa kaizari wa dola la roma kuanzia aprili hadi kifo chake
alikuwa kaizari wa roma wa kwanza kutoka afrika ya kiroma aliyezaliwa huko leptis magna libya ya leo
marcus didius salvius julianus severus au juni alikuwa kaizari wa dola la roma kuanzia machi hadi kifo chake
alimfuata pertinax aliyemuua lakini akaondoshwa madarakani na septimius severus na kuuawa kisheria
leptis magna ilikuwa mji muhimu wa dola la roma katika jimbo la afrika
magofu yake yapo takriban kilomita mashariki ya tripoli libya
mji ulianzishwa na wafinisia ikawa chini ya karthago halafu ikaingizwa katika dola la roma
ilikuwa kitovu muhimu ya biashara kati ya sahara na roma ikapanuka hadi kufikia wakazi 
katika karne ya tatu mji ulirudi nyuma baada ya kushambuliwa mara kwa mara na makabila ya sahara
baada ya uvamizi wa wavandali mwaka halafu wa waarabu mwaka wakazi wote waliondoka
magofu yake yalihifadhiwa katika hali ya hewa yabisi hadi leo hii
africa ilikuwa jimbo la kiroma kwenye mwambao wa mediteranea
eneo lake lilikuwa takriban tunisia ya kaskazini pamoja na pwani la libya ya magharibi
jimbo lilikuwa maarufu kama ghala ya ngano ya roma
bara la afrika lilipokea jina lake kutoka jimbo hili
waarabu waliendelea kutawala eneo lake kwa jina la jimbo la ifriqiya amabalo ni matamshi yao ya afrika
majimbo ya kwanza yalikuwa visiwa vya sisilia na sardinia
roma ilimtuma afisa mwenye cheo cha praetor pamoja na kikosi cha wanajeshi kwa ulinzi wa maeneo haya mapya
majimbo yalitawaliwa na wanasiasa waroma waliowahi kuwa na cheo cha juu kama vile konsul au praetor
kwa kawaida magavana hawa walipewa nafasi hii kwa muda wa mwaka moja tu
hii ilikuwa pia tatizo la uatawala wa kiroma wakati wa jamhuri kwa sababu maafisa wale walijaribu mara nyingi kujitajirisha katika muda wa mwaka mmoja
palikuwa na usemi maskini alifika kwenye jimbo tajiri na tajiri aliondoka katika jimbo maskini
kaisari aliangalia utawala pia akajitahidi kuzuia unyonyaji mkali
augustus alitofautisha majimbo ya senati ambako magavana waliteuliwa na senati na majimbo ya kaisari alikomteua gavana mwenyewe
wakati wa diokletiano majimbo yalipangwa katika dayosisi 
bad urach ni mji mdogo katika wilaya ya reutlingen baden w rttemberg ujerumani
iko kwenye bonde la mto erms kilomita kumi na nne mashariki ya reutlingen na inajulikana kwa ajili ya mapumziko na kuogelea
sardinia kiitalia sardegna ni kisiwa kikubwa cha pili katika bahari ya mediteranea chenye eneo la km 
pamoja na visiwa vidogo vya karibu ni jimbo la kujitawala la italia
waziri mkuu ni winfried kretschmann b die gr nen
jimbo liko katika kusini magharibi ya nchi likipakana na ufaransa na uswisi
baden w rttemberg imeanzishwa baada ya vita kuu ya pili ya dunia kutokana na majimbo ya kihistoria ya baden w rttemberg na hohenzollern
historia ya kuandikwa ilianza miaka iliyopita wakati sehemu kubwa ya jimbo lilikuwa sehemu ya dola la roma
chanzo cha miji mingi ni mji wa kiroma au kambi la jeshi la roma
jimbo lapakana na uswisi upande wa kusini ufaransa upande wa magharibi na majimbo ya kijerumani ya rhine palatino hesse na bavaria
miji mikubwa ni pamoja na stuttgart mannheim karlsruhe freiburg heidelberg heilbronn ludwigsburg ulm t bingen pforzheim na reutlingen
bonde la mto rhine pamoja na ziwa la konstanz ni mpaka wa kusini na magharibi
kuna safu mbili za milima ya msitu mweusi na safu ya swabonia
hali ya hewa hutegemea na mahali kama ni mlimani au bondeni
mabonde ya baden w rttemberg hasa bonde la rhine yaona halijoto ya juu kulingana na maeneo mengine ya ujerumani
hii ni sababu muhimu kwa kilimo cha mizabibu na sifa nzuri ya divai la jimbo idadi ya watu wanaoandikisha ubuni mpya ni kubwa kulingana na majimbo mengine yote ya ujerumani
sifa hii imesababisha jimbo kuwa na uchumi imara kushinda penginepo
mapato ni makubwa na idadi ya watu wasio na ajira ni ndogo
kuna makampuni mengi madogo na ya wastani yanayouza bidhaa zao kote ulaya na kimataifa
kati ya makampuni makubwa ni hasa daimler watengenezaji magari aina mercedes benz
lahaja za kijerumani ni tofauti tofauti katika wilaya mbalimbali
historia imeacha magofu mengi ya maboma ya makabaila waliotawala maeneo madogo madogo
ziwa la konstanz kijerumani bodensee ni ziwa mpakani wa austria uswisi na ujerumani lenye eno la km 
jina la ziwa latokana na mji mkubwa uliopo kando lake
mto rhine unapita katika ziwa ukiingia upande wa mashariki na kutoka magharibi
sehemu kubwa ya mwambao ni upande wa ujerumani theluthi moja upande wa uswisi na sehemu inayobaki upande wa austria
 k rinthos ni mji wa ugiriki ya kusini
iko kwenye shingo la nchi la korinth linalounganisha rasi ya peloponesi na ugiriki bara
siku hizi ni mji mdogo tu mwenye wakazi lakini ina historia kubwa na ndefu
kimataifa korintho inajulikana kutokana na mfereji wa korintho unaokata shingo la nchi kwa urefu wa kilomita sita na kufupisha safari kutoka adria kuingia mediteranea ya mashariki kwa meli ndogo na za wastani
kihistoria jina la mji lajulikana zaidi kutoka biblia na hasa barua za mtume paulo kwa wakristo mjini zinazopatikana katika agano jipya kama waraka wa kwanza kwa wakorinto kor
zamani za ugiriki wa kale korintho ilikuwa bandari muhimu
mji ulitajirika kutokana na biashara iliyopita kwenye shingo la nchi
biashara yote kwa majahazi kati ya italia na asia ndogo ilipita humo bidhaa zilitolewa korintho na kubebwa njia ya shingo la nchi hadi kuendlea kwa jahazi nyingine upande wa mashariki
uwezo wake wa kiuchumi na kisiasa ulishindana na atheni na theben
mji uliharibiwa kabisa na waroma mwaka kk na kuundwa upya na julius caesar mwaka kk kama koloni ya kiroma
ulikua haraka na kuwa na mchanganyiko wa watu kutoka italia ugiriki na wayahudi
 alikutana na aquila na priscilla na kuunda ushirika wa kikristo pamoja nao
kunauwezekano ya kwamba waraka kwa waroma uliandikwa hapa
dola la roma kwa karne kadhaa lilikuwa milki kubwa katika nchi zinazopakana na bahari ya mediteranea
kuanzia karne ya kk watawala wa dola wakaitwa makaisari na kaisari wa kwanza alikuwa augusto
lugha ya dola la roma ilikuwa kilatini ila katika sehemu za mashariki pamoja na kigiriki cha kale
sehemu ya magharibi ya dola la roma iliishia mwaka baada ya mapinduzi ya kijeshi dhidi ya kaisari wa mwisho romulus augustulus aliyefukuzwa na jemadari wa kigermanik wa jeshi la roma
upande wa mashariki dola la roma likaendelea hadi mwaka kwa majina kama roma ya mashariki au bizanti
chanzo cha dola la roma kilikuwa dola mji mjini penyewe
mji uliundwa katika karne ya kk hivi kwenye vilima kando ya mto tiber katikati ya rasi ya italia
waroma wenyewe walipenda kutaja mwaka kk walioutumia kama chanzo cha kalenda yao ab urbe condita a
lakini akiolojia imeonyesha dalili za makazi ya mapema zaidi katika eneo la mji
mwaka kk mfalme wa mwisho alifukuzwa na kipindi cha jamhuri ya roma kilianza
mji wa roma ulieneza athira yake kwa njia ya mapatano au vita na miji na makabila jirani
kwa karne zilizofuata waroma walifuata katiba iliyolenga kuzuia asitokee mfalme mpya
vyeo vyote vilitolewa kwa muda tu kwa njia ya uchaguzi
madaraka yaligawiwa kati ya ngazi na vyeo mbalimbali
vyeo vingi vilitolewa kwa watu wawili kwa kipindi kilekile kwa sharti la kwamba hao wapatane na kuangaliana
kulikuwa na cheo kimoja pekee kilichotekelezwa na mtu mmoja tu dikteta
dikteta aliweza kuchaguliwa katika kipindi cha dharura kama vita kwa muda wa miezi sita
kwa kawaida watendaji wakuu walikuwa makonsuli consules waliochaguliwa kwa muda wa mwaka 
mwaka kk mji jirani wa veio ulitwaliwa na kuharibiwa
katika karne ya kk vilitokea vita kati ya roma na majirani na eneo lote la lazio likatawaliwa na roma
roma ilianzishwa utaratibu wa ushirikiano na majirani
mara chache tu wapinzani walimalizwa kabisa kama veio
makabila na miji iliyoshirikiana vizuri na roma walipewa uraia wa roma sawa na wenyeji wa mji wenyewe
katika karne ya kk waroma waliendelea kutwaa sehemu kubwa ya rasi ya italia
katika vita dhidi ya pyrrho wa epirus eneo kati ya albania na ugiriki wa leo miaka ya kk kk roma ilishinda mara ya kwanza dhidi ya jeshi lililotoka nje ya italia
vita hii ilisababisha ubwana wa roma juu ya miji ya kigiriki kusini mwa italia ilipaswa kukubali ubwana wa roma tangu kk pia makabila ya milimani
vita za wapuni na kipaumbele katika mediteranea ya magharibi
ushindi huo ulisababisha ugomvi na karthago iliyotawala pwani za mediteranea pamoja na kisiwa kikubwa cha sisilia
hali ya vita ilianza tangu mwaka kk kati ya roma na watu wa karthago wafinisia au wapuni jinsi walivyoitwa na waroma
vita hii ya kwanza ilikwisha mwaka kk na karthago ilipaswa kuwaachia waroma sisilia yote
katika vita hii waroma waliendelea kushinda baharini pia si kwenye nchi kavu tu
vita ya pili dhidi ya wapuni kk kk ilianzishwa na karthago
jemadari hanibal alitaka kulipiza kisasi akavuka milima ya alpi kwa tembo zake wa kivita
alishinda mara kadhaa jeshi la waroma lakini waitalia wengine walisimama imara upande wa roma
mwishowe roma ilishinda mara ya pili na karthago ilipaswa kuwaachia waroma pwani yote ya kaskazini magharibi ya mediteranea pamoja na gallia leo ufaransa ya kusini hispania na visiwa vya mediteranea
mabaki ya himaya ya karthago pamoja na mji wenyewe yalimalizwa na roma katika vita ya tatu dhidi ya wapuni kati ya miaka kk na kk
karthago iliharibiwa kabisa na wakazi wote wasiouawa waliuzwa kama watumwa
wakati wa vita ya pili ya wapuni mfalme filipo wa makedonia aliwahi kuwasaidia karthago
roma likabaki katika siasa ya ugiriki zaidi kama mtazamaji
mwaka kk mfalme antioko iii wa milki ya waseleuko aliingia kijeshi katika ugiriki
roma ikajibu kwa kutuma legioni zake na kuanzisha mfululizo wa vita zilizoendelea hadi mwaka kk
waseleuko walipaswa kujiondoa kabisa katika ugiriki
uwezo wa makedonia ukapunguzwa na sehemu kubwa ya ugiriki kuwa majimbo ya kiroma ya akaya epirus na makedonia
jaribio la mwisho la wagiriki kutetea mabaki ya uhuru wao lilisababisha uangamizi wa mji wa korintho mwaka kk pamoja na uharibifu wa karthago
mwaka kk mfalme wa pergamon katika asia ndogo uturuki wa leo aliyeogopa fitina kati ya warithi wake aliamua kukabidhi milki yake kwa jamhuri ya roma baada ya kifo chake
milki hii ikawa jimbo la kiroma la asia lililoonekana kuwa jimbo tajiri kabisa
tukio hili likawa mlango wa roma kupanua zaidi himaya yake katika mashariki ya mediteranea
jimbo jipya la asia likavuta wanasiasa waroma wenye hamu ya kujitajirisha likawa kitovu cha ufisadi katika milki ya roma
mwanasiasa aliyepata nafasi ya kuwa gavana alikuwa mtu tajiri sana baada ya miaka au 
upanuzi wa dola la roma lilileta faida lakini matatizo pia mafanikio na upanuzi wa jamhuri ya kiroma vilileta mabadiliko makubwa
vilisababisha pia kipindi cha mgogoro kilichoanza kuonekana kwa nguvu pamoja na upanuzi huko asia
tatizo kuu lilikuwa suala la ardhi pamoja na mfumo wa jeshi
mfumo wa jeshi ulisimama juu ya msingi wa kila raia kushiriki vitani
kila raia wa roma alipaswa kubeba silaha na kujiunga na jeshi kama dola liliamua kuwa vita ni lazima
kila raia alipaswa kujipatia na kugharimia silaha zake
kadiri dola lilivyopanuka na jeshi lilivyopaswa kupiga vita katika maeneo ya mbali hao wakulima wadogo walipaswa kuondoka kwa muda mrefu zaidi kutoka nyumbani na shambani mwao
wakiwa na mashamba makubwa waliweza kununua watumwa wa kutosha walioweza kulima na kutawala mashamba yao pamoja na wazee na wanawake hadi wenyewe waliporudi
vilevile matajiri walikuwa na uwezo wa kununua silaha bora pia farasi za kupandia na hivyo kushika vyeo vya juu zaidi jeshini
vyeo vya juu viliwapa sehemu kubwa zaidi ya mali ya maadui iliyoporwa baada ya ushindi
kutokana na mapato hayo makubwa zaidi waliweza kununua mashamba makubwa zaidi
tokeo lake lilikuwa mabadiliko la kilimo katika italia wakulima wadogo walizidi kushuka chini walipaswa kukopa pesa kwa kujidumu na kuwa na madeni
mwishowe walipaswa kuuza mashamba yao na kutafuta kazi kama vibarua
kinyume chake tabaka la wenye mashamba makubwa liliongezewa nguvu na utajiri
tofauti hizo zilisababisha kutokea kwa kipindi cha machafuko ya kisiasa na ya kijamii ambayo yalipeleka roma hadi vipindi vya vita ya wenyewe kwa wenyewe
nanyuki ni mji mdogo kwa kati ya kenya kaskazi maghrabini chini ya mlima kenya mwishoni kwa reli
mstari wa ikweta inapita katika eneo la mji na nanyuki ni kituo cha jeshi la anga la kenya
msingi wake umewekwa mwaka na walowezi waingereza ambao dhuria wao bado wanaishi mjini na katika mazingira yake
sasa nanyuki ni kituo kuu cha jeshi la anga la kenya
jeshi la uingereza linatunza kituo pia na linaendesha mazoezi kila mwaka mlimani na kwa maeneo kame kaskazini
nanyuki ni mji mkuu wa wilaya ya laikipia mashariki
kwa hivyo una halmashauri na makao makuu ya wilaya
nanyuki ilikuwa na idadi ya watu ya mwaka 
wakazi wengi huchuma fedha yao kwa kufanya biashara
maduka mjini hugawia mashamba ranchi na hifadhi za wanyama katika mazingira mapana
wakwezi na wabebashanta hutembelea nanyuki wakienda na kutoka mlima kenya kwa njia za sirimon na burguret na watalii wengi wengine hupitia mji
kwa hivyo nanyuki una hoteli nyingi ambazo mwongoni mwao mount kenya safari club na sportsman s arms hotel ni maarufu sana
hoteli nyingine ni lion s court equatorial hotel mount kenya paradise hotel na joskaki hotel
mgahawa wa zamani sana ni marina ambao bado unapendwa kiasi
miaka kadhaa iliyopita mgahawa mwingine umefunguliwa kusini kwa nanyuki ambao umejengwa ndani ya mti mkubwa sana
unaitwa trout tree restaurant na mvuto mkuu wake ni trauti apikwaye kwa namna mbalimbali
wateja wanaweza kutembelea pia msimiko wa kufuga trauti chini ya mti
zamani kiwanda cha nguo kilikuwako huko nanyuki textile mills
uongozi wa kiingereza umepunguka polepole na kiwanda kimefilisika mwaka 
baada ya miaka kiwanda ambacho kimebaki kizima kwa kadiri kimenunuliwa na mkazi mhindi wa nanyuki
pia vilikuwako viwanda vya kupasulia mbao katika nanyuki
bustani iko kati ya mji na mito miwili nanyuki na liki inapitia
ukifika nanyuki barabarani a kutoka upande wa kusini unaivuka
mahali hapa panapendwa sana na watalii ambao wanapigiana picha pale
kwa kawaida kuna wananchi wanaowaonyesha watalii athari ya kani ya coriolis
wanasema kwamba kani hii inasababisha maji yatokayo shimo kuzunguka upande wa kisaa au kinyume saa ukiwa kwa nusudunia ya kaskazini au ya kusini lakini ni danganyo tu tazama coriolis force
uwanja wa ndege uko 
 km upande wa kusini kwa mji na unapokea ndege ndogo
ziko huduma za ndege za air kenya zinazofaa wafanyabiashara na watalii kwa sababu ya hali mbaya ya barabara kutoka nairobi
watalii wanaweza kutembelea hifadhi kadhaa katika ujirani wa nanyuki kama mount kenya national park sweetwaters game reserve lewa wildlife conservancy samburu national reserve na shaba national reserve
maji ya mfereji katika nanyuki ni baina ya maji safi kabisa katika kenya kwa sababu maji haya yanatoka mto wa mlima kenya
maji yajiri kwa mifereji chini ya ufadhili wa uvutano kutoka mwanzo mpaka mafereji ya maji machafu
taasisi za taaluma katika nanyuki ni nanyuki high school brickwoods high school nanyuki primary school nkando primary school k
makao makuu ya kenayodemo ushirikisho wa vijana na waari yako mjini hapa
ukurasa huu unaorodhesha kurasa za miaka kufuatana na karne zake
mwaka wa umetangazwa kuwa mwaka wa lugha wa kimataifa
lyublyana ni mji mkuu pia mji mkubwa wa slovenia mwenye wakazi 
iko kati ya milima ya alpi na bahari ya mediteranea
lyublyana ni kitovu cha kijiografia na ya uchumi utamaduni na siasa ya slovenia
mji ulianzishwa zamani za dola la roma kwa jina la emona lakini kuharibiwa na wahunni wa attila mwaka 
mji uliundwa upya na walowezi wajerumani kutoka bavaria kaw jina la laibach katika zama za kati mnamo mwaka 
tangu ilifikia chini ya utawala wa austria ikabaki pale hadi 
baada ya lyublyana ilikuwa mji mkuu wa jamhuri ya kisoshalisti ya slovenia ndani ya shirikisho la yugoslavia
tangi uhuru wa nchi mju umekuwa mji mkuu wa slovenia huru
alpi kwa kijerumani alpen kwa kifaransa alpes kwa kiitalia alpi kwa kislovenia alpe ni safu ya milima katika ulaya inayotenganisha ulaya ya kati na ulaya ya kusini hususan rasi ya italia
mwandishi wa roma ya kale maurus servius honoratus aliandika mnamo mwaka bk ya kwamba wakelti waliita milima mirefu yote alpi
kuna pia jina alp au alpe katika lahaja za kijerumani cha kusini zinazomaanisha machungani ya mlimani
lina uhusiano na jina albania kwa nchi za mlimani kama nchi albania ya leo au albania ya nyakati za kale katika kaukazi
alpi zinaanza upande wa mashariki katika austria na slovenia zikipita italia ya kaskazini uswisi liechtenstein na ujerumani hadi ufuko wa bahari ya mediteranea nchini ufaransa upande wa magharibi
katika austria na uswisi alpi zinafunika sehemu kubwa ya eneo la nchi
nchi zenye maeneo makubwa ya alpi ni uswisi ufaransa austria na italia
pande za kati na magharibi zinafikia juu kuliko pande za mashariki
mlima wa juu kwa urefu ni mont blanc kwa kifaransa mlima mweupe mpakani mwa ufaransa na italia wenye kimo cha mita juu ya ub
vilele vya juu vina theluji na barafu za kudumu yaani mwaka mzima isipokuwa ukubwa wa barafuto za alpi hupungua haraka kutokana na mabadiliko ya hali ya hewa
alpi ni safu yenye umri mdogo kijiolojia wa miaka milioni 
safu ilijikunja na kupaaa juu kwa sababu bamba la afrika linagongana na bamba la ulaya hivyo alpi zaendelea kujikunja na kukua milimita kila mwaka
safu hii inatenganisha tabianchi ya mediteranea upande wa kusini na tabianchi ya kibara upande wa kaskazini
papa yohane xii takriban mei alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa octavian akiwa mzao wa karolo mkuu vizazi saba kutoka kwake
alimfuata papa agapeto ii akafuatwa na papa benedikto v
papa agapeto ii alikuwa papa kuanzia mei hadi kifo chake mnamo oktoba 
alimfuata papa marinus ii akafuatwa na papa yohane xii
papa marinus ii alikuwa papa kuanzia oktoba hadi kifo chake mnamo mei 
alimfuata papa stefano viii akafuatwa na papa agapeto ii
alimfuata papa leo vii akafuatwa na papa marinus ii
alikuwa papa kuanzia januari hadi kifo chake tarehe julai 
alimfuata papa yohane xi akafuatwa na papa stefano viii
papa yohane xi alikuwa papa kuanzia machi hadi kifo chake mwezi wa desemba 
jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa yohane labda alizaliwa mwaka 
alimfuata papa stefano vii akafuatwa na papa leo vii
papa stefano vii alikuwa papa kuanzia mwezi wa desemba hadi kifo chake mwezi wa februari 
jina lake la kuzaliwa lilikuwa stefano de gabrielli
alimfuata papa leo vi akafuatwa na papa yohane xi
stefano vii alikuwa papa wakati papa yohane bado alikuwa hai kifungoni
papa leo vi alikuwa papa kuanzia mwezi wa mei hadi kifo chake mwezi wa desemba 
alimfuata papa yohane akafuatwa na papa stefano vii
leo vi alikuwa papa wakati yohane bado alikuwa hai kifungoni
papa yohane alikuwa papa kuanzia machi hadi mei alipofungwa na watawala wa mji wa roma
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni da tossignano
zina urefu wa kilomita kati ya bahari ya atlantiki na bahari ya mediteranea
pirenei za kati ni sehemu ya juu kuna milima yenye kimo cha zaidi ya mita 
mingi ina barafu na theluji ya kudumu hata kama barafuto zinarudi nyuma
katika historia pirenei zilikuwa kizuizi cha usafiri hivyo pia mpaka muhimu wa kisiasa
katikati ya milima iko utemi wa andorra iliyobaki kama nchi ya pekee kwa sababu ya tabia ya milima iliyozuia nchi kubwa jirani zisiimeze
mont blanc kifaransa mlima mweupe kiitalia monte bianco ni mlima mkubwa wa alpi mwenye kimo cha mita 
iko kwenye mpaka wa italia na ufaransa ikiwa nchi zote mbili hazikubaliani kelele iko upande gani
mont blanc hutajwa mara nyingi kama mlima mkubwa wa ulaya lakini hii inategemea kama elburs katika kaukazi inahesabiwa upande wa asia au upande wa ulaya
jina la mlima limetokana na theluji na barafu za kudumu zilizopo juu yake
mitelemko ya mlima imefunikwa na barafu yenye unene wa mita 
barafuto za mont blac zafikia chini pande zote mbili katika ufaransa na italia katika mabonde penye makazi ya watu
papa lando alikuwa papa kuanzia mwezi wa julai au agosti hadi kifo chake mwezi wa februari au machi 
alikuwa papa wa mwisho aliyetumia jina la kipapa ambalo halijatumiwa na papa kabla yake
alimfuata papa anastasio iii akafuatwa na papa yohane x
papa anastasio iii alikuwa papa kuanzia aprili hadi kifo chake mwezi wa juni 
alimfuata papa sergio iii akafuatwa na papa lando
papa sergio iii alikuwa papa kuanzia januari hadi kifo chake tarehe aprili 
alimfuata papa leo akafuatwa na papa anastasio iii
papa leo alikuwa papa kuanzia julai hadi kifo chake mwezi wa septemba 
alimfuata papa benedikto iv akafuatwa na papa sergio iii
papa benedikto iv alikuwa papa kuanzia februari hadi kifo chake mwezi wa julai 
alikuwa papa kuanzia januari hadi kifo chake mwezi wa januari 
alimfuata papa theodori ii akafuatwa na papa benedikto iv
alimfuata papa romanus akafuatwa na papa yohane ix
papa romanus alikuwa papa kuanzia agosti hadi novemba 
baada ya miezi michache tu aliondoshwa madarakani akafuatwa na papa theodor ii
papa stefano vi alikuwa papa kuanzia mei hadi kifo chake mnamo agosti 
alimfuata papa bonifasi vi akafuatwa na papa romanus
anajulikana hasa kwa kuchimbua na kunajisi maiti ya papa formosus
papa boniface vi alikuwa papa kwa siku hadi kifo chake mwezi wa aprili 
alimfuata papa formosus akafuatwa na papa stefano vi
papa formosus takriban aprili alikuwa papa kuanzia oktoba hadi kifo chake
alimfuata papa stefano akafuatwa na papa boniface vi
papa stefano alikuwa papa kuanzia septemba hadi kifo chake tarehe septemba 
alimfuata papa adriano iii akafuatwa na papa formosus
papa adrian iii alikuwa papa kuanzia mei hadi kifo chake mwezi septemba 
alimfuata papa marinus akafuatwa na papa stefano v
alitangazwa na papa leo xiii kuwa mtakatifu mwaka 
papa marinus alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake tarehe mei 
alimfuata papa yohane viii akafuatwa na papa adriano iii
papa yohane viii alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake tarehe desemba 
alimfuata papa adriano ii akafuatwa na papa marinus i
anatazamwa kama mmoja kati ya mapapa bora wa karne ya 
alimfuata papa nikolasi akafuatwa na papa yohane viii
papa nikolasi au nikolasi mkuu takriban novemba alikuwa papa kuanzia aprili hadi kifo chake
alimfuata papa benedikto iii akafuatwa na papa adriano ii
papa benedikto iii alikuwa papa kuanzia septemba hadi kifo chake tarehe aprili 
alimfuata papa leo iv akafuatwa na papa nikolasi i
alikuwa papa kuanzia aprili hadi kifo chake tarehe julai 
alimfuata papa sergio ii akafuatwa na papa benedikto iii
katika mazingira ya kawaida ni metali yenye rangi kahawia nyekundu
ni kati ya metali za kwanza wanadamu walitumia baada ya kutoka katika zama za mawe
si metali ngumu zana hivyo ilikuwa nyepesi ya kushughulikia kwa wanadamu wa kale
ikichanganywa na stani kunatokea aloi ya bronzi ambayo ni ngumu zaidi
aloi nyingine ni shaba nyeupe mchanganyo wa shaba nyekundu na zinki
wakati mwingine shaba hupatikana kama metali tupu lakini mara nyingi zaidi kama mtapo
tabia muhimu ya shaba ni uwezo wake wa kupitisha umeme
hivyo imekuwa msingi wa teknolojia yote ya umeme hasa nyaya za kila aina
siku hizi shaba huchimbwa hasa katika nchi za chile chuquicamata marekani urusi afrika ya kati copperbelt kanda la shaba congo zaire zambia kanada na peru
aloi ni mchanganyiko wa elementi mbili au zaidi mwenye tabia ya kimetali angalau elementi moja ndani yake ni metali pia
 kuichanganya katika hali ya kiowevu pamoja nyongeza zote mabata maji ni ndege wakubwa wa maji wa jenasi cygnus katika familia ya anatidae
wanaainishwa katika nusufamilia anserinae pamoja na mabata bukini
mabata maji ni ndege wakubwa kabisa wa familia yao wenye shingo ndefu na domo pana
spishi za nusudunia ya kaskazini zina rangi nyeupe tu lakini spishi za nusudunia ya kusini ni nyeupe na nyeusi
hula mimea ya maji hasa lakini manyasi mafupi na wadudu pia
tago lao limejengwa kwa matete na mimea ya maji juu ya nchi kavu lakini karibu sana ya maji
ndege hawa huzaana kwa kanda za kaskazini na kusini za dunia
wakati wa majira ya baridi au ukavu huhama kanda za moto zaidi au ambapo mvua unanyesha
spishi kadha hususa bata maji domo fundo na bata maji mweusi zimewasilishwa nje ya eneo lao la usambazaji k
hadi leo ni msingi wa mashine na vifaa vingi pia silaha zinazounda uwezo wa kijeshi wa mataifa
pia ujenzi wa kisasa hauwezekani bila chuma cha pua
chuma cha pua ni ngumu kushinda chuma tupu isiyo na kaboni
siku hizi kuna pia aloy za chumapua ambamo dutu tofauti na kaboni hutumiwa
kutengenezwa kwa chumapua kulikuwa sanaa ya pekee kwa karne nyingi
silaha kama panga za chumapua zilikuwa bora kushinda panga za chuma cha kawaida
vilevile vifaa kama visu hata jembe vilidumu kama vilitengenezwa kwa chumapua
wahunzi walipeana mbinu za kutengeneza chumapua kama siri
tangu viwanda katika uingereza vilianza kutengeneza chumapua kwa vingi ikaboreshwa katika miaka iliyofuata
mbinu huo ulikuwa msingi wa maendleo ya uingereza juu ya mataifa mengi mengine katika mapinduzi wa viwandani
mnara wa eifel ulikuwa jengo kubwa la kwanza lililoundwa na chumapua pekee
meli za chumapua zilichukua nafasi ya jahazi za awali za ubao
tabia za chumapua hutegemea na kiasi cha kaboni ndani yake
kiasi kikubwa cha kaboni husabibisha aloi kuwa ngumu zaidi lakini inavunjika kirahisi pia
kiasi kidogo cha kaboni husababisha chumapua kuwa laini zaidi lakini inanapukia zaidi
chumapua cha kawaida huhitaji kiinga dhidi ya kutu kama vile rangi au kupakwa kwa zinki
nyongeza za kromi zababisha chumapua kutoshika kutu
hivyo vifaa vya chakula kama vile uma visu au vijiko hutengenezwa na aloi hiyo pia vifaa vya madaktari kama vile visu vya upasuaji
carbon ni elementi yenye namba atomia na uzani atomia kwenye mfumo radidia
alama yake ni c
inapatikana pekee yake kwa umbo mbalimbali kama vile makaa au almasi lakini mara nyingi katika michanganyiko ya kikemia
inapatikana kwa umbo la isotopi tatu kati ya hizi c na c ni thabiti lakini ni nururifu
kati ya tabia za kaboni ni uwezo wake wa kujiunga na elementi nyingi hivyo kuunda molekuli kubwa
kaboni ni elementi muhimu zaidi pamoja na oksijeni katika vyumbehai vyote pamoja na mimea na wanyama
iko katika idadi kubwa ya kampaundi ogania yaani kaboni ni sehemu ya kampaundi hizi zote
kiteknolojia kaboni ni muhimu kwa sababu ni kimsingi wa aloi zote za chumapua na hivyo teknolojia ya kisasa
kwa upande mwingine kaboni iko pia katika aina zote za plastiki
kwenye mwelekeo wa urefu ni imara sana na pia nyepesi kuliko nyuzi nyingine kama vile nyuzi za kioo metali au plastiki
hivyo zinafaa kuunda dutu thabiti yenye uzito mdogo
katika teknolojia ya nano mabomba membamba mno ya kaboni yameanza kutumiwa kwa kutengeneza vifaa imara na nyepesi sana
fani ya akiolojia hutumia mbunguo nururifu wa kutambua umri wa dutu ogania
mbinu wa rediokaboni unaruhusu kujua umri wa ubao mifupa na mabaki mengine ya vitu hai hadi muda wa miaka 
papa sergio ii alikuwa papa kuanzia januari hadi kifo chake tarehe januari 
alimfuata papa gregori iv akafuatwa na papa leo iv
papa gregori iv alikuwa papa kuanzia septemba hadi kifo chake tarehe januari 
alimfuata papa valentino akafuatwa na papa sergio ii
papa valentino alikuwa papa kwa wiki chache tu kuanzia septemba hadi kifo chake mwezi oktoba 
alimfuata papa eugenio ii akafuatwa na papa gregori iv
papa eugenio ii alikuwa papa kuanzia mei hadi kifo chake tarehe agosti 
alimfuata papa paskali akafuatwa na papa valentino
papa paskali alikuwa papa kuanzia januari hadi kifo chake tarehe februari 
jina lake la kuzaliwa lilikuwa paskale massimi mwana wa bonosus
alimfuata papa stefano iv akafuatwa na papa eugenio ii
anaheshimiwa kama mtakatifu hasa tarehe ya kifo chake
papa stefano iv alikuwa papa kuanzia juni hadi kifo chake tarehe januari 
jina la baba yake lilikuwa marinus ambaye asichanganywe na papa marinus aliyetawala 
stefano iv alimfuata papa leo iii akafuatwa na papa paskali i
papa adrian alikuwa papa kuanzia februari hadi kifo chake tarehe desemba 
alimfuata papa stefano iii akafuatwa na papa leo iii
papa stefano iii januari alikuwa papa kuanzia agosti hadi kifo chake
alimfuata papa paulo akafuatwa na papa adriano i
papa paulo alikuwa papa kuanzia mei hadi kifo chake tarehe juni 
alimfuata papa stefano ii ambaye alikuwa kaka yake akafuatwa na papa stefano iii
papa stefano ii alikuwa papa kuanzia machi hadi kifo chake tarehe aprili 
jina la baba yake lilikuwa polichronios kutoka calabria italia
alimfuata papa gregori iii akafuatwa na papa stefano ii
papa gregori iii alikuwa papa kuanzia machi hadi kifo chake tarehe novemba 
alimfuata papa gregori ii akafuatwa na papa zakaria
papa gregori ii alikuwa papa kuanzia mei hadi kifo chake tarehe februari 
alimfuata papa konstantino akafuatwa na papa gregori iii
anaheshimiwa kama mtakatifu katika tarehe tofauti za februari
papa konstantin alikuwa papa kuanzia machi hadi kifo chake tarehe aprili 
alimfuata papa sisinnio akafuatwa na papa gregori ii
papa sisinnio alikuwa papa kwa wiki tatu tu kuanzia januari hadi kifo chake tarehe februari 
alimfuata papa yohane vii akafuatwa na papa konstantino
papa yohane vii alikuwa papa kuanzia machi hadi kifo chake tarehe oktoba 
alimfuata papa yohane vi akafuatwa na papa sisinnio
alimfuata papa sergio akafuatwa na papa yohane vii
papa sergio alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake tarehe septemba 
alizaliwa palermo italia katika familia kutoka syria
anaheshimiwa na wakatoliki na waorthodoksi kama mtakatifu hasa tarehe ya kifo chake
papa konon alikuwa papa kuanzia oktoba hadi kifo chake tarehe septemba 
alimfuata papa yohane akafuatwa na papa sergio i
papa yohane alikuwa papa kuanzia mwezi wa julai hadi kifo chake tarehe agosti 
alimfuata papa benedikto ii akafuatwa na papa konon
papa benedikto ii alikuwa papa kuanzia juni hadi kifo chake tarehe mei 
papa leo ii jina la awali lilikuwa leo maneius alikuwa papa kuanzia agosti hadi kifo chake tarehe juni 
mzaliwa wa kisiwa cha sisilia jina la baba yake lilikuwa paulo
alimfuata papa agatho akafuatwa na papa benedikto ii
papa agatho alikuwa papa kuanzia juni hadi kifo chake tarehe januari 
inasemekana kwamba alikuwa na umri wa zaidi ya miaka mia moja alipochaguliwa kuwa papa
kanisa katoliki linaadhimisha sikukuu yake tarehe januari lakini waorthodoksi tarehe februari
papa donus alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake tarehe aprili 
alimfuata papa adeodato ii akafuatwa na papa agatho
alikuwa papa kuanzia aprili hadi kifo chake tarehe juni 
papa vitalian alikuwa papa kuanzia julai hadi kifo chake tarehe januari 
jina la baba yake lilikuwa anastasius kutoka segni lazio italia
alimfuata papa eugenio akafuatwa na papa adeodato ii
papa eugenio alikuwa papa kuanzia tarehe agosti hadi kifo chake tarehe juni 
alimfuata papa martin akafuatwa na papa vitalian
papa martin alikuwa papa kuanzia julai hadi kifodini chake tarehe septemba 
alimfuata papa theodor akafuatwa na papa eugenio i
papa theodor alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake tarehe mei 
alimfuata papa yohane iv akafuatwa na papa martin i
papa yohane iv alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake tarehe oktoba 
alimfuata papa severino akafuatwa na papa theodori i
msitu mweusi ni eneo la milima katika jimbo la baden w rttemberg la ujerumani kusini magharibi
milima yafunikwa na misitu minene hivyo jina la eneo msitu mweusi
safu za milima mweusi zaelekea sambamba na bonde la rhine kuanzia mpaka wa nchi tatu za uswisi ufaransa na ujerumani kwenda kaskazini kwa kilomita 
mlima mkubwa ni feldberg mwenye kimo cha mita m
stuttgart ni mji mkuu wa jimbo la baden w rttemberg nchini ujerumani mwenye wakazi 
stuttgart ni mji mkubwa wa sita wa ujerumani na kitovu cha kiuchumi cha ujerumani kusini magharibi
wakati wa roma ya kale palikuwa na boma la kiroma katika eneo la stuttgart
mji mwenyewe uliundwa mnamo mwaka kama kituo cha kufuga farasi cha mtemi wa swabia
tangu mwaka mji umekuwa mji mkuu wa watemi wa w rttemberg walioendelea kujipatia cheo cha kifalme wakati wa vita za napoleoni
hivyo stuttgart ikawa mji mkuu wa ufalme wa w rttemberg kuanzia hadi 
baada ya mapinduzi wa stuttgart ilikuwa mji mkuu wa jimbo la w rttemberg na tangu wa baden w rttemberg
mwaka stuttgart ilikuwa mahali pa michezo katika mashindano ya soka duniani
papa severino alikuwa papa kuanzia mei hadi kifo chake tarehe agosti 
alimfuata papa honori akafuatwa na papa yohane iv
ingawa severino alikuwa amechaguliwa mnamo oktoba ilichukua zaidi ya mwaka mmoja na nusu kupata kibali cha kaisari wa bizanti
papa honorius alikuwa papa kuanzia oktoba hadi kifo chake tarehe oktoba 
alimfuata papa bonifasi akafuatwa na papa severino
papa boniface alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake tarehe oktoba 
alimfuata papa adeodato akafuatwa na papa honorius i
papa adeodato pia aliitwa deusdedit alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake tarehe novemba 
alimfuata papa bonifasi iv akafuatwa na papa bonifasi v
anaheshimiwa na wakatoliki na waorthodoksi kama mtakatifu
kila hatua ya ukuaji ni kubwa kuliko ile iliyotangulia
takriban mei alikuwa papa kuanzia septemba hadi kifo chake
alimfuata papa bonifasi iii akafuatwa na papa adeodato i
papa boniface iii alikuwa papa kuanzia februari hadi kifo chake tarehe novemba 
alimfuata papa sabiniano akafuatwa na papa bonifasi iv
ingawa aliongoza muda mfupi alichangia sana uimarishaji wa miundo ya kanisa katoliki
papa sabinian alikuwa papa kuanzia septemba hadi kifo chake tarehe februari 
alimfuata papa gregori akafuatwa na papa boniface iii
papa gregori roma italia takriban roma machi alikuwa papa kuanzia septemba hadi kifo chake
alimfuata papa pelagio ii akafuatwa na papa sabinian
kutokana na umuhimu wake katika historia hasa ya kanisa na italia aliongezewa lile la magnus yaani mkuu
akijali umoja wa kidugu katika kanisa lote yeye aliona unyenyekevu unatakiwa kuwa adili la msingi la kila askofu kama lilivyokuwa kwa kristo aliyetuosha miguu
jina hilo alilojichagulia lilidhihirisha kabisa namna yake ya kuishi na kutenda
hamu yake ilikuwa kuishi kweli kama mmonaki akizama daima katika neno la mungu lakini kwa kumpenda alijifunza kuwa mtumishi wa wote katika nyakati za tabu
tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa kanisa
mwaka papa bonifasi viii alimuongezea sifa ya mwalimu wa kanisa
sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe septemba
gregori alizaliwa roma italia mwaka hivi katika familia ya ukoo maarufu ya anici akiwa mtoto wa seneta gordianus na wa silvia ambao wanaheshimiwa kama watakatifu
shangazi zake emiliana na tarsila wakiishi nyumbani mwao kwa sala na toba kama mabikira wa kristo walimtia pia hisia za kikristo kweli
kati ya mababu wake kulikuwa na papa felisi ii na papa agapito 
alipokuwa na umri wa miaka tu alifuata nyayo za baba yake katika shughuli za utawala na mwaka alichaguliwa kuwa mkuu wa jiji la roma
kutokana na ugumu wa nyakati hizo kazi hiyo ilimdai awajibike katika masuala mengi tofauti ikimuandaa kwa majukumu yake ya baadaye
kwa namna ya pekee alidumisha hisi ya kuwepo haja ya utaratibu na nidhamu katika mambo yote
ndiyo sababu baadaye akiwa papa alihimiza maaskofu waendeshe shughuli zao kwa kufuata mfano wa uwajibikaji na utekelezaji wa sheria wa watawala wa kisiasa
kwa hiyo baada ya muda mfupi aliyaacha na akivutiwa na mfano wa benedikto wa nursia aligeuza nyumba yake mjini kuwa monasteri na kujifanya mmonaki halafu akajitahidi katika maisha ya sala na kutafakari biblia na maandishi ya mababu wa kanisa
pia alianzisha monasteri katika kisiwa cha sicilia
maisha hayo ya kuhusiana na bwana tu yalimuandaa kutoa mafundisho yake bora na yalizidi kumvutia hadi mwisho kama alivyoandika mara nyingi baadaye
lakini mapema kutokana na sifa na mang amuzi yake papa pelagio ii alimfanya shemasi akamtuma kama balozi kwenye ikulu ya konstantinopoli alipobaki miaka sita akiendelea kuishi kimonaki na wenzake kadhaa kati ya fahari za mazingira ya kikaisari
majukumu yake makuu yalikuwa kukomesha mabaki ya mabishano kuhusu ubinadamu wa kristo na hasa kupata msaada wa kaisari dhidi ya uvamizi wa walombardi nchini italia
hata miaka hiyo ilimuandaa kwa kazi zake za baadaye
aliporudi roma mwaka akarejea monasterini lakini papa huyo alimfanya katibu wake
hatimaye tauni ilifyeka watu wengi pelaji ii akiwa mmojawao
hivyo tarehe septemba alishangiliwa na wakleri maseneta na umati wa watu kwa kauli moja awe papa wa 
ndiye mmonaki wa kwanza kufikia upapa ingawa hakutaka hata akajaribu kukimbia lakini bure
ilimbidi akubali mapenzi ya mungu akaanza mara kuwajibika
hasa mafungo makali ya kimonaki yalikuwa yamesababisha matatizo makubwa ya tumbo
tena sauti yake ilikuwa ndogo kiasi kwamba mara nyingi ilimbidi kumpa shemasi kazi ya kutangaza hotuba yake alipoendesha ibada makanisani kati ya waumini waliomheshimu sana kwa kumuona anawafanya wajisikie salama
hotuba hizo zinaonyesha alivyotekeleza alichoandika ni lazima mhubiri achovye kalamu yake katika damu ya moyo wake hapo ataweza kufikia masikio ya majirani wake
aliwasiliana na viongozi wa nchi mbalimbali za ulaya na hasa wa kabila la wafaranki ambalo lilikuwa la kwanza kati ya yale ya kijerumani kuingia ukatoliki moja kwa moja tena lilijitokeza lenye nguvu kuliko yote
vilevile alifanikisha uongofu wa makabila ya aina hiyo yaliyoteka uingereza alipomtuma kama mmisionari augustino wa canterbury priori wa monasteri yake ya mt
akilenga amani ya kudumu nchini italia kwa msaada wa theodolinda malkia mkatoliki wa walombardi alifanikiwa kwanza kusimamisha mapigano na walombardi kwa miaka mitatu na kuanzia mwaka kwa muda mrefu zaidi
lakini mafanikio yake hayo yaliyoandaa mengine kwa siku za mbele yalimfanya achukiwe na watu wa konstantinopoli
alipambana na matatizo mengine ya italia kama vile mafuriko njaa tauni akisimamia kwa usawa masuala ya kijamii yaliyopuuziwa na wawakilishi wa kaisari
kwa mapato ya mali ya kanisa aliyoisimamia vizuri na kwa kuzingatia haki kati ya mambo mengine alilisha wenye njaa na kukomboa watumwa
alirekebisha liturujia ya kiroma akipanga matini ya zamani na kutunga mengine mapya pamoja na kushughulikia muziki wa ibada za kilatini ambao kwa heshima yake unaitwa wa kigregori
vitabu vyake hasa vya maadili na vya ufafanuzi wa maandiko matakatifu unaolenga utekelezaji barua zilizotufikia pamoja na hotuba mbalimbali vinashuhudia kazi zake nyingi na ujuzi wake wa biblia
pia aliandika maisha ya watakatifu kadhaa wa italia walioishi si zamani sana kama vile benedikto wa nursia ambaye tunamfahamu kwa njia hiyo tu
ni kwamba rafiki yake petro shemasi alidhani wakati ule maadili yameharibika kiasi cha kuzuia upatikanaji wa watakatifu kama walivyotokea zamani
basi gregori alimuonyesha kwamba kinyume chake utakatifu unawezekana daima hata katika mazingira magumu
masimulizi ya maisha yao yanaendana na hoja za kiteolojia zinazofafanua masuala mbalimbali
kitabu kingine kilichoacha athari kubwa ni mwongozo wa kichungaji kwa ajili ya maaskofu ambao ulitafsiriwa mapema hata kwa kigiriki na kwa kisaksoni
alikiandika mwanzoni mwa upapa wake akautekeleza mwenyewe
humo anasisitiza ukuu wa cheo hicho na majukumu yanayoendana nacho ambayo yanadai askofu awe kielelezo kwa wote
kwa ajili hiyo anapitia kwa makini aina mbalimbali za waumini na saikolojia zao ili kuonyesha namna ya kuwasaidia
hatimaye anakazia unyenyekevu wa kutojiona sawa mbele ya hakimu mkuu kutokana na mafanikio fulanifulani mtu anaporidhika kwa kutimiza maadili mengi ni vema afikirie mapungufu yake na kujinyenyekesha badala ya kuzingatia mema aliyofanya ni lazima azingatie yasiyofanyika
kwake uchungaji ni ars artium yaani sanaa kuu kuliko zote
katika maandishi yake hakukusudia kamwe kutoa mafundisho mapya bali kuwa mwangwi mnyenyekevu wa mapokeo ya kanisa
alieneza mafundisho ya augustino wa hippo akisisitiza kama yeye hali ya dhambi ya binadamu nafasi ya kwanza ya neema katika wokovu pamoja na imani katika uteuzi wa watakaookoka uliofanywa na mungu
pia alichangia ustawi wa fundisho la uwepo wa toharani
mtu huyo alikuwa wa ajabu kuliko kazi zake akivutia kwa nguvu na upendevu wa tabia
ndani mwake upana wa moyo na roho ya kikristo vilitegemeza yote
inawezekana kusema ndiye papa wa kwanza kutumia mamlaka upande wa siasa pia lakini bila kuweka pembeni majukumu yake ya kiroho kama mtu aliyeungana kweli na mungu na hivyo aliweza kuona la kufanya
kwake ilikuwa muhimu kila mmoja atafakari matukio ya maisha katika mwanga wa neno lake kwa sababu historia ya wokovu haikumalizika zamani bali inaendelea moja kwa moja hata katika nyakati ngumu kama zile alizopitia mwenyewe
papa pelagio ii alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake tarehe februari 
alimfuata papa benedikto akafuatwa na papa gregori i
alikufa kwa tauni iliyofika mji wa roma mwisho wa mwaka 
papa benedikto benedikto bonosio alikuwa papa kuanzia juni hadi kifo chake tarehe julai 
alimfuata papa yohane iii akafuatwa na papa pelagio ii
ndiye aliyemtoa monasterini na kumfanya shemasi yule atakayekuwa papa gregori i
papa yohane iii alikuwa papa kuanzia julai hadi kifo chake tarehe julai 
alizaliwa katika mji wa roma kwa jina la johannes catelinus
alimfuata papa pelagio akafuatwa na papa benedikto i
papa pelagio alikuwa papa kuanzia aprili hadi kifo chake tarehe machi 
alimfuata papa vigilio akafuatwa na papa yohane iii
papa vigilio alikuwa papa kuanzia machi hadi kifo chake tarehe juni 
alimfuata papa silverio akafuatwa na papa pelagio i
papa silverio alikuwa papa kuanzia juni hadi mwezi machi 
alimfuata papa agapeto akafuatwa na papa vigilio
alizaliwa na papa hormisdas katika ndoa yake kabla ya kupata upadrisho
silverio alifungwa na kufariki tarehe juni 
angalau tangu karne ya ameheshimiwa kama mtakatifu
papa agapeto alikuwa papa kuanzia mwezi wa mei au juni hadi kifo chake tarehe aprili 
alimfuata papa yohane ii akafuatwa na papa silverio
muda si mrefu baada ya kifo chake alianza kuheshimiwa kuwa mtakatifu
sikukuu yake ni septemba tarehe alipolazwa katika kaburi la kudumu
wiesbaden ni mji mkuu wa jimbo la hesse nchini ujerumani mwenye wakazi 
papa yohane ii alikuwa papa kuanzia januari hadi kifo chake tarehe mei 
alimfuata papa boniface ii akafuatwa na papa agapeto i
papa boniface ii alikuwa papa kuanzia septemba hadi kifo chake mnamo oktoba 
alimfuata papa felisi iv akafuatwa na papa yohane ii
aliwekwa wakfu na kuvishwa taji la kipapa tarehe septemba 
papa felix iv alikuwa papa kuanzia julai hadi kifo chake tarehe septemba 
alimfuata papa yohane akafuatwa na papa bonifasi ii
papa yohane alikuwa papa kuanzia agosti hadi kifo chake tarehe mei 
alimfuata papa hormisdas akafuatwa na papa felisi iv
papa hormisdas alikuwa papa kuanzia julai hadi kifo chake tarehe agosti 
alipochaguliwa alikuwa mjane kutokana na ndoa yake alikuwa na mwana aliyekuja kuwa papa silverio baadaye
alifaulu kumaliza farakano na kanisa la kigiriki lililoanzishwa na patriarki acacius wa konstantinopoli 
papa symmachus alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake tarehe julai 
alimfuata papa anastasio ii akafuatwa na papa hormisdas
papa anastasio ii alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake tarehe novemba 
alimfuata papa gelasio akafuatwa na papa symmachus
papa gelasio alikuwa papa kuanzia machi hadi kifo chake tarehe novemba 
alimfuata papa felix iii akafuatwa na papa anastasio ii
alikuwa papa wa tatu mwenye asili ya afrika kaskazini
kati ya mapapa wa karne za kwanza ndiye aliyeandika zaidi
papa felix iii alikuwa papa kuanzia machi hadi kifo chake tarehe machi 
alimfuata papa simplicio akafuatwa na papa gelasio i
kutokana na watoto aliowazaa kabla hajachaguliwa walipatikana baadaye papa agapeto mjukuu na papa gregori i
papa simplicio alikuwa papa kuanzia mwezi wa machi hadi kifo chake tarehe machi 
alimfuata papa hilarius akafuatwa na papa felix iii
papa hilarius alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake tarehe februari 
sikukuu yake inaadhimishwa tarehe novemba au februari
papa leo italia ya kati hivi roma italia novemba alikuwa papa kwa muda mrefu kuanzia septemba hadi kifo chake wakati usalama wa roma ulikuwa unatishwa na makabila yasiyostaarabika
alimfuata papa sixtus iii akafuatwa na papa hilarius
ndiye papa wa kwanza kuitwa mkuu kutokana na mchango mkubwa alioutoa upande wa dini na wa siasa akiwajibika kuhudumia taifa la mungu kwa kila namna
ni kati ya mapapa bora waliolipatia kanisa la roma sifa na kuliimarishia mamlaka yake wakati ile ya serikali ya jiji hilo ilikuwa inafifia zaidi na zaidi
mwaka papa benedikto xiv alimuongezea sifa ya mwalimu wa kanisa
sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe novemba
alizaliwa na familia ya kisharifu ama roma ama katika mkoa wa toscana italia ya kati mwaka hivi
kutokana na umaarufu wake mwaka akiwa shemasi tu pengine aliandikiwa na sirili wa aleksandria ili amuunge mkono dhidi ya juvenali wa yerusalemu
wakati huohuo yohane kasiano alimuandikia kitabu dhidi ya nestori wa konstantinopoli
hasa malkia wa magharibi alimteua kuwapatanisha maofisa wakuu wa galia leo ufaransa
akiwa huko papa sixtus iii alifariki agosti na leo alichaguliwa na umati kwa kauli moja kushika nafasi yake
ili kuimarisha nafasi hiyo ya kanisa pekee la magharibi lililoanzishwa na mitume alijitafutia hati maalumu kwa kaisari valentiniano ii
nafasi bora ya kusisitiza kwa busara mamlaka hiyo hata upande wa mashariki ilitolewa na mabishano kuhusu nafsi ya yesu kristo yaliyosababishwa na eutike kukanusha ubinadamu halisi wa kristo
katika waraka maarufu aliomuandikia patriarki flavianus wa konstantinopoli ili kumuangalisha kuhusu uzushi wa mtu huyo leo alifafanua wazi namna umungu na utu wa kristo yanavyounganika katika nafsi yake
hata hivyo mwaka huohuo mtaguso unaojulikana kama wizi wa efeso ulipuuzia waraka huo usisomwe ukamtetea eutike
hapo leo akashika uongozi wa mapambano dhidi yake
mwaka katika mtaguso wa kalsedonia baada ya barua yake kwa flavianus kusomwa maaskofu wote walisimama na kulia ndiyo imani ya mababu mtume petro amesema kwa njia ya leo hivyo ilithibitishwa imani katika hali mbili za kristo zisizochanganyikana wala kutenganika
hata hivyo mabalozi wa leo hawakuwekwa kati ya viongozi wa mtaguso na kanuni ya ilidai kanisa la konstantinopoli kuwa muhimu sawa na la roma
kwa hiyo leo aliikataa akisisitiza nafasi ya kwanza ya roma ili kudumisha umoja hasa katika kipindi hicho cha fujo
hadi mwisho huu msajili ataashiria nyaraka atakazohitaji yeye kuashiria maridhishi yake kuwa kumekuwa kwa kweli na mabadiliko kwenye umiliki
tena alistawisha matendo ya huruma mjini kwa waliopatwa na njaa dhuluma na ufukara kama vile umati wa wakimbizi
leo aliunganisha vizuri ajabu unyenyekevu wake mwenyewe na hakika ya ukuu wa cheo chake kama mwandamizi wa mtume petro akiingilia kati masuala mbalimbali magharibi na mashariki vilevile kwa njia ya barua na ya mabalozi wake
umuhimu wa upapa wa leo ambao ulidumu muda mrefu kuliko mapapa karibu wote ni katika kusisitiza hata kwa madondoo ya biblia mamlaka ya pekee ambayo kanisa la roma linayo juu ya makanisa yote duniani kutokana na mtume petro kuwekwa na kristo na kufia roma walipo waandamizi wake
ndilo fundisho linalojitokeza mfululizo katika barua zake na hasa katika hotuba zilizopo hata leo
humo unajitokeza utajiri na uwazi wa mafundisho aliyoyatoa kwa lugha sahili na safi
ndio mkusanyo wa kwanza wa hotuba za kipapa zilizochangia sana ustawi wa kanisa baadaye
aliunganisha matendo ya ibada na maisha ya kila siku ya wakristo k
mf
alionyesha kuwa liturujia ya kikristo si kumbukumbu ya matukio yaliyopita bali utimiaji wa mambo yasiyoonekana katika maisha ya kila mmoja
hivyo ni lazima pasaka iadhimishwe kila wakati wa mwaka si kama jambo la zamani bali kama tukio la leo
hata siku hizi liturujia ya roma inazidi kutumia matini yake mengi na kufuata mtindo wake bora katika sala
papa sixtus iii alikuwa papa kuanzia julai hadi kifo chake tarehe agosti 
alimfuata papa selestini akafuatwa na papa leo i
papa celestino alikuwa papa kuanzia septemba hadi kifo chake tarehe julai 
alimfuata papa boniface akafuatwa na papa sixtus iii
papa boniface alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake tarehe septemba 
alimfuata papa zosimus akafuatwa na papa selestino i
papa zosimus alikuwa papa kuanzia machi hadi kifo chake tarehe desemba 
alimfuata papa innocent akafuatwa na papa boniface i
papa innocent alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake tarehe machi 
alimfuata papa anastasio akafuatwa na papa zosimus
papa anastasio alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake mwezi wa desemba 
alimfuata papa siricius akafuatwa na mwanae papa inosenti aliyemzaa kabla hajapadrishwa
papa siricius alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake tarehe novemba 
alimfuata papa damaso akafuatwa na papa anastasius i
papa damaso takriban desemba alikuwa papa kuanzia mwezi wa oktoba hadi kifo chake
alimfuata papa liberius akafuatwa na papa siricius
mchango wake mkubwa zaidi ni kuthibitisha kanuni ya biblia kama ilivyo hadi leo katika kanisa katoliki
vitabu vya deuterokanoni vilihesabiwa rasmi kuwa sehemu ya biblia hasa kuanzia hati ya damasi au de explanatione fidei iliyotolewa na papa damasus mwaka 
tafsiri ya kilatini ya hieronimo kilichoitwa vulgata ilipata kuwa toleo muhimu katika kanisa katoliki hadi leo
orodha hiyo ya papa damaso ilipata nguvu afrika kaskazini kutokana na agostino wa hippo kuifanya ipitishwe na mtaguso wa hippo mtaguso wa tatu wa kartago na mtaguso wa nne wa kartago 
wakati huohuo papa inosenti aliituma kwa askofu exuperius wa toulouse 
papa liberius alikuwa papa kuanzia mei hadi kifo chake tarehe septemba 
alimfuata papa julius akafuatwa na papa damaso i
liberius ni papa wa kwanza ambaye haheshimiwi kama mtakatifu
papa julius alikuwa papa kuanzia februari hadi kifo chake tarehe aprili 
papa marko alikuwa papa kwa miezi kadhaa tu kuanzia tarehe januari hadi kifo chake tarehe oktoba 
alimfuata papa silvester akafuatwa na papa julius i
papa silvester alikuwa papa kuanzia januari hadi kifo chake tarehe desemba 
papa miltiades alikuwa papa kuanzia tarehe julai hadi kifo chake tarehe au januari 
alimfuata papa eusebius akafuatwa na papa silvester i
kadiri ya liber pontificalis miltiades alitokea afrika ingawa aliweza pia kuwa mtu wa roma
papa eusebius alikuwa papa kwa miezi minne tu kuanzia aprili hadi tarehe agosti mwaka au 
alimfuata papa marcellus akafuatwa na papa miltiades
kulipotokea fujo miongoni mwa wakristo wa roma eusebius alifungwa na kaisari maxentius akafariki uhamishoni
papa marcello alikuwa papa kuanzia mwezi wa mei au juni hadi kifo chake mwaka wa 
alimfuata papa marcellinus aliyekufa wakati wa dhuluma ya kaisari diokletiano dhidi ya wakristo
marcello alifungwa na kaisari maxentius na kufariki uhamishoni
papa marselino alikuwa papa kuanzia juni hadi kifo chake tarehe aprili 
alimfuata papa kayo akafuatwa na papa marcellus i
tangu mwaka kanisa liliteseka sana chini ya kaisari diokletiano
ikiwa marcellino aliuawa au kufa kwa uzee hakuna uhakika
papa caio alikuwa papa kuanzia desemba hadi kifo chake tarehe aprili 
alimfuata papa eutychian akafuatwa na papa marcellinus
papa eutychian alikuwa papa kuanzia januari hadi kifo chake tarehe desemba 
papa felix alikuwa papa kuanzia januari hadi kifo chake tarehe desemba 
alimfuata papa dionysius akafuatwa na papa eutychian
papa dionysius alikuwa papa kuanzia julai hadi kifo chake tarehe desemba 
papa sixtus ii alikuwa papa kuanzia agosti hadi kifodini chake tarehe agosti 
alimfuata papa stefano akafuatwa na papa dionysius
papa stefano alikuwa papa kuanzia mei hadi kifodini chake tarehe agosti 
alimfuata papa lucius akafuatwa na papa sisto ii
alimfuata papa kornelio akafuatwa na papa stefano i
papa kornelio alikuwa papa kuanzia tarehe au machi hadi kifodini chake mwezi wa juni 
papa fabian alikuwa papa kuanzia mwezi wa januari hadi kifodini chake tarehe januari 
papa antero alikuwa papa kuanzia novemba hadi kifo chake tarehe januari 
alimfuata papa ponsyano akafuatwa na papa fabiano
anaheshimiwa kama mtakatifu ila hakuna hakika kama alifia dini
papa pontian kwa kilatini pontianus alikuwa papa kuanzia julai hadi kifo chake tarehe septemba 
alimfuata papa urbano akafuatwa na papa anterus
anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini hasa tarehe agosti
papa urban alikuwa papa kuanzia tarehe oktoba hadi kifo chake tarehe mei 
alimfuata papa kalisto akafuatwa na papa ponsyano
urban ni papa wa kwanza ambaye tarehe zake zina hakika kihistoria
anaheshimiwa kama mtakatifu hasa tarehe mei sikukuu yake
alimfuata papa zefirino akafuatwa na papa urbano i
papa zephyrinus alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake tarehe desemba 
alimfuata papa vikta akafuatwa na papa kalisto i
papa viktor alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa eleutero akafuatwa na papa zephyrinus
alikuwa papa wa kwanza kutokea afrika labda leptis magna leo nchini libya
papa eleutero kwa kigiriki alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa anicetus akafuatwa na papa eleutero
papa anicetus alikuwa papa kuanzia takriban au hadi kifo chake takriban au 
anaheshimiwa na wakatoliki na waorthodoksi kama mtakatifu
papa pius alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa hyginus akafuatwa na papa anicetus
papa hyginus alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa telesphorus akafuatwa na papa pius i
papa telesphorus alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa sixtus akafuatwa na papa hyginus
papa sixtus au xystus alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa alexander akafuatwa na papa telesphorus
papa alexander alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa evaristus akafuatwa na papa sixtus i
papa evaristus alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa klementi akafuatwa na papa alexander i
papa klementi alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa anacletus akafuatwa na papa evaristus
sikukuu yake ni tarehe novemba katika ukristo wa magharibi na tarehe novemba au novemba upande wa mashariki
wewe umefunua macho ya mioyo yetu ili tukujue wewe mungu pekee unawainua juu wanyonge na kuwashusha wanaojikweza wewe ambaye unatajirisha na kufukarisha unaua na kuhuisha unatazama vilindi unachunguza matendo ya wanadamu unawasaidia waliopo hatarini na ni mkombozi wa waliokata tamaa ambaye kwa njia yake umetulea umetutakasa na kutuvika heshima
uwakomboe walio taabuni kati yetu uwahurumie wanyonge uwaponye wagonjwa uwarudishe waliojitenga na taifa lako mataifa yote wapate kujua ya kuwa ndiwe mungu wewe peke yako papa anacletus au kleti alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa linus akafuatwa na papa klementi i
papa linus alikuwa papa kuanzia takriban hadi kifo chake takriban 
alimfuata papa wa kwanza mtume petro akafuatwa na papa anacletus
alimfuata papa pius xii akafuatwa na papa paulo vi
jina lake la kuzaliwa lilikuwa angelo giuseppe roncalli
watu walipenda kumuita papa mwema kutokana na tabia yake ya kuvutia
papa yohane paulo ii alimtangaza mwenye heri tarehe septemba halafu papa fransisko alimtangaza mtakatifu tarehe aprili 
ndiyo sababu sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe oktoba siku aliyofungua mtaguso mkuu huo
angelo giuseppe roncalli alikuwa mtoto wa nne kati ya wa familia ya mkoa wa lombardia
alipata upadrisho tarehe agosti akapangwa sehemu mbalimbali hata kama balozi wa papa nchini ufaransa bulgaria ugiriki na uturuki
tarehe januari papa pius xii alimfanya roncalli kuwa kardinali pamoja na kuwa patriarki wa venice
roncalli alichaguliwa kuwa papa tarehe oktoba akiwa na umri wa miaka baada ya kura kupigwa mara na tofauti na matarajio
yohane alifariki kwa kansa ya tumbo miezi miwili baada ya kutoa barua yake maarufu pacem in terris kuhusu amani duniani
petro tarehe juni na kesi ya kumtangaza mtakatifu ilifunguliwa tarehe novemba na mwandamizi wake papa paulo vi
baada ya kukubaliwa heshima kama venerable tarehe desemba alitangazwa mwenye heri tarehe septemba pamoja na papa pius ix na watatu wengine
baada ya hatua hiyo masalia yalisogezwa kwenye altare ya mt
tarehe julai papa fransisko alisamehe uthibitisho wa muujiza wa pili aweze kutangazwa mtakatifu pamoja na papa yohane paulo ii tarehe april 
mwandamizi wa wa mtume petro na papa wa kwanza kutoka ujerumani baada ya miaka hivi amefuatwa na papa fransisko
jina lake la kuzaliwa lilikuwa joseph alois ratzinger
alipadirishwa tarehe juni pamoja na kaka yake georg
baada ya kupata udaktari katika teolojia na kufundisha miaka kadhaa alishiriki kama mtaalamu katika mtaguso mkuu wa vatikano ii
tarehe machi alichaguliwa na papa paulo vi kuwa askofu mkuu wa munchen na frisingen akapewa daraja hiyo tarehe mei mwaka huohuo
tarehe juni mwaka huohuo paulo vi alimteua pia kardinali na kutokana na cheo hicho alishiriki uchaguzi wa papa yohane paulo na yohane paulo ii mwaka 
tarehe novemba yohane paulo ii alimteua kuwa mkuu wa idara ya mafundisho ya imani
hivyo tarehe februari aliacha uongozi wa jimbo kuu akashika kazi hiyo mpya mpaka alipochaguliwa papa
katika kutekeleza kazi hiyo aliandaa katekisimu ya kanisa katoliki tangu hadi na ufupisho makini wa katekisimu hiyo tangu hadi 
baada ya kuchaguliwa papa aliendeleza juhudi za mtangulizi wake katika utekelezaji wa mtaguso pamoja na kupambana na makwazo ya kijinsia yaliyokuja kujulikana kwa wingi wakati wa upapa wake ingawa mengi yalikuwa ya miaka ya nyuma
chini yake idadi ya wakatoliki duniani iliongezeka kutoka hadi 
baada ya kung atuka benedikto alishika maisha ya sala tu kwenye monasteri iliyopo ndani ya vatikani
papa yohane paulo ii kwa kilatini ioannes paulus pp
ii kwa kiitalia giovanni paolo ii kwa kipolandi jan pawe ii kwa kiingereza john paul ii aliishi tangu tarehe mei hadi tarehe aprili 
jina lake la kuzaliwa lilikuwa karol j zef wojty a matamshi kar l juz f v i t wa
alikuwa papa wa kuanzia oktoba hadi kifo chake akidumu katika huduma hiyo kirefu kuliko mapapa wengine wote isipokuwa mtume petro na papa pius ix
alimfuata papa yohane paulo akiwa papa wa kwanza asiye mwitalia tangu miaka iliyopita wakati wa mholanzi papa adrian vi tena papa wa kwanza kutoka polandi na makabila yoyote ya waslavi katika historia yote ya kanisa
wengi wanamhesabu kati ya watu walioathiri zaidi karne ya hasa kwa sababu tangu mwanzo wa upapa wake alipambana na ukomunisti uliotesa nchi yake asili na nyinginezo akachangia kwa kiasi kikubwa kikomo chake na kusambaratika kwa urusi
vilevile alilaumu ubepari wa nchi za magharibi na kudai haki katika jamii zote akitetea hasa uhai wa binadamu na uhuru wa dini
upande wa dini aliboresha uhusiano kati ya kanisa katoliki na madhehebu mengine ya ukristo pamoja na ule na dini mbalimbali kuanzia uyahudi
papa wojty a alitangaza wenye heri na watakatifu ili kuwapa wakristo wa leo vielelezo mbalimbali kwa maisha yao ili walenge utakatifu walioitiwa na mungu
idadi hiyo ni kubwa kuliko ile ya waliotangazwa na jumla ya mapapa wote waliomtangulia walau katika karne tano za mwisho
alikuwa anaongea lugha mbalimbali zikiwemo za kipolandi kiitalia kifaransa kijerumani kiingereza kihispania kireno kiukraina kirusi kikroati kiesperanto kilatini na kigiriki cha kale
yohane paulo ii ametangazwa na mwandamizi wake papa benedikto xvi kuwa mwenye heri tarehe mei halafu papa fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe aprili 
sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe oktoba kulingana na siku ya kuanza rasmi huduma yake ya kipapa
karol j zef wojty a alizaliwa wadowice nchini poland akiwa mtoto wa tatu na wa mwisho wa karol wojty a na emilia kaczorowska ambaye alikuwa na asili ya kilithuania akafariki tarehe aprili 
dada yake olga alikufa kabla karol hajazaliwa hivyo alihusiana sana na kaka yake edmund mpaka huyo alipokufa kwa tetekuanga kutokana na kazi yake ya udaktari
akiwa kijana karol alipenda sana spoti akacheza mara nyingi kandanda kama kipa
miaka ya malezi yake iliathiriwa na uhusiano mkubwa na wayahudi wengi wa wadowice
mara nyingi kulikuwa na mechi kati ya wakatoliki na wayahudi naye alijitolea kuwa kipa wa wayahudi timu yao ilipopungukiwa wachezaji
katikati ya mwaka karol na baba yake walihamia krak w alipojiunga na chuo kikuu maarufu cha jagiellonian university
huko akisoma filolojia na lugha tofauti alijitolea kusaidia kama mkutubi
alipolazimishwa kujiunga na jeshi th infantry regiment poland academic legion alikataa kufyatua risasi
mwaka ujerumani wa hitler ulivamia polandi ukafunga chuo kikuu hicho huku wanaume wote wakidaiwa kufanya kazi
hivyo tangu mwaka hadi karol alifanya kazi mbalimbali za mikono asije akahamishiwa katika makambi ya kz
baba yake alifariki kwa mpasuko wa moyo mwaka akimuacha peke yake
miaka baadaye alisema sikuwepo mama alipofariki sikuwepo kaka alipofariki sikuwepo baba alipofariki
kufikia umri wa miaka nilikuwa nimeshapoteza wapenzi wangu wote
ndipo alipoanza kufikiria sana wito wa upadri ambao polepole ukawa jambo la ndani lenye hakika ya hali ya juu
mapema akawa anasoma kwa siri katika seminari iliyoendeshwa huko kwa maficho
tarehe februari karol aligongwa na lori la kijerumani
tofauti na kawaida alipelekwa hospitali ni alipotibiwa wiki mbili
kunusurika ajali hiyo kulimthibitisha katika wito wake
tarehe agosti black sunday askari wa gestapo walijaribu kukamata wavulana wote wa krak w wasije wakaanza mapambano dhidi yao kama ilivyotokea warsaw
karol alifaulu kufichama katika andaki la nyumba iliyokaguliwa na askari wakati vijana zaidi ya elfu nane walikamatwa siku hiyo
halafu akafichama nyumbani kwa askofu mkuu hadi wajerumani walipofukuzwa tarehe januari 
hapo wanafunzi waliteka seminari naye akajitolea kusafisha vyoo vilivyojaa mavi ya muda mrefu
mwezi huohuo alimuokoa edith zierer binti myahudi wa miaka ambaye alikuwa amekimbia kambi la cz stochowa lakini akazimia kwenye reli
karol akampandisha juu ya treni na kumfikisha salama mjini krak w
b nai b rith na makundi mengine ya kiyahudi yamethibitisha kuwa karol aliokoa wengine vilevile dhidi ya dhuluma ya wanazi
picha karol wojtyla wikary niegowici
jpg thumb karol wojty a akiwa padri huko niegowi poland mwaka 
kisha kumaliza masomo yake seminarini tarehe novemba karol alipewa upadirisho na kardinali adam stefan sapieha
baada ya hapo alitumwa roma akasome teolojia kwenye chuo kikuu cha kipapa angelicum alipojipatia digrii ya pili na ya tatu katika teolojia
udaktari huo ambao ulifuatwa na mwingine ulipatikana kwa kuchambua fundisho la imani kadiri ya mt
akirudi polandi katikati ya mwaka alipangiwa kazi yake ya kichungaji ya kwanza katika kijiji cha niegowi maili kutoka krak w
alipofika huko tu alipiga magoti na kubusu ardhi kama atakapofanya mara nyingi katika safari zake za kimataifa akifika kwenye nchi fulani
tendo hilo liliiga lile la mtakatifu jean marie baptiste vianney
mnamo machi alihamishiwa parokia ya mtakatifu florian mjini krak w akaanza kufundisha maadili katika jagiellonian university halafu katika chuo kikuu cha kikatoliki cha lublin
wakati huo alikusanya vijana hivi walioanza kujiita rodzinka familia ndogo
walikuwa wakikutana kwa sala kusali kujadili falsafa na kusaidia vipofu na wagonjwa
polepole kundi hilo lilifikia washiriki hivi nao wakajiongezea michezo na spoti
mwaka alipata udaktari wa pili katika falsafa kwa kutathmini uwezekano wa kufundisha maadili ya kikatoliki kwa kutumia fenomenolojia ya max scheler
lakini serikali ya kikomunisti ilimzuia asipewe digri hiyo mpaka mwaka 
wakati huo wojty a aliandika mfululizo wa makala kuhusu mada za kikanisa katika gazeti la kila wiki la dayosisi jimbo tygodnik powszechny
katika miaka ya kwanza ya upadri wake alitunga pia fasihi mpya mbalimbali kuhusu vita hali ya maisha chini ya ukomunisti majukumu ya kichungaji n
lakini alichapisha maandishi hayo kwa kutumia jina la bandia andrzej jawie au stanis aw andrzej gruda tofauti na maandishi yake ya kidini yaliyotolewa kwa jina lake halisi
mwaka wojty a alitoa kitabu muhimu cha maadilidini love and responsibility akitetea mafundisho ya kanisa katoliki kuhusu ndoa kwa kutumia mtazamo wa kifalsafa
karmelit w na piasku krakowie 
jpg thumb picha ya juni akiwa askofu lakini si kardinali bado
tarehe julai alipokuwa likizo papa pius xii alimteua askofu msaidizi wa krak w
aliitwa warsaw akutane na mkuu wa maaskofu wa polandi kardinali stefan wyszy ski aliyemuarifu kuhusu uteuzi huo
kisha kukubali kuwa msaidizi wa askofu mkuu eugeniusz baziak alipewa daraja ya uaskofu akitumia jina la jimbo la zamani la ombi tarehe septemba 
akiwa na miaka tu alikuwa kijana kuliko maaskofu wote wa polandi
baada ya kifo cha baziak mnamo juni tarehe julai karol wojty a alichaguliwa asimamie jimbo kama vicar capitular
wojty a alishiriki toka mwanzo hadi mwisho mtaguso wa pili wa vatikano akichangia hasa hati dignitatis humanae na gaudium et spes
baadaye wojty a alishiriki pia vikao vyote vya sinodi ya maaskofu
tarehe januari papa paulo vi alimteua askofu mkuu wa krak w
halafu tarehe juni paulo vi alimteua kardinali akapewa kanisa la san cesareo in palatio
mwaka alichangia pia hati humanae vitae iliyokataza tena utoaji mimba na teknolojia ya uzazi wa mpango
picha john paul coa
svg thumb lebo yake yenye msalaba na chini yake herufi kumaanisha bikira maria mama wa yesu aliyemheshimu sana
mnamo agosti wojty a alishiriki uchaguzi wa papa yohane paulo i aliyefariki baada ya siku tu
uchaguzi wa pili wa mwaka huo ulianza tarehe oktoba na wojty a akashinda walipopiga kura mara ya nane
hapo alijichaguliwa jina la yohane paulo ii kwa heshima ya watangulizi wake wa mwisho
akiwa na miaka tu alikuwa kijana kuliko mapapa wote waliochaguliwa baada ya papa pius ix mwaka aliyekuwa na miaka 
ibada ya kuanzia rasmi upapa wake ilifanyika tarehe oktoba 
picha pope john paul ii
jpg thumb left papa yohane paulo ii mwaka pope 
kama papa moja kati ya kazi zake muhimu ilikuwa kufundisha imani na maadili
hakuna papa aliyewahi kuwahubiria watu wengi zaidi
katika kupokea watu siku za jumatano alifikia watu 
katika veritatis splendor alisisitiza umuhimu wa kujua ukweli ili kufikia uhuru badala ya kukubali dhana ya kuwa binadamu anaweza kuwa na rai tu
katika fides et ratio alionyesha haja ya imani na akili kushirikiana ili kujua ukweli
hati nyingine zinahusu injili ya uhai evangelium vitae na ekumeni ut unum sint
picha john paul ii polish parliament 
jpg thumb ziara kwa bunge la polandi tarehe juni 
wakati wa upapa wake yohane paulo ii alisafiri zaidi ya kilometa milioni 
 akivutia umati mkubwa sana
safari zake nchini polandi ziliwatia moyo wananchi kuungana dhidi ya dhuluma za ukomunisti
on later trips to poland he gave tacit support to the organization
pia alitembelea nchi nyingi ambazo zilikuwa hazijawahi kufikiwa na papa yeyote kama vile tanzania mwaka 
tarehe aprili alikuwa papa wa kwanza kutembelea sinagogi mjini roma picha israel western wall
jpg thumb ukuta wa maombolezo huko yerusalemu
mnamo machi alipotembelea yerusalemu akawa papa wa kwanza kuhiji kwenye ukuta wa maombolezo alipoingiza ujumbe wake ndani ya ufa na kuomba msamaha kwa makosa dhidi ya wayahudi
alikuwa pia papa wa kwanza kuingia mskiti ni damasko syria mwaka 
picha wydrome 
jpg thumb world youth day ni adhimisho la kimataifa kwa ajili ya vijana lililoanzishwa na yohane paulo ii
tangu alipokuwa padri yohane paulo ii alikuwa na kipaji cha pekee cha kuvuta vijana kwa ajili yao mwaka alianzisha world youth day ili kuwakusanya kwa wiki moja kutoka duniani kote katika kuadhimisha imani kwa furaha
wakati wa upapa wake aliadhimisha mara siku kama hizo mara jimboni roma mara kwingine kimataifa akikusanya hata vijana milioni kadhaa
baadaye alianzisha pia mkutano wa kimataifa wa familia 
katika safari zake yohane paulo ii alikutana kwa makusudi mazima na viongozi wa dini na madhehebu ref ref name macedonian the macedonian press agency hellenic resources network mei 
tarehe oktoba alikusanya assisi zaidi ya wawakilishi wa dini na madhehebu kutoka dunia nzima kwa siku moja ya kufunga chakula na kusali kwa ajili ya amani
picha dalai lama
jpg left thumb px dalai lama wa dini ya buddha alikutana mara nane na papa yohane paulo ii
tarehe mei mehmet ali a ca alimfyatulia risasi
ingawa alilenga vizuri na kumsababisha papa apotewe na robo tatu za damu yake baada ya saa tano za operesheni yohane paulo ii alinusurika
baadaye papa alisema aliokolewa na bikira maria wa fatima
mwaka alimtembelea mehmet ali a ca gerezani na kumsamehe
nyuma yake dalili mbalimbali zilionyesha uwepo wa urusi uliochukia siasa yake nchini polandi dhidi ya ukomunisti
mwaka akiadhimisha jubilei kuu alipigania msamaha wa madeni ya nchi maskini
mwaka akawa pia mmojawapo kati ya watu waliopinga zaidi vita dhidi ya iraq picha papstjpii 
jpg thumb papa akiwa mgonjwa sana aliendelea na utume wake septemba 
baada ya kuugua miaka ugonjwa wa parkinson bila ya kuacha utume wake mwaka alilazwa mara kadhaa katika agostino gemelli university polyclinic ambapo hatimaye alifariki tarehe aprili
maneno yake ya mwisho yalikuwa pozw lcie mi odej do domu ojca acheni nirudi nyumbani mwa baba
picha crowd at pope s funeral
jpg thumb umati ulioshiriki mazishi yake tarehe aprili 
picha funeral st peters
jpg thumb picha nyingine ya mazishi
misa ya mazishi yake tarehe aprili ilivunja rekodi ya washiriki na ya viongozi wa nchi waliohudhuria
lililotolewa na umati wakati wa mazishi papa benedikto xvi aliruhusu kesi ya kumtangaza mtakatifu iwahi kuanza
nimepona lakini ni juu ya kanisa kusema kama umetokea muujiza au la
unaodhihirishwa katika watakatifu wa kila wakati na taifa papa yohane paulo oktoba septemba alikuwa papa kwa siku tu kuanzia agosti hadi kifo chake kilichotokea ghafla usiku kutokana na ugonjwa wa moyo uliomsumbua tangu zamani
mzaliwa wa italia kaskazini jina lake la awali lilikuwa albino luciani
baada ya kuchaguliwa na makardinali wenzake alijitajia jina linalounganisha yale ya mapapa wawili waliomtangulia papa yohane xxiii halafu papa paulo vi ili kuonyesha nia yake ya kuendeleza kazi yao hasa mtaguso wa pili wa vatikano
ilikuwa mara ya kwanza kwa papa kuchagua jina dabo
ingawa muda haukumruhusu kutekeleza mipango yake aliacha kumbukumbu nzuri ya wema wake papa wa tabasamu
aliyechaguliwa badala yake alijitajia jina hilohilo akawa papa yohane paulo ii na kujiwekea lengo hilohilo
papa paulo vi septemba agosti alikuwa papa kuanzia tarehe juni hadi kifo chake
jina lake la kuzaliwa lilikuwa giovanni battista enrico antonio maria montini